[0:09]Cái bài nói chuyện hôm nay có cái tựa là Nếu biết rằng. Lúc mà thầy viết cái bài Nếu biết rằng này làm thầy sực nhớ tới một bài nhạc, với một bài thơ tình hồi xưa. Mọi người nhớ không ta? Nếu biết rằng gì đó? Tình là dây oan á, nếu biết rằng hợp rồi sẽ tan, nếu biết rằng yêu là đau khổ, thà dương gian đừng có chúng mình. Ai nhớ không? Cái bài hồi xưa. Rồi bài thơ của TTKh á cũng giống vậy nè, kìa: "Nếu biết ngày mai em lấy chồng, trời ơi người ấy có buồn không? Có còn nhớ đến loài chim nhỏ, tựa cánh hoa phai, tựa máu hồng?" Bài Hai sắc hoa ti-gôn á cũng nổi tiếng hồi xưa. Nhưng mà mình nếu biết rằng mình nó hơi khác một chút, chứ không phải vậy.
[0:50]Hôm nay thì chúng ta nếu biết rằng thì ta nhắc nhau vài cái đạo lý. Thực ra những điều này thì thầy cũng đã nói rồi, nhưng hôm nay thầy muốn nhắc lại, đúc kết lại một chút xíu. Nó từ cái cái ý niệm thế này: ông bà mình hay nói câu là: "Thứ ếch ngồi đáy giếng. Ếch ngồi đáy giếng là coi trời bằng bằng vung". Nghĩa là con ếch nó hay nhảy lộp độp lộp độp rồi nó nghe đâu có cái mùi nước cái nó nhảy tới để nó tìm nước. Thì không ngờ đó là cái giếng sâu nên khi nó rớt xuống giếng rồi thì dường như không bao giờ nó lên được nữa, trừ có khi nào có ai mà xuống giếng hoặc là múc nước giếng rồi cái nó bám theo cái cái cái cái thùng lên.
[1:30]Nhưng mà cũng hiếm lắm, bám theo cái thùng cái nó tưởng hại nó, nó lại nhảy ra khỏi cái thùng rồi nó rớt xuống giếng trở lại. Thì cái thân phận con ếch mà ở trong giếng nó giống như một loại tù nhân. Cũng ít có gì để ăn. Chết thì không chết nhưng mà không có gì để ăn và không có tự do. Và nhìn lên trên bầu trời thì chỉ thấy một cái vòng sáng sáng nhỏ nhỏ như cái nồi. Và không biết đó, người nào đó rất là tinh tế, tự đặt mình vào cái thân phận con ếch và nhận ra được rằng à nếu mình ở dưới đáy giếng nhìn lên như con ếch như vậy, sẽ thấy cái bầu trời nó bị giới hạn ở trong một cái khoảng rất là nhỏ.
[2:07]Và khi mà lâu ngày quá người ta cứ nhìn thấy bầu trời như vậy và người ta tưởng rằng cả đất trời, cả vũ trụ chỉ là một cái giếng thế này, bầu trời chỉ như thế. Và con ếch nó nghĩ rằng mình là là một loài chúa tể duy nhất ở trên cái cõi đời này, tại vì cuộc đời chỉ có bấy nhiêu. Nên là khi mà nói như vậy, người ta mới phê bình rằng một người mà tự giam mình ở trong những cái thành kiến của mình, giống như là bị ở tù bởi cái cái thành kiến của mình, không còn biết được rằng ở bên ngoài cái kiến thức của mình còn vô số điều ta chưa biết được. Nên gọi là người đó là người chủ quan. Một lát cuối bài ta sẽ nói trở lại cái chủ quan.
[2:47]Nên đó là người chủ quan, cứ tưởng rằng những điều mình thấy, mình biết là đã hết rồi. Và mình là chúa tể của bầu trời này. Thì cái bệnh đó ông bà mình phê bình là cái bệnh kiêu ngạo, chủ quan, hẹp hòi, thiển cận, tự giam mình trong cái thành kiến của mình mà không hay biết. Nên vì vậy cái người đó xử sự làm sao? Xử sự không ai chịu nổi hết. Cái người mà nhìn thấy ít quá, kiến thức mình nhỏ quá, trí tuệ mình thấp quá mà cứ tưởng mình tài giỏi. Cho nên họ sẽ đối xử với mọi người kiêu ngạo, làm việc dễ bị thất bại, nhưng mà cứ chủ quan tưởng mình hay. Nghĩa là cuộc đời cứ từ từ chuốc lấy đau khổ này,
[3:30]thất bại kia, nhưng mà cứ tưởng mình giỏi rồi chê trách mọi người sao không hiểu mình, à sao không khen mình, vân vân, có một hạng người như vậy. Thì ở đây, ta biết rằng sở dĩ gọi là con ếch ngồi đáy giếng coi trời bằng vung, tưởng mình là độc tôn, nó tạo thành một cái tâm lý, tâm lý rất là thất bại trong đạo đức, đó gọi là tâm lý kiêu mạn, vì cứ ngỡ mình tài giỏi. Trên đời tại sao người ta kiêu mạn? Kiêu mạn nghĩa là thấy mình hơn người khác á, gọi là kiêu mạn. Có khi người ta cũng hơn người khác thiệt, nhưng mà cái người có trí tuệ vẫn không kiêu mạn. Cái hay là như vậy. Còn thường á, khi người ta không có trí tuệ,
[4:08]không có đạo đức, người ta có được một vài thành công nho nhỏ rồi người ta kiêu mạn. Và cái bệnh này nếu mà nói ở ngoài thế gian á, là nguyên nhân của vô số thất bại. Mà nếu nó ở trong đạo á, nó thành một cái nghiệp rất là nặng. Cái nghiệp này nó không thấy trầm trọng như là mình giết người, cướp của, vân vân, không thấy nặng như vậy, nhưng mà cái kiêu mạn này nó phá hủy hơn nhiều những thứ đó. Giống như người ta nói là: "Thôi không có phạm giới nào hết, chỉ phạm giới uống rượu cho đỡ, nhẹ nhất", nhưng không ngờ phạm giới uống rượu rồi sẽ phạm các giới khác. Thì cũng vậy, cái kiêu mạn là một cái cái thất bại về đạo đức.
[4:47]Thấy nó không trầm trọng, không giết người, không cướp của, nhưng mà nó lại hệ quả này nặng hơn rất là nhiều những thứ khác. Mà tại sao người ta kiêu mạn? Bởi vì thực ra người này cũng đã từng có một cái thành công gì đó, nên mới kiêu mạn. Mà trong đời chúng ta cũng dễ bị như vậy lắm. Thí dụ như là lúc ta còn học sinh, ta bất ngờ giải một bài toán khó thành công là từ đó ta có cái ảo tưởng mình thông minh. Nhưng mà sự thật được bài đó, những bài sau làm cũng trật lên tuột xuống. Nhưng mà một lần thành công rồi ta lại tưởng mình mình giỏi. Hoặc là khi ta đi làm việc ở trong công ty, lúc nhằm công ty bị khó khăn về
[5:24]cái ví dụ như là hàng sản xuất không chạy hay sản xuất được mà bán không được, hoặc là bán được mà không thể xuất khẩu được, bị đình đốn, vân vân. Lúc đó ta bất ngờ ta có một cái sáng kiến, vận động, sắp xếp, tổ chức, rồi người ta quảng cáo làm sao đó cái tự nhiên hàng bán chạy, giúp công ty vượt qua được cái khó khăn. Thế là ta có cảm giác rằng mình mình giỏi, mình giỏi. Hoặc là một cái người mà nhân viên công chánh thấy đường sá kẹt quá, cái có một cái sáng kiến nào đó giúp cho bớt kẹt xe, đưa ra một sáng kiến mở một cái vòng xoay nào đó, cái từ đó cái ngã tư đó không kẹt xe nữa, rồi cũng nghĩ rằng mình có cảm giác mình rất là giỏi.
[6:01]Hoặc là một tu sĩ vậy, thí dụ trong một lần nào đó đối đáp với các tôn giáo bạn là thấy mình nói năng làm cho người ta phải nể đạo Phật, và từ đó cũng có cảm giác mình giỏi. Là thường thường là như vậy, phải là cái người đã có một lần thành công cái gì đó hơi đặc biệt chút, rồi mới có phát sinh cái tâm kiêu mạn. Nhưng mà đây mới gọi là cái chỗ mà kém trí tuệ là vì vậy. Kém cái trí tuệ là ta thành công một lần, nhưng mà ta tưởng ta đã quá giỏi. Đó là một cái sai lầm. Mà trong đời ta dễ bị lắm, ai cũng dễ bị cái này. Cho nên cái người đệ tử Phật, khi ta học đạo lý, ta được cái hay là ở chỗ là ví dù ta có thành công một
[6:39]lúc nào đó, có hay hơn người một lúc nào đó, nhưng mình rất là khiêm nhu, vẫn thấy như không có gì. Nhờ vậy mình sống ở giữa cuộc đời này cứ hiền lành, hài hòa, ai gặp mình cũng thương mến, chứ không phải thấy mà mình thành công được chút rồi người ta lại gần mình không được, mình thấy mình cao quá, mình coi thường mọi người. Còn ở đây người đệ tử Phật được là được cái đó, lúc nào cũng hiền lành. Dù làm được nhiều việc tốt mà tâm cứ như đất, như bụi. Nên ta nhắc với nhau điều này để cho ta hiểu thêm, vừa cảnh giác mình, mà vừa ta thấy được cái tầm quan trọng của cái đạo đức này mà ta nhắc nhở bạn bè của ta.
[7:13]Kiêu mạn á, nó có một cái nhược điểm đó là nó tạo thành thói quen chê bai người khác. Ta hay chê người này, chê, chỉ trích người kia thì ta biết ta cũng bị tâm kiêu mạn ở trong. Nó xuất phát từ một cái tâm lý thế này, ví dụ như ta thấy được cái dở của người khác tức là ta, tức là ta làm sao? Ta giỏi. Ồ, cái tâm lý rất là kỳ lạ. Nó có như một cái công thức vậy á, công thức ở trong tâm, hễ ta thấy được cái dở của người khác tức là ta giỏi. Người ta có cảm giác như vậy, nhưng không ngờ cái cảm giác đó rất là sai, cảm giác đó rất nguy hiểm. Ví dụ bây giờ mình thấy một cái cô gái cô trang điểm tóc dài,
[7:49]má phấn, thì cái cô gái mà trang điểm như vậy thì cổ cổ thấy là cổ đẹp. Nhưng một người khác nhìn vô mới nói rằng: "À, cô đánh cái lọn tóc như vậy là nó không có hay". Khi mình chê một câu vậy mình có cảm giác rằng mình có con mắt mỹ thuật hơn cô đó. Nhớ, hễ cứ chê như vậy. Hoặc là ví dụ ta gặp ta đi gặp một người thuyết trình viên, hôm đó họ trình bày một vấn đề của xã hội, ta ngồi ta nghe, rồi khi một người khác hỏi ta là: "À, hồi nãy anh nghe thuyết trình viên ổng thuyết trình về vấn đề xã hội hiện nay, ví dụ như là lớp thanh thiếu niên là họ sống buông thả hơn thì anh thấy thế nào?" Thì mình sẽ chê vài điểm.
[8:22]Thì khi chê vài điểm á, người ta sẽ thấy giống như mình giỏi là vì mình nhìn ra được cái dở của người khác. Thì cái nhìn ra được cái dở người khác làm cho ta có cảm giác ta hay hơn. Nhưng mà sự thật nếu bắt mình đứng lên bục giảng mình giảng được như người ta không? Mình không thuyết trình được như người ta. Người ta làm được mình làm không được, nhưng mình canh cái nào người ta sơ hở mình tấn công, mình chê bai, mình chỉ trích lại tạo ta cái cảm giác là mình hay hơn. Ta không cần phải tốn công làm, ta không cần phải làm giỏi như người khác, nhưng hễ ta chê người khác được là ta giỏi hơn người khác.
[8:52]Cái tâm lý này rất là kỳ lạ. Và như vậy, nó tạo thành một cái thói quen là người ta dễ chê bai nhau. Và dễ chê bai nhau như vậy, nó làm đổ vỡ về đạo đức rất là nhiều và nó làm con người ta xa cách nhau rất là trầm trọng. Ví dụ bây giờ mình nghe ai chê mình mình còn thương người đó nổi không? Mình không thương nữa và mình xa lánh người đó. Cho nên cái lời chê bai làm cho con người chia rẽ nhau là như vậy. Nên ta mở miệng ta chê ai một cái là ta biết là cái tình cảm giữa ta với người đã dang ra mất rồi, mà cái kiêu mạn của ta nó vừa khởi lên rõ ràng hơn, lúc trước nó có vậy. Nên cái kiêu mạn nó sinh ra chê bai, rồi chê bai nó làm ra ra kiêu mạn.
[9:34]Mà cái bệnh chê bai này nó hay lây, nó hay lây lắm. Ta sẽ thấy thế này, ta sẽ thấy là ví dụ như ta đến một cái vùng quê nào đó, một cái vùng địa phương nào đó, ta đi nói chuyện với một người ta thấy người đó hay chê người khác. Ta đi một lát ta gặp người thứ hai cũng thấy người đó nói chuyện lát chê bai thiên hạ, là ta biết là vùng này hết 95% là thiên hạ mắc tật chê bai. Mới gặp hai người mà mở miệng nói chuyện là chê thiên hạ là ta biết cái vùng này nó bị cái bệnh và cái bệnh này nó sẽ kéo dài từ nhiều thế hệ rồi. Tức là đời ông, đời cha gì á cứ nói chuyện là cứ chê thiên hạ, cái bệnh nó tiêm nhiễm vào trong con cháu.
[10:08]Cho nên con cháu sẽ mắc cái bệnh đó và nó làm cho cả cái vùng nó sẽ nghèo khổ đi. Nó mất cái phước á. Nên ta thấy cũng như mỗi địa phương nó có cái tập quán. Cái tập quán đó thường là nó được truyền đi từ nhiều đời xưa. Ví dụ như có những cái vùng địa phương á khi ta đi vào ta nói chuyện, ta sẽ ngạc nhiên ở cái điểm là cái người nông dân á mới đi cuốc đất ngoài ruộng về, nhưng mà vô mà ngồi nói chuyện nhau toàn nói chuyện chính trị không à. Nói chuyện lãnh tụ, ông bí thư này, ông chủ tịch kia, ông nào có bằng cấp, ông nào hai bằng cấp, ông nào có bằng giả biết hết. Mình cứ ngồi ngạc nhiên: "Ủa, ông này ổng đi cuốc đất mà, ổng có làm chức gì?" Nói:
[10:40]"Không, nào nhỏ tới lớn đi cuốc đất". Nhưng mà nói chuyện thì toàn nói chuyện chính trị không. Nói: "Sao kỳ vậy?" Sau này mới biết thì đó là tập quán của một cả hơn 1.000 năm qua của cái địa phương đó. Tức là tuy họ làm nông dân nhưng mà đầu óc họ toàn chính trị, nên con cháu mà lớn lên chút xíu là người nào cũng là ráng học hành đỗ đạt đi làm quan hết. Vì cái ý thức đó, ý thức quyền lực, ý thức về chính trị nó được hun đúc từ nhỏ. Rồi cái bệnh chê bai cũng vậy, ta đến cái vùng nào mà ta nghe hai ba người chê thiên hạ biết ngay cái này bị tập quán từ nhiều đời và đó là điều bất hạnh cho cái vùng đó.
[11:12]Nên á có những cái vùng bị như vậy ta rất là khó sửa. Khó sửa bởi vì sao? Vì cái tật đó ăn sâu trong máu họ. Cái tật mà ăn sâu trong máu họ rồi á, nó tạo thành cho cái tổn phước cho cả cái vùng đó. Triết học có thể thịnh lên một lúc nào đó, nhưng lúc khác họ sẽ sẽ chìm xuống lại. Cho nên thầy thích cái câu nói của ông Newton vậy, ông nói là những điều ta biết chỉ là một giọt nước, những điều ta chưa biết là cả một đại dương. Mà tại sao phải ông Newton mới nói câu đó được? Tại vì ổng là nhà bác học cực kỳ trí tuệ. Cho nên cái người có trí tuệ đó mới mơ hồ cảm nhận được cái điều mình chưa biết. Còn cái người mà không có trí tuệ đó,
[11:49]cái điều gì mình không biết thì mình không biết luôn. Còn Newton, ổng biết rằng có những điều mình chưa biết. Cái vĩ đại khác nhau giữa một nhà bác học thiên tài và cái người phàm phu của chúng ta là như thế. Nên nói tại sao mà chúng ta kính Phật, lễ Phật, nhưng mỗi người cái kính trọng khác nhau. Mọi người đều lễ Phật hết, nhưng mà người mà có trí tuệ đó thì lễ Phật hết sức cung kính, bởi vì họ mơ hồ họ cảm nhận được cái vĩ đại của Phật mà họ chưa biết. Còn cái người không có trí tuệ đó thì cũng hiểu à nghe nói ông Phật ổng đắc đạo, ổng có phép gì đó, biết mơ mơ những cái mình biết, mình hiểu như thế nào thì
[12:24]chỉ đánh giá nhiêu đó, còn cái người có trí tuệ họ mơ hồ cảm nhận được cái sự vĩ đại vô cùng của Phật mà cái đó mình chưa biết, chưa được học, nhưng mà cái trí tuệ đã mơ hồ nhận ra điều đó làm cho họ lễ Phật rất là cung kính. Cho nên cái khác nhau là ở chỗ đó đó. Cái người có trí tuệ lại mơ hồ nhận ra mình chưa biết. Còn người ngu si thì tự mãn, cố chấp, bảo thủ quanh quẩn với những điều mình đã biết. Hễ cái gì mình đã biết, mình đã từng thành công, rồi cứ nghĩ đó là chân lý. Cho nên ví dụ như là ta sẽ hỏi ví dụ một cái một cái cụ hay một nghệ sĩ của 6, 70 năm trước á, vào cái thời đó cái âm nhạc
[13:00]hiện đại nó chưa có, thì ta dùng cái nhạc cổ của người của dân tộc ta hát và được mọi người rất là yêu thích. Sau này cái thời đại mà ta giao lưu với Tây phương, cái nhạc Tây phương tràn ngập vào, với những nhạc cụ vô cùng phong phú, với những giai điệu cực kỳ mới mẻ, hấp dẫn làm cho mọi người đổ xô theo. Và cái nhạc cổ của dân tộc bỗng nhiên nó bớt ảnh hưởng, thì cái người mà không chịu nhìn sự thật cứ thấy rằng à mình đã từng thành công với loại nhạc này thì loại nhạc này là chân lý, không biết rằng là cái nhạc lý của Tây phương, nhạc lý của âm nhạc Tây phương nó còn mênh mông, kỳ vĩ hơn rất là nhiều.
[13:38]Đáng lẽ mình phải khiêm tốn để học hỏi và bổ sung. Nên gần đây ta thấy có những nhạc sĩ là họ viết nhạc dân ca mà trong đó họ phối hợp với nhạc hiện đại nghe rất là hay là bởi vì những người này họ giỏi, họ có học, họ học cả nhạc hiện đại, họ học cả nhạc dân ca và họ biết chắt lọc cái tinh hoa của hai cái lại để mà viết nhạc, làm ta nghe rất là đậm đà, thú vị. Đó là người không bảo thủ. Còn người bảo thủ thì cứ nghĩ cái gì mình đã biết, cái gì mình đã một lần thành công thì cái đó sẽ thành công mãi mãi. Đây là quan điểm rất là sai lầm. Cả trong đạo Phật cũng vậy. Ví dụ một vị giảng sư mà đã từng giảng thành công 40,
[14:16]50 năm trước, bây giờ cứ nghĩ rằng cứ phải giảng như vậy là mới thành công, đâu biết rằng 40 năm trước bởi vì cái số giảng sư ít, người ta không có chọn lựa được, cứ phải nghe vì người ta yêu đạo Phật nên ai giảng là cứ phải nghe. Nhưng qua 40 năm sau, cái số giảng sư tăng lên rất đông, khắp nơi đều có giảng sư. Và với những kiến thức mới, với những kỹ thuật mới, nó tạo nên cái luồng sóng hấp dẫn khác rất là nhiều. Và bây giờ vì những điều ta làm được bây giờ ta nghĩ là thành công, nhiều khi 40 năm sau lạc hậu mất tiêu luôn. Cho nên cái gì ta đã thành công, cái gì ta đã biết, nó không phải là đóng khung cứng,
[14:49]không phải là vĩnh viễn, thì điều ta phải khiêm tốn là như vậy. Nên đến với Phật pháp là ta phải mở cái lòng mình ra là vậy, không bao giờ đóng cái lòng mình lại. Là xã hội nhiều ngành nghề, không ai giỏi hết mọi ngành. Trong Phật pháp cũng nhiều sắc thái, không ai giỏi hết mọi sắc thái. Do đó là ta phải khiêm nhu. Cái sự thành công của mình không phải là điểm chấm hết của thế giới mà ta phải luôn luôn chờ đợi cái người sau phát triển thêm nữa. Lúc nào trong đầu mình vậy, cũng phải chờ có một người đến sau mình, giỏi hơn mình mà phát huy Phật pháp. Dù bây giờ ta có thành công chút đỉnh, nhưng phải biết rằng Phật
[15:25]pháp vô tận, còn có một người nào đó ta hãy chờ đợi, họ sẽ xuất sắc hơn ta rất nhiều và làm cho Phật pháp được được hưng thịnh. Nên cái người mà biết khiêm tốn thì người đó không tự mãn và không dám chê bai ai. Nên cái dấu hiệu đầu tiên là sao? Ta sẽ thấy người đó dường như không chê ai. Hoặc là nếu mà có cái góp ý chân tình, chỉ là một sự trao đổi rất là khiêm tốn chứ không có phải chê bai để thoả mãn cái lòng tự cao của mình. Đây là cái đạo đức mà ta để ý. Hôm nay ta muốn nói chuyện nhau nhiều về điểm này là vậy. Rồi có những người mà trong công phu thiền định, có được kết quả, họ ngồi tâm thanh tịnh được,
[16:02]rỗng suốt được, kiểm soát được vọng tưởng là thật là an lạc, thật là hạnh phúc, nhưng mà cũng không bao giờ dám tự mãn. Vì biết rằng cái thánh quả là vô lượng vô biên, một chút kết quả của ta không là gì cả, không bao giờ dám nhận đó là chân tâm, Phật tánh gì hết, mà phải biết đây mới được là một chút chánh niệm mà ta còn phải còn phải cố gắng rất nhiều. Nếu ta căn cứ trên cái giáo lý của Nguyên thủy, ta sẽ thấy rằng ví dụ một người đạt được thiền định thì từ trong thiền định này nó phải phá được năm triền cái. Mà người phá được năm triền cái rồi, lòng họ rất là đạo đức và rất là tự tại. Dù họ chưa chứng được Sơ thiền, nhưng mà đã rất đạo đức, rất tự tại.
[16:42]Khi một người hỏi ta về thiền định, ta nói: "Ta, tôi tu thiền không vọng tưởng, tâm tôi rất là an lạc, tỉnh sáng", khoan chủ quan. Bởi vì ta đụng chuyện, ta còn buồn, còn giận hay không, thấy tiền còn tham hay không. Nếu mà những cái đó còn, tức là chưa phá được triền cái, chưa đạt được tự tại. Những cái điều đó, vì Phật đã vắng xa, ta không có được ai nhắc nhở, rồi ta dễ bị ảo tưởng là ta đã quá giỏi. Nhiều khi ngồi thiền một thời, tâm thanh tịnh, ta tưởng ta đã cao siêu, đâu biết rằng vẫn còn rất là thấp, thậm chí ta tu có được thần thông rồi, vẫn còn rất là thấp, chưa phải là cao. Nên khi mà ta hiểu được nhiều, ta mới thấy mình còn dở là vậy,
[17:22]và không dám chê ai, bản thân mình cũng không dám tự mãn. Ngày nay vậy, nhờ cái phương tiện internet rộng rãi, cái thông tin được truyền đi lan tràn khắp nơi rất là nhanh. Lúc này có những người vậy, có nhiều người hay lợi dụng cái phương tiện internet, email, phát tán những bài công kích nhau khắp nơi trên mạng, đó là điều rất là dở. Cho nên hồi xưa ví dụ mình chê ai đó, mình chê cho một, hai người nghe thì tội mình có một, hai. Còn bây giờ mình chê ai, mình thả lên trên mạng cái là không biết bao nhiêu ngàn người nghe, cái tội mình gấp ngàn lần. Thì nó rất là tai hại, nghiệp rất là nặng mà mình không biết.
[17:55]Ngược lại cũng vậy, mình khen ai một cái mà trên mạng internet là cả mấy ngàn người nghe, cái phước mình cũng rất là lớn nếu mình mình khen chính đáng. Có một lần thầy đọc cái bài của một ông hoà thượng, viết ổng chê một ông hoà thượng. Ổng biết cái ông hoà thượng này hồi xưa chưa đi tu là chèo đò, bây giờ ổng lôi cái ông hoà thượng ra ổng sỉ vả. Ổng nói: "Đó chỉ là một tay chèo đò, không nuôi nổi gia đình mình". Thì nghe thầy thấy là buồn. Bởi vì đối với chúng ta đó, một cái người chèo đò trên sông đưa khách qua lại thì thứ nhất ta thấy đó là một người lương thiện, phải không? Có một cái nghề lương thiện, hiền lành và đôi khi dễ dễ là một người nghệ sĩ.
[18:34]Thế nhiều khi người ta chèo đò trên sông lúc vắng người, người ta hò những cái câu hò của cái miền Tây Nam Bộ nghe nó đẹp đẽ, hình ảnh nó đẹp. Rồi từ một cái người chèo đò như vậy mà gác mái chèo để vào chùa cạo tóc xuất gia, rồi sau này lớn lên thành một hoà thượng nổi tiếng thì cái đó là cái gì? Nó giống một câu chuyện thần thoại, giống như câu chuyện cổ tích, thần thoại của của ngày hôm nay. Thì cái chuyện đó phải làm cho ta làm sao? Ta ta kính phục. Ta kính phục, giống như ngày xưa mà có chuyện gì? Chuyện Tấm Cám á. Từ một cái cô bé lọ lem bị đày đoạ, hắt hủi, nhưng mà sống rất nhân hậu rồi được cái phần thưởng để trở thành gì?
[19:13]Được hoàng tử cưới về thì ta nghe cái chuyện đó từ một người thân phận rất thấp, bỗng nhiên biến đổi để trở thành một người có thân phận rất cao do cái đạo đức của mình, thì đó ta gọi đó là những chuyện cổ tích, những chuyện thần thoại. Thì bây giờ cũng vậy, một hoà thượng xuất thân từ người chèo đò, sống một nghề lương thiện, thanh cao, gác mái chèo, cạo tóc theo Phật, bây giờ thành hoà thượng nổi danh thì đó là chuyện thần thoại. Đáng lẽ phải ca ngợi, phải ca tụng, vậy mà lôi cái quá khứ nghèo hèn đó ra để mà chê bai thật là ác, và nhiều người hưởng ứng. Cho nên ta thấy cái tâm người còn cái ác á,
[19:50]ta nghe người này chê người kia mà ta vui mừng, phải biết tâm ta vẫn còn ác. Chừng nào ta thấy người này chê người kia mà lòng ta không vui á thì ta mới là người có có đạo đức. Và ta thấy cái sự chê bai làm cho đạo Phật chia rẽ và tiếp tay cho những thế lực xấu muốn phá đạo Phật. Chúng ta đừng tưởng đạo Phật mình bình an nha, mình tưởng mình hiền lành rồi không ai đụng tới mình, không có đâu. Rất nhiều thế lực không muốn cho đạo Phật phát triển. Một lát ta sẽ nói chuyện về miền Nam Thái Lan. Cái sự thất bại của Phật giáo ở Thái Lan nó có cái mầm mống từ rất là lâu. Lát nữa ta sẽ nói lại. Bây giờ vậy, ta phải hiểu thế này:
[20:29]thế giới cần tình yêu thương vì cái tình yêu thương hiện đang quá thiếu. Người ta cứ tiếp tục chém giết, người ta dựng lên những chiêu bài cao cả để người ta làm những chuyện rất là thấp hèn. Người ta nhớ điều này: một cái người ác lúc nào cũng biện minh cho cái hành động ác của mình bằng một việc rất là thánh thiện. Đây là điều nghịch lý ta không hiểu được. Ví dụ như là một cái tay Hồi giáo cực đoan cũng vậy, giết thiên hạ nhưng mà nói là vì ai mà giết người? Vì... vì Thượng đế mà giết người. Cho nên vì Thượng đế là điều rất cao cả, nhưng mà giết người là một chuyện rất là là ác độc, thấp hèn.
[21:07]Nên con người ta vẫn như vậy, nhân danh một cái rất là cao cả, rất đẹp để làm một cái rất là thấp, rất là xấu. Và hiện nay nhiều thế lực như vậy lắm, cả trong thế lực chính trị trên thế giới cũng vậy. Lúc nào cũng đưa ra những chiêu bài hòa bình, dân chủ, nhân quyền, nhưng mà cái hành động thật sự của họ đều là hành động phá hoại, khủng bố. Thì ta cũng vậy, trong đạo Phật mình ta cũng cẩn thận coi chừng. Nhiều khi ta nhân danh của từ bi, của Phật pháp nhưng có thể ta làm một việc cũng rất là thấp kém. Thường là những cái nhân danh rất cao dễ bị cái ngược lại là làm những điều rất là thấp kém. Nên do đó, ta phải bớt cái nhân danh mà cứ sống một cái điều gì đó thực
[21:46]tế, cứ thấy mình như đất như bụi, mình là những người rất tầm thường và cố gắng từng bước để đi trên con đường Phật đạo mà thôi. Chớ không bao giờ dám nhận mình là đại diện cho Phật, nhận mình đại diện cho chư Tổ. Nên ta thấy cái người nào mở miệng cứ nhận mình là đại diện cho một Phật giáo chân chính, tự nhận mình nhân danh mình là đại diện cho chư Tổ là ta biết ngay là coi chừng có vấn đề. Họ cứ nhân danh một cái rất là cao thì thường là hành động của họ làm rất là thấp. Còn cái người nào cứ lặng lẽ cắm cúi thấy mình như đất như bụi để mà phụng sự, thương yêu mọi người thì ta tin rằng người đó có thể tốt thật, đi lên thật.
[22:24]Và nhất là không chê ai, không chê bai ai là ta có nhiều cơ sở để nói rằng người này tốt. Nên vì vậy, nếu ta lỡ chê ai thì ta phải làm sao? Ta phải sám hối, ta phải lạy Phật ta sám hối, ta phải xin lỗi. Còn khi nhìn một người nào mà ta khởi niệm muốn chê thì ta phải làm sao? Ta phải sám hối liền, không cần xin lỗi tại vì mình chưa chê, chỉ muốn chê thôi là phải đứng đó niệm Phật sám hối liền. Để biết sao? Biết rằng tâm mình còn ác, tâm mình còn kiêu mạn. Cái chê bai nó gồm hai điều: ác độc và kiêu mạn. Mở miệng chê ai là nó thành cái tội rồi, nên phải sám hối và phải xin lỗi. Mới muốn chê thôi là phải sám hối liền,
[23:07]để như vậy lần lần tâm ta mới hiền lành, mát mẻ, nhẹ nhàng trở lại, bớt cái tội đi nha. Nếu ta biết rằng, bây giờ bắt đầu mới tới chữ "nếu biết rằng", hồi nãy ta nói cái tựa. Nếu ta biết rằng ta chê ai thì ta sẽ giống y như người đó thì ta không dám chê nữa. Như hồi nhỏ thầy có một cái tật là thầy ghét đá banh. Thầy thấy tại sao cứ có trái banh mà cứ giành cứ xúm giành nhau mà đá, giành giật mà đau khổ, mà sung sướng, mà khóc thét, mà đủ thứ chuyện. Thầy thấy kỳ lạ cái con người, thầy không thích đá banh. Cho tới cái ngày thì một người cầu thủ đá banh nổi tiếng lên quy y thầy, cái thầy đâm ra thầy thích đá banh.
[23:53]Nói thầy thích đá banh chứ không phải là thầy mơ thức đêm mà coi mà la hét như người ta đâu. Tức là thầy thầy hiểu một cách khác ha. Tức là một người cầu thủ nổi tiếng mình lên quy y, gia đình quy y thấy người này rất là đạo đức, rất là hiền lành, rất là mẫu mực. Công Minh á, Công Minh ấy, cái rồi đứng trước chùa biểu diễn những cái cái tâng bóng này nọ, thầy tự nhiên thầy hết ác cảm đá banh mất tiêu. Nên thầy nói, chê ai nếu mình vậy đó. Bây giờ thầy còn thiếu một cái thầy cầm banh ra đá thôi chứ hết ghét rồi. Rồi có có nhiều người cũng vậy đó, chọc người ta nói ngọng, thời gian sau nói ngọng hết chữa luôn.
[24:26]Ta cũng hay nghe ông bà mình kể, có cái trong xóm có một cái người ổng bị tật cà nhắc, cái ông kia vậy đó mỗi lần uống rượu cái ổng thấy ông kia đi cà nhắc ổng đứng đây ổng cũng đi cà nhắc cà nhắc, về sau ổng cũng bị cái tật đi cà nhắc luôn. Nên vì vậy là nếu ta biết rằng ta chê ai ta giống người đó thì ta không dám chê, không dám chê, nhớ như vậy. Nếu biết rằng cái chê bai làm cho kiêu mạn và ganh ghét phát triển thì tâm hồn ta đổ vỡ sau cái lời chê đó thì ta sẽ rất sợ, không dám chê nữa. Nhớ như vậy. Khi chê ai một câu, tâm hồn mình vỡ một mảng. Chê ai một câu, tâm hồn mình vỡ một mảng. Nên cả đời mình chê rồi, tâm hồn mình tan nát
[25:02]hết, không còn là một người đàng hoàng nữa. Nhớ vậy, không còn là một người đàng hoàng nữa, vì tâm hồn mình tan vỡ hết rồi. Còn mình cẩn thận mà mình khen á thì cái tâm hồn mình mới củng cố vững chắc lại. Nếu ta biết rằng lời khen làm tâm hồn ta lớn lên, bản ngã ta nhỏ lại và phước ta tăng trưởng thì ta sẽ không bao giờ hà tiện lời khen. Nhớ như vậy á. Lời khen làm tâm hồn ta lớn lên, củng cố vững chắc lại, mà bản ngã ta nhỏ lại, phước ta tăng trưởng. Và sau này ta lại giống như cái người mình khen. Biết như vậy rồi ta không hà tiện lời khen đâu. Thấy ai có cái gì hay đều cố gắng khen người ta. Bây giờ sẽ có người hỏi:
[25:43]"Nhưng mà con không thấy họ có cái gì hay để khen hết". Cái mà mình không thấy ai có cái gì hay để mình khen hết là tại sao vậy? Tại sao vậy? Tại vì mình là con con ếch ngồi đáy giếng, chứ trên đời này ai cũng có điểm hay hết trơn á. Cũng có một điểm nào đó hay hay chứ không phải không đâu. Dù người bần tệ mạt cùng đường nhất vẫn có một điểm nào đó hay. Nhưng mà hay ít quá thôi mình không nói, chứ còn trong cuộc sống bình thường bình thường vậy, người nào cũng có cái ưu điểm để cho ta nhìn thấy. Mà tại ta không chịu nhìn thấy. Mà tại sao ta không chịu nhìn thấy ưu điểm người khác? Cái gì che cái đôi mắt ta lại?
[26:17]Cái gì che đôi mắt ta lại? Cái sự ích kỷ, hẹp hòi và ác độc che đôi mắt ta lại. Nên người kia tốt như vậy mà ta không chịu nhìn, ta cứ tìm moi cái điểm xấu để mình nhìn thôi. Cho nên không nhìn thấy ưu điểm người khác là một cái ác trong tâm hồn mình. Nếu ta cứ sống gần huynh đệ với nhau mà ta không thấy ưu điểm người kia, biết rằng trong tâm mình hãy còn cái cái cái ác độc, hãy nhớ như vậy. Còn nếu ta sống gần huynh đệ với nhau mà ta dễ dàng nhìn thấy ưu điểm của người khác, biết rằng tâm mình rất là tốt, rất là thánh thiện. Nên cái người hiền lành, thánh thiện dễ nhìn thấy cái tốt của nhau. Còn cái người ác dễ cứ không chịu thấy cái tốt
[26:57]của nhau mà cứ moi tìm cái xấu của nhau. Nên người Phật tử ta vậy, vì tâm ta theo Phật, ta hiền lành, ta không ác độc nên ta rất dễ nhìn thấy ưu điểm của người khác để ta ca ngợi, để ta ca ngợi. Và khi ta mở miệng ta ca ngợi được rồi thì tâm hồn ta lớn lên, bản ngã ta nhỏ lại và phước ta tăng trưởng. Rồi sau này những cái ưu điểm mà ta khen người sẽ thành tựu nơi chính ta. Ví dụ ta khen ai có cái mũi dọc dừa, sau này ta khỏi sửa mũi. Mũi ta từ từ thẳng thẳng thẳng thẳng thẳng lên từ từ nó ngay boong luôn, thành mũi dọc dừa luôn. Thí dụ ta khen ai hát hay, từ từ giọng hát mình cũng sẽ hay. Ta khen ai là người hiền lành, ta sẽ hiền lành.
[27:42]Ta khen ai là người độ lượng, ta sẽ độ lượng, vân vân. Ta khen ai là người thông minh, ta sẽ thông minh. Đó là lý do tại sao mà ta phải lạy Phật, ta kính Phật. Vì dần dần tâm hồn ta sẽ có Phật chất ở trong đó. Ta kính Phật vì lòng từ bi, sau này tâm ta bắt đầu từ bi. Ta kính Phật vì trí tuệ, tâm ta sẽ từ từ có trí tuệ. Ta kính Phật vì sự giác ngộ thì sự giác ngộ đã bắt đầu ươm mầm, có hạt giống đang rớt vào lòng ta và sẽ từ từ lớn dậy. Cho nên cái lời khen thật là tuyệt vời và ta đừng bao giờ tiếc cái lời khen với người. Nếu ta biết rằng lời chúc tụng chân thành hình thành một nhân lành mai sau
[28:26]cho chính cái người chúc thì ta sẽ thích chúc người lắm. Cái lời chúc nó là một cái, đầu tiên nếu mà nghe quen nó chỉ là một lời lịch sự thôi, nhưng mà hiểu rõ bản chất của lời chúc đó là một lời ước mong chân thành. Thí dụ khi ta gặp nhau đầu năm hay ta gặp nhau trong ngày, nói: "Tôi chúc anh sức khỏe và giàu sang". Thì cái lời chúc có nghĩa là mình ước mong, phải không? Chứ người kia chưa phải như vậy, nhưng mình ước mong. Người kia chưa được nhưng mình không biết cho họ cái gì, mình không thể cho họ sức khỏe, cũng không thể cho họ giàu sang, mình chỉ cho họ một lời ước mong thôi. Và lời ước mong đó trong danh từ trong từ điển gọi là lời chúc.
[29:04]Khi ta nói thành lời cái ước mong của ta, khi ta nói thành lời cái ước mong của ta với một người nào thì đó gọi là lời chúc tụng. Mà nếu đó là lời chúc tụng chân thành thì chính ta sẽ được điều đó, nếu ta biết như vậy. Như mình gặp ai mình thương quá, mình thấy cái người này tốt mà tại sao họ nghèo như vậy, cái mình chúc: "Tôi chúc anh sẽ giàu sang". Mình nói với tất cả tấm lòng của mình. Mà khi mình nói với tất cả tấm lòng thì chư thiên nhìn thấy, cái người mà mình chúc họ cũng hiểu, rồi sau này chính mình giàu. Người kia không biết giàu không biết, nhưng mà chính mình giàu. Rồi mình thấy cái người nào ốm quá, xấu quá, mình nói:
[29:44]"Tôi chúc thầy khỏe và đẹp trai". Thì ông thầy đó tới giờ này ổng vẫn còn ốm và xấu ngồi đây, nhưng mà cái người chúc ổng á từ từ đẹp lên từ từ hết trơn, hay thiệt hay vậy đó.
[29:57]Như mình gặp một người giảng sư, nói a: "Dạ, con chúc thầy giảng hay". Thì sau này mình gieo cái nhân không biết đời nào á, mình lại làm một giảng sư giảng hay. Nên vì vậy, nhiều khi thầy thấy như thầy bệnh á, sẽ được cái nhiều người khỏe, tại rất nhiều người cứ cầu nguyện sao cho tội nghiệp cái ông thầy ổng xấu số, ổng ốm đó ổng khỏe giùm này kia nọ đó. Đêm nào cũng cầu, cái thành ra những người đó được sức khỏe nhiều đời nhiều kiếp. Rồi có nhiều người nghe nói thầy đi giảng á: "Con chúc thầy giảng hay", thì người đó đời sau sẽ sẽ giảng hay. Nên cái lời chúc tụng chân thành nó hình thành một cái một cái nhân lành cho chính ta.
[30:31]Nhưng phải chân thành nha, chứ còn chúc đầu môi chót lưỡi thì nó không có thành. Nên qua những ngày Tết mà ta hay chúc nhau á, nó cũng làm cái nhân lành rất là lớn, nếu ta chúc nhau một cách chân thành. Chứ còn nói như cái máy, ví dụ như kêu đứa nhỏ vô: "Con chúc Tết thầy đi con", nó nói một dây. Ở nhà học hết trơn rồi, rè rè rè rè. Cuối cùng cái rồi, lấy tiền lì xì chạy mất quên luôn, thì nó không thành cái nhân. Nếu ta biết rằng những ý nghĩ của ta không hề được bảo hành, thì ta rất là cẩn thận và phải tập thiền để kiểm soát cái tâm ý của mình, vì không biết là lúc nào nó nghĩ bậy. Thường thường á, là con người ta có cái chấp ngã.
[31:11]Mà cái chấp ngã là cái người mà hơi có trí thức chút á thì chấp cái ý tưởng của mình, cứ cho rằng mỗi cái ý nghĩ của mình là hay, là đẹp, là tốt, vì nó là đại diện cho bản ngã của mình. Có khi ta chê người này, có khi ta khen người kia, có khi cái ta chọn điều này, có khi ta loại điều nọ. Rồi những cái ý nghĩ của ta à ta thích như thế mới là tự do, thế kia là ràng buộc, à ta thích thế này mới là đạo đức, thế kia không phải đạo đức. Lại là ta suy nghĩ thế này, ta suy nghĩ thế kia và ta tưởng rằng ý nghĩ của mình là đúng. Nhưng mà ý nghĩ của ta không hề được bảo đảm, nên Phật mới nói: "Đừng bao giờ tin ý của ông, chừng nào ông chứng A La Hán hãy tin cái ý của ông".
[31:50]Thì ta cũng vậy, ở đây ta chưa ai chứng A La Hán hết, nên vì vậy đừng có ai tin chắc vào ý nghĩ của mình. Cái gì mình nghĩ, hãy chừa nó đi, thấy nó hợp lý vô cùng, coi chừng nó vẫn 30% là nó sai trong đó. Nếu có ai phân tích ra, 30% vẫn là sai, mà có khi cái người nào giỏi phân tích, nó sai tét bét 90% luôn, mà chỉ có 10% là đúng thôi, nhưng mà ta vẫn tưởng ý nghĩ của mình là đúng. Ta đánh giá thiên hạ là dở, ta khen cái nước này là hay, ta nói cái đạo nọ là tốt. Mà ý nghĩ mình khởi lên như vậy là mình tưởng là đã đúng rồi, nhưng sự thực là không. Vì mình chưa đủ trí tuệ, chưa đủ sự giác ngộ, chưa đủ sự khôn ngoan.
[32:31]Chừng nào ta chứng A La Hán rồi, cái nhìn của ta sẽ chính xác hơn. Nên do vậy, mà nếu biết rằng ý nghĩ của ta không phải luôn luôn đúng, thì ta phải ráng tập thiền để mà cho tâm ý được thanh tịnh. Nói tại sao cái người tu thiền họ có trí tuệ? Tại vì khi họ tu thiền, họ ráng họ không suy nghĩ gì hết. Khi họ không suy nghĩ gì hết, thì tự nhiên cái gì mà họ nhìn thấy thì lại rất là đúng. Mà khi nhìn thấy điều gì rất là đúng, ta gọi là trí tuệ. Ví dụ như là họ nhìn thấy cái diễn biến của nhân quả tội phước rất là chính xác, chứ họ không có suy nghĩ, không có suy luận. Hoặc họ nhìn một con người, họ biết người tốt người xấu,
[33:09]họ biết rất là chính xác, chứ không phải suy luận. Ví dụ một người mà coi tướng là họ phải suy luận. Họ nói à mắt nhỏ, tai to, miệng như thế, lông mày như thế là người gì người gì, đó là sự suy luận của ý nghĩ. Còn cái người tu thiền, họ không có suy nghĩ, họ tập không có suy nghĩ, nên họ nhìn ai là họ nhìn thấy cái chất của người ở trong tâm người đó luôn, họ thấy cái nghiệp người đó luôn, họ không suy nghĩ. Nên vì vậy, mà tại sao ta gọi rằng cái người tu thiền, tâm ý thanh tịnh là có trí tuệ. Chứ ta đừng tin ý nghĩ của mình. Hễ ta còn ý nghĩ thì ta biết rằng mình chưa đủ trí tuệ. Còn nếu mà mình buông được ý nghĩ mình xuống rồi,
[33:45]thì điều gì ta nhìn thấy sẽ rất là chính xác và được gọi là có có trí tuệ. Nếu biết rằng những điều nghe cao siêu chưa chắc là đúng, cái đúng có khi lại rất là thấp. Đây là điều rất là lạ. Ví dụ như ta nghe một giáo lý trong đạo Phật, nói rằng Bồ Tát thấy tất cả là không. Trong khi ta, ta nhìn thấy cái gì cũng là thật, là có. Nhưng mà nghe một thiền sư, một vị Bồ Tát nói rằng cái nhà này là không, trái cõi đất là không, tiền là không, bạc là không, vợ con là không, nhà cửa là không vân vân. Ta nghe: "Ồ lạ quá, cao siêu quá". Coi chừng nó sai. Rồi có nơi phàm thánh không hai. Mình nói ồ phàm là phàm, thánh là thánh, sao phàm thánh mà là một được?
[34:29]Người phàm là người ngu si, tội lỗi, còn thánh là người trí tuệ, giác ngộ, đức độ cao siêu, tại sao phàm và thánh lại không phải là hai, lại giống như một như nhau được? Mình sẽ nói cái điều này mình không hiểu nổi. Không hiểu nổi nhưng mà không dám cãi, tại nói ở trong kinh nói, tổ nói. Cái mình cho cái này cao quá, mình không hiểu. Một cái cao coi chừng là cái sai. Nhớ vậy, cái chân lý nhiều khi lại là rất là thấp. Ví dụ như ta thấy cái thấp nhất 1 + 1 = 2, chắc ăn trước. Thấp thấp vậy ta đi từ cái 1 + 1 = 2, ta đi lên dần dần. Có ngày nào mà ta đi tới, tới tích phân, tới lũy thừa, logarit á vân vân, thì cái hệ thống toán học
[35:07]nó cao lên từ từ, nhưng nó bắt đầu từ cái 1 + 1 = 2 thì cái đó nó yên tâm. Còn cái gì mà nó không có cái căn bản của 1 + 1 = 2, ta hãy coi chừng. Ví dụ bây giờ nói phàm thánh không hai, nghe cao siêu, ta không hiểu nhưng mà phải chấp nhận, coi chừng cái đó nó không có cái nền tảng 1 + 1 = 2, không có nền tảng. Vậy nói phàm và thánh không hai là nói trong trường hợp nào? Trường hợp đó mình tính sau, chưa nói. Nó phải đi từ cái đạo đức căn bản của cái hiền lành, khiêm hạ thì mới đúng. Còn nói để mà sống bất cần đời, sống coi mạt mạng thiên hạ, không kính nể ai hết thì đó là ẩu. Như có một lần về thầy gặp một người,
[35:44]cái cô Phật tử cô gặp cô ngơ ngơ cô không chào. Cái hơi hơi ngạc nhiên, tại nghe nói cô này là Phật tử quy y cũng lâu năm mà sao cô gặp ông thầy cô không chào? Thì thắc mắc thì cổ thấy thầy thắc mắc, cổ mới lại cổ nói: "Dạ thưa thầy, con thấy con với thầy là một nên con không cần chào thầy". Rồi bó tay chấm com luôn.
[36:06]Cái đó là cao hay là sai? Sai mà nghe như cao. Cho nên có nhiều người hay nói cái kiểu đó. Cái người này tức là người kia, nói sao mà anh không lạy Phật? Nói: "Tôi với Phật là một". Thấy nó ẩu tả dễ sợ luôn. Họ nói: "Tôi với ông hòa thượng đó là một". Ẩu tả, sao mà là một được? Nên cái đó là cái lạm nhận, nghe giống như cao siêu mà rất là sai. Tại đạo lý là cái gì? Đạo lý là cái này thì làm như vầy mới đúng nè. Ví dụ bây giờ mình là người giàu, cái mình gặp người nghèo khổ bên đường, rồi mình dừng xe lại. Trên xe mình, mình thấy mình có một giỏ trái cây, cái mình xuống mình ân cần, mình nói: "Ủa cụ đi đâu mà giữa trưa nắng mà ngồi đây?". Cái bà cụ nói:
[36:47]"Tôi đi thăm con, nó đi làm hết rồi, chưa có chìa khóa vô nhà nên tôi đi ngoài đường chờ, không có gọi điện thoại được, tôi ráng chờ tới tối nó đi làm về". Cái mình nói: "Thôi cụ cầm đỡ cái giỏ trái cây này ngồi ăn cho nó mát, chờ tụi nó ha". Rồi mình đi lên xe mình đi tiếp. Thì có một người mới hỏi: "Anh làm gì mà anh phải xuống anh nói chuyện lễ độ với một cái người nghèo như thế?". Thì mình trả lời câu này đúng nè: "Giàu nghèo cũng vậy anh ơi". Câu đó là sao? Đúng hay sai? Đúng. Vì sao nó đúng? Vì nó đạo đức, phải không? Vì ta hạ mình xuống để ta thấy ta bằng với cái người thấp mà ta đối xử
[37:24]tử tế với họ được, thì cái đó đúng, giàu với nghèo là một thì đúng. Còn một người nghèo gặp người giàu, nói: "Giàu nghèo một". Thì cái đó là đúng hay sai? Sai. Tại vì mình tự nhiên mình nhận cái vị trí mình cao lên, cái đó là sai. Nhưng mà mới nghe giống như hay lắm, giống như Đại thừa Phật giáo á, mà sự thật trật, sai. Cũng vậy, thân phận ta thấp mà ta lạm nhận mình bằng Phật, nói: "Tôi Phật là một, chúng sinh với Phật là một có gì". Cái đó là ẩu á. Nhưng mà ông Phật thì ổng tự ổng thấy ổng giống lại chúng sinh, tại vì ngài là vô ngã đạo đức. Còn mình một đống phiền não trong bụng mà cứ nói mình với Phật là một.
[38:01]Vì vậy ta hãy nghe nghe giáo lý cẩn thận á. Cái cao có khi là sai, mà cái đúng thường là những cái điều rất là rất là thấp, rất là căn bản. Cho nên nhiều người nói: "Trời ông thầy đó ổng giảng cao quá, con không hiểu". Sự thật không phải cao, coi chừng ổng giảng trật á. Còn cái gì nó đúng, nó phải đi từ cái căn bản đạo đức đi lên từ từ như vậy. Nên nếu biết rằng những cái cao chưa chắc là đúng, từ đây ta học đạo ta phải dè dặt lại, ta phải đi từ những cái rất là rất là thấp. Nếu biết rằng nhược điểm của người là sự cảnh tỉnh cho mình, thì mình chỉ biết ơn chứ không dám chê, phải không? Ví dụ ta gặp một người đó tự nhiên nửa khuôn mặt này đen thui, nhìn giống như ma.
[38:44]Nếu ta là người không có trí tuệ á, thì ta sẽ làm sao? Ta chê, ta nói: "Ồ cái bà đó giống ma". Nhưng mà nếu ta có trí tuệ thì ta sợ liền. Ta biết rằng cái quả báo này hiện ra bởi vì kiếp xưa bà cũng chê ai giống như ma, cho nên đời này bà bị cái gương mặt như vậy. Cho nên cái nhược điểm người khác chính là sự sự cảnh tỉnh với mình, mình không dám chê. Hoặc là thấy cái người đó họ hẹp hòi, ích kỷ, câu mâu, lúc nào cũng giành giật cái phần hơn về mình. Từng chút từng chút mà hơn thua với mọi người, đó là một nhược điểm. Thì ta biết ngay đó là sự cảnh tỉnh cho mình. Người mà bị như vậy, đời sau sẽ rất khổ, cuối đời sẽ rất khổ.
[39:26]Cứ câu mâu hơn thua giành giật với người khác, sau này cơm không có ăn, quần áo không có mặc, nhà không có ở. Đó là sự cảnh tỉnh. Mình thấy cái nhân họ làm sai, biết cái quả báo họ sẽ bị, mình phải sợ và xem đó là lời cảnh tỉnh. Một cái người xấu đó là lời cảnh tỉnh với mình, để mình đừng bắt chước cái xấu, mình tránh đừng rớt vào đó, cẩn thận mình từng chút một. Mỗi khi ta thấy ta muốn hơn ai, ta nhớ ngay cái người kia liền, đó cái người xấu đang trước mặt mình họ vậy, mà mình chuẩn bị giống như người kia, phải sợ rút ra liền. Hoặc ta thấy một người nóng nảy, sân si, Ta phải biết đó là cái lời cảnh tỉnh cho mình.
[40:02]Và mình không có dám mà sân si với ai, mỗi lần mình muốn nổi nóng lên mình sực nhớ mình sắp sửa giống như cái người mà mình đã đánh giá là thấp. Nên phải biết. Hoặc là mình thấy một cái người họ học không giỏi, mình phải nghiệm cái nhân quả. Nghiệm nhân quả là đời này người này cái đời trước á là có trí tuệ, có kiến thức không chỉ vẽ cho người khác, cứ giấu một mình mình, nên đời này là không học giỏi. Khi nghiệm nhân nghiệm quả như vậy mình không dám chê, mà mình xem đó là sự cảnh tỉnh và nguyện với lòng mình rằng nếu mình biết được cái điều gì có lợi cho con người, mình sẽ chỉ vẽ hết chứ không có giấu giếm lại.
[40:40]Và đó là sự cảnh tỉnh. Mà ta có thể thấy là nếu ta nhìn trong cuộc đời này nhan nhản nhan nhản rất nhiều nhược điểm của mọi người và ta thấy biết ơn người đã sai lầm để cho ta đừng phạm sai lầm. Người đã xấu để ta không bước vào con đường xấu. Và đó là ta thương cái nhược điểm của người, ta biết ơn cái nhược điểm của người, chứ ta không dám chê bai, chỉ trích và ghét bỏ. Cái sự chê bai, chỉ trích nó chỉ có khi mà ta không có thương yêu nhau thôi. Chứ còn thương nhau, tự nhiên mình không có chê bai nhau. Như bây giờ vậy, ví dụ cha mẹ mình sinh mình ra thì cha mẹ mình đôi khi cũng có cái nhược điểm,
[41:22]chứ làm người mà ai không có nhược điểm phải không? Cha mẹ mình đâu phải Phật đâu không có nhược điểm. Cha mẹ mình cũng có nhược điểm. Nhưng mà có bao giờ mình chê ba mẹ mình không? Có không? Không. Tại vì mình thương ba mẹ mình, mình không có chê. Nên tình thương nó ngăn chặn cái lời chê bai. Còn mà ta đụng đâu ta chê đó là biết ngay trong tâm mình không có không có sự thương yêu, nó rõ ràng như vậy. Không có sự thương yêu thì mở miệng là cứ khoái chê thiên hạ. Nên vì vậy mà thầy dặn các Phật tử đối xử với nhau là thứ nhất phải thương nhau, và thứ hai cấm chê nhau. Bởi vì chê là dấu hiệu của sự ganh ghét á, của sự ghét bỏ.
[42:02]Mà cái gì là ganh ghét, ghét bỏ, cái đó không nằm trong đạo Phật. Ở trong đạo Phật không có sự ghét bỏ, nên không có sự chê bai. Và bây giờ cũng vậy, khi ta thương yêu được mọi người, ta thấy cái nhược điểm của người, cái bất hạnh của người, cái điểm dở của người, đó là lời cảnh tỉnh cho ta vì ta biết có nhân có quả và mình biết ơn người dở để ta không bao giờ dở nữa, là như vậy. Nếu ta biết rằng cái ưu điểm của người là tấm gương cho ta thì ta không bao giờ dám đố kỵ mà phải biết ơn nhiều hơn nữa. Nghĩa là sao? Ví dụ cái người đó họ mộ đạo, ngày nào dù bận rộn cách mấy cũng tạt qua chùa lễ Phật, rồi quét sư phụ quét sân chùa chút xíu rồi mới đi về nhà.
[42:51]Đó là cũng có thể là không giàu để có thể đóng góp được nhiều, nhưng mà cũng ngày nào cũng đến lễ Phật, đọc một vài đoạn kinh ngắn rồi ra dọn quét sân chùa, ra phía sau dọn cái nhà vệ sinh cho chùa để cho những người Phật tử khác đến họ thấy thoải mái, dễ chịu. Thì cái người đó là người có đạo đức, người mộ đạo và đó là cái tấm gương để ta học hỏi. Chuyện chút chút vậy đó, ra quét cái nhà vệ sinh vậy chứ ta làm không được đâu. Mình sợ hôi, mình làm không được. Nhưng mà cái người không sợ hôi, chấp nhận cái hôi để dọn dẹp cho người khác đừng hôi, thì cái người đó rất là rất là đạo đức và ta phải bắt chước,
[43:27]ta không được nói bậy, không được chê bai, không được đố kỵ. Cứ thấy mọi người thương cái người đó, ồ thấy người nghèo nhưng mà ngày nào cũng đi chùa quét sân chùa, quét nhà vệ sinh rồi nhiều người họ mến, mến cái hạnh, rồi khi ta có cái đố kỵ cái ta chê. Ta nói: "Ôi, làm như đó nhằm nhò gì, tôi còn làm ngon hơn, tôi cúng mỗi tháng là bao nhiêu tạ gạo cho chùa, tôi giúp chùa xây được cái cổng rồi tôi giúp chùa xây cái sàn, vân vân". Thì ta có ý hơn thua, đố kỵ với cái lời khen mà bạn mình được thì đó là một cái bất hạnh cho ta. Vì ta không thấy được cái vĩ đại, cái hay của bạn ta trong những hành vi nho nhỏ mà ta sợ bạn ta được khen hơn ta.
[44:06]Trong khi ta có cảm giác giống như mình đóng góp được nhiều mà sao không ai khen, còn cái người kia không đóng góp được nhiều, chỉ quét nhà vệ sinh mà tại sao được khen, nên ta đố kỵ. Mà đố kỵ đó làm ngăn chặn mất cái đường đi về cõi lành của ta. Hoặc là có một người họ học đạo giỏi vắn, nghĩa là kiến thức cái đạo lý hiểu sâu, gặp ai thắc mắc về đạo lý, cái người huynh đệ này họ có thể giải tỏa được hết và giúp cho mọi người từ từ tiến tu lên. Cái người như vậy thì ta không xem đó là cái gương mà ta lại đố kỵ, ganh tị thì thật là bất hạnh vì đời đời ta không bao giờ hiểu đạo lý được nữa. Cho nên ta phải biết rằng là cái hay của người là
[44:48]tấm gương để ta noi và ta phải hết sức biết ơn. Gặp cái người quét nhà vệ sinh, ta phải biết ơn, ta phải noi theo. Gặp cái người mà hiểu thông đạo lý, ta phải biết ơn, ta phải noi theo. Gặp một người Phật tử là tuy còn đời sống cư sĩ tại gia mà mỗi ngày đều rất tinh tấn thiền định thì ta phải biết ơn, ta phải noi theo. Vì sao vậy? Vì ngồi thiền rất là khó. Ngồi thiền đau chân, nóng nực, ngồi phải bất động, rồi ta không chịu nổi mà bắt ta phải ngồi yên một chỗ hoài như vậy để nhiếp tâm. Nhiếp tâm đâu không thấy mà thấy người thân tê đau nhức, thì ta phải thấy rằng cái người mà không có thầy bạn một
[45:26]bên, về nhà mình ngày nào cũng ngồi thiền đều đặn, đó là những người rất là tinh tấn, là con cưng của Phật. Nên ta phải noi những tấm gương đó, chứ không được mà thấy người khác khen rồi ta lại gièm pha thì tội ta rất là nặng. Nếu ta biết rằng cái ưu điểm của người là tấm gương để cho ta học cả đời thì ta sẽ biết ơn rất là lớn. Mà ta sẽ thấy rằng trên đời này có bao nhiêu người tốt, trên đời này có bao nhiêu ưu điểm của người? Có bao nhiêu? Vô số, phải không? Nếu ta biết nhìn, ta sẽ thấy vô số ưu điểm của mọi người. Và chính vì vậy, lúc nào mà khi ta càng mở mắt, càng nhìn thấy ưu điểm của người
[46:09]thì ta càng yêu quý, ta càng biết ơn thì cái lòng ta càng khiêm hạ, thấy mình chỉ như đất như bụi vì sao trên đời này quá nhiều người hay, quá nhiều người có ưu điểm để mình kính trọng, mình học hỏi, mình biết ơn. Mà cái người nào mà tu đến cái mức độ mà nhìn thấy ưu điểm tràn ngập của mọi người hết thì ta biết là cái người đó lại là người cực kỳ tốt trong đạo, có thể sắp chứng thánh quả. Nó lạ như vậy, mình thấy người ta tốt nhưng mà chính mình lại là người đang tốt lên từ từ. Còn mình thấy người ta xấu, không ngờ chính mình cũng đang xấu lên từ từ. Do đó là chúng ta hãy để ý lại tâm mình, cứ ngày qua ngày xem rằng ta nhìn thấy ưu điểm của
[46:52]người nhiều hay ta nhìn thấy nhược điểm của người nhiều. Nếu ta nhìn thấy ưu điểm của người nhiều thì biết chắc rằng tâm mình cũng đang tốt lên từ từ. Còn nếu ta cứ nhìn thấy nhược điểm của người nhiều, biết rằng tâm mình cũng đang xấu dần dần. Đây là điểm để ta đo tâm ta, chứ cái tâm ta thì không có cái thước nào để mà đo được. Ta chỉ đo bằng cái ý niệm khen hay là chê mà thôi. Ta khen nhiều là ta đang tốt lên dần dần, mà ta chê nhiều là ta đang xấu đi dần từ từ, như vậy nha. Nếu biết rằng khôn ba năm dại một giờ, có nghe câu này rồi phải không? Ông bà mình nhắc hoài. Nếu biết rằng ta có thể khôn ba năm nhưng ta vẫn có thể sẩy tay
[47:38]dại một giờ, nghĩa là nào giờ ta sống rất đúng, rất mẫu mực, có thể có một khoảnh khắc ta phạm lỗi lầm, có thể có như vậy. Ta biết rằng như vậy, nghĩa là nào giờ ta không phạm sai lầm nhưng mà khôn ba năm ta vẫn có thể dại một giờ thì ta không bao giờ được chủ quan vỗ ngực xưng tên. Như là có một cái người đó mà đi xuất gia, lúc trước xuất gia thì sống là mẫu mực nghiêm túc, xuất gia xong là bị bệnh si tình. Si tình thì mới lại than với ông thầy mình, nói: "Con là người sống rất đàng hoàng, tại sao con xuất gia rồi con lại vướng cái bệnh si tình mà con biết rõ con si tình mà không tới đâu mà tại sao nó cứ si và cứ nhớ, cứ thương cái người đó?" Rồi nói:
[48:20]"Hồi trước đây con có chê ai không?" Nói: "Dạ, hồi trước có. Mấy đứa bạn con mà nó bày đặt bồ bịch con mới rầy nó: 'Tụi bây lớn bồ bịch, tụi bây thấy tao không? Tao không có thương ai đâu'". Giờ tới khi đi tu rồi mới bị. Thì ta thấy cái cái nhân quả là khôn ba năm mà dại một giờ. Thật ra cái dại một giờ nó không có ngẫu nhiên nó xuất hiện, mà chính vì ta có gieo cái nhân nào đó trước đây, có sự chê bai ai, có sự tự khen, tự hào gì nơi mình đó, rồi nên ngày nay ta bị dại một giờ. Và chỉ cần ta dại một giờ thôi nó thành một cái tì vết trong tâm ta kéo dài rất là lâu. Nên vì vậy mà người Phật tử ta dù có tốt, nào giờ mình sống mẫu mực ở trong
[49:02]đạo, có giới, có luật, có đạo, có hạnh, vẫn không dám chủ quan cho mình đã tốt luôn, vẫn không dám mở miệng chê bai người khác để thấy rằng mình hơn người kia kém, nói là: "Tôi đã theo Phật lâu, tôi đạo đức, tôi giới hạnh, còn anh sao anh tệ quá, anh ráng đi". Nói rồi thì sẽ có ngày ta cũng trả cái giá cho cái lời nói đó. Ta sẽ rơi vào cái bệnh mà khôn ba năm dại một giờ là như vậy. Nếu biết rằng tâm hồn trẻ em sẽ đổ vỡ nếu nghe quá nhiều lời chê bai lẫn nhau của người lớn thì ta sẽ không dám mà cứ chê người này, chê người kia trước mặt trẻ em. Bởi vì đứa nhỏ nó sẽ mất cái nhân cách của nó. Khi mà nó nghe lời chê bai là nó nghĩ nó cũng chê,
[49:51]khi nó nghe chê, lòng nó nó cũng khinh cái người kia và sau này nó sẽ làm giống như vậy. Cho nên ta thương yêu trẻ em thì đừng bao giờ chê bai người khác trước mặt trẻ em. Nó sẽ làm cho nó dễ hư hỏng nhanh hơn. Hôm trước thầy có nói một lần rất là lâu trong cái bài mà dạy trẻ đó là lúc nào cũng phải chịu khó khen những tấm gương tốt của người lớn, của những vĩ nhân để ta nuôi lớn cái tâm hồn của trẻ trong những điều cao thượng. Cha mẹ thương con vậy, lúc nào cũng tìm đọc những cái sách hay, những cái về những người tốt kể lại cho con mình nghe, hay ta đọc những bài báo mà trên báo hay khen người tốt việc tốt á.
[50:28]Một ông già nghèo mà cứ lui cúi đi đắp hết đoạn đường này tới đoạn đường kia cho người ta, một người nghèo mà đã nuôi được các trẻ mồ côi, vân vân. Có nhiều trường hợp như vậy thì ta đem những chuyện đó ta kể cho con mình nghe, tức là ta thương yêu con mình. Ta cho con mình ăn, cho con mình mặc, cho con mình học, nhưng ta phải cho con mình những tấm gương đạo đức để cho để nuôi lớn tâm hồn của trẻ lên. Và tuyệt đối đừng đừng có dại dột mà chê bai người này người kia trước mặt trẻ, tụi nó sẽ hư rất là nhanh. Sau này ta sẽ thấy tại sao con mình tôi nuôi dạy kỹ quá, lớn lên nó thành con người khác không hiểu được,
[51:08]đâu biết rằng chỉ bởi vì ta đã nuôi tâm hồn nó bằng bao nhiêu lời chê bai với người khác nên ngày hôm nay nó đã đổ vỡ là như vậy. Nếu ta biết rằng cái sự tha thứ và giáo hóa tuy vất vả hơn nhưng ít để lại hậu quả xấu hơn là sự ghét bỏ. Ví dụ bây giờ cái người kia họ có lỗi, ta ghét, ta tẩy chay, ta trừng phạt, cái hậu quả để lại rất là nhiều. Không bằng ta thương yêu, ta bám theo, ta dạy dỗ. Nó dễ lắm, ví dụ như là cái người đó mà sai á, ta bắt ta bỏ tù, nó dễ, nhưng mà thả ra khỏi tù á còn trầm trọng hơn nữa. Còn nếu ta có những cái cách giáo hóa hiệu quả hơn hơn là bỏ tù và bỏ mặc thì xã hội sẽ đỡ khổ hơn rất là nhiều.
[51:57]Cho nên những cái chính quyền mà tốt á, ta sẽ thấy là họ kiên nhẫn trong cái việc đấu tranh với những người bất đồng chính kiến. Ta thấy có những người tại sao chống nhà nước mà không bao giờ nghe nhà nước tức là thủ tiêu hay bắn chết, giết thủ tiêu người đó không có. Bởi vì cái việc làm như vậy nó để lại hậu quả dữ dội về sau. Và họ chỉ theo pháp luật họ xử, đôi khi họ có khoan hồng, đôi khi họ có thuyết phục thì ta biết rằng là cái nhà nước này họ tốt, họ không dùng những biện pháp những biện pháp cực đoan, chứ không phải là hễ ai chống mình đem bắn người ta, không phải ai chống mình đem bắn người ta.
[52:34]Thì cũng vậy, ở trong đạo cũng vậy, cái sự dạy dỗ một người nó vất vả, nhiều khi ta phải nghiêm khắc, đôi khi phải im lặng, nhưng mà mục tiêu là để người đó thấy được cái lỗi của mình, để cho người đó phải hối hận mà thay đổi, chứ không phải là luôn luôn ghét bỏ cái người có lỗi. Ta ghét bỏ cái người có lỗi thường là để lại hậu quả xấu cho gia đình và cho xã hội. Có những cái chuyện vậy, ta thấy một đứa con hư hỏng, cha mẹ từ luôn, mà từ vội quá, trong khi nó vẫn còn thuốc chữa thì nó hư luôn. Nhưng cũng có những câu chuyện có những người cha mẹ mà kiên nhẫn bám theo giáo dục con mình cho tới 5 năm,
[53:12]10 năm, 20 năm sau, cuối cùng đứa bé đó hồi tâm tỉnh ngộ nó tốt lại thì cái chuyện này nó vất vả hơn, cực nhọc hơn, nhưng mà để lại cái kết quả tốt và là trả cái món nợ của mình từ nhiều kiếp xưa. Tại sao trong gia đình mình có một đứa ngỗ nghịch hư hỏng? Vì ngày xưa mình sử dụng cái sự ngỗ nghịch đó. Mình chiến đấu với ai đó, mình nhờ cái người dữ để chiến đấu rồi sau này nó đầu thai vô con mình, rồi về sau này mình phải trả món nợ đó 5 năm, 10 năm trời. Mà nếu mình ghét bỏ, mình ruồng rẫy nó, mai mốt tìm lại đòi nữa, tại nợ chưa hết. Nên vì vậy, nếu ta biết rằng sự kiên trì giáo hóa vất vả hơn nhưng mà làm cho cuộc sống này tốt đẹp hơn,
[53:53]hơn là giận dữ, ghét bỏ, trừng phạt hay là tiêu diệt, đó. Hiểu như vậy, hiểu như vậy và ta chọn con đường vất vả kiên trì hơn là con đường dễ làm nhưng mà ác, nhớ như vậy. Nếu biết rằng sự tha thứ và sự nhu nhược rất khác nhau, dù nhìn có vẻ giống giống, thì ta sẽ rất là cẩn thận. Là sao? Sự nhu nhược khác mà sự tha thứ khác. Ví dụ bây giờ đứa con á nó ăn chơi trác táng, rồi nó tới độ mà không cho tiền nó đủ, đi ăn cắp xe người ta, công an bắt lại báo cho mình thì một cái người cha mẹ mà nhu nhược á, cái thôi lo lót cho công an đưa con mình ra cho nó yên chuyện, đó gọi là nhu nhược chứ không phải thương con, không phải tha thứ.
[54:40]Cái người cha mẹ thương con đúng nghĩa đó là tìm cách dạy cho con mình tốt lên, có thể cho công an vẫn tiếp tục bắt, nhưng mình sẽ tìm cách giáo hóa cho nó ở trong đó nó biết lỗi để nó thay đổi sau này, chứ không phải là lo lót chạy chọt để nó thoát cái nạn mà nó cứ ỷ y rồi lần sau nó sẽ phạm những cái tội còn trầm trọng hơn nữa. Như vào thế kỷ thứ XIII, lúc mà quân Hồi giáo đánh vào Ấn Độ và lúc đó đạo Phật tại Ấn Độ rất là thịnh. Ở Nalanda có một cái trường đại học nổi tiếng, lúc đó gần 10.000 chư tăng ưu tú về đó học. Ta biết thời đó mà tập trung 10.000 vị tăng là không phải dễ, mà những vị ưu tú mới vào được trường đại học.
[55:18]Vậy mà chỉ cần có 150 tên lính Hồi giáo nó vô nó giết sạch sẽ 10.000 người, máu chảy thành sông, đầu là lăn lổn ngổn lãng ngãng hết. 150 người mà giết 10.000 người, tại sao vậy? Tại sao? Ta nói chỉ cần 10.000 người đó không cần vũ khí, chỉ lại ôm nó thôi, nó cũng đủ chết nữa, phải không? Nhưng mà các chư tăng đã không làm gì, không tự vệ, không phản kháng để cho nó giết sạch mình hết. Cái chết đó có hay không? Chết đó có hay? Không hay chút nào. Vì sau khi mình chết rồi, đạo Phật tiêu diệt luôn, đạo Phật mất luôn, không còn người tài. Ta chết mà để cái điều tốt đẹp được sống thì cái chết đó có ý nghĩa.
[56:00]Nói ta quyết tử để cho Tổ quốc quyết sinh, cái đó thì được. Ta chết để cho đất nước ta độc lập, hùng cường gì đó thì được. Ta chết để cho đạo pháp ta vững vàng, hưng thịnh thì được. Ta chết để nuôi lớn cái đạo đức của bao nhiêu người thì được. Còn ta chết xong rồi đạo Phật mất luôn, cái chết đó thành ra tội lỗi, cái chết đó không hay mà tội lỗi. Nhưng tại sao 10.000 chư tăng để yên cho nó giết không phản kháng mà tưởng mình đúng? Tại sao vậy? Tại vì nghĩ rằng mình để yên không phản kháng mới là đúng mới chịu ngồi yên phải không, cho nó giết. Chứ nếu biết là sai thì đã cầm cây đánh lại nó rồi. Phải cầm cây đập lại nó rồi, thế tại sao để yên cho nó giết?
[56:40]Tại vì tưởng rằng mình đúng. Mà tại sao mình tưởng mình đúng? Tại vì lầm ở cái chỗ cái sự nhu nhược và sự tha thứ là rất khác nhau. Sự nhu nhược và sự tha thứ rất khác nhau. Đó không phải là tha thứ mà đó là nhu nhược. Cho nên vì vậy, từ đây về sau, những người Phật tử ta phải hiểu điều này: Sự tha thứ và sự nhu nhược khác nhau. Chính vì vậy, nếu biết rằng sau khi ta đã thuần thục cái tâm hiền lành, khiêm hạ, từ bi thì người đệ tử Phật phải trang bị tiếp cái tinh thần dũng cảm để độ những người khó độ, chặn đứng những điều ác khó chặn đứng. Ta hiền lành, ta từ bi nhưng ta không được làm biếng và không được hèn nhát.
[57:31]Khác nhau! Từ bi hiền lành không phải là làm biếng và hèn nhát. Có nhiều người vậy, nói tu rồi thôi không làm gì nữa thì đó là hiểu lầm để trở thành lười biếng. Rồi có người nói: "Thôi mình tu hiền lành rồi, ai làm gì cũng nhịn", thì coi chừng đó là hèn nhát chứ không phải là hiền lành, chứ không phải là từ bi. Mà ta bị lầm ở những khái niệm này, ta cứ tưởng hiền lành, từ bi là đừng làm gì, đừng chống ai, đừng phản đối ai. Như vậy đã hiểu lầm cái hiền lành, từ bi trở thành lười biếng và hèn nhát. Không được phép như vậy. Cho nên vì vậy, cái người đệ tử Phật đầu tiên ta còn hung dữ, còn sân si, còn kiêu mạn thì ta đến chùa nghe quý thầy cứ giảng hoài giảng
[58:15]hoài về cái đạo hạnh khiêm hạ, hiền lành, từ bi, tha thứ, nhẫn nhục. Đến khi ta đã đạt được những yếu tố đó rồi, nhẫn nhục, từ bi, hiền lành, khiêm hạ rồi, ta phải trang bị tiếp cái dũng cảm, siêng năng, dấn thân, tận tụy để độ những người khó độ, chặn đứng những điều ác khó chặn đứng. Ví dụ cái người đó họ bướng bỉnh, họ không chịu tin nhân quả luân hồi, không kính Phật, ta cứ bám theo, sống tốt để cho họ để làm gương cho họ và giải thích cho họ một cách hợp lý: Cuộc đời này có nhân, có quả, có luân hồi, có vay, có trả, chứ không phải là ngẫu nhiên. Vì vậy không ai được phép sống lầm tội lỗi và buộc ngày nào đó họ phải tin, chứ phải tin nhân quả.
[59:03]Đó là cái ta phải siêng năng để độ những người khó độ. Và ta phải dám chặn đứng những điều ác khó chặn đứng. Ví dụ cái người đó họ mưu toan gài thuốc nổ phá chùa thì ta không được nghe vậy quá sợ bỏ chùa đi mất luôn, sợ vô nó đánh sập chùa rồi chết lây mình. Mà phải làm sao? Đi tìm coi kẻ nào âm mưu, bắt cho bằng được, chỉ cho công an bắt cho bằng được. Chứ không để mà nghe nó nói: "Nói ngày mai đánh bom chùa Lam Hưng", thấy bữa nay đi nghe giảng không dám: "Thôi, lại nghe giảng người ta nó đánh bom sập", thì cái đó không phải là can đảm, cái đó là hèn nhát. Mà làm sao? Phải đi tìm coi ai đánh bom,
[59:42]tìm cho ra để bảo vệ cái buổi giảng của ngày mai cho chùa. Phải là như vậy, dám làm.
[59:52]Nên ta phải biết thế này, nếu ta biết rằng chưa đủ từ bi, chưa đủ lòng từ bi mà ta phản ứng mạnh là ta sai. Nhưng khi đủ từ bi rồi mà nhu nhược, thiếu dũng cảm ta cũng sai luôn. Ta thương yêu được chúng sinh rồi, rồi ta không dám làm gì ai hết mà ta cũng bậy. Còn ta chưa thương ai hết mà đụng đâu ta cũng sân si, ta cãi lộn tùm lum hết thì đó cũng sai luôn. Cho nên vì vậy cái khó của người tu Phật là vậy, rất từ bi, thương yêu con người, nhưng rất cương quyết, rất dũng cảm. Chứ thường là ta đến với đạo Phật ta hay nghe chỉ một chiều là phải từ bi đi, phải hiền lành đi. Điều đó rất đúng, nhưng chỉ có một chiều.
[1:00:34]Nên phải có chiều thứ hai: từ bi nhưng rất cương quyết và rất dũng cảm. Nhưng mà chỉ sợ thế này: lòng từ bi ta chưa đủ mà ta đã lật đật nói rằng mình cương quyết, dũng cảm thì mình đi mình cự nự tầm bậy tầm bạ gây mích lòng tùm lum hết thì rất là, rất là kẹt. Cho nên vì vậy phải từ bi cho đủ rồi kế tiếp là, là dũng cảm. Có một số đệ tử Phật bị cái nhược điểm thế này: là dễ dàng chê bai lẫn nhau, nhưng mà không quan tâm đến âm mưu của các tôn giáo khác đang tìm cách tiêu diệt đạo Phật. Cứ nghe nói tới đạo gì mình không để ý, không quan tâm, mà hễ nghe nói tới đạo Phật cái là bắt đầu chầm hăm để ý coi ai có nhược điểm gì để mình chê,
[1:01:14]là thích chê lẫn nhau, tạo thành sự chia rẽ trong đạo Phật, mà đâu biết rằng rất nhiều đạo đang âm mưu phá đạo Phật. Và họ mượn tay đạo, Phật tử để phá đạo Phật, họ giả vờ làm Phật tử để phá đạo Phật, họ chọt, chĩa, châm chích để cho đạo Phật chê bai lẫn nhau mà chia rẽ ra. Họ giả vờ tổ chức biểu tình thế này thế kia để cho thấy giống như là họ mạnh và chống đối, hạ uy tín người này người kia, nhưng sự thật là người của các tôn giáo khác, chứ không phải đạo Phật. Hồi xưa vì quốc vương Thái Lan, ta nói điều này cũng hơi đụng chạm với, nhưng mà đó là điều có thật. Hồi xưa quốc vương Thái Lan thấy rằng đạo Phật ở Thái Lan là quốc giáo,
[1:01:54]đã vững mạnh rồi nên ngài yên tâm mà chứng tỏ rằng cái lòng khoan dung của mình nên ngài mới cho phép là phát triển các tôn giáo khác. Đâu biết rằng 30 năm sau, năm tỉnh ở Thái Lan Hồi giáo nổi lên đánh bật Phật giáo ra và nó gài người vào trong chính quyền, nắm hết chân rết, nắm hết mọi khâu trọng yếu, lật đổ chính quyền, khống chế hoàng gia để mà mở cửa cho Hồi giáo tấn công hết Thái Lan từ từ. Mà ta biết nếu mà Thái Lan bị Hồi hóa hết thì Việt Nam sẽ bị đe dọa liền. Vì Lào và Campuchia không giữ nổi thì họ sẽ đánh thốc qua Việt Nam liền. Ta sẽ không còn bình yên ngồi đây nghe pháp nữa, mà không biết quả bom nổ lên lúc nào.
[1:02:35]Bởi vì cái nghề của họ là họ khủng bố. Hễ thấy đạo Phật mà tụ tập là quăng quả bom, từ đó về sau không còn ai dám đến chùa nghe pháp nữa thì đạo Phật làm sao? Suy tàn liền. Chỉ bởi vì cái quan niệm của khoan dung tôn giáo. Nên ta biết rằng cái gọi là khoan dung tôn giáo nó không có đúng, mà phải là chọn lựa tôn giáo. Nếu ta là một người cha, người mẹ, ta có quyền với các con của mình thì ta không được quyền: "Ồ, các con muốn theo đạo nào thì theo". Không, không được nói vô trách nhiệm như vậy, mà ta phải có bổn phận lựa một tôn giáo nào hay nhất cho con mình. Thì người lãnh đạo đất nước cũng vậy, cũng không nên nói là khoan
[1:03:13]dung, tự do tôn giáo, mà phải nghiên cứu, lập ra những cái viện nghiên cứu tôn giáo, tìm ra một tôn giáo tốt nhất cho dân mình. Cho nên vua Thái Lan đã phạm cái sai lầm khoan dung tôn giáo và ngày nay cả nước Thái Lan phải lãnh hậu quả. Nên ta đừng tưởng khoan dung là hay, khoan dung nhiều khi đồng nghĩa với sự dễ dãi và nhu nhược. Nên cái chân lý nhiều khi lại vất vả hơn nhiều là như vậy. Nếu ta biết rằng cái điều tốt đẹp giống như vàng như ngọc cần phải được bảo vệ rất là vất vả, thì Phật pháp còn quý hơn vàng ngọc nữa mà ta phải bảo vệ. Ví dụ bây giờ ta có một cái viên kim cương, ta có viên kim cương to như thế này,
[1:03:55]ta có bao giờ ta để đại trên bàn cho ai dòm dòm không? Không! Ta phải khóa mấy lớp cửa sắt, thậm chí phải thuê bảo vệ, bảo vệ ngày đêm mà nhiều khi không, không còn ngăn chặn được lòng tham của con người, chứ huống hồ là mà để khơi khơi. Thì cái gì quý là phải được bảo vệ, thì Phật pháp cũng vậy. Phật pháp còn quý hơn vàng hơn ngọc á, nhưng mà nào giờ cái ý thức bảo vệ Phật pháp của ta rất là kém. Ta cứ lo tu, nhưng mà ta không có ý thức bảo vệ đạo. Nên đây là điều mà thiếu sót rất lớn của đạo Phật trong nhiều ngàn năm qua. Nên 150 tay lính Hồi giáo mà nó giết hết 10.000 sư tăng chỉ bởi vì ta thiếu một mảng, ta thiếu một cái ý thức
[1:04:37]quan trọng trong đạo đức là phải bảo vệ điều tốt. Nhớ như vậy, bảo vệ cái tốt, bảo vệ cái chân lý, bảo vệ cái chính nghĩa là một đạo đức, một bổn phận thiêng liêng của con người. Ta biết đó là điều hay, điều tốt mà ta không có ý thức bảo vệ là ta là người kém đạo đức, ta quên một cái bổn phận thiêng liêng của con người. Thì Phật pháp cũng như vậy, Phật pháp còn hơn cả vàng, cả ngọc, cả kim cương. Nên khi ta, từ khi ta quy y Phật, ta học được giáo pháp, ta biết đây là chân lý nhiệm mầu có thể cứu được bao nhiêu cái tâm hồn của con người đau khổ thì ta phải nghĩ ra một điều liền: làm thế nào để bảo vệ Phật pháp được trường tồn?
[1:05:18]Làm thế nào để cho không ai phá được đạo Phật? Làm thế nào để cho đạo Phật không chia rẽ? Làm thế nào để cho không có kẻ nào mà dám cầm bom, cầm súng bắn giết vào chùa, vào sư tăng? Ta phải nghĩ liền trong đầu liền. Có ai nghĩ điều đó chưa? Chưa. Nên bây giờ ta bắt đầu phải nghĩ điều đó. Cũng giống như vậy, một hôm cha ta gọi ta vào, nói: "Đây là cái đồ gia bảo được truyền từ nhiều đời. Là từ đời xưa tổ tiên của ta đã đi đánh giặc thắng trận bảo vệ non sông, khi về vua đã ban cho một chén rượu và một cái vòng ngọc. Thì cái chén rượu được giữ gìn nhưng mà truyền qua một cái nhánh khác, còn cái dòng của ta là dòng trưởng, dòng chính cho nên giữ cái vòng ngọc này.
[1:06:05]Và con phải hiểu cái vòng ngọc này vừa quý vì nó cổ mà nó vì liên quan tới cái vinh quang của dòng họ, con phải giữ gìn". Sau khi ta được cái vòng ngọc đó rồi thì ta làm sao? Ta có để lên tủ để ai đi ra vô dòm không? Có không? Không, ta phải giữ gìn, cất kỹ bởi vì nó quá quý, nó liên quan tới cái vinh quang của dòng họ ta. Nó vừa là đồ cổ, nó vừa là chất liệu ngọc, mà nó vừa là sự vinh quang của dòng họ nên ta không thể để khơi khơi mà coi thường ai cũng có thể ăn cắp được. Thì đạo Phật cũng vậy, khi mà ta biết rằng đạo Phật có thể cứu được thế giới này, làm cho cái thế giới này thành thanh bình,
[1:06:42]hạnh phúc, làm cho con người thương yêu nhau được, mở con mắt con người, mở con mắt trí tuệ lên người ta có thể giải thoát, giác ngộ, vượt khỏi sự luân hồi tầm thường này, thì ta phải có cái ý thức bảo vệ Phật pháp. Nên từ hôm nay, ta xét lại lòng mình: nào giờ ta kính Phật, ta trọng tăng, ta yêu quý giáo pháp, ta thực hành, ta tu tập, ta niệm Phật, ta niệm kinh, ta dự khóa tu này khóa tu kia, nhưng trong đầu mình nếu chưa có cái ý thức bảo vệ Phật pháp thì ta biết ta còn thiếu một mảng rất quan trọng và phải bổ sung điều đó. Ta phải tự hỏi: ta làm gì để Phật pháp được trường tồn? Ta làm gì để đạo Phật đoàn kết, không chê bai, không chia rẽ lẫn nhau?
[1:07:26]Ta làm gì để không còn có người xâm nhập vào phá rối đạo Phật? Ta làm gì để không có một cái ngày mà có cái chuyện người ta đem bom, đem súng đánh vào đạo Phật? Miền Nam Thái Lan mới ngày hôm qua chặt đầu thêm bảy người đạo Phật nữa. Cứ như vậy, bởi vì sao? Bởi vì đạo Phật ta bị rơi vào cái nhu nhược, không dám phản kháng, nên ta phải đủ sức tự bảo vệ mình. Nơi nào mà có một nhà nước mạnh thì ta sẽ nhờ nhà nước bảo vệ đạo Phật cho mình. Còn nếu nơi nào không có một nhà nước mạnh thì đạo Phật phải tự biết bảo vệ lấy mình. Bảo vệ bằng bất cứ phương tiện nào, kể cả phải tới lúc cầm vũ khí, như là có gươm thì dùng gươm, có thuổng dùng thuổng,
[1:08:10]có cuốc dùng cuốc, tất cả hãy đứng lên y như là trong kháng chiến vậy. Thì điều đó vẫn đúng trong Phật pháp, không được hèn nhát, không được nhu nhược. Nên trong Phật tử với nhau, ai biết võ phải dạy cho nhau, biết đòn, biết thế. Như mấy cụ già bây giờ phải bắt đầu học võ, nghe không?
[1:08:32]Nếu biết rằng sự chủ quan là một nhược điểm lớn, tưởng rằng mình đã bền vững, an toàn đó là chuẩn bị cho sự thất bại về sau. Ví dụ như lúc mà ta thấy đạo Phật nhiều người quá, đông quá, ta tưởng ồ cái đất nước này đạo Phật mạnh, không, đạo Phật đang yếu chứ không có mạnh. Nếu ta chủ quan là đạo Phật đã mạnh rồi thì ta đã bắt đầu phá hoại đạo Phật. Vì ta mắc bệnh chủ quan và một mình ta bắt đầu sai mà nhiều người cùng nghĩ giống như ta nữa thì đạo Phật sẽ suy tàn rất nhanh. Cho nên lúc nào trong đầu ta mà nghĩ rằng ồ đạo Phật Việt Nam đã mạnh rồi là lúc đó đạo Phật Việt Nam đang đi xuống từng ngày.
[1:09:12]Đó là rơi vào bệnh chủ quan. Hoặc là khi ta tu tập, ta thấy rằng mình tu rất là đều đặn, ổn định, vững chắc. Đời mình đã có phước. Nhiều cái việc lành đã hiện ra với mình, nhiều sự mầu nhiệm của Phật đã hiện ra với mình. Ta thấy việc tu mình đã vững chắc, kỳ nào mình cũng sám hối. Gặp chư tăng là mình kính trọng, đạo hạnh mình giữ gìn, mình nói à việc tu như vậy là đã vững tiến rồi. Coi chừng từ lúc đó bắt đầu việc tu của ta sẽ lui sụt và ta sẽ làm nhiều chuyện bậy bạ. Nhớ như vậy. Ngộ vậy đó, hễ bắt đầu ta khởi một cái niệm chủ quan cho rằng mình đã tốt, đã vững rồi thì bắt đầu từ đó ta như đã leo
[1:09:50]lên tới cái đỉnh đồi và ta sẽ đi xuống, đi xuống tệ hại rất là nhanh. Hoặc là cái người nào đó thấy cái vị trí mình đã vững chắc, à tôi làm chức này là vững chắc không ai phá được, ít lâu sau sẽ mất chức. Nên cái bệnh chủ quan tự nhiên không biết tại sao nó phá mất cái phước của mình. Cho nên do đó ai mà thấy mình lúc nào cũng kém, lúc nào cũng dở, vậy mà người đó tiến hoài. Người đó lúc nào cũng như leo lên cái đồi chưa tới đỉnh, tại thấy mình còn dở là cứ lên hoài. Còn người nào thấy à ngon rồi ha, bắt đầu đã tới cái đỉnh rồi, bắt đầu tụt xuống. Thế nên cái người khôn thì lúc nào cũng thấy mình đang còn ở
[1:10:29]dưới chân núi, còn cái người ngu thì mới thấy mình ở trên đỉnh, bắt đầu tự nhiên lăn xuống, mà lăn chứ không phải đi. Lúc lên á thì đi cực nhưng mà từ khi thấy mình hay rồi là bắt đầu lăn xuống vèo vèo vèo xuống mất luôn. Nên do đó ai mà nghĩ rằng đạo Phật đã vững mạnh, đó là người góp phần cho việc suy tàn của đạo Phật. Ai mà nghĩ mình đã tu vững chắc rồi, người đó bắt đầu thoái đọa. Mà ai nghĩ rằng cái vị trí mình đã vững vàng, người đó bắt đầu mất chức. Mà ai nghĩ rằng cái hệ thống giáo lý mà mình học hiểu được đã hoàn hảo thì bắt đầu sẽ tiếp tục bộc lộ những sai lầm, những khuyết điểm. Nhớ như vậy. Chân lý là mênh mông vô cùng tận.
[1:11:11]Ví dụ như một cái cái vòng xoay thế này, ở giữa nó sẽ có một cái lõi, khi mà ta dựng lên được một cái lõi thì ta nghĩ rằng à ta có một cái chánh pháp rồi, nhưng không, chưa đủ vì ta còn phải tô điểm nhiều cái tượng Phật chung quanh. Ta tô điểm được một vòng Phật rồi ta thấy mình đủ rồi, không, còn phải nhiều lớp Phật nữa. Mà nhiều lớp Phật rồi chưa đủ, còn nhiều tầng nhiều vòng ở bên ngoài. Nên ta phải hiểu thế này: Giáo lý là mênh mông vô tận, không bao giờ dừng lại được, không bao giờ đủ được. Nên nếu người nào cho rằng mình đã hiểu hết giáo lý, hay người nào một bậc đạo sư nào cho mình đã dựng xong hết giáo lý thì
[1:11:48]phải biết rằng bắt đầu sẽ tiếp tục bộc lộ những sơ hở và lúc đó sẽ bị suy tàn. Nhớ như vậy. Và sẽ đưa đến thất bại, đổ vỡ không ngờ. Còn nhiều điều để ta nếu biết rằng lắm. Nhiều điều nếu ta nói tới ngày mai chưa hết những điều mà ta phải nếu biết rằng đời là đau khổ lắm. Ta chỉ nói một điều nếu biết rằng cuối cùng: Nếu ta biết rằng bậc Thánh không bao giờ nghỉ ngơi mà cũng không bao giờ bận rộn thì ta sẽ kính phục các Ngài biết chừng nào, và ta cũng sẽ noi gương các Ngài biết chừng nào. Thầy nhắc lại: Bậc Thánh không bao giờ nghỉ ngơi mà cũng không bao giờ bận rộn. Nghĩa là sao? Tại sao gọi là bậc Thánh không bao giờ nghỉ
[1:12:32]ngơi nhưng mà cũng không bao giờ bận rộn? Bởi vì bậc Thánh thương yêu tất cả chúng sinh, lúc nào cũng sống vì chúng sinh. Khi người đó thuyết giảng, khi người đó làm việc thiện, khi người đó ăn, khi người đó nghỉ không phải vì mình mà vì tất cả chúng sinh. Không bao giờ để một thời gian hoang phí nhỏ nhỏ, không bao giờ có một khoảnh khắc nào đó gọi là ở không, không có. Cho nên bậc Thánh không bao giờ nghỉ ngơi. Lúc nào làm cái gì đó đều có cái ý nghĩa gì đó cho đời, cho chúng sinh, chứ không phải làm khi không mà làm. Có khi làm một việc nho nhỏ nhỏ cho một người vui, có khi làm một việc gì đó cho nhiều người vui.
[1:13:13]Nhưng cũng vì người chứ không vì mình và suốt cuộc đời như vậy không bao giờ nghỉ ngơi. Nhưng cũng không bao giờ bận rộn, vì sao vậy? Vì làm mà không không chấp công, không thấy mình làm. Cho nên cứ thanh thản mà làm nên không bao giờ thấy bận rộn. Và đó cũng chính là nhờ cái công phu thiền định của những vị đó như vậy. Cho nên ta hiểu cái tâm của Bồ Tát như thế thì ta cũng nguyện sống giống như Bồ Tát vậy. Ta cũng bắt chước dù ta chưa được làm Bồ Tát, ta cũng sống như các bậc Thánh là suốt cuộc đời này ta sẽ sống vì Phật pháp, vì chúng sinh, vì con người, không bao giờ sống cho mình, không bao giờ để một giây phút hoang phí, hưởng thụ cho mình.
[1:13:56]Ta sẽ rất siêng năng, rất tận tụy nhưng không bao giờ chấp công. Làm mà như không làm, cho nên không thấy có gì là là bận rộn.
[1:14:08]Xin chúc cho biết được nhiều điều lý thú trong cuộc sống này để ta là một đệ tử Phật xứng đáng, để ta không bao giờ nghỉ ngơi mà cũng không bao giờ bận rộn. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:14:24]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch Thượng tọa Pháp sư, thật là một phúc duyên lớn cho hàng Phật tử của đạo tràng chùa Long Hưng chúng con. Hôm nay Thượng tọa mặc dầu bận rất nhiều công tác Phật sự nhưng Thượng tọa cũng đáp lời thỉnh cầu của đạo tràng chùa Long Hưng chúng con đã dành thời giờ quý báu quang lâm về chùa Long Hưng, bố thí cho hàng Phật tử chúng con một thời pháp. Và chúng con coi đó như là kim chỉ nam của mình trên bước đường tu học. Chúng con cũng bắt đầu từ câu nếu biết rằng, thời gian gần nhất đây đạo tràng Phật tử chùa Long Hưng chúng con được diện kiến Thượng tọa dưới mái chùa Long
[1:15:04]Hưng như thế này là một diễm phúc rất lớn cho đạo tràng của chúng con. Phật tử đồng ý không ạ? Xin cung thỉnh Thượng tọa Pháp sư và toàn thể đạo tràng khởi thân hồi hướng. Có một gia đình có bà mẹ 65 tuổi mất vì bệnh ung thư. Sau khi mất, chôn cất đám tang tụng kinh đồ xong thì cả nhà cứ thấy bà về thường xuyên, hiện ra rất rõ ràng. Đi tới đi lui, mở cửa, uống nước. Rồi đứa bé nó cứ hay khóc và nó chỉ bà ngoại nó trong phòng chứ không còn chỉ lên bàn thờ nữa, cả nhà ai cũng sợ. Đứa con trai út 30 tuổi mỗi lần thấy bà là nó xỉu. Nếu để như vậy hoài có sao không? Vì có gửi bà lên chùa để cầu siêu nhưng không có kết quả.
[1:15:47]Bà mất bốn tuần rồi mà hiện nay cũng còn thấy. Thường thường á cái người chết rồi đó mà hiện ra cho người ta thấy được á là cái người đó có cái cái tâm rất là mạnh. Cái tâm rất là mạnh. Mới chết về cái thường là người ta chết rồi người ta chưa đủ sức hiện cho người khác thấy. Có khi họ nằm ở trong góc nhà mình cả mấy trăm năm rồi mình không biết. Mà mình phải có mắt đặc biệt mình mới thấy. Còn ở đây cứ hiện ra cho người thường cũng thấy là cái tâm lực người này rất là mạnh. Mà tại sao cái người này tâm lực mạnh? Thì nó có nhiều lý do, có nhiều lý do. Có khi người đó cái tâm cương quyết giữ giới, cái tâm cũng mạnh.
[1:16:25]Người đó thường hay siêng năng làm việc thiện, tâm cũng mạnh. Hay là chết trong đau khổ, phẫn uất, căm hờn, cái tâm cũng mạnh. Nó có nhiều trường hợp mà tâm người ta mạnh như vậy. Nên nói nhiều cái cô gái mà còn trinh mà chết linh á là bởi vì họ không bị hoen ố nên tâm họ vẫn còn mạnh là như vậy. Thì trường hợp bà này là cũng vậy đó, cái tâm bà mạnh, bà thương tiếc con cháu quá. Không biết lý do gì. Thì đây có khi có việc riêng, có khi bà giấu vàng chưa kịp nói. Không, có trường hợp đó nha chứ không phải không. Nhiều khi một tài sản lớn không nói được, cái tâm cứ thì cứ tới lui tới lui mà không nói ai được.
[1:16:57]Mà không nói được bởi vì người nhà không có số để hưởng nữa, nên không biết nữa. Hoặc là bà còn nuối tiếc gia đình, thương yêu quá mà tâm bà rất là mạnh. Thì trường hợp như vậy á cho nên là phải cúng rất nhiều, phải lựa những thầy, những nơi rất là đức độ cầu nguyện để cho bà yên tâm về chùa bà tu. Thì cái chỗ chùa mà để bài vị của bà, bà không chịu ở, cái chỗ đó bà không hài lòng mà thích về nhà. Nhưng mà cái người âm dương nói chết rồi với nó cách trở, kỳ lắm. Cái người hôm trước mình còn thương á, ngày hôm sau chết nằm đó tự nhiên mình sợ liền, có không? Đó là quy luật của vũ trụ tự nhiên vậy đấy.
[1:17:30]Âm dương cách trở, chúng ta chấm dứt kiếp sống này rồi là ta xây dựng kiếp sống khác, không nên nuối tiếc nữa. Nên cái nó phát sinh tâm lý sợ chứ không ai mà ôm cái xác chết hoài nổi đâu, không có. Dù ngày hôm trước mình rất thương yêu, ngày hôm sau cũng phải sợ. Luật của âm dương cách trở vậy, đời sống chấm dứt. Cho nên khuyên bà là nên về chùa mà tu, là phải nhờ cái người có đức độ lắm cầu nguyện mới được. Từ khi ít chăm sóc cái nhà thờ tổ tiên thì gia đình hay lục đục, xào xáo có phải là ông bà quở trách hay không? Rất đúng nha. Rất đúng. Nhiều khi ta gây lộn không phải vì ta nóng giận mà ta bị thế lực siêu nhiên tác động vào tâm ta.
[1:18:10]Đó, nên các vị bực, các vị tác động vào tâm mình, cho nên là cứ phải tụng kinh cho ông bà mình nghe để ông bà mình siêu, làm những bổn phận cho đúng. Có khi họ ngủ thấy có người đàn bà đến đuổi họ đi, đè họ hai ba lần. Thì trong nhà này có vong nặng quá, nhà này phải nhờ quý thầy tụng kinh thường xuyên, lựa những vị thầy có đức độ nha. Nhà này vong nặng quá. Cha con theo đạo Hồi, mẹ con theo đạo Phật. Bây giờ con theo đạo Phật. Vậy muốn báo hiếu cho cha thì phải làm sao cho cha được hưởng phước? Nếu mà cha còn sống á thì phải cầu nguyện cho cha nghiên cứu thêm cái nhân quả của đạo Phật nha. Tại vì trong đạo Hồi không có nhân quả, chỉ có niềm tin thôi. Niềm tin thôi.
[1:18:49]Mà cái vị nên rất là Thôi nói nhiều thầy không ra khỏi cửa được, thôi không nói nữa.
[1:18:59]Dù thường nếu cha mình chết thì mình cứ chú nguyện, mình tụng kinh mình chú nguyện thì tự nhiên ở cõi bên kia cha cũng theo, cũng theo đạo Phật từ từ. Vừa nghe băng mà vừa làm việc nấu ăn này nọ có tội không? Không có tội, tại đâu có thời gian đâu. Thầy cho con hỏi người xuất hiện đầu tiên trên thế giới ở đâu ra? Câu này rất hay. Thầy có ao ước có dịp nào thầy sẽ nói về điều này. Có nhiều người cứ nghĩ là là đầu tiên có một người xuất hiện rồi cái từ từ đẻ ra lan ra khắp thế giới, đây là một cái suy nghĩ sai lầm của khoa học. Khoa học tới giờ này vẫn còn sai mà cứ chấp vào đó hoài. Cứ nói là đầu tiên là cái người mẹ đầu tiên ở Châu Phi,
[1:19:38]thầy nói Châu Phi làm sao đẻ ra cái ông ngồi đây được? Không? Làm sao đẻ ra cái người đẹp trai như vậy được? Phải không? Thật ra đó, trên thế giới loài người xuất hiện không phải một lần, rất nhiều lần và rất nhiều nơi khác nhau. 1 triệu năm trước tự nhiên ở vùng Âu Châu xuất hiện một nhóm người, 1 triệu năm sau Phi Châu xuất hiện một nhóm người, rồi mấy ngàn năm sau thì Châu Á xuất hiện nhóm người ví dụ như vậy và nhiều, xuất hiện độc lập hoàn toàn. Cũng là gen con người nhưng xuất hiện độc lập và nhiều chỗ khác nhau. Gen cái phân tích khác nhau. Cùng là gen con người mà khác nhau, mà tại sao xuất hiện là một bí
[1:20:14]mật sau này có dịp rồi thầy nói, chứ không phải là có một người đầu tiên rồi đẻ ra khắp thế giới như vậy nha, không phải đâu. Nếu mà từ một người đầu tiên hay một cặp vợ chồng đầu tiên xuất hiện mà đẻ ra khắp thế giới, cả loài người bị bệnh đồng huyết chết hết rồi, đúng không? Đồng huyết cùng gen chết hết liền. Do con người ta khác gen xuất hiện rất nhiều nơi, gen không bị trùng lặp, rồi người ta lấy nhau đẻ con cái mới không bị bệnh đồng huyết. Tới giờ này khoa học vẫn bị sai hoài, thầy không hiểu tại sao. Nên đừng tin khoa học lắm là vậy, tin sơ sơ thôi đừng tin lắm. Khi bố thí tuy không cầu phước nhưng nhất định ta sẽ được quả báo tốt đẹp.
[1:20:52]Con có vài ý kiến là có nghe nói về việc hiến xác. Nói là khi hiến xác, khi chết thì đừng có đụng tới sau 24 giờ vì đụng tới đau đớn, còn khi hiến xác thì họ sẽ mổ ra lấy liền tức khắc tại vì sợ để lâu cơ thể không còn xài được nữa, mình không đem cho người khác được mà khi mổ như vậy rất là đau thì như vậy việc hiến xác tốt hay không? Hồi nãy thầy nói rồi, khi mình làm phước thì mình phải làm sao? Phải hy sinh, phải chấp nhận thiệt thòi. Yêu mà còn mất trong nhà một mớ nữa chứ đừng có nói mà mình làm phước phải không? Làm phước là phải mất nhiều mớ chứ hả?
[1:21:30]Chắc ai, bạn này nghe không biết cái câu yêu là mất trong nhà một mớ đâu, không biết. Từ câu thơ của ai? Thơ của Xuân Diệu: "Yêu là chết ở trong lòng một ít", rồi mình yêu là mất trong nhà một mớ chứ đừng, mới yêu không vậy đừng nói làm phước còn mất nhiều. Ý nghĩa của Chú Đại Bi, Bát Nhã thì phải hiểu nha, phải hiểu. Hiểu tụng mới có kết quả, mới có công đức, mới chuyển hoá được tâm hồn mình. Còn mình tụng Đại Bi, Bát Nhã mà tụng như một cái máy mà tin rằng có phước, xin thưa không có phước. Thầy nói thẳng một câu á, ai giận ráng chịu. Phải hiểu nghĩa, tâm mình mới được chuyển hoá. Chứ thầy chưa nói có phước, có phước là phải bước ra giúp ai đó
[1:22:10]mới có phước, chứ ngồi tụng kinh chõng không có phước đâu. Ngồi thiền thì thân tâm phải trong sạch, vậy cư sĩ tại gia ngồi thiền có được không hay chỉ nên lễ Phật làm phước? Bây giờ thầy hỏi cái này, có hai thằng ăn trộm cùng khởi hành đi ăn trộm trong một đêm, nhưng một thằng nói mày chờ tao ngoài cửa, tao vô chùa tao lạy Phật rồi tao mới cùng mày đi ăn trộm, còn một thằng không lạy Phật, đi ăn trộm luôn, thì thằng nào đỡ hơn thằng nào? Cái thằng có lạy Phật về sau nó còn có cái nhân để nó tu hành, về sau có thể nó làm chó nhưng mà vô chùa nó ở, còn thằng kia là đọa địa ngục mất luôn. Cho nên dù ta không được hoàn thiện hoàn toàn
[1:22:50]nhưng ta có tu vẫn hơn người không tu. Nói thôi con có vợ có chồng rồi con không ngồi thiền, đó là một sai lầm. Càng có vợ có chồng càng phải ngồi thiền, ngồi cho tới khi nào mà mình không cần chồng mình nữa, cần vợ mình nữa là thành công.
[1:23:05]Có những người cư sĩ vậy, họ tu một thời gian cái họ sống với nhau như đôi bạn và họ thấy rất hạnh phúc. Họ mới nói với thầy nói: "Ngày xưa tụi con yêu nhau và sống cứ giận hờn nhau hoài, mệt thấy mồ. Từ khi biết đạo rồi cái sống với nhau như người bạn á, cùng lo những việc phước, cùng lo làm kinh tế gia đình mà sống vui, không bao giờ gây nữa hết và mới thấy ồ làm bạn sướng hơn làm vợ chồng", đó vậy. Nhưng mà cái người mà tu không kịp á mới buồn. Ví dụ người vợ tu lẹ quá, họ tiến lên, còn ông chồng nói: "Sao em không còn yêu anh nữa, lúc này sao lơ lơ với anh này kia nọ?". Nói: "Thôi anh ráng tu đi, anh cũng lơ em lại cái huề".
[1:23:38]Nhưng mà ông chồng ổng chưa theo kịp á, thế là nó có như vậy. Nói cúng thí thực có người nói là cúng không tốt, sao mà không tốt được? Mình có tâm thành mình cúng là đều rất là tốt hết nha, đừng có sợ, cứ ráng cúng thí thực cho người âm họ ăn. Nghiệp như thế nào đưa đến mang bệnh nang thận, nang gan? Thật ra đó bệnh nó có nhiều dạng, thầy không thể nói trong một câu ngắn gọn được, nó nhiều nghiệp, nhiều loại, nhiều vấn đề lắm. Ví dụ như tại sao bị bệnh tiểu đường, tại sao bị bệnh ung thư, tại sao bị bệnh suy thận mãn, những cái bệnh mà dính một cái là mình thấy cái án tử hình xuất hiện liền, án tử hình xuất hiện liền.
[1:24:19]Nên khi nào mà có dịp á thì nói thêm về cái này, vì thầy không phải là bác sĩ mà mình nhìn cái bệnh theo cái nguyên tắc của đạo học thôi. Ví dụ thầy nói bệnh ung thư: Ung thư là cái gì? Ung thư là một cái ổ bướu nó phát triển và nó từ từ nó nở nó lấn ra hết, nó phá hủy các thể tạng của mình làm mình chết trong đau đớn, mà nó như biết trả thù á, mình đụng dao vô nó quậy lên liền. Vậy ung thư là cái gì? Xin thưa ung thư là một cái sinh thể sống ký sinh trong người mình và nó có linh hồn, mà nó không phải là một con người, nhưng nó là một sinh thể, là một chúng sinh. Mà ngày xưa ta đoạt mạng nó, ta lấy mạng gì của nó,
[1:25:00]bây giờ nó sống bám để nó cạnh tranh sự sống với ta lại, nó lấy cái cơ thể của ta làm cái sự sống của nó, nó cạnh tranh sự sống tới khi nào ta chết luôn, nó đòi mạng ta lại. Mà nó thì cũng không có phước để làm người, nó chỉ là một cái ổ, một cái sinh thể thôi, cũng là một chúng sinh. Nhưng mà nó tồn tại trong ta, nó có linh hồn và nó cạnh tranh sự sống với ta. Ta không biết là ta chặt đầu này nó lòi đầu kia, ta chỉ giải nghiệp khuyên thôi nó thoát ra được thì tự nhiên cái u ác thành u lành liền. Có một cái ông đó ổng ngoài Bắc, ổng cũng là cán bộ lớn nhưng ổng có tín ngưỡng đạo Phật là khi mà sinh thiết cái ổ bướu của ổng thì phát hiện là u ác,
[1:25:35]bướu ung thư, ổng không biết sao ổng chỉ niệm Phật suốt một đêm thôi, suốt một đêm niệm Phật, sáng ra bác sĩ lấy sinh thiết lại thành biến thành u lành. Cái sinh thể đó rời, linh hồn nó bỏ đi, nó không giận nữa, không bám vào nó cạnh tranh sự sống nữa, nó thoát ra, biến thành u lành lập tức liền, trong một đêm một. Thì họ lấy cái mô ngày hôm qua họ đem rõ ràng u ác, lấy cái mô ngày hôm nay phân tích là u lành, không hiểu luôn. Tại vì bác sĩ không hiểu được ung thư là cái gì. Ung thư là một sinh thể nó đòi nợ ta, nó sống ký sinh nơi ta và nó cạnh tranh sự sống với ta và nó giành sự sống với ta, nó phá tan tạng phủ ta, giết ta luôn.
[1:26:12]Nên nó có nhiều cái bệnh nó nó có cái nguyên nhân siêu nhiên ở trỏng mà ta không giải thích hết được. Không phải thì giờ nên thầy không có trả lời được hết nha, lúc khác. Con rất muốn ăn chay trường nhưng con chỉ ăn được 10 ngày trong một tháng, xin thầy chỉ giùm con. Thôi cứ ráng như vậy nha, cứ ăn chay được 10 ngày một tháng cũng tốt, rồi lạy Phật mình tu thêm, đến lúc nào đó tự nhiên mình cảm thấy không thể ăn mặn được nữa là ăn luôn, cũng gần tới rồi không sao đâu.
[1:26:40]Con có cất phòng trọ cho thuê, những người ở nói là có ma, con đã có tụng kinh và cúng thí thực cho cõi siêu hình nhưng các chị đó ngủ vẫn còn bị ghẹo. Không, cái chuyện này có thật á, chuyện này chuyện bình thường. Ở trên chùa thầy cũng còn bị chứ đừng nói. Nhưng mà tuy nhiên thế này: ma không phải là kẻ thù. Ma là gì? Ma là bạn. Ma cũng là chúng sinh mà họ không có một chỗ ở thật sự nên họ ở vá víu, mượn đỡ họ ở và họ hay hiện ra để báo cho ta biết cái sự hiện diện của họ để nhờ ta giúp đỡ, ta cho họ ăn. Nhưng mà ta tưởng họ phá, họ ghẹo nên ta tìm cách trấn ém, họ phá hoài. Nhưng mà nếu ta cầu siêu cho họ, ta cúng thí thực cho họ
[1:27:24]đủ mức, đúng mức thì họ sẽ siêu, họ không phá nữa. Nhưng mà ma nó tinh nghịch, nó ranh mắt tại ma đâu có đạo đức đâu. Tại vì nếu có đạo đức đâu có làm ma vất va vất vưởng. Cái người vất va vất vưởng là người không có đạo đức, cho nên bây giờ họ vẫn còn cái tính nghịch ngợm, hay chọc hay phá hay thế này thế kia, nên ta thông cảm, ta cứ kiên nhẫn cúng thí thực cho họ ăn và cầu siêu cho họ nghe vài ngày, chứ không phải một hai ngày mà đủ đâu, vài ngày mới đủ là từ đó họ thấm đạo lý rồi họ mới buông ra, họ tu luôn. Có người nằm mơ thấy rồng và mình đến thân thiện với rồng như đã quen, thường cái giấc mơ như vậy là mình ngày xưa mình cũng ở cõi trời nha.
[1:28:05]Có lần con sang Đài Loan du lịch và thấy có rất nhiều chương trình thuyết pháp trên TV rất hay. Con nghĩ ở Việt Nam mình cũng có thể thành lập ra một kênh TV. Lập ra một kênh thì thầy không đủ tiền, còn nhà nước thì chưa cho. Ai năn nỉ được nhà nước thì thầy giảng liền.
[1:28:23]Từ khi con được sửa nhà, xây lại gia đình con thường gặp những chuyện không may, thường bệnh hoạn và gây gổ lục đục. Nó có nhiều lý do việc này. Ví dụ nếu mình xây qua cái nhà mới coi chừng ở phía dưới có cái mộ. Cái người âm họ bị đè lên khó chịu, họ quậy quọ để chứng tỏ sự hiện diện của họ. Hoặc là có khi cái thiết kế của ta có cái vi phạm cái đời sống của ta làm cho cái tâm lý ta bức xúc. À. Đó là lý do thiết kế, kiến trúc, bố trí không gian và tâm lý. Hoặc là có khi cái người thợ xây chơi ém bùa ta. Có hiện tượng đó chứ không phải không. Thì ém bùa thì dễ gỡ lắm, không có gì. Vì bùa chỉ là âm binh thôi.
[1:29:03]Âm binh họ kéo tới thì mình cứ tụng kinh cho họ nghe, cầu siêu cho, cúng cho họ ăn cái từ từ tan, không có gì phải sợ. Nhưng mà quan trọng là mỗi gia đình phải thờ Phật, mình phải tu nha, để mình giải tỏa cái tâm lý bức xúc của mình. Nhà con thờ Phật bây giờ con thờ thêm Bác Hồ được không? Thì được chứ sao không. Được nhưng mà mình để qua một bên, để vuông góc với bàn Phật nha, không sao. Cha trời mẹ đất có thật không? Cái đó là quan niệm ngày xưa nha, chứ nó không có chính xác đâu. Nha. Thờ ông Bạch Hổ có phải là hộ pháp hay không ạ? Không có đâu. Hồi xưa thì người ta thấy con cọp nó dữ quá, người ta thờ để cho nó bớt về quấy phá thôi.
[1:29:44]Nó hoàn toàn không chính xác. Phật không cho mình thờ quỷ thần như vậy nha. Có nhiều vị thần nghĩa có công người ta thờ, đến giờ này họ đầu thai mất tiêu rồi mình cứ thờ lạy lục hoài nó không có chính xác. Nha. Có những vị Bồ Tát á, các vị không có bị cái trầm luân sinh tử nên mình thờ mãi mãi, vĩnh viễn các vị đó tồn tại để mà độ cho mình thì đúng. Nếu lỡ thờ mấy chục năm rồi qua bỏ thì bỏ được không sao hết. Con tình cờ nhặt được Phật Quan Âm và Phật Di Lặc thì nên làm gì, có sao không? Đưa cho quý thầy coi coi nó như thế nào cái đã nha, rồi quý thầy mới coi hướng dẫn cho cái tượng nó cỡ nào.
[1:30:19]Con có một người mẹ già năm nay đã 93 tuổi vẫn sáng suốt. Bà thường nằm mơ thấy nhiều lần người chết rủ bà đi mà bà không đi theo. Vì số chưa chết cho nên người ta rủ không đi. Thường người chết á trước khi chết hay thấy người thân đã chết mình đến rủ nha, luôn luôn như vậy. Đó là dấu hiệu đúng á. Nên nhiều khi cái người thân họ báo luôn ngày giờ luôn, nói ngày mai tôi tới đưa anh đi, cái người này dậy báo thôi ngày mai ba đi rồi tụi con ở lại vui vẻ, là đúng ngày mai là mấy giờ đó đi chết liền, là đúng. Có người báo trước như vậy. Bà thường xuyên thấy mình đi lạc rất nhiều lần mà không biết đường về nhà, là chưa có đạo lý, chưa hiểu đạo lắm.
[1:30:59]Phật Thích Ca là vị giáo chủ khai sáng Đạo Phật nha, còn những vị khác chỉ là những vị được giới thiệu chứ không phải là vị có thật và trực tiếp.
[1:31:12]Gần đây con có cho vay lấy lãi 5%, trăm này CH á, có tội không? Hôm trước thầy có trả lời cái này rồi phải không? Thầy nói cái lãi là có tội không là do cái người mà họ vay mình á họ làm ăn dễ hay không, họ trả lãi cho mình thoải mái hay không. Nếu họ trả mình cái 5% mà họ quá đau khổ thì mình mang tội, còn họ trả mình 5% họ phơi phới vì họ quá lời thì mình không mang tội. Nó lệ thuộc rất nhiều vào việc làm ăn của người mình cho vay nha, không biết. Nhiều khi ông bà cha mẹ có vẻ khắc nghiệt với con cháu, khắc nghiệt với con cháu là do vì ngày xưa có cái ân oán với nhau, bây giờ thôi kiên nhẫn nha, kiên nhẫn thôi đừng có buồn phiền quá.
[1:31:56]Ba con tu tại gia, đi cúng hoài, còn mẹ con ở nhà gồng hết việc của ba con, vậy mẹ con có được hưởng phước hay không?
[1:32:09]Cái chuyện này á, đây là một chuyện rất là tế nhị, nên cái người mà đến chùa tu á nhớ đừng quên bổn phận với gia đình. Chừng nào mình duyên đủ xuất gia bứt đi luôn, còn mình còn cư sĩ á phải làm sao mà chia sẻ gánh nặng với gia đình, để thể hiện đạo lý nằm ngay đó á. Còn để cho gia đình mình quá khổ mà mình tu một cách thoải mái, nó bắt đầu thành cái ác á. Mà sau này mình mắc nợ mình trả chết luôn vẫn không tu được. Chỉ có trường hợp này là chia phước thế này nè. Ví dụ như cái người chồng họ đi làm ra nhiều tiền mà họ không biết làm phước, họ đem về giao hết tiền cho vợ, rồi vợ mới đem tiền đi làm phước.
[1:32:48]Cứ như vậy thì sau này kiếp sau cái người vợ vinh quang và làm ra tiền rất nhiều thì người chồng được người vợ thương yêu và nuôi lại, không làm được gì hết, nhờ vợ nuôi không. Mà vợ phải nuôi hoài, tại vì ngày xưa cái đồng tiền mà mình làm phước là của cái ông này. Mà bây giờ cái phước đó mình hưởng thì phải chia cho ổng, phải bao bọc cho ổng. Đó cái nhân quả là như vậy, thì có. Còn mà bỏ bê gia đình đi làm để gia đình cực khổ thì nó không còn ý nghĩa là làm phước nữa đâu, nha, sau này mắc nợ. Một
[1:33:18]người chị qua đời bây giờ con niệm Phật 30 phút rồi hồi hướng công đức niệm Phật đó cho chị có được không? Được, được. Thì tự nhiên ở cõi bên kia cái người chị mình cũng sẽ được các vị Bồ Tát đến gần để để dìu dắt nâng đỡ là do cái lời cầu nguyện của mình, cũng được.
[1:33:37]Các động tác khí công đó mình tập vào buổi sáng rất là tốt. Tập trước khi ngồi thiền là buổi tối, còn tập sau khi ngồi thiền là cái giờ buổi sáng. Con ở nhà trọ không có bàn thờ Phật, con đọc bài khấn nguyện được không? Ngồi được nha, cứ ngồi trên bàn học của mình cái bàn nghiêm trang vẫn đọc được, và đọc lúc nào thanh tịnh không có...
[1:34:00]Đừng có thờ ông bà mình ngang với Phật nha. Ông bà mình phải thờ thấp hơn và không được đứng chung vị trí cái bàn đó, phải quay lại vuông 90 độ nha, ngang vuông góc.
[1:34:11]Nếu khi sống mình thiếu nợ nhưng trả không hết, đến khi chết rồi có phải đầu thai làm trâu bò để trả hay không? Con không biết phải làm gì để giảm tội vì hiện giờ không có khả năng để trả. Có những trường hợp như vậy, nhưng mà không hẳn là ta làm trâu bò để trả đâu. Nếu ta là người tốt thì kiếp sau ta sẽ trở lại làm người nhưng mà ta sẽ phục vụ họ, ví dụ ta làm người làm công, giúp việc, vân vân. Thì đó, mà mình ráng làm người tốt để trả thì khi nào hết nợ thì tiến lên. Như bây giờ đang nghèo không trả nổi thì vẫn ráng tu, vẫn giữ giới và giúp ai được chút chút thì giúp, thì sau này khi ta trả họ hết nợ rồi ta vẫn vượt lên
[1:34:47]được làm chủ trở lại nha, có những lúc như vậy. Lúc trước con có vái là cái công việc con thành toại nguyện thì con xuống tóc, bây giờ công việc đã toại nguyện rồi mà không lẽ con cạo tóc cho nên bây giờ thầy cho con con nhá ba nhát thôi khỏi cạo được không? Vừa phải thôi, ăn gian quá! Ăn gian quá! Không, cứ cạo đi giờ model giờ người ta cạo cũng nhiều lắm không sao đâu, cứ cạo.
[1:35:20]Cái việc mà Nam Tạng với Bắc Tạng là do người sau đặt ra nha chứ không phải Phật. Phật chỉ giảng Nikaya thôi, còn sau này có hai hệ thống Nam Tông, Bắc Tông là do người sau phân biệt và đặt ra. Cứ nói là Phật nói chứ sự thật Phật không có phân biệt nha. Ai đừng hiểu lầm mang tội chết.
[1:35:39]Mẹ con lẫn 5 10 năm tức là bị bệnh Alzheimer đó, đi đứng bình thường nhưng tiểu tiện không còn biết nữa, con phải làm gì để giảm bớt nghiệp? Cái này cũng là nợ chung của cả nhà nha, nghiệp chung của cả nhà, nên khiến cái người nhà mình họ khổ nhưng mình khổ lây. Vì vậy mình phải làm phước, sám hối cho cả nhà chứ không riêng cho bà cụ đâu. Chính mình cũng mang nghiệp, bà cũng mang nghiệp. Nên làm rất nhiều điều phước, đắp đường, bắc cầu, phóng sinh gì đó ha, rồi cầu nguyện cho cả nhà. Thờ Bồ Tát Quan Âm một hình Bồ Tát chấp tay, một hình Bồ Tát cầm nhành liễu, vậy cầm bình nước, thờ hình nào cho tốt?
[1:36:16]Hình nào cũng tốt.
[1:36:20]Con ăn chay 4 ngày và phóng sanh, mỗi ngày con mua cá lóc phóng sanh nhưng con vẫn ăn cá lóc thì có tội không?
[1:36:31]Tính ăn một con phóng sanh hai con cái huề hả ta? Thì bắt chước con chim hạc á, đừng có ăn cá sống nha. Đừng ăn cá sống. Cá sống thì phóng sanh còn cá chết thì ăn. Bắt chước con chim hạc hồi nãy nha. Phật Mẫu Diêu Trì là cái tín ngưỡng gần đây người ta đặt ra chứ không có có nha. Tại sao ngồi thiền mà người khác nhìn thì mất công đức? Tại vì vô tình mình bị cái tội khoe khoang, mình mất phước nha. Những cái việc làm cao cả phải giấu kín. Tại sao vào những ngày lễ phóng sanh chim chóc rồi người ta bắt chim trở lại? Bây giờ thì không còn chim để phóng sanh nha, bởi vì cấm không cho đụng tới chim, sợ cúm gà, hết lo, giờ phóng sanh cá.
[1:37:14]Cái người chứng được sơ quả Tu-đà-hoàn á thì vượt qua được những cái sai lầm về ích kỷ, do dự và cố chấp, và tâm người đó rất là rộng rang thoải mái. Nó phải có một phần chứng tâm linh nữa, chứ không phải là không có chứng tâm linh mà được ba cái kia. Ba cái điều mà ta không còn ích kỷ nè, không còn do dự nè, không còn cố chấp là phải do tâm linh rộng rang mới chứng được nha. Nó phải đi chung với kết quả của thiền định. Con theo Cao Đài có thề là phản đạo là bị trời tru đất diệt, giờ con muốn theo Đạo Phật có tội không? Không. Đạo Cao Đài là một bước để mà ta tiến lên thêm Đạo Phật. Hồi xưa thầy cũng Cao Đài, cả gia đình thầy cũng Cao Đài,
[1:37:54]sau này gặp Đạo Phật rồi cả nhà thầy cũng theo Đạo Phật hết luôn. Hồi đó thầy cũng đi nhà thờ nữa. Hồi nhỏ đó, cũng theo mấy bạn đi nhà thờ Vườn Xoài, cha biết nè. Lúc đó thầy nhớ nhắc lại cái bài nhạc, hồi đó nghe trong cái đoàn ca đoàn hát á, bài Ánh Sao Vui á, hồi thầy vẫn còn thích cái điệu nhạc nghe rất hay lắm. Ngàn vạn muôn ánh sao Chúa yêu người, người ơi hãy đến đây đó, bài đó dễ thương. Trong mấy ngày Tết thầy thuyết pháp ngày nào? Mấy ngày Tết thì thầy bắt đầu thuyết pháp từ tối 30 cho tới hết mùng 6 luôn. Mấy ngày Tết thì thầy giảng buổi sáng, còn 30 thì thầy giảng buổi tối, đêm giao thừa.
[1:38:33]Ở xóm con có nhiều người ở tôn giáo bạn cũng muốn nghe băng đĩa con có cho mượn được không? Được chứ sao không được. Tốt. Thôi chúc mọi người được an vui nha, tốt đẹp mọi điều. Hẹn gặp lại.