[0:10]Nam Mô A Di Đà Phật. Ngưỡng bái bạch trên Thượng tọa Pháp sư, Viện chủ Thiền tôn Phật Quang, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. Kính bạch chư tôn giáo phẩm Ban Chức sự hạ trường, chư tôn đức Tăng Ni. Kính thưa toàn thể quý nam nữ Phật tử. Hôm nay, hiện diện trên pháp tòa của chúng ta là Thượng tọa Thượng Chân Hạ Quang, Viện chủ Thiền tôn Phật Quang, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. Thượng tọa đáp lời thỉnh cầu của Hòa thượng, Trưởng ban Trị sự Phật giáo tỉnh Bình Phước kiêm Chủ hương trường hạ đã tổ chức cho toàn thể chư Tăng Ni Thiền tôn Phật Quang đến viếng thăm trường hạ. Sau đó, Thượng tọa có hứa khả có đôi lời pháp nhũ tại pháp tòa trong buổi chiều
[0:55]hôm nay cho chư tôn đức Tăng Ni cũng như toàn thể quý nam nữ Phật tử. Và xin cung kính giới thiệu đến chư tôn đức và toàn thể đạo tràng, trên pháp tòa là Thượng tọa giảng sư Thượng Chân Hạ Quang, Viện chủ Thiền tôn Phật Quang. Xin toàn thể đạo tràng chúng ta cho một tràng pháo tay để cung đón Thượng tọa. Nam Mô A Di Đà Phật. Giờ này, đạo tràng chúng con đã trang nghiêm thanh tịnh như pháp, cung thỉnh Thượng tọa Pháp sư bắt đầu vào thời giảng của mình. A Di Đà Phật. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch trên chư tôn Hòa thượng, Thượng tọa, Đại đức, Tăng Ni. Kính thưa quý Phật tử. Hôm nay, chúng tôi y giáo phụng hành đại lão Hòa thượng Trưởng ban,
[1:47]vâng lời Hòa thượng về đây có một vài đạo lý chia sẻ với trường hạ ở Thanh Long này.
[1:58]Về đây rồi mới thấy đúng là cái tỉnh của ta, cái vùng mà quý Tăng Ni xây dựng Phật pháp rất là khó khăn. Những lần trước khi gặp Hòa thượng, chúng tôi nghe Hòa thượng tâm sự nhiều cái nỗi niềm cực khổ vất vả khi mà Hòa thượng về đây bắt đầu để xây dựng cái Giáo hội ở đây, chúng tôi rất là cảm kích. Hòa thượng kể nhiều cái tai ách bất ngờ, bất chừng, mà Hòa thượng vẫn kiên cường mà đứng vững. Thì ngày hôm nay, nhờ có quý thầy, quý cô lần lượt về cái vùng đất mới này mở mang, trụ trì, hóa độ phụ tiếp với Hòa thượng. Cho nên lần lần cái Phật giáo Bình Phước đầu khởi sắc thì mới bắt đầu khởi sắc thôi, chứ thấy cũng chưa phải là
[2:56]bằng ở những cái vùng đất mà Phật giáo đã có mặt ở lâu đời. Ví dụ nhiều khi chúng ta đến một cái trường hạ một cái huyện nhỏ, huyện lẻ ở một địa phương nào đó, nhưng mà một trường hạ rất là đông đảo, rất là ấm cúng. Còn ta đây cái địa bàn của Bình Phước rất là xa, các vị về đây học hạ rất là rất là khó nhọc. Thực sự là quý thầy, quý cô làm việc đạo ở Bình Phước này cực khổ hơn nhiều nơi khác. Chúng tôi hết sức là cảm động, hết sức là tán thán. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nhân dịp có duyên về đây để trao đổi đạo lý với nhau, chúng tôi xin trình bày một cái đề tài, một ý tưởng nhỏ, đó là biến lý tưởng thành hiện thực, biến lý tưởng thành hiện thực.
[3:49]Sở dĩ mà chúng ta trao đổi với nhau đề tài này là bởi vì cái lý tưởng mà chúng ta có trong đạo Phật thì quá lớn, quá mênh mông, vi diệu, mà có thể xác nhận rằng không có một tôn giáo thứ hai mà đạt được cái ước mơ, cái lý tưởng đến tột độ như đạo Phật. Ví dụ như khi mà một vị xuất gia vừa mới mở mắt dậy thôi là đã nghĩ đến chúng sinh rồi. Thùy miên thủy ngộ, đương nguyện chúng sinh, nhất thiết trí giác, chu cố thập phương. Mới mở mắt ra thôi, mới thức giấc thôi là đã nghĩ đến chúng sinh, cầu cho chúng sinh được tất cả những trí giác mà chiếu khắp cả mười phương. Tức là cái lý tưởng như vậy có thể nói không đâu có hết.
