Lời giảng: Khái Niệm Hoằng Pháp

[0:08]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Mời quý thầy ngồi xuống.

[0:23]Hôm nay chúng ta học bài Hoằng Pháp đầu tiên, là bài khái niệm.

[0:43]Thì hai bài đầu này chúng ta học vẫn còn có tính cách lý thuyết, chúng ta vẫn làm bài tập ở ở nhà. Nhưng tới bài thứ ba thì chúng ta phải đi thực hành, rồi mới viết bài được. Suốt cái môn hoằng pháp này phải thực hành rất nhiều. Thì chúng tôi sẽ đề nghị Ban Giám hiệu tổ chức cho quý thầy, tạo điều kiện thuận lợi cho quý thầy đi ra ngoài để làm việc, thực hành, để mà làm bài tập. Hôm nay tôi cũng trân trọng giới thiệu, chúng tôi đã in xong, đã xuất bản cái cuốn sách Tâm Lý Đạo Đức, cái môn mà thầy Đức Hoàng đang dạy nè, phải không? Thì đem lên để biếu Long An, nhưng mà không đủ để một người một bài, vì chùa chưa bán kịp cho nên thôi hai

[1:37]người hai người một cuốn nha, hai người một cuốn nha quý thầy, để quý thầy tham khảo cho vui. Và cuốn này chúng tôi cũng khuyến khích là cố gắng quý Phật tử tiếp tay để phụ phát hành giùm. Nói phụ phát hành giùm không phải là vì tôi sợ bán ế, hay là bán để có lãi, mà bởi vì đây là một cuốn sách rất là có giá trị trong cái việc tu hành. Gia đình nào dù biết đạo Phật hay không biết đạo Phật cũng nên có một cuốn này nằm trong nhà, để cho con cái nhiều khi lâu lâu giở một hai trang cũng có lợi. Nên hay nhờ quý Phật tử, người Phật tử mà bèo bèo nhất, bình thường nhất á, người phải bán được mười cuốn giùm.

[2:16]Còn Phật tử xịn thì người phải bán được một trăm cuốn.

[2:24]Quý thầy thì người phải bán được ba trăm cuốn giùm.

[2:31]Này là chúng ta bán là vì sự nghiệp hoằng pháp chứ không phải là vì lợi nhuận đâu, vì cuốn này rất là có lợi, có lợi cho việc tu hành.

[2:41]Hôm nay chúng ta học bài hoằng pháp đầu tiên.

[2:47]Thì cái môn này là, đúng ra thường thường người ta dành cái môn này cho những người đã đi qua được nhiều trường lớp,

[2:59]biết rõ được nhiều giáo lý thì mới tới cái môn hoằng pháp. Nhưng mà ở đây chúng ta đã đi hơi sớm, là khi còn mới trung cấp qua một năm, qua năm thứ hai bắt đầu đi vào môn hoằng pháp thì có vẻ như hơi vội. Nhưng sự thực, tôi dạy môn này hơi sớm vì hai lý do. Lý do thứ nhất là vì tôi sốt ruột, không chờ được. Lý do thứ hai là tôi tin rằng là mỗi người đều có cái khả năng hoằng pháp. Mà cái việc mà ngồi trên bục giảng là cái cái giai đoạn cao, chứ còn hoằng pháp thì rất là nhiều cái hình thái, nhiều cái phương pháp, chứ không phải là chỉ ngồi trên bục giảng. Chúng ta sẽ học cái môn này, tôi dự định là cho học trong ba năm,

[3:46]nhưng mà rồi tôi đã nghĩ lại cho nên chỉ học trong hai năm. Năm đầu là những cái hoằng pháp căn bản, năm thứ hai là cái phương pháp diễn giảng, tức là chúng ta tập ngồi trên bục giảng. Ở những bài cuối thì chúng ta nói về những cái khái niệm về tổ chức, lãnh đạo, chỉ đạo cái việc hoằng pháp, là những khái niệm tương đối hơi lớn. Mà sở dĩ mà tôi tôi cho hướng dẫn sớm bởi vì tôi tin ở khả năng mỗi người đều có cái cái khiếu, cái công việc hoằng pháp. Tôi lấy kinh nghiệm bản thân vậy, tôi nhớ hồi lúc tôi mới đi tu, còn làm điệu, Cứ chiều xuống cái tụng kinh thì những trẻ em trong làng kéo về tụng cho nó vui,

[4:30]tại lúc đó cái thời đó nghèo, chiều xuống rồi đèn dầu leo lét chứ không có chỗ nào đi chơi, chỉ có chùa lại chơi là vừa vui mà vừa an toàn, chứ không có những tụ điểm mà tivi, karaoke không có gì hết, hoàn toàn không có, cả làng hồi đó đèn lù mù lờ mờ. Thì trẻ em mới tập trung lại chùa tụng kinh xong rồi cái đi về. Tôi thấy tiếc, mà đi về nhà cũng xa. Tôi xin phép quý thầy giữ mấy em lại, tôi mới kể chuyện Phật, giải thích cho nghe, nhờ vậy mà các em rất là có đạo tâm. Tới bây giờ cái ấn tượng rất là lớn. Mà tôi nhớ lúc đó tôi cũng còn làm điệu, chưa có gì, nên tôi tin rằng ai cũng có thể làm được, với điều kiện là chúng ta tập đi từ những

[5:14]bước rất là căn bản chứ mình không có với cao. Do vậy chúng ta học học sớm hơn một chút. Về môn hoằng pháp này nó nằm trong cái tiến trình nằm trong cái tiến trình bốn bước tiến của người đệ tử Phật. Người đệ tử Phật có bốn cái mức độ tiến tu. Cái mức thứ nhất là cái chữ H thứ nhất là gì? Học giáo pháp nha, học giáo pháp. Là cái trường ra là chúng ta đang đang học đây. Chữ H thứ hai là gì? Hành ha, tức là chúng ta tu hành, thực hành được cái giáo lý đó. Chữ H thứ ba là gì? Hoằng hoá, đúng rồi. Hoằng hay hoá gì cũng được, hoá độ cũng được, hoằng cũng được. Và chữ H thứ tư là

[6:05]Chữ H thứ tư là gì?

[6:09]Chữ H thứ tư không phải là hứa, mà là hộ pháp, hộ trì giáo pháp, hộ trì Tam Bảo. Bốn cái mức tiến tu như vậy. Thì ai bước đầu đến với Phật pháp chúng ta đều phải tìm hiểu để biết xem cái Phật pháp là như thế nào, chúng ta học nhiều cách. Chúng ta học trong kinh điển, chúng ta học nơi nhà trường như thế này, hoặc chúng ta tự học nơi sách vở, chúng ta đi nghe giảng, chúng ta đàm đạo, và chúng ta học trong cái hành nữa, và học trong cuộc sống nữa. Bài thứ hai chúng ta sẽ nói những điều này, chúng ta học trong cuộc sống. Mà chính cái học trong cuộc sống á mới chúng ta mới phát hiện ra nhiều điều lý thú, mà nó tạo cho chúng ta thành một cái kho

[6:51]giáo pháp vô tận, một nguồn giáo pháp vô tận, để sau này mình có đi giảng thì không bao giờ mình tắt cái giáo lý. Giảng hoài có giáo lý hoài. Bởi vì mình học trong cuộc sống, chứ còn nếu mà mình chỉ học trong nhà trường, mình không có thực hành, mình không có đối chiếu với cuộc sống, mình học bao nhiêu bài mình trả lại đúng bao nhiêu bài, mà những bài mình trả thì thường nó hay dở hơn cái bài gốc chút, giống như photocopy vậy, photocopy bản sao luôn luôn nó mờ hơn bản gốc chút, chút, chút, chút vậy đó. Cứ photo nhiều lần rồi cái bản cuối cùng nó mờ nhoè, là vì chúng ta học nhiêu mình nói lại nhiêu, luôn luôn dở hơn thầy gốc mình.

[7:31]Nhưng mà nếu mà trong cái học này chúng ta biết học trong thực hành, học trong đời sống thì cái giáo lý mình nó là giáo lý gốc, mới hoài, mới hoài. Khi mình giảng cho người ta nghe là cái giáo lý ban đầu, chứ không phải là cái giáo lý mình mình sao chép. Mình có học từ nơi Phật, từ nơi thầy tổ mình, nhưng mà có cái kinh nghiệm của mình và có cái đối chiếu với cuộc sống, tự nhiên giáo lý mình nó mới, mới hoài. Là bài thứ hai chúng ta sẽ nói cái này, cũng lý thuyết, bài thứ ba mới thực hành. Kế đến là cái thực hành. Thực hành giáo lý này thì tạm thời chúng ta có chia làm ba điều. Dĩ nhiên nhiều lắm, thực hành thì nhiều lắm,

[8:11]nhưng mình nói cho gọn, cho căn bản ba điều để cho dễ nhớ. Cái hành thứ nhất là tu dưỡng đạo đức. Làm sao mình càng tu thì mình càng hiền lành, nhẫn nại, can đảm, biết dấn thân, biết hy sinh, khiêm nhu, hòa ái, từ bi, không còn có những cái bướng bỉnh, hơn thua, ích kỷ, ganh tị, vân vân. Đó, đây là cái đạo đức, tu dưỡng đạo đức là thứ nhất. Cái thứ hai của việc tu hành là việc nhiếp tâm trong thiền định để mình thoát dần cái bản ngã, vì đạo Phật chúng ta là nhắm tới cái vô ngã. Người nào vô ngã hoàn toàn thì người đó giải thoát. Cho nên trong cái hành nó có cái yếu tố thứ hai là chúng ta thực hành thiền định để thoát bản ngã.

[8:56]Mà người nào có thực hành thiền định, chiến đấu với cái bản ngã của mình, chiến đấu với nội tâm của mình thì cái người đó có cái lửa, có cái chất liệu của cuộc sống, của sự tu, để sau này người đó hoằng hoá rất là tốt. Còn người nào mà không có thiền định, không có chiến đấu với nội tâm mình thì người đó sau này bước ra nói chuyện nó nó lãng nhách à, nó lạt lẽo.

[9:25]Cái thực hành rất là quan trọng. Từ từ chúng ta còn nói thêm nhiều. Và trong cái thực hành nó có một cái quan trọng là cái cái biết lỗi, biết lỗi của mình. Như có người hỏi tôi chứ: "Thưa Thầy, tu là làm sao?" Không có thời giờ, tôi trả lời, nói một câu một: "Suốt đời biết lỗi mình." Đó, câu đó. Mà nếu người nào thực hành được điều đó thì nhiều điều kỳ diệu xảy ra. Lát chúng ta nói lại. Còn cái thứ ba là hoằng hoá. Hoằng hoá nghĩa là gì? Hoằng hoá nghĩa là... Hoằng là gì? Hoằng là rộng, hóa là chuyển hóa là giáo hóa. Tức hoằng hóa tức là đem cái giáo lý đến cho rất nhiều người, rất nhiều người biết.

[10:12]Đó là hoằng hóa. Thì hoằng hóa cái nghĩa rất là lớn không phải chỉ là ngồi trên bục giảng. Mà, mà chúng ta bằng mọi phương tiện, bằng mọi cách làm sao để cho người khác hiểu được giáo lý, đó là chúng ta hoằng hóa. Có khi mình không nói câu nào đưa cuốn sách cho cái người họ không biết gì Phật pháp họ đọc một cuốn, cũng là hoằng hóa. Hoặc là có khi là một nhà sư ở ngang đường, tự nhiên thấy một cái người họ bị gặp khó khăn, mình dừng xe lại, mình tận tình giúp đỡ. Mình chả thèm nói câu nào, nhưng mà những người chung quanh nhìn cái hình ảnh nhà sư làm cái đó, họ xúc cảm với Phật pháp, vậy là chúng ta cũng vừa mới mới hoằng hóa.

[10:53]Nó như vậy đó. Hoằng hóa có nhiều phương tiện. À quên, cái hành cái hành mới nói hai cái còn một cái thứ ba. Cái thứ ba của hành đó là cái cuộc sống của mình đối với mọi người, cái sự đối xử mình với mọi người. Nói lại hành ba cái. Thứ nhất là tu dưỡng đạo đức, thứ hai là thiền định, và thứ ba là mình đối xử với con người. Thì trong đây gọi là hành. Chớ nếu người nào trong cái đối xử với mọi người chung quanh mà hời hợt, sơ sài, nông cạn, tệ bạc, ác độc thì người đó không phải không phải tu trong đạo Phật. Chỉ có người nào mà biết đối xử với con người tử tế, thương yêu, độ lượng, nghiêm khắc, à nó vừa độ lượng vừa nghiêm khắc, vân vân thì người đó là người biết tu. À như vậy.

[11:38]Còn hoằng hóa như vậy là đem giáo lý lan truyền ra khắp nơi bằng mọi phương phương tiện. Còn hộ là gì? Hộ là bảo vệ Phật pháp. Cái mà chúng ta đã gây dựng được, chúng ta khi mà hoằng hóa là chúng ta đã xây dựng được Phật pháp khắp nơi, nhưng mà nếu không bảo vệ thì đạo Phật nó vẫn bị lung lay. Hoặc là người ta thoái chuyển nội tâm, hoặc là cái giáo lý tà vạy nó đi tới nó lấy người ta mất, hoặc là kẻ ác tới giết người đạo Phật để họ đuổi đạo Phật đi mà họ chiếm cái đất đạo của họ, vân vân. Thì thì phải có cái hộ pháp. Thì chúng ta chưa có học cái môn hộ pháp. Biết đâu một lúc nào đó chúng ta có duyên thì chúng ta sẽ học.

[12:16]Nhưng hôm nay mình chưa có học. Thì trong cái bốn mức độ tiến tu này thì mức độ khó nhất là hộ pháp. À. Tại vì sao? Vì từ cái hoằng hóa mà trở về trước, chúng ta cứ cần hiền lành là được. Mình học, mình hành, mình hoằng, cứ hiền lành là làm được. Nhưng mà riêng cái hộ á, có khi phải biết dữ. Phải không? Khi nào cần hiền thì hiền, khi nào cần dữ thì dữ, thì người này mới làm công việc hộ pháp được. Còn người nào lúc nào cũng dữ thì có phải hộ pháp không? Không. Lúc nào cũng dữ hết là thứ ba trợn. Chọc người ta ghét á. Mà lúc nào cũng hiền hết thì sao? Cũng không không hộ pháp được. Cho nên cái người hộ pháp á, cái khó là biết hiền đúng lúc, biết dữ đúng lúc.

[13:04]Mà đây là cái khó, phải có trí tuệ. Vì cái dữ nó là con dao hai lưỡi. Mình dùng tầm bậy cái nó thành ra mình mang tội, còn mình dùng đúng thì nó lại góp phần bảo vệ Phật pháp rất là hiệu quả. Đây phải có cái chuyên đề, chứ còn không mình không biết. Nhưng mà tiếc là chúng ta không có nghiên cứu, mình chỉ học cái hoằng hóa thôi. Bốn cái mức độ vậy mà lạ lùng cái là mình có được bốn chữ H ha. Chữ Nho với chữ Việt Nam được bốn chữ H, còn mấy nước khác thì sẽ không có chữ H. Bốn cấp đều giống nhau như vậy. Đó là một cái ngẫu nhiên rất là rất là vui. Cái mà muốn muốn hộ pháp á, hộ pháp là cái đỉnh cao,

[13:45]cái người mà có bản lĩnh hộ pháp, là người công đức rất là lớn bởi vì rất là khó. Hoằng pháp coi vậy chứ dễ, nhưng mà công đức của người hộ pháp hiếm có người làm được lắm. Ví dụ mình nói bây giờ 100 người học thì được bao nhiêu người hành? Hả?

[14:04]Nhắm coi. 2/3 à? Như vậy là lạc quan đó, nhưng thôi cũng được. Mà trong 2/3 hành đó thì bao nhiêu phần hoằng hóa được? Hả? Bao nhiêu phần hoằng hóa được? 1/3 hơi nhiều, không có đâu. Cái này ít xịt à, đạo Phật ít lắm. Để sau cái môn này mà khắp nơi họ được nghe rồi, chúng ta sẽ thấy người hoằng pháp nhiều thêm. Nhưng mà thời ra nào giờ, đạo Phật ta 100 người tu, chừng người hoằng à, không tới, 1.000 người tu một người hoằng à. Đạo Phật mình nào giờ bị cái tình trạng vậy. À cho nên có số ít. Mà bây giờ nói 100 người hoằng chưa tìm được một người hộ pháp. Nên cái hộ pháp cực kỳ hiếm. Cái người mà biết cứng rắn đúng lúc,

[14:53]biết hiền lành đúng lúc để mà giữ gìn Phật pháp, người đó rất là hiếm. Mà đặc biệt cái người đó là phải hồng đai thiếu gia. Thiếu Lâm Hồng Gia Quyền, đai đỏ gì rồi. Mấy thầy đây có ai biết võ không? Có không? Phải học nha. Thầy phải học phải biết võ nha. Đi tu mà không biết võ là không được. Ở đây có thầy nào ở nhà học được mấy ngón không? Vài ngón hả? Không học hả? Phải tập nha, thành thử ví dụ ngoài những cái thế mà khí công mình tập rồi bắt đầu quý thầy phải cho tập võ nha.

[15:33]Chúng ta nói thêm xíu nữa. Cái học á thì mình biết rồi đó, còn cái hành nó có cái khó thế này, là biết lỗi á. Chúng ta nói lại cái này một chút. Như có người hỏi tôi tu là cái gì? Tôi nói một chữ một: Ráng suốt đời biết lỗi. Thì vì không có thời gian thôi, nhưng mà cái biết lỗi này rất là lạ. Cái người mới tu á cái trí tuệ mình thấp á thì mình ráng biết lỗi mình thì mình biết những cái lỗi thô thô. Như mình biết mình hay tự ái, còn giận hờn, bướng bỉnh, thấy còn chút ích kỷ, thế là mình phải chiến đấu với cái lỗi này của mình. Thì lần lần cái mình tiến bộ lên. Nhưng mà khi mình tu sâu rồi đó, mình tu sâu rồi thì cái những cái lỗi mình biết nó sâu xa lắm.

[16:20]Biết những cái vi tế mà người ta không thấy, tự mình biết chứ người khác không thấy. Mà nếu có những bậc mà họ chứng rồi đó, họ biết những cái lỗi khoảng một, hai ngàn năm tới. Lỗi chưa ra nhưng mà họ biết một, hai ngàn năm tới họ còn bị cái lỗi gì. Tức là biết cái mức độ biết lỗi cực kỳ vi tế của hàng Bồ Tát, trí tuệ Bồ Tát. Còn tu mà không biết lỗi thì người đó không biết tu, không biết tu. Mà có một điều này rất là lạ, quý thầy mà càng biết lỗi, sau này quý thầy giảng càng hay. Đây là rất là lạ. Tức trong ngày cái ngày tháng cứ trôi qua như vậy, và quý thầy cứ thấy được lỗi của mình, tự nhiên sau này mình bước ra mình giảng hấp dẫn kỳ lạ mà không biết tại sao.

[17:04]Quý thầy cứ thử nghiệm nha. Cứ từ bây giờ ngày nào cũng ráng tìm lỗi của mình ghi trong sổ. Mình suy nghiệm ra được cái lỗi nào mình cứ ghi vào trong sổ. Đó. Đến sau này quý thầy bước ra hoằng pháp, thì sẽ thấy là mình thuyết pháp rất là hay, dẫn dụ người rất là khéo. Còn nếu mà không được như vậy, quý thầy cứ tìm tôi mắng vốn, tôi sẽ trốn nha.

[17:31]Tôi có ông sư đệ, có ông sư đệ cái ổng ổng ổng thấy tôi giảng có vẻ là được người ta thích, thì ổng cũng muốn giảng như vậy tại vì ổng cũng khỏe mạnh lắm, tướng tốt, cái gì nhiều điều kiện cũng hay, cũng huynh đệ ngang ngang với nhau. Ổng cũng giảng dữ lắm. Mà tôi tôi không có dự những buổi giảng của ổng nên không có biết là ổng hay cỡ nào, nhưng chỉ biết là trong lúc nói chuyện bình thường thì ổng nói rất là hấp dẫn. Thì ổng cũng đi giảng nơi này nơi kia, mà ổng thấy tôi giảng sao được Phật tử thích, thì ổng cũng giảng, cũng thậm chí đi ra nước ngoài giảng, nhưng mà cuối cùng ổng vẫn cảm nhận một điều là sao vẫn không có gọi là ăn khách nó không có ăn khách bằng tôi.

[18:12]Ổng mới đau khổ, ổng tức tối, ổng đi tìm coi nó là nguyên nhân nằm ở chỗ nào. Rồi không biết ổng đi giờ ổng đi đâu không biết, để ổng đi tìm cái nguyên tắc cái nguyên lý chỗ nào. Thì tôi nói tiếc quá nếu không gặp chứ nếu gặp thì tôi tôi nói một câu đơn giản là ráng biết lỗi thôi à, không có gì hết trơn. Nghĩa là mình tu sao mình ráng biết lỗi mình, biết cho nhiều, biết cho kỹ, biết cho sâu, thì sau này mỗi lời mình nói ra lay động tâm hồn người khác á. Bởi vì cái đó từ cái kinh nghiệm xương máu của mình, từ những ngày tháng mà mình mình hối hận, mình đau khổ vì những lỗi lầm của mình, những ngày tháng mà mình quỳ trước Phật mình sám hối những

[18:44]lỗi lầm gì đó, những ngày tháng mà mình nhìn vào tâm mình mình thấy những cái sơ suất gì đó còn tồn tại, hoặc là những lúc mà mình chiến đấu với cái ích kỷ chính mình, vân vân. Những lúc đó cái đó làm thành cái đạo lực chứ không gì lạ. Ta nói ví dụ như là ta cúng dường vải, rồi chia nhau cho mỗi huynh đệ thì hai người được một bộ rưỡi, ví dụ vậy, hai người được một bộ rưỡi. Thì áo thì được hai cái, nhưng quần thì mỗi người chỉ được một ống, ví dụ vậy nếu chia ra. Hoàn cảnh lúc đó Lúc đó đó, nếu mà mình cứ ngồi mình làm thinh, mình chờ cho huynh đệ kia ổng nhường luôn cái ống còn lại cho mình á, thì mình là người làm sao?

[19:24]Mình là người làm sao? Ích kỷ, phải không? Còn thôi mình ngay từ đầu cái mình thấy lúng túng liền, mình thấy việc chia lúng túng liền, hai người có cái quần sao mặc? Có hai cái ống quần thì ngay lúc chớp nhoáng đó mình nhường cái ống kia liền. Mình mình nói thôi huynh lấy luôn cái ống này nữa cho mặc đủ hai ống, còn tôi không cần ống nào, không sao hết, không sao hết. Thì những cái lúc mà trong cái vi tế như vậy mà mình nhanh nhạy, mình phản ứng mình nhường nhịn, mình chia sẻ liền thì tự nhiên cái đạo lực mình nó tăng lên, tức mình đã chiến đấu vừa xong với một cái chút ích kỷ trong một bài toán, tại vì còn nhiều bài toán.

[20:00]Nhưng mỗi lần mình giải được một chút như vậy, đạo lực tăng lên một chút. Thì từ những cái ngày tháng như vậy, cực khổ mà tu hành như vậy, hy sinh như vậy, vất vả như vậy, rồi sau này thành cái đạo lực ở trong tâm, rồi mình nói ra cái là có sức mạnh lay động người khác. Còn cái việc mà mình học sao mình ra mình nói y chang lại vậy, cái nghe nó nhạt lắm, nghe nó chán. Ví dụ như bây giờ quý thầy ở trong trường, quý thầy học nói vô ngã, vô ngã là gì? Vô ngã là mọi vật không có thực thể, không có tự tánh, không có từ thể. Ví dụ cái nhà này là bằng cát, gạch, xi măng hợp thành nên không có gì gọi là cái nhà. Thân này là gì?

[20:36]Hợp lại của năm uẩn, không có gì là ta. Mấy này quý thầy biết chưa? Biết nát hết trơn rồi phải không? Rồi sau đó đi ra giảng lại với Phật tử: Nè, vô ngã nha, vô ngã là nhà này không có gì là nhà vì cát, đá, xi măng, thân này không gì là ta vì năm uẩn. Cái này Phật tử biết không? Phật tử cũng biết hồi đời tám hoánh nào rồi hết trơn, rồi cũng y chang, nghĩa là vậy là bản sao. Nhưng mà khi mà mình có chiến đấu với từng giờ phút mà mình phải nhường nhịn, phải hy sinh, phải san sẻ, à rồi ví dụ như bây giờ hôm đó cái mình không biết sao mình nước đổ ướt trong cái cái chánh điện hết trơn, lên cái quý thầy lớn rầy:

[21:14]Ai, chú nào làm để nước đổ? Thì mọi người cũng lúng túng, thì mình cũng chẳng biết ai nhưng mình thôi mình nhận đại nói: Dạ con, sao con quên đóng cửa chắc mưa nó vô chút, con sơ xuất. Thì một chút mình nhận lỗi đại cho thôi khỏi ai khỏi quý thầy khỏi tìm người nữa cho nó xong chuyện, vì lỗi đó cũng không đáng, thôi mình nhận cho nó yên, rồi thôi mọi người cứ đi lau quét, đi làm vậy. Thì mình bị rầy một chút, thì những chút hy sinh chút chút vậy, đó là vô ngã. Rồi sau này mình bước ra mình giảng về vô ngã nó nó nó làm người ta xúc động. Đó, cái cái thực hành là cái biết lỗi đó, cái chiến đấu với chính bản ngã của mình rồi sau này mình nói đâu chắc đó.

[21:49]Cái giá trị của cái hoằng pháp là do cái hành, còn nếu không có thực hành thì sau này mình bước ra hoằng pháp, mình nói cái lời nói nó nó nó lạt, nghe lạt, người ta không có hấp dẫn, không biết tại sao. Nên cái hoằng pháp phải nằm sau cái hành là vậy đó, hoằng pháp. Còn cái hoằng pháp á là chúng ta đem cái đạo lý đến cho mọi người, bây giờ chúng ta nói qua lý tưởng hoằng pháp. Hôm trước có một lần tôi nói giảng cái bài về đạo đức là lý tưởng và tham vọng, phân biệt làm hai. Lý tưởng và tham vọng giống nhau ở cái chỗ là đều là ước mơ lớn, nhưng mà khác nhau ở chỗ là vị tha hay vị kỷ. Ví dụ như bây giờ à có một người nào đó, hai người cùng mơ ước làm thủ tướng.

