[0:09]Thì một món đầu tiên là gia đình thì cũng phải có cha mẹ là người lớn, con cái là những người bị chỉ huy, như vậy. Rồi ngay cả một cái nhóm thợ xây cũng phải có cái ông cai chỉ huy phải không, và những người thợ hồ, ở đâu cũng vậy. Cho đến cái đất nước cũng phải có vua, có tổng thống, có thủ tướng, có chủ tịch, có bí thư gì đó, rồi ở dưới cứ nhỏ dần nhỏ dần cho tới như mình là những người dân, đó. Ở đâu cũng phải có cái tổ chức như vậy, có những người có địa vị và những người bình thường. Nhưng mà do cái nhân duyên gì, do cái nhân gì mình đã gieo mà khiến cho một con người được đứng ở cái địa vị cao, địa vị chỉ huy?
[0:58]Do nhân gì? Ai biết không? Do hai loại nhân. Một cái loại nhân thứ nhất là do cái người đó có cái sự giúp đỡ người khác nhiều. Giúp đỡ này nói ra nhiều lĩnh vực: hoặc là bố thí tiền bạc, giúp đỡ công ăn việc làm, vân vân. Họ cứ, ví dụ đời trước họ làm việc từ thiện nhiều quá đi, họ cứ giúp người này người kia, rồi cái phước họ khiến đời sau họ bước vào cái địa vị lại chỉ huy, đó là cái nhân thứ nhất. Cái nhân thứ hai để một người được ở cái địa vị cao là cái đạo đức khiêm tốn. Người này luôn luôn thấy mình thấp nhỏ đối với những người khác, gặp ai cũng biết quý trọng. Cái người mà biết cung kính tất cả mọi người,
[1:53]cho nên đời sau được cái phước là mình ở cái địa vị khiến mọi người cung kính trở lại. Là có khi là mình do may mắn mình gặp được một cái bậc chân tu đắc đạo, mình đem lòng ngưỡng mộ, cung kính, cúng dường thì cái phước đó cực kỳ lớn, khiến cho những đời sau mình dễ có được cái địa vị cao để cho mọi người phải cung kính trở lại. Đó, nó có hai cái nhân đó. Như vậy mình lặp lại: một là cái nhân giúp đỡ người khác, hai là cái nhân khiêm tốn, thì đều nó được cái địa vị cao, nhưng mà nó khác nhau. Tuy là cái nhân nó đều được địa vị cao hết, nhưng mà mình thấy cái tính cách nó sẽ khác nhau như thế nào:
[2:44]Một cái người mà do cái nhân đời trước là biết khiêm tốn, cung kính mọi người mà đời sau được cái địa vị cao đó, thì cái người này tuy ở địa vị cao mà nhìn họ mình thấy họ vẫn bình dị, khiêm tốn, và tự nhiên người ta tôn trọng người ta đưa họ lên. Nên biết người này à đời trước ông này nhờ có cái đạo đức mà bây giờ được ở địa vị cao. Còn mình nhìn thấy một người cũng ở địa vị cao mà hăng say, nồng nhiệt, hào hiệp giúp người này người kia và có cái ngã, hơi có cái tự hào. Bởi vì đời trước làm sao? Lúc mà ổng làm phước ổng bố thí người này ổng giúp đỡ người kia, ổng vẫn có cái hãnh diện trong cái việc làm phước
[3:31]của mình, cho nên đời này cái hãnh diện nó còn. Khi ổng bước được vào cái địa vị cao, ổng vẫn hăng hái, vẫn nồng nhiệt, à vẫn hào hiệp như ngày xưa, nhưng cái hãnh diện nó vẫn còn, là mình thấy liền. Đó, như vậy từ đây về sau mà chúng ta thấy mấy cái người mà có chức lớn á, chúng ta nhìn cái thái độ của họ, chúng ta biết được họ gieo cái nhân gì mà thành: là cái nhân đạo đức khiêm tốn mà thành, hay là cái nhân mà bố thí giúp đỡ nhiều. Đời xưa thì có cái quan niệm là vua là người lãnh đạo một đất nước. Bây giờ thì quan niệm vua lần lần không còn, mà thay thế bằng cái cái khái niệm tổng thống hay là chủ tịch.
[4:21]Cái khác nhau giữa hai khái niệm là như thế này: đời xưa, cái ông vua được xem là con của Thượng đế sai xuống để cai trị muôn dân, nên cái vị trí của ông vua có tính cách thần thoại. À, mọi người phải tôn sùng vua như là một vị thần. Cả cái đất nước này là của vua, vua muốn gì mọi người phải nghe lời theo như vậy. Tức là ổng muốn bao nhiêu vợ cũng được, muốn lấy bao nhiêu đất đai của dân cũng được, vân vân. Tức là muốn ai chết là người đó phải chết, cái lệnh của vua. Vua là một người ở trên cả luật pháp, đặt ra mọi luật pháp tùy ý ổng, đó. Và mỗi khi mà thần dân đến gặp vua là phải cúi dập đầu xuống
[5:10]tung hô vạn tuế, là cái sự cung kính quá đáng đi, quá đáng. Rồi cái thời đại thay đổi, lần lần đến thời đại cộng hòa dân chủ thì thay vào đó cái địa vị lãnh đạo đất nước là tổng thống hoặc là chủ tịch, là cái vị trí được mọi người bầu lên chứ không còn phải là do cha truyền con nối nữa. Thì cái hình ảnh của một vị tổng thống hay chủ tịch nó không còn cái vẻ thần bí, thần thoại, linh thiêng như ngày xưa nữa. Người ta coi một vị chủ tịch là một đồng chí, à coi một tổng thống cũng chỉ là một công dân, vân vân. Cho nên là gặp những người đó thì tuy họ có kính nể trong lòng, nhưng mà họ vẫn đối xử một cách bình đẳng, bình thường.
[5:55]Như vậy, do cái nhân gì nó đã thay đổi mà khiến một người lãnh đạo đất nước nãy là cái cái sắc thái đó, cái tính chất nó bị thay đổi? Do cái nhân gì?
[6:10]Do cái nhân là thế này: ngày xưa, à trong lúc mà khoa học chưa tiến bộ thì cái tín ngưỡng rất mạnh, con người ta thờ kính, phủ phục đối với thần linh, à xem thần linh là cái gì tối cao mà con người phải phải quy phục, phải khiếp sợ, phải thờ phượng, đó. Rồi cái người đó, một cái người mà họ đối với những bậc thần thánh cái lòng họ kính trọng quá đáng, đồng thời họ nghe theo lời dạy bảo của thần thánh của họ, theo cái tôn giáo của họ, họ làm được rất nhiều việc phước. Ừ, như vậy cái người họ đó họ phải có hai cái nhân: một cái nhân á là họ kính trọng thần thánh một cách quá đáng, quá cuồng nhiệt, và cái nhân thứ hai là họ làm phước quá lớn.
[7:06]Thì do hai cái nhân đó cộng lại, họ trở thành một vị vua. Thì vị vua này sẽ hưởng lại được cái cái hai cái nhân đó là: thứ nhất là họ hưởng lại được cái sự cung kính quá đáng của thần dân do họ đã kính trọng thần thánh, những thần linh của họ một cách quá cuồng nhiệt theo cái quan điểm của thời đại; thứ hai là do họ giúp đỡ, làm phước quá nhiều nên họ được làm vua, ở trên muôn dân và cai trị mọi người. Đó, đó là do cái cái quan điểm thời đại mà khiến người ta gieo đúng cái nhân đó để thành một ông vua đầy những màu sắc thần bí. Bây giờ, khi khoa học càng lúc càng tiến bộ thì cái tín ngưỡng nó bớt dần bớt dần.
[7:53]Có những người làm phước rất nhiều mà họ không có tuân phục thần linh, không có thờ phượng thần thánh nhiều lắm, mặc dầu họ làm phước rất nhiều. Đối với quan điểm đạo đức thì họ cũng có quý trọng, nhưng mà họ không cảm thấy cần thiết phải có một cái thần linh nào đó để mà họ phải tôn thờ quá đáng nữa, mà họ chỉ làm phước đối với con người thôi, chứ họ hờ hững đối với thần linh. Do cái nhân đó họ gieo thì những đời sau này họ trở thành một cái vị một lãnh đạo đất nước, à người ta gọi là tổng thống, thủ tướng, chủ tịch gì đó, mà không còn mang cái sắc thái thần bí linh thiêng như ngày xưa nữa, người dân gặp họ không còn phải phủ phục, cúi đầu quá đáng nữa.
[8:38]Đó, đó là do cái nhân nó thay đổi, cho nên cái quả nó thay đổi.
[8:44]Rồi như vậy khi mà chúng ta nhìn cái nhân mà để được địa vị lớn thì chúng ta thấy một người ví dụ nuôi nấng trong đầu mình cái tư tưởng là muốn được quyền cao chức trọng thì cái tư tưởng đó là tốt hay xấu? Tốt hay xấu? Điều đó không tốt, bởi vì đó là tham vọng của cá nhân. Những người mà mơ ước được cái quyền cao chức trọng cho bản thân mình á, nếu may mắn mà họ đạt được điều đó thì thật là bất hạnh cho mọi người. Vì họ là một con người ích kỷ, tham vọng, bản ngã, mà họ có quyền trong tay nữa thì họ sẽ thao túng mọi người, là không tốt. Còn cái người mà biết nhân quả đó, thì chỉ việc lo hai điều thôi.
[9:33]Cái thứ nhất là khiêm tốn, biết cung kính, tôn trọng mọi người. Cái thứ hai là biết giúp đỡ tất cả mọi người trong cái khả năng mà mình có thể. Thì do hai cái nhân đó cộng lại thì cái khi mà cái thời tiết nhân duyên đến, quả báo nó đến, tự nhiên mình đứng vào cái địa vị cao chứ không phải là do cái tham vọng. Thì như vậy sau này khi mình được cái địa vị cao, mình vẫn không mất đạo đức, mình vẫn là một con người lễ độ, khiêm tốn, luôn luôn biết lo lắng cho mọi người ở dưới mình, nó nó tốt. Còn cái người mà tham vọng quyền lực thì khi được quyền lực rồi họ sẽ dễ trở thành những người ác. Đó là mình nói về địa vị, bây giờ mình nói cái nhân cách.
[10:25]Có những người sinh ra cái nhân cách đó mình thấy nó đã định hình từ hồi còn nhỏ bé. Bởi vì sao? Bởi vì một cái người mà họ có cái trực giác á, họ nhìn một đứa bé vừa mới sinh, họ đã biết được đứa bé sau này sẽ thế nào, là một người dữ hay hiền, thông minh hay ngu dốt, người đạo đức hay là một con người ác độc. Họ nhìn họ biết, và quả thật lớn lên nó như vậy đó. Cho nên cái nhân cách của mình nó là cái gì giống như là bẩm sinh vậy đó, mà cái môi trường giáo dục tác động không nhiều lắm, không nhiều lắm. Đến nỗi ông bà mình phải than là cha mẹ sinh con trời sinh tính. Như là cái thời mà đất nước mình phong kiến á,
[11:15]là quan niệm giáo dục gia đình rất là khắt khe, vậy mà vẫn có những đứa trẻ ngỗ nghịch, vượt ngoài khuôn phép mà cha mẹ không dạy được. Đến nỗi phải than một câu là cha mẹ sinh con mà trời sinh tính, là cái phần của nó tự trong bụng mẹ đi ra như vậy mà cái môi trường giáo dục không có tác động được nhiều lắm. Thì như vậy do cái nhân quả gì, cái nhân gì đã gieo mà khiến một người có được cái nhân cách đạo đức hay là rồi có một nhân cách thấp kém? Mà chúng ta thấy cái nhân cách rất là quan trọng. Từ cái nhân cách mà đạo đức thì người này mới gieo được nhiều cái nhân lành để qua đời sau nữa họ hưởng được nhiều cái phước lớn lao, cái phước lành lớn lao.
[12:01]Còn nếu mà không may họ có một cái nhân cách thấp kém, một con người ích kỷ, nóng nảy, vân vân thì họ gây những cái nhân xấu để đời sau nữa họ lại gặp nhiều cái vất vả, cái đau khổ, phải không? Đó. Như vậy cái nhân cách nó rất quan trọng trong cái việc tu hành của mình. Nhưng mà nhân cách nó cũng còn là một cái quả báo của một cái gì đó đời trước nữa, của một cái gì đó đời trước nữa. Ở đây chúng ta có biết làm sao mà chúng ta gieo nhân gì mà trở thành một người tốt, mà gieo nhân gì để thành một cái nhân cách xấu?
