[0:18]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch trên Đại đức trụ trì, chư tôn đức tăng ni. Kính thưa quý Phật tử. Đến hẹn lại lên. Hình như năm ngoái cũng vậy phải không ta? Không biết năm ngoái cũng vậy. Thôi năm nay bây giờ đây là giảng sư chính, còn đây là MC nha. Thầy làm MC cho sư bác giảng, tức là hỏi gì sư bác cứ trả lời cái nấy là được. À... Thứ nhất, xin lỗi sư bác, sư bác có nhiều tiền không? Dạ, con xin trả lời thiệt luôn là đủ xài. Đủ xài.
[0:53]À kính thưa sư bác, tức là Sư phụ Từ Tân đó, mình nói sư bác cho thân tình. Là như lời Phật dạy, có hai cái điều làm chướng ngại sự tu tập của chúng sinh: một là ngã và hai là ngã sở. Ngã tức là cái ta, còn ngã sở, ngã sở hữu là cái gì của ta. Hai cái đó là hai điều chướng ngại. Cái ta là một cái điều hết sức là trừu tượng, khó thấy, nhưng mà nó chi phối cuộc đời ta, chi phối tâm hồn ta. Cái bản ngã là cái tôi hay là cái chấp ngã, nó vô hình, nó trừu tượng, khó thấy, nhưng mà nó chi phối cuộc đời ta, chi phối tâm hồn ta, và đa phần nó xúi ta làm bậy. Đa phần nó xúi ta làm bậy, nghĩa là khi ta chưa giác ngộ
[1:47]thì cái ta này toàn là gây ra đủ thứ tham, sân, si, phiền não, tội lỗi đủ thứ. Chỉ có những bậc giác ngộ rồi, lúc đó cái tôi mới trở thành một cái công cụ. Các ngài cũng dùng cái tôi, dùng lại cái ta, nhưng mà cái ta đó đã bị kiểm soát hoàn toàn. Đó, đúng. Còn bây giờ chúng ta hãy còn vô minh thì cái ta là một cái điều cực kỳ khó chịu. Nhưng chúng sinh mê mờ không biết thì cái ta này lại là một cái khoái cảm. Cứ cái gì cũng phải cho tôi, rồi thuộc về tôi, cái này là cá tính của tôi, cái này là bản sắc của tôi, tức là cái tôi mà bậc thánh than phiền, chê trách lại là cái mà chúng sinh si mê, chấp giữ và cho rằng đó là cái khoái cảm, rất là đáng lo.
[2:37]Mà từ cái tôi này nó mới hiện ra một cái gọi là ngã sở. Ngã sở: cái gì của tôi, của ta và xem đó là một loại khoái cảm. Nên khi mà trong những cái mà của tôi, của ta đó, có một cái rõ nét nhất là tiền, tài sản, vật chất. Cái đó càng nhiều thì chúng sinh càng sung sướng, đúng không ạ? Ở đây có ai tiền ít mà sung sướng không? Không phải không? Tiền ít là một nỗi đau khổ, tiền nhiều mới sung sướng. Chính vì cái vì tiền nhiều mới sung sướng, tiền ít mới đau khổ mà chúng sinh đã cả một cuộc đời vất vả đi đi tìm cái cái cái tiền bạc, đi tìm cái ngã sở, tăng trưởng cho phát triển, làm lớn thêm nhiều những cái gì của ta như vậy.
[3:27]Nên hỏi sư bác có tiền nhiều không là vậy đó, ờ sư bác khôn sư bác trả lời đủ xài. Bây giờ nhờ sư bác giải quyết cái điều thế này giùm. Ví dụ, đa phần trước cái chấp cái ngã sở, à cho rằng ngã sở là cái điều hạnh phúc, là sung sướng. Bây giờ khi mà ta bước theo đạo Phật thì ta bắt đầu nhìn thấy ngã sở không phải là điều sung sướng, nhưng mà giữa cái tập khí là có tiền nhiều là sung sướng mà với cái đạo lý là phải không chấp cái ngã sở nữa, hai cái giằng co đó thật là khó chịu. Thì bây giờ mời sư bác nói cái kinh nghiệm tu hành của sư bác khi mà trên con đường tu mà vượt qua cái ngã sở, vượt qua cái chấp hữu ngã sở thế nào để sư bác cho cái
[4:11]lời dạy đối với tất cả chúng ta ngày hôm nay. Và chúng ta có thể sống một cách ung dung tự tại trong cuộc đời khi mà cái ngã sở nó cứ bao vây mình như thế, chi phối mình như phế thế, thôi thúc mình như thế. Sư bác cho chúng con một lời dạy là cái việc mà thoát khỏi cái chấp về ngã sở như thế nào? Nha, sư bác cho một lời dạy giùm chúng con. Câu này hơi bị khó à nha, phải giảng sư siêu đẳng mới nói ra được chứ không phải dễ đâu ạ, nên không dám hỏi ai, phải canh cái lúc này là lúc ngặt nghèo này mới hỏi.
[4:48]À trước hết á là phải nói rằng là cái cuộc hội ngộ của hai thầy mà khi nãy MC cứ nói hoài đó là: hôm nay là nhị vị giảng sư cùng thỉnh tới. Mà có cái hội pháp hội nào mà thỉnh nhị vị giảng sư đâu? Không có, khi nào ta cũng thỉnh là thỉnh giảng sư chứ không bao giờ có nhị vị giảng sư. Cho nên á cái đấy là điểm đặc biệt là do cái chỗ là cái chùa Phước Huệ này đó nó có cái nhân duyên. Đó. Và cái nhân duyên là nhân duyên chữa cháy. Đó. Thì năm ngoái đó là có hai thầy. Do là thầy Sư phụ Phật Quang mới mời thầy đi lên dự lễ luôn rồi nói chuyện cho cho cho nó ấm áp, vui. Năm nay đó thì nó cũng có vấn đề.
[5:38]Đó là ngày mai thầy Phước Huệ thầy mời là mời một giảng sư thôi, chứ không phải mời hai đâu. Mời một giảng sư, nhưng mà mời thầy á là cũng thân hữu nữa, cho nên không lẽ không mời. Cho nên mời ngày mai. Hôm nay là tới nghe pháp và ngày mai tới ăn. Đó. Thì thầy ngày mai thầy cũng bận cái đạo tràng thầy có cái khóa tu ở trên Củ Chi, cho nên là mai không đi được. Thành thử ông nói: Vậy thì thôi thì mời hôm nay tới đây rồi cũng như năm ngoái, tức là lên đây để gặp gỡ nói chuyện luôn. Thì khi mà thầy đi lên đây đó thì cũng cũng trật trật đường rầy cho là đường xá hơi trục trặc chút xíu, lên trễ. Thì lên rồi gặp thì mình cứ nghĩ mình là người phụ
[6:21]tá, còn đây là giảng sư chính thức, được mời chính thức, được cho nên là mình là phụ tá. Thì trong Phật pháp á, anh em gặp nhau là trong cái tình đạo, trong cái ý nghĩa đạo lý là khi nào cũng hạnh phúc hết. Cho nên là ai chính, ai phụ cái đó không không không phải là vấn đề. Mới mở đề thì thầy nói rằng sẽ phỏng vấn thì nghe hơi sợ rồi, phỏng vấn là sợ rồi. Rồi thầy nói đến chuyện ngã và ngã sở. Thường thường đó là mình là làm thầy, làm giảng sư, cho nên á là mình thường coi mình là số một. Bởi vì mình giảng sư cho nên mình nghe giảng mình nghe mình giảng thôi, chứ mình ít khi nghe ai giảng. Không để ý.
[7:08]Ngoại trừ giảng sư tập sự thì phải đi nghe để hiểu mà giảng, còn như thầy á là cũng giảng nhiều năm rồi cho nên mình đã định hình rồi, đã định hình cho mình một cái phong cách giảng riêng. Đồng thời nội dung rồi tư tưởng các thứ đều có cái cái của ta vô đây. Ta, ta giảng như thế này, ta giảng như thế kia và những lời giảng của ta thì nó mới gọi là chính xác, mới là mới là đạo lý siêu việt, vân vân. Thì nghe Sư phụ Phật Quang nói chuyện ta của ta giật mình, này giật mình lắm và nói quái, Sư phụ Phật Quang có đặc điểm là nói hay. Diễn tả đạo lý có những góc cạnh mà góc cạnh hay nhất ở trong đấy là cái chỗ là cái ta, cái ngã mà cái ngã của của phàm phu.
[8:01]Rồi từ cái ngã phàm phu này thạnh tu hành đến thạnh rồi vô ngã trở thành cái ngã của thánh, hay chỗ này. Và sử dụng cái ngã đó để mà vận dụng, để vận hành cái con đường gọi là độ thoát chúng sinh. Đó, cũng rất là đó là vấn đề. Thì con đường của của chúng ta là con đường tu tập để đạt đến chỗ vô ngã. Để làm thánh, mà làm thánh thì phải vô ngã. Và như thầy vừa mới nói đó, bản ngã là cái nền tảng của tham, sân, si. Đúng không? Mà quý vị biết tham, sân, si là nó nó nặng nề và nó sâu sắc và nó tế nhị lắm. Nó là cả một cái khối lượng vĩ đại lắm. Truyền tải qua nhiều cái kiếp sống. Cho nên nó rất là khó, rất là khó để đoạn trừ.
[8:51]Nhưng mà nền tảng của nó, hẳn dựa trên cái nền tảng là ngã chấp, là chấp ngã. Thì mới có tham, chấp ngã mới có sân, mới có si. Và càng tham, sân, si thì bản ngã càng mạnh lên. Mà càng mạnh lên thì càng khó để mà đoạn trừ. Cho nên nói về làm làm thế nào để đoạn trừ ngã và sau đó là ngã sở là cả vấn đề nền tảng, căn bản, sâu sắc, đòi hỏi mình phải phải phải phải phải tu, tu mà tu không phải tu hiền được mà phải tu dữ lắm, ha. Phải tu dữ chứ còn tu hiền là không ăn thua. Thì trong cuộc đời người tu hành là luôn luôn là tập chú vào việc là bớt đi cái ngã và rồi cho đến cái chỗ mà vô ngã.
[9:39]Nó phải tu từ từ. Đó là lý tưởng đó, đó là lý tưởng hướng đến đó. Nhưng trong cuộc sống hàng ngày thì chúng ta gặp quá nhiều. Mình biết là một chuyện, mình biết là cuộc đời là vô ngã, là cuộc đời là vô thường, cuộc đời là không có gì của ta hết á. Nhưng mà nói là một chuyện, nghĩ là một chuyện, còn việc phản ứng của ta đối với đời sống của mình, đối với nhu cầu của mình thì chúng ta lại thường thường là thường thường là chúng ta ngược lại với những gì chúng ta nói, những gì chúng ta nghĩ, những gì được gọi là đạo lý. Thì đó là cái cái cái cái rắc rối vô cùng. Thì cái sự tập luyện gọi là tu tập,
[10:21]các cái chương trình tu tập của chúng ta từ cái chuyện tu tập đơn giản như là tụng kinh, như lạy Phật cho đến chuyện là ngồi để tu tập thiền định để đoạn trừ, để thanh lọc những cái tham ái, những những chấp thủ, những cái ô nhiễm của tâm thức và rồi dần dần mình có thể khắc phục được những phần thô, những phần thô của của ngã, của ngã sở, của cái ta và của ta, phần thô. Nhưng phần tế của nó, tức là phần sâu sắc của nó, gọi là tập khí thì phần đó nó là nan và nan, rất rất khó khăn. Có những lúc chúng ta tu gần như là vô phương, tức là tức là mình cảm thấy bất lực, cảm thấy giống như là thua tới rồi, gần như khi nào chúng ta cũng thua.
[11:15]Ta gọi là trăm trận trăm thắng thì đỡ, ở đây mình trăm trận trăm bại. Thì nếu như bại liên tục như vậy thì chúng ta sẽ suy sụp ý chí. Cái ước vọng hướng về con đường thánh đạo, hướng đến giác ngộ nó bị suy sụp nếu chúng ta bị thua hoài. Đó. Cho nên cái sự nỗ lực quan trọng nhất là luôn luôn an trú tâm vào trong chánh pháp. Và một ông thầy thì an trú tâm vào cái Phật pháp, tức là phải học Phật. Rồi phải an trú cái cái thân của mình vào Phật sự. Ở thì ở chùa. Tại sao thầy phải ở chùa? Ở chùa thì nó mới an trú cái thân mình vào trong cái cộng đồng gọi là thánh thiện được, rồi mới giữ được, rồi mình phải đặt tâm mình vào
[12:06]đó, đặt thân mình vào đó, đặt tay của mình vào đó, đặt chân của mình vào đó. Ở chùa là liên tục công tác Phật sự, các cái Phật sự, rồi các cái điều thiện lành, rồi mình nghĩ tới, rồi mình làm, rồi mình nói năng. Nói năng cũng vậy, liên tục phải đối với Phật tử, đối với bất cứ người nào, đối bất cứ công việc gì cũng đều đặt cái ý nghĩa của Phật pháp lên trên mọi thứ. Đều đều đều là ưu tiên một. Cho nên ông thầy không nói chuyện gì khác mà mà chỉ nói chuyện đạo mà thôi, chuyện Phật mà thôi. Nhưng mà dĩ nhiên cái chuyện Phật có nghĩa là tinh thần của Phật, còn cách thức nói, phương tiện nói và lĩnh vực nói thì nó có thể nó sai khác.
[12:50]Nhưng mà tất cả đều an trú tâm, an trú thân của mình vào trong con đường đạo. Thì chỉ nhờ mình an trú vào như vậy thì nó mới ấp ủ trong đó, ấp ủ trong cái cái vòng tay của Phật pháp như vậy thì nó mới mới thấm, mới thấm vào. Ủ mà, ủ lâu ngày nó thấm vào. Nó thấm vào thì thì thì mình không phải một mình mình, tự mình mà mình có thể thoát khỏi được cái cái cái tập khí của ngã chấp, của vô minh, rất khó. Nhờ thêm cái ấp ủ của Phật pháp, trong đó có năng lượng của Phật, Thánh, của Đức Phật từ bi, của chư vị Bồ Tát hộ trì để rồi mình từ từ ấp ủ dần dần dần dần như vậy, nó nhạt dần những cái mùi kia đi.
[13:31]Đó, gọi là cái mùi cái mùi nước mắm á, nó bớt đi, mùi xì dầu nó tăng lên. Đúng không? Thì như vậy thì dần dần á nó trở thành là là có đạo. Đạo vị tăng lên, ngã chấp hạ, bớt xuống. Và đặc biệt ở đặc biệt là phải học hạnh, phải tư duy, ta gọi là văn, tư, tu, để có được cái trí tuệ, cái chánh kiến để nhìn nhìn một cách đúng đắn về cái bản chất của đời sống. Nhìn phải nhìn rõ và thấy rõ bản chất của đời sống. Bản chất của đời sống là vô thường, là vô ngã, là đau khổ. Cái sự nhìn nhìn nhận đó bằng trí tuệ, bằng tri kiến, nhưng đồng thời cũng bằng thể nghiệm bản thân. Cho nên á dần dần mình có được cái cái cái cái
[14:23]cái cái thấy, ta gọi là cái thấy như thật. Cái thấy thật. Đó. Thì thấy thật tức là mình thấy cái cái quy luật, thấy cái chất của nó chứ không phải thấy hiện tượng. Một người đẹp, mình thấy người này đẹp, người được đó là mình thấy hiện tượng. Nhưng mình thấy cái bản chất vô thường, bất tịnh, ảo hóa của người đẹp ấy thì cái đó gọi là thấy bản chất. Cho nên á khi cái thấy đó nó mạnh dần theo thời gian, mạnh dần theo công tác Phật sự, theo cái cái cái công đức tu tập của mình hằng ngày, cái trí tri kiến mạnh lên. Mạnh lên thì nó sẽ cho ta thấy rõ hơn, và cho thấy rõ hơn thì nó đưa đến cho ta một cái thái độ gọi là ly tham,
[15:08]đưa đến cái gọi là nhàm chán, tức là mình chán, mình không không mình không đam mê, không đam mê những cái gọi là lạc thú, mà làm chán đi và mình từ bỏ, mình từ bỏ tách ra khỏi cái tham. Cái tham trước hết là tham những thứ tiền, bạc, của cải, vật chất, công danh các thứ chuyện ở đời, rồi tham rồi chấp, từ bỏ dần dần những cái thủ đắc ở của trong tâm linh của mình. Thì phải phải bằng cái trí tuệ. Nhưng mà để có trí tuệ đứng vững, bởi vì cái trí tuệ dù sao đi nữa nó vẫn sử dụng đến trí năng của mình. Phải sử dụng đến cái trí năng gọi là thông minh, mà cái thông minh thì con người có thể lý luận đủ trò hết.
[15:50]Cho nên nó có thể bẻ thẳng thành cong. Thành thử cần phải có sự tu tập giới, định, tức là trong đó có tu tập thiền định, bởi vì định tĩnh, tâm định tĩnh, tâm lắng đọng thì tạo nên được cái nhìn thấy rõ và cái nhìn thấy rõ đó mới thực sự Cái nhìn thấy từ cơ từ nền tảng của tâm định thì cái thấy đó nó mới thực sự là thấy gọi là thắng tri. Thắng tri tức là cái thấy thù thắng. Còn cái thấy biết của mình hằng ngày do học mà có, cái đó gọi là thức tri, tức là hiểu biết của kiến thức. Thì mình phải thấy bằng thắng tri, tức là bằng cơ thông qua thiền định. Và từ đó mình đạt đến chỗ là liễu tri, tức là thấy rõ toàn bộ.
[16:30]Thì khi đó, mình gỡ bỏ những cái vướng mắc của mình vào trong cái ngã và ngã sở. Nói chung thì con đường còn dài. Dạ, xin ngang đây nhường lời Thầy.
[16:43]Những điều mà sư bác Từ Tân nói là những điều vàng ngọc, những cái công thức cực kỳ chuẩn mực của sự tu hành. Nhưng mà không biết mình có hiểu hay không nè? Ngồi nghe sư bác giảng á thì Thầy mới phát hiện một điều là là cái là Thầy với sư bác có cái cách giảng khác nhau đó nha. Đúng không ạ? Ngồi nghe khác nhau á.
[17:11]Khác nhau là cách giảng của sư bác á nó nó hàn lâm, dành cho những người mà có học thức cao. Đó. Nên những người có học thức cao mà nghe những điều này rồi rất là lợi ích. Còn Thầy là thuộc loại dành cho những người bán xôi, bán chè chuối. Ai nghe Thầy thích thì người đó thuộc đẳng cấp bán xôi. Còn nghe đây mà hay là đẳng cấp là bác học. Đúng không ạ? Khác nhau ở người đó. Hồi nãy mà cái lộ trình hồi nãy mà sư bác vạch ra đó, cực kỳ chuẩn luôn. Đây là kinh nghiệm một đời tu hành mới có được. Trong cái việc tu hành, đầu tiên là làm ơn, làm công đức trước. Không có công đức, nó không có cái trí tuệ.
[17:59]Không có công đức, không có trí tuệ. Nên sư bác đã vạch cái lộ trình là công đức đi đầu, sống trong môi trường của đạo, làm những việc đạo, nói những lời của đạo thì được chư Thiên, chư Phật che chở, gia hộ, cái công đức tăng lên, bắt đầu mình mới nhìn thấy mọi điều, thấy được bản chất mọi điều của cuộc sống này. Mà khi thấy rõ được bản chất của cuộc sống này rồi thì tự nhiên nó phát sinh cái cái nhàm chán. Đó, đó là là là cái lộ trình đi cực kỳ hay. Nói nhiều lắm, cái là cái lộ trình hồi nãy mà mà vạch ra cả đời ta tu không hết. Thì ở đây Hơi tuyệt vời rồi, nhưng mà Thầy xoáy chỗ này một xíu vì nói nhờ sư bác nói xoáy lại một cái gọn giùm cái tiền.
[18:41]Tại vì hồi nãy là sư bác vạch ra một lộ trình tổng quát, trùm hết rồi, trùm hết rồi, mà bởi do trùm hết cái mình ngán. Bây giờ hỏi sư bác lại tiền. Chữ tiền thôi. Nghĩa là tất cả chúng ta đều tham tiền, đúng không ạ? Tất cả chúng ta tham tiền. Mình bị ngập lấy lại một góc rất nhỏ, tất cả chúng ta tham tiền. Từ cái đồng tiền rất ít hoặc là tới cái cái tiền rất nhiều. Những người nghèo cần tiền ít, người giàu lại cần tiền nhiều hơn nữa. Ví dụ như một người đại gia, nói 1 triệu, 2 triệu ông không thèm ngó tới, nhưng mà nói tới 10 tỷ trở lên bắt đầu ổng quan hết sức quan tâm, tức là vẫn còn cái tham, đúng không ạ?
[19:17]Còn người mình nghèo thì cho mình 100.000, 200.000 mình đã mừng rồi. Nghĩa là tùy theo cái cấp độ của mình mà tiền nhiều tiền ít gì cũng làm mình động cái tâm tham. Nên bây giờ là cái cần theo lời Phật dạy là ta không tham, ta không tham, nhưng cái không tham không có nghĩa là từ chối. Không tham và từ chối khác nhau. Ví dụ như bây giờ, như Thầy cũng tạm gọi là Thầy không tham, nhưng mà nếu ai lại cúng dường thì Thầy có từ chối không ạ? Thầy hết sức là hoan hỉ, từ bi, Mô Phật, cứ để thêm. Là không tham khác, nhưng mà không từ chối, ha? Là vì sao vậy? Là bởi vì Thầy còn nguyên một ngôi chùa phải nuôi, phải không?
[20:08]Nên vậy, nhưng mà lòng thì phải không tham. Ở đây bây giờ nói cái công thức chung tất cả chúng ta đều như vậy. Ai cũng đang cần cần tiền, cần căn nhà để ở, cần gạo để nấu ăn, cần chiếc xe để đi lại, tất cả điều đó đều là vật chất, tất cả điều đó đều là ngã sở, là cái của ta, cái của ta. Thì cái quan trọng ở chỗ này, cái khó ở chỗ này là ta vẫn còn phải có cái ngã sở, vẫn còn cái sở hữu, vẫn còn tài sản, mà vẫn dùng tài sản, vẫn cần tài sản, vẫn có tài sản mà đừng tham. Tách ra giữa cái là vẫn còn dùng cái ngã sở nhưng mà không động tâm tham. Cái chỗ cái tinh tế của cái nội tâm này cực kỳ khó. Cực kỳ khó.
[20:54]Thì làm sao mà ta nắm được cái yếu chỉ chỗ này để mà tu tập cả một đời này qua những đời khác? Ví dụ bây giờ như nói ông Thầy Minh Lộc, đây, Thầy Minh Lộc thấy chùa ổng đẹp ha? Người rất là hoan hỉ, rất là có phước, rất là rộng rãi. Thì nếu mà nói mà ngã sở đó, cái mà Thầy ổng có mà có rất là nhiều, nhưng mà dường như ổng không tham. Thấy lòng ổng rất là hoan hỉ, buông xả, à nhưng mà ngã sở thì rất là nhiều. Thì bây giờ tất cả chúng ta đều bị cái này hết. Ai cũng còn cái ngã sở, ai cũng còn cái của tôi, cái tài sản của tôi, nhưng mà theo lời Phật dạy thì không được tham. Không được tham không có nghĩa là từ chối. Không nói:
[21:38]"À, Phật dạy tôi không tham rồi đem nhà cho người ta liền, ra ngoài đường ở", được không ạ? Nói Phật dạy không tham rồi có bao nhiêu trong két sắt đem ra rải ngoài đường, ai lượm lượm, có không ạ? Không, không làm như vậy được. Tiền vẫn phải giữ trong két sắt, vẫn phải bỏ trong tài khoản, bỏ trong túi hết sức cẩn thận, gài ba bốn lớp kim băng đàng hoàng, nhưng mà không được tham. Rồi cái này rất là khó. Vẫn phải giữ tài sản sau đó, mà là tâm này không được tham. Cái chỗ này là chỗ như thế nào? Đó, mời sư bác nói tiếp. Sư bác có nhiều tiền không ạ? Có cất kỹ không ạ? Đó. Nhưng vẫn không được tham, phải không ạ?
[22:11]Đó cái chỗ này bây giờ sư bác xử lý giùm con, nha, khó xử lý quá. Tiền là tiên là Phật, đó. Cho nên á nhưng mà người ta cũng phát hiện ra một điều, bây giờ thì những người thông minh á nhiều lắm. Hồi xưa á cái sự phát triển, tiến hóa nữa, cho nên người thời nay á thông minh lắm. Biết rất rõ là tiền không đưa đến hạnh phúc. Ừ đúng không? Nhưng mà vẫn lo quằn quặt kiếm từ sáng tới tối. Ừ thì kiếm thôi, kiếm tiền. Rồi phải lo giữ tiền, rồi lo phát triển cái tiền đó để tăng trưởng thêm. Sợ mất giá. Mua vàng thì vàng hạ, mua đô đô đứng, mua nhà thì chuyển qua mua nhà, làm rối rắm rối ren thị trường bất động sản nữa, vân vân.
[23:11]Thì cái cái cái tiền á nó rất là quan trọng bởi vì nó nó bảo đảm một cách tương đối về cái đời sống của mình, cái giá trị của mình. Không có tiền không có giá trị nhiều lắm. Người mà không tiền là coi như là cái mặt đó nó móp, tóp. Có tiền thì mặt nó tròn ra. Đi đứng nó vững chãi ra. Người có tiền đi thấy cái tướng bệ vệ lắm. Mà người không tiền á là tự nhiên cúi cúi cúi, ý là đi kiếm tiền ở dưới đất. Nó vất vả, vất vả. Mà có tiền không dám đi đường giữa đâu, à có tiền mới dám đi đường giữa, không có tiền lại đi đường bên kia, đi lẹt lẹt lẹt lẹt đi vào. Thế nên người thấy nhìn thấy người đi là biết ngay có tiền hay không.
[23:56]Thì nó cũng biểu hiện được cái giá trị của nó. Đó là lý do tại sao mà tất cả chúng ta đều đều đều có cái nhu cầu khát tiền. Ừ bởi vì nó đáp ứng được những cái ước muốn của chúng ta trong cuộc đời. Nhưng mà sử dụng đồng tiền cho tốt á, cho đúng á thì nó mới ổn. Bởi vì thật ra cái cái
[24:21]cái người mà có tiền á, cái giá trị của họ nếu như chỉ dành cho cái tiền đó để nuôi dưỡng bản thân của họ hay gia đình của họ á thì nó phí dữ lắm.
[24:37]Nó cái ý nghĩa của đồng tiền nó hẹp lắm, mà nó phí. Bởi vì có nhiều lúc mình có được vài chục tỷ để trong tủ cất hoài, cất hoài. Hoặc là mình xài thì mình xài
[24:51]ít ít thôi. Rồi phải cất lại giữ gìn trong tương lai. Rồi số còn lại đó uổng, nó nó để không chả làm gì. Trong khi đó là tiền á là nó có tác dụng tốt lắm. Thành thử ra mình có tiền nhưng mà cái tiền đó để cho mình đừng có bị tham á là mình phải có cái cách thức để tiêu tiền, mở rộng cái cái giá trị của đồng tiền, lan tỏa cái giá trị đồng tiền vào trong con người, xã hội, làm thế nào để mọi người có thể hưởng được.
[25:28]Thì cái đồng tiền nó lan tỏa tới đâu á thì cái phước mình lan tỏa tới đó. Tiền mà cất trong tủ đó thì bảo đảm là không tăng thêm đồng nào hết mà hao hụt là chuyện chắc. Hao hụt là mất giá, rồi theo thời gian, mất giá cả mọi mặt luôn, theo thời gian, mất dần mất dần. Còn nếu như mà mình mình sử dụng đồng tiền tốt, đồng tiền đó có tác dụng vào lợi ích cho con người, xã hội, cho cộng đồng, cho nhân loại thì cái đồng tiền đó nó cái đức cái tỏa cái phước mình tỏa ra, tỏa rộng ra và mình sẽ hưởng hoài không hết luôn. Tức là mình lấy cái cái của mình làm của thiên hạ, rồi thì của thiên hạ là của mình.
[26:13]Thì cho nên á không bao giờ hết cả. Không bao giờ đói cả mà mà không bao giờ mình thiếu thốn, hụt hẫng hết. Cho nên cái tâm của mình là cái tâm hẹp, tâm ích kỷ, tâm lo cho mình, của mình thì cái đồng tiền đó nó nó rất là nó rất là hẹp, rất ít và chứa rất nhiều nguy cơ tiềm ẩn trong đó. Còn nếu mình có tiền, mình có khả năng làm tiền là cái phước của mình. Rồi cái cái cái cái cái khả năng mà làm ra tiền đó giúp cho đời, giúp cho người, giúp cho sự phát triển những gì gọi là tốt đẹp cho đời, thì như vậy cái tiền đó nó rất là tốt. Nó nó nó sẽ làm cho cái phước của mình tăng lên và đời sống mình sẽ sướng hoài.
[27:03]Thầy Phật Quang cũng vậy mà thầy cũng vậy, bị cái cái cái model này. Bị model là là là chùa to, chùa to.
[27:15]Ai có phát tâm cúng dường chùa, có người nói: "Thôi, cúng chi, cái chùa đó giàu rồi!" Thì thầy Phật Quang lại: "Trời, thầy Phật Quang Phật tử, đệ tử đông lắm, giàu hà hà cúng chi!" Rồi chùa Từ Tân, "Chùa Từ Tân hắn cũng to dữ quá, cúng chi! Cúng cái chùa nhỏ nhỏ thôi." Đại khái như vậy. Có những người tuyên truyền như vậy, nhưng mà họ cái cái cái đó gọi là một cái cái suy nghĩ thuận lý. Suy nghĩ như vậy là thuận thuận lý, có lý. Thấy quý vị bị chinh phục, đúng không? À bây giờ chùa nhiều tiền rồi, thì nhiều tiền rồi cho nên mình đâu cần phải cúng tắp vô chi nữa cho nó dư. Trong khi cái chùa bên hóc kia kìa, nó còn nhỏ bé, còn chùa lá chưa có gì cả.
[28:00]Mình đặt vô chỗ đó thì nó sẽ giá trị hơn, tốt hơn, công đức lớn hơn. Đại khái như vậy. Nhưng mà điều đó nghĩ sai. Không phải thầy nói là thầy chùa to rồi nói về để quý vị cúng thêm, không phải nha! Không phải có hàm ý đó, mà muốn nói một vấn đề khác. Là khi một cái chùa lớn, một chùa mà có cái tác dụng tốt cho đời, cái chùa đó phát huy được tác dụng về giá trị về đạo đức, về văn hóa, về công đức, về thiện thiện pháp, thiện nghiệp, và làm cho mọi người tốt đẹp, tu tập tốt, và cái cái cái đồng tiền mà nơi cái chùa đó nó có đó, thì để làm những chuyện đó. Chùa càng to thì càng cần nhiều tiền. Và Phật tử càng đông thì càng cần nhiều tiền
[28:54]để phát triển xa hơn nữa, rộng hơn nữa.
[29:00]Và cái công đức đồng tiền mà để vô cái chỗ đó đó, là cái chùa đó to cỡ nào thì công đức mình to cỡ đó. Quần chúng tăng bao nhiêu người vào con đường thánh đạo thì mình tăng bấy nhiêu công đức. Và đời này tăng, đời sau tăng.
[29:19]Bây giờ mình nói bây giờ một cái mái nhà tranh đâu đó, ngồi góc đâu đó, thì nhà tranh hoài luôn. Không thấy tăng, bởi vì không làm gì, không làm gì cả. Thì như vậy thì nó cũng có phát huy tác dụng gì hết, thì có tắp vô bao nhiêu thì nó cũng vô duyên. Nó cũng vô duyên. Bởi vì nó không không phát huy cái cái cái của cải đó cho lợi ích cộng đồng, cho nhân loại, không lợi ích. Cho nên cứ cứ co chừng đó thôi. Tắp vô bao nhiêu thì không biết đi đâu, không hiểu. Đi đâu không hiểu, nhưng mà nói tóm, cái chùa nó không không to ra, cái giá trị nó không tăng thêm, thì như vậy vô nghĩa. Có đưa vô bao nhiêu cũng vô nghĩa.
[30:02]Thế nên nói cái to và cái nhỏ ở đây, mình muốn đo là nói như thế. Tức là cái phước, cái công đức. Mà cái công đức thì nó tùy thuộc vào: thứ nhất là cái tâm của mình; và thứ hai là cái chỗ mà mình hướng đến, mình giúp giúp đỡ. Có những cái mình giúp đỡ, mình bố thí, mình tạo phước, nhưng phước không thấy, thấy họa thôi. Bởi vì mình đưa cái tài sản hay là cái cái tiền tới cái chỗ đó và chỗ đó trở thành cái nơi nhiều vấn đề phức tạp. Hay là say xỉn, hay là là là đấu tranh, giành giật, hay là có những vấn đề tối tăm nào đó. Thì cái đó là nó cũng rất là đại họa, mình còn liên đới về cái việc gọi là cung cấp.
[30:51]Nhà nước cũng bắt mình nữa, bởi vì mình giúp đỡ cho người phạm tội. Thì cái cái cái cái cái điều mà mà quý vị thấy là
[31:02]tùy thuộc vào, tùy thuộc vào cái tác dụng lớn nhỏ mà cái công đức mình lớn nhỏ. Cho nên có nhiều lúc các Phật tử cúng vào cái chỗ hãy đưa tới một cái chỗ, giúp cho ai đó một cái chỗ nào đó số tiền ít thôi, nhưng mà với tâm rất là trong lành và cái đồng tiền đó nó phát huy được một cái giá trị rất là lớn, thì như vậy vừa cái tâm trong lành của mình mà vừa cái tác dụng lớn của cái đối tượng mà mình cúng dường hay mình bố thí, thì như vậy tổng hợp lại phước rất là lớn. Sử dụng đồng tiền như vậy còn muôn đời không hết. Dạ, Mô Phật thầy. Thầy đang nói hay mà. Dạ vâng, thầy đang nói hay mà, thầy nói nữa đi thầy. Không thể tiếp tục nữa.
[31:46]Tức là nãy giờ hiểu chưa ạ? Tức là nãy giờ khi mà thầy đặt cái vấn đề với sư bác là thế này: Là Phật dạy ta không tham, nhưng mà thực tế cuộc sống thì ta vẫn phải cần có tiền, có cái ngã sở, ta không thể từ chối được. Thì hỏi cách nào để xử lý thì sư bác đã đưa ra một biện pháp không thể đúng hơn được nữa. Sư bác đã đưa ra một cái cái giải pháp không thể đúng hơn được nữa là: Cứ phải có tiền mà đừng tham bằng cách là sử dụng đồng tiền cái cho thật là chính xác, hợp lý. Đó, sử dụng đồng tiền chính xác, hợp lý. Mà khi sử dụng đồng tiền chính xác, hợp lý thì tâm ta mở ra, phước ta lớn lên thêm. Thì trong cái mà sử dụng đồng tiền chính xác,
[32:33]hợp lý đó, thì sư bác để ý, cảnh giác ta một cái điều là: Ta sử dụng đồng tiền đó vô trong chỗ nào, vô trong phạm vi nào. Ngoài cái ta sống cho nuôi sống mình, cho gia đình mình, rồi mình phải đưa vào những cái chỗ nào đó mà nhiều người được lợi ích, nhiều người được lợi ích, nhiều người được tăng trưởng đạo đức. Đó, và nhất là trong Phật pháp, vân vân, ví dụ như vậy. Thì cái đồng tiền trong tủ ta, một cái tủ nhỏ bé, một cái gia đình nhỏ bé, bỗng nhiên nó trở thành cái lợi ích lớn lao trong cộng đồng xã hội thì phước ta cũng theo đó mà tăng lên. Thì như vậy tiền càng nhiều càng tốt, tiền càng nhiều không làm ta tham.
[33:15]Tiền càng nhiều càng tốt mà chỉ làm ta thêm thêm phước mà thôi. Mà có phước rồi thì sao? Như nãy sư bác nói là có phước rồi mới có trí, có trí tuệ mới bắt đầu nhìn thấy được mọi điều, nhìn thấy được chân lý, thấy được lẽ thật. Nên những điều mà sư bác hồi nãy nói ra định hình từng bước, từng bước cực kỳ chính xác, không thể đúng hơn, không thể nói khác hơn được. Cho tràng pháo tay nữa đi!
[33:41]Sư bác vừa xử lý cái vấn đề về tiền, nên đây là cái để khéo giữ cho ta đừng tham. Mặc dù ta không thể từ chối tiền được, nhưng mà biết cách sử dụng cho đúng. Nhưng mà cái ngã sở nó không phải chỉ là tiền, nó còn nhiều thứ khác nữa, chứ không phải chỉ riêng tiền. Cho nên hôm nay là con, con cũng hỏi sư bác thêm một câu nữa. Ví dụ như ngoài cái tiền, bây giờ tới cái tình, phải không ạ? Hết tiền bây giờ tới tình. Tiền mình dễ đếm. Nhưng bây giờ bắt đầu tới tình, cái tình này hơi khó đếm. Cái tình nó mơ mơ hồ hồ, nó không có con số, mà nó tính trên cái số người thương mình, người thương mình nhiều hay ít trên cuộc đời này. Ví dụ như nói:
[34:26]"À, tôi được 20 người thương". Người kia nói: "Không, tôi thương hơn, tôi được 40 người thương". Nhưng mà cái con số 20 và con số 40 nó khác nhau, vì sao? Vì ví dụ người ta được 20 người thương mà thương hết lòng, còn tôi được 40 người thương mà thương hơi hơi. Khác nhau à! Nên cái con số về tình nó không có không có đếm được, mà nó vẫn là cái gì? Vẫn là ngã sở của ta. Cái này thuộc về của tôi, cái này của tôi. Cái này đi theo tôi, vẫn là một loại ngã sở. Còn tiền cũng là của tôi, đi theo tôi, nhưng nó có con số cụ thể: mấy tỉ, mấy triệu, mấy trăm nghìn. Còn tình không đếm được. "Tôi được 50 người thương", nhưng mà cái con số đó
[35:09]không có hơn được cái người 30, tại vì cái đậm sâu khác nhau nữa. Cái con số không nói lên vấn đề. Có cái câu chuyện này thì không biết thầy có nên kể về cái cung thủ về cái con số, không biết nữa. Có cái câu chuyện hài hài, có ba người bắn tên.
[35:29]Nói thế giới mở cái cuộc thi mà bắn tên, thì sau khi qua nhiều vòng loại, cuối cùng còn được ba người giỏi nhất thế giới: một người Mỹ, người Pháp và người Việt Nam. Thì để biểu diễn, cái người Mỹ mới để một trái táo trên đầu cô gái đó, đứng cách xa 20 thước bắn vèo, bay trái táo liền. Và sau khi bắn xong, ổng mới bước ra, ổng giới thiệu tên ổng: "I am William Tell", tức là thì ra người ta mới biết ổng là cung thủ nổi tiếng thế giới nào giờ. Biết rồi. Tới ông người Pháp bước ra, ổng để một trái lê nhỏ xíu trên đầu cô gái, ổng đứng cách xa ra tới 40 thước, gấp đôi, bắn cái vèo, bay trái lê liền.
[36:06]Rồi bước ra, ổng mới tự giới thiệu: "I am Robin Hood", tức là hiệp sĩ rừng xanh Robin Hood đó, thấy không? Tới người Việt Nam, để một trái nhãn trên đầu cô gái, đứng cách xa ra 60 thước, ổng bắn một cái vèo, cắm đúng trán cô gái. Ổng bước ra: "I am sorry!"
[36:29]Nên là cái con số nó không không chính xác được. Nên bây giờ vậy, hồi nãy sư bác nói về cái tiền, bây giờ chúng con hỏi sư bác về cái tình. Cái tình cảm vẫn là một loại sở hữu của chúng ta. Bây giờ trước cái việc mà mình được người ta thương và nhiều người vẫn xem cái đó là một cái ngã sở, xem cái đó là một niềm tự hào: "À, tôi được nhiều người thương". Thì bây giờ đối với một người tu hành hay đối với một người đệ tử Phật hay đối với một vị Bồ-tát sống giữa cuộc đời này, khi mà được chúng sinh yêu mến thì cái tình yêu mến của chúng sinh đó, sự thực cũng là một loại tài sản, đúng không ạ? Được nhiều người thương cũng là một loại tài sản.
[37:12]Giống như trên Facebook mình thấy mình có bao nhiêu bạn vậy đó, bao nhiêu like, phải không ạ? Cũng là một loại tài sản vậy đó. Thì bây giờ vậy, được nhiều người thương cũng là một loại tài sản. Giờ sử dụng tài sản đó như thế nào? Hồi nãy thì sư bác nói sử dụng tiền như thế nào để mà ta không có tham mà ta lại tăng thêm được công đức. Bây giờ sử dụng cái tình như thế nào để ta cũng không tham, không chấp mà lại tăng thêm được công đức? Câu hỏi này hơi bị khó nha. Chỉ dành cho siêu giảng sư mới trả lời nổi, chứ giảng sư thường thường là không trả lời nổi câu này. Mời sư bác. Đúng là câu này gay go.
[37:50]Quý vị biết là cái con người của mình còn một cái tên khác nữa là loài hữu tình. Mình còn có cái tên nữa là loài hữu tình, mà còn gọi là loài người, nhưng đồng thời nó cũng là cái loài hữu tình, tức là cái loài có tiềm thức, tức là có tình, nói chung là có tình, tình cảm. Cái tình nó chi phối chúng sinh. Cho nên rằng hầu như chúng ta sống sống là nhờ có tình mà sống, và cũng vì tình mà sống, và cuối cùng chúng ta chết cũng vì tình mà chết. Cái sống chết đều tình cả. Có một lần đi trên xe nghe cái bài nhạc của Phạm Duy
[38:35]nói về con đường, không biết bài nhạc gì chắc thầy nhớ? Con đường nằm thênh thang nghe chuyện tình quanh năm. Không phải! Cái bài đó là bài Con Đường Tình Ta Đi. À, Con Đường Tình Ta Đi. Của Phạm Duy. Con đường thảnh thơi nằm nghe chuyện tình quanh năm. Hỡi người tình chưng vương. Dạ, đại khái bài đó như vậy đó. Lên mạng mình search search đó.
[39:03]Thì cuộc đời của mình á là một cái dòng lịch sử của tình. Tình cảm. Cho nên chữ tình lớn quá. Ở trong Phật giáo của mình á, chữ tình nó cũng được coi là chữ chủ chủ lực của sự
[39:20]đau khổ và hạnh phúc. Không có tình, không có hạnh phúc, cho dù đi tu cũng vậy thôi. Mà đau khổ cũng vì tình mà thôi. Cho nên có hai cái khác nhau ở đây một chút xíu thôi, chứ còn tình là nền tảng, là tình yêu thương, là cái chất liệu để xây dựng nên cái cuộc sống của con người. Cho nên nói tình nhiều, tình ít á, thì nếu nói về tình mà ít á thì thầy là người tình ít, mà thầy Phật Quang là người tình nhiều. À, đúng không? Đó, thì khi nãy nói đó, bây giờ nói tới cái quần chúng mà Phật tử mà thương thầy á, thì thầy là nắm lại ở trong bàn tay này thôi. Còn mà thầy Phật Quang á, ôm cả ôm này không hết.
[40:07]Nhưng mà phải nói rất là tuyệt vời. Rất là tuyệt vời. Cần phải có nhiều ôm như vậy. Còn thầy thì thầy nghĩ là thầy chỉ cần nắm tay là đủ. Lý do là mỗi người có mỗi cái cái cách thức và có cái con đường riêng và cái cái phước riêng. Cái hướng đi của cái cái công đức á nó khác nhau. Thầy đi tới đạo tràng nào mà có đạo tràng là là của Phật Quang, Thiền Tôn Phật Quang, là đều thấy tình cảm ấm áp lắm.
[40:44]Hễ mình thấy hễ mình thấy là mình thương liền. Thương liền, và cái Phật tử thấy thầy cũng thương liền. À, thương mà thấy thấm thía lắm. Nhưng mà trong con mắt thương đó, trong cái cái ấm áp đó không có một chút nào về cái ô nhiễm hết. Không có. À! Thành ra có cái mình mình mình thương mà thương rất là là thương hai chiều chứ không phải đơn phương. Đó. Thương qua thương về. Nhưng mà không có chút ô nhiễm nào. Và không thấy cái đau khổ nó lợn cợn ở trong cái đó, trong cái phẩm cái bản chất của tình đó. Cái đây mà thầy mình nói nôm na là tình đạo. Nhưng mà nói nói cách tổng quát, đấy là cái tình cảm mà không có ô nhiễm.
[41:33]Thì nó chỉ có hai điều thôi: một cái tình bao la như vậy, rộng hẹp nhiều ít cái đó mình tùy theo cái duyên phước không tính được, nhưng mà trên cái nền tảng là: tình không ô nhiễm, tình không vị kỷ. Nếu cái tình mà ích kỷ, vị kỷ thì càng nhiều càng chết. Đó, mà tình mà không ích kỷ, không ô nhiễm thì càng nhiều càng tốt. Cho nên không có không có vấn đề ở chỗ này. Và các thầy nói chung, các thầy nói chung, các thầy nói chung là đều thích tình.
[42:12]Thích thích tình cảm. Quý vị nghe thầy thầy nói ngang chỗ thầy thích tình để cho quý vị hơi hơi trần hơi hơi có sốc một chút xíu, phải không? Nhưng mà tình ở đây chính là cái tình yêu thương. Ở ngoài Huế nó có câu cái câu câu đối như thế này: "Bất tục tức tiên cốt, đa tình thị Phật tâm". Cái người mà không phải tục, không phải thục thục không phải là phàm tục, thì đó là tiên cốt, là cốt tiên. Nhưng mà đa tình là tình nhiều, chính là tâm Phật. Đạo Phật là đạo đa tình, cái đó bắt buộc phải như vậy. Còn gọi đạo Phật là đạo từ từ bi. Cái tình thương chính là cái lòng từ bi.
[42:56]Cho nên khi ai đến với thầy, cái người thường thường đến mà thầy thương á là trước hết là phải người đẹp. Đúng không? Người đẹp. Nhưng mà thầy thương người đẹp thì thầy bắt đầu thầy cảm nhận được một cái rục rịch ở trong cái ô nhiễm nó có mặt. Đúng không? Ô nhiễm nó có mặt. Mình đi trong một cái cái cái nhóm người có người đẹp, có người không đẹp. Và mình chú ý đến người đẹp, người không đẹp mình lơ lơ, đúng không? Đây là đây là đương nhiên vậy thôi. Cho nên đó lý do tại sao các cô, các bà là hay ưa làm đẹp để để để được chú ý hơn. Và cái cái người đàn ông, thầy thầy cũng là đàn ông, đúng không?
[43:36]Cho nên thầy nhìn người đẹp là thầy cảm thấy thích hơn, ưa đi gần gần hơn, ưa nói chuyện nhiều hơn. Và điều này thầy phát hiện ra khi mình làm trụ trì. Khi thầy làm trụ trì mới phát hiện điều này, khi đi học thì không để ý. Khi làm trụ trì á thì Phật tử vô mấy bà cụ già già vô nói cỡ năm phút là hết hết chuyện. Còn mấy cô trẻ trẻ đẹp đẹp vô nói cả giờ này qua giờ kia không không không chán. Nó nói nó nói nó nói: "Thầy, con xin phép được về". Thầy nói: "Về chi gấp, từ từ".
[44:13]Còn Phật tử già rồi á là mình đuổi đi sớm nha. Mình nói thôi, hết giờ tới thời giờ thầy chuẩn bị làm lễ nha, đi ra. Thì thì đó là cái mình phát hiện cái tâm của mình nó vướng mắc cái chỗ này: đẹp xấu. Cho nên là có một lần thầy tập. Thầy đi lên Đà Lạt, có Phật tử Đà Lạt nó lên nó chăm sóc mình, đưa đi chơi. Rồi, thì quý vị biết sao không? Mình đi chơi như vậy thì mình bắt đầu mình mình tập một cái cách thức, tập một pháp môn mới: tức là chỉ chú ý người xấu, không chú ý người đẹp. Để để để làm gì? Để mình làm mình đi ngược lại với cái cái mà cái cái cái cái tâm của mình. Tâm mình là ưa thường là ưa người đẹp hơn là người xấu.
[44:58]Cho nên bây giờ mình tập ngược lại là quan tâm đến người xấu, không quan tâm đến người đẹp. Và quý vị nên nhớ nè: người đẹp thường thường ít hơn người xấu. Và khi mình quan tâm đến người xấu, không quan tâm người đẹp thì mình vô số đông quá trời luôn! Mọi người đều hoan nghênh, gọi là tới vui vẻ lắm, hấp dẫn quá trời quá đất. Cho nên á sau này mình cứ tập, tập dần dần là người người không đẹp là một nè, người mà già cả, yếu đuối, nói chung là những người không có lợi thế trong cuộc đời, mình tập mình thương. Chứ còn mình thương người đẹp thì bình thường quá. Thương người đẹp thì xoàng lắm, nhưng mà mình thương người không
[45:34]phải là đẹp, không phải là lợi thế, không phải là ưu việt. Thì cái đó mới tập dần dần để mình có được một cái khả năng nhận ra điều là cái tình lòng từ bi, biến cái tình yêu thương ích kỷ trở thành cái lòng từ bi. Cho nên bây giờ người nào đến với thầy thì có nhiều người đẹp lắm chứ không phải không có đâu, cũng có người đẹp, mặc dù thua thầy Chân Quang một một một ít nha. Nhưng mà lại cái này nè: tại các Phật tử lớn tuổi hay hay nhìn quý thầy, hay đề phòng mấy cái cô gái trẻ trẻ lắm. Cô gái nào trẻ trẻ, đẹp đẹp vô là rình mò dữ lắm, nhìn nó coi thử, canh, canh canh. Cái đó là khi còn trẻ thôi, còn bây giờ thì khỏi cần, không cần canh.
[46:19]Nhưng vấn đề mình có nguyên tắc: tất cả mọi người đẹp hay xấu khi đến với thầy, thầy luôn luôn có tình cảm. Và cái tình cảm đó là tình cảm gì? Là không bao giờ có tình cảm cá nhân. Không có, không có cá nhân.
[46:37]Nhưng mà mình hiểu rất rõ điều này: bởi vì con người là tình thức, là hữu tình, cho nên phải lấy cái tình để đối xử với cái tình. Lấy cái tình khêu gợi cái tình, để làm cho nối kết được những cái tình đó với nhau. Để làm gì? Để tăng trưởng tăng trưởng thiện pháp, tăng trưởng công đức, tăng trưởng điều lành, tăng trưởng những giá trị sống cao đẹp. Cho nên là mình chỉ tập trung vào chỗ đó thôi. Vì không có cái tư ý, vì không có cái ích kỷ, cho nên á là mình không có sự lo lắng, sợ hãi. Không lo lắng, sợ hãi gì cả. Mà người nào người nào đến với mình, mình cũng không sợ ghen nha. Các các Phật tử trẻ tuổi mà hay đến chùa mà hay
[47:24]thăm mấy thầy thường hay có màn là ghen. Ganh rồi ghen, thương nhiều đó, người này thương nhiều thương ít, cái đó là đối với đời thì có, chứ đạo là không có và không nên có. Bởi vì đây không phải đạo lý. Khi mà ganh tị, ghen ghét các thứ tức là nó trở thành ra là là là là có ích kỷ trong đây, có chiếm hữu trong đây, có cái tình mà ô nhiễm trong đây. Cho nên nó có cái cái cái gọi là ghen tức lẫn nhau. Còn khi mình thương thầy, thương nhau trong cái tình đạo thì đó là thương trong cái nối kết để tăng trưởng cái cái đạo lý. Và đến với thầy, ví dụ quý vị đến với thầy, phiền não khi chưa đến với thầy thì phiền não mười phần.
[48:13]Khi đến với thầy phiền não còn năm phần, thế là đúng. Đúng không? Còn khi chưa đến với thầy phiền não mười phần, đến với thầy phiền não hai mươi phần thì như vậy là sai. Như vậy thì khi thầy thương các Phật tử già, trẻ, cái đó không quan trọng, mà chỉ có quan trọng là khi đã đến, đã thương thầy, đã được đã được thầy thương thì điều đó đồng nghĩa với sự phiền não, ô nhiễm lắng xuống, cái tốt đẹp, cái công đức được tăng lên. Thì như vậy là đúng. Đó nha. Mô Phật! Người Quảng Trị có một cái lối khôi hài rất là lạ: là đem chính mình ra chê để làm trò cười, vừa thú vị mà vừa có phước. Còn mà ta đem người khác ra ta chê thì có thể thú vị đó, nhưng ta tổn phước.
[49:08]Nên hồi nãy Sư Bác nói những điều cứ tự chê mình, rất thực tế, rất thú vị, rất khôi hài mà rất thấm thía. Cái cái tình của Sư Bác vừa nói Sư Bác giải thích rất là nhiều khía cạnh, nhưng trong đó có một cái điểm này mà Sư Bác nói hơi lướt qua, nhưng nó rất là quan trọng thì nhắc lại: là khi mà có nhiều cái tình đến với mình thì mình kết nối các cái tình đó lại. Ví dụ bây giờ có mười người đứng trước mặt thầy, mười người đó thương thầy thì tức là thầy với người A, thầy với người B, thầy với người C, thầy với người D liên kết nối. Bây giờ kết nối các tình đó lại, bây giờ A với B, B, C, C, D nối nhau, nối lại với nhau.
[49:53]Và đó chính là cách mà ta sử dụng cái tài sản về tình cảm này hợp lý nhất. Tức là ai thương thầy thì những người đó phải thương nhau. Được không ạ? Phải thương nhau, mọi người phải thương nhau. Và có lẽ là các Phật tử Phật Quang làm được điều này. Cho nên cái tình thương nó lan tỏa và Sư Bác đã đánh giá rằng khi Sư Bác đi đến nơi này, đi đến xứ kia mà hễ biết đó là đạo tràng của Thiền Tôn Phật Quang thì Sư Bác nhận được một tình cảm thắm thiết. Và thấy rõ ràng những người đó thương Sư Bác và Sư Bác cũng thương những người đó. Đó, và đó tức là cái điều đó tức là Sư Bác khen cái chùa Phật Quang là những người đệ tử của chùa Phật Quang biết
[50:40]thương nhau và biết thương yêu mọi người. Đó là cách mà ta sử dụng cái tài sản về tình cảm đúng nhất trên cuộc đời này. Ta không bao giờ giữ riêng cái tình cảm của người đó cho cho riêng mình mà làm sao khiến cho cái người đó cũng đem cái tình đó mà yêu thương tiếp tục được nhiều người khác nữa. Đó là cái cách làm của một bậc Bồ Tát, đúng nghĩa như vậy. Nên khi chúng ta hỏi Sư Bác về một cái một cái tài sản khó đong đếm hơn là tình cảm, cái con số hoàn toàn không có giá trị, không có ý nghĩa, không xác định được cái chỉ số của tình yêu thương mà nó là một loại tình cảm mà một loại tình tài sản mà đã là tài
[51:30]sản rồi thì nó là ngã sở, ngã sở hữu, là cái của của ta. Mà đã là cái của ta thì đều là gì? Là phiền toái, là rắc rối, là chấp giữ. Và những điều đó sự thật ta khó đem theo được trong cái luân hồi vạn kiếp của mình. Và ở thời điểm nào đó, tại một kiếp sống nào đó, ta nhận được bao nhiêu cái tài sản vô hình này, ta nhận được bao nhiêu cái tài sản tình cảm này thì cái người không biết đạo coi như đó là điều khoái cảm, niềm tự hào của riêng mình để mà kể, mà đếm, mà khoe. Nhưng với một bậc Bồ Tát, với một bậc đệ tử Phật chân chính thì phải biết sử dụng cái tình cảm này, cái tài sản vô hình này thành một điều cao đẹp hơn.
[52:24]Đó là chính làm cho ai thương mình thì những người đó phải phải thương nhau, phải thương nhau. Mà ai thương mình thì mình nói người ta nghe, mà khi mình nói người ta nghe, người ta vâng lời thì mình dạy người ta phải phải thương nhau. Đó là cái hành trạng của một bậc Bồ Tát rất là tuyệt vời như vậy. Nên nãy Sư Bác nói chúng sinh còn gọi là chúng hữu tình, tức là hễ chúng sinh là có cái tình cảm, nhưng mà cái tình cảm đó đến với nhau trong trạng thái thanh tịnh hay hay ô nhiễm, ích kỷ hay chan hòa, như vậy. Và một bậc Thánh đệ tử, một bậc Bồ Tát thì khéo léo sử dụng cái tình cảm đó. Nó khác với một ví dụ một ngôi sao ca nhạc
[53:10]hay một diễn viên nổi tiếng cũng được rất là nhiều fan hâm mộ, đúng không ạ? Những fan cái chữ hâm mộ đó là một loại tình cảm: yêu thương, cuồng nhiệt, ngưỡng mộ, khen ngợi, cũng là một loại tình cảm mà các ngôi sao đó thường là hưởng một một tuyến, một tuyến giữa họ với cái fan đó. Chưa bao giờ họ kết nối các fan lại với nhau. Chưa bao giờ họ có thể nhắc nhở các fan hãy yêu thương nhau và hãy yêu thương cả cái đất nước này, hãy yêu thương cả cả nhân loại này. Nhưng mà đối với một người đệ tử Phật thì kết nối được các cái tình cảm đó lại, để không giữ riêng thành một tuyến, một đơn tuyến mà thành đa tuyến, nha, thành đa tuyến, thành phức hợp tuyến.
[53:54]Mọi người phải thương yêu nhau. Đó là cái cách mà Bồ Tát đã sử dụng cái tài sản tình cảm mình có được trên cuộc đời này. Thật là độc đáo, con hết sức cảm ơn Sư Bác nhiều. Bây giờ nói cái khác nữa,
[54:11]lâu lâu hù Sư Bác một bữa. Cái người trên cuộc đời này người ta hơn thua nhau nhiều ở chỗ tài năng, trí tuệ phải không ạ? Kiến thức. Vì cái người mà có tài giỏi, có bản lĩnh, có kiến thức thì thường là sẽ gặt hái được thành công. Mình bước vào lĩnh vực nào mà mình giỏi thì tự nhiên mình nổi bật hơn người ta, lần lần mình trở thành người chỉ huy, lần lần mình gặt hái được, mình chiếm lấy những cơ hội, rồi mình đạt hết thành công này đến thành công khác. Nên cái cái tài năng cũng là một loại sở hữu của con người, đúng không ạ? Cũng là một loại ngã sở. Đó, trong các ngã sở, ta vừa nói tiền, tình, bây giờ tới cái tài.
[54:58]Ba chữ T rồi đó. Ba chữ T này nếu ta sử dụng đúng thì nó không có tiêu, còn ta sử dụng trật là tiêu à. Ba cái T này kết thúc ở chữ tiêu á, hay là tù, tội. Nhưng mà ta sử dụng đúng thì nó không, nó thành là tiến. Thì bây giờ tới cái tài. Ta rõ ràng cái cuộc đua khốc liệt trên thế giới này là cuộc đua về tài năng, đúng không ạ? Cái sản phẩm của hãng nào tinh xảo hơn thì họ bán được nhiều hơn và hãng đó thành công. Rồi cái còn những sản phẩm nào mà kém chất lượng hơn thì thua và cái hãng đó phá sản luôn. Và trên thế giới này, cái sự ganh đua về kinh tế, về chính trị, về quân sự, về uy... ưu thế trên thế giới này cuối cùng là cuộc chạy đua về tài năng, đúng không ạ?
[55:46]Và giữa những con người cũng vậy, ta tìm được một chỗ đứng trên cuộc đời này cũng là do ta có tài hay không. Nên cái cuộc đua về tài năng là một cuộc đua âm thầm mà cực kỳ khốc liệt. Và chính vì vậy, cha mẹ cũng đẩy con cái mình làm sao học cho nhiều, học cho giỏi để leo lên top, leo lên đỉnh. Để... vì đây là cuộc đua tài năng, nhưng mà sự thực là đôi khi ta khủng hoảng vì cái cuộc đua về tài năng này. Cái tài năng này cũng là một loại ngã sở và cũng làm cho chúng sinh hết sức là khổ đau, hết sức là phiền não. Ta muốn có thật nhiều tài và ta cần có thật nhiều tài để có một vị trí trong cuộc đời này.
[56:29]Nhưng mà khi có tài nhiều rồi thì ta sử dụng cái tài đó như thế nào để cho đừng trở thành chấp ngã, đừng trở thành kiêu căng, tự hào, đó. Mà... mà trong kinh Phật hay hay dạy ta là đừng có cái tâm sở đắc, vô sở đắc cố. Phật dạy ta chữ vô sở đắc cố là cái từ ngày xưa, còn cái ngôn ngữ ngày hôm nay là: đừng tự hào vì cái điều mình có được. Thì trong các cái điều mình có được mà khiến cho mình tự hào đó thì tài năng là một vấn đề lớn. Người có tài rồi rất dễ tự cao. Thì cũng như hồi nãy, cái người có tiền rồi rất dễ tự cao, người có tình rồi cũng nhiều tình rồi cũng rất dễ tự cao. Bây giờ vị người có tài rồi cực kỳ, hơn cả những điều kia, rất dễ tự cao.
[57:22]Có tiền vậy chứ tự cao không nhiều nha, được nhiều người thương coi vậy chứ tự cao không nhiều, nhưng mà có tài chắc chắn là phải tự cao. Đây cái này mới là cái đáng sợ. Vì vậy, hôm nay chúng con hỏi sư bác, một người tài như sư bác, hì, sư bác đã sử dụng cái tài của mình như thế nào để mà mà hợp lý mà không bị tự cao? Nha, xin sư bác cho chúng con biết.
[57:52]Thì à à thầy à thầy Phật Quang thầy nói rất là hay, đúng. Ở chỗ là cái à cái tài đó là cái ngã nó lớn hơn. À tiền coi vậy chứ bỏ dễ, tình cũng khó lắm nhưng bỏ cũng được. Nhưng mà cái tài đó, chấp vào cái tài đó là cái chấp à về à rất là gần và rất là tròn vẹn ở nơi chỗ chấp ngã, tự cao, tự đại, mà gỡ khó lắm. Và người ta gọi là kiêu căng. À khi mà người ta kiêu á là là vì có tài. Mà có tài tất nhiên là kiêu. Ngài vậy. Cái cái cái cái cái lộ trình của tâm á, tâm lý đó, hễ có tài, có cái cái cái tài năng nào đó, lĩnh vực nào đó, nó đều cho ta một cái kiêu căng, kiêu mạn. Và quý vị biết á ở trong cái lộ trình à tâm thức để mà
[58:49]mà mà mà tu tập á, mà khó đã khó đoạn trừ nhất vẫn là kiêu mạn. Chỉ có A La Hán mới đoạn trừ được mạn mà thôi. Còn các cái thánh quả dưới này đều còn vướng mắc hết. Dễ sợ như vậy, không đơn giản đâu. Bây giờ các anh em à như là thầy với à thầy Phật Quang, cái cái cái tài năng nó có. Có tài, bởi vì biểu hiện của sự có tài là sự thành công. Ừ. Cái sự thành công rất rõ, được khẳng định. Cho nên á là cái sự kiêu của mình á nó vẫn có. Nhưng mà bởi vì nhờ mình học đạo, rồi tu tập gắn bó với con đường đạo, cho nên sự tu tập, cái công đức tu tập đó nó luôn luôn tạo nên một khả năng đề kháng, cảnh giác.
[59:35]Cái mạn mình chưa hết nhưng mạn khởi thì mình có thể mình nhận ra nó nó có mặt và mình không để cho nó phải đi quá xa. À đại khái như vậy nha. Thì tài năng là một trong những cái điều rất là khó khó khăn. Tài năng đưa đến sự phát triển, chỉ cần một người có tài thì nó có thể là thay đổi cả cục diện của cả đất nước, của cả xã hội. Cần một người thôi. Dễ sợ như vậy. Còn vô tài thì thêm cái chữ bất tướng nữa. Vô tài bất tướng tức là không không có tài năng gì, không có ảnh hưởng gì, không có cái sự tốt đẹp gì, không có tác dụng gì, thì cái đó là là thua. Thành thử khi có tài rất là tốt và chúng ta rất cần người có tài.
[1:00:21]Và có tài cũng phải có phước lớn mới có tài, phải có hun đúc nhiều đời nhiều kiếp rồi mình mới có được, sinh ra mới có được khả năng vượt trội hơn những người khác. Người có tài luôn luôn đứng trên rất nhiều người. Được chưa, không không phải, không bao giờ đứng dưới. Nhưng ông bà mình thì nói cũng khá rõ, tức là có tài mà được tác dụng tốt á thì nó phải đi với cái đức. Ta gọi là tài đức vẹn toàn. Thì thì cái tài đó nó mới thật sự là tốt đẹp, là thật sự là có giá trị. Bởi vì nó có tài vừa đem lại cái lợi ích, nhưng mà nếu không có đức á thì nó sẽ đem đến cái tác hại rất lớn cũng vì có tài, vì vị trí của người đó lên trên ngồi trên mọi người.
[1:01:06]Cho nên á cái cái sự tác hại do người đó đem đến cũng là rất là đông người bị ảnh hưởng. Nên tài nguy hiểm lắm, vừa tài mà mà không có đức là rất nguy hiểm. Thành thử để cho mình có cái tài mà mình đừng có à kiêu thì đó là một vấn đề khó khăn trong vấn đề tu tập. Đó. Bây giờ quý thầy à quý thầy à tu thì mình à nói chung là mình mình trên cái con đường tu tập mà mà chúng ta tu đó là lấy cái vô ngã để làm cái cái mục đích hướng tới. Cho nên á khi mình có tài, nhưng mà nếu mình có trí tuệ, mình có nhận biết cái tài năng của mình nó cũng chỉ là à nhỏ bé thôi. Thường thường khi mình mà kiêu căng á là do mình có cái nghĩ rằng mình là số một.
[1:02:03]Mình biết mình có tài, mình nhận ra mình có tài, mình có tự hào hay là có cái sự gọi là là là là thích thú cái tài của mình. Nhưng đồng thời mình cũng nhận ra rằng cái tài của mình nó chỉ nằm giữa rất nhiều cái tài khác. Chứ không phải là chỉ có mình là tài là số một. Nói chuyện với người có tài. Cho nên ở trong cái cái cộng đồng đệ tử đó mà cứ à nó khen mình á là mình thấy nguy cơ vô cùng. Hết cái nhóm này khen vừa tới nhóm nọ nó khen, hết người già khen đến người trẻ khen, người nào khen cả, và mình nhìn thấy hình như chỉ có mình mình là số một thôi. Thế đệ tử nhiều có những lúc cũng nguy cơ, ờ.
[1:02:44]Thì mình cần phải có tầm nhìn ra ngoài cộng đồng của mình, để tránh cái trường hợp là trong nhà nhất mẹ nhì con, đúng không, ra đường lắm kẻ còn giòn hơn ta. Thì mình mình phải, mình phải mở rộng cái tầm nhìn của mình, đó, để mình thấy được rằng là: núi này cao, có núi khác cao hơn. Thì khi mình nhìn như vậy thì nó bớt bớt cái kiêu của mình đi. Và cái thứ hai là nhìn theo con đường con con đường của Phật là nhìn cái cái cái thế giới, cái con người
[1:03:21]theo cái đạo lý gọi là duyên khởi. Cái này có cái kia có, cái này không cái kia không. Tất cả đều liên hệ với nhau, đều l- đều có cái sự liên đới với nhau để nương tựa với nhau, không có cái nào độc lập hết. Thành không có cái tài nào thực sự cả. Mỗi người đều có cái tài, một lĩnh vực nào đó, và giá trị của con người là bình đẳng. Thì khi mình nhận thấy điều này thì à cái người họ họ bán bánh mì thì họ cũng có cái tài của họ. Một người nấu ăn họ có cái tài của họ, một bác sĩ có cái tài của họ, và một cái à nông dân có cái tài của họ. Mình là một người tu hành thì mình cũng có cái tài của mình.
[1:04:05]Thì như vậy, tổng hợp tất cả các cái khả năng mà con người có được tạo nên được một cái giá trị sống cho cuộc đời, cho con người, xã hội. Cho nên không phải là riêng mình độc lập, có nghĩa là mình cũng chỉ là một trong tất cả những thứ khác mà thôi. Đấy. Thì đại khái là như vậy, đại khái như vậy. Cho nên là ngồi nghĩ lui thì thầy thấy thầy cũng chẳng tài gì. Nhưng mà đừng ngồi trong hũ, nếu mình ngồi trong hũ thì mình sẽ không thấy, không thấy được thế giới bao la là như thế nào. Cho nên phải mở rộng cái nhìn ra, gọi là cái nhìn ra thế giới, nhìn ra để thấy được cái thế giới xung quanh ta và mình có thể làm cho mình khiêm tốn hơn.
[1:04:48]Thì đó là một một trong những vấn đề như vậy. Vâng. Hết sức là là là thú vị những điều mà mà sư bác nêu ra như vậy ha. Về cái tài năng thì nó tinh tế lắm, hôm nào chắc sư bác phải giảng riêng một bài về điều này. Hôm nào đó sư bác đi trong khóa tu hay là Bát Quan Trai á. Tại vì nó sư bác nãy giờ nói thấp thoáng thấp thoáng nhiều điều mà mỗi điều đó mổ xẻ ra thì thành ra những vấn đề lớn mà cần thiết. Thế nhưng bây giờ có những vấn đề thêm, ừ tại sao ta có tài? Nãy sư bác nói là đó là một sự tích lũy của nhiều kiếp, câu này cực kỳ chính xác. Ví dụ như tiền á, coi vậy chứ cái nhân quả đến nhanh lắm.
[1:05:28]Ngay trong kiếp này ví dụ mình làm bố thí mạnh từ lúc trẻ, về già có khi mình giàu. Trong kiếp. Hoặc là kiếp này mình bố thí cúng dường, kiếp sau mình đã giàu. Cái tiền nó đến rất là nhanh và dĩ nhiên nó cũng mau hết. Hưởng một cái, kiếp sau hết liền; hưởng một cái, ngay trong kiếp này nghèo liền. Nhưng mà cái tài, kiếp trước mình gieo cái nhân quả về tài, kiếp sau tài nhích lên chút xíu. Cái tài cực kỳ chậm phát triển. Như có mấy người mới hỏi thầy sao con học tiếng Anh hoài không được. Nói bây giờ vậy con cứ mua sách tiếng Anh con tặng cho người ta. Chẳng ai thích học tiếng Anh cứ mua sách tặng cho người ta.
[1:06:07]Thì nhờ cái mua sách tiếng Anh đó mà bỗng nhiên mình học tiếng Anh dễ hơn nhưng không phải là giỏi nha, bắt đầu học được thôi chứ không phải là giỏi, không giống như cái người mà nói lưu loát ào ào ào ào được. Vì cái đó nhân quả nó khác. Nên là để có được một cái tài ta nhích lên từng chút. Ví dụ như á như thầy là một người mê âm nhạc, thích âm nhạc, thậm chí thầy biết đàn, thầy biết hát và thầy biết cả sáng tác. Cái này là do những kiếp xưa thầy cũng ủng hộ những người... những người nghệ sĩ. Do mình ủng hộ họ, mình giúp đỡ họ, cho nên kiếp này cái mình được cái năng khiếu về âm nhạc nó mở ra.
[1:06:48]Nhưng mà cái năng khiếu âm nhạc đó không hề làm cho thầy trở thành một người xuất sắc được. Chỉ thấy gì? Ờ hát được thôi chứ không phải hay, đàn nghe được thôi chứ không hay, sáng tác thì cũng đừng chê dở, kỳ lắm, nó cũng được được thôi, chút chút. Hồi nãy nãy mới vô thì nghe cái thanh niên tụi con hát, tụi con hát rất là thiện chí. Nhưng mà tụi con phải ráng nhớ 10 năm nữa bắt đầu tụi con mới hay. Phải cứ vậy, cứ mỗi khi chùa Phước Huệ này mà có cái diễn đàn như thế này, tụi con phải đến nói với thầy trụ trì là yêu cầu cho tụi con giành cái diễn đàn để hát, hết đứa này hát tới đứa kia hát để 10 năm nữa bắt đầu hát mới hay.
[1:07:26]Từ cái lúc mà biết hát cho tới hát hay, khoảng cách rất xa. Hồi nãy tụi con hát là lạc giọng rồi tùm lum hết trơn, thầy ngồi ở trong vô cùng đau khổ. Vì thầy là nhạc sĩ sáng tác mấy bài đó mà! Nhưng mà cứ phải hát! Cứ hát dở cứ phải hát mà nó nhích lên rất là chậm. Tài năng đi qua một đoạn đường lâu dài lắm, từ từ nó mới phát triển. Rồi khi mà ta có tài rồi đó thì ta lại bị tự cao. Mà cách mà để ngăn chặn cái tự cao á thì sư bác nói là hãy nhớ rằng cái tài năng của ta nó đặt trong một bối cảnh liên đới với toàn bộ xã hội. Đứng một mình nó không có tài, ta không phát huy được cái tài, mà ta biết rằng à người này đứng ở góc này, người kia đứng ở góc kia,
[1:08:07]ta đứng ở góc nọ, tất cả phối hợp nhau thành điều tốt đẹp cho cái thế giới này, cho cái cái xã hội này. Có nghĩa ý sư bác nói nghĩa là cái gì? Tất cả tài năng phải đem mà phục vụ thì làm cho nó tiêu hóa đi và nó không trở thành cái cái tự cao. Còn cái tài năng đó mà ta phục vụ cho chính mình, ta mưu đồ cho chính mình thì nó sẽ trở thành cái tự cao và tham vọng. Còn ở đây ta đặt cái tài năng của mình trong một bối cảnh toàn thể xã hội, người bán được bánh mì, người gói được miếng xôi, người bác sĩ chữa được cái bệnh, người quan tòa xét xử, người công an bắt tội phạm, người lính đi chiến đấu, người kiến trúc sư xây nhà, thì ta, ví dụ mình ở thầy tu thì
[1:08:52]mình tu hành tốt, giảng đạo giỏi, tất cả những cái điều đó đều là phục vụ phục vụ cho cộng đồng, không giữ gì cho mình. Thì khi ta phục vụ đúng, không có giữ gì cho mình thì cái tài năng đó được tiêu hóa và không giữ lại thành một sự kiêu mạn ở trong nội tâm ta. Còn nếu ta giữ lại cho mình, ta không đem phục vụ trong một cái sự liên kết, liên đới chung của cộng đồng, ta giữ lại một chút thì nó sẽ đọng lại thành một một sự kiêu mạn. Do chúng ta chưa chứng A-la-hán mà, cho nên thế nào nó cũng còn kiêu mạn thì ta phải tiêu hóa nó bằng cách đem cái tài mà phục vụ cộng đồng. Mà phải nghĩ rằng cái sự phục vụ của ta là sự phối hợp với
[1:09:33]biết bao nhiêu tài năng đang có trên cuộc đời này. Mà bao nhiêu tài năng đang có trên cuộc đời này không được loại trừ cái người quét rác ngoài đường, không được loại trừ cái người bán bánh mì ở đầu ngõ, tất cả đều đều làm thành một sự phục vụ lẫn nhau trong cái thế giới đầy yêu thương này. Đúng không ạ? Ý là như vậy. Mấy chữ T rồi? Ba chữ T phải không? Thêm một chữ T nữa cho nó hoàn hảo luôn, đó là Tâm linh. Cái chữ T thứ nhất là Tiền bạc, thứ hai là Tình cảm, thứ ba là Tài năng và thứ tư là Tâm linh. Khi mà một người có trí tuệ thì cái sự phát triển của họ sẽ đi tới cái tâm linh, đó là bắt buộc.
[1:10:18]Tức là con người sâu xa rồi, đi qua hết một cuộc đời đen bạc rồi, phục vụ tận tình hết mọi điều rồi thì cuối cùng phải tìm tới tâm linh. Người nào mà chưa tìm tới tâm linh thì ta hiểu rằng họ đi chưa hết cái cuộc đời này, họ đi chưa hết tận cùng cái giá trị của cuộc đời này. Nhớ như vậy. Nghĩa là ban đầu ta ham học, ham làm, ham phục vụ, ham kiếm tiền, ham tìm sự nghiệp mà tới khi già chết rồi vẫn chưa tìm thấy được cái bến đỗ tâm linh có nghĩa là ta chưa đi hết tận cùng cái giá trị của cuộc đời. Còn người nào mà sau nhiều năm tháng phấn đấu cuộc sống này rồi mới thấy rõ ràng còn cái điều gì đó sau cái chết. Sau cái chết ta đi đâu?
[1:11:05]Mà hễ đặt vấn đề sau cái chết ta đi đâu, cái cõi giới nào ta đến thì vấn đề tâm linh được được đặt ra. Vấn đề được đặt ra, ví dụ như những vị tổ nhiều khi một vị Thiền sư như ngài Liễu Quán ngài báo ngài sắp tịch, ồ các môn nhân khóc, ngài nói: "Ta đi đâu ta có chỗ ta biết, các ngươi khóc làm gì?" Cũng như ngài Động Sơn cũng vậy, khi ngài báo ngài ngài ngài tịch là các đệ tử khóc, ngài rầy: "Ta đi về đâu ta biết, các ngươi khóc làm gì? Tại vì các ngươi không biết chỗ ta đi." Tức là các ngài biết rõ điều mình đi. Vấn đề mà ta sẽ đi đâu thì hôm khác ta sẽ nói chuyện. Nhưng hôm nay như vậy, cái người mà có trí tuệ bỗng nhiên luôn luôn đặt vấn đề sau
[1:11:47]cái chết, luôn luôn đặt vấn đề sau cái chết và vấn đề tâm linh được mở ra. Mà khi vấn đề tâm linh được mở ra thì bắt đầu ta nói tới chuyện tu hành ngay trong cái đời sống này. Ta phải chuẩn bị cái gì đó để mà khi buông xuôi, hai bàn tay thả ra, hơi thở không hít vào nữa, ta thực sự đến một nơi yên lành.
[1:12:13]Điều đó được chuẩn bị ngay từ bây giờ. Thì cái có nhiều cái pháp môn, có nhiều tín ngưỡng, nhiều tôn giáo trên cuộc đời này, có rất nhiều, rất nhiều thì tùy duyên mỗi người mà chọn một cái. Nhưng những cái điều mà tu hành sâu xa đó vượt khỏi cái đời thường này, nó qua khỏi cái thế giới vật chất này thì ta đều gọi là con đường của tâm linh. Mà trên con đường tu tập tâm linh này thì có người tiến nhanh, có người tiến chậm, thậm chí có người đứng một chỗ và thậm chí có người chứng đạo luôn ngay trong khi còn sống này. Người chứng đạo luôn thì cũng chứng cao, chứng thấp, chứng sâu, chứng cạn nhưng có người chứng luôn.
[1:12:53]Ngay trong lúc làm thân phận con người này mà tâm hồn của họ là một bậc thánh thực sự, họ là một bậc thánh giữa đời thường mà ai có dơ- cơ duyên gặp những vị đó thì phước mình rất là lớn. Thì còn ta thì hôm nay ngồi dưới mái chùa này cũng được gọi là những người biết đi tìm cái con đường tâm linh. Có thể tuổi ta chưa già nha, nhưng ta đã sớm tìm thấy được cái giá trị cao nhất của cuộc đời này là là tâm linh, nên ta đã nhanh chóng tìm đến cái con đường tâm linh. Mà trên con đường tu tập tâm linh này thì ta hiểu rằng nó là đỉnh cao của giá trị chúng sinh. Một người nhiều khi không phải giàu lắm,
[1:13:39]cũng chưa phải giỏi lắm nhưng mà đã biết hướng về tâm linh, thực sự họ đã là một chúng sinh ở đẳng cấp cao rồi đó. Nên cái tâm linh làm cho cái nâng tầm chúng sinh lên một đẳng cấp khác, lên một đẳng cấp khác và chính cái đẳng cấp này, cái sự tu tập tâm linh này, cái đẳng cấp này cũng là một loại ngã sở, cũng là một cái của của ta. Đây là cái tâm chứng của tôi, đây là con đường tâm linh của tôi, đây là pháp môn tu tập của tôi, đây là cái cái cái cái thần lực của tôi, đó là năng lực của tôi, năng lực tâm linh của tôi, tôi có thể biết được quá khứ, vị lai, tôi có thể nhìn thấu được cái cõi khác, vân vân.
[1:14:24]Đó là những cái năng lực tâm linh mà ta có được có được khi ta bước vào con đường tu tập tâm linh thì nó vẫn là một loại ngã sở, một loại ngã sở hữu mà Đức Phật cũng nhắc đi nhắc lại rất nhiều trong các bản kinh Đại Bát-nhã là: "Đừng có cái tâm mà sở đắc, phải đạt cho được vô sở đắc. Vô sở đắc cố, dĩ vô sở đắc cố Bồ-đề-tát-đỏa y Bát-nhã-ba-la-mật-đa cố, tâm vô quái ngại, vô quái ngại cố." "Dĩ vô sở đắc cố", bởi vì không tự hào bởi những cái chứng đắc tâm linh này cho nên Bồ-tát mới mới siêu siêu việt được. Còn ví như mình tu được tới đâu mình chấp tới đó, mình vướng cái ngã sở tới đó thì Bồ-tát sẽ thoái đọa, không vượt lên được.
[1:15:09]Nên cái mà tu cho đến khi mà đạt được những giá trị tâm linh mà đừng vướng, đừng chấp, đừng kiêu mạn thì lại là một bước đi cực kỳ khó một lần nữa. Hồi nãy chúng ta nói tiền ta đừng tham, ta sử dụng cho đúng, khó nhưng mà vẫn là dễ. Tình, ta được nhiều người hâm mộ, ta không lấy làm tự hào mà dùng cái sự hâm mộ, cái tình yêu đó để dạy mọi người yêu thương nhau, rất khó nhưng mà vẫn có thể làm được. Rồi cái đáng sợ nhất là tài năng, trên thế giới này người ta kiêu mạn vì tài năng là đầy nghẹt, hàng hàng lớp lớp. Cho nên cái xử lý làm sao có tài mà đừng kiêu ngạo là một điều cực kỳ khó, nhưng chưa khó bằng cái gì?
[1:15:57]Cái kiêu mạn bởi năng lực tâm linh mà ta có được. Ví dụ như ông thầy ổng có thể ém bùa người khác, ông thầy đó ổng có thể kêu mưa gọi gió, ổng biết được quá khứ vị lai, ổng coi bói được thì nói ổng đừng kiêu mạn là chuyện khó hơn bắc thang lên trời, vì nó thành bản chất, trở thành tâm linh rồi. Đó là lý do mà Đức Phật nói rằng một bậc thánh A-na-hàm còn bị năm cái kiết sử. Ví dụ như nói là trong cái kiết sử đó có cái là sắc ái. Sắc ái là một kiết sử của A-na-hàm nghĩa là gì? Nghĩa là một vị A-na-hàm mà sinh lên cõi trời Sắc Cứu Cánh á, cái cõi trời đó vi diệu quá và các ngài đắm đuối, yêu thích một cách nhẹ nhàng tự nhiên mà chính các ngài không biết luôn.
[1:16:43]Các ngài cảm thấy à tôi sinh ở cõi trời tự tại, lòng mình thanh thản thì không có gì, nhưng cái các ngài nghĩ mình không có gì đó bị Phật đọc ra thấm sâu trong cái tâm của ngài vẫn còn cái yêu thích cái cõi giới đó, cái yêu thích bí mật cái cõi giới tuyệt vời của cõi trời Sắc Cứu Cánh thì chỉ bị Phật mới phát hiện ra, chứ chính một bậc A-na-hàm không thấy không thấy mình bị. Cho nên khi mà ta đạt được cái năng lực tâm linh rồi thì cái sự kiêu mạn bí mật của nó chỉ có trời mới thấy, chính ta không thấy được. Nên vì hôm nay ta đặt ra vấn đề này nó là một loại ngã sở, hôm nay ta đặt ra vấn đề này ta hỏi sư bác thì thực sự là dí sư bác vào con đường...
[1:17:27]Bế tắc. Cái chỗ này các bậc Thánh thoát ra không nổi. Thầy cũng như sư bác thoát không nổi ở cái chỗ này. Nếu mà tu có cái năng lực tâm linh, thoát không nổi điều này. Cho nên hôm, cái câu này thôi Thầy không xin phép không hỏi sư bác, để cho anh em cùng nhau chiêm nghiệm. Anh em cùng nhau chiêm nghiệm điều gì là: lỡ mà sư bác với Thầy tu, hay là quý thầy ở đây tu mà đạt được cái năng lực tâm linh thì hãy nhớ, đây là một thách đố mới. Trong bốn cái chữ T mà chữ T cuối cùng là tâm linh nè, một thách đố mới, cái sự kiêu mạn ngấm ngầm, êm ả của nó. Nó là cái kiêu mạn ngấm ngầm êm ả, chứ nó không có sôi động như là khi ta kiêu mạn vì ta có tài năng. Nó lộ ra liền.
[1:18:14]Nhưng một người mà có được năng lực tâm linh mà cái kiêu mạn, không thấy vì nó êm đềm: "À, con đó hả? Hôm nay con đến thăm Thầy hả? Con khỏe không?" Cái câu đó có cái gì là kiêu mạn không? Không. Vì sao? Vì cái kiêu mạn của tâm linh nó thầm kín, không ai thấy, cái vị đó không thấy, chúng sinh cũng không thấy. Chỉ có những bậc Thánh rất cao mới thấy được. Nên cái kiêu mạn về tâm linh là một điều cực kỳ bí ẩn, cực kỳ khó phát hiện. Nên hôm nay, khi Thầy nêu cái điều này ra, kiêu mạn vì tâm linh trong bốn cái chữ T: tình, tiền, tài, tâm. Thì câu này sự thực là
[1:18:52]ta để thành một cái câu hỏi muôn đời để cho sư bác, sư phụ ôm cái câu thắc mắc này mà giữ trong lòng mình mà tu. Cũng để cho tất cả quý thầy, quý sư cô và quý Phật tử cũng vậy, giữ cái cái thắc mắc này, giữ cái ray rứt này trong lòng mà mà tu. Lỡ sau này, ví dụ quý Phật tử mình cũng đạt được một cái điều gì đặc biệt trong tâm thì hãy nhớ ngày hôm nay, tại nơi cái chùa Phước Huệ này, thầy trò ta ngồi đây ấm áp yêu thương nhau, nhắc về những điều ngã sở, những cái của bản ngã, và nó gây cho ta chấp dữ, gây cho ta kiêu mạn thì nhớ còn có vấn đề cực kỳ gay gắt, khó khăn mà thầy trò ta cứ phải đối diện nếu chúng ta
[1:19:37]đi trên lộ trình tu tập, đó là năng lực tâm linh. Rất là là khó nha. Cho nên bốn cái chữ T này, hôm nay ta đặt ra là những vấn đề hóc búa, gay gắt, khó khăn. Mà nếu ta xử lý được thì sao? Ta thành trở thành thù thắng, tiến bộ. Còn nếu bốn vấn đề này mà ta không xử lý được, không xử lý được bốn cái ngã sở này thì ta tiêu tùng. Nó sẽ có chữ T thứ năm xuất hiện: tiêu tùng, tù tội, gì đó. Còn nếu mà còn nếu mà ta xử lý được thì ta thăng tiến nha. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.