[4:42]Rồi hoặc là như một bài phục nguyện khi tụng kinh xong thì cầu nguyện cho tất cả chúng sinh: Tình dữ vô tình, đồng thành Phật đạo. Tức là cái loài hữu tình như là con người, con thú là hữu tình, mà loài vô tình: cây, đá cũng đồng thành Phật đạo luôn, cũng đều đắc đạo thành Phật hết, thì nói cái ước mơ mà cái lý tưởng đó không có cái đạo lý nào khác đạt được hơn nữa. Nên khi ta nói về cái một con người mà có cái sống lý tưởng, hay một tâm hồn lý tưởng, hay ước mơ cực kỳ cao đẹp thì chỉ có trong đạo Phật.
[5:26]Không, đừng vỗ tay. Đừng vỗ tay. Đó là một lời lời than phiền chứ không phải là lời khen đâu. Than phiền là sao? Vì lý tưởng đến mức độ mà một người bình thường nghĩ không ra.
[5:41]Ngày xưa, ta không hiểu là chư Tổ tu đến mức độ nào mà cái tấm lòng của các ngài nó mênh mông như vậy, nó sâu xa, nó bao la như vậy. Làm bất cứ cái gì cũng nghĩ đến chúng sinh, ước mơ cao viễn.
[6:00]Rửa cái tay thôi, cũng cầu nguyện cho chúng sinh là diệt trừ hết được phiền não, hết tham, sân, si để mà được đắc đạo. Nghĩa là mình làm cái việc nhỏ, từng cái bước chân đi, nhìn trước nhìn sau cái gì, cũng biến nó thành một cái ước mơ cao đẹp đối với chúng sinh. Cái lý tưởng đó thì phải nói rằng là trên thế giới tìm không ra, ngoài đạo Phật ta tìm không ra. Ví dụ bây giờ ta ngược lại cái dòng lịch sử mấy nghìn năm trước của đạo Nho, đạo Lão cũng là những đạo lý rất sâu sắc, nhưng cũng không thể nào đạt được cái mức độ mà khi một người tu tập mà tâm lúc nào cũng nghĩ đến tất cả chúng sinh, cũng ước mơ những điều cao đẹp nhất cho chúng sinh trên đời này.
[6:46]Mà chúng sinh là ai? Không phải chỉ là con người, mà cả những loài rất mê muội như cầm thú, mà thậm chí đến mức độ như cả những loài vô tình như cây, cây, đá.
[6:59]Rồi bây giờ ta bước qua bên phía Tây, mạn phía Tây những cái tôn giáo xuất phát từ đó vậy, thì ta cũng bắt gặp nhiều cái tôn giáo.
[7:09]Nghĩa là ngày xưa đó, chư Tổ đưa những cái ước nguyện đó vào trong cái từng bài tụng, từng bài kệ. Nâng cái bát lên ăn cơm, ta cũng cầu nguyện là sau này ta sẽ thành cái bậc Ứng cúng, tức là bậc La hán, để xứng đáng mà thọ trời, người cúng dường. Cầm cái bát thôi là đã khởi lên cái ước mơ cao viễn, chứ cái việc ăn cơm nó không còn là cái việc tầm thường của một con người chỉ giải quyết cái đói bụng, mà nâng cái bát lên là cầu nguyện mình phải ước mơ mình phải làm sao mình phải đắc đạo thành một bậc Ứng cúng. Cho nên từng cái lời kinh, từng bài tụng, từng cái bài kệ gieo chôn sâu vào lòng của người tu, người đệ tử Phật cái ước mơ cao viễn, tuyệt đối.
[7:55]Một người mà đi qua đạo Phật rồi thì ta thấy nói rằng dù thậm chí người có hoàn tục, hoặc là người đó chết đầu thai qua kiếp khác quên, nhưng mà cái ước mơ nó chôn vào trong lòng rồi thì vĩnh viễn muôn đời muôn kiếp nó nằm đó. Thì ước mơ, cái lý tưởng đạo Phật nó khủng khiếp quá, bao la quá, nó sâu xa quá, nên không ai có thể quên được nữa. Nói dù cái người mà nói như một tên tướng cướp ác độc, ví dụ như là bị truy nã quá cái lén trốn vô chùa tu, nhưng mà nếu mà cứ giả bộ phải ngoan ngoãn, rồi ông thầy ổng cũng không biết mình là tướng cướp truy nã, ổng cứ bắt tụng những bài tụng như vậy, là cứ gieo rắc từng cái ước mơ,
[8:34]cái sự giác ngộ, từng cái lòng từ bi yêu thương chúng sinh, thì nói tướng cướp đó mai mốt lỡ có bị công an vô bắt thì lôi vô tù, à khám phá ra có một tên tướng cướp bị truy nã trốn vô chùa Thanh Long tu, Hòa thượng không biết gì bắt vô tù, nhưng mà vô tù rồi cái tên đó cũng sẽ bị những cái bài kinh, tiếng kệ, những ước mơ, những lý tưởng của đạo Phật chôn tuốt trong lòng nằm đó. Một ngày nào kia nó sẽ nảy mầm thành cái điều thiện, thành cái căn tính tu hành, không chạy được đường nào. Rồi kiếp khác rồi mò mò tìm về chùa quỳ dưới chân Phật mà xin tu. Tu rồi quậy, quậy rồi tu, tu rồi quậy. Nhưng mà rồi cũng phải không bỏ đạo Phật được,
[9:12]vì cái lời kinh, tiếng kệ, cái ước nguyện trong đạo Phật khủng khiếp quá, không thể có một cái tôn giáo thứ hai đạt được. Dễ sợ như vậy. Nhưng mà hay thì hay, nhưng mà xét lại ta cũng rất là buồn. Buồn ở chỗ vì sao? Vì ta tự mãn bởi những cái ước nguyện đó, những bài kinh, bài kệ đó. Nếu ta xét kỹ lại tâm lý của những người đệ tử Phật mà nhất là những người xuất gia, ta sẽ thấy rằng từ ta một người phàm phu, ta bước vào chùa ta tu, chư Tổ để lại những bài kinh tiếng kệ dạy ta, ta bất ngờ luôn, ta bất ngờ. Mà cái người càng có học thức chừng nào thì càng ngỡ ngàng chừng nấy, thì càng cảm xúc chừng nấy.