[22:37]Ở đây có ai mơ ước làm thủ tướng không? Có. Nhưng mà mình không biết là người đó tham vọng hay lý tưởng. Nếu mà cái người đó mà mơ ước làm thủ tướng bởi vì ông thủ tướng ngon, đi đâu có cận vệ, có xe bóp còi hú hú rồi cho người ta sợ mình chơi, thì cái đó là lý tưởng hay tham vọng? Tham vọng. Còn lý tưởng là sao? Là bởi vì người này có tài thực sự, người này muốn không phải vì chức mà muốn mình có cương vị đó rồi mình sẽ giúp nước được tốt hơn, ví dụ vậy, thì cái đó là là lý tưởng. Thì bây giờ lý tưởng hoằng pháp cũng vậy, nếu mà chúng ta nhìn thấy một ông giảng sư có vẻ có uy, được nhiều người quý trọng, à ai cũng nể, làm giảng sư ngon quá ha.

[23:18]Mà thấy giảng sư nhiều khi cũng dễ được người ta cúng dường nữa, ngon, mình thích làm giảng sư thì đó lý tưởng hay tham vọng? Cái đó tham vọng. Mà tham vọng rồi thì thì có ngày tiêu. Vì sao vậy? Bởi vì tham vọng là một cái sai lầm bản ngã, mà cái đạo lý ta giảng là đạo lý bản ngã hay vô ngã? Vô ngã. Cho nên nếu mình cứ nuôi dưỡng cái tham vọng đó thì có ngày mình làm ngược với những điều mình nói, ha, làm ngược những điều mình nói. Cho nên là phải diệt cái tham vọng này, là chúng ta hoằng pháp, đem đạo lý đến cho con người không phải vì vinh quang của mình, mà chỉ vì lòng thương yêu chúng sinh,

[23:57]muốn cho mọi người có cái giáo pháp để họ sống cho tốt lên, để cho họ đừng có đọa lạc, để con người biết thương yêu nhau, để cả cái thế gian này thành một cõi tịnh độ, cái thiên đường hạnh phúc, đó, là thật sự mình vì lòng thương con người thôi mà mình làm cái công việc hoằng pháp, chứ không phải là vì mình có cái cái tham vọng cá nhân. Thì nếu mà người nào mà nắm cho vững cái đó thì đó sẽ là người hoằng pháp tốt suốt đời. Cái điểm này là một điểm nhỏ, nhưng là điểm nhỏ rất là quan trọng, nhỏ rất quan trọng. Giống như mà trong chiếc xe Honda quý thầy nó có cái nút mà chặn cái bình nhớt ở phía dưới phải không? Cái nút đó có mắc tiền không?

[24:33]Con ốc đó đó. Có mắc tiền không? Rẻ rề à, mà nó nằm ở chỗ nó cũng không quan trọng nữa phải không? Cái quan trọng là cái piston, cái xu páp đồ gì đó, cái đó những bộ phận IC rồi cái đó mới quan trọng, chứ con ốc mà nó nằm dưới cái nút nhớt đó nó không quan trọng, nhưng mà nó sút cái thì sao? Cả chiếc xe của ta sẽ bay thành mây khói, phải không? Là nó xả nhớt xuống đường á thì đằng sau ta thì người ta té lạch bạch, còn xe ta thì sao? Lột dên, cháy máy đồ tiêu tan hết. Một con ốc chút xíu đó không quan trọng, rẻ tiền, không có chức năng gì nhiều, nhưng cực kỳ quan trọng. Thì cũng vậy, nếu mà chúng ta sau này mình làm giảng

[25:12]sư, làm người hoằng pháp mà mình nuôi trong cái tham vọng ở trỏng là bởi vì thích cái vinh quang của giảng sư thì cái nút nhớt mình nó còn hay sút rồi? Sút rồi. Và sao? Nghĩa là những thế hệ đàn em của ta làm sao? Té lạch bạch đằng sau hết. Mình nói đâu bậy đó. Và cái xe hoằng pháp của ta thì sao? Nó lột, lột dên, nó vậy.

[25:37]Mà do đâu là chúng ta muốn đem giáo pháp chia sẻ với người khác?

[25:45]Tại sao? Bởi vì thế này: Bởi vì đạo tâm của chúng ta nó nó bừng cháy mãnh liệt như một ngọn lửa.

[25:56]Cái người nào mà đạo tâm nó nó ngúng ngúng ngúng ngúng, ngúng riu riu nó đốt được ai không? Không đốt được ai, nhưng mà cái đạo tâm của người đó nó như một đống lửa, đụng ai là đốt tiêu người đó liền, người khác liền, thì tự nhiên vậy. Hễ cái người nào đạo tâm quá mạnh thì gặp người khác là đốt cháy người khác liền, làm cho người kia cũng phải biết đạo theo. Mình nhìn cái đó mình biết người kia người nọ có đạo tâm mạnh hay không. Đạo tâm nó giống như nước, nước mà đầy quá thì nó phải làm sao? Nó phải tràn, nó tràn ra chỗ khác, tức là nó phải san sẻ. Còn mà cái nhìn vô mà nước không tràn thì bởi vì nước chưa? Nước chưa đầy.

[26:34]Thì cũng vậy, chúng ta cứ nhìn một con người trong cuộc sống ta thấy là cái người đó họ sống rất là chuẩn mực, rất là tốt, tu tập rất là tinh cần, và gặp người khác họ đều tìm cách giúp cho người khác biết đạo ở chung quanh mình á, ai mà đến gần người đó là bị bị đốt liền, là bởi vì người đó đạo tâm mạnh quá. Còn mà mình thấy một người đó biết đạo Phật rồi khi mình gặp cái người đó mà cái người kia họ chẳng bao giờ nói chuyện đạo gì cho mình nghe hết, cứ cười cười cười cười, à biết ngay cái người đó tu làm sao? Tu còn yếu, đạo tâm chưa nhiều, cho nên nước không tràn mà lửa không cháy người khác được, vì đạo tâm còn yếu quá.

[27:13]Cho nên sở dĩ một người mà có cái lý tưởng hoằng pháp bởi vì người này đã tràn đầy đạo lý, họ hưởng được nhiều cái điều ích lợi, hạnh phúc tuyệt vời từ Phật pháp, cho nên luôn luôn trong tâm bị cái khuynh hướng là phải chia sẻ. Còn cái người nào mà tu mà không thấy niềm vui, không thấy lợi ích gì á, thôi tu mình tu hoài. Nên quý thầy nhớ, nhớ để ý một cái tâm lý rất là bình thường là ở đây có quý thầy nào trúng số chưa nhở? Chưa trúng số hả? Chưa mua vé số lần nào hả? Có mua mà không trúng, thôi chia buồn, thành thật chia buồn. Thôi bây giờ không hỏi quý thầy thôi hỏi cư sĩ. Quý cư sĩ có ai mà trúng số chưa? Có không?

[27:58]Không, thầy không có lại xin đâu, đừng lo, đừng lo xin. Mình để ý á cái người mà trúng số thì công việc đầu tiên của họ làm cái gì? Hử? Đi đổi vậy là quý thầy chưa trúng số. Hễ cái người đầu tiên mà nghe tin trúng số rồi mà nói đi đổi là người đó chưa trúng số. La làng, nhảy lên đụng nóc nhà, bốc điện thoại đi khoe tùm lum. Đúng không? Khoe những người thân của mình nhất. Nhưng mà sau đó bắt đầu mới sợ, chết cha lỡ khoe người ta tới người ta xin. Tới chừng đó mới hối hận. Rồi từ từ cái sau đó thì người ta tới người ta thăm thì mình mới trốn. Đó là cái thứ tự của một người trúng số: La làng, khoe, sợ, trốn. Đó là vậy.

[28:41]Rồi lãnh tiền đi đâu mất tiêu luôn. Đó là cái tiến trình của một người trúng số. Mặc dầu tôi cũng chưa bao giờ trúng số, nhưng quan sát thấy. Vì sao họ la làng? Mừng. Nhớ cái đó. Khi chúng ta mừng vui chúng ta đều muốn báo cho người khác các biết. À ví dụ như ừ người một người nghệ sĩ bốc điện thoại lên gọi, "Thưa thầy thầy, con báo thầy một tin vui." Tin gì? "Con vừa mới được giải gì đó." Thấy không? Là họ chia sẻ liền. Nên niềm vui ai cũng muốn chia sẻ, thì cũng vậy, một người nào đó họ đọc cuốn sách đạo Phật hay, họ xúc động thì không bao giờ họ nín được, nhớ điều đó, không bao giờ nín được.

[29:21]Lập tức họ bước qua nhà bạn bè, hàng xóm họ cầm cuốn sách họ đưa liền, "Đọc cuốn này hay tuyệt, cực kỳ," thế nào cũng nổ liền. Nhưng mà đặc biệt là không trốn. Khác với người trúng số, trúng số sau đó trốn, người này không trốn. Nên đó là cái dấu hiệu. Còn cái người nào mà chưa bao giờ được niềm vui trong đạo thì không bao giờ khoe với ai hết, nín luôn ở trong nhà, lủi thủi trong nhà. Và mình biết người đó chưa được cái lợi ích gì từ Phật pháp. Nhìn cái đó biết liền. Còn cái người mà họ cuộc sống họ vững vàng, ổn định, hạnh phúc, an vui họ đều luôn luôn muốn chia sẻ. Thì đó là người hoằng pháp là vì lý do đó, cái lý tưởng sôi sục trong tâm của mình.

[29:58]Và họ luôn luôn bị thôi thúc bởi cái việc là phải truyền lại cái đạo lý đó cho người khác. Đó là lý tưởng. Và cái lý tưởng hoằng pháp này cũng tùy theo cái trí tuệ của ta mà nó nó lớn hay nhỏ. Ví dụ như á, cái người đó họ nhận được cái ích lợi vừa vừa, họ có một cái trí tuệ vừa vừa, thì cái niềm vui hay cái đạo lý đầu tiên mà họ chia sẻ là ai? Là những người trong trong gia đình của họ trước. Mấy người cư sĩ, trong gia đình của họ trước. Rồi sau đó họ nghĩ đến ai? Bạn bè, ai nữa? Láng giềng, ai nữa? Họ hàng, thân quyến gì đó, vân vân ha, hoặc đồng nghiệp, à những người ơn nghĩa là vân vân. Thì đó là cái bình thường, à.

[30:50]Còn cái người mà họ có cái cái cái trí tuệ hơn nữa, khả năng hơn nữa thì họ có thể viết một cuốn sách để họ phổ biến rộng rãi khắp nơi. Hoặc bây giờ thì chúng ta có được những cái băng giảng, những cái đĩa hình, đĩa tiếng thì người đó có trí tuệ hơn chút. Và có khi ví dụ sau này chúng ta có khả năng có trí tuệ, chúng ta sẽ ngồi trước những cái hội trường đông người để chúng ta tuyên giảng về Phật pháp cho nhiều người xa lạ hơn nữa cùng nghe. Đó là cái khả năng chúng ta tới đâu thì chúng ta nhắm đến cái đối tượng nó lớn rộng nhiều hơn chừng đó. Khi khả năng chúng ta ít thì cái đối tượng mà ta nhắm đến là ít,

[31:26]quanh quanh mình thôi, gia đình, bạn bè, họ hàng là đó đồng nghiệp, vân vân. Còn khi mà khả năng ta lớn tự nhiên ta nhắm đến những cái đối tượng lớn. À ngày xưa thì cái công việc hoằng pháp nó vất vả hơn bây giờ bởi vì không có cái kỹ thuật, không có chuyện mà đi một cái vèo lên xe đi cái tới nơi giảng đi về. Thấy một người mà muốn đi hoằng pháp, họ phải đi lang thang qua nhiều nơi và đi bộ là chủ yếu, chứ cũng xe ngựa cũng không phải là dễ có, không phải là rẻ tiền. Họ đi bộ từ cái làng này qua làng kia. À đến những nơi mà có chùa họ dừng lại hoặc những nhà nào đó họ dừng lại họ ghé họ xin ăn, họ nói vài câu đạo lý,

[32:05]nếu có duyên thì họ nói mời những người làng xóm lại để họ nói một bài pháp, rồi họ nghỉ qua đêm họ lại đi tiếp qua một nơi khác. Tức là, gọi là đi du hóa đó, đi du hóa là họ đi vất vả như vậy. Lâu lâu gặp một cái chùa to, vào và khi những vị trong chùa biết người này là người có khả năng nên mời ở lại nói chuyện với tăng chúng hoặc là mời cư sĩ lại trong cái lễ hội nào đó nói chuyện, rồi họ lại đi nơi này nơi kia. Nên chúng ta có cái bài thơ mà hình ảnh rất là đẹp là "Nhất bát thiên gia phạn, cô thân vạn lý du. Kỳ vi sinh tử sự, giáo hóa độ xuân thu." "Nhất bát thiên gia phạn" nghĩa là một bình bát nhưng mà ăn cơm của của ngàn nhà.

[32:54]"Cô thân vạn lý du" là một mình một bóng mà rong ruổi trên trên nẻo đường vạn dặm. "Kỳ vi sinh tử sự" chỉ vì cái vấn đề giải quyết vấn đề sinh tử. Vấn đề sinh tử là vấn đề gì? Tức là vấn đề tu hành giải thoát. "Giáo hóa độ xuân thu" thì lấy cái việc mà giáo hóa để làm cái sự sống chúng ta đi qua nhiều ngày tháng. Bài thơ rất là đẹp, rất là Không biết ai viết thành bài thơ đó, thành bất hủ luôn. Và đó là hình ảnh của những vị tăng mà du hóa ngày xưa, họ cứ đi lang thang từ nơi này sang nơi khác để gieo rắc Phật pháp. Và chính nhờ họ chịu cực như vậy, cho nên sau này vào cái thời khác họ đầu thai trở lại,

[33:39]họ có làm tăng thì họ có duyên với chúng sinh rất là nhiều. Tự nhiên họ thuyết pháp người ta đến thích nghe, hoặc là những bài giảng của họ tung ra, nhiều người có có cảm tình là vì lý do những đời xưa họ đã chịu cực mà đi du hóa như thế.

[33:57]Nên nếu quý thầy những kiếp xưa mà đã từng đi du hóa thì mình có thể tin một điều là sau này khi mình bước ra mình hoằng pháp thì rất đông người ái mộ. Nên cái việc mà giảng sư mà được đông người ái mộ là đều có cái nhân duyên ở ở kiếp trước, chứ không phải là ngẫu nhiên, ừ. Nó là như vậy. Còn nếu mà cái khả năng mà lớn hơn nữa thì tự nhiên ta nghĩ đến cả thế giới này. Cả cái thế giới đầy người này, có những cái vùng họ đã có một cái tôn giáo khác, thậm chí có những cái tôn giáo mà họ kỳ thị người khác đạo, người khác đạo bước vô họ tìm cách họ giết liền, nếu không theo họ giết liền.

[34:42]À nhưng mà có người đạo Phật, có những người nơi đạo đã suy, có những người còn hoang dã, còn man rợ, vân vân. Thì cái người mà họ có lý tưởng hoằng pháp lớn lao, có khả năng lớn lao họ nghĩ đến cả thế giới như vậy, họ nghĩ đến phải làm sao mà ngày nào mà thế giới này thấm nhuần hết tất cả Phật pháp. Người không đạo Phật cũng phải biết đạo Phật, người các đạo khác rồi cũng phải biết thêm đạo Phật. Đó là cái lòng họ luôn luôn nghĩ cái cái điều như vậy, thì đó là cái người mà có cái trí tuệ lớn, cái nhìn lớn. Mà chỉ tiếc là bởi vì có một Trái Đất, chứ nếu có hai ba Trái Đất họ cũng nghĩ tới luôn,

[35:18]làm sao cho tất cả mọi hành tinh nơi nào có người có chúng sinh đều biết được Phật pháp hết. Mà chẳng những như vậy, ngoài cái việc mà biết theo chiều rộng, họ còn nghĩ đến chiều dài của thời gian nữa. Nghĩa là từ bây giờ họ có thể định hình cho một cái Phật pháp được cường thịnh ở vài ngàn năm sau luôn. Đúng vậy, là từ hôm nay khi họ bắt đầu cái sự nghiệp hoằng hóa của họ là trong tâm họ đã định hình lại một cái Phật pháp để làm sao mà có thể tồn tại, phát triển được tới vài ngàn năm sau vẫn còn vững chắc. Là do cái trí tuệ của họ lớn. Thì ở đây cũng vậy, khi mà nói đến lý tưởng hoằng pháp thì chúng ta cẩn thận đến tới cái, coi chừng cái tham vọng của mình.

[36:01]Chúng ta cũng biết rằng chúng ta có lý tưởng hoằng pháp vì chúng ta muốn chia sẻ điều lợi ích. Chúng ta cũng biết rằng cái người mà khả năng lớn thì nhắm đến cái đối tượng rộng rãi hơn. À cái người khả năng nhỏ thì chúng ta nhắm đến cái đối tượng nhỏ hơn. Còn những người mà kiệt xuất thì cái đối tượng của họ, phạm vi của họ là họ nhắm đến là cả thế giới này và cả vài ngàn năm sau, như vậy. Bây giờ chúng ta nói qua cái mục thứ ba là người hoằng pháp. Giờ ai là người hoằng pháp? Ai?

[36:38]Tất cả những người đệ tử Phật. Rồi, tốt, cái câu đó khá hay. Người hoằng pháp là gì? Là người làm chuyện gì? Người hoằng pháp là người làm chuyện gì? Đúng rồi, đem giáo lý của Phật đến cho người khác. Đơn giản thôi. Nghĩa là nếu mà chúng ta mà chúng ta dùng cái chữ hoằng pháp là nó hơi có tính cách thường xuyên, chuyên môn một chút. Ví dụ bây giờ chúng ta đọc được cuốn sách hay, cuốn sách đạo lý hay, chúng ta đem tặng nhà hàng xóm, cái đó có phải gọi là người hoằng pháp không? Không. Mới đem có tặng một cuốn. Chừng nào mà cứ bắt đầu trong lòng cứ đi mua sách tặng hết người này, mua sách tặng hết người kia thì người đó là người

[37:23]hoằng pháp, tức là nó phải hơi chuyên một chút. Còn mà lâu lâu ngẫu hứng tặng một cuốn thì chưa phải là là người hoằng pháp, nhưng mà người đó dù sao cũng đã có cái công đức hoằng pháp, có công đức góp công đức trong việc hoằng pháp. Thấy cuốn sách hay, cái băng giảng hay mình đem mình tặng người khác thì mình có tạo nên công đức vậy thôi. Còn dùng cái chữ người hoằng pháp thì nó phải chuyên, người này có lý tưởng và làm hoài. Là có cuốn sách mình đem cho mượn. Mượn rồi đàm đạo với cái người kia coi họ đọc tới đâu hiểu tới đâu, rồi sau đó lấy cuốn sách về đem qua cho người khác mượn, rồi cho họ đọc xong cái tới đàm đạo,

[37:55]trao đổi coi họ hiểu tới đâu rồi lấy cuốn sách về đem cho người khác, tức là mình cứ làm nó thường xuyên thì gọi là người hoằng pháp. Chứ nó không phải ngẫu hứng nữa mà có tính cách siêng năng, chuyên cần làm hoài, hơi chuyên là như vậy. Đó là cái người hoằng pháp. Thì khi ta định nghĩa như vậy thì có phải là luôn luôn là người xuất gia là người hoằng pháp không? Không. Mà bất cứ bất cứ ai, phải không? Kể cả người tại gia. Mà lực lượng người tại gia mới là đáng kể, mới là đáng kể bởi vì người tại gia rất là đông. Với một điều thuận lợi nữa là người tại gia họ có thể luồn lách đi vào bất cứ xó xỉnh cuộc đời xô bồ

[38:37]phức tạp nào cũng được hết để mà trao đổi đạo lý với người khác. Trong khi chúng ta thì không thể, chúng ta không thể. Không thể là sao? Ví dụ bây giờ quý thầy có thể mà vào chợ, vào cái ngồi với cái sạp thịt heo mà nói chuyện Phật pháp được không? Không. Mà người cư sĩ làm được không? Được. Cư sĩ đi vô lơ ớn: "A, hôm nay bán được thịt đắt không anh? Vô ngồi chơi." Rồi bắt đầu ngồi tầm phào nói một lát bắt đầu gài chuyện Phật pháp vô nói. Phải không? Tức là được. Còn ví dụ bây giờ mình đến mình thăm cái nhà cư sĩ, lúc người ta đang nhậu ì xèo trong đó hết mình mình dám bước vô không? Thôi đành chịu, thôi chào chào xa xa thôi rồi đi. Nhưng mà người cư sĩ sao?

[39:17]"Ồ, vô 100% anh, vô một ly." Rồi vô liền, ngồi chơi liền, nhưng mà ngồi nói chuyện lát gài đạo Phật vô nói tiếp người ta. Đó, người cư sĩ họ được cái thuận lợi như vậy. Tức là nơi xô bồ phức tạp họ lăn lóc họ tới hết để nói chuyện Phật pháp được. Còn người tu thì mình chỉ giảng nơi nào đúng nơi, đúng pháp, trịnh trọng, đàng hoàng. Cho do vậy là thì chúng ta chỉ được có cái ưu điểm là mình có thể tổ chức cho cư sĩ thôi, chúng ta tổ chức cho cư sĩ. Tức là ngoài cái việc mà chúng ta hoằng pháp, chúng ta làm công việc hướng dẫn người khác cùng hoằng pháp, đó là người xuất gia. Nhưng mà còn những cái lĩnh vực mà đi sâu vào những góc cạnh

[39:59]cuộc đời thì người xuất gia lại thua lực lượng tại gia. Nên vì vậy, chúng ta phải quý trọng cái lực lượng mà cư sĩ tại gia mà góp công hoằng truyền Phật pháp. Có lần tôi nhớ đi ở Sài Gòn, lúc mà Nhà nước đang phát động cái chiến dịch mà chống ma túy á, Nhà nước có căng cái biểu ngữ: "Vào từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng người." Để đi tìm cho ra người mà nghiện ma túy bắt đem đi mà mà cai nghiện. Cái câu thiệt là hay, "Vào từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng người", nó hay thiệt. Cái hôm rồi tôi đi ra Bắc tôi cũng bắt chước câu đó. Hôm đó tôi đến cái trại trại phong ở Thái Bình, cái tỉnh Thái Bình, cái trại phong tên là trại phong Văn Môn.

[40:41]Trong đó cái người bị bệnh cùi, bệnh phong á họ gom lại một cái làng, họ ở cảnh đẹp lắm, ở Thái Bình đẹp gì đâu. Mà trong số đó cũng có những người mộ đạo, nhưng mà không có chùa, nên họ thiết tha quá không biết sao họ tự họ đắp một cái tượng Phật lên. Họ đắp tượng Phật một cái đầu thôi, chứ họ không đủ khả năng đắp được nguyên tượng cao. Họ chỉ đắp một cái mặt họ để bên đường, họ đi ngang họ lạy lạy lạy. Mặt Phật đó phải nói là ở đây trong lớp mình ai xấu nhất ha? Ai xấu giơ tay lên. Ai ai xấu giơ tay lên. Không ai dám giơ hết, thấy không? Nó vậy đó. Thì mà cái tượng Phật đó xấu hơn cả cái người xấu nhất trong lớp này.

[41:18]Tại vì họ người người phong họ đắp á, đắp đi ngang qua thấy thương Phật cái tội mà để ngoài thấy cũng thảm. Mình cũng không dám có ý kiến, sợ người ta giận. Rồi sau này mới biết sao là quý thầy quý cô mới nghe tin vậy rồi tới cất cái chùa, có vị Thượng tọa đóng về đóng trụ trì thì tôi thấy rất là cảm động. Rồi hôm tôi đến ừ thì thì cũng nói chuyện chút xíu nhưng mà tôi nói ngắn tại vì họ chờ lâu quá rồi, những người đó họ cũng lớn tuổi, họ chờ lâu quá rồi mình không thể mà ngồi nói đạo lâu. Tuy nhiên là mình nói một bài pháp. À bài pháp và cũng nói với họ đồng cảm là bởi vì họ họ có cái mặc cảm họ bệnh phong,

[41:53]trong khi những người đến thăm, những người Phật tử Hà Nội đi theo tôi về đó thì ai cũng lành lặn, khỏe mạnh thì tôi mới nói là: "Trong tất cả chúng ta ai cũng có bệnh hết." Thì hỏi Phật tử Hà Nội đúng không, nói: "Dạ có, người viêm gan, ung thư ở đâu, ai không có hết trơn." Và cuối cùng ai cũng phải bỏ cái thân này, phải không? Nghĩa là cùi không cùi cũng phải bỏ thân này hết, và chúng ta chết chúng ta đem theo cái gì? Cái cái tâm. Và bây giờ quan trọng cái tâm mà đem theo là cái tâm gì? Trong tâm đó mà có tình thương có đạo lý thì tâm nó sáng và đi về cõi Phật, còn tâm đó mà không có gì trỏng hết thì đi xuống dưới, tăm tối.

[42:24]Không cần biết bây giờ là người bệnh gì. Nói câu vậy cái họ vui, họ vui cho nên vì ai cũng bình đẳng với nhau là trong cái việc tu tâm mà thôi. À tuy nhiên hỏi: "Bây giờ trong trại coi là bao nhiêu người quy y?" Nói: "Được phân nửa." Phân nửa. Tôi nói: "Không được. Cái trại chúng ta có cái chùa trong trại rồi mà mới có phân nửa người quy y là không được." Nên tôi dặn là tôi nói: "Nếu lần sau tôi trở lại tôi thăm cái trại thì không còn một người nào mà chưa quy y." Dặn quý Phật tử vậy: "Phải vào từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng người." Bắt đi quy y sạch sẽ không còn sót người nào. Lần sau quay lại thăm, tặng quà tiếp, như vậy. Cứ hay nói.

[43:00]Mà bây giờ tôi hay dùng câu đó vậy đó, "Vào từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng người". Thì sau này cũng vậy là cái việc mà trong những bài sắp tới đó chúng ta học chúng ta sẽ thực hành rất là nhiều. Bài này bài thêm bài thứ hai cũng còn ngồi ở lớp học, nhưng tới bài thứ ba quý thầy muốn làm bài được quý thầy phải đi ra ngoài. Thì tôi có xin cái ban ban giám hiệu, quý thầy sẽ đi tiếp cận với quần chúng trước, cứ hai ba người hai ba người đi nơi này nơi kia, đi vào nhà của mọi người chung quanh đây. À những người nào mà chung quanh chùa mình đi trước rồi những tùy những đối tượng, tùy cái bài học. Ví dụ cái bài học đó là bài học là tiếp cận với người ở tôn giáo bạn

[43:36]thì mình phải lựa những người mà đạo khác mình đến thăm người ta. Đến thăm người ta. Đó, phải học rồi về mới làm bài. Khi mình tiếp cận cái tâm tình người đó, suy nghĩ đó và mình đã theo tâm tình đó mình đưa giáo lý vào như thế nào thì về mới làm bài được, nên sắp tới là phải đi tiếp cận thường xuyên. Phải đi hai ba người hai ba người. Riêng mà cái bài mà mình tiếp cận với những người ở tôn giáo bạn á thì khi mình vào nhà người ta, mình chỉ nên vào một người. Còn một người ở bên ngoài nổ máy xe chờ sẵn, nhớ như vậy.

[44:12]Vì vậy á là quý thầy nhớ cái hoằng pháp á nó là cái tính cách tiêu biểu của người đệ tử Phật. Ai mà không có cái tinh thần hoằng pháp thì chưa phải là đệ tử Phật. Chúng ta nhớ vậy. Cho nên khi mà chúng ta lựa người xuất gia á, chúng ta để ý cái tiêu chuẩn đó. Là cái người nào á, ví dụ khi mình lựa một người xuất gia, sau này quý thầy lớn lên, quý thầy làm thầy, quý thầy để ý coi cái người mà mình sắp nhận vào tu là người có cái lý tưởng hoằng pháp hay không, và có bị ô nhiễm hay không. Để ý hai khía cạnh đó thôi. Mình sẽ cho lúc đang còn cư sĩ công quả, mình cho tiếp khách trước. Ví dụ khách tới, mình sai: "Ờ, con ra con tiếp khách đi con.

[44:57]Nói chuyện khách một chút rồi lát thầy ra." Thì cái người đó mà lúc đang còn cư sĩ công quả mà ra tiếp khách cái mình để ý mình thấy, thấy cái người đó họ không để ý đến cái màu áo, xe cộ người cư sĩ mà chỉ hỏi thăm: "Chú bác tới đây có việc gì? Chờ thầy con một chút." Rồi hỏi lân la trong khi chờ ra cái người đó hỏi: "Chú bác nào giờ có hay đi chùa không? Có nghe kinh gì rồi?" Rồi gợi ý là: "Ở đây có cuốn sách này hay lắm, Tâm Lý Đạo Đức mới in của ai đó, bác có đọc chưa?" Mình thấy là cái người này nói chuyện một lát rề rề rề rề dụ người ta nghe sách đồ là biết cái người này có bản chất của người hoằng pháp, phải không?

[45:35]Mà không để ý chuyện thế gian, đó là người xuất gia tốt, người đó nên cho xuất gia. Còn nếu lúc xin vô chùa tu, mình không biết nguyên nhân mình xin thì sao, cái mình cho tiếp khách thử. Khi khách tới cái bắt đầu ngồi nhìn: "Cái áo chú mua ở đâu vậy? Đẹp quá. Cái xe này đời nào hả? Biết nhiêu tiền?" Cứ ngồi mà hỏi người ta ba chuyện tào lao không thì biết cái người đó tu được không? Không. Nghĩa là không hướng dẫn người ta về đạo mà trái lại bị cái đời nó nhiễm thì người này lớn lên khó đi hoằng pháp lắm. Vì ví dụ như là khi mà chúng ta đi tiếp cận với người đời để chúng ta hoằng pháp, tức là chúng ta giống như sẽ bị cái trao đổi á,

[46:12]chúng ta đem cho họ một số đạo lý và họ cho chúng ta lại một số gì? Chuyện phiền toái thế gian bỏ trong túi đem về lại vô chùa lại. Cho nên ở đây chỉ cho đi không lấy lại, nghĩa là khi mình đến với gia đình người ta, của thí chủ, mình cho đạo lý và không mang cái gì của nơi nhà người ta về chùa hết. Vì vậy không ô nhiễm. Còn không có bản lĩnh đó thì mình đến mình cũng nói chuyện đạo cho người ta một mớ, rồi người ta kể một mớ chuyện đời mang về chùa kể một chùa lại xong rồi. Ừ vậy, huề. Nên cứ nhìn á, cái người nào mà có thể là hoằng pháp được hay không á, xuất gia được hay không mình để ý hai tiêu chuẩn

[46:50]á là không ô nhiễm, à không thích đời và và thích hoằng pháp, tức là thích làm cho người khác biết đạo lý. Đó, cái kiểu đó. Tức là người đó sau này tu tốt. Hồi đó quý thầy đi tu có vậy không? Có không? Không để ý. Nên sau này chúng ta sẽ để ý cái tiêu chuẩn đó mà mà lựa đệ tử nha, lựa đệ tử. Ừ. Thì cái người hoằng pháp này đó phải là cái người có thực hành, phải không? Thực hành, tu hành rất là nhiều. Như nãy chúng ta nói, chúng ta tu nhiều chừng nào thì chúng ta dễ thuyết phục người khác chừng nấy. Còn người nào mà không chịu thực hành thì bảo đảm một điều là mình ít có cái sức để thuyết phục người khác.

[47:38]Nguyên tắc là như vậy. Vì sao? Vì trong cái thực hành mình đã kinh nghiệm từng cái đường đi nước bước cặn kẽ, có những điều rất là mới mà khi thực hành mình mới thấy chứ người khác không thấy. Nhiều khi trong kinh điển, sách vở không có nhưng khi thực hành thì mình mới thấy ra được. Nên do vậy mà những bài giảng của mình nó cứ luôn luôn nó mới, nó mới mẻ là vì mình có thực hành, là như vậy. Còn nếu chúng ta cứ chỉ trông đợi vào cái học, học bao nhiêu rồi nói lại bấy nhiêu thì giáo lý đó không mới và nhất là cái người nghe ta họ cũng nghe rồi. Ví dụ ta học cái bài đó, họ cũng học rồi; chúng ta đọc cuốn sách đó, họ cũng đọc rồi.

[48:19]Rồi khi mình nói ra cái họ thấy mình cũng không có gì mới, đi nghe mình giảng cũng không có gì lạ, họ ở nhà luôn. Đây là cái nhược điểm của đạo Phật á. Cho nên chúng ta thấy ví dụ những nhà thờ, những ngày lễ họ đông, bởi vì bắt buộc. Còn chùa mình không bắt buộc, chỉ để tự giác. Mà muốn người ta tự giác đi đông thì người ta phải sao? Có cái hứng thú đối với đạo lý. Còn không có hứng thú đối với đạo lý, người ta không tới chùa, không tới chùa. Nên vì vậy là để cho người ta có cái hứng thú với đạo lý, mình giảng làm sao phải hấp dẫn, à nói chuyện sao phải hay, mà muốn giảng hấp dẫn hay là có cái đạo lực ngầm ngầm bên trong, nó vậy.

[48:56]Bây giờ cái đối tượng để hoằng pháp, chúng ta đem đạo lý đến cho ai? Đem đạo lý đến cho ai?

[49:10]Cho ai?

[49:14]"Mọi người" là thực tế, nhưng mà trên lý tưởng á, mình phải dũng dùng chữ là đem đến cho tất cả chúng chúng sinh. À chúng sinh ai mình cũng muốn cho người đó biết đạo lý hết. Nhưng mà cái ý nghĩa chúng sinh á, mình nói không thực tế, tại chúng sinh bây giờ như con chó biết gì mà giảng, con mèo biết gì giảng. Thôi giờ cứ con người là thực tế, nên mình nói thực tế là: "Nguyện đem đạo lý đến cho tất cả mọi mọi người", nhưng thực ra tất cả chúng sinh vẫn là đúng, không có sai. A ví dụ, ví dụ bây giờ nói mọi người á thì gồm nhiều thành phần, à người ta biết suy nghĩ, à biết tu tập, có hướng đến cái đời sống thánh thiện thì mình dễ rồi.

[49:55]Nhưng ví dụ một con vật, nhưng nói như một con chim, khi mình thả phóng sinh, mình nói đạo lý đâu được, nhưng mình sẽ có cái tâm nguyện. Mình có tâm nguyện là nguyện chim này đời sau thoát được thân cầm thú, tái sinh vào cõi người, biết được Phật pháp. Thì cái tâm nguyện của mình đó đã là hoằng pháp cho con thú rồi đó, mặc dù nó chả hiểu, nhưng mà cái tâm nguyện đó đã gieo duyên cho nó. Sau này khi gặp lại, tự nhiên nó mến mình, nó mến và mình có thể giảng pháp nó nghe được, lạ vậy. Hoặc là một con chó vậy, nó đâu biết nghe đạo lý, nhưng mình đến nó mình mình vỗ về, mình vuốt ve nó, rồi mình nâng niu nó, mà với cái ý niệm rõ ràng là hoằng pháp,

[50:36]là mình gieo duyên, mình trải tình thương đến con chó và mong sau này con chó đó nó trở nên nó làm người, nó biết Phật pháp. Thì cái ý niệm mà mình nghĩ như vậy đã là ý niệm hoằng pháp cho chúng sinh, mà đúng như vậy. Sau này con chó nó gặp mình, bỗng nhiên nó mến và mình nói đạo nó nghe. Chỉ vì ở kiếp trước lúc mình nâng niu nó, mình vuốt cái đầu nó, mình có nghĩ đến cái điều giáo hóa nó. À. Còn mà cái lúc mà mình ôm nó mình nựng nựng, mình không nghĩ đến cái giáo hóa thì không có cái hoằng pháp trong. Kiếp sau gặp lại cảm tình nhau, nhưng mà không có cái duyên trong đạo. À. Nên cái việc mà nói là giáo hóa chúng sinh

[51:12]là là cho cả chúng sinh là vậy đó, hoặc là cái vong linh. Mình nói không phải người đâu, cả cái vong linh họ vất vưởng ở ngoài đồng, ngoài trống vậy đó, mình đâu có thấy họ đâu. Nhưng mà khi mình tụng kinh, hoặc khi mình cúng thí thực, mình đều hướng đến cho họ. Mình nói: "Chung quanh đây có bao nhiêu cái vong linh, xin về đây ăn cơm, thọ thực, nghe kinh, hướng tâm về Phật pháp, nguyện những vong linh đó trải lòng thương yêu chúng sinh." Nè, khi mình nói như vậy, mình tụng như vậy thì nó chấn động hết, cái vong linh chung quanh họ nghe hết. Thì họ nặng nghiệp lắm, họ cũng không có chuyển biến được

[51:43]liền, nhưng mà cái tâm của họ bị dẫn bởi cái lời chú nguyện của mình, cái tâm họ bắt đầu có từ bi, có thương yêu, có tin Phật thì một thời gian cái họ tái sinh, họ bỏ cái thân mà vong linh vất va vất vưởng đó, cái họ tái sinh vào người, họ gặp Phật pháp họ mến, họ mến. Họ đi ngang cái chùa, tự nhiên họ thích vào ăn miếng cơm. Thích vào ăn miếng cơm là vì lúc mà họ làm ma, họ hay vô chùa ăn cơm. Họ thích ghé vào ăn miếng cơm rồi nghe cái lời kinh tụng, rồi nghe pháp. Đó là bởi vì đời trước chúng ta đã có cái tâm hoằng pháp đến cho những đối tượng đó luôn, là chúng sinh luôn. Và cả chư thiên trên trời luôn, à cũng là đối tượng để chúng ta giáo hóa.

[52:24]Chúng ta nói câu này nghe hơi hỗn. Vì sao vậy? Bởi vì chư thiên là những người mà họ họ hơn mình, cái đẳng cấp họ hơn mình, hơn loài người nhiều. Vì họ ở trên đó nhìn xuống họ biết mình hết à, mình nghĩ gì trong bụng biết hết trơn. Nhân quả mình sắp tới làm sao họ biết hết, sắp tới mình xảy ra chuyện gì, chuyện gì mình không biết chớ họ biết mình hết trơn. Nhưng mà sao mình dám nói là mình hoằng hóa họ? Vì sao? Bình thường á thì chúng ta thua cái đẳng cấp của các vị chư thiên. Nhưng mà có những trường hợp chúng ta hơn, là đối với những người mà họ đã từ trên trời họ xuống. Đó là những bậc đại sư mà họ có nguồn gốc ở trên trời,

[53:03]từ trên trời họ đã từng thuyết giảng ở trển. Thì khi họ xuống đây, họ mang cái thân phận con người nhưng mà cái trí tuệ của họ nhiều khi vượt khỏi chư thiên. Và họ biết được cái nhược điểm của chư thiên là gì. Đôi khi trong cái bài giảng của họ, họ cũng cảnh giác, họ nhắc chư thiên phải làm cái bổn phận của mình cho đúng. Nghe nghe khi chư thiên cũng là đối tượng để mình hoằng hóa là vậy. Nhưng mà trường hợp này ít, ít là vì sao? Vì lâu lâu chúng ta mới gặp được một cái người hoằng hóa, một cái người hoằng pháp mà họ có cái nguồn gốc trí tuệ từ trên trời họ xuống. Trí tuệ họ vượt trùm đời. Nên tuy mang thân phận người nhưng mà trí tuệ họ hơn cả chư thiên thì nó hiếm.

[53:43]Còn bình thường thì chúng ta chỉ gặp những cái vị hoằng pháp họ mang thân phận con người, giảng cho loài người hoặc là vong linh, hoặc loài thú chứ không có dám đụng đến chư thiên, vì chư thiên là một đẳng cấp cao hơn loài người. Là nói là như vậy, nói trên cái đối tượng để chúng ta hoằng pháp là ai thì chúng ta nói bất cứ ai, tất cả chúng sinh trên thế gian này. Đó. Đó là nhưng mà nói rộng như vậy thì nó cũng thực, nhưng mà cũng hơi lý tưởng. Bây giờ chúng ta nói thực tế lại một chút thì là tất cả mọi người, là loài người, những người mà biết nghe, biết hiểu và có thể thực hành được giáo lý. Đó là đối tượng mà ta phải hoằng pháp.

[54:26]Nhưng mà thực tế hơn nữa là ta độ được cho ai? Thực tế hơn nữa là ta độ được cho ai?

[54:39]Hử?

[54:44]Thực tế hơn là chúng ta độ được cho ai? Chúng ta chỉ độ được cho người có duyên với mình mà thôi, đúng không? Đó. Tuy lòng ta á thì muốn độ hết cả thế gian này, nhưng mà thực sự là ai có duyên với ta họ mới chịu nghe ta, còn không có duyên họ cà lơ cà lơ, khi họ chống lại nữa, khi chửi lại nữa. Ừ. Nên vào thời Đức Phật cũng vậy, chính Đức Phật cũng tuyên bố là có những điều Ngài không làm được, đó là chúng sinh không có duyên với Ngài, Ngài cũng không độ được. Và thậm chí vào thời Đức Phật, Ngài cũng bị chống chống kịch liệt, chống dữ dội luôn. Vì sao vậy? Bởi vì vào thời đó là cái giáo lý Bà-la-môn họ

[55:27]đã chiếm ưu thế hết cả cái xã hội Ấn Độ đó. Làng nào cũng có cái gia đình, một cái đền thờ Bà-la-môn, những vị Bà-la-môn làm chủ tế. Ngay cả cái ông xã trưởng, làng trưởng còn phải nể ông Bà-la-môn, chuyện gì cũng phải hỏi ổng, ổng là lãnh đạo tinh thần cho dân. Mấy ông đó già, râu dài, ở Ấn Độ họ râu ria dữ dội lắm, râu dài, rồi những lời tụng của họ, lời chú nguyện của họ, thậm chí họ có một số pháp thuật ừ có thể chữa bệnh, ếm đối đồ được hết, nên dân theo họ, tin họ dữ lắm. Rồi lúc đó chợt nhiên xuất hiện một cái sa-môn Cồ-đàm nào đó mới ba mươi mấy tuổi, tại Đức Phật mới 35 tuổi đắc đạo. Là một cái sa-môn Cồ-đàm nào đó mới 35 tuổi

[56:09]đi thuyết pháp, người ta theo rần rần rần rần, thậm chí những người đệ tử trong làng đã từng theo đạo Bà-la-môn rủ nhau, cuốn nhau ào ào đi nghe Đức Phật thuyết pháp. Mấy ông vị chủ tế Bà-la-môn chịu nổi không? Không. Tại vì họ có cái tự tôn của cái người lớn tuổi và có cái truyền thống, bề dày truyền thống Bà-la-môn. Giờ một người cải cách, nhỏ tuổi đứng lên tuyên giảng một cái giáo lý mới mẻ nào đó, bác luôn Thượng đế thì họ chịu không nổi. Nên họ liên kết với nhau họ chống, mà càng lúc họ chống càng tinh vi, càng dữ dội, càng sâu sắc. Là nghĩa là chừng khoảng mà 20 năm đầu Đức Phật giáo hóa, ôi thôi rồi chống Đức Phật,

[56:47]chống sôi luôn, chống như nước sôi sùng sục chịu không thấu. Mà đến Đức Phật lúc Ngài già rồi, khoảng từ sáu mấy, bảy mấy trở đi rồi thì sự chống đối mới lắng dịu vì chống không nổi nữa. Lúc đó người ta theo đông quá mà giáo lý Ngài ổn định, đồng thời Ngài đã có cái bề dày tuổi lớn, nên thôi những người mà chống Ngài đó cũng chết từ từ hết trơn. Mấy ông già chết từ từ hết, còn mình Ngài cái thôi, cái sự cái làn sóng chống đối mới dịu lần, dịu lần cho tới êm ả, cho tới cái ngày mà Đức Phật nhập Niết-bàn thì dường như là mọi người đều hướng về Ngài, từ vua chúa đến với thứ dân. Còn một ít ỏi người phân vân, một người số Bà-la-môn trẻ tuổi mới

[57:24]đẻ sau này thì vừa phân vân muốn giữ truyền thống của gia đình để lại mà vừa bị hấp dẫn bởi giáo lý của Đức Phật, chỉ vậy thôi. Còn đa phần trước đó hai chục năm đầu, Đức Phật bị chống chống tơi tả, chống kịch liệt. Vì trẻ mà làm cuộc cải cách quá dữ. Nên những người mà chống đối không chịu nghe Phật thì coi như là không có duyên, và Đức Phật nói là Ngài không độ được người có duyên người không có duyên là vậy đó. Thì chúng ta bây giờ cũng vậy là

[57:53]chúng ta cũng phải độ cho người có duyên thôi, chứ còn người mà không có duyên ta không độ được. Nhưng nó có mấy cái trình tự thế này, nhưng mà trên lý thuyết thì chúng ta phải làm những công việc thế này: Thứ nhất, chúng ta giáo hóa cho ai?

[58:08]Cho người chưa biết, chưa biết đạo phải không? Người chưa biết đạo gì hết thì mình làm cho họ biết, biết đạo. Thứ hai là người đã biết rồi thì làm sao? Cho biết, cho biết thêm. Độ cho họ biết thêm. Tại vì đạo học cả đời cũng đâu có hết đâu, cho nên à tôi biết đạo rồi, tôi quy y rồi, tốt, biết thêm chút nữa, ngồi đây nghe nói chút nữa, nhưng ý là cho biết thêm càng ngày càng sâu sắc hơn. Ví dụ tăng ni chúng ta cũng vậy, chúng ta cả đời đâu ai dám nói là mình ngừng học đâu. Vẫn tiếp tục phải nghiên cứu hoài, học hoài, tu hoài cả đời chưa xong phải không? Cho nên nghĩa là chưa biết đạo thì làm cho biết,

[58:47]biết rồi cho biết thêm và và suốt đời. Mà khi cái người đó mà biết nhiều rồi thì mình phải giúp họ cái gì? Giúp họ gì? Thực hành ha, giúp họ thực hành tức là giúp họ biết đi làm phước, giúp họ biết ngồi thiền, giúp họ biết thực hành. Và khi cái người nào mà đã biết nhiều giáo lý, biết thực hành rồi thì mình giúp họ gì? Mình giúp họ cũng hoằng hoằng pháp luôn.

[59:17]Nên hai chữ hoằng này khác nhau. Hai chữ hoằng khác nhau, là cái hoằng bên đây là cái tiến trình bản thân của chính mình à mình phải đi hoằng pháp, còn cái hoằng bên đây á là mình hỗ trợ, mình giúp cho người khác cũng hoằng pháp. Và đây là cái tiến trình mà chúng ta giúp đỡ một người, lựa đối tượng, ví dụ mình thấy cái người biết rồi mình cho biết thêm, hoặc mình gặp cái người biết rồi, biết nhiều rồi mình giúp thực hành, mà mình thấy cái người có thực hành rồi thì mình khuyến khích họ phải hoằng pháp, phải đem giáo pháp đến cho người khác. Và cái quan trọng là cái người chưa biết thì làm cho cho biết.

[59:55]Nhưng mà sự thật đây là một thực tế đau lòng. Giờ có hai gia đình, quý thầy cứ nghĩ có hai gia đình, một gia đình không biết đạo và một gia đình biết đạo Phật thì quý thầy đến thăm gia đình nào, thích đến thăm gia đình nào? Gia đình biết đạo phải không? Mình đến cái họ mời: "Thưa thầy, mời thầy vào ngồi", họ mời nước, nếu gặp bữa ăn họ mời bữa ăn, thậm chí có khi họ cúng dường ít tiền xe đi về à hoặc là nghe mình than thở họ cúng dường, mình giúp đỡ mình cái gì đó. Còn mình bước vào gia đình chưa biết đạo, bước vô gặp mình gõ cửa cái bắt chước trong phim: "A mi tò phò, xi phu đi đâu đó?", vô rồi nghĩa là

[1:00:35]"Tại hạ xin lĩnh giáo vài chiêu của sư phụ", tức là nó lấy phim ra nó nói chuyện với mình không, mình chả nói gì được hết trơn. Nên là mình nghe mình chán, mình không muốn tới những cái gia đình đó. Nhưng mà thật sự á, cái bài toán đầu tiên chúng ta phải giải á là chính là cái người chưa biết đạo, phải không? Cái bài toán mà tu ta phải giải là người chưa biết đạo á nhưng mà thường là chúng ta tránh đối tượng này, chúng ta chỉ đến những người biết đạo rồi, đó là lý do mà đạo Phật không phát triển được mấy mấy trăm năm qua. Vì người tu ngại đến chỗ gia đình chưa biết đạo. Ngày hôm nay chúng ta phải sửa cái điểm sai này trong Phật giáo.

[1:01:15]Là từ đây cái đối tượng mà ta phải hoằng pháp ban đầu, thử thách bước đầu hoằng pháp của ta là ta phải đến với những người chưa biết đạo. Nên trong những bài học sắp tới, quý thầy sẽ được sắp xếp đến với những người chưa biết đạo, đến gặp người ta, nói chuyện. Biết cái người đó mà chưa biết đạo, hỏi tìm cho đúng là tới làm quen, tiếp cận, nói chuyện rồi về mới làm bài nộp, nhớ vậy. Mà nhớ cẩn thận, trước khi vào gia đình như vậy mình phải làm sao? Mỗi người phải học năm thế, năm thế tự vệ cận chiến nha. Mà đừng bao giờ đem theo đồ đạc, xe đạp, chạy không kịp, nên vậy. Honda thì bỏ xe không chạy không kịp,

[1:01:56]nổ máy không kịp nên chạy bằng chân là tốt nhất. Nhưng mà phải vượt qua được cái bài học đó. Cái bài toán đầu tiên là độ người không biết đạo và đối tượng này rất là lý thú. Vì sao vậy? Có khi là một người trí thức họ không biết đạo, có khi đó là người nghèo khổ chỉ cần tiền để ăn thôi, rồi có khi người đó là cái người mà họ có cái họ hay du côn, ba trợn, thành phần đó, hoặc có những người mà họ làm những cái nghề mà mà mà như là sát sanh, vân vân, vậy vậy, có những cái nghề mà nó không hợp với đạo. Tức là nhiều thành phần nên cái bài toán đầu tiên mà đưa những người chưa biết đạo vào đạo là bài toán khó nhất nhưng mà lý thú nhất,

[1:02:34]mà ta vượt qua được rồi thì coi như là mình đậu bằng A hoằng pháp, đậu bằng A.

[1:02:44]Khi mà cái người mà họ đạt được hết rồi đó thì chúng ta lại khuyến khích họ cũng cùng hoằng pháp với mình. Đây là cái điều rất là là tốt, vì sao vậy? Vì thường thường cái tâm lý á là chúng ta có nguyện là sẽ hoằng pháp. Hai cái này nó khác nhau chút. Ví dụ cái hoằng pháp này á là mình, bản thân mình phải làm, còn hoằng pháp này á là mình giúp người khác. Mà khi mình giúp như vậy á nó xóa cái tâm mà độc tôn của mình đi. À vì sao? Vì người ta bị cái tâm lý bí mật là nguyện độ tất cả chúng sinh. Là ai, mỗi ngày chúng ta đều có nguyện đó không? Có không? Tụng kinh đều có. Nhưng mà: "Lạy Phật, con nguyện độ tất cả chúng sinh",

[1:03:29]nhưng mà nó có một cái câu nguyện bí mật mình không nói ra: "Xin Phật đừng cho ai khác độ, để một mình con độ". Ai cũng bị tâm lý bí mật, hễ thấy người khác hoằng pháp mình khó chịu. Ngày hôm nay phải vượt qua điều đó là mình giúp người khác hoằng pháp mới xóa được cái tâm ích kỷ, độc tôn, bí mật đó đi. Chứ còn không là mình mình hoằng pháp mà muốn hoằng một mình mình. Giống như tâm lý của những người ca sĩ á, ít có những người ca sĩ nào mà khen ngợi nhau vì ai cũng hay ganh tài với nhau. Còn người ca sĩ nào mà biết khen cái giọng hát người khác một cách chân thành, đó là những người ca sĩ rất là đặc biệt, rất là tốt.

[1:04:07]Nên người hoằng pháp chúng ta, đạo Phật chúng ta bị chia rẽ cũng vì cái tâm lý này, mình hoằng không muốn ai hoằng. À vì vậy là chúng ta phải có cái tinh thần là muốn cho người khác hoằng pháp được hết, ai cũng được như vậy. Nên sau này quý thầy lớn lên à đầu tiên á còn học tăng như thế này quý thầy phải thực tập hoằng pháp là mình tiếp cận gia đình trong vài ba người. Rồi sau này lớn lên nữa có điều kiện thì quý thầy lớn sẽ sắp xếp mình đi giảng ở những cái hội giảng nho nhỏ. Những cái hội giảng chỉ có 30 người, 50 người, 100 người, 200 người mình đều giảng. Ờ khi mình duyên mình lớn, khi mình giảng những cái hội giảng vài ngàn người, vân vân.

[1:04:47]Nhưng mà khi mình lớn nữa rồi thì mình lại không làm cái công việc đó nữa mà mình tổ chức cho đàn em mình đi giảng. À lúc đó mình ngồi một chỗ nhưng mình bố trí, mình sắp xếp, tổ chức, lãnh đạo, mình chỉ đạo. Thì công việc hoằng pháp là như vậy, nhưng mình phải có cái tâm lớn vậy, có cái tâm mình thương yêu và muốn ai cũng đi tới cái giai đoạn thứ tư là hoằng pháp thì đó cũng chính là cái hoằng của mình đó. Từ cái hoằng của mình, mình làm cho người khác hoằng hoằng pháp luôn, đó là cái tiến trình nó đi như vậy, ừ. Còn người tăng ni á thì thường là chúng ta học ở trường lớp đàng hoàng. Người tăng ni lớn tuổi thì không có phải đi học trường

[1:05:25]lớp, thường là tự học hoặc là học ở những khóa an cư. Nhưng mà chủ yếu những vị lớn thì họ tự học là nhiều, tự họ đọc sách nghiên cứu, họ đã có cái căn bản phía trước rồi, ừm. Một cái đối tượng đặc biệt của việc hoằng pháp là những người ở tôn giáo bạn. Là những người họ có một tôn giáo khác rồi cũng là cái đối tượng để ta hoằng pháp. Không có nghĩa là chúng ta đến những cái tôn giáo bạn kêu họ bỏ đạo họ để theo đạo Phật, không phải, mà chỉ là mong cho họ hiểu thêm giáo lý đạo Phật song song với những giáo lý mà họ đã chấp nhận trước đó. Ta không bác nhưng mà mong cho họ hiểu thêm, ta tìm cách tiếp cận làm cho họ hiểu thêm cái giáo

[1:06:08]lý nhân quả như thế nào, từ bi như thế nào. Ví dụ, có những tôn giáo mà thích sử dụng bạo lực,

[1:06:16]tức là ai mà không theo đạo họ họ giết hoặc là họ tràn tới vùng nào rồi họ giết mấy người của đạo khác, đuổi hết để họ chiếm cái vùng đất đó luôn. Nên đạo Phật chúng ta bây giờ chỉ còn lại hai ba quốc gia nhỏ là vậy, tại những vùng quốc gia mênh mông đạo Phật ngày xưa đã bị chiếm hết bởi một cái loại tôn giáo bạo lực. Còn có loại tôn giáo mà tham vọng, họ muốn là lợi dụng chính trị để họ cũng xâm chiếm toàn thế giới này. Nhưng mà khi mà mình đem cái đạo lý mình đến nói cho họ á, ví dụ cái người đó họ bạo lực thì mình mới nói thế này: "Là làm sao nói rằng Allah là đấng nhân từ, độ lượng lại có thể cho phép cái người tín đồ mình giết một đồng loại?

[1:07:00]Bởi vì theo nguyên tắc là Allah cũng tạo ra tất cả loài người phải không? Thì ai cũng là con Allah, tại sao cái người này giết người kia nhân danh Allah?". Nên những người mà nhân danh giết đồng loại gọi là để làm đẹp lòng Allah, sự thật là người đó làm đau lòng Allah. Người đó chết sẽ bị quả báo, mình gài nhân quả vô. Mình nói chuyện người ta, làm người ta phải hiểu nhân quả. Đó, mình làm cho người đó cái họ bớt bạo lực đi. Và những cái người mà ở tôn giáo mà tham vọng chính trị muốn chiếm hết thế giới, mình cũng nói nhân quả, mình nói cái điều mà chúng ta phải nhắm đến là chính gì? Chính cái thế giới con người thương yêu nhau chứ không phải là con người

[1:07:39]thống trị nhau, không phải là con người thống trị, cai trị, chiếm đoạt, quản lý nhau mà chính là sống thương yêu nhau là tốt rồi. Rồi cái từ bi của đạo Phật là vô hạn, không có tham vọng, không có mong cầu. Mình nói tức là mình đem đạo lý đạo Phật mình chia sẻ, làm cho những người tôn giáo bạn họ bớt đi bạo lực, bớt đi tham vọng. Nên cái đối tượng mà gọi là tôn giáo bạn là đối tượng đặc biệt. Mà ai mà độ được tôn giáo bạn thì mới là người coi như là number one, perfect, excellent, top của cái việc hoằng pháp.

[1:08:15]Tuy nhiên, là để mà độ được cái đối tượng đặc biệt này là những người tôn giáo bạn thì chúng ta phải nhị đẳng karate trở lên nha. Thi marathon là phải luôn luôn nhất nhì.

[1:08:30]Giờ chúng ta nói về cái việc ứng dụng khoa học kỹ thuật, nghệ thuật trong việc hoằng pháp. Khoa học kỹ thuật là kết tinh trí tuệ của loài người qua nhiều thời đại. Ví dụ nói là nội cái micro chúng ta đang cầm đây là cái sự tiến bộ kỹ thuật của mấy trăm năm từ xưa tới giờ lần lần mới có, chứ không phải dễ. Hoặc là cái ánh đèn, đó là cũng biết bao nhiêu năm tháng người ta nghiên cứu mới tìm ra, lần lần mới có cải tiến từ từ, từ từ chứ không phải dễ. Và chúng ta tận dụng để mà làm cái công việc đem giáo pháp đến cho mọi người dễ dàng. Ví dụ như một giảng sư mà đi bộ thì đi tới chỗ giảng xong cái hết hơi, phải không?

[1:09:12]Nói được năm câu cái xỉu, xỉu xong tỉnh dậy đi bộ về. Thôi đi xe cái rẹt chạy tới giảng bài chạy về thấy khỏe. Nên chúng ta nhờ khoa học kỹ thuật hỗ trợ. Hoặc là thay vì mình phải gào thét trước số đông, mình có cái amply nói nhẹ nhàng, hoặc là bài giảng sẽ được thu lại truyền lại cho những người mà không có mặt trong buổi giảng càng tốt nữa, phải không? Chúng ta nhờ cái phương tiện vậy. Nên có những người họ tự cao nói rằng, "Ôi khoa học ừ làm sao bằng Phật pháp, Phật pháp là trùm hết khoa học." Nói ẩu. Phật pháp Phật pháp, khoa học khoa học, hai việc riêng nhau. Ví dụ những cái gen thì Phật pháp biết không? Thấy không?

[1:09:47]Rồi những công thức hóa học Phật pháp biết không? Làm sao mà biết được. Nên mình phải tôn trọng, cái trí tuệ loài người mình phải tôn trọng và mình sử dụng cái trí tuệ đó vào trong công việc hoằng pháp. Ví dụ bây giờ nói là cái sức khỏe này có tội không? Không, tùy theo mình dùng, phải không? Nếu mình dùng cái sức này để công quả, để đắp đường làm phước tốt, chỉ sợ dùng cái sức này đi oánh lộn mới sai. Hoặc là tiền có tội không? Không, nào mình đem mình xài bậy mới sai. Còn mình dùng đồng tiền để mình giúp người, giúp cho người biết Phật pháp, giúp cho người qua cơn khốn khó thì đó là tốt. Nên cũng vậy, khoa học cũng vậy, không có tội.

[1:10:25]Tội không là do cách ta ta sử dụng. Ví dụ như là cũng là khoa học nhưng đi chơi chế bom, chế đạn bắn giết nhau bán giết ăn chơi, thì đó là mang tội. Còn người ta dùng cái khoa học để người ta giúp cho người mù được thấy, người điếc được nghe, người liệt có xe đi. Ờ nghĩa là truyền bá đạo lý trên sóng radio, trên cái băng giảng trên đĩa giảng thì rất là hay, đó là khoa học kỹ thuật chứ không có lỗi. Chỉ có cái ví dụ như Internet là cái phương tiện tiến bộ nhưng mà họ lợi dụng cái phương tiện Internet đó họ cài những trang web đồi trụy vì lớp trẻ vì vừa giờ nó vô nó tiếp cận rất là dễ. Cứ vô một cái điểm dịch vụ Internet vào đó bấm nhấp vài cái là lòi ra những hình

[1:11:08]ảnh đồi trụy tùm lum, nó hư hỏng hết tâm hồn, hư hết tâm hồn của lớp trẻ. Rất là đau lòng. Mà chúng ta chưa có biết làm sao. Bởi vì khi mà chưa có khoa học á, cái tội lỗi nó lan truyền với mức độ chầm chậm chầm chậm, nhưng khi có khoa học rồi thì cái tội lỗi nó cũng lan truyền với mức độ chóng mặt luôn. Bây giờ chúng ta phải bù lại chúng ta phải đem cái đạo cũng vậy. Cũng là ngày xưa đó thì một bài giảng chúng ta không bao nhiêu người nghe, nhưng mà nhờ khoa học bây giờ một bài giảng tới hàng vạn, triệu người nghe. Chúng ta cũng phải nhờ khoa học kỹ thuật để làm sao cho cái đạo đức, cái đạo lý nó lan cho thiệt lẹ để nó đuổi

[1:11:44]kịp với cái tội ác cũng đang chạy rất là nhanh. Là cũng nhờ khoa học kỹ thuật thôi. Vì vậy là trong cái công tác hoằng pháp, chúng ta phải biết tận dụng khoa học kỹ thuật. Là chúng ta biết là dùng những phương tiện quay phim, amply, làm đĩa, làm phim, chế tạo âm thanh, xử lý âm thanh, này kia vân vân, phải làm được hết. Những cái màn hình rộng, phụ... Nói chung là quý thầy phải có cái kiến thức về khoa học, quan tâm tới khoa học và phải nghĩ tới việc ứng dụng khoa học vào trong việc hoằng pháp, không được sơ sài. Để nên cái người nào mà có quan tâm tới khoa học, người đó sẽ là người hoằng pháp tốt, đừng có coi thường.

[1:12:24]Nên cái người mà học giỏi cũng có cái lợi. Khi học giỏi, mình dễ nhận định về, nắm bắt khoa học và mình hay suy nghĩ tới việc ứng dụng lẹ làng, kịp thời. Giống như mấy thầy giờ đang cầm máy quay cũng vậy, là chúng ta đang đang sử dụng khoa học đi vào trong việc hoằng pháp là như vậy. Rồi vấn đề nghệ thuật cũng vậy. Vấn đề nghệ thuật là chúng ta có âm nhạc và mỹ thuật, chủ yếu là hai cái đó. Âm nhạc, tức là nhạc á, âm nhạc có sức hút cực kỳ lớn đối với mọi người.

[1:13:00]Ngày xưa á à người ta hát bằng cái điệu mà chúng ta tụng kinh bây giờ á. Chúng ta đang tụng kinh bằng đúng cái điệu ngày xưa gọi là hát. Hồi đó họ hát như vậy, họ thích như vậy, chư tổ mới lấy cái điệu hát đó bỏ vô trong kinh tụng liền để làm mọi người thích. À đi chùa được hát, nhưng mà hát lời đạo lý. Nhưng mà qua nhiều trăm năm rồi cái nhạc điệu đó bắt đầu trở nên lỗi thời. Bây giờ nhạc bây giờ làm sao? Nhạc bây giờ rất là hay, rất là phong phú. Là vừa rồi á có một số vị sư bên Tây Tạng á họ tụng kinh, họ đệm bằng cái nhạc của dân tộc họ, họ chiếm được cái giải Grammy về âm nhạc. Cái giải Grammy này là giải mà danh giá nhất thế giới về âm

[1:13:47]nhạc hằng năm, mà năm nay là trao cho các sư Tây Tạng. Thì có Phật tử cho tôi cái đĩa, tôi mở tôi nghe thử. Nghe cái điệu tụng gần giống như nhạc hiện đại và cái tiếng đệm của họ nhiều lắm, tiếng trống, tiếng sáo, tiếng sênh, tiếng phách, tiếng gõ và nhiều cái rất là phong phú, nghe nghe gần như nhạc hiện đại nhưng đó là bài tụng. Và họ hòa tấu khéo thế nào mà cái tai của những vị mà giám khảo trong hội đồng chấm giải Grammy là chấm giải nhất luôn, cũng rất là độc đáo. Hoặc là chúng ta nghe các sư Đài Loan mà tụng bây giờ nghe gần như hát, phải không? Có nghe chưa? Nghe như hồ quảng mà gần như nhạc hiện đại vậy.

[1:14:23]Còn bây giờ chúng ta mà cố chấp, cứ giữ cái điệu tụng cổ là lớp trẻ không có thích đến chùa, lớp trẻ không thích. Nên chúng ta phải đưa âm nhạc vào trong cái việc sinh hoạt và nghi thức tụng. Hôm có một sư bà hỏi tôi, nói thưa thầy, "Vậy còn cái giới thứ sáu là cấm nhạc?" Tôi mới nói, "Vào thời Đức Phật người ta chưa có soạn nhạc đạo, hễ nói nhạc tức là hiểu nó là nhạc nhạc đời. Cho nên cấm nhạc tức là cấm nhạc đời. Còn bây giờ nhiều cái nhạc sĩ Phật giáo họ có cảm xúc với đạo, họ đã soạn được nhiều bài nhạc đạo rất là hay, chùa mình phải tận dụng liền. Đem mình dạy cho lớp trẻ biết hát hoặc cho Phật tử đến chùa biết hát trong những

[1:15:02]ngày gặp gỡ, tụng kinh, sám hối, lễ hội là như vậy hấp dẫn được thêm. Chứ còn nếu không có tận dụng âm nhạc rất là phí. Rồi những cái tôn giáo bạn, họ khai thác âm nhạc triệt để để họ truyền đạo. Còn đạo Phật ta vì dè dặt, rụt rè, e ngại, chúng ta bỏ mất nguyên cái mảng âm nhạc luôn. Có không? Có nhiều người thích đi nhà thờ chỉ bởi vì thích cái gì? Thích nghe nhạc thôi. Còn đạo Phật ta không có ứng dụng nên từ đây về sau, quý thầy phải am tường âm nhạc, phải suy nghĩ, phải quan tâm về âm nhạc. Như vậy trên chùa tôi cũng vậy là tôi cũng chế cái bài mà đầu tiên vào tụng là bài gì? Đấng Pháp Vương Vô Thượng, phải không?

[1:15:45]Ba cõi chẳng ai bằng. Tôi viết bài đó thành một bài nhạc. Quý thầy có muốn nghe không?

[1:15:58]Thôi hát cho một chút xíu nghe. Kính lạy Đấng Vô Thượng, Người là cành hoa sen nơi biển đời nhân thế.

[1:16:12]Người là nguồn thương yêu bao dung khắp muôn loài, là mặt trời ban mai đem ánh sáng cho đời, dựng lại niềm tin sâu nơi tăm tối u sầu.

[1:16:35]Quỳ lạy Bậc Chánh Giác, Thầy của khắp trời người, lòng từ bi bao la, cha lành chung bốn loài.

[1:16:51]Người là một đại dương mà con như giọt nước. Người là ngọn cao sơn mà con như hạt bụi.

[1:17:06]Con xin đảnh lễ Người với trọn lòng thiết tha, quy y và tôn kính.

[1:17:17]Thôi ngang đó thôi nghe mới hấp dẫn, hát hết không hay.

[1:17:23]Hoặc là, hoặc là mà khi mà hết một thời tụng kinh đó, thì chúng ta hay là có cái có cái lời nguyện là: "Nguyện đem công đức này hướng về khắp tất cả, đệ tử và chúng sinh đều trọn thành Phật đạo." Thì tôi làm thành bài hát là Vì Đạo Thiêng. Trong đó bốn cái câu cuối là như thế này. Nghe không? Nghe ha? Ừ. Đừng chê thôi ha.

[1:17:43]Vì đạo pháp ta đi gieo rắc ngàn nơi. Với con tim bao la như ánh mặt trời. Giữa cuộc đời Phật đạo bừng lên nắng tươi. Vui bên nhau hạnh phúc thênh thang rạng ngời. Nó đại khái là như vậy. Thì thì mà nhờ mà mạnh dạn mình đưa cái âm nhạc vào nghi thức như vậy á, cái làm cho nhiều người thích. Như có một kỹ sư trẻ lên ở chùa họ công quả mấy ngày, trước khi ra về mới tâm sự, nói: "Thưa thầy, con rất thích ở chùa. Bởi vì lớp trẻ tụi con rất thích nhạc, mà ở chùa thì ở đây thầy cho tụng mà có hát như vậy, con rất là thích." Cho nên đây là quý thầy nhớ kinh nghiệm như vậy, sau này quý thầy phải cải cách mạnh.

[1:18:35]Hiện nay chúng ta vẫn chưa có cái bước vọt về âm nhạc, thì sau này chính quý thầy phải làm những điều đó, tìm cách học nhạc, ứng dụng nhạc vào trong nghi thức nha. Ừm. Nhưng mà hiện nay chúng ta có nhiều bài nhạc rất là hay. Giống như có cái tác giả nào đó, một nhạc sĩ tên là Chân Quang nào đó, cũng soạn nhiều bài nhạc đạo hay lắm, đúng vậy không? Quý thầy hãy đón nghe ha? Sao không... Rồi vấn đề mỹ thuật cũng vậy. Ví dụ bây giờ ở nhà cư sĩ người ta người ta bề bộn, xô bồ, nhưng người ta bước vào chùa, cái người ta thấy thấy đẹp từng cái gốc cây, ngọn cỏ, từng cái lối đi, thấy không? Từng cái hạt sỏi. Vào chánh điện, từng cái góc trang trí rồi đẹp.

[1:19:10]Cái người ta thích tới chùa, nên cái mỹ thuật vẫn là một cái phương tiện để thu hút người đến chùa. Do đó chúng ta phải có cái khiếu về mỹ thuật, phải có cái nhìn về mỹ thuật. Quý thầy không được quyền dốt về mỹ thuật. Quý thầy phải biết trang trí cắm cái hoa cho đẹp, sắp cái bàn cho đẹp, để cái chổi nằm đúng chỗ. Rồi ví dụ như chúng ta đang còn làm việc ngổn ngang, nhưng mà đồ nào nó cũng ra đồ đó, đống cát ra đống cát, đống gạch ra đống gạch. Cái bay cái bay, xi măng ra xi măng. Nhìn vô vẫn không thấy luộm thuộm, dù nhiều khi mình đang thi công xây dựng bề bộn. Đó là cái cái cái mắt mỹ thuật.

[1:19:45]Còn khi mà công việc xong rồi thì chùa mình nó phải đẹp từng cái lối đi, từng cái hàng giậu, từng cái biển báo, vân vân. Như vậy, làm cho người ta tới chùa người ta thấy một cái văn hóa, một cái văn minh trong chùa, người ta phải nể. Nè, như vậy. Nên mấy cái đó phải biết hết, cũng là phương tiện để hoằng pháp hết. Rồi phần cuối cùng là chúng ta nói về: "Ước mơ một thế giới Phật giáo." Thì đoạn này tôi xin phép đọc nguyên văn. Muốn làm một người hoằng pháp giỏi, trong tâm ta phải biết mơ ước về một thế giới mà trong đó hầu hết mọi người đều tin hiểu Phật pháp, đều biết thương yêu nhau theo đạo từ bi,

[1:20:23]đều biết kiềm chế, tránh ác, làm thiện theo luật nhân quả. Bây giờ, thế giới bị phân hóa bởi nhiều tín ngưỡng, trong đó có những tín ngưỡng rất sai lầm, quá khích đã khuyến khích tín đồ giết hại đồng loại không thương tiếc, hoặc có những tín ngưỡng mưu đồ thống trị thế giới một cách bí mật. Hơn bao giờ hết, đây là lúc con người cần một đạo lý diệt trừ lòng ác độc, diệt trừ tham vọng điên cuồng. Đây là lúc con người cần một đạo lý sống hiền hòa, thanh thản với lòng thương yêu vạn loại, với trí tuệ kiểm soát lầm lỗi chính mình, với khát vọng vươn lên cao hơn về tâm linh để hòa nhập vào nền văn minh của vũ trụ.

[1:21:04]Người hoằng pháp phải mang trong trái tim mình ước mơ cháy bỏng về một cõi Phật trên hành tinh đầy mây bay gió thổi này, đầy sông sâu biển lớn này, đầy núi cao đồi dài này, đầy cây xanh cỏ mượt này. Trái tim đó sẽ đưa ta đi đến mọi góc trời để ta nói với loài người rằng hãy thương yêu nhau. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[1:21:32]Cái câu hỏi mà chúng ta làm bài tập cho bài này là: hãy nói về lý tưởng hoằng pháp. Chúng ta cố gắng viết dài, bởi vì chúng ta viết vừa hay, vừa dài, kỹ lưỡng, trau chuốt, thì sau này chúng ta mới giảng được. Từ đây về sau ta phải luôn luôn ráng viết bài cho dài. Mà hôm nay cũng chỉ là ngồi trong lớp làm chứ chưa có đi ra ngoài thực hành ha. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch Thượng tọa giảng sư, kính thưa toàn thể Tăng Ni sinh và các Phật tử thân mến! Hôm nay, chúng tôi rất là hạnh phúc trong cái buổi học đầu tiên theo cái chương trình của năm thứ hai khóa 3 Trường Trung cấp Phật học Long An.

[1:22:20]Bản thân chúng tôi là Hiệu phó Học vụ và cũng là Trưởng Ban Hoằng pháp của tỉnh đã được cái sự thống nhất với nhau giữa ban giám hiệu và ban giáo thọ. Thì thưa tọa, giảng sư cùng với chúng tôi cũng có nhận định tình hình chung để thực hiện cái hạnh nguyện của người xuất gia tu học Phật cũng như là hạnh nguyện chung cho những người đệ tử Phật là làm thế nào để có thể chúng ta thực hiện trách nhiệm hoằng pháp và hộ pháp. Có như vậy mới lợi ích được chúng sinh nói chung và được lợi ích cho mọi người. Thì cái chương trình học chúng ta được đưa vào cái bộ môn là chuyên đề về hoằng pháp mà dự kiến là chúng ta sẽ học từ năm thứ hai cho đến năm thứ tư ra trường.

[1:23:15]Buổi đầu tiên được lắng nghe cái đề cương mà Thượng tọa giảng sư đã trình bày, chúng tôi rất lấy làm tâm đắc. Cái chỗ tâm đắc là có nhiều cái vấn đề có nhiều vị tiền bối, những bậc thầy đi trước cũng đã có suy nghĩ. Nhưng cái giải pháp như thế nào để thực hiện cái trách nhiệm hoằng pháp có hiệu quả, thường thường bị vướng mắc vào cái chỗ gọi là "tứ khế": khế lý, khế cơ, khế thời, khế xứ. Lý, cơ, thời, xứ thì đối với những người xuất gia tu học Phật phải tâm niệm làm thế nào để việc hoằng pháp nó trở nên hiệu quả thì ai cũng suy nghĩ hết, nhưng mà thường thường nó còn vướng mắc ở cái chỗ là ngại ngùng va chạm, ngại ngùng với sự cải cách.

[1:24:13]Làm thế nào đó để cho sự nghiệp giáo dục cũng như hoằng pháp của chúng ta phải đi vào thực tế hơn. Thì Thượng tọa Thích Chân Quang là một trong những vị thầy tự bản thân chúng tôi có kính quý về cái tính có thể mạnh dạn nói lên những cái tâm huyết của mình. Và chúng tôi cũng là một trong những người như thế. Thưa quý vị, chúng tôi đã lãnh trách nhiệm Trưởng Ban Hoằng pháp của Tỉnh hội Phật giáo Long An kể từ năm 1993 đến nay. Cố gắng để phát triển cái hệ thống hướng dẫn Phật tử qua các sinh hoạt đạo tràng, tu tập Bát Quan Trai, các lớp giáo lý cũng như các cái khóa tu học ngắn hạn ở trong tỉnh.

[1:25:01]Cái ước mơ đó cũng có thể nói là thành tựu được một mức độ ban đầu. Bây giờ Long An thì mở rộng đạo tràng, giảng dạy cho Phật tử ở các huyện, thị. Nhưng mình nhìn lại cái hiệu quả lâu dài và cái hiểu cho đúng về Phật pháp, thực hành Phật pháp thì quả thực là có hạn chế. Chương trình, đề cương giới thiệu buổi đầu tiên của Thượng tọa, chúng tôi lắng nghe và cảm nhận rồi đây các Tăng Ni sinh và các Phật tử chúng ta phải nỗ lực thật nhiều. Hãy rèn luyện cho mình cái dũng để thực hiện cái hạnh nguyện từ bi của mình. Nhất là Thượng tọa nói là chúng ta sẽ hoằng pháp đối với những người mà không phải là tín ngưỡng với mình trước, những người hoàn toàn chưa biết gì Phật

[1:25:53]pháp, thậm chí những người ở góc độ đã có tín ngưỡng tôn giáo bạn. Thế thì chúng ta làm sao để đến, để có thể chia sẻ với nhau trong tinh thần hài hòa, hãy vận dụng những cái chân, cái thiện, cái mỹ của tôn giáo để giúp cho mọi người bớt khổ thêm vui, để cho cuộc đời này trở thành Tịnh Phật quốc độ hiện tiền vậy. Do vậy, xin thay mặt cho ban giám hiệu, ban giáo thọ tạ lòng tri ân Thượng tọa. Và rất mong Thượng tọa sẽ được dồi dào sức khỏe để hướng dẫn những cái kinh nghiệm quý báu trong cái tâm huyết hoằng pháp của Thượng tọa từ nhiều năm qua. Và rất mong tất cả các Tăng Ni sinh và Phật tử của Trường Trung cấp Phật học Long An chúng ta và của tỉnh Long

[1:26:45]An chúng ta hãy tin tưởng và cố gắng học theo những gương hạnh, những kinh nghiệm mà quý vị trong ban giám hiệu, trong ban giáo thọ và nhất là với Thượng tọa là người trực tiếp hướng dẫn quý vị để sự truyền đạt và sự tiếp thu, học hỏi hiệu quả cao nhất. Trước khi dứt lời, nguyện cầu mười phương Tam Bảo thường gia hộ cho Thượng tọa và toàn thể đạo tràng chúng ta thân tâm thường lạc, Phật sự viên thành. Nam Mô A Di Đà Phật.

[1:27:21]Xin kính thưa Thượng tọa và đại chúng hồi hướng. Chúng sinh vô biên thề nguyện độ.

[1:27:38]Phiền não vô tận thề nguyện đoạn.

[1:27:50]Pháp môn vô lượng thề nguyện học.

[1:28:02]Phật đạo vô thượng thề nguyện thành.