[12:46]Nó do nhiều cái nguyên nhân. Cái nguyên nhân thế này, nguyên nhân bình thường nhất là do những tư tưởng mà mình huân tập ở đời trước. Ví dụ như một người đó đời trước không phải là một người ích kỷ, họ cũng bình thường thôi, nhưng mà bỗng nhiên họ đọc sách báo gì đó rồi họ thường hay có những tư tưởng là cái gì đó cũng phải lo cho bản thân mình trước rồi lo cho người khác sau. Đó là một quan điểm sai lầm do ai cung cấp họ thôi, nhưng mà họ không có biết là tội là sai và họ nuôi dưỡng, họ chấp nhận, họ suy tư về điều đó. Thì trong cái kiếp hiện tại khi họ đang suy tư về cái tư tưởng là phải lo cho mình
[13:29]trước thì họ chưa là con người ích kỷ, kiếp đó họ vẫn là một con người rộng rãi. Cái nhân cách cũng chưa có biến đổi. Nhưng qua kiếp sau họ trở thành con người ích kỷ do cái tư tưởng đời trước họ thường nghĩ về điều đó. Đó là cái thứ nhất. Cái trường hợp thứ hai là do cái khen chê, do cái khen chê. Ví dụ như đời trước mình gặp một người nào mà có một cái tâm vị tha mênh mông, mình thì không có cái tâm đó, tâm mình thì khá ích kỷ, nhưng mình gặp một cái người đó cũng là một đạo hữu, ví dụ như lại đi chùa chung với mình, và cái mình thấy cái đời sống của người này đẹp quá. Họ nói cái chuyện gì ra họ cũng lo cho người khác trước,
[14:21]họ làm cái gì họ cũng nghĩ tới cái lợi ích của người khác trước. Ví dụ như là họ cũng đi thọ Bát quan trai với mình, thì mình lật đật vô kiếm chỗ ngồi tu, tụng kinh, còn họ bước vào chùa là họ chợt nghĩ tới có bao nhiêu người, phải sắp chỗ làm sao, hôm nay ăn uống thiếu đủ, ví dụ vậy. Cái tâm họ tự nhiên lúc nào cũng lo cho người này lo cho người kia một cách tự nhiên mà không phải là làm kiểu, làm cách, không phải là làm như là ta đây là đạo đức, họ tự nhiên như vậy. Khi mình thấy một người như vậy tự nhiên mình có cái cảm phục ở trong lòng. Mình thấy sao mình không được điều đó mà người bạn của mình được điều đó.
[14:56]Lòng mình cứ thường hay cảm phục, mỗi lần nhớ tới người đó mình có cái sự khen ngợi, rồi mình hay buột miệng mình khen người đó với người khác. Chính cái sự khen ngợi, ngưỡng mộ cái tư cách của người khác á, tự nhiên nó làm thành cái tư cách của mình ở kiếp sau. Qua kiếp sau bỗng nhiên mình cũng trở thành một con người có cái vị tha. Đó là do cái khen chê mà thành quả báo. Hoặc là đời này mình không phải là một con người hay nóng nảy, mình cũng trầm tĩnh, nhưng mà do vì mình trầm tĩnh cho nên mình thấy những người nóng nảy cái mình chê: sao nóng nảy quá, rồi cái mình hay đi kêu rêu, mình chê người này nóng người kia nóng,
[15:46]do cái nhân đó qua đời sau mình trở thành một con người nóng tánh. Đó là cái nhân khen chê, mà đây là cái nhân rõ rệt nhất. Rồi chúng ta thấy cái nhân khen chê nó nguy hiểm thế này nè, là chúng ta khen ai điều gì chúng ta sẽ được
[16:07]điều đó, chúng ta chê ai điều gì chúng ta sẽ bị điều đó. Cho nên từ đây về sau chúng ta dè dặt đối với cái việc khen chê để tránh cái quả báo cho mình. Vì chúng ta không phải là một người tôn xấu, không phải là một người xấu, mà chỉ vì mình không thương những người xấu, mình chê bai những người xấu rồi mình hình thành cái cái cái nhân cách xấu nơi chính mình mà thôi. Chớ vốn mình từ những kiếp trước mình chưa phải là người xấu, mình chỉ vì chê người xấu. Cho nên ở đây chúng ta thấy cái tâm từ bi mà Đức Phật dạy là điều rất là cần thiết để chúng ta đi trong cái con đường này mà không mang những cái nhân xấu là vậy.
[16:46]Cái tâm từ bi là như thế nào? Tâm từ bi là thương yêu chúng sinh. Mà thương yêu người tốt thì dễ, thương yêu người tốt thì dễ, thương yêu người xấu khó lắm. Ví dụ như là chúng ta đọc một cái câu chuyện hay chúng ta xem một cái phim, chúng ta thấy một người dân lành bị ức hiếp, một người đó làm lụng lao động cực khổ bị ông chủ ổng mắng nhiếc, ổng hành hạ, ổng bắt làm thêm giờ, có khi ổng lấy roi ổng đánh. Chúng ta tức giận, chúng ta thương những người mà nghèo khổ trên cuộc đời này mà còn bị ức hiếp. Cái thương đó rất dễ. Cái thương những người đang đau khổ dễ. Mà nhất là trong những cuốn phim, những truyện á thì họ thấy những người mà nghèo
[17:34]khổ giống như là những người tốt, những người mà cam chịu, hiền lành, nhẫn nhục. Nhưng mà nếu nếu chúng ta đi vào một cái xóm lao động nghèo, trong đó đầy rẫy những cái đau khổ, điện thiếu, nước thiếu, ăn uống thiếu thốn, những đứa trẻ thì thất học. Đó là những điều kiện đau khổ đủ để chúng ta thương xót. Nhưng nếu chúng ta bước vào, chúng ta hết thương liền. Vì sao? Vì những người trong đó họ tệ quá. Chúng ta bước vào chúng ta thấy người này chửi thề, người kia gây lộn người nọ, người này giành giựt, tham lam, chửi mắng, đấm lộn nhau, loạn xạ cả một cái khu nhà ổ chuột đó. Thế chúng ta cái lòng mà mình gọi là thương xót người nghèo khổ nó tắt liền.
[18:19]Và lúc đó chúng ta thấy không thương nổi những người xấu này. Mà cái lòng thương yêu mà hạn chế đó là cái nhân để gây nghiệp. Cho nên chúng ta phải hiểu thế này: cái người mà nghèo khổ là luôn luôn nó có cái nhân từ cái đạo thiếu của họ, do cái thiếu đạo đức nào đó mà bị khổ. Cho nên nếu chúng ta đủ sức để thương những người nghèo khổ thì phải đủ sức để thương cái xấu của họ, thông cảm cái xấu của họ.
[18:53]Chứ thường thường là chúng ta thương khi mà thấy người khác gặp khổ, chứ mà lúc mà họ đang xấu thì chúng ta không thương họ nổi. Ví dụ thế này: ví dụ mình nhìn thấy một cái cái thằng ăn cướp ha, chúng ta trong nhà chúng ta nhìn ra, chúng ta thấy một thằng khác nó chạy lại nó đánh một cái bà già xuống té xuống đường, giật cái giỏ xách nó chạy. Thì lúc đó mình thương ai, mình ghét ai? Mình thương bà già bị đánh phải không? Và ghét thằng ăn cướp mà nó ác độc như vậy, nó đối xử với người già như vậy. Bây giờ ví dụ như mình có một mắt đạo nhãn cái mình trông qua một kiếp nữa cái mình thấy cái thằng ăn cướp đó lại,
[19:30]mình thấy cái thằng đó là nó đang là một con bò nó kéo xe trên đường, nó lết lết trên con đường mà bị ông chủ ổng đánh đập tàn nhẫn và nó kéo không nổi. Lúc đó nếu mình có đạo nhãn mình nhìn thấy cái cái ngày nay mà nó bị làm con bò bị đánh đập bằng ngày trước nó đánh một bà già nó giật cái túi đồ thì lúc nó làm con bò bị đánh đập thì mình rất thương xót, nhưng mà lúc nó đi cướp cái túi đồ bà già thì mình rất ghét. Ở đây đạo Phật yêu cầu chúng ta thế này: nếu chúng ta thương cái con bò mà lúc nó kéo cày khổ sở thì chúng ta phải biết thương xót lúc mà chúng sinh đang gây cái nhân xấu, phải rủ lòng từ bi lúc đó, đừng khinh ghét.
[20:10]Ví dụ thấy một tên cướp nó cướp đồ người ta vậy, mặc dầu là nếu có những biện pháp ngăn chặn cái cái việc gây nghiệp của nó, ví dụ như bắt nó lại, chặn nó lại để đừng cho nó hành hạ bà già thì cũng tốt, nhưng trong tâm mình trong tâm mình đừng bao giờ khinh bỉ, ghét bỏ nó, phải xót xa. Xót xa là chúng sinh không biết nhân quả, không biết đạo đức nên mới gây cái nhân này để rồi mai mốt chịu khổ. Cho nên mình thương chúng sinh là sao? Bởi vì mình thấy suốt nhân quả, cho nên mình biết ngày nay họ làm cái ác này, sau này họ chịu cái quả rất là đau khổ. Trong cái cái cái lời nói của người Việt Nam mình có cái câu "tội nghiệp", nghĩa là gì?
[20:54]Khi mình thấy ai khổ quá mình hay nói "tội nghiệp ghê", mà cái chữ tội nghiệp nghĩa là gì? Nghĩa là tội lỗi, nghiệp báo. Trong khi mình nói câu đó với hàm cái ý gì? Hàm cái ý là mình thương hại, phải không? Mình xót xa cho cái hoàn cảnh người nào đó. Cái ý là xót xa, nhưng mà hai cái chữ lại là hai chữ "tội nghiệp", tức là người này gây tội quá, gây nghiệp quá đó. Rõ ràng cái câu đó là cái câu của đạo Phật, của một nhà sư nào đó thường hay than, một nhà sư nào đó mỗi lần thấy chúng sinh đau khổ cái than: "Thấy cũng là gây tội, cũng là gây nghiệp nè". Ổng nhìn nhân nhìn quả nên ổng nói câu đó, nhưng mà ổng nói câu đó trong cái tâm trạng thương xót,
[21:23]sau này mình mới ăn cắp cái câu nói đó, mình cũng nói "tội nghiệp quá" nhưng mình không hiểu cái ý đó, mình chỉ nói với cái cái ý nghĩa là thương xót, xót xa thôi. Chứ thiệt tình cái ông nhà sư ổng nói tội nghiệp tức là nó phải có gây tội, có gây nghiệp nên ngày nay nó mới bị như vậy. Đó, nên mai mốt mình có tội nghiệp ai thì mình phải nhớ là họ đã gây
[21:49]cái nhân xấu. Thì như vậy khi thấy một người nào đó kém đạo đức mà cái nhân gây nhân xấu thì bây giờ mình không nên khinh bỉ họ, không nên ghét bỏ họ, vì sao? Vì thứ nhất là mình biết từ cái xấu này, sau này họ chịu đau khổ; thứ hai, nếu mình ghét bỏ, khinh bỉ họ thì sao? Thì thì sao? Thì sao? Mình sẽ được giống họ. Thiệt á. Nhớ kỹ điều
[22:27]đó. Cho nên cái từ bi mà đạo Phật yêu cầu là vì lòng thương yêu chúng sinh và cũng vì tránh cái họa báo cho mình nữa. Bây giờ chúng ta muốn trau dồi nhân cách của mình, chúng ta phải làm những điều gì?
[22:48]Chúng ta phải làm những điều gì? Ai biết? Ai biết giơ tay lên nói.
[22:57]Nếu không giơ tay thầy nói xong là rầy á. Bây giờ mình muốn trau dồi cái nhân cách của mình cho kiếp sau mình có một nhân cách cao cả thì mình sẽ làm cái gì? Dạ thưa thầy thì à mình phải a à kiềm chế, nhẫn nhục, không cáu kị. Kiềm chế, nhẫn nhục. Dạ. Phải từ bi, từ thương. Từ bi, từ thương, tha thứ. biết rằng những cái người đó là làm việc quấy như vậy thì à sau này mình phải ơ chịu quả tội. Dạ. Rồi, cảm ơn. Có ai có ý kiến gì nữa? Tự do phát biểu. Tự do, hổng có sao hết. Tất cả những điều đây nói đều đúng. Bây giờ tôi nhắc thêm ba điều nữa ha. Như vậy mình học qua nhân quả thì mình biết muốn trau dồi mình để có được
[23:43]một cái nhân cách cao cả ở kiếp sau á, thứ nhất đừng ghét người xấu, ha. Khi mà gặp người xấu mình xót xa cho họ, đừng ghét, đó là cái thứ nhất. Cái thứ hai là phải biết kính phục nhân cách của những vĩ nhân. Ví dụ khi mình đọc lại cuộc đời Đức Phật, mình có cái lòng ngưỡng mộ, kính trọng. Hoặc mình đọc lại cuộc đời các bậc A-la-hán, các vị thiền sư, các thánh nhân của các tôn giáo khác hay là những vĩ nhân của những nước này, nước kia họ đều là những người có cái nhân cách cao cả, biết quên mình mà lo cho quốc gia, lo đất nước, lo xã hội, lo chúng sinh. Đó, mình phải đọc, phải đi tìm những cái câu chuyện
[24:25]đó mình đọc để mình khởi cái lòng cung kính. Khi mà mình chiêm ngưỡng đời sống của những vĩ nhân đó đó mà mình khởi lòng cung kính nhiều đó, từ từ mình gây cái nhân có cái nhân cách giống như các vĩ nhân đó. Có nhiều câu chuyện của các vĩ nhân rất là hay mà mình phải biết đọc để chiêm ngưỡng và trau dồi. Nhiều quá. Ví dụ như là biết đây có kể quý phật tử nghe câu chuyện của ông Vinoba người Ấn Độ, ổng đi xin đất, Không biết có kể lần
[25:00]nào chưa? Chưa hả? Câu chuyện như thế này: là đất nước Ấn Độ cận đại thì nó có cái sự phân hóa ở nông dân, là đất đai phần lớn tập trung vào trong điền chủ, còn cái người nông dân á thì phải làm thuê, thuê đất đó làm và đóng địa tô hàng năm cho điền chủ nên họ sống rất là khó khăn, nghèo khổ. Bây giờ cái cần á là làm sao lấy bớt đất điền chủ mà chia lại cho nông dân. Thì có nhiều nhà xã hội chủ trương là bằng bạo lực, cứ tước đoạt hết cái đất đai của điền chủ lấy chia cho nông dân là gọn nhất. Nhưng ông Vinoba thì ổng không tin, ổng không tin là cái con đường lấy đất chia đất bằng bạo lực là thành công,
[25:51]ổng tin rằng bằng cái con đường tình thương thì việc chia đất mới thành công. Ổng thực hiện như thế này: ổng đi chân đất, quấn một manh áo, khăn choàng, ổng đi lang thang từ cái khu này qua khu kia của Ấn Độ, trên đất Ấn Độ, cầm cái đèn lồng đi trong ban đêm, ổng đi bộ và từ chối đi xe, coi như ổng khổ hành tột độ rồi đó. Ổng cứ đi đến những cái nhà điền chủ, ổng đến ổng nói chuyện, ổng nói về cái sự nghèo khổ của nông dân, sự thiếu thốn, à nói về đạo đức, nói về tình thương, niềm tin. Rồi ổng nói chuyện với người điền chủ thế này: "Thưa ông, thưa bà, ông bà có sáu người con, bây giờ ông bà hãy xem tôi như người con thứ bảy
[26:38]và chia cho tôi một phần đất của ông bà để tôi chia lại cho những người nghèo khổ". Ổng cứ làm như vậy. Vậy mà người ta cảm động, người ta cho đất. Ổng nói bằng tình thương, ổng thuyết phục, ổng cho người ta thấy cảnh khổ của nông dân vì không có đất làm, phải đóng địa tô nên thiếu thốn; ổng nói đến tín ngưỡng, cái nhân quả, nghiệp báo và Thượng đế à ban cho người ta để chúng ta được cái phần thưởng lớn lao hơn ở đời sau hơn là chúng ta bó bó, ích kỷ mình; và ổng kích động cái lòng mẫu tử, lòng phụ tử xem ổng như người con và chia cho ổng phần đất để ổng chia lại cho người nghèo khổ. Ổng cứ xin kiểu đó mà người ta cho đất ổng quá chừng.
[27:18]Và ở tại vùng đó ổng nhận đất xong, ổng kêu những người nông dân nghèo lại ổng cắp, chia chia chia người trong vùng xong, ổng xách cái đèn lồng ổng đi qua vùng khác làm tiếp. Ổng làm một cuộc cải cách ruộng đất ở Ấn Độ mà không tốn một giọt máu mà làm tăng thêm cái tình thương giữa con người với nhau. Bây giờ chúng ta đứng trước những câu chuyện đó chúng ta đọc, chúng ta thấy những vĩ nhân họ như vậy đó, họ hy sinh cả cuộc đời của họ làm nền cho mọi người bởi vì bởi cái sự sống đơn giản, nghèo nàn, bởi cái lòng thương yêu bao la, bởi cái sự chất phác, cái đạo đức mà truyền bá được cái tình thương.
[27:53]Chúng ta cán bộ chúng ta cảm kích, ngưỡng mộ được cái cái vĩ đại trong cái tâm hồn, cái việc làm của họ, chúng ta có cái lòng thán phục. Chính cái lòng thán phục đối với những tư cách của các vĩ nhân làm thành cái nhân cách cao cả cho chúng ta ở những đời sau. Cho nên quý phật tử phải cố gắng siêng năng mà đi tìm những cái sách nói về cuộc đời của các vĩ nhân để đọc, đọc cuộc đời các vĩ nhân đó để chúng ta có ngưỡng mộ và hình thành được cái nhân cách của mình. Như vậy cái nhất là đừng khinh ghét người xấu, cái thứ hai là biết ngưỡng mộ nhân cách của các vĩ nhân, và cái thứ ba là cái tâm nguyện, tâm nguyện. Tâm nguyện thế này:
[28:38]ví dụ như mình thấy mình còn ích kỷ thì mỗi ngày đứng trước bàn Phật mình lễ Phật, mình cầu nguyện, mình tâm nguyện là: "Con nguyện cho tâm hồn con không còn ích kỷ nữa. Con biết vị tha, biết thương yêu tất cả mọi người, biết sống để đem lại lợi ích, hạnh phúc cho tất cả mọi người". Đó mỗi đêm cứ trước bàn Phật mình tâm nguyện như vậy thì tự nhiên cái vị kỷ nó sẽ biến mất mà cái vị tha nó tăng dần, tăng dần trong tâm hồn mình và nó làm thành một cái định hướng vững chắc cho mình ở nhiều kiếp về sau. Chỉ khi nào mình chê ai vị kỷ thì mình mới vị kỷ trở lại. Còn mình chưa chê ai vị kỷ thì mình cứ còn tiếp tục vị tha.
[29:23]Bây giờ chúng ta để ý thêm một cái nữa là vấn đề các trại tù.
[29:29]Thường thường đó, cái tâm con người á, cái tư tưởng con người á, tuy chưa nói thành lời mà nó có sự lây nhiễm vô hình. Ví dụ mình ngồi chung với nhau đây như thế này, mà nếu người nào đó, nếu trong đây có nhiều người có cái tư tưởng là ích kỷ, nhiều người có tư tưởng ích kỷ, rồi một hai người khác tới ngồi chung, mà tư tưởng họ thụ động thì cứ đến đây sinh hoạt nhiều lần họ sẽ bị lây ích kỷ luôn. Còn nếu ở đây là những người đạo đức mà những người khác đến, từ từ họ lây cái đạo đức trong cái vô hình, do tư tưởng nó lan tỏa trong vô hình. Cái sự lây nhiễm tư tưởng là điều có thật, là điều có thật.
[30:15]Cho nên một đứa trẻ mà mới được sinh ra đó, cái bài học đầu tiên của nó học được không phải là đợi tới lúc nó biết nghe, biết nói mà nghe cha nghe mẹ nó nói, mà cái bài học đầu tiên nó nhận được là cái tư tưởng của những người ở chung quanh nó cái lúc mà nó chưa biết nghe, biết nói. Ngoài cái bẩm sinh của nó, cái gen của nó, cái nhân quả đời trước của nó, còn cái môi trường giáo dục hiện tại là cái tư tưởng của những người ở chung quanh. Nó trực tiếp truyền từ bộ não của những người đó sang qua não nó. Cái tư tưởng lây nhiễm là điều có thật. Thì chúng ta thấy trong một trại tù cũng vậy, thường thường á ít có người nào bị oan.
[30:57]Thí dụ như trong một chừng 100 người có chừng 5 6 người bị oan tới, thì những người bị oan đó có thể là họ có cái lập trường đạo đức, họ giữ vững được trong một cái môi trường mà đầy cái tư tưởng ác độc lây nhiễm. Còn đa số những người mà không phải bị oan là đúng tội á, thì họ đều có một cái sai lầm trong tâm hồn của họ. Có người thì phạm tới cái tội giết người, cướp của, hãm hiếp, lừa gạt vân vân, có những người phạm tội nhẹ hơn nhẹ hơn. À nhưng mà ở trong trại tù thì xấu, đa số là xấu, đa số là xấu. Thì tư tưởng họ nó cứ lan tỏa lan tỏa lan tỏa. Cái xấu nó gặp cái xấu nó nó nó mạnh lên, cái xấu nó gặp cái xấu nó mạnh lên.
[31:39]Cho nên hầu hết những người tội phạm thật sự á, nó không phải những người bị oan á, những người tội phạm thật sự, mà khi bị giam vào tù rồi, khi họ ra khỏi tù, họ ác hơn lúc họ mới vào tù. Họ sẽ tàn tồi trở lại, đó là điều khẳng định. Tất cả những trại tù trên thế giới đều có con số thống kê như vậy. Như một cái trại tù ở Mỹ thì họ họ cưng phạm nhân lắm, thì khi người ta hỏi ông quản giáo, ổng nói là có bớt được cái tỉ lệ mà tái phạm? Ổng nói không bớt chút hết trơn. Tao thấy ra tù lần nào cũng phạm tội lại hết trơn. Đó là cái thực sự. Bởi vì tư tưởng ác độc nó lây nhiễm, nó lan lan tỏa lan tỏa trong trại tù.
[32:23]Cho nên người đó họ vào họ nói chuyện với nhau thì toàn là mấy tay anh chị khoe thành tích của mình không à: Nói tao giết được năm người, đời tao tao giết được năm người; nói đời tao tao giết được 10 thằng rồi. Đó, toàn là cứ nghĩ cái người anh hùng là người như là làm tội được nhiều. Rồi ảnh hưởng, coi đó là tấm gương. Vừa bị ảnh hưởng bằng lời nói, vừa lại ảnh hưởng cái tư tưởng lây nhiễm. Cho nên đa số tù nhân ra khỏi tù đều tái phạm. Những người có tư tưởng ác hoặc là thụ động đều bị chìm lấp. Chỉ trừ những người mà có cái lập trường đạo đức, người lập trường đạo đức ví dụ như họ bị hại, bị kẹt, họ lọt vào trong tù.
[33:01]Họ có cái lập trường đạo đức rồi thì cái tư tưởng lây nhiễm nó không tấn công được, giống như là người mình có cái kháng thể, mình sống trong cái môi trường mà bị bệnh dịch mà mình không bị lây vậy đó, là do người mình kháng thể mạnh. Thì cái người mà lập trường đạo đức mạnh á, thì cái tư tưởng của cái buồng tù đó không đánh vào đầu họ được, tại vì họ có sức đề kháng đối với tội ác mạnh. Nhưng mà người đó hiếm. Một trại tù 1000 người, may chừng 10 người 15 người là bị oan, còn đa số là đúng tội, thì cái tội ác nó cứ tăng dần tăng dần. Cho nên chúng ta thấy cái trại tù không phải là nơi mà cải tạo con người được.
[33:38]Không phải là nơi... Nhưng bà Dixon, một nhà tiên tri của Mỹ, bà có nói câu này, bà nói sau này cái người phạm tội mà vào tù đó, là được học về đạo đức, học về thiền định, rồi đi ra, chứ không có phải là nhốt họ rồi tra khảo. Họ phải được hiểu về nhân quả, đạo đức, họ được tu thiền để họ kiểm soát được lòng họ, rồi mới được thả ra. Bà tiên tri thế giới sau này sẽ như thế này, mà có lẽ điều đó đúng. Một vài trại tù trên thế giới có áp dụng điều đó. Rồi một cái mà ảnh hưởng tới nhân cách của mình nữa là cái văn hóa phẩm. Văn hóa phẩm là những cái truyện, mà mạnh nhất là gì? Là phim. Phim mà ghê gớm nhất là gì?
[34:25]Là phim video. Phim rạp hát bây giờ mình làm biếng coi, nhưng mà video giờ nhà nào cũng có cái đầu máy, chiếu thoải mái. Nhưng mà mở phim ra là nếu không chết một con người là phim nó không ăn tiền mà, phải hai ba mạng người chết trong phim nó mới phim nó mới có thể hấp dẫn được. Cho nên tức là mở phim ra là thấy thế giới này là tội ác, đến nỗi cái lớp nhỏ sau này nó xem cái việc mà giết người, đánh người, nghĩ là bình thường, không còn coi cái đó là cái gì quá đáng nữa. Bởi vì hiện nay các khu ở Sài Gòn hình thành lần lần trở lại những cái băng nhóm du đãng mà cứ sử dụng mã tấu, là chính do ảnh hưởng của văn hóa, của phim ảnh.
[35:06]Ở những thế giới, ở những cái quốc gia phương Tây họ chủ trương tự do văn hóa, tự do tư tưởng, cho nên sách báo tràn lan thoải mái, cái sự kiểm duyệt rất là hạn chế. Đó là cái môi trường mà cho cái tội ác phát sinh và phát triển. Chỉ còn vài quốc gia mà họ hơi phong kiến, hơi cực đoan, thì họ kiểm tra cái văn hóa kỹ một chút thì nó còn đỡ. Còn đa phần thôi cái văn hóa mà độc hại nó lan truyền rất mạnh trong xã hội và nó làm người ta mất nhân cách. Cho nên ở đây chúng ta là người Phật tử thì chúng ta nhớ điều này: Nếu mình biết một cái gì đó là văn hóa phẩm độc hại thì đừng có truyền bá, đừng có truyền bá.
[35:52]Ví dụ như cuốn sách mình thấy nó là sai thì đốt đi, đừng có cho người khác mượn. Một cuốn phim nào mình cảm thấy nội dung nó độc hại, đừng đưa người khác xem nữa. Có một lần ở đâu đây tôi nghe nói chuyện này, là có một người đó cũng là Phật tử, mở cái cửa hiệu video để cho thuê băng từ, mà tôi nghe là có cho thuê luôn cả băng sex. Tôi nghe xong tôi ngạc nhiên, tôi nói: "Ủa, sao Phật tử lại đi làm chuyện đó?" Thì cái người kia trả lời rằng, tại vì người ta nói là nếu họ không làm, người khác cũng làm, mà cho thuê băng đó thì lại có tiền cao hơn. Tôi thấy ghê cái nhân nguy hiểm quá. Họ là Phật tử mà không biết nhân quả. Là nếu mà cho những cái băng,
[36:36]trong đây có băng đó là gieo tiếng chửi đó thì đời sau... Những người mà truyền bá những cái băng video sex thì đời sau làm cái gì, quý Phật tử biết không? Làm gì? Giai cấp gì?
[36:53]Tôi giờ không nói ra, cho Phật tử tự đoán.
[37:01]Họ sẽ làm một cái người mà cái ngôn từ mình nói nghe nó không hay lắm, thôi mình không nói. Nhưng mà vậy đó, chúng ta là người Phật tử, chúng ta phải giữ vững đạo đức cho mình, và phải giữ vững đạo đức cho cái môi trường xã hội, đừng có tiếp tay cho cái ác nó lan truyền, đó cũng là cái phước lớn. Có một cái, có một cái bệnh của nhân cách nguy hiểm nhất là cái gì? Cái người mà không còn kiểm soát được nhân cách mình nữa, chúng ta gọi là người gì? Người gì? Điên, phải không? Bệnh tâm thần, bệnh tâm thần. Cái người đó là có những cái vùng não họ bị hư, nên cái ý thức của họ không còn kiểm soát được nữa, cái nhân cách họ nữa.
[37:53]Trong đầu họ nó cứ tự nó vang lên những cái tư tưởng, những cái ý nghĩ trong đó và họ cứ theo đó họ làm, chứ họ không còn một cái một cái vùng não của ý thức tỉnh giác để mà phân biệt được cái tư tưởng vừa rồi là đúng hay sai. Ví dụ như là họ nhìn thấy một cái người đi ngoài đường, cái tư tưởng khởi lên: "Lại quơ đầu thằng đó một cái", họ chạy nọ tát một tai liền. Họ không biết cái tư tưởng mà sai trong đầu họ là đúng hay sai. Họ cứ nghe lời, tư tưởng khởi lên cái gì là họ làm cái đó, khởi lên cái gì là họ làm cái đó. Cái người đó mình gọi là bệnh tâm thần. Cái người này do nhân gì mà bị? Do nhân gì mà bị?
[38:34]Nó có nhiều nhân để làm cho tâm thần loạn. Còn cái nhân đơn giản nhất là khi mình thấy người điên mà mình làm sao? Chọc. Phải không? Thấy người điên mà mình chọc thì chừng sẽ bị điên. Rồi một cái nhân nữa là khinh thường những bậc đáng kính. Khinh thường những bậc đáng kính. Những bậc đáng kính đó có thể là những người mà họ có đạo đức tốt đẹp, họ làm được nhiều điều lợi ích cho xã hội, cho cuộc đời. Có thể đó là những bậc chân tu đắc đạo mà mình khinh thường họ. Khinh thường họ có thể là làm sao? Ví dụ do mình nghĩ tôn giáo là cái gì mê tín, sai lầm, nên những người mà thầy tu có thể chỉ là những người ăn bám xã hội, người lợi dụng niềm tin để mà sống.
[39:34]Thì cũng có thể có một vài thầy tu như vậy chứ không phải không. Nhưng mà nếu quơ đũa cả nắm rồi đôi khi gặp nhầm ông thầy tu đắc đạo mà tại vì ổng khiêm tốn quá, ổng hiền lành, ổng không nói, ông thầy đó ổng đắc đạo rồi mà ổng sống quá thầm lặng, ổng không khoe khoang, mình mang ý nghĩ là thầy tu nào cũng là người ăn bám xã hội, là người lừa gạt, cổ súy mê tín thì mình khinh thường cái người đó, khinh nhầm cái ông thầy tu tu đắc đạo thì quả báo sẽ bị điên. Nên nó thường là có hai quả báo, hai cái nhân. Một là mình chọc tức, khinh chê những người điên, hai là mình khinh thường nhầm những bậc đáng kính.
[40:15]Trong Tiểu Bộ Kinh có ghi trường hợp có một cái cái người đó bị bệnh cùi,
[40:23]khi đến nghe Đức Phật thuyết pháp, khi nghe Đức Phật thuyết pháp xong thì ổng chứng được quả Tu-đà-hoàn. Khi ổng đi về thì ổng bị một con ngựa húc chết. Các vị Tỳ-kheo mới hỏi Phật: "Do nhân duyên gì mà cái người bị bệnh cùi này có thể nghe pháp mà chứng được sơ quả? Do nhân duyên gì mà người này nghe pháp xong ra thì bị con ngựa nó đá, nó húc chết?" Đức Phật nói: "Trong một kiếp xa xưa, cái người này đã khinh thường một bậc Bích Chi Phật bằng cách nhổ nước bọt vào một vị Bích Chi Phật. Do cái nhân quả, đời đời ổng bị mắc bệnh cùi để người ta mới ghê tởm, người ta lánh đàng. Vì tâm ổng đã ghê tởm một bậc Thánh vậy thì đời đời ổng cứ bị
[41:09]bệnh cùi lở loét để ai gặp ổng cũng tránh xa, đó là quả báo. Cái thứ hai nữa là có một lần ổng đã giết một cô gái giang hồ, thì bây giờ bị con ngựa này nó húc chết lại. Có thể con ngựa này tiền thân trước là cô gái giang hồ đó." Đức Phật đã phân tích vậy. Nãy mình nói xong giai cấp, bây giờ mình nói qua tới giới tính, cái nhân quả về giới tính. Tức là trên thế gian này mọi sinh thể thường chia làm hai giống là giống cái và giống đực. Nơi cái hoa mình cũng thấy có hoa cái, hoa đực. Nơi cái con thú cũng có giống cái, giống đực. Mà nơi con người cũng có, có nam, có nữ. Ở đây mình không xét tới cái loài thú, mình chỉ xét là loài người.
[41:58]Và trong một số trường hợp, mình thấy người nữ bị bị áp bức, phải không? Bị áp bức, bị ăn hiếp. Đến nỗi sao? Đến nỗi phải có cái ngày Quốc tế Phụ nữ ngày 8 tháng 3 để đấu tranh cho cái quyền bình đẳng của phụ nữ.
[42:27]Nhưng bây giờ nghe nói người ta sắp lập cái ngày 3 tháng 8 tại vì lúc này đàn ông bị ăn hiếp nhiều quá. Nhưng mà quan niệm về nam nữ thì mình thấy nó khác nhau giữa Đông phương và Tây phương nhiều lắm. Ví dụ như là bên Tây phương người phụ nữ rất được tôn trọng, phải không? Ví dụ trên xe buýt, người đàn ông mà ngồi thấy người nữ bước vào họ đứng lên, họ nhường, họ nhường. Còn bên bên Đông phương thì chồng chúa vợ tôi, người vợ chỉ có việc phục vụ cho người chồng. Có những gia đình mà bây giờ còn phong kiến á, thì ông chồng mà ngồi ăn là người vợ đứng để hầu, không có được ngồi ăn chung. Vợ là tôi tớ.
[42:59]Bây giờ vẫn còn, một vài nơi vẫn còn. Xưa, nên đó cái bây giờ thì mình nói là cái người nữ sướng hay người nam sướng? Người nữ sướng hay người nam sướng?
[43:12]Nam sướng. Nó tùy nơi, tùy chỗ thôi. Ví dụ có cái quốc gia đó cái người nữ được tôn trọng, tức là họ được quyền lấy nhiều chồng. Có thể ví dụ như trong gia đình có ba bốn anh em lấy chung một người vợ, chứ không phải cưới nhiều. Nhưng mà có những quốc gia đó thì một ông chồng lấy ba bốn bà vợ được, à, bà vợ là bắt buộc phải chấp nhận, nó là cái quan niệm truyền thống của xã hội. Thì ở cái quốc gia mà một bà vợ mà lấy mấy ông chồng thì bả sướng hay khổ? Sướng hay khổ? Sướng hay khổ không biết. Bả đi chợ thì mấy ông chồng đi theo xách giỏ, bả chỉ mua cái này là mua cái này, mua cái kia là mua cái kia, thỏng tay đi, còn bưng xách theo. Sướng chứ.
[44:00]Nhưng mà nó không hẳn, không hẳn là nam hay nữ sướng hay khổ, nó tùy cái cái hoàn cảnh xã hội thôi. Ví dụ thế này, ví dụ như là mình ở cái xã hội Đông phương khinh người nữ, coi người nữ rất rẻ, mà cái người đàn ông đó họ cũng coi thường người nữ thì họ mắc quả báo là họ sẽ làm người nữ ở trong một cái cái xã hội khinh người nữ để họ chịu đựng cái đau khổ mà họ đã gây ra trong kiếp trước. Mà nếu họ là một người, ví dụ ổng là người Đông phương, à, quan niệm Đông phương là trọng nam khinh nữ, mà bỗng nhiên ổng ngược lại, ổng lại tôn trọng người nữ tại ổng nghĩ mẹ ổng cũng là người đàn bà, đã chịu đựng bao nhiêu cay đắng
[44:48]với ba ổng, đã làm dâu cực khổ với bà nội ổng, thì ổng rất là quý người nữ, tức là đối với người nữ ổng tôn trọng, ổng nghĩ là người nữ sinh ra đời quá khổ đi, cho nên ổng thương yêu, quý trọng. Cái ổng mà lúc nào cũng tu phục người nữ mặc dầu ở Đông phương, coi chừng ổng chết ổng đầu thai qua làm người nữ ở Tây phương, để ổng sung sướng lại, rồi qua được người đàn ông chiều chuộng, lo lắng, ví dụ vậy. Cho nên cái quan niệm mà nam là hơn hay nữ là hơn, nó có cố định không? Có cái nào là mặc định không? Không chắc nha, nó còn tùy cái xã hội và tùy cái nghiệp của mình nữa. Đó, chứ nó không hẳn đâu. Cho nên á sợ:
[45:26]"Trời, thân này làm người nữ khổ quá, thôi đời sau đi làm người nam." Nó tại cái xã hội mình như vậy. Chứ nếu mà quý vị qua bên Tây phương coi chừng: "Trời, làm người nữ sướng, sợ làm người nam quá, kiếp sau cho làm người nữ, đừng làm người nam", ví dụ vậy. Cho nên nó thay đổi, ăn thua cái nghiệp của mình nè, ăn thua quan niệm của xã hội và mình phải thích nghi để vươn lên, nó không cố định. Ngay như ở Ấn Độ cũng là một xã hội trọng nam khinh nữ mà Đức Phật còn nói: "Có nhiều người nữ còn tốt hơn người nam." Rõ ràng như vậy, và chúng tôi cũng gặp nhiều lắm. Thường thường á, ba chữ nữ ghép lại đọc là "gian", là gian ác.
[46:05]Họ khinh người, tâm hồn người nữ không ra cái gì cả, là người ích kỷ, hẹp hòi, gian ác, lừa đảo, cái gì cái gì, cái nào xấu xấu là quy cho người nữ hết. Nhưng mà nhưng mà mình thấy những vị thánh mà được các nơi thờ là toàn người nữ không à, như Đức Mẹ Maria, mình mình cũng phải có Bồ Tát Quán Âm, thấy không? À, rồi Nữ thần Kali của Ấn Độ, vân vân, đó. Nên thâm tâm cái giá trị của người nữ bên cạnh cái áp đặt của người nam á, người nữ vẫn có giá trị trong tâm hồn, trong thâm sâu của chúng ta. Tuy nhiên, bây giờ nha,
[46:46]bây giờ vợ với chồng thì chúng ta nghĩ cái người nào nên là cái người người có giá trị hơn, được xem trọng hơn? Người vợ với người chồng, người nào nên được xem trọng hơn?
[47:07]người nào đã được xem trọng hơn? Ai trả lời?
[47:17]Thì mình giơ tay và biểu quyết chắc chắn ở đây là người người nữ thắng ha, đầy đủ chồng.
[47:24]Mà sự thật mình nhìn trên nhân quả thì cái người được xem trọng là người như thế nào? Người có hai điều: người có đạo đức và có công lao. Tức là trong gia đình đó không biết là vợ hay chồng mà người đó có đạo đức và có công lao đối với gia đình thì người đó tự nhiên có giá trị hơn, chứ không biết người đó là vợ hay chồng. Chúng ta nên lấy tiêu chuẩn đạo đức và công lao để đánh giá chứ không nên đánh giá là tại người đó là chồng, tại người đó là vợ, vậy thôi.
[47:59]Tại vì người này nấu cơm làm cho kia nó không có vất vả. Như vậy là công lao người nào cũng nhiều đó. Nhưng nó vẫn hiểu là cha nó làm ra tiền, giá trị nó không mất, chỉ trừ trường hợp cha nó có bồ nhí.
[48:22]Giờ nói trong cái giới tính nam nữ thì mình nói có cái giới thứ ba là giới tính mà không phải nam, không phải nữ. Mình kêu là gì? Thì tại sao có hiện tượng đó? Bê đê. Tại sao có hiện tượng đó? Không phải nam, không phải nữ nhưng mà giọng nói thì éo éo phải không? Đi thì ẻo lả, mà khéo léo mày có tài thêu thùa thì cái nọ. Mà mấy người đó có phước lắm nha. Họ có tài, họ có lộc. Lý do là đời trước á họ thích làm người nam, đời trước họ
[49:06]làm những công việc của người nam, đại khái mình có cái hướng tâm về cái giới tính nam cho nên họ chuyển sang con người nam, nhưng mà cái tính chất nữ vẫn còn. Hoặc là cái tính chất nam mà họ rất khó chịu với cái thân nữ của họ, tại vì đời trước họ coi thường người nữ. Nhưng mà vì khinh nữ cho nên họ phải làm người nữ, chịu đựng cái khó chịu của người nữ. Cho nên cái người này đó nó là như vậy nên thành nam thành nữ mà không hoàn toàn là như vậy. Cho nên ở đây nó là một dạng bệnh mà do cái nhân gieo không hết, mình hiểu điều đó là mình thông cảm người ta, chứ đừng có chọc nha. Thấy người ta bê đê đừng có chọc nha, coi chừng mắc quả báo á.
[49:44]Thấy người ta thì mình biết hai điều: thứ nhất là cái não có bệnh, thứ hai là cái gieo đời trước, cái nhân đời trước họ gieo, gieo không trọn vẹn, vậy thôi. Trong cái giới tính nam nữ á đối với vợ chồng thì cái người vợ, người chồng có hai cái loại phước khác nhau, thường như vậy, nhưng nó vẫn có cá biệt, thường là như thế này: trong gia đình, cái người mẹ có phước lớn hơn người cha. Nói trong phạm vi gia đình, người mẹ có phước lớn hơn người cha, bởi vì người mẹ mang nặng đẻ đau và chịu cực đối với con mình hơn là người cha. Trong gia đình người mẹ có phước hơn người cha. Nhưng đối với ngoài xã hội thì thường là người cha có phước
[50:26]nhiều hơn người mẹ, bởi vì người cha bước ra bên ngoài làm việc, đóng góp nhiều cho xã hội, nên thường như vậy. Tuy nhiên vẫn có những trường hợp ngược lại. Trường hợp ngược lại là sao? Là nhiều khi người mẹ họ cũng ngoài cái việc chăm sóc gia đình họ cũng bước ra ví dụ làm bà chủ tịch, bà giám đốc, ví dụ vậy. Nên thường như vậy, cá biệt là khác.
[50:49]Chúng ta cũng nói qua vài điểm trong cái nhân quả là nghề nghiệp. Mỗi cái nghề mà mình chọn cho mình á, nó đều có cái nhân quả nha chứ không phải là ngẫu nhiên đâu. Ví dụ đời này tự nhiên mình chọn nghề thợ may, hoặc là mình làm nông dân, hoặc là mình làm ngư dân, hoặc là cái người làm bác sĩ đều có cái nhân của nó, đều có cái nhân của nó. Vì sao? Vì sao?
[51:26]Nó thì mình cũng dễ suy luận thôi, chắc cũng không rắc rối lắm. Ví dụ như một người ví dụ đi chùa thấy mấy thầy, mấy cô ăn mặc rách rưới cái khởi tâm thương xót, cái hay về may quần, may áo đem vô cúng dường, cái người đó đời sau thành công nhờ cái nghề thợ may, do mình đã phước vào cái nghề may vá, vải vóc. Có người thấy chúng sinh bệnh hoạn nhiều quá cái hay lo lắng, cái đời này đi kiếm mấy cây thuốc này, cây thuốc kia chữa bệnh cho người ta, qua đời sau dễ dính vào cái nghề thuốc, mà tùy cái phước mình mà đẻ ra làm y tá, y sĩ hay là bác sĩ. Đó, nó có cái địa vị khác nhau. Đó là như vậy. Có người thấy trong làng xóm cái đường sá nó hư,
[52:17]khó đi, cái tối ngày cứ vác cuốc ra ban con đường, mấy cái ổ gà lấy đất lấp lại, rồi bắt cái cầu, sửa cầu cho người ta qua lại dễ dàng, đời sau làm kỹ sư xây dựng cầu đường, ví dụ vậy. Tức là do cái phước, do cái nhân mình đã gieo về cái khía cạnh nào mà mình phát sinh cái nghề đó ở đời sau. Mà có điều tôi không biết được cái nghề mà chuyên cạy măng chì này nó do nhân gì, chưa suy luận ra.
[52:46]Nói phước thì nói bớt qua cái tình cảm. Ví dụ như người này gặp nhau thì thương nhau do cái nhân gì? Người này thương người kia là do cái nhân gì? Nó sâu
[53:03]xa lắm, ví dụ mình nói hai người gặp nhau trong đời này được thương nhau, xin lỗi đừng có đừng có nghĩ méo mó, tôi dùng chữ thương là rất là rộng nha, bạn bè thương nhau chứ không phải là trai gái không nha. Nói chữ thương tổng quát thôi, là gặp nhau làm anh chị em kết nghĩa, hay là cha mẹ, con nuôi, hay là bạn bè mà thân thiết, hoặc là hai người yêu nhau để thành vợ thành chồng, tức là đều là cái tình thương ngoài gia đình. Từ gia đình đi ra thì gặp những tình thương như vậy. Trong gia đình thì đương nhiên rồi, nhưng mà ngoài gia đình, do nhân duyên gì mà chúng ta gặp gỡ nhau và thương nhau? Kiếp trước là người hay giúp đỡ.
[53:44]À giúp đỡ, cô này cô nói đúng đó. Trong cái đời trước á có giúp đỡ nhau, đời này gặp nhau phát sinh tình cảm. Mà cái người nào mắc nợ nhiều á người đó thương nhiều, người nào mắc nợ ít người đó thương ít. Ví dụ thế này: cái ông A với ông B, ông A đời trước ổng giàu cái ổng hay giúp đỡ ông B. Hai người chết qua đời sau gặp lại, tự nhiên ông B ổng thương ông A kỳ lạ, thương không biết làm sao mà giải thích. Tại vì ổng mắc nợ ông A, ổng thương để chi? Để ổng phải lo lắng ổng giúp đỡ lại, trả lại cái món nợ đời trước. Còn ông A lúc đầu ổng thờ ơ lắm, tại vì ổng là người giúp đỡ mà. Ổng gặp ông này thấy ông này thương giúp mình ổng cũng chịu,
[54:28]ổng hơi ngạc nhiên, nhưng mà sự thật là tại vì ổng ổng từng được làm ơn. Nhưng mà nó có khuynh hướng lại, người ta hay có khuynh hướng trả dư đó. Ví dụ như ông A đời trước ổng giúp ông B 5.000, ông B đời sau giúp lại ông A 10.000, cái ông B mới mắc nợ lại, ông A mới mắc nợ lại, qua kiếp sau gặp lại ổng trả 20.000, nên cái sự gắn bó giúp đỡ qua lại nó cứ tăng lên từ từ, tăng lên từ từ cho tới khi nào có cái nhân khác nó chen vô nó phá. Chứ bình thường thì nếu mà có tình cảm thương yêu nhau nó cứ gắn bó hoài kiếp này qua kiếp sau, cứ nghĩ tới dần dần, nghĩ tới dần dần vậy đó, cái tình cảm càng gắn bó nhiều lên, nhiều lên.
[55:09]Đó là điều tốt hả. Nhưng mà có những trường hợp, do cái nhân gì đó mà không có khiến cho không liên tục được tình cảm, đến lúc hai người hết thương nhau là tại sao? Ví dụ mình gặp cái ông B đó ông thương mình, ổng lo lắng mình đủ thứ hết, đến lúc nào đó tự nhiên cái ổng hết thương mình là tại sao? Tại sao? Tại vì mình hết, ổng hết nợ mình rồi, phải không? Đời trước ổng mượn 5.000 ổng lo tới ổng trả hết rồi, cái tự nhiên ổng đối với mình ổng hơi có vẻ hững hờ. Chính ổng cũng không biết tại sao mà mình cũng không biết tại sao. Nói trước này sao ổng thương tôi, ổng hay lo cho giúp tôi quá mà bây giờ tự nhiên ổng gặp tôi ổng thờ ơ?
[55:53]Tại ổng trả hết nợ mà mình không có đáp lại bằng cái lòng tốt nào đó, nên nó không có nợ qua nợ lại cái tình cảm nó hết. Chỉ nhận một chiều mau hết lắm. Vì mình nhận người ta giúp đỡ mà mình chỉ nhận một chiều chứ mình không giúp lại, thì một lát thời gian tình cảm hết. Còn nếu người ta giúp mình, mình giúp lại, người ta giúp mình, mình giúp lại thì nó gắn bó, cái tình cảm nó còn hoài. Nên nhớ điều đó. Chứ không phải là thấy người ta không thương mình nữa rồi nghĩ là tại mình già, mình xấu rồi nha, không phải, răng mình sứt rụng rồi cái tóc mình bạc không phải đâu, không phải, tại vì người ta hết nợ mình mà
[56:29]mình không có có giúp đỡ trở lại, không có qua có lại nên tình cảm nó không có nhân lên, nó vậy thôi. Cho nên sống với nhau là mình phải biết trong cái tương quan tình cảm nó phải có qua có lại để mình duy trì, mình nuôi nấng những cái tình cảm tốt đẹp. Mà cái khổ sở nhất là thầy tu á. Thầy tu có cái dở là ít có giúp ai được. Vì mình muốn giúp người khác thì mình lấy tiền là tiền của chùa, tiền rừng cây ai ai dám giúp. Mặc dù đó là những người mình cũng thương mến á, mà cứ như vậy. Cho nên là mình cứ hưởng của người ta hoài, người ta cứ lại: Dạ con cúng thầy. Ta cúng được một năm, hai năm cái đền ơn trả, ta trốn mất.
[57:06]Rồi người khác, người nào có mắc nợ mình ta lại ta giúp một năm, hai năm rồi người ta cũng mất, hết nợ, mà mình đâu có giúp gì lại người ta được, nên thầy tu lỗ. Coi vậy chứ đừng có ham đi tu. Ở ngoài đời thì mình dễ làm phước. Ngoài đời ví dụ người ta cho mình cái bánh xèo, mình mai mốt mình cho lại cái bánh khọt được. Chứ trong chùa mình không dám lấy đồ chùa để cho ai hết trơn, dở. Chỉ có cái là mình đem đạo đức rồi mình truyền, nhưng mà gặp cái người họ chỉ cúng mình thôi chứ họ không thèm nghe pháp, tới lúc mà họ hết nợ mình thì họ đi mất. Nói như vậy, cái nhân quả là vậy, nên cuộc đời này chúng ta thấy những người thương nhau
[57:41]rồi lại xa nhau, thương nhau xa nhau, mình đừng có ngạc nhiên, chỉ vì cái duyên nợ nó đã hết rồi thôi, nên mình nhìn mọi điều một cách bình thản trước nhân quả. Rồi bây giờ mình nói qua cái nhân quả xuất thế gian ha. Cái nhân nào mà để là ta tu được đắc đạo và không đắc đạo? Ở đây chúng ta ngồi đây là chúng ta đều muốn tu hành hết rồi, muốn làm sao để giải thoát, chứ đời sống thấy cũng khổ quá, muốn tu làm sao giải thoát cho nhẹ nghiệp. Bây giờ mình có gieo những nhân nào?
[58:16]Thứ nhất á, là mình phải hiểu cái nỗi khổ của luân hồi, luân hồi sanh tử. Dù có làm ông vua, ông quan, ông tỷ phú gì rồi cứ sinh ra lớn lên rồi chết, sinh ra lớn lên rồi chết. Có đứa bé nó bên Mỹ á hôm nay nó mới 8-10 tuổi à, chợt như nó nhớ cái kiếp trước của nó, kể lại cho ba mẹ nó nghe. Mà ba mẹ nó đi kiểm tra là đúng như vậy. Ngồi nó than, nó nói hổng lẽ con người ta cứ sinh ra, lớn lên rồi lại chết? Sinh ra, lớn lên rồi chết mãi? Đó, tự nhiên nó nói vậy. Mà nói một câu rất đúng đạo Phật. Bởi vì đó là chân lý, luân hồi là một sự đau khổ, là một sự mệt mỏi, là một sự mệt mỏi. Cho nên Đức Phật luôn luôn khuyên chúng ta,
[59:13]chúng ta phải ý hướng về sự giải thoát, là dừng cái sự luân hồi lại. Chúng ta an trú trong cái Niết bàn tuyệt đối, mênh mông, vĩ đại, vô cùng an lạc, vô cùng hạnh phúc. Mà trong đó nó đầy cái trí tuệ và đầy cái đạo đức không có thiếu. Mà nó là một sự yên nghỉ vĩnh viễn. Đức Phật luôn khuyên chúng ta như vậy, nhưng mà đa số chúng ta không có cái ý thức rõ rệt, mạnh mẽ về Niết bàn, không có ý thức mạnh mẽ về sự luân hồi. Chúng ta cảm thấy cuộc đời này có khi khổ nhưng cũng có nhiều khi vui, phải không? Lúc á mà mình mua vé số mà dò không trúng á thấy cũng khổ, cũng khổ thiệt. Nhưng mà lỡ trúng được chừng là 50 ngàn thấy cũng hay, cũng vui, phải không?
[1:00:02]Có những lúc mà hàng xóm mà họ gây lộn với mình thấy cuộc đời đáng chán, nhưng mà có những lúc gặp những người họ khen mình: Trời ơi, sao chị đẹp gái quá, mình cũng cảm thấy cuộc đời cũng vui, phải như vậy. Chính vì chúng ta bị những cái niềm vui tạm bợ trong cuộc đời này nó dụ, nó dụ khỉ. Cho nên mình không thấy hết được cái bản chất mệt mỏi, đau khổ của luân hồi sinh tử. Cái người tu là người có một cái cảm nhận, có một cái tâm sáng suốt, thông minh thấy được cái mệt mỏi, đau khổ của luân hồi để mà phát cái tâm vượt khỏi nó. Tuy nhiên, ở điểm này nó có một cái là không khéo chúng ta trở thành vị kỷ,
[1:00:50]mình đi tìm sự giải thoát cho riêng mình thì đây là một cái thiếu sót lớn. Lát nữa mình sẽ bàn sau, phải không? Nên do ý thức về luân hồi nên mình phát tâm tìm sự giải thoát. Đây là cái nhân đầu tiên để tu hành. Còn nếu chúng ta đi chùa mà quý Phật tử cứ nghĩ thôi tu đời sau có phước, à lạy Phật đời sau có phước, cúng hoa đời sau đẹp, à tụng kinh đời sau mình à thân tướng trang nghiêm, à cúng cho quý thầy cất chùa đời sau mình được ở nhà lầu thì những tư tưởng đó là tư tưởng luân hồi. Cứ nghĩ là cầu mong kiếp sau mình còn tồn tại để mà hưởng cái phước đời nay mình đã làm. Thì như vậy những người như vậy là mình nói trên
[1:01:33]nhân quả thế gian là mấy kỳ trước cũng đã nói. Chứ không phải là mình đang nói cái điều này là nhân quả xuất thế gian. Cái nhân cho những người mình gieo cái nhân nào mà để sau này mình đạt được sự giải thoát.
[1:01:51]Đó là nói ý thức về luân hồi và giải thoát. Cái thứ điều thứ ba nữa là thế này. Mình phải cảm nhận được sự vĩ đại của Đức Phật và các bậc Thánh. Bây giờ quý Phật tử hiểu Đức Phật như thế nào? À, Ngài hay lắm, Ngài sinh ra làm thái tử, bỏ ngôi vua đi tu, phải không, thấy bốn cảnh sinh, già, bệnh, chết, Ngài chán đời Ngài đi tu, rồi Ngài 49 ngày ngồi dưới cội Bồ-đề Ngài đắc đạo thành Phật, Ngài đi giáo hóa rồi nhập Niết bàn. Mình hiểu sơ sơ là Ngài cũng có phép, bây giờ mình cầu nguyện Ngài chắc Ngài cũng độ cho mình buôn may bán đắt. Như vậy thí dụ mình hiểu như vậy, hiểu như vậy hết được Đức Phật chưa?
[1:02:36]Chưa hết. Cho nên chúng ta cùng là những người đến quỳ trước Phật lạy Phật nhưng mà cái tâm cung kính Phật không ai giống ai. Người nào mà có cái trí tuệ hiểu được Đức Phật thì khi mình lạy Phật với trọn tấm lòng cung kính của mình, cái phước nó rất lớn. Còn đa phần mình hiểu mà không hết thì mình cũng quỳ xuống lạy Phật mà mình không có trọn lòng cung kính. Phước mình không nhiều. Mà lúc mình quỳ xuống mình lạy Phật mình không trọn lòng cung kính thì cái phần còn lại của tấm lòng là cái gì? Cái người mà hiểu Phật á, nguyên cả trái tim của họ là tràn đầy sự cung kính Đức Phật. Còn mình không hiểu được hết Đức Phật, khi mình lạy Phật á
[1:03:27]thì nguyên cái trái tim của mình á kính Phật có một khoảng, chút một góc à. Còn cái khoảng còn lại để làm cái gì? Ai biết? Hả? Trái tim hình
[1:03:40]như cái thẩu vậy, thứ ba nè. Thì cái trái tim mình nó bự cỡ này, phải không? Mình quỳ xuống mình lạy Phật thì có một góc này mình kính Phật, còn góc còn lại là mình cầu xin. Cầu xin một cái gì đó. Quỳ xuống cúi đầu xuống là đang nịnh nịnh xin Phật cái gì đó. Cầu Phật cho con là được đẹp trai, được giàu có, lát mua số trúng số, ví dụ vậy vân vân, như thế. Còn người hiểu được Phật á nguyên trái tim họ đầy ắp cái sự cung kính, khác nhau. Cho nên ở đây chúng ta cần phải hiểu được cái vĩ đại của Đức Phật. Mà thường cái đầu chúng ta hiểu không hết, cái trí chúng ta cạn, chúng ta không hiểu được hết những sự vĩ đại của Đức Phật.
[1:04:26]À ở đây quý Phật tử đi thọ Bát quan trai nhiều, đã được nghe giảng về lịch sử Đức Phật chưa? Nghe chưa? Rồi chưa? Có chứ. Hôm nào có thì giờ thì thầy giảng về Đức Phật. Nam Mô A Di Đà Phật. Dạ. Thưa thầy, con á thì con chưa nghe thầy giảng rõ về Đức Phật nhưng mà con được
[1:04:55]nghe lịch sử rõ về vua Trần Nhân Tông. Thế nên con cũng có mấy câu kệ của vua Trần Nhân Tông con muốn tìm hiểu cái nghĩa nhưng mà con không biết nghĩa. Hôm nay con xin thầy, xin phép thầy giảng cho con biết được cái nghĩa đó để con tu học ạ. Dạ. À câu kệ của vua Trần Nhân Tông? Dạ, mấy câu kệ. Dạ, chắc cô phải lên đây đứng nói thật lớn cho mọi người cùng nghe. Xin phép thầy ạ. Thầy cho phép con nói. Dạ, con cũng già rồi. Lớn tuổi rồi cũng có hơi lẩm cẩm, do đó mà cái sự tinh tấn của con cũng không có được dồi dào nữa. Cho nên con nói ra đây là mục đích là chỉ riêng mình con không hiểu được chứ không không dám nói chung.
[1:05:50]Thì xin phép thầy thầy giảng cho con. Cái câu thứ nhất á: Cư trần lạc đạo thả tùy duyên. Câu thứ hai á: Cơ tắc xôn hề thốn tắc miên. Câu thứ ba: Gia trung hữu bảo hưu tầm mịch. Câu thứ tư: Đối cảnh vô tâm mạc vấn thiền. Dạ thưa thầy. Cụ này còn thuộc thơ. Câu thứ nhất là... Cư trần... À: Cư trần lạc đạo ở trong cái trần gian mà vẫn vui được với đạo. Ba chữ sau là gì? Cư trần lạc đạo... gì nữa? Dạ câu thứ hai... Cư trần lạc đạo thả tùy duyên. Thả tùy duyên, tức là buông cái
[1:06:42]gì đây? Ở trong trần gian mà vẫn vui được với đạo, tùy được sống tùy thuận được theo cái duyên. Đó là do mình có đạo, tùy duyên với thế gian mà vẫn giữ được cái đạo. Thứ hai là đói thì ăn cơm, phải không?
[1:07:00]Câu thứ hai á là "cơ tắc xan hề khốn tắc miên". Tức là đói thì ăn, mà mệt thì ngủ.
[1:07:10]Câu thứ ba á... ..."gia trung hữu bảo hưu tầm mịch". Ở trong nhà có châu báu, đừng đi tìm nơi nào khác. Tức là khi mình biết được vào cái tâm đó, mình đi tìm cái tuyệt đối bắt đầu từ cái tâm của mình, mà đi tìm đạo từ nơi cái tâm của mình trước, không phải chạy ra bên ngoài mà từ nơi cái tâm của mình. Trong nhà có châu báu không cần phải đi tìm. Câu thứ tư là? "Đối cảnh vô tâm mạc vấn thiền". Đó, đối cảnh vô tâm...
[1:07:44]Là khi mình đối diện trước mọi cái cái ngoại cảnh mà mình không có khởi tâm thì thôi, khỏi hỏi về thiền nữa ha. Bởi vì đó là thiền rồi. Là cái đối cảnh mà tâm không có động thì đó chính là thiền, chứ đừng có đi hỏi cái thiền nào khác nữa. Xin cảm ơn cô. Dạ. Mời cô ngồi. Nghĩa là dịch thô thì nó dễ, không có gì. Mấy câu đó cũng tương đối đơn giản. Mà cụ, nhưng mà Diệu Oanh đọc thơ kệ đồ nghe hay quá. Quá êm, quá nhuyễn. Cũng khó. Mình nói lại là chúng ta cảm nhận được sự vĩ đại của Phật và các bậc thánh, để mình có sự cung kính đúng mức và có một sự phát tâm đúng mức, lại cái nhân để giải thoát.
[1:08:34]Thứ tư là mình tu đúng cách. Tu đúng cách. Tu đúng cách có nghĩa là đạo đức và thiền định. Đó là hai cái tiêu chuẩn bắt đầu làm sao đạt được cái đạo đức sâu thẳm và có phương pháp tu thiền để nhiếp được tâm vào định cho đúng, đó là tu đúng cách. Còn những cái khác là phụ, ví dụ tụng kinh gì cũng là phụ cả. Quan trọng tâm phải vào được định, đạo đức phải sâu thẳm, đó là phương pháp. Cho nên á nếu chúng ta mà phát tâm tu giải thoát thì phải trau dồi hai mặt này. Quý phật tử dù lớn tuổi nhưng phải cố gắng vừa trau dồi đạo đức vừa tập thiền. Đó là cái nhân của sự giải thoát về sau.
[1:09:23]Thứ năm là mình phải tạo cái công đức là giúp người khác tu. Cái việc tu của mình á, cái tâm linh mình có phát triển hay không á, là cũng phải do cái phước mình đã giúp được nhiều người tu. Không phải là mình chỉ chuyên tu, siêng tu cho một mình mình là cũng không đủ. Ví dụ mình nghe một người đó họ nhập thất, chuyên tu, nhưng mình nhìn thấy cái phước họ ít quá, nào giờ họ không có giúp ai nhiều thì biết người này tuy siêng năng nhập thất tịnh tu mà kết quả không bao nhiêu. Còn cái người ví dụ trước khi họ hạ thủ công phu tu cho mình, họ đã lo làm phước trước, họ đã giúp những người tu, giúp những người tu chân chính rồi,
[1:10:11]sau này tới cái duyên họ tu thì họ tu rất nhanh nhờ cái phước đó. Đó là cái, những cái nhân mà để chúng ta được tu hành giải thoát. Thầy nhắc lại. Nhắc lại. Thứ nhất là chúng ta hiểu được cái nỗi đau khổ của luân hồi. Thứ hai là chúng ta phải phát tâm về sự giải thoát. Thứ ba là chúng ta phải cảm nhận được sự vĩ đại của Đức Phật và các bậc thánh để mình có sự cung kính và sự phát tâm đúng mức. Thứ tư là mình phải tu đúng cách trên hai mặt là đạo đức và thiền định. Và thứ năm là mình phải có cái phước mà giúp người khác tu. Cái phước giúp người khác tu này nó nhiều mặt lắm. Một là người ta chưa biết tu thì mình khuyên người ta tu,
[1:10:59]mình đưa sách cho người ta đọc, đưa băng cho người ta nghe. Những người ta đã phát tâm tu rồi thì mình giúp đỡ người ta được hoàn cảnh yên ổn, có tài vật để người ta thuận tiện mà người ta tu hành. Đó. Như vậy là mình giúp đỡ người ta về sự phát tâm, giúp đỡ người ta về giáo lý, giúp đỡ người ta về hoàn cảnh thuận tiện tu hành. Đó là giúp đỡ người ta trên nhiều mặt. Thì mình cứ thường xuyên giúp đỡ được nhiều người như vậy thì cái phước của mình rất là lớn. Nên quý phật tử đi chùa đừng bao giờ nghĩ mình chỉ tu cho mình, học cho một mình mình. Phải thường xuyên khuyến khích mọi người cùng tu, cùng học.
[1:11:43]Mình nghe được giáo lý nào hay phải đem về mình nói lại cho người khác cùng nghe. Mình gặp được một vị thầy nào tốt cũng giới thiệu cho người khác biết. Cuốn sách nào hay mình truyền cho người khác cùng đọc. Đó, mình cứ làm sao cho cái tốt nó được lan truyền. Khi mà nhiều người họ phát tâm, nhiều người họ được hiểu đạo, rồi nhiều người họ muốn tu thì mình giúp đỡ cho họ được hoàn cảnh thuận tiện để tu. Đó, đó là cái phước mà chính cái này rất quan trọng. Chứ còn nếu chúng ta siêng tu mà chỉ cho mình một mình mình thì đó cũng chỉ là sự ích kỷ, khó thành tựu được sau này. Bây giờ mình nói sơ qua về cái nhân quả của tu sĩ.
[1:12:28]Thường thường các tôn giáo hay có một giai cấp là giai cấp tu sĩ, còn có những tôn giáo lại không có. Nhưng trong Phật giáo mình thì cái vai trò tu sĩ được nhấn mạnh đến nỗi được cung kính trở thành một trong ba cái cái quý giá gọi là Tam Bảo, phải không? Phật Bảo, Pháp Bảo và Tăng Bảo. Thì người tu cũng là một trong ba điều quý giá nên vai trò của tu sĩ trong đạo Phật rất là quan trọng. Thì các tu sĩ ở các tôn giáo khác mình không bàn, chỉ nói qua về các tu sĩ trong đạo Phật thôi. Là người tu thì được, thứ nhất là được cư sĩ họ cung kính, cúng dường, phải không? Đó là cái cái quả đương nhiên.
[1:13:13]Như vậy người gieo nhân gì sẽ được làm tu sĩ? Gieo nhân gì? Dễ, không có gì đâu. Những đời trước mình thường hay quý kính người tu, phải không? Quý kính tu sĩ. Và do quý kính người tu cái mình cũng yêu thích đời sống xuất gia nữa. Mình cũng yêu thích đời sống tu sĩ. Nên có hai cái đó: một là quý kính người xuất gia và hai là yêu mến đời sống xuất gia, thì qua đời sau mình được làm người tu, đạt được làm người xuất gia. Đó là cái nhân dễ, phải không? Tuy nhiên, cái mà chúng ta đòi hỏi nơi người tu thì chúng ta đòi hỏi được hai điều quan trọng nhất: Thứ nhất là đạo đức, thứ hai là cái tâm linh. Cái đạo đức đủ để mình tin người này thực hiện đúng giáo lý.
[1:14:12]Thứ hai là cái tâm linh, người này có cái sự sáng suốt trong cái sự giảng dạy, trong cái giáo lý, trong cái minh triết, trong sự thanh tịnh về tu hành, trong cái trực giác nào đó để mình có thể nương tựa học hỏi được. Đó, như vậy thường thường người ta yêu cầu, đòi hỏi nơi tu sĩ hai cái mặt là đạo đức và tâm linh.
[1:14:39]Người xưa đó, ví dụ như họ tu mười người thì được bảy người đạt được hai tiêu chuẩn đó. Người xưa họ đi tu thì ít, nhưng mà cái cái căn cơ của họ về đạo đức và tâm linh thì nhiều, chứ mười người á hết năm người, bảy người đạt được cái tiêu chuẩn, đạt được cái yêu cầu về đạo đức và tâm linh. Bây giờ thì do cái sự mà cung kính người tu quá mức đi, mà mấy thầy mình cũng nhận đệ tử dễ dãi quá, nên người tu khá đông, người xuất gia bây giờ khá đông. Nhưng mà khi đông á thì cái tỉ lệ mà đạt được hai cái điều đó thì nó sao? Nó bớt, nó giảm. Ví dụ như trong 100 người đi tu thì mình thấy nhiều khi còn được
[1:15:21]chừng 15 người, 20 người đạt được cái đạo đức và tâm linh. Còn đa số thì không đạt được yêu cầu. Cho nên bây giờ mà người ta nhìn những người tu như thế nào? Nên đa số bây giờ mà nhiều người họ đi chùa rồi cái họ hay than phiền. Họ cứ thấy những chuyện trong chùa sao xảy ra đủ thứ điều giống như ngoài đời, họ bực mình. Là vì lý do lý do có hai cái nhược điểm của đạo Phật: một là mấy thầy mình nhận người tu dễ dãi quá, và thứ hai là nhận người rồi dạy đạo đức không kỹ. Cho nên không đạt, những người xuất gia này khó đạt được hai cái điều kiện là đạo đức và tâm linh. Hai cái đó thực sự nó gắn bó lại là một, tuy chia làm hai chứ nó gắn thành một.
[1:16:09]Nghĩa là người nào mà có tu đúng cách trong cái tâm linh thì cái đạo đức nó phát triển. Hoặc là có tu đạo đức thật kỹ á thì cái tâm linh nó cũng phát triển theo đó. Chứ còn đa số bây giờ chúng ta dễ chạy theo những cái hình thức bên ngoài, chỉ đến với đạo làm người tu, chúng ta thích được là mặc cái áo, cạo cái đầu, thọ cái giới, rồi thuộc một số bài kinh để có thể đi lễ, đi đám, và cho mình đã là một người xuất gia mà người khác phải cung kính, phải cúng dường, trong khi cái yêu cầu để mình đáp ứng lại cho mọi người là cái đạo đức và tâm linh thì mình chưa đủ. Mà chính quý thầy mình cũng vậy,
[1:16:48]không thấy được hai cái điều đó để đào tạo đệ tử mình. Cứ lớp này nối tiếp lớp kia, đào tạo gì? Được cái hình thức xuất gia nè, thuộc một số bài kinh nè, à thuộc một số nghi thức để làm lễ, học được có cái bằng gì đó, cứ tưởng như vậy là xong cái cuộc đời của người xuất gia. Cho nên đạo Phật càng lúc càng bị giảm giá trị, rồi cứ bị phê bình. Lâu lâu chúng ta thấy đăng báo một vài chuyện, cái đau lòng của mình. Mỗi lần nghe một cái chuyện gì trong đạo mình đau lòng ghê gớm. Nhưng mà cái lỗi nó có cái nguồn gốc sâu xa của nó là do người tu nhiều, nhận vô đông quá, dễ dãi quá mà dạy không kỹ. Cho nên chúng ta, đúng là chúng ta cũng quý người xuất gia thiệt,
[1:17:36]nhưng mà chúng ta nhớ hai cái điều chúng ta cần đòi hỏi nơi người xuất gia, nếu chúng ta xuất gia chúng ta cũng phải nhớ hai điều đó: một là đạo đức, hai là cái tâm linh. Nó thật sự sâu sắc, thật sự vững chắc, đó, để chúng ta xứng đáng là người mà được người khác họ cung kính, cúng dường. Bây giờ mình nói về cái chuyển nghiệp. Ví dụ như đời trước mình gây cái nhân xấu, bây giờ mình phải trả cái nghiệp đó, mình phải gặp một cái hoạn nạn gì đó, một cái đau khổ gì đó. Mình biết đạo, mình biết nhân quả, cho nên mình phải chuyển nghiệp, phải tu để chuyển nghiệp chứ không có để yên cái nghiệp đó. Có nhiều người nói cái nhân quả của đạo Phật là một điều sai lầm,
[1:18:28]bởi vì làm cho người khác thụ động không đấu tranh nữa. Như những người nghèo, họ cứ nghĩ là tại cái nhân họ là kiếp trước nghèo nên họ yên phận, họ không đấu tranh chống cái lớp người mà áp bức họ đó, làm cho họ nghèo, áp bức, bóc lột họ. Họ nghĩ như vậy cái nhân quả của đạo Phật là sai lầm. Cái điều phê bình như vậy đúng không? Không. Cái nhân quả là một giáo lý tích cực, nó buộc chúng ta đó phải sao? Phải đấu tranh suốt đời với cái gì? Với chính cái tội lỗi, cái sự ích kỷ, cái xấu xa trong con người mình trước. Đó là cái thứ nhất. Cái thứ hai là giúp cho người khác tránh khỏi cái tội lỗi của họ.
[1:19:14]Mình giáo hóa cho người khác cũng đạt được cái đạo đức như vậy. Đó là một cuộc đấu tranh suốt đời. Khi chúng ta hiểu nhân quả rồi, thì suốt cuộc đời còn lại chúng ta phải từng giờ, từng phút mà lo làm phước chứ không có ngồi yên mà an phận. Chứ không phải nói là à nghèo rồi tại cái nhân đời trước nên bây giờ ráng chịu, không có vụ đó. Người biết nhân quả là người suốt đời còn lại từng giờ, từng phút mà lo làm phước. Nếu một ngày trôi qua, tối đến trước khi nằm ngủ nhìn lại, ngày hôm nay chưa làm được một việc phước gì thì phải biết lo lắng,
[1:19:54]phải biết lo lắng, buồn rầu chứ không được mà bình yên qua ngày. Một tuần trôi qua kiểm điểm lại trong suốt tuần rồi chưa làm được một việc gì phước thì phải biết hết sức là hối hận. Huống hồ là một tháng trôi qua, một năm trôi qua mà không làm được việc gì tốt thì thật là điều bất hạnh lớn. Cho nên người tu theo đạo Phật biết nhân quả thì mỗi ngày đều coi mình có làm được việc gì phước chưa, dù lớn, dù nhỏ. Không có yên phận. Thì khi mà mình phát tâm tu, mình làm phước thì nghiệp nó bắt đầu chuyển. Chuyển như thế nào? Chuyển như thế này: ví dụ đời trước mình có gieo cái nhân khiến đời này mình phải cháy nhà, phải cháy
[1:20:46]nhà. Thì nhưng mà ví dụ năm năm nữa mình mới cháy nhà, mà từ bữa nay đó một khi mình đi tu, mình gặp đạo, mình biết nhân quả, mình lo làm phước. Thì cái thời điểm năm năm nữa cháy nhà, nó cũng xảy ra nhà mình cũng bị cháy thiệt chứ không phải không. Nó cũng phải cháy nhà để báo cho mình biết rằng đời trước mình đã gây cái nhân để bị cháy nhà. Nhưng mà làm sao? Có cháy hết nhà không? Cháy miếng thôi. Lẹt lên, bùng la làng lên rồi lối xóm chạy lại dập được. Hết hồn hết vía, mới nói, "Ủa, sao kỳ ta? Có mình tu mà sao lại không gặp hên mà xui tí nữa cháy hết cái nhà?" Mình không biết nhân quả cái mình nói, "Trời ơi, năm năm nay tui đi chùa,
[1:21:32]tui làm phước, tui phóng sanh, tui ăn chay, mà sao nhà tui suýt tí nữa cháy tiêu cái nhà?" Mình đâu biết rằng nếu mà mình không ăn chay làm phước trong năm năm qua thì nhà cháy mất luôn, chứ không phải là cháy chút. Hoặc là vậy: ví dụ ba năm nữa mình bị tông xe, tông xe nó gãy hai cái cẳng chân luôn rồi phải chống nạng đi luôn suốt đời đó. Nhưng mà nhờ bây giờ thấy mình biết làm phước, mình đi đắp đường, đắp cầu, mình in kinh, phóng bớt, ấn tống bố thí rồi dụ người này tu, dụ người kia tu. Dùng chữ dụ, tức là đi đâu cũng rủ, "Người ta tu đi ha. Ăn chay, làm phước, có kinh nè, đọc đi nè. Ông thầy này giảng hay đi nghe nè.
[1:22:11]Băng này hay lắm, nghe đi." Cứ dụ, cứ dụ người ta tu vậy đó. Suốt ba năm trời làm được nhiều phước quá, bữa nọ đi cái xe tông thì cũng tông, nhưng mà làm sao? Trầy thôi. Băng bó ít bữa cái hết, nó lành. Mới nói, "Kỳ ta? Ba năm nay tui làm phước quá chừng, tui dụ người ta tu không biết bao nhiêu người, mà sao bị xe tông suýt chết?" Mình đâu biết là nếu mà không làm phước thì gãy luôn hai cái chân suốt đời tàn phế. Đó là cái chuyển nghiệp. Cho nên cái chuyển nghiệp là như thế này: quả báo nó vẫn hiện ra, nhưng mà cái mức độ nó có cái giảm bớt, có giảm bớt chứ nó không có hết hẳn, nó không chấm dứt cái quả báo hẳn.
[1:22:53]Bởi vì nhân mình đã gieo thì phải trả. Nhưng mà mức độ trả nhiều ít là do do mình có chuyển được bớt hay là không chuyển được bớt. Nó có cái hiện tượng nghịch lý này nữa là có những người bắt đầu phát tâm tu á, tự nhiên mình gặp nhiều cái nghịch cảnh, nhiều cái cảnh khổ sở, mà người ta nói mới tu đi trả nghiệp. Quý phật tử có gặp trường hợp đó chưa? Có. Có nhiều người có, phải không? Phát tâm tu tự nhiên trong nhà gây lộn, xích mích rồi cái chuyện xui xẻo gì nó đủ thứ xảy tới. Mà mình thấy mấy người mà họ làm ác tự nhiên họ giàu, họ may mắn. Như cái ông đó ổng phát tâm làm nghề mổ heo, mấy năm theo lên nhà lầu.
[1:23:41]Thấy nó kỳ cục. Mấy người làm ác mà họ lại giàu lên, còn mình tu thấy mồ mà cứ làm đâu lỗ đó, làm đâu lỗ đó. Lý do tại sao? Thường nó có cái khuynh hướng trong nhân quả như thế này: là khi bắt đầu mình làm thiện á thì những cái nghiệp ác nó dồn lại trả cho mau hết. Khi nó hết rồi từ đó còn về thời gian về sau mình hưởng trọn cái thiện luôn, nó không có bị cái ác nó phá tầm bậy tầm bạ nữa. Đó là cái thứ nhất. Thứ hai là những người mà làm ác á thì bao nhiêu cái phước họ đã làm từ đời trước nó dồn lại luôn cho họ hưởng luôn. Nhất là họ phát tâm mà làm những cái ác rất là đậm, phước nó dồn nhanh, nó dồn hết luôn cái rồi nó xong.
[1:24:24]Xong rồi đọa, đọa mất luôn, không bao giờ trở lại nữa, không còn cơ hội trở lại nữa. Ví dụ cái người đó họ họ làm ăn cướp, giết người, chuyên giết người, mà cái đời trước phước họ còn thì họ thành công. Họ cướp vụ nào thành vụ đó, cướp vụ nào thành vụ đó, công an không bắt được. Họ sống trên tiền, trên là giàu sang, sung sướng vậy đó. Nhưng mà rồi tới khi cái phước nó hết, dồn bao nhiêu phước hết, hết rồi bắt đầu bị bắt vào tù, tử hình, đọa làm thú vật, đọa làm con thú dữ, tiếp tục gây nghiệp rồi đọa, đọa mãi không còn ngày trở lên nữa. Cho nên nếu mình bắt đầu làm phước, bắt đầu tu hành mà mình thấy những cái khổ sở nó dồn tới thì
[1:25:09]nên nên mừng và nên kiên nghẽn chịu đựng vì nó như vậy, cái quy luật của nó. Cho nên phải trả cho hết những cái khổ đau rồi sau đó cái sự bình yên khi đến với mình là đó là một sự bình yên bền vững, bình yên bền vững. Và bây giờ mình nói cái này: nghiệp và cái vạn tượng có liên hệ với nhau. Ví dụ một cái người mà họ có phước, cái gương mặt họ có hiện những cái điều tốt trên gương mặt họ, bởi vì nghiệp nó biểu hiện ra. Người mà cái nghiệp nặng á cái gương mặt họ cũng biểu hiện ra điều đó. Cho nên ông thầy bói mà có trực giác ổng nhìn ổng nói được, không có sai.
[1:25:49]Và chẳng những nó biểu hiện trên gương mặt mà nó còn biểu hiện nơi cái khung cảnh của mình ở, nên một người mà họ có trực giác mạnh họ bước vào cái khung cảnh của mình họ đoán được cái cuộc đời mình, cái vận mệnh của mình. Vì mọi cái nó biểu hiện, nghiệp nó bày tỏ trong vạn tượng này hết chứ nó không có che giấu, mà chỉ tiếc là mình không đọc được thôi. Thôi, bỏ qua, hết giờ. Bây giờ nói cái điều cuối cùng là cái công đức truyền bá. Nhân quả là một giáo lý cực kỳ quan trọng. Ở trên mức độ cạn á nó làm cho mình có đạo đức, bớt làm ác. Ở trên mức độ sâu á, nó làm cho cả cái thế giới này hướng thiện
[1:26:31]lên, nó làm cho chúng ta có thể đi đến được sự giải thoát. Cái phước nó lớn như vậy cho nên Đức Phật luôn luôn ca ngợi những cái người mà tuyên giảng được nhân quả nghiệp báo. Như hồi lúc mới giảng có nói, hôm nọ có người hỏi Phật chứ, "Có bao giờ ngài thấy một người ngoại đạo không phải đạo Phật mà được sinh lên cõi trời chưa?" Đức Phật nói là, "Trong chín mươi mốt kiếp qua, ta chưa bao giờ thấy một người ngoại đạo nào được sinh lên cõi trời trừ một người vì người đó thường hay giảng về nhân quả nghiệp báo." Đức Phật có nói điều đó. Cái câu chuyện đó ám chỉ rằng cái phước mà tuyên giảng về luật nghiệp báo vô cùng lớn lao.
[1:27:17]Thì như vậy chúng ta mọi người đều phải có bổn phận làm công việc đó. Chúng ta cho một người 50.000, 100.000 họ sống qua vài ngày, nhưng nếu chúng ta cho họ một cái niềm tin về nhân quả thì cái lợi ích cho họ nó đời này và sang nhiều đời khác nữa. Cho nên cái phước của chúng ta vô cùng lớn. Khi họ tin được nhân quả nghiệp báo rồi thì tự họ tránh ác, họ làm thiện, nên họ mãi mãi được an lạc, được hạnh phúc. Thì cái phước chúng ta cứu vớt họ là vô cùng lớn lao, nên nó lớn ghê gớm. Như vậy, ngày hôm nay chúng ta tin hiểu được nhân quả nghiệp báo thì về nhà chúng ta làm sao? Cố gắng nói lại cho những người thân mình nghe,
[1:28:02]nói lại cho bạn bè mình nghe hoặc là chúng ta đem những cuốn băng mà giảng về nhân quả cho mọi người cùng nghe, những cuốn sách nói về nhân quả cho mọi người cùng đọc, vân vân. Không bao giờ được ngừng nghỉ việc truyền giảng nhân quả nghiệp báo. Khi mà gặp dịp luôn luôn chúng ta phải nhớ đem nghiệp báo giảng cho mọi người. Đó là cái bổn phận của một người Phật tử và đó là cái phước bắt buộc của chúng ta khi chúng ta sống trên cuộc đời này. Bởi vì sao? Bởi vì đó là cái sự đóng góp vào cái nền đạo đức của xã hội, của thế giới. Chúng ta sống trong xã hội này, trong thế giới này, không bao giờ chúng ta được thờ
[1:28:42]ơ cái trách nhiệm mình đối với thế giới, đối với nhân loại. Mà một cái điều đóng góp lớn lao nhất, quan trọng nhất của một người Phật tử là đóng góp đạo đức, mà trong đó quan trọng nhất là việc truyền bá cái nhân quả nghiệp báo. Chúc các Phật tử từ đây mỗi người trở thành một chiến sĩ để mà tuyên giảng được cái nhân quả nghiệp báo trong cuộc đời này. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Thầy ơi cho hỏi. Dạ dạ, mời cô.
[1:29:23]Thưa thầy như a như riêng con á thì à ngày ngày cùng đêm á con cầu mong sao là à đời đời kiếp kiếp của con sau này trở thành sau này được cha mẹ cho con đi tu mà một việc tu chân chính vậy có được không? Thì à thầy cho con được toại nguyện như vậy.
[1:29:41]Cái tâm của cô rất là đúng. Khi cô phát cái tâm nguyện mà mong rằng đời sau này mình được là một người tu chân chính để giải thoát, là cái tâm nguyện hết sức quý giá, cô ráng nuôi dưỡng. Nuôi dưỡng mà nuôi dưỡng cho kỹ và kín, kỹ và kín, đừng cho ai biết. Vì cái hay phải giấu, đừng cho người khác biết cái hay của mình. Thôi, hồi hướng. Nguyện đem công đức này, hướng về khắp tất cả, đệ tử và chúng sanh, đều...