[9:56]Nói mình là ngoài đời là mình thông minh, mình văn hay chữ tốt vậy nè, mình nghĩ là bao nhiêu điều nè, nhưng mà bước vô lật cái bài kinh ra đọc một hồi là khóc liền. Nói tại sao trên đời này có thể có những đạo lý mà nó đẹp đẽ như vậy, vĩ đại đến như vậy, cái ước mơ mà nó không còn sót một điều gì như vậy, khóc liền. Và thế là ta bắt gặp được những cái đạo lý, những cái ước mơ, lý tưởng mà ta không thể nào nghĩ ra được. Rồi ta cảm thấy là ta tiến được một bước rất xa, từ khi mình là một phàm phu ở ngoài đời bước vô chùa tu, hiểu được cái đạo lý, tụng những bài kinh tiếng kệ đó, ta có cảm giác như mình bước một bước rất xa.
[10:35]Từ ở bên ngoài đời chỉ biết ăn, biết mặc, biết hơn, biết thua, tham sân si. Rồi khi hiểu đạo lơ mơ thì nghĩ rằng mình à thôi mình cũng ước mơ là mình tu làm thánh rồi chút đỉnh, rồi mình sống thương người rồi chút đỉnh, nghĩ vậy là cũng hay lắm rồi. Từ hồi mà chưa biết đạo là chỉ sống ích kỷ, biết đạo rồi sống vị tha hơn, như vậy mình khá. Nhưng tới chừng đi vô tu, xuất gia mới đọc những bài kinh, những câu kệ, những cái tỳ ni nhật dụng rồi, vỡ tâm mình ra, bỡ ngỡ. Thấy đạo Phật vĩ đại quá và tự mãn. Chết cái là tự mãn. Và đạo Phật lui vì cái tự mãn này. Bắt đầu lui vì cái tự mãn này, đây là một nghịch lý.
[11:13]Nghĩa là ta cứ tưởng là với những cái cái đạo lý cao siêu như vậy, với những lý tưởng vĩ đại như vậy, đạo Phật chẳng mấy chốc là giáo hóa hết tất cả cái địa cầu này. Nhưng không! Thực tế đau lòng là cái tín đồ đạo Phật giảm dần, giảm dần. Vừa rồi có một ông tiến sĩ người Ấn Độ ổng sang thăm Việt Nam, ghé Hà Nội được các chùa mời nói chuyện. Rồi bài nói chuyện của ông cái đại ý có được đưa lên trên trên mạng. Ông nói thế này, ông nói theo thống kê của các nhà xã hội, mỗi năm trên thế giới đạo Phật mất 4% tín đồ chuyển qua các đạo khác. Và theo như cái tính toán thì đến năm 2050, đạo Phật hoàn toàn biến mất,
[12:03]chỉ còn trong viện bảo tàng và trong những ngôi chùa hoang không ai đặt chân tới. Mọi người nghe giật mình luôn. Và ổng nói là ổng nói có số liệu, chứng cứ chứ ổng không nói chơi. Ổng là một tiến sĩ xã hội học, ổng không nói chơi. Ổng đưa ra chứng cứ, đưa số liệu đàng hoàng, đưa điều tra, thống kê đàng hoàng, không nói chơi. Mình nghe mình giật mình liền, tại sao có cái tình trạng kỳ lạ như vậy? Nhưng mà sau khi nghe cái thống kê của ông, à những cái báo cáo của ông như vậy thì bên nhà nước Việt Nam mình cũng lập lại một cái thống kê liền. Thì cái thống kê của nhà nước Việt Nam mình thì nó ngược lại với
[12:39]cái báo cáo của ông, là hiện nay đối với Phật giáo riêng của Việt Nam thì tín đồ đang tăng lên từng năm, tăng lên từng năm. Tức là Phật tử quy y nhiều hơn, người xuất gia cũng nhiều hơn ngày xưa, chùa mọc nhiều hơn. Thì như vậy có lẽ cái thống kê kia là ở các nước khác, mà đối Việt Nam thì ