Lời giảng: Sự Lựa Chọn Thông Minh

[0:01]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa quý Phật tử, Thôi thì chúng ta có một buổi pháp thoại, cũng như là để cúng dường lên chư Tổ, chư Phật. Cái bài hôm nay có cái tựa là "Sự chọn lựa thông minh", sự chọn lựa thông minh. À trong cuộc sống này thì như chúng ta biết là chúng ta bị chi phối bởi cái luật nhân quả. Cái người mà đời trước làm nhiều việc phúc thì đời này có nhiều may mắn, có nhiều sự chọn lựa, phải không ạ? Cái người mà mình ít phúc quá, hoặc là mình bị gây tội thì phải đền tội, thì mình không có phúc thì mình không được chọn lựa. Cái duyên, cái nghiệp cuộc đời ép mình đi vào một cái ngõ

[1:00]nào đó, mà mình không có không có con đường khác. Đó là ta không có sự chọn lựa. Nên ta để ý thế này. Nếu trong cuộc sống này mà ta có nhiều cái quyền được chọn lựa thì biết rằng ta có phúc. Mà nếu ta không có cái quyền được chọn lựa gì hết, biết là ta kém phúc. Đó là như vậy đó. Cái này như thầy nhắc đi nhắc lại mấy lần rồi phải không ạ? Hôm nay thầy nhắc chính lại cái bài này. Hôm trước là nhắc phớt phớt thôi. Thầy nói ví dụ như là bây giờ ta ta muốn mua một cái nhà để ở. Rồi cái người bán họ cho ta biết có nhiều cái căn nhà. Nhà rộng thế này, rộng thế kia, xoay mặt thế này, xoay mặt thế kia.

[1:50]Rồi ta cứ cân nhắc. Căn nhà có giá này, giá kia. Giá ít tiền hơn, giá nhiều tiền hơn. Giá nào ta cũng có thể mua được, và ta được quyền chọn lựa cái căn nào ta thích nhất. Thì như vậy ta là người có phúc. Ta được quyền chọn lựa. Còn trong trường hợp thầy nói là ta muốn có một nơi để ở, ta không đủ tiền mua, ta chỉ được một chọn lựa duy nhất là đi ở thuê thôi, thì ta biết rằng mình đang còn còn ít phúc. Đó là cái phúc và không có phúc, phúc nhiều hay phúc ít quyết định cái cuộc sống của chúng ta được chọn lựa hay không chọn lựa. Thì bây giờ ta hiểu đạo rồi, ta biết rằng mọi việc là do nhân quả chi phối.

[2:34]À mình ít chọn lựa quá, có nhiều điều mình muốn mà mình không có lựa được, không chọn được, thì có nghĩa là mình ít phúc, thì đời xưa mình kém tu, đời xưa mình ít có giúp người, ít có giúp đời, ít có cúng chùa, vân vân. Mình biết như vậy, nên giờ thôi mình ráng tu. Hiểu như vậy là hiểu tốt nhất, đó là cách hiểu tốt nhất. Nhưng mà cái người mà được nhiều quyền chọn lựa, coi chừng lại là cái họa. Họ muốn gì cũng được hết. Hầu hết những người nhiều phúc lại chính là những người không tin nhân quả. Vì họ muốn gì cũng được hết. Tức là họ nghĩ rằng là do cái sự khéo léo của tôi, do cái thông minh của tôi, do sự tính toán

[3:18]nghĩa là tinh tế của tôi mà tôi được thành công này, tôi được thành công kia. Nên thường những người nhiều phúc lại là những người ít tin nhân quả. Ta nói rằng: "À, anh thành công như vậy là đời trước anh có phúc đấy, anh biết tu đấy", họ cười khẩy. Tại vì họ thấy rõ ràng là do họ tính toán không. "À tôi tôi phải ngoại giao với người này, tôi vận động người kia, tôi lấy đầu này tôi đắp qua tính lại, rồi cuối cùng tôi được thành công". Và nói: "Mọi cái cái điều là do tôi thức đêm thức hôm, tôi tính toán, tôi sắp xếp, tôi vận động, tôi ngoại giao, tôi chắt mót. Và bây giờ nói cái này là do phúc nào đó không không tin". Nên ta để ý như vậy.

[4:01]Những cái người thành công nhiều thường là người ít tin nhân quả. Vì sao? Vì cái sự thành công của họ, họ thấy rõ ràng nó đi kèm theo cái sự vận động của tự thân. Còn nếu mà bây giờ không làm gì cả, bỗng nhiên tiền nó tới, nhà nó tới thì nói phúc họ tin. Nhưng mà những người nào thông minh phải sắp xếp, phải tính toán, phải vận động rồi thành công, những người đó ít có tin nhân quả. Nhưng mà ta không ngờ rằng, cả cái sự tính toán của ta cũng nằm trong nhân quả. Ta tính toán thế này, ta chọn lựa thế kia đều là nghiệp cả, chứ không phải là không đâu. Cho nên vì vậy, ví dụ cái người nghèo rồi bức xúc, khi làm bậy thì đó là người không biết đạo.

[4:49]Nhưng có người nghèo biết đạo thì biết rằng đây là do đời xưa của mình ít có tạo phúc, nên đời này ráng tu tạo phúc. Cái suy nghĩ đó như vậy là tích cực. Còn cái người người giàu được nhiều may mắn, muốn gì cũng được, tính toán gì cũng xong, lại coi chừng mình rơi vào một cái họa là ỷ tài mà nên. Nói: "Đời này mạnh được yếu thua, người khôn sống mống chết, chứ không có tội phúc gì". Cái người đó là cái họa lớn của cuộc đời này. Họ sẽ sống bất chấp thủ đoạn, họ sẽ nghĩa là giành giật, tham lam, vơ vét về cho mình. Vì nghĩ rằng trên đời này không có sự công bằng, nhưng mạnh được yếu thua mà thôi.

[5:31]Đây là điều đáng sợ. Thì hôm nay cũng vậy, cái điều mà ta mong mỏi giữa cuộc đời này, dù là ta nghèo hay ta giàu, dù ta có nhiều phúc hay ít phúc, thì ta phải tin chắc một điều là mọi điều đều có gì? Đều có luật nhân quả âm thầm chi phối trong đó. Nhớ như vậy. Và hôm nay vì cái bài chúng ta nói chuyện là thứ nhất, ta nói những người không còn con đường để chọn lựa. Cuộc sống mình cứ phải chịu theo cuộc sống mà sống, chứ mình không có được hai ba cái hướng tự do để chọn lựa, thì biết rằng mình ít phúc, thì thôi đành chịu. Trong đạo Phật ta gọi là tùy duyên mà sống. Giống như các Thiền sư, ngài Tuệ Trung Quốc Sư nói

[6:17]vậy, đó là cạn thì nhón gót, sâu thì vén áo. Nghĩa là sao? Tức là đi qua một cái vũng nước, đi qua một cái mặt nước, nếu mà cái nước nó chảy xấp xấp xấp, ta chỉ cần nhón gót thôi, rồi nó không ướt quần là đi qua được. Nhưng cái chỗ nước sâu hơn, nó nó nó ngập lên tới cả cái cái cái mông ta vậy, ta phải kéo cái áo lên rồi chấp nhận ướt cái quần thôi, rồi vén cái áo lên để khỏi bị ướt áo, rồi đi qua khỏi cái vũng sâu đó thả cái áo xuống, chấp nhận là áo khô mà quần ướt. Vậy đó. Mình phải đi qua nước mà nói sao mà vậy? Bởi vì thần thông mình mới nhiêu đó à. Thì cạn thì nhón gót, sâu thì vén áo. Tức là ta theo cuộc đời mà sống.

[6:58]Lúc cuộc đời của ta cho ta cái nhà nhỏ thì ở nhà nhỏ, lúc cuộc đời cho ta cái nhà to ta ở nhà to. Lúc cho ta xe máy thì ta đi xe máy, lúc cho xe đạp ta đi xe đạp. Lúc không có xe nào hết thì đi bộ luôn. Mà lúc đi bộ, đi chân không thì cứ đi chân không luôn. Cứ vui mà theo nghiệp mình mà sống, theo duyên mình mà sống, vì lúc đó không có chọn lựa. Nhớ như vậy. Nên ở đây là cái người mà không có một sự chọn lựa nào hết thì họ đau khổ, họ mơ ước, họ khát khao. Chính cái mơ ước, khát khao làm cho người ta khổ lây thêm một lần nữa. Nhớ như vậy nha. Chính cái mơ ước, khát khao, đòi hỏi làm cho ta khổ chồng thêm khổ.

[7:44]Ở đây ta biết đạo, hiểu nhân quả và giữ được tâm hồn mình thì trong những lúc ta không có sự chọn lựa, ta bình an, ta bình thản với cái sự mà không còn chọn lựa nào nữa, cứ theo đó mà sống. Thì khổ một cái không khổ cái thứ hai. Vì lúc đó ta bữa đó phải đói thì ngồi đó vui mà đói, nghĩa là chỉ một cái đói thôi không thêm cái khổ. Còn ví như lúc mà đang không có cơm ăn, ngồi đó vừa đói mà vừa tưởng tượng đến món thịt gà, thịt heo thì nó càng sao? Khổ chồng thêm khổ. Cho nên ở đây với hàng người thứ nhất, ta không còn cái gì để chọn lựa trên đời. Cuộc đời nó ép ta thế nào, ta chấp nhận thế đó. Nhưng mà đừng để khổ chồng thêm khổ bằng cách là sống rất bình an,

[8:32]rất tự tại, không mơ ước và chấp nhận cái hoàn cảnh của mình. Cái chấp nhận cái hoàn cảnh của mình là một thái độ sống vừa dũng cảm, vừa khôn ngoan, mà vừa đạo đức, mà vừa đầy đạo vị. Cứ đối diện thẳng với hoàn cảnh mình mà sống. Đối diện thẳng với hoàn cảnh mình mà sống nghĩa là thế nào? Nghĩa là ta nhìn thẳng vào cái khổ mà mình đang phải chịu đựng, bình an trong cái khổ đấy, thì bỗng nhiên trong đó ta ta tìm thấy được hạnh phúc. Thầy nhắc lại cái câu này. Ngay trong cái khổ, cái bức bách, cái thiếu thốn mà ta phải phải chịu thì ta cứ đối diện với nó, nhìn với nó, sống trong đó, bình an trong đó.

[9:25]Vậy mà ta ngộ ra được nhiều điều thú vị. Và có khi từ cái ngộ đó mà ta ta hạnh phúc. Cái câu này không biết có ai đồng cảm, có ai có ai ai thông ra cái cái cái điều chưa? Các thiền sư là những vị như vậy đó. Vì trong cái nghịch cảnh, họ vui trong đó, họ sống trong đó, không đòi hỏi khác hơn. Chúng ta tập cái thái độ này. Ví dụ, ví dụ như có một cái ông đó, ổng là thầy thuốc. Rồi khi ổng xuống sông ổng tắm ở dưới miền Tây á, khi ổng lên bờ thì mới phát hiện quần áo ổng bị ai lấy mất. Mà dưới miền Tây họ tắm dưới sông à, có nhiều trường hợp tắm dưới sông. Có những lúc vắng vắng không thấy ai cởi hết sạch quần áo để lên bờ xuống sông tắm.

[10:11]Tới chừng lên rồi quần áo ai lấy mất. Tại vì người ta nhìn cái bộ quần áo người ta phát hiện là ổng ổng cởi hết, thì ai mới chơi khăm, là giấu hết luôn không còn gì. Chứ còn người ta tắm cẩn thận người ta ít nhất cũng mặc được cái quần đùi. Ông này không biết sao ổng tự tại ổng thoải mái quá ổng cởi sạch ổng xuống sông. Tới chừng đi lên, mất tiêu. Nếu gặp trường hợp mình thì làm sao? Mình đau khổ, mình khóc, mình thét, mình đứng ngập dưới nước mình ngâm mình mình la ới ới kêu ai cứu. Còn ổng, ổng bình thản ổng đi luôn bộ về nhà luôn. Mình dám không? Không dám. Không, về ông về nhà ông mặc đồ. Mọi người nhìn chóa mắt, nhưng mà ổng rất bình thản.

[10:48]Thực sự ông này ổng có một cái tu gì, ổng có một cái ngộ đạo gì ở trỏng hay không. Nè, hoàn cảnh đã thế, ổng cứ như thế. Ví dụ vì có cái người vậy, cái ổng bị xe tông gãy cái chân, rồi vô bệnh viện cưa mất cái chân còn có cái chân. Cái bạn bè ổng vô chia buồn. Ổng nói có gì đâu mà buồn, nói từ đây tôi mua giày mua một chiếc đỡ tốn tiền, mua chi hai chiếc. Thế là ổng nhìn vào cái thực trạng mình và ổng chấp nhận. Ổng chấp nhận nó thì bỗng nhiên vui và nhiều khi ngộ ra được nhiều điều. Rồi có trường hợp có một cô vậy, hôn nhân không hạnh phúc. Thì không biết lỗi mình hay lỗi ai không chả tính, nhưng mà ông chồng ổng bỏ, ổng theo ai đó không biết rồi ổng về ổng yêu cầu ly dị.

[11:34]Tại vì ổng đã có một tình yêu mới. Thì nếu gặp mình sao ạ? Gặp mình thì sao? Đau khổ không à. Đau khổ rồi trách mình trách ổng. Trách mình là sao mình đẹp thế này mà không giữ được chồng. Trách ổng là sao con người lại trăng hoa thế này thế kia không nghĩ tình nghĩ nghĩa. Ngày xưa hứa yêu tôi suốt đời, bây giờ mới mới được một phần ba đời đã bỏ mất. Vân vân cái này. Nhưng mà nếu cái người hiểu đạo á, cứ nhìn thẳng vào điều đó rồi sống vui. Rồi thôi từ đây mình lo cho một mình, hoặc lo thêm đứa con không phải lo thêm một ông nữa. Mà lo thêm một ông nữa cực quá, nào giờ sao lo cho ổng cực quá, thôi thôi để người khác lo cũng là cái hạnh phúc.

[12:12]Thường thì ta cũng ít khi nói được câu này chứ không phải không. Bởi vì mình đã yêu, đã thương có cái ái luyến, có cái đau khổ. Nhưng mà nếu người nào cứ ngay trong cái cảnh khổ mình chấp nhận, vui vẻ chấp nhận thì ta hạnh phúc. Giống như Paganini là người kéo vĩ cầm rất giỏi của của của Ba Lan. Hôm đó ổng biểu diễn chơi giỏi quá, rồi cái những cái người bạn đố kỵ với ổng mới lấy cái cưa cớ bớt vài cớ bớt mấy dây đàn. Đàn violon thì nó có bốn sợi, cớ mất ba sợi. Ổng không biết ổng lên ổng kéo, vừa mới kéo chút xíu đứt dây liền, tại bị cớ. Còn một dây một, mà nếu một dây một thì coi như buổi trình diễn bị vỡ,

[12:50]thì ít nhiều nó cũng ảnh hưởng đến cái tiếng tăm mà cái cái sự ngưỡng mộ. Nhưng ổng còn một dây còn ổng kéo một dây thôi, một dây. Ổng vẫn hay như thường, một dây kéo vẫn hay như thường. Càng làm lừng lẫy ổng thêm, người ta lại càng thán phục thêm một lần nữa. Chứ người ta đủ bốn dây mới đánh được hết bài nhạc. Ổng một dây ổng chuyển bài nhạc nó thành một cách khác. Nó sẽ không phong phú được bằng bốn dây, nhưng trong một dây chơi cũng hay như thường, thế là vậy. Rồi có người nói sao tới tuổi này rồi mà vẫn chưa có người yêu? Quý vị cứ chấp nhận sống mà không người yêu sẽ thấy cuộc đời hạnh phúc vì không người yêu.

[13:28]Còn những người mà tưởng có người yêu mà hạnh phúc mới thấy tụi nó nhăn nhó, than thở, giận hờn, trách móc, mua sắm tặng quà, nội kiếm tiền và tặng quà cũng khùng luôn. Còn đây khỏi tặng ai hết, có tiền nhiêu đi cúng chùa sướng hơn. Như vậy.

[13:45]Nên vậy, tức là trong cái phần thứ nhất mà hôm nay nói phần chọn lựa thông minh thì thầy đang nói cái phần đầu là người không có gì để chọn lựa. Nghiệp ta đẩy ta vào hoàn cảnh không có chọn lựa và nói thẳng là khốn đốn, thì ta cứ nhìn cái khốn đốn đó, ôm cái khốn đốn đó mà sống, được không à? Ôm cái khốn đốn đó mà sống. Hình dung ra không được không à? Có khi ta lại bất ngờ cái khốn đốn mà mọi người sợ hãi, tránh né nhưng khi ta ôm vào lòng ta mới thấy nó hạnh phúc. Thì ra nó rất hạnh phúc. Thì ra cái nghèo có cái thú vị của cái nghèo. Cái cô độc có cái thú vị của cái cô độc. Rồi cái què một chân có cái thú vị của cái què một chân, vân vân.

[14:30]Lạ như vậy, ai cũng đi bình thường có gì đặc biệt, mình đi cà nhắc cà nhắc người ta nhìn mới hay, không sao cả. Thế là là ở đây vậy, ta ôm cái khốn đốn mà sống khi mà cuộc đời đã buộc ta phải khốn đốn. Khi mà nghiệp buộc ta phải khốn đốn thì ta cứ ôm cái khốn đốn mà mà hôn, không sao cả. Bây giờ bắt đầu thầy nói qua cái phần là đối với những người được nhiều chọn lựa trong cuộc đời này, thì đây mới là vấn đề. Là ta tưởng là ta may mắn, nhưng không ngờ nó lại là hiểm họa. Với cái người không có gì chọn lựa mà nếu ta có thái độ sống tốt thì không ngờ đó lại là hạnh phúc. Nhưng bây giờ với người được nhiều chọn lựa tưởng là hạnh phúc,

[15:13]không ngờ lại có nhiều hiểm họa rình rập ở phía sau. Khi ta nhiều phúc quá, coi chừng cái họa nó đang đi theo. Hôm nay ta nói với nhau về phần này, là sự chọn lựa thông minh. Khi ta được nhiều chọn lựa quá thì bắt đầu ta phải tính à, phải tính à. Phải chọn thế nào, ví dụ cái người không ai yêu hết thì vui với cái cô đơn. Rồi có người cả cuộc đời có một người yêu mình thôi thì phải chọn người đó thôi. Nhưng có người tới lúc năm người yêu, về than với mẹ: "Giờ con không biết chọn ai". Năm người cùng yêu, cô này được điểm này, cô kia được điểm kia, giờ không biết chọn ai. Thì ta chọn ai là thông minh nhất?

[15:59]Đố các Phật tử á. Ví dụ có một người thanh niên được tới năm cô yêu, cô học giỏi, cô đẹp, cô giàu, cô khéo đủ thứ, mỗi cô một ưu điểm. Phải mà năm cái dồn về một cô thì quá tuyệt, nhưng mà năm cái rải ra năm cô giờ không biết chọn ai, về hỏi mẹ: "Mẹ ơi, bây giờ con chọn ai?". Thì bây giờ cái chọn lựa khôn ngoan nhất là cái gì? Cái chọn lựa thông minh nhất trong trường hợp này là gì? Hãy chọn như thầy: đi tu, xong ngay.

[16:32]Là trong nhiều điều đến để cho ta được nhiều chọn lựa thì nếu ta chọn lựa một điều tốt, tức là cái điều đó có lợi cho những người khác thì ta được thêm phúc. Nếu ta chọn lựa một điều mà sau đó nó ảnh hưởng xấu đến những người khác thì ta bị tội. Đó là chọn lựa thông minh. Cái câu định nghĩa hết sức là rõ ràng, dứt khoát. Nhưng mà cuộc đời thì thường nó không có cho ta đơn giản, dứt khoát, rõ ràng như vậy. Cuộc đời nó được mặt này, nó mất mặt kia. Bây giờ thầy trở lại vấn đề là cái chọn lựa đơn giản trước. Ví dụ cái có người chọn lựa thế này, nói: "Bây giờ là có hai hướng cho con chọn lựa, một là con đi du học nước ngoài,

[17:28]hai là con học ở trong nước, giờ con chọn cái gì?". Bây giờ đó, cái nào cũng được hết. Đi nước ngoài cũng được, ở trong cũng được. Bây giờ chọn lựa cái nào là khôn ngoan? Nhiều người đã chọn đi nước ngoài phải không à? Tại vì nghĩ là nghĩ là cái nền giáo dục ở nước ngoài nó tốt hơn trong nước mình, đó. Thì rất ít người quyết tâm ở lại trong nước là chấp nhận học trong nước nhưng mà vẫn tham khảo tài liệu nước ngoài, rồi và không phải đi đâu. Thì thôi cái đó là cái sự tự do trong chọn lựa, mình không nói cái nào hay cái nào dở. Vì nói cái nào hay nào dở đụng chạm nhiều lắm, thôi ta cũng không nói.

[18:07]Rồi bây giờ ta đặt một trường hợp khác. Bây giờ ta có một số tiền ta định làm phúc, à và nó có mấy việc phúc như thế này. Một là cái cầu tre ở quê ta á nó xuống cấp mà bây giờ Nhà nước chưa đầu tư làm cầu, vì Nhà nước làm cầu ở cái địa điểm trọng điểm, còn ở địa điểm hẻo lánh này không ai làm, nên ta cũng đang có ý muốn là thôi tự ta sẽ làm. Nhưng nếu ta làm thì ta không đủ sức làm hết cây cầu, làm nửa cây. Đó là một chọn lựa. Một chọn lựa khác là có cái nhà nghèo quá, bao nhiêu năm nay ở trong xóm trong làng mình đi qua lại mình thấy. Cái tình làng nghĩa xóm cũng thấy tội. Bây giờ mình có tiền mình biết đạo,

[18:49]mình không còn so đo, không có tính toán, cũng muốn thôi giúp người đó xây cái nhà người đó lại một chút cho nó đỡ, khang trang. Giờ hai chọn lựa trong việc làm phúc, một là xây một cái nhà cho cái người nghèo ở trong xóm cũng bao nhiêu đời nay nghèo, một là làm lại cái cầu. Ta chọn lựa cái nào để gọi là chọn lựa thông minh? Cái nào? Ta thấy rõ ràng có những lúc rất khó phải không ạ? Người thì nói cầu, người nói nhà và có nhiều người không tính ra được, phải không, lúc đó không cân nhắc được. Phải không, trong cuộc đời ta có những lúc vậy đó. Ta được quyền chọn lựa đấy, ta có tiền để làm phúc thì ta được quyền làm cái phúc mà

[19:27]được quyền rồi đó, nó hai ba việc ta nghĩ ra rồi đó, nhưng mà để thấy cái nào là tối ưu nhiều khi mình nghĩ không ra, chứ không phải dễ đâu, không phải dễ đâu. Nên hôm nay ta nói cái sự chọn lựa thông minh của bài này là vậy. Vì có những lúc mình nghĩ không ra, chứ không phải là dễ đâu. Có những lúc không phải là mình muốn là được, trong cuộc đời có những lúc mà nó được mặt này, nó mất mặt kia, nó éo le, nó oan trái như vậy. Ví dụ thầy lại nãy thầy trở lại cái mà năm cô thương mình, may mà còn có một cái hướng thứ sáu là chùa để ta trốn. Chứ nếu mà không có cái hướng chùa để ta trốn, dính vào cô nào cũng khổ cả, chứ không phải không.

[20:09]Rồi bây giờ có một trường hợp khác nữa, mình đi học, đi về Hà Nội học, rồi làm việc, rồi lập gia đình ở Hà Nội, bố mẹ vẫn ở lại dưới quê, nhà thì cũng ít người, bây giờ già quá rồi thì bố mẹ bắt đầu bệnh, lên đây ở thì không có chỗ, mà mình bây giờ ở lại tiếp tục làm thì bỏ bố mẹ không ai chăm sóc, mà về kia mà chăm sóc bố mẹ thì bỏ mất việc làm thì kéo theo cả nhà cũng nghèo hết. Tính đường nào? Chọn lựa cách nào? Cực kỳ khó chọn lựa, phải không ạ? Cực kỳ khó chọn lựa, chứ không phải là dễ đâu. Trong cuộc đời có nhiều cái tình huống ta không biết chọn đường nào cho là tối ưu, là hoàn hảo nhất, không phải dễ đâu, tình huống là như vậy.

[20:57]Nhưng mà để ý thế này, khi ta chọn lựa tốt thì ta đem lời đến cho nhiều người hay vài người thì ta được phúc. Ta chọn lựa một điều xấu thì ta đem tổn hại đến cho người khác và gây tội cho mình. Hoặc là ví dụ vậy, ví dụ bây giờ một người vậy, cái khi họ trúng thầu họ làm một con đường, khi trúng thầu con đường thì họ trong cái cách làm của họ, họ được quyền chọn lựa là họ tăng cái thời gian mà chiếc xe lu nó chạy lên thì cái chất lượng con đường đó nó sẽ kéo dài được khoảng 20 năm mới bắt đầu sửa lại. Nhưng mà nếu họ giảm bớt cái thời gian xe lu chạy thì giảm bớt chi phí, họ lợi tăng lên thì đường chỉ 5 năm là bong tróc.

[21:48]Còn cái người mà ít hơn nữa thì một năm sau là bắt đầu bong tróc. Thì cái chọn lựa đó nếu mà chỉ đơn giản là gọi là chạy xe lu ít, giảm chi phí để mình có lợi nhuận nhiều thì nó là điều ác là đương nhiên rồi. Nhưng mà người này không phải vậy, người này lúc bấy giờ là bỗng nhiên có một cái họ muốn là cái lời nhiều chút xíu để đem về quê, họ xây lại một cái cái nhà thờ dưới quê. Cái làm chính vì có một cái ý ý ngầm ở đó họ muốn lời nhiều một chút, cái lãi nhiều một chút, mà lãi nhiều thì cái cái xe lu trên đường nó giảm thời gian chút xíu thì cái việc mà xây một cái nhà thờ, một cái từ đường ở quê và cái con đường lâu bong tróc hơn, bền hơn cũng là sao?

[22:40]Cũng là một sự chọn lựa và họ được quyền đó, họ làm cũng không ai biết đâu. Cái thời gian tính toán cũng khó, rất là khó kiểm tra. Khi mà đã đi qua vài năm bắt đầu hư rồi muốn kiểm tra không dễ, không truy ra được tội, không phải dễ. Không ai tính được cái thời gian mà xe lu chạy lên, chỉ có lương tâm mới biết thôi. Lương tâm mới biết là chiếc xe lu đó và cái hợp đồng họ ghi khống lại ví dụ nhà nước kiểm tra trong hóa đơn là chiếc này cũng lu đủ 20 tiếng đồng hồ, không bắt được, nhưng sự thực họ thỏa thuận ngầm với nhau họ lu có 5 tiếng và con đường đó chỉ một thời gian ít, ngắn là nó bong tróc hết.

[23:13]Và cái việc họ lấy tiền cũng không bỏ túi để làm một việc khác mà họ nghĩ là tâm linh, nhưng mà như vậy là sao?

[23:21]Đúng hay sai? Sai nhiều đó. Nên ở đây cái này nó dễ thấy cái sai cái đúng phải không ạ? Là cái việc từ đường là việc tâm linh tín ngưỡng là việc tốt, không không cãi, nhưng mà nó thuộc về một lĩnh vực khác, không được lấy xén của cái cái lợi ích công cộng mà mà bỏ vào điều đó. Thì ở đây nó sai đúng rất rõ ràng. Nhưng mà người này trong cái lúc đó họ được quyền chọn lựa đấy, họ có quyền, họ là giám đốc họ được quyền chọn lựa và họ sắp xếp tính toán được, che lấp được đấy. Nhưng ở đây rõ ràng nếu là một sự chọn lựa khôn ngoan, thông minh thì phải chọn điều điều phúc, điều tốt, chấp nhận cái từ đường chưa xây nhưng mà

[24:02]phải làm con đường cho nó bền để người ta đi được bình an, đỡ tốn ngân sách nhà nước trong cái việc sửa chữa thì đó là một việc chọn lựa khôn ngoan. Còn nếu chọn lựa không khôn ngoan, cứ nghĩ là cũng là một việc có lợi, cũng không phải là việc cá nhân thì cứ trích bớt tiền đó đem về xây cái từ đường thì đó là một việc không khôn ngoan. Cái từ đường đó sau này cũng sẽ sập và cái nhà thờ cái dòng họ sau này sẽ tiêu tan luôn vì cái từ đường xây mà từ cái tiền rút ruột của công trình. Đó, ta nhớ ở đây phải là người biết tội phước, phải là người biết đánh giá được cái lợi ích của riêng, cái chung là thế nào để có được cái sự chọn lựa thông minh, khôn ngoan.

[24:43]Mà phải là người rất là có cái tâm, đạo đức thì mới đi tìm một cái chọn lựa khôn ngoan và thông minh để lợi cho người mà phúc cho mình. Còn nếu ta cứ nghĩ cho mình, hại cho người thành ra tội cho mình, mà một cái tội cho mình có khi nó thành ra cái tội của cả một cái dòng họ. Nên ở đây là như vậy. Nên trong cuộc đời này cái người có phúc luôn luôn đứng trước nhiều sự chọn lựa. Và nếu ta không có trí tuệ, ta không có đạo đức, ta không hiểu nhân quả sâu xa, ta không hiểu về tâm linh sâu xa, thậm chí mà nếu ta bất chấp luật pháp thì ta sẽ chọn lựa một điều sai lầm. Mà đã chọn lựa một điều sai lầm rồi, bắt đầu cái tội đã đến bao vây

[25:29]ta lần lần rồi, ta lần lần rồi thì cái họa đang chờ ở phía sau. Ví dụ như ngày hôm nay vậy, hôm nay là ngày Chủ nhật đẹp trời, nắng ấm phải không ạ? Ở đây ngày hôm nay sáng nay ta được mấy chọn lựa? Sáng nay ta được mấy cái chọn lựa? Khoảng ba cái chọn lựa phải không? Một, ở nhà nghỉ cho khỏe. Hai là đi thăm bạn bè hay đi chơi đâu đó. Ba, lên chùa Tương Mai ngồi nghe Pháp rồi ăn bữa cơm chay. Trong ba cái chọn lựa đó thì chúng ta đã chọn lựa cái cái thứ ba thì đó là một chọn lựa hết sức là thông minh, hết sức là thông minh.

[26:17]Ta thấy thế này là không phải lâu lâu ta mới đứng trước một sự chọn lựa khó khăn, không phải lâu lâu ta mới có đâu. Mà từng ngày, từng giờ trong cuộc sống ta luôn luôn phải chọn lựa. Giống như ngày hôm nay vậy phải không? Ngày hôm nay ta đã chọn lựa đi chùa, bỏ bớt những việc khác. Đúng không ạ? Thầy hỏi mấy em biết có đúng không? Đúng phải không ạ? Nên ta đã chọn lựa đi chùa. Nhưng mà khi đi chùa, bắt đầu ta chọn lựa mặc bộ đồ gì, có không? Đó cũng là một chọn lựa. Nên mặc đồ đẹp một chút hay là bình thường một chút, và cũng phải lăn tăn trong đầu một chút xíu phải không ạ? Và chọn bộ đồ nào mới là thông minh? Màu nâu mới thông minh?

[27:07]Không biết có thông minh hay không à nha, không biết. Đó thì có người mới nghĩ thế này, thôi ta đi chùa ta chọn bộ đồ nó quê quê, xấu xấu, bình thường một chút, tại vì chùa là tu hành, mà tu hành thì cái gì nó giản dị là hay. Nhưng có người nghĩ đi chùa phải mặc đồ hết sức là đẹp để cho mọi người nhìn, mọi người nhìn mà họ thấy đi chùa là sang, là đẹp, là vui để họ bắt chước họ đi chùa theo. Cũng suy nghĩ vậy cũng được phải không ạ? Cho nên lựa qua lựa lại lấy bộ đồ đẹp nhất. Nó cũng là một chọn lựa phải không ạ? Và cái nào mới là thông minh? Cái nào mới thông minh? Cái nào mới thông minh? Thấy không?

[27:44]Đấy, đấy, đấy nó nó không có đơn giản đâu. Rồi, khi vào chùa rồi ta chọn gì? Ta chọn cái giờ đi chùa, đi sớm hay đi muộn? Sớm hay muộn? Lý do tại sao đi sớm? Giành được chỗ ngồi tốt. Đó chọn lựa đấy. Mà ta đi sớm mà vẫn không giành chỗ ngồi tốt, đi sớm để đón mọi người đưa mọi người sắp xếp ngồi, bày ghế bày đồ công quả, biết rằng sẽ có những người đến sau sẽ ngồi thì ta đi sắp ghế, thì đó là một chọn lựa thông minh. Còn ta đi sớm để lấy cái ghế đặt vào chỗ ngon nhất ngồi thì đó là một chọn lựa hơi hơi khôn thôi. Khôn nhưng mà, khôn nhưng mà không thông minh lắm, như vậy. Rồi bây giờ ta nghĩ là ta chọn lựa con đường đi muộn tới sát giờ

[28:32]đến nghe giảng được rồi, thì đó là khôn hay là không khôn? Khôn hay không khôn? Tùy suy nghĩ phía sau nó nữa phải không ạ? Rồi, đó một cái. Rồi bây giờ là lát nữa đi nghe giảng xong rồi ta đi đâu? Tính trong đầu chưa? Đó, ta thấy như vậy suốt cuộc đời của ta luôn luôn ta phải đều là cái gì? Chọn lựa, phải không ạ? Và bây giờ trong những điều ta phải chọn lựa đó, ta chọn lựa làm sao cho nó thông minh. Và cái chọn lựa thông minh trong từng việc nhỏ như vậy, Phật gọi là tám muôn tế hạnh. Phật gọi là tám muôn tế hạnh. Tám vạn cái đạo đức nho nhỏ, nho nhỏ trong cuộc sống, những điều mà Phật không thể dạy hết.

[29:23]Những điều mà thầy mình không thể dạy hết, không một vị Bồ Tát xuất trần nào xuống đây dạy cho ta được những điều nho nhỏ đó cả, mà cái đó thuộc về chính ta. Chính cái công đức tu hành của ta, chính bản lĩnh, chính trí tuệ của ta. Chứ không ai dạy ta được điều đó. Bây giờ có Phật nào dạy ta: "Nè con, tới hôm nay đi chùa con mặc đồ cho thiệt đẹp nha", có ai dạy điều đó không? Không. Rồi ta đi chùa đến đây ta đi bằng xe nào, không ai dạy ta điều đó cả. Mà ta cứ phải chọn lựa, cứ phải đối diện với rất nhiều điều trong cuộc sống này để ta chọn bốc ra một cái mà dùng. Mà trong một cái mà bốc ra một cái mà dùng đó,

[30:02]nếu ta khôn ngoan có đạo đức thì Phật gọi đó là tám muôn tế hạnh. Cho nên trong một người tu hành trong đạo Phật, Phật dạy thế này, đó là một tỳ kheo phải giữ gìn được ba nghìn oai nghi, tám muôn tế hạnh. Ba nghìn oai nghi là làm sao? Thường có bốn oai nghi chính: đứng, đi, nằm, ngồi. Nhưng mà Phật dạy một vị tỳ kheo phải giữ được ba nghìn oai nghi. Tức là mỗi một cử động, không có một cử động nào được quyền xấu cả. Ví dụ khi một giảng sư như thầy, thầy giảng thì thầy hay đưa tay, nhưng mà nếu mà thầy mà đưa cái tay ra mà xấu thì phạm vào ba nghìn oai nghi liền. Và mỗi một cái nhìn của thầy cũng vậy, phải cái nhìn làm sao cho nó hợp lý.

[30:49]Nếu nhìn không hợp lý là phạm vào cái ba nghìn oai nghi liền, không phải đơn giản. Ví dụ bây giờ bao nhiêu con người thì ngồi thầy cứ nhìn một cái chỗ thầy giảng hoài thầy nói vậy, đó là thầy phạm ba nghìn oai nghi á. Hoặc là cái người đó họ có ai đeo cái xâu chuỗi gì đẹp quá thầy cứ vừa giảng mà cứ nhìn cái xâu đó hoài là phạm, không được. Hoặc là khi mà thầy khát nước thầy cầm ly nước thầy uống ực ực ực nó rớt nhiễu nhão tùm lum đó là phạm ba nghìn oai nghi. Nói rõ rằng là đẹp trong từng cử chỉ nhỏ, một người tỳ kheo là như vậy, đẹp trong từng cử chỉ nhỏ. Bước xuống xe, lên xe, bước vào cổng hay là người ta va vào mình,

[31:23]người ta chạm vào mình, mình mình chạm người ta rồi mình lui lại một chút xíu, lui lại cho đẹp, chứ không có không có làm hốt hoảng, không có ra cái vẻ hốt hoảng. Tức là đẹp trong từng cử chỉ nhỏ. Mà để có thể đẹp trong từng cử chỉ nhỏ như vậy thì buộc lòng cái nội tâm phải làm sao? Phải tu rất là kỹ, giữ gìn tâm hồn mình rất kỹ thì mới có thể hiện ra bên ngoài đẹp trong từng cử chỉ nhỏ. Dễ không ạ? Không phải dễ đâu. Rồi cái tám muôn tế hạnh là gì? Là sự chọn lựa trong hành động. Sự chọn lựa trong hành động từng điều rất nhỏ trong cuộc sống này. Mà mỗi một điều chọn lựa đó đều là sự khôn ngoan,

[32:04]đều là sự thông minh, nghĩa là có lợi cho mọi người, diệt trừ được cái ngã của mình. Đó là sự chọn lựa thông minh, từng điều nho nhỏ từng điều nho nhỏ. Thầy nói ví dụ, ví dụ như thầy đi giảng vậy, thì đúng nghi lễ chùa đó khi mà thỉnh giảng sư là phải bưng mâm, bưng khay phải không ạ? Rồi phải tác bạch, phải quỳ, phải lạy, phải năn nỉ rồi rồi ông giảng sư ổng mới lên ổng giảng. Thì có khi cũng phải như vậy, có khi đến nơi nào đó thầy cũng phải đợi để cho người ta tác bạch thỉnh. Nhưng có khi như nãy đó, chả ai tác bạch thầy, thầy cứ bưng đi ra thầy giảng luôn vậy, không sao cả. Vì sao vậy? Bởi vì có khi cái chùa thân tình nha,

[32:46]mọi việc cũng bớt có cái lễ mễ, thầy trò hiểu nhau quá rồi, dòm mặt thầy chán quá rồi thì cũng chẳng cần gì phải nghi lễ nha. Đến cái giá trị là gì? Giá trị là từng lời đạo lý mà ta ta nói với nhau, chứ không phải là giá trị cái lễ mễ. Cho nên thôi cứ cứ nhẹ nhàng thoải mái và bớt nghi thức. Nhưng có những trường hợp, có những nơi mới cái nọ lạ thì mình thôi mình cứ giữ cái nghi lễ. Cho nên việc mà chọn nên giữ nghi lễ hay nên bỏ bớt cái nghi lễ cũng là gì? Cũng là một sự chọn lựa cẩn thận. Và cái sự chọn lựa đó nếu đúng thì Phật gọi là tám muôn tế hạnh. Đó là người tu. Như trong chùa thì là như vậy,

[33:29]trong chùa thì những điều đó phải hết sức là cẩn thận. Còn ở với người cư sĩ ta cũng vậy, với bao nhiêu điều bề bộn trong cuộc sống này, lúc nào buộc ta phải phải chọn lựa một điều thông minh nhất, điều khôn ngoan nhất và đó là cái điều mà tạo hạnh phúc cho ta, có nghĩa là gì? Đem đến lợi cho mọi người. Còn nếu mà ta chọn lựa cứ mãi chọn cái điều lợi cho ta thì sẽ có người bị bị tổn hại, mà nếu người bị tổn hại thì lập tức ta bị cái gì? Ta bị tội, đó vậy. Rồi bây giờ cũng vậy, hôm nay là ngày ta đi chùa, ngày Chủ Nhật thì ta sẽ chọn lựa buổi trưa nay, buổi chiều nay trong ngày hôm nay ta ăn chay hay ăn mặn?

[34:15]Nói thiệt đi, khai thiệt đi. Ăn chay thì không ngon bằng ăn mặn, đúng không ạ? Vì sao? Bởi vì này không phải là không phải là thức ăn động vật nó ngon đâu. Thức ăn động vật nó tanh lắm. Nhưng mà chỉ bởi vì thức ăn động vật tự nó có cái men tiêu hóa, tự nó có cho nên nó kích thích người ta ăn rất là ngon, ngon miệng, chứ không phải là thức ăn động vật ngon đâu, thức ăn động vật nó tanh hôi. Nhưng mà vì nó có cái men tiêu hóa cho nên nó kích thích ăn uống. Và nó có cái đạm động vật nó làm cho người ta khỏe.

[34:59]Và người ta khỏe để làm gì? Khỏe để làm gì? Khỏe để hưởng thụ, cái đó mới chết á.

[35:09]Còn ăn chay thì thức ăn thực vật không có men tiêu hóa cho nên thường ta không ăn được nhiều. Ví dụ như đậu phụ ngon nhất cũng không ăn được nhiều vì nó không có men tiêu hóa. Và cái đạm của nó không đem đến nhiều sức khỏe, vừa ăn ít mà vừa không có sức khỏe, cho nên người ăn chay luôn luôn là người như thế nào? Yếu, gầy yếu. Gầy yếu tự nhiên nhiều bệnh dễ phát sinh, trong đó có cái bệnh là tiểu đường. Bệnh tiểu đường nó phát sinh là bởi vì thận suy rồi cái tụy tạng nó suy, nên người ăn chay thường dễ bị tiểu đường, nếu không biết uống thêm thuốc, nếu không biết tập luyện, rất nhanh bị tiểu đường.

[35:52]Thì đó là lý do như vậy. Thì đó là hai món chay mặn. Tuy nhiên, nói về phúc về tội thì phía sau đó là cái gì? Là những điều khác biệt. Ta ít ăn thức ăn động vật, người ta thanh khiết.

[36:11]Ta có thể yếu hơn, có thể bệnh nhanh hơn, nhưng mà người ta thanh khiết, toàn con người ta thanh khiết. Tâm hồn ta làm sao? Cũng thanh khiết. Khi ta chết đi thì sao? Dễ sinh về cõi lành, cõi cao. Đó là hạnh phúc, cái phần thưởng ở phía sau. Còn ta ăn mặn thì ta được cái gì? Sức khỏe. Nhưng mà người ta sao? Nặng nề, ô trược, và tâm hồn ta cũng theo đó mà nặng nề, ô trược. Khi chết thì sao? Khó sinh về cõi lành, khó sinh về cõi lành. Ta nhớ một điều ở trên cõi trời không có thức ăn mặn, ha. Trên cõi trời không có thức ăn mặn. Thức ăn cõi trời cực ngon, nhưng mà toàn đồ chay. Nên khi ta ăn chay ta tương ứng với những cõi cõi lành ở phía trên.

[37:06]Mặc dù ở dưới cõi này ta có vẻ gầy yếu hơn, hơi xấu hơn một chút, hơi già hơn một chút, nhưng sẽ trở thành người cõi trời đẹp đẽ. Có một câu chuyện trong kinh Pháp Cú vậy. Khi vua trời Đế Thích lúc ông còn là ở cõi người thì ông có tới bốn bà vợ. Thì trong bốn bà vợ đó có một bà bà út á thì ít có làm điều phúc, Bà cứ hay đi lại tiệm uốn tóc để nhuộm tóc đỏ đỏ, rồi có lần bà tới thẩm mỹ viện để sửa mắt, sửa mũi vân vân như vậy. Đến khi mãn cái thân đó thì do ông làm phước nhiều quá, ông lên cõi trời, ông tới làm vua cõi trời và ba cái bà vợ kia cũng lên luôn cõi trời vì thường hay theo ông mà làm những điều công đức.

[38:04]Riêng cái bà vợ út thì ông cũng rất là thương thì đọa làm con con hạc như con cò, không được tái sinh làm người chứ đừng nói mà lên cõi trời thì ông rất là thương. Ông rất là thương thấy người vợ của mình mà bây giờ đọa làm cái thân súc sinh mà cái thân súc sinh mà con cò thì ăn cái gì? Ăn gì? Ăn tép, ăn cá nhỏ nhỏ lại là sát sinh và nếu cứ như vậy rồi không còn có cơ hội trở lại. Thế là ông phải chính ông phải hiện thân xuống mà không có hiện thân trời được. Hiện thành một giống loài mà nói chuyện được với con cò đó để làm cho con cò đó hiểu được. Ông dùng thần lực của ông khai mở cái não của con cò đó,

[38:46]mở cái não để ông nói truyền qua được ngôn ngữ và ông khuyên là con cò đừng ăn những thức ăn còn sống. Nếu có ăn tép thì lựa con nào chết rồi thì ăn. Tại vì không có ăn a ăn thức ăn thực vật được, phải ăn thức ăn động vật, nhưng mà nếu con nào còn sống thì kiềm chế, đừng mổ, đừng ăn, đừng bắt. Thì ông cứ thuyết phục mãi bằng cái ngôn ngữ của của cái con cò và con cò nghe ra bắt đầu tu theo cái kiểu ăn chay đó. Cũng đi lặn lội trên đồng, trên ruộng vậy. Nhưng mà con nào mà còn quẫy, còn động thì lại lảng tránh mặc dù rất đói. Và tìm cái con nào chết mà như vậy có nhiều không? Không, ít. Cái con mà chết sình ít cho nên con cò đó không đủ dinh dưỡng cho nên chết sớm.

[39:28]Chết xong trở lại làm người liền vì do là không có sát sinh nên được trở lại làm người. Và khi trở lại làm người rồi thì ông khiến ông xuống trực tiếp, ông hiện thân thành người tới dìu dắt cho tu tập, cho làm những điều phúc rồi đến khi bỏ thân đó rồi lên cõi trời. Mà cũng chưa lên được cõi trời, chỉ lên được một cõi A Tu La thôi, cõi thấp hơn cõi trời mà cõi thần. Thế là ông phải về đó ông giáo hóa rồi ông đưa về cõi trời, rất là vất vả. Chỉ vì là sao? Lúc còn sống ngang với ông không chịu làm những điều phúc giống ông, cho nên cái nhân quả tách ra đi xa liền. Mà may là có duyên mà ông theo ông độ mãi, còn nếu không có duyên để được

[40:08]theo độ thì trôi mất vào thân súc sinh luôn, không trở lại làm người. Đó, mà lúc mà bà ở với ông, lúc ông làm được rất nhiều việc phúc thì bà mải sao? Bà chọn lựa một cái chọn lựa không có thông minh là gì? Hưởng thụ, làm đẹp, mất hết thời gian. Nó giống như ta bây giờ vậy. Bây giờ ví dụ như à ta cảm thấy thời gian rảnh rỗi, công việc không bức ngặt mà ta lại có tiền thì ta chọn lựa cái gì lúc đó? Ta chọn lựa cái gì? Nếu lúc này công việc không nhiều, thời gian rảnh rỗi, ta lại đang có tiền, thoải mái thì ta chọn lựa cái gì? Đi du lịch, phải không ạ? Đó, thường ta hay bị là chọn lựa cái gì? Đi du lịch.

[40:59]Và đó là chọn lựa khôn ngoan không? Không, không khôn ngoan chút nào cả. Có rất nhiều người thích đi du lịch, rảnh và có tiền cứ thích đi du lịch, đi cho đến khi hết phước luôn. Hết phước rồi nghèo, nằm một chỗ, bệnh tật, không nhúc nhích được, rồi tinh thần suy yếu vân vân. Từ cái gì? Từ cái đi cho hết phước luôn. Nên trong cuộc đời ta phải nhớ một điều thế này: Đi hay không đi là quyền chọn lựa của ta, nhưng ta chỉ đi khi nào trong chuyến đi đó ta đi để làm một điều gì có lợi cho đời. Vì công việc cần thiết thì phải đi, đừng có khi không mà cứ đi, dắt xe đi. Cứ mỗi một bước chân đi vô nghĩa, cứ mỗi một vòng bánh xe lăn

[41:52]vô nghĩa là phước của ta mất đi một chút, nhớ như vậy. Nên vì vậy, nhớ là mỗi một bước chân ta đi, mỗi một vòng bánh xe ta lăn là chỉ vì một điều có lợi cho đời, nhớ hãy chọn lựa điều đó. Chớ thường ta hay bị cái thói quen, bị bắt chước mà ta hay có những cái chọn lựa không khôn ngoan, không thông minh, không có lợi về cái sự tu hành, không có lợi trong cái việc mà gây tạo công đức. Nhớ như vậy. Suốt cuộc đời ta, luôn luôn ta bị đặt trước nhiều điều chọn lựa nhưng mà ít có ai biết chọn lựa khôn ngoan, thông minh. Trừ những người mà biết tu hành, mà biết tu hành mà cũng phải có trí tuệ, biết kiềm chế, tu dưỡng nhiều,

[42:45]lúc đó ta mới có cái chọn lựa thông minh, khôn ngoan. Ví dụ như quý Phật tử á, tiền của mình làm ra rồi muốn xài gì đó thì xài, muốn dùng tiêu gì đó là tiêu. Ờ nghĩ là tiền của mình mà. Và ít có đặt vấn đề tội phước. Thế còn ở trong chùa cái vấn đề mà tiêu một đồng tiền là một sự chọn lựa khó khăn. Vì thầy không có mua bán, không có làm ra tiền. Tất cả tiền của thầy là sao, là do ai? Do Phật tử. Phật tử cúng dường. Và tiền đó để lo cho chùa, lo cho đạo, lo cho Tăng Ni tu tập, lo biết bao nhiêu Phật sự, á. Thì khi mà thầy tiêu một đồng, thầy cân nhắc cực khổ lắm, vì có đáng tiêu không, tiêu tới chừng đó vừa chưa?

[43:36]Nó không có cái thước đo nào cả, không có một tiêu chuẩn nào để đo cái đồng tiền thầy dùng là hợp lý hay không hợp lý cả. Thầy phải áng chừng áng chừng bằng cái trực giác của mình. Nghĩa là bây giờ cúng dường cho ông thầy đó ờ cúng tới ngang đó chắc vừa rồi, thôi, không nhiều hơn, không ít hơn. Ít hơn thấy ổng tội quá, mà nhiều hơn thì bắt đầu nó nó bắt đầu nó sai rồi, bắt đầu bất hợp lý rồi, nó thế là như vậy. Hoặc là bây giờ thức ăn mua cho chùa, cho chúng ăn, thức phẩm sử dụng trong chùa, ăn tới mức độ đó là vừa rồi. Nhiều hơn là bắt đầu tổn phước, ít hơn thì thiếu dinh dưỡng. Nhưng mà tùy thôi, với số tiền mình có được thì thôi ăn cỡ thức này

[44:17]là vừa, ít hơn thì tội nghiệp chúng mà nhiều hơn là phí phạm. Đó, phải cân nhắc từng chút từng chút một, tiêu việc gì phải cân nhắc cân nhắc. Và có nhiều khi có nhiều khi biết là một điều không hợp lý nhưng mà vì nhiều lý do cũng phải tiêu nữa. Đây là điều cũng rất là khổ tâm cho thầy. Có những điều rất khổ tâm và nhiều khi thầy cũng không tiện nói ra hết. Nhưng mà thôi, Phật chứng cho lòng thầy. Ví dụ thầy làm bất cứ việc gì, nhiều khi điều đó không phải hợp lý lắm với lẽ đạo nhưng mà Phật biết rằng thầy không dùng cho mình. Vì hoàn cảnh bất đắc dĩ phải tiêu một việc gì đó thôi đành phải tiêu thôi.

[44:54]Mà khổ tâm lắm, dùng một đồng cực khổ lắm chứ không phải là là là là sướng ích. Còn quý Phật tử tiền là mình làm cho nên nó ít bị vấn đề tội phước hơn với chùa, nhưng mà làm sao? Cũng phải hết sức là cẩn thận trong chi tiêu. Nghĩa là nếu ta tiêu một đồng hợp lý thì tiền nó cứ tới hoài, cái lộc nó không mất. Còn ta tiêu mà không hợp lý, bắt đầu cái lộc của ta nó giảm lại, nó không đến nữa. Thì đây là điều ta ta ta ta cẩn thận như vậy. Ta cẩn thận vì cái điều này. Ta có nhiều chọn lựa để tiêu, ta được mua cái này, ta được sắm cái kia, nhưng mà hãy cân nhắc từng việc từng đồng. Thầy không thể kể ra hết được, phải không ạ?

[45:36]Vì có nhiều điều riêng tư của mọi người. Trong bài giảng này ta không nói được, mà thầy chỉ mong rằng quý Phật tử nhớ là hãy chọn lựa khôn ngoan. Và cái chọn lựa khôn ngoan thông minh đó mà nó đúng với đạo lý, nó đem đến cái phúc cho ta, nó tăng trưởng được đạo đức của ta thì Phật gọi đó là gì? Phật gọi đó là gì? Tám muôn, tám muôn tế hạnh nha. Phật gọi đó là tám muôn tế hạnh. Mà nếu ta thực hiện được những chọn lựa thông minh tám muôn tế hạnh này tức là ta đến rất gần với gì? Với Phật, với với đạo pháp. Ta là con cưng của Phật đấy. Từng hành vi nhỏ, từng ý nghĩ nhỏ, từng lời nói nhỏ, hãy chọn lựa chọn lựa thông minh.

[46:24]Ví như lúc đó ta nên phải là nghiêm khắc, gay gắt hay lúc đó ta nên nói một lời nói ngọt ngào? Cũng phải khôn ngoan, phải thông minh. Có những trường hợp mà ta nghiêm, lúc đó hợp lý, ta dạy được một con người. Nhưng có những trường hợp cái lời nói nghiêm khắc không hiệu quả mà một lời nói ngọt ngào mới hiệu quả thì nên dùng lời nói ngọt ngào. Thì cái đó là những chọn lựa khôn ngoan, thông minh. Có những đứa bé lạ lắm, có những đứa bé nó bướng từ trong bụng mẹ mà mình cứ làm dữ với nó thì nó lại càng phản ứng và nó càng lì. Nhưng mà nếu nói nhẹ nhàng thì sao? Bỗng nhiên nó hiểu ra được lẽ phải trái và nó nó nó nghe lời.

[47:14]Rồi ví dụ bây giờ vậy, đi trên đường hai người va nhau một cái thì khi va nhau như vậy thì thái độ ta như thế nào?

[47:23]Ta chọn lựa giữa hai thái độ: Một là ta sừng lên, ta đổ lỗi cho người kia. "Bộ anh đui sao không thấy hả? Đi không thấy đường tông người ta?" Hai là ta chọn một thái độ cười xin lỗi nhé. Hai thái độ ta chọn cái nào? Ta chọn cái thứ hai phải không? Chắc không? Hay lúc đó là cái sân bản năng tự nhiên của ta nó buộc ta phải chọn cái thứ nhất là cái sừng sộ lên: "Bộ đui sao không à?" Rồi một lát hai người đánh nhau, có người chết vì va quẹt sơ sơ. Phải không ạ? Còn nếu ta cứ tập đụng cái là cười, đụng cái là cười. Nói vậy: "Thưa thầy, đụng cái cười mà cái tay kia nó sân, nó dữ quá thì làm sao mà con cười với nó được?"

[48:02]Hãy cười để dạy cho cái người kia một bài học suốt đời. Cái tay kia nó cũng quen, đụng ai cũng sừng sộ với nó, cho nên bây giờ nó đụng ai nó cũng sừng sộ để đối phó. Nhưng bỗng nhiên ngày hôm nay, một ngày đẹp trời, nó đi xe không biết lỗi mình hay lỗi nó không biết, nó đụng một cái gần chùa Tương Mai. Cái người đó vừa mới trong chùa Tương Mai đi ra, đụng một cái và nó chuẩn bị nó sừng sộ, và nó phải dữ hơn cái người kia. Thì bỗng nhiên nó gặp một nụ cười tươi, đôi hàm răng đều như hạt bắp, ánh mắt dịu dàng và nó không biết lỗi ai mà người kia đã xin lỗi nó trước. Và nó nhớ bài học đó suốt đời.

[48:42]Trong cuộc sống này, có những lúc va chạm, đáng lẽ phải tranh nhau hơn thua bằng cái thái độ hung dữ, ai dữ hơn người đó thắng. Thì hôm nay nó đã mềm lòng bởi gì? Bởi sự dịu dàng, tử tế, ngọt ngào của một con người nào đó mặc cái đồ nâu đi ra, vừa đi ra khỏi cổng chùa. Bài học đó suốt đời. Và nếu cả cái đất nước của ta, ai cũng giữ cái nụ cười khi va chạm như thế thì ta dạy được cho nhau hết thế hệ này tới cái thế hệ kia, cái sự tử tế, ôn hòa, hiền lành cũng thành một cái phúc cho cả dân tộc ta. Cho nên vì vậy ta cần rất nhiều nụ cười tử tế, ta cần rất nhiều sự chọn lựa thông minh trong cái thái độ của mình khi đối xử với nhau.

[49:28]Vì lúc đó ta không làm thầy ai đâu, ta cũng chẳng muốn làm thầy dạy ai đâu. Nhưng mà cái nụ cười của ta đã thành một cái lời khuyên bảo sâu đậm trong cái lòng của cái thằng cộc độn kia, cái thằng du côn mà nào giờ nó quen hung dữ. Nhưng hôm nay nó gặp một nụ cười tử tế, độ lượng của một người nào đó mang theo nó suốt cuộc đời và nó hiểu rằng nó phải bớt hung dữ lại. Để sống trên đời cho vui với nhau, ngày tháng thì qua mau, sống chết không biết bất chừng nào thì cái nụ cười nó vẫn đẹp hơn, vẫn hạnh phúc hơn hơn là cái thái độ sừng sộ, hung dữ. Đó là một cái chọn lựa khôn ngoan. Nhưng mà để có cái nụ cười dịu dàng lúc va chạm như vậy thì ta phải làm sao?

[50:15]Ta phải làm sao? Những tháng ngày trước đó là phải sao? Đi chùa, lạy Phật, tu tập, ngồi thiền rồi rất là rất là nhiều chứ không phải dễ đâu. Chứ thường bản năng của ta là đụng cái là sân lên, đụng cái là sân lên. Nhưng mà bây giờ mình đang ngồi vậy có người bước vô tát mặt mình một cái thì chuyện gì xảy ra? Chuyện gì xảy ra? Ta đau phải không à? Và cái đau lập tức nó kích động vào trong bản ngã nổi cái sân lên liền. Đó là một công thức tâm lý hết sức tự nhiên. Đúng không à? Nếu ai chưa tin kêu nhờ ai tát mình thử một cái. Khi ta bị đau nơi cơ thể thì nó động vào bản ngã và cái bản năng sân hận nổi lên liền. Đó. Chúa Giê-su dạy một câu:

[51:00]"Ai tát ngươi bên má này hãy đưa luôn má kia cho người ta tát." Cái câu nói hay lắm, hay lắm. Nhưng bây giờ ai tát ta một cái ta nghe đau thì ta như nãy thầy nói đó, ôm cái đau đó mà mà sống. Tát một cái bốp thật đau, ta ôm cái đau đó mà sống mà mỉm cười. Đó là một chọn lựa khôn ngoan. Ta hạnh phúc trong cái nghịch cảnh đó, ta hạnh phúc trong sự bị xúc phạm đó. Thì ta sẽ ngộ ra nhiều điều, trí tuệ ta lúc đó tăng trưởng lên liền. Nhưng để có thể bị tát một cái đau mà ta chọn lựa cái thái độ là gì? Ôm cái đau đó mà sống thì phải là gì? Phải là cả một quá trình quá trình tu hành, phải không à? Chứ còn nếu ta không tu gì cả,

[51:49]cứ sống tự nhiên theo cuộc sống thì ai tát tăm cái nổi sân lên liền. Còn ai tát ta một cái mà ta nhìn cái đau đó, ta quan sát cái đau đó, ta thích thú vì cái đau đó là ta đã là một bước tiến rất xa trên con đường đạo rồi. Cho nên vậy, trong cuộc sống này luôn luôn đem đến cho ta rất nhiều chọn lựa trong từng giây phút. Thì phải nhớ tỉnh táo cũng trong từng giây phút để có những chọn lựa mà khôn ngoan nhất trên đời này. Ban đầu thì thầy ví dụ là ta chọn lựa mua cái nhà hay ta chọn lựa mua một bộ đồ thì lâu lâu mới có dịp. Nhưng không phải, trong cuộc sống này cứ đưa đến cho ta vô số điều vô số điều chọn lựa như vậy.

[52:31]Và lúc nào buộc ta phải gì? Phải chọn lựa một cái điều khôn ngoan, khôn ngoan nhất. Nói: "Bây giờ, bây giờ thưa nói thưa thầy, con không chọn lựa gì hết, con ở không." Ở không cũng là một chọn lựa chứ không phải là không chọn lựa. Nha. Nói: "Nghe thầy nói mệt quá à. Nói chọn này cũng kẹt này, chọn kia cũng được kia, không biết. Thôi, bây giờ con không chọn lựa gì hết, ở không." Thì xin thưa, ở không cũng là chọn lựa. Và đó là một cái chọn lựa ngu nhất nhì thế giới này.

[53:13]Vì sao vậy? Vì khi ta không làm gì cả thì cái tội bắt đầu xuất hiện xa xa rồi. Ta chưa thấy tội, ta nói: "Ở không mà làm gì có tội?" Xin thưa, ở không chính là tội. Ở không chính là tội. Cái tội bắt đầu ló dạng xa xa xa xa rồi. Rất thích cái câu nói của Chúa Giê-su. Ở trong Phúc Âm có nói cái tục lệ của người Do Thái là họ cái ngày thứ bảy họ nghỉ cái ngày Sa-bát, thế là ngày đó không ai được làm gì. Ngày đó chỉ lo đi đến nhà thờ thôi. Thì hôm đó là có một con có một con cừu của ai té xuống giếng thì để bưng được nó lên mà không bưng nó lên thì lát nó chết, mà bưng nó lên thì sợ phạm cái ngày Sa-bát của đạo Do Thái.

[53:57]Thì có người đến cái Chúa Giê-su: "Kéo lên đi." Chúa Giê-su phụ kéo con cừu lên. Rồi mấy cái người đạo Do Thái lại mới cự, nói: "Sao hôm nay là ngày Sa-bát mà ngài lại đi làm việc?" Chúa Giê-su trả lời câu này: "Cha của ta ở trên trời không bao giờ ngừng nghỉ, không bao giờ nghỉ việc." Cái câu này thật sự là một câu của một Bồ Tát chứ không phải không. Cha của ta trên trời tức là ý nói Chúa Trời đó, như chư Thiên đó, bây giờ mình phải hiểu là vua trời Đế Thích đó. "Cha của ta trên trời không bao giờ ngưng nghỉ, lúc nào cũng làm việc cả. Cho nên ta dưới này ta cũng lúc nào cũng làm việc." Và lúc

[54:36]ấy ý Chúa nói rằng việc mà có cái ngày Sa-bát nghỉ ngơi là một ngày tầm phào của con người, ý nói như vậy. Nhưng câu nói đụng chạm, nó đụng chạm tới cả một hệ thống Do Thái giáo cho nên cái người Do Thái giáo mới tìm cách mà mưu hại Chúa Giê-su. Ở đây ta ngắt ngang câu đó, ta trở lại, cái câu nói mà: "Cha của ta trên trời không có một ngày ngừng nghỉ" là câu nói của Bồ Tát Đại thừa. Vì những cái vị Bồ Tát ở trên cõi trời, chư Thiên ở cõi trời sự thực không bao giờ ngừng nghỉ. Lúc nào các ngài cũng an vui, cũng hạnh phúc và lúc nào cũng có việc làm. Nhớ như vậy, ta nhớ như vậy, lúc nào cũng có việc làm. Nói:

[55:17]"Ủa, trên trời việc làm gì? Coi phim thấy trên trời múa hát không à." Có không ạ? Coi phim Tôn Ngộ Không chưa? Đó thấy vua trời ngồi cái thiên nữ múa hát rồi ha. Đó rồi cứ bắt đầu mình cũng đi mình múa thì tưởng như vậy là ở trên cõi trời, không có. Cõi trời không có chuyện mà ở không hưởng thụ. Trên trời lúc nào cũng làm việc. Mà làm việc gì? Ai biết? Ai biết trên trời lúc nào cũng làm việc và làm việc gì không ạ? Nếu ai biết thì người đó là Bồ Tát, phải không ạ? Đầu thai cũng tái lại đây. À nếu mà ta đón xem cái tập truyện tranh về cuộc đời Đức Phật Đỉnh Mô Tuyết tập 23 ta sẽ hiểu các vị chư Thiên từng giờ từng phút làm gì trên cõi trời.

[56:05]Hoặc là sau cái bộ Pháp Cú năm nay, năm nay thầy giảng hết cái bộ Pháp Cú, qua sang năm sẽ bắt đầu giảng về Bồ Tát Đại thừa thì ta sẽ hiểu trên cõi trời làm gì từng giờ từng phút mà không bao giờ ngưng nghỉ cả. Tại vì ngưng một giây là mang tội. Sợ chưa? Cho nên người nào cũng vậy, ta sống ở cõi này mà không bao giờ cho phép mình ở không thì người đó là cái hạnh của chư Thiên, cái hạnh của Bồ Tát đó. Còn nếu ta tự cho mình, tự cho phép mình ở không, hưởng thụ, ta rời xa cái cảnh giới của chư Thánh rồi. Ta đang sống của phàm phu, và nếu ở không nhiều quá mình trở thành súc sinh đó. Cho nên vì vậy, mà nói trong bao nhiêu cái chọn lựa,

[56:49]nói thôi thôi không chọn lựa hết, ta ở không khỏi chọn lựa. Không, ở không cũng là một chọn lựa, và đó là một chọn lựa hết sức sai lầm. Vì sao vậy? Vì khi ta ở không, mũi ta vẫn phải thở, nha. Thức ăn vẫn phải dung nạp, nước vẫn phải uống. Ta vẫn phải ở trong nhà, ta phải ở trong một cái bầu không khí của một xã hội, ta phải ngồi ở trong một cái không gian của một quốc gia được luật pháp che chở, được những người lính chiến người ta đang giữ ngoài biên cương bảo vệ cho mình ở không. Tức là ta đang thọ rất nhiều ân nghĩa mà mình thì không làm gì để đền đáp cả. Hãy nhớ điều đó vậy. Như mình đang ngồi đây, mình đừng tưởng là chỉ là của chùa, không có đâu.

[57:35]Ta đang ngồi bình yên trong chùa này thì phải hiểu đây là cả một hệ thống luật pháp đang vận hành. Ha. Chùa ta mới hoạt động được bình yên. Ngoài kia xe cộ đi lại trật tự, không có ai vào đây ăn cắp, chém lộn, chém bậy chém bạ. Và ngoài biên thùy không có kẻ thù xâm chiếm thì ta mới ngồi đây. Cho nên, nơi ta ở, câu ta nói, hơi ta thở đều mang cả cái đất nước này, mang cả cái hành tinh này trong trong cuộc đời của ta. Mà nếu ta không biết, ta cứ ngỡ là: Thôi, tôi không làm gì hết, không đụng chạm tới ai, là ta đã hiểu lầm, nhìn không tới, hiểu không ra, ta mới chọn lựa một cái chọn lựa sai lầm là ở không.

[58:18]Nên ở không là một điều sai lầm, mắc nợ, mang tội, ích kỷ, hết phước luôn. Nhưng nói: Nhưng mà thưa Thầy, lúc nào cũng chọn lựa, lúc nào cũng làm, ai cũng mệt. Đúng như vậy. Lúc nào cũng phải làm thì mệt, nhưng có những cái ta làm mà khỏe. Lúc nếu mà có những việc ta làm làm ta mệt thì ta đổi qua cái việc làm mà khỏe. Đố ai biết? Làm gì mà khỏe? Có những việc làm khiến ta mệt, đúng, thì lúc đó ta đổi qua những việc làm làm ta khỏe bù lại. Việc gì? Giữ tâm thanh tịnh, nhiếp tâm trong chánh niệm, an trú toàn thân. Nhớ thân này vô thường, biết hơi thở ra, biết hơi thở vào hơi thở ra rõ ràng, khỏe ngay.

[59:15]Lúc đó mọi người nhìn vào thấy như ta không làm gì cả, nhưng sự thật lúc đó ta? Ta lại đang làm một việc rất là cao thượng là nhiếp tâm trong trong thiền định. Việc này còn làm nhiều hơn vô số những việc khác nữa. Mà nhìn vào cứ tưởng ta ở không, nhưng sự thật lúc đó ta vẫn đang làm. Nói: Thưa đồng ý với Thầy, nhưng thưa Thầy, phải ngủ nữa. Vậy ngủ là có làm không? Ngủ cũng là làm. Làm việc gì? Phục hồi cho sức khỏe để chuẩn bị cái gì? Chuẩn bị sống một ngày mới tràn đầy phúc lạc, tràn đầy công đức. Nha. Ta ngủ không phải là để để hưởng thụ, mà ngủ để phục hồi lại sức khỏe cho một ngày mới làm được nhiều điều phúc lành, tu tập được nhiều hơn nữa.

[1:00:13]Đồng ý không ạ? Chứ không phải ngủ vì mình, nhớ. Nên một người hiểu đạo thì ngủ không phải vì mình mà ngủ, ăn không phải vì mình mà mà ăn. Diệt trừ được cái tâm hưởng thụ bí mật thẳm sâu trong tâm hồn của mình. Diệt trừ được tâm hưởng thụ bí mật. Vì sao vậy? Vì tất cả chúng ta, ai cũng bị một bản năng là hưởng thụ. Ăn cho ngon, ngủ cho sướng, mặc cho đẹp.

[1:00:48]Ai cũng bị cái bản năng đó cả. Nhưng mà khi ta tu đến một mức độ chín chắn, tạm đủ, thì cái tâm hưởng thụ đó bị diệt dần, diệt dần. Lúc đó ăn không phải vì ngon mà ăn, vì hưởng thụ mà ăn, mà ăn để có gì? Có sức khỏe mà mà tu, mà phụng sự. Ngủ không phải để cho sướng, mà ngủ để có sức khỏe mà mà tu, mà mà phụng sự. Hai cái thái độ sống nó khác nhau hẳn. Một cái thái độ sống ta chọn lựa là sống để hưởng thụ và một thái độ sống là sống để tu và phụng sự. Thì đến khi mà ta tu, ta diệt được dần cái bản năng hưởng thụ, ta mới chọn lựa được cái thái độ sống thứ hai là sống để tu và phụng sự. Mà điều này nó sâu kín trong tâm hồn, nhìn bên ngoài ai cũng giống như ai hết.

[1:01:40]Nhìn bên ngoài ai cũng phải ăn, ai cũng phải mặc, ai cũng phải ngủ, ai cũng phải thụ hưởng điều gì đó. Nhưng chỉ những người mà có tu tập thì bí mật cái đằng sau của cái sự thụ hưởng đó chính là gì? Chính là không có hưởng thụ. Không có hưởng thụ, mà vì một cái mục tiêu, một lý tưởng cao vời hơn. Nhớ như vậy. Điều này là những điều thẳm sâu, cũng không ai dạy ta được, cũng không ai rầy ai trách ta được. Ví dụ ta ăn một bát cơm, thì có ai bắt phạt tù ta, có ai rầy ai trách ta vì ăn một bát cơm không? Vì sao? Không, vì ai cũng phải ăn, và ai cũng được quyền phải ăn. Nhưng bí ẩn phía sau bát cơm đó là gì?

[1:02:22]Là người ăn cho ngon, còn người ăn để có sức khỏe mà tu và phụng sự. Phía sau đó không ai kiểm soát được cả. Phía sau đó chỉ có lương tâm và trí tuệ của ta tự kiểm soát lấy mình. Nên ta thấy một điều rõ ràng: tu hành là cái gì? Tu hành là một điều mà không ai kiểm soát ai được, mà chỉ lương tâm, trí tuệ, đạo đức của ta tự kiểm soát lấy mình trong từng ý nghĩ thầm kín nhất. Mà chỉ sao? Chỉ những người dũng cảm, có trí tuệ, quyết tâm mới tự kiểm soát mình, mới chọn lựa cho mình một cái ý nghĩ cao thượng để sống. Còn mà không, không biết tu tập, ta đã chọn lựa cho mình một ý nghĩ hết sức là là tầm thường, hưởng thụ, sống để hưởng thụ.

[1:03:09]Ờ như vậy. Khi lớn lên một chút thì ta phải có một cái chọn lựa là lựa nghề, chọn lựa nghề nghiệp. Thì hầu hết ta chọn sai nghề. Hiện nay vậy, Thầy thấy hầu hết mọi người đều chọn sai nghề. Lúc mà ta đi học là đã chọn sai ngành. Nhiều người học ngành này đi ra làm ngành khác, có không ạ? Vì đó là chọn sai ngành học, mà cũng là sai nghề. Lúc ta học thì ta mơ làm cái gì lớn lao nên học cái ngành cho cao, nhưng mà ráng phải bị. Sáng nay trên báo Tuổi Trẻ có đăng cái bài: Cất bằng đại học để đi làm công nhân. Có đọc thấy không ạ? Cất bằng đại học để đi làm công nhân, thì họ than cái người học cao mà không được dùng cho đúng chỗ, không được tận dụng hết cái năng

[1:04:01]lực học hành của mình, mà phải đi làm một việc rất là thấp. Nhưng Thầy đọc bài đó xong Thầy hết sức là mừng. Và Thầy nói người này chọn đúng nghề, đúng nghiệp của mình. Mà cái người nào mà làm cái gì đúng nghề, đúng nghiệp của mình, người đó hạnh phúc. Người đó hạnh phúc. Ta đau khổ bởi vì ta lúc nào cũng chỉ muốn làm kỹ sư, bác sĩ. Còn cái người nào mà lớn lên chút, quyết tâm nói với bố mẹ: Thưa bố mẹ, lớn lên con quyết tâm đi làm công nhân. Thì chắc là bố mẹ khóc thét hết, phải không ạ? Tất cả bố mẹ đều nuôi con ăn học đều muốn con phải đậu đại học, qua đại học phải làm cái gì nữa? Cán bộ danh giá, chức gì cao cao một chút.

[1:04:40]Không ai nuôi con mình để nghĩ con mình lớn lên đi làm công nhân, lúc hãy còn nhỏ ai cũng ước mơ như vậy. Mà thằng bé nó nói khẳng định con lớn lên con làm công nhân, thì chắc bố mẹ khóc thét, nói ngược đời. Nhưng sự thật, đó là chọn lựa thông minh. Tại vì sao vậy? Bởi vì xã hội tự nó có những nhu cầu và nó có cái phân công. Chừng bao nhiêu người làm thầy được rồi, chừng bao nhiêu người làm kỹ sư được rồi, và chừng bao nhiêu người làm cán sự, cai quản, quản đốc, chừng bao nhiêu số đông hơn rất nhiều làm công nhân. Xã hội tự phân công như thế. Nhưng bây giờ cái lực lượng công nhân với nhu cầu rất đông ta không chọn,

[1:05:19]ta đi chen nhau giành cái vị trí trên cao, xã hội khủng hoảng, không tiến bộ được. Ta cần rất nhiều những người công nhân lành nghề, tận tụy, siêng năng và hạnh phúc, đạo đức. Đất nước ta tiến bộ khi có những lực lượng công nhân đó. Mà đất nước ta sẽ không tiến bộ bởi vì sao? Bởi vì có những người công nhân không lành nghề. Họ không biết làm gì được hết, không được đào tạo. Ai vớ đại vô làm đại công nhân sống qua ngày, sống với tâm trạng bất mãn, khát khao mơ ước điều trên mây, tay thì làm dưới đất mà đầu thì nghĩ trên mây. Đất nước ta không tiến bộ được. Đất nước ta cần những người công nhân lành nghề,

[1:05:57]an phận, tận tụy phục vụ chứ không phải như vậy. Nhưng mà khi ta từ nhỏ ta đã được dạy cái suy nghĩ là cứ chọn cái gì trên cao nhất mà đi, hướng tới rồi đến khi không thành ta ta thất vọng, ta tuyệt vọng, ta đau khổ. Và đất nước ta cũng bị ảnh hưởng theo bởi cái tâm lý đó. Cho nên bố mẹ sinh con ra đừng bao giờ đặt kỳ vọng cao nơi con cái mình, đừng bao giờ chọn lựa một cái mơ ước cao mà phải đi xem bói trước. Nói: "Thằng con tôi nửa lớn làm gì?" Ông thầy bói nói: "Thằng này nửa lớn làm công nhân, đầu tư cho làm công nhân nghe thầy." Nhưng mà khổ các ông thầy bói có ông nào mà nói con mình làm công nhân không?

[1:06:40]Mình sẽ không trả tiền quẻ. Cho nên mà nói ổng phải hứa: "Thằng này nửa làm bác sĩ nè" mình mới trả tiền quẻ cho nó hậu hĩnh, cho nên ta bị lừa. Chứ còn nếu mà ta có một cái máy vi tính gì đó, một máy tính đặc biệt là đứa bé mới sinh ra là tính toán là biết nó sẽ nằm ở vị trí nào trong cuộc đời này, ta đầu tư cho đúng thì xã hội ta ổn định, ta đỡ đau khổ. Nhưng mà thường ta nhầm hết, ta chọn nghề nhầm. Nên ở đây vậy là thường á là ta hay nhìn lên cao nơi một vài người nổi tiếng mà ta hướng tới. Nên xã hội cứ lúc đó chen chúc nhau, chen vai nhau để đi vào con đường rất hẹp chỉ dành cho một vài người, trong khi ta một triệu người mà ta

[1:07:21]chen vào một vị trí chỉ dành cho được một hai người thì làm sao? Quá vất vả, quá khổ sở và xã hội rối loạn. Còn nếu một vài người để cho một vài người, còn chỗ nào số đông ta thuộc về cái số đông, như vậy ta hạnh phúc. Nên đọc bài báo mà nói cất bằng đại học đi làm công nhân, đó là một thành công, một sự sáng suốt của xã hội, một sự cần thiết. Thì khi ta chọn nghề cũng vậy, hãy chọn cái gì đó nó vừa với phúc của mình, vừa với năng lực của mình và có thể phụng sự được. Chứ đừng có kỳ vọng cao để tìm một cái danh giá hay sự hưởng thụ, đừng kỳ vọng cao. Đó là lý do mỗi khi mà mỗi khi thầy có dịp thầy đi ngang qua một cái khu công

[1:08:01]nghiệp vào cái giờ tan tầm, người công nhân rất là đông và đổ tràn ra đường, lòng thầy dâng lên một cái niềm yêu thương kỳ lạ những con người đó. Những con người rất bình thường, như là ong vỡ tổ rất đông đông đông đông và họ về vội họ mua miếng bánh mì hay một miếng rau, miếng ruốc gì đó về để ăn buổi tối vội vàng. Nhưng mà yêu biết bao nhiêu những con người như thế. Thầy nhìn con người thầy rất là thương. Chứ không phải những người mà đi xe hơi cao kỳ bóng lộn mà thương đâu không phải, những người đó ít quá. Chính cái số đông đó mới xây dựng lên cái xã hội này là như vậy. Thì khi ta chọn nghề cũng vậy, đừng có mơ mộng mà hãy chọn

[1:08:42]cái nghề nào vừa với tầm của ta, với phúc của ta, với năng lực của ta, miễn là là phụng sự được cho cuộc sống này. Rồi bây giờ ta chọn lựa bạn bè để chơi cũng vậy, ta chọn theo tiêu chuẩn nào? Thường ở cái tuổi mà ta bắt đầu có bạn là ta chưa đủ khôn ngoan để chọn bạn. Mà cái hoàn cảnh thôi, nên có khi ta chọn nhầm bạn tốt thì đó là may mắn, có khi chọn nhằm bạn xấu sau này cuộc đời ta hư luôn. Thì bạn xấu nó dạy ta đủ thứ trò ma manh, mun bậy bạ, tội lỗi. Nhưng mà nếu ta là người biết đi chùa thì hãy khôn ngoan chọn bạn mà chơi. Một là bạn tốt để ta học, hai là bạn xấu khi mà ta đủ sức kèm cặp nó dạy dỗ nó, còn không thì thôi. Nhớ.

[1:09:34]Rồi ta chọn bố mẹ,

[1:09:38]có ai chọn được bố mẹ mình không? Thì ta nghĩ là mỗi khi có chuyện gì xảy ra, nói là khi đứa con sinh ra trong cuộc đời này con đâu có chọn lựa được bố mẹ đâu, phải không? Đẻ đẻ đại ra rồi bất ngờ con có mặt trong gia đình này với ông bố như thế, với mẹ thế. Là bố thì thông minh thế mà mẹ thì đẹp thế. Bố thông minh mà xấu, mẹ đẹp mà hơi đần, tới chừng con cộng cả bố cả mẹ lại nên con vừa xấu vừa đần. Nói: "Không chọn lựa được", nhưng mà sự thực không phải đâu. Nếu ta có cái nhìn ngược ra lại trước khi đầu thai, ta sẽ thấy là ta có chọn lựa đấy. Ta có chọn lựa đấy chứ không phải không đâu. Ừ ta có chọn lựa đấy.

[1:10:21]Trước khi đầu thai ta được chọn lựa đấy. Cái người mà có phúc nhiều đó, ta có khoảng chừng mấy chục gia đình để ta chọn. Cái người có phúc nói: "Gia đình này được cái ưu điểm là học cao, thanh cao, nề nếp gia phong tốt nhưng mà không giàu lắm. Gia đình này bố mẹ này thì đại gia giàu nhưng mà mỗi người đi mỗi nơi và ít chăm sóc gia đình, mình đầu thai vào gia đình này thì phải tự bơi, tự dạy dỗ mình." Gia đình kia thì vân vân là cả năm chục ta tự do chọn vì ta có phúc. Còn trường hợp mà cái gia đình đó rất là nghèo mà ta vẫn phải đầu thai bởi vì sao? Vì ta vì ta ít phúc không chọn lựa được. Mà còn có trường hợp này mới thê thảm nè.

[1:11:02]Không biết ta gây cái tội gì đời trước đó không biết, thì đến khi mà ta chỉ có hai con đường: một là đọa làm chó thì đi đâu cũng được người ta vuốt ve, người ta bồng thương; hai sinh làm người, đi đâu người ta cũng ghét. Coi trường hợp đó mới thê thảm, mà được hai chọn lựa, mà hai chọn lựa không có chọn nào ngon cả, phải không ạ? Làm chó hễ chấp nhận làm súc sinh ở thân phận thấp thì đi đâu cũng người ta bồng bế, vuốt ve rồi thả cho đi chơi; còn quyết tâm để được làm người thì đi tới đâu người ta nhìn người ta cũng ghét hết. Vậy mình chọn cái nào? Nếu trong trường hợp đó mình chọn cái nào ạ? Cái nào?

[1:11:47]Dễ chọn không? Khó đấy! Có người nghĩ: "Thôi mình có suy nghĩ, có hiểu biết mà đi đâu người ta cũng chê bai, người ta ghét khổ tâm, thôi thà làm con chó không biết gì mà được người ta vuốt ve." Phải không? Có người đã suy nghĩ như vậy: "Thôi thà làm chó coi chấp nhận làm súc sinh." Có người nói: "Thôi làm chó không biết thôi thà thà làm người, có khổ nhưng mà thôi ráng làm người để được học hỏi, để còn được đi chùa tương mai vân vân." Vậy thì chọn làm người, đó. Mỗi người khác nhau như vậy chứ không phải dễ đâu, cái nào cũng có cái thiệt hết, cái chọn lựa. Nên bây giờ nói, bây giờ ta chọn lựa bạn bè thì

[1:12:19]thôi tùy cái trí tuệ của mình để chọn lựa. Nhưng mà ta chọn lựa cha mẹ, chọn lựa gia đình để đầu thai vào thì lúc trước khi mà đầu thai ta có người được chọn lựa nếu ta là người có phúc, còn có những trường hợp rất ít cái khả năng để chọn lựa khi ta chọn được một trường hợp không hay lắm, nhưng bỗng nhiên sinh vào gia đình nghèo, bất hạnh đủ thứ hết thì phải biết rằng lúc trước khi đầu thai ta ít đường đi quá. Đành thôi đừng buồn, đừng buồn nữa mà thôi là nghiệp và cố gắng phấn đấu trong một đời này ta tạo phúc lại, đi chùa làm phúc, yêu thương phụng sự lại để thay đổi cái nghiệp cho cho kiếp sau.

[1:12:56]Nhớ như vậy. Tại vì kiếp này qua kiếp kia coi vậy chứ nó nhanh lắm, đừng có buồn, đừng nản, vậy đó. Thời gian nó thấm thoát qua cái vèo mất tiêu à. Đời người vô thường chóng vánh, cái quan trọng là hiểu đạo thôi. Đi qua mười kiếp rồi mà không hiểu đạo, vô ích. Còn ta đã đi qua được một kiếp mà hiểu đạo là ta may mắn rất là nhiều thì trong kiếp đó ta bòn mót từng giây từng phút để để tu hành và để để làm những điều phúc, để sống để yêu thương để tử tế với con người. Ví dụ như bây giờ nói đi chùa Tương Mai nghe Pháp thì ta tới nơi trước, quét dọn, dọn dẹp hết, lau chùi, sắp bàn sắp ghế, chạy vào nhà vệ sinh dọn cho sạch sẽ hết, rồi cái bếp nấu cơm chạy vào nấu cơm, đó.

[1:13:41]Rồi cái ta kiếm một cái góc khiêm tốn để ta ngồi, không có chen không giành. Bởi vì mình tu mà tạo phước. Nhưng mà không ngờ cái chỗ mà khiêm tốn nhất ở trong cái hốc mình ngồi cũng có người lại đó họ đứng, họ đứng gần của mình họ không có ghế, hết ghế rồi thì ta làm sao? Ta làm sao? Ta làm sao? Thiệt không đó? Nhường phải không à? Đó, tốt. Nghĩa là từng giây phút bất cứ khi nào có cơ hội để phụng sự, để giúp người đều làm liền, nhường cái ghế cho người khác mình đứng lên nghe Pháp tiếp, phải không à? Đó, vậy đó. Nghĩa là ta bòn mót được từng việc phúc nhỏ trong trong cuộc đời này để chuyển qua cho cho kiếp sau mà khi biết rằng kiếp trước

[1:14:25]khi đầu thai ta ít sự chọn lựa quá, ta ít sự chọn lựa quá. Nhưng mà đã đầu thai vào rồi, thôi cứ yêu thương bố mẹ mình, cứ phụng sự, cứ sống có hiếu, vậy đó. Rồi may mắn bây giờ được biết đạo thì thôi sống từng giờ từng phút để để tu tập, đó là vậy. Chứ còn có những điều bây giờ nghĩ lại giống như ta không một chọn lựa nào được nữa, còn các vị có phúc thì họ chọn lựa được nhiều, mà riêng một vị Bồ Tát mà họ chọn lựa được thọ sinh thì siêu đẳng lắm. Có những vài trường hợp một vị Bồ Tát họ sinh xuống làm người. Đó là sự chọn lựa. Ta gọi là Bồ Tát thị hiện, chớ Bồ Tát ít khi thị hiện lắm. Bồ Tát rất ít khi thị hiện. Vì sao vậy?

[1:15:09]Thì sau này ta nghe giảng về Bồ Tát Đại Thừa ta sẽ hiểu điều này. Nhưng mà có những trường hợp khi một vị Bồ Tát thị hiện xuống trần gian thì các vị quan sát nhiều quốc gia. À sau khi quan sát nhiều quốc gia rồi mới phát hiện ra nước Việt Nam sẽ là một nước mà đạt được chỉ số hạnh phúc đứng hàng nhì thế giới. Thôi đầu thai về đó ngon. Rồi về trong đất nước Việt Nam như vậy, nhìn coi cái gia đình nào ở đâu, à thủ đô Hà Nội coi bộ ngon, rồi về thủ đô, ví dụ vậy. Rồi ta chọn ở đâu? Gần chùa Tương Mai, đầu thai về để qua chùa cho lẹ, vân vân, ví dụ vậy. Tức là các Ngài có nhiều cái chọn lựa và tự tại và các Ngài sắp cuộc đời của mình.

[1:15:51]Các Ngài sắp cuộc đời của mình khi sinh vào mấy tuổi sẽ làm gì, mấy tuổi làm gì. Khi các người vị sinh vào cuộc đời này là thực sự là cái diễn biến của cuộc đời đã được sắp xếp. Đến khi nào các vị đó sẽ gặp tai ương hoạn nạn đã được sắp xếp để vì trả nghiệp. Chứ đừng nghĩ Bồ Tát sinh ra là may mắn, không có đâu. Đôi khi các vị sinh vào trong gia đình nghèo. Các vị sắp cuộc đời mình đi trong gia đình nghèo. Các vị sắp cuộc đời mình đến đó, bắt đầu gặp bao nhiêu tai họa, khốn cùng để đi qua. Các Ngài chấp nhận hết á, chấp nhận ôm cái khốn đốn mà sống mà, nên các Ngài vui trong cái cái đau khổ, trong nghịch cảnh và đi qua.

[1:16:28]Rồi bắt đầu đến lúc nào đó, bắt đầu mới mở mang cái trí tuệ, đưa ra cái bản lĩnh của mình để mà làm đẹp cuộc đời, xây đắp cho cuộc đời, giáo hóa bao nhiêu chúng sinh. Đó là một vị Bồ Tát. Những cái công hạnh đó thì ta không lường nổi. Còn đa phần chúng ta thì chúng ta sự chọn lựa thọ sinh rất là ít. Vậy thôi, nhưng mà đã chọn lựa như thế này thì chấp nhận như thế này mà mà tu, là như vậy. Rồi khi bây giờ ta sinh ra kiếp này rồi, nếu không biết đạo thì thôi. Thì thôi cứ sống mà tạo nghiệp. Khi thì làm việc tốt, khi làm việc xấu, bất chừng, không có quan điểm rõ ràng. Nhưng là may mắn ta biết đạo rồi, biết tội phúc,

[1:17:12]biết nhân quả, biết bản ngã, biết vô ngã thì có hai cuộc sống để ta chọn lựa. Một là chọn sống cuộc đời tại gia cư sĩ. Hai là chọn lựa đời sống của người xuất gia tu sĩ. Chọn lựa này mới là chọn lựa lớn nè, phải không ạ? Đây mới là chọn lựa lớn. Ở đây ai thích xuất gia đâu? Thấy không? Không ai hết trơn. Có một bà già gần chết đưa tay.

[1:17:46]Đó bà đưa tay hoài không chịu đưa xuống. Hôm nay cụ tám mấy tuổi rồi và chọn được cuộc đời xuất gia khôn quá nha, cụ khôn quá.

[1:17:56]Hồi nãy thầy vừa hỏi là có ai

[1:18:00]sẽ nghĩ rằng mình chọn lựa đời sống xuất gia hay không, và trừ một bà cụ gần chết giơ tay, còn mọi người không ai giơ tay cả. Vì sao vậy? Vì đời sống xuất gia khó quá. Khó quá, phải không ạ? Khó. Xuất gia khó không? Làm người tu sĩ quá khó, phải không ạ? Mà nếu khó quá thì làm sao mà có người đi tu được? Tuy nhiên thế này, thì đố với Phật tử sinh lên cõi trời sướng không? Sướng không? Bắt đầu sợ không dám trả lời. Ai cũng nghĩ rằng lên cõi trời sướng. Thầy nói: "Không đâu, đừng hiểu nhầm. Lên cõi trời không sướng đâu, nha. Mà lên cõi trời rất là cực." Lên đó ta hiểu đạo lý rồi, ta mới hiểu rằng cả một cái sự phấn đấu hồi lúc mình còn

[1:18:56]làm con người đó chỉ mới bằng cái móng tay nhỏ thôi. Mà cả một cái công đức mênh mông phía trước ta còn phải đi tới nữa. Lúc ấy mới biết rằng là: "Trời ơi, thì ra là nào giờ ở lúc cõi người ta tu tập, ta làm bao nhiêu việc phúc tưởng là lớn rồi, sinh lên được cõi trời này là vĩ đại rồi. Lên rồi mới biết cả một cái kiếp người phấn đấu vừa rồi để được sinh lên cõi trời chỉ bằng cái móng tay. Còn vô số công đức phải làm, phải tu nữa." Như vậy sướng hay cực? Cực thấy mồ luôn chứ, nhưng vẫn phải lên cõi trời. Cũng giống như bây giờ thế đi tu cực không ạ? Thấy là cực. Phải không? Bởi vì nhiều bổn phận ràng buộc, không có được thụ hưởng,

[1:19:36]rồi nhiều bổn phận ràng buộc phải cẩn thận từng chút từng chút. Nhưng mà nếu ai đã xuất gia được rồi, mà tu hành chân chính được rồi mới phát hiện ra đi tu mới là sướng nhất trên đời. Đi tu mới là sướng nhất trên đời.

[1:19:53]Mà bây giờ vậy, thí dụ cái người họ đi tu, họ nhìn thấy một người khác mà sống ở đời trầm luân, họ tội nghiệp lắm. Tội nghiệp. Thấy bao nhiêu cảnh khổ đè nặng lên, lên đôi vai. Còn bây giờ đi tu cũng có trách nhiệm đó, nhưng mà cái trách nhiệm đó là tự giác, cho nên cực mà hạnh phúc. Còn sống ở đời cực mà khổ thật, khổ tâm thật. Còn thầy cực á thầy hổng khổ tâm à. Thầy rất là cực. Thầy cực không à? Thầy cực lắm đó, chứ không phải là không, nhưng mà thầy không khổ tâm bởi vì những việc này là những việc tự giác, không bị ép buộc. Nhưng còn người đời bị ép buộc à, phải không à? Tất cả trách nhiệm, bổn phận của ta đều là sự bắt buộc hết.

[1:20:37]Ta mà không làm một cái là chết. Cho nên nó cái đè nặng của trách nhiệm, của bổn phận bắt buộc làm cho ta khổ tâm. Còn người tu họ cực, khi họ biết đạo rồi họ cũng làm mọi việc cực, nhưng mà không bị cái bắt buộc làm cho ta khổ tâm, mà mỗi việc làm của mình nó có cái sự cao thượng của đạo đức. Vậy thôi, nên người tu hạnh phúc là vì vậy. Nên bây giờ nhìn thấy, ví dụ có ai ngồi hỏi với thầy chứ: "Thưa thầy, bây giờ con con giờ nó nó nó nó nó sắp lấy chồng, rồi thầy coi coi cái nó cái tuổi này có lấy chồng vậy được không?" Thầy nghe là thầy rầu rồi, bắt đầu bước vào một bể khổ mênh mông. Mà người ta không có duyên đi tu, mình nói: "Thôi đi tu đi", được không ạ?

[1:21:22]Không ai chịu, chứ sự thực là nhìn thấy bước vào cái cuộc hôn nhân là bước vào những cái đúng là bể khổ đó, giong buồm, giong cái thuyền buồm đi ra biển sóng mênh mông. Có đúng không mấy cụ? Bây giờ nếu cho đi ngược trở lại mấy chục năm trước, các cụ còn chọn lựa sẽ lấy chồng không? Chắc không? Đó thấy không? Thấy không? Nhưng mà không phải dễ để chọn lựa đời sống xuất gia. Vì sự thực là cũng phải có cái phúc ở mức độ nào đó mới có thể xuất gia được, chứ không phải đâu. Cười lắm, có một lần á cái gặp cái cô đó, cô đó cô ở Thanh Hóa, cô vào Nam cô làm việc, cô mới nói thế này, nói: "Thưa thầy, ở quê con đó cái người nào mà đi tu,

[1:22:13]tức là người mà tận mạt cùng đường rồi, không sống được nữa mới vô chùa tu. Cho nên cái người ta nhìn cái người tu rẻ rúng và coi thường. Mà vô trong Nam này con lại thấy ngược lại, vô trong Nam này con thấy là các Phật tử rất yêu kính người xuất gia. Cái quan niệm ngược hẳn lại. Lạ như vậy, chứ còn ở ngoài quê con mà ai đi tu là thứ mà không thể lấy chồng được nữa mới đi vô chùa tu." Thầy cũng chẳng hiểu sao. Nhưng mà thực sự là phải có phúc lắm mới có thể là chọn lựa được đời sống xuất gia, chứ không phải là dễ đâu, có phúc lắm. Mà mới tu hành chân chính được. Bây giờ hỏi lại, ở đây ai chọn lựa ai thích chọn lựa đời sống xuất gia?

[1:22:58]Nãy giờ thầy dụ quá chừng, thầy quảng cáo quá chừng mà mới được mười người, mới thêm được mười người. Quá chừng là quảng cáo khô miệng luôn mới thêm được mười người. Và thầy báo tin buồn nha, cái người nào mà giơ tay lên cái là bị ghi sổ đen ở trên trời.

[1:23:19]Mà nếu mà sau này không xuất gia thì trời đánh, nhớ vậy. Bị ghi sổ đen ở trên trời.

[1:23:31]Có những chọn lựa của ta là do bị tác động chứ không phải chủ ý của ta. Không phải chủ ý của ta. Ví dụ thế này, ví dụ như khi ta đến ta gặp một vị thầy, ta thấy ông thầy này cũng được, tốt, cái ta xin làm đệ tử. Là chọn lựa rồi. Nhưng rồi có người đến nói với ta, nói: "Chị chọn nhầm thầy rồi. Ông thầy này xấu thế này, thế kia. Tôi biết ổng, là bữa trước tôi đi vào tôi cúng dường ổng và ổng sàm sỡ với tôi.", vân vân, nói những điều thì sau đó mình sao? Mình làm sao? Nghe kể như vậy thì mình làm sao? Bỏ đi liền, phải không ạ? Nghe sợ quá, bỏ liền. Nhưng mà biết người đó nói có đúng không ạ? Đó, cẩn thận điều đó.

[1:24:22]Nhiều khi đây chỉ là một cái gì? Một âm mưu thôi. Chứ không phải là sự thật. Nhiều khi chỉ là một âm mưu, nhưng mà ta bị tác động ta đã đưa ra một cái chọn lựa là từ bỏ ông thầy này, đi tìm ông thầy khác. Có khi đây chỉ là một âm mưu, do tác động. Tức là sự chọn lựa của ta bị tác động, không phải là do chính trí tuệ của ta mà do một người nào mớm bên tai. Và ta phải hiểu điều này, trên cuộc đời này hôm nay

[1:24:54]cái số người mà chịu khó đi tác động rỉ tai nhiều lắm và họ được trả lương. Họ được trả lương để làm một điều là tác động, rỉ tai. Nói như chuyện có thành không, không thành có, như thật! Nói như thật, nói làm người ta tin ngay. Hãy cẩn thận với điều này. Và họ có cả một cái công nghệ tinh vi trong cái việc tác động tâm lý người khác. Muốn người khác buồn là người khác buồn, muốn người khác vui là người khác vui, muốn người khác ghét là ghét, muốn người khác thù là thù, muốn người khác thương là người khác thương. Họ có cả một công nghệ tinh vi tác động tâm lý lên người khác. Và nếu ta không may ta trở thành đối tượng của họ và ta

[1:25:36]bị họ nhào nặn cái tâm hồn của mình, ta bị họ chế tác lại cái tâm lý của mình, thì nếu họ tốt ta là người tốt, nếu họ xấu ta theo họ xuống địa ngục luôn. Hãy cẩn thận, vì thời đại ngày hôm nay có điều đó. Ví dụ ta thấy một đất nước đó bỗng nhiên nổi sùng biểu tình ầm ầm lên thì ta nói đây là à lòng dân, mà lòng dân phản đối cái chế độ đó cho nên người dân xuống đường biểu tình. Xin thưa, coi chừng không phải vậy. Xin thưa, đây chỉ là một công nghệ tác động tâm lý quần chúng và họ tổ chức tinh vi quá. Họ tổ chức tràn đầy hết trong xã hội, họ cứ đi rỉ tai họ tác động, thì người dân đang bình thường sống yên vui

[1:26:20]với cái chính quyền, chính quyền đó thì dĩ nhiên chính quyền nào mà chả có sai lầm, nhưng mà họ cũng tìm cách khắc phục, sửa qua sửa lại không ạ? Nhưng mà cái lực lượng mà nó đi tác động ngầm ngầm ngầm ngầm đó, bắt đầu người dân bị nhào nặn tâm lý. Bắt đầu người dân nhìn thấy chính quyền là kẻ thù số một đời mình, mình phải tiêu diệt. Mà khi nó chín muồi rồi là đổ ra đường quậy ầm ầm hết, mà khi đi biểu tình vậy có người lại trả tiền, có người lại đưa bánh mì cho ăn, đưa chai nước cho uống. Như vậy có phải có tổ chức không ạ? Có tổ chức á. Cho nên ta thấy nhiều khi bên bề mặt thấy như vậy nhưng đằng sau nó không

[1:26:53]phải vậy, bởi vì đôi khi cái sự chọn lựa của ta đã bị một tác động. Nên ngày hôm nay vậy, ta phải tỉnh táo dữ lắm trước những điều gì mà người khác nói với mình. Vì đó đây chỉ là một sự tác động cố ý và người đó nhắm vào mình để uốn nắn tâm lý mình theo ý muốn của họ. Họ muốn cho ta thương cái này, họ muốn ta ghét thế kia, coi chừng ta đang trở thành một đối tượng mà để họ họ xào nấu, nhào nặn tâm hồn mình. Nên vì vậy, tâm hồn của ta đừng để cho ai nhào nặn hết, đừng để ai chế tác hết mà tâm hồn của ta ai nhào nặn?

[1:27:35]Ta chỉ để cái tâm này cho một người nhào nặn thôi, đó là ai? Chính xác, chỉ Phật mới được quyền nhào nặn tâm hồn của ta.

[1:27:50]Phật nhào nặn tâm hồn của ta khiến cho tâm hồn của ta tan vỡ, không còn bản ngã. Phật nhào nặn tâm hồn của ta khiến cho sự ích kỷ của ta tan vỡ, chỉ còn lại tình yêu thương tràn ngập. Phật nhào nặn tâm hồn của ta khiến cho tất cả tham, sân, si của ta rơi rụng để chỉ còn lại sự sáng suốt, sự tử tế, sự yêu thương trong cuộc đời này mà thôi. Rồi từ cái sự cái trí tuệ đó, từ cái đạo đức đó, ta nhìn hết mọi điều trong cuộc sống này một cách tỉnh táo, sáng suốt, khôn ngoan. Còn người phàm, đừng để ai mà thò vào tâm hồn ta nói bậy nói bạ, chế biến, tác động, nhào nặn tâm hồn ta. Đồng ý không ạ? Nhớ như vậy đó.

[1:28:34]Mà nguy hiểm nhất là cái này: họ làm cho ta yêu sai người, ghét sai người, ta thành tội liền. Ở trong kinh Phật có nói câu này: "Không chê người đáng khen, không khen người đáng chê thì đó là bậc thánh." Còn người phàm phu gây tội vì chê nhầm cái người đáng kính và mê mẩn cái người đáng khinh. Nên mình yêu nhầm cái người đáng khinh, mình mất hết phước, tổn phước, không thành tội nhưng mà bao nhiêu phước hết sạch. Nên khi mà ta ta yêu nhầm cái người đáng đáng khinh, ta hết phước sạch, bao nhiêu phước mình đã tích lũy bao nhiêu ngày tháng mất hết sạch. Còn ta ghét nhầm cái người đáng kính thì ta mang tội ngay.

[1:29:24]Thì cái người phàm á, họ đến họ nói chuyện với ta, họ kể lể, họ rỉ tai, coi chừng họ nhào nặn ta theo cái kiểu đó. Họ làm cho ta yêu cái người đáng khinh và ta ghét nhầm cái người đáng kính, ta chết liền. Cho nên trước những cái thông tin đó, những sự tác động rỉ tai đó ta phải cắt đứt liền, chỉ để Phật thôi nha. Rồi quỳ lại trước Phật, nói: "Tâm hồn của con, con dâng lên Đức Phật. Xin Đức Phật hãy uốn nắn tâm hồn con theo lời dạy của Người để con không đi sai đường, để con biết yêu những người đáng yêu, kính những người đáng kính." Phải như vậy thì ta mới không bị lầm, chứ còn không là cái sự chọn lựa của ta bị tác động, rất là nguy hiểm.

[1:30:13]Ta có một trường hợp tác động nữa là bị tác động bởi thế giới siêu nhiên. Tức là cái vong nào nó ẩn khuất trong nhà ta nó xúi ta, tự nhiên cái vợ chồng trong gia đình gây gổ nhau, có không ạ? Có. Đó, bị cái vong, cái vong đó họ bất mãn điều gì đó họ xúi ta mà ta không ngờ, nhớ nha. Ta bị con người rỉ tai nói bằng lời nói ta có thể có thái độ sai. Thì cái vong họ không nói ta nghe nhưng họ đánh từ tâm qua tâm cũng làm ta có thái độ sai. Hoặc ta được chư Thiên tác động, tự nhiên ta có thái độ đúng. Rồi có nhiều người nói chứ: "Trời ơi, cái buổi giảng hôm đó đông quá, mọi người mến mộ thầy ghê." Không phải,

[1:30:57]không có ai mến mộ tôi cả, mà cái người đi nghe là người được chư Thiên dắt đi nghe. Mọi người ngạc nhiên hả? Thì sau này ta nghe tới Bồ Tát Đại thừa, ta sẽ hiểu những điều này. Quý Phật tử hôm nay đi nghe pháp đừng nghĩ là vì à nghe tên thầy Chân Quang rồi cái đi nghe, không phải đâu. Hôm nay chư Thiên cho đi nghe, ta bị tác động bởi thế giới chư Thiên. Một lúc nào đó, ví dụ như thầy làm một điều mang tội, ví dụ như thầy bỗng nhiên thầy khởi cái tâm kiêu mạn, à thầy thấy thầy là ngon lành, thế này thế nọ, thì cũng một buổi giảng bình thường vào một ngày Chủ nhật rảnh rỗi, nắng đẹp, không ai đi nghe hết,

[1:31:37]vài ba người lèo tèo vì chư Thiên không cho đi nữa. Nên ta nhớ như vậy. Không phải tại thầy hay, thầy giỏi đâu, mà quyền lực ở trên trên cao, trên chư Phật, trên cõi Trời và các vị sắp xếp pháp hội này, chứ không có ai tài cán cả, ta nhớ điều đó. Nói vậy là nghĩa là sao không hiểu? Bởi vì tâm hồn ta được tác động bởi bởi thế giới siêu nhiên. Có những trường hợp mà ta yêu một người say mê không phải lý do gì, thật ra ta bị bùa yêu. Ta có nghe về chuyện bùa yêu chưa cà? Không biết ngoài Bắc có không chứ miền Nam hay có chuyện đó lắm. Người ta có cách người ta làm bùa, họ búng vào ai cái người đó yêu mê mẩn.

[1:32:20]Cho đến khi cái bùa nó hết rồi thì ngược lại họ căm thù cái người đó cùng cực để bù lại cái lúc quá yêu. Cái bùa nói vậy, nó thì nó là mặt trái mặt phải thôi. Thì đó là ta rõ ràng ta bị tác động chứ không phải ý mình muốn, nhưng tâm ta đã bị tác động bởi thế giới siêu nhiên. Đó là tác động của cấp thấp, những cái vong, những âm binh tầm bậy tầm bạ, nhưng có những trường hợp ta bị tác động bởi cái thế giới trên cao của cõi Trời cũng có nữa. Nhưng mà thường cõi Trời tác động thì hay dìu dắt ta đi, ta đi đúng đường. Ta đi đúng đường, còn ma quỷ, vong hồn hay âm binh tác động thì ta hay bị sai. Có những khúc đó, ta đi con đường đó, bỗng nhiên mắt mình mờ và cái mình

[1:32:58]mình tăng tốc, thế mình ủi vào gốc cây mình té, chảy máu đầu hết trơn. Là cái vì lúc đó cái tay lái của mình gì? Bị ai tác động. Có như vậy chứ không phải là không đâu. Có những khúc đường kỳ lạ, người ta đến đó bị gây tai nạn, mà nếu người nào còn sống người ta hỏi, ta sẽ thấy rằng tới lúc đó bỗng nhiên không quyết định được, không kiềm chế tay lái được, nếu họ còn sống. Còn họ chết rồi thì thôi, cái bí mật đó mãi mãi bị chôn giấu, nhiều khúc đường lạ như vậy. Cho nên trong cuộc sống của ta có nhiều cái chọn lựa ta bị tác động bởi thế giới. Nói: "Thưa thầy, như vậy làm sao?" Để tránh thì ta phải tu tập, phải lễ Phật nhiều.

[1:33:34]Ta phải lạy Phật nhiều, ta có uy đức, ta phải quán từ bi nhiều, trải lòng yêu thương nhiều, tự nhiên ta có uy lực khiến cho các vong xấu cấp thấp họ không tác động vào lòng ta được, thì ta sáng suốt, tỉnh táo làm điều đúng. Mà nếu có tác động chỉ là thế giới chư Thiên thôi, dẫn dắt ta đi nơi này nơi kia để ta ta tu tập. Và nhớ lúc nào cũng vậy, cầu nguyện Phật gia hộ cho con gặp được minh sư, cho được thầy lành bạn tốt, đừng để con đi nhầm phải tà sư. Thì nếu mình có cái lời xin đó rồi thì lúc nào chư Thiên, chư Bồ Tát cũng dắt ta, ta đi đi gặp đúng thầy lành bạn tốt. Còn nếu mình không có cái lời cầu nguyện đó, bắt đầu có người rủ á, nó rủ nè:

[1:34:15]"Có ông thầy đó không hay đâu, đến ông thầy này. Nay có ông thầy bên nước ngoài về ổng chứng A La Hán rồi, ta đến đó ta sẽ được nhiều phước lành, tu mau đắc đạo hơn." Ta bị tác động liền. Ta bị tác động liền. Nhưng mà nếu trước đó mình đã cầu nguyện với Phật là xin cho con lúc nào cũng gặp được minh sư, thì bây giờ có người họ lại rủ mình, nói: "Lại đây có ông thầy này ổng chứng đạo rồi, tu mau." Bỗng nhiên lòng mình có gì khựng khựng liền, tự nhiên mình có cái gì nó cản lại, mình không tin vì trước đó mình đã cầu xin Phật. Và lúc đó có một ý nghĩ từ bên chư Thiên giữ tâm hồn mình lại, không cho mình nghe cái lời dụ dỗ sai lầm để mà giữ đúng cái bậc thầy của mình.

[1:34:52]Nhớ như vậy, ta còn bị tác động cái đó nữa nha. Cái chọn lựa của ta cũng là do nghiệp thúc đẩy. Nghiệp thúc đẩy là sao? Ví dụ như có người nói, nói à ừ có một có một cái cô con gái vậy nói: "Tại sao bao nhiêu người ưng con mà con không ưng, con đi ưng cái thằng đó? Hả? Không nghề ngỗng không gì hết trơn. Phải không? Chi này nè, bên đây nè người ta giàu có, danh giá, có ăn học đàng hoàng, nhà mình là nhà như vậy, mà sao con không thương đi thương cái thằng trời ơi đất hỡi không nghề không nghiệp mà thấy nó tối ngày la cà quán xá làm sao?" La nhưng mà con gái nó không biết sao nó cứ thương. Mà cái tình yêu không ép được phải không à? Bắt thì bắt chứ yêu vẫn yêu.

[1:35:31]Tại sao vậy? Vì, vì nghiệp, nhớ như vậy. Kiếp trước mắc nợ với thằng kia, nó không đàng hoàng nhưng mà cứ say mê. Ờ nó du côn, nó tàn tàn mà dòm thấy nó manly, nó có cá tính đàn ông, coi bộ quá hấp dẫn. Nhưng mà mấy cái thằng manly mấy người đó thằng mà lăng nhăng chúa, nha không? Nay cô này mai cua kia. Mấy đứa con gái tụi con tránh xa mấy thằng manly giùm thầy nha.

[1:36:00]Manly tức là có tính cách đàn ông á, vẻ nam tính á. Nhưng mà mấy đó không đừng có lựa cái đó, mà phải lựa sao? Nếu con, nếu phải yêu thì tụi con lựa ai, nói thầy nghe coi? Nếu phải yêu thì sẽ lựa người nào biết đi chùa, tương mai, nghe pháp. Phải không? Khoái quá tụi con vỗ tay cười ha. Phải không? Khoái quá vỗ tay cười ha. Đó là do nghiệp. Ừ và nhiều khi ta về có người ta ta chọn lựa được một cái kinh doanh bỗng nhiên may mắn rồi phất đi lên luôn. À vân vân, đó là cái nghiệp, cái phước của ta, sự chọn lựa như vậy. Hoặc là có sự chọn lựa do tập khí. Tập khí tức là thói quen. Tập khí là thói quen nghĩa là sao?

[1:36:49]Nghĩa là ví dụ bây giờ nói ha: "Bây giờ có cái nhà ở thành phố và cái nhà ở miền quê, chọn cái nào?" Ngồi nói: "Thôi, con thích nhà ở miền quê. Tại vì từ nhiều kiếp mình quen sống ở nơi mà nơi đồng ruộng, tránh nơi phồn hoa phố thị, nhiều kiếp sống như vậy. Nên bây giờ tự nhiên cứ nói bây giờ thôi nhà phố thị ồn quá, lỡ đi làm rồi thôi có căn nhà thôi, chứ nếu được mua thì thôi tạt tạt cái nhà ra miền quê ở, nó yên tĩnh hơn, vẫn thích." Thì cái chọn lựa đó ta được gọi là gì? Là theo theo thói quen hay là theo theo tập khí, nhớ như vậy. Nó có nhiều cái lắm, thôi thầy nói phớt phớt thôi. Trong tất cả mọi cái sự chọn lựa cả cuộc đời ta như vậy,

[1:37:33]có cái làm cho ta đi lên, có cái làm ta đi xuống, có cái làm cho ta có phước, có cái làm cho ta cái tội và có nhiều tình huống chọn lựa cực kỳ oái oăm, ngang trái, khó phân tích, khó một chiều. Nó không phải dễ thì ta phải sao? Phải có trí tuệ, phải có phước, phải bình tĩnh, phải có đạo lý thì ta mới chọn lựa khôn ngoan mà cái ảnh hưởng tốt đẹp nó kéo dài cả trăm kiếp sau. Nhớ như vậy. Một người có trí tuệ là người làm việc gì phải nhìn thấy 100 kiếp sau, chứ không phải nhìn thấy cái điều lợi ích trước mắt. Nhớ. Mà làm sao để nhìn thấy cả trăm kiếp sau? Khi nào ta hiểu đạo lý tu tập. Nha, biết ngồi thiền, biết lắng tâm trong thanh tịnh,

[1:38:18]biết tin nhân quả thì ta mỗi khi một cái nhân quả nhúc nhích một cái, ta thấy cái ảnh hưởng nó cả trăm kiếp sau. Lúc đó hãy hiểu như vậy mà mà có một chọn lựa sáng suốt. Còn bây giờ trước hết trong bao nhiêu rối rắm cuộc đời, bao nhiêu điều phức tạp phải chọn lựa, gác lại. Hôm nay ta quyết chọn lựa một điều là gì? Chọn lựa một cuộc sống thánh thiện để đi theo nha.

[1:38:51]Để thăng tiến cái tâm linh mình cho nhiều kiếp sau nữa, nhớ. Mọi cái rối rắm cuộc đời, thôi chuyện phù du tạm bợ gác lại, quyết chọn một cuộc sống thánh thiện để đi theo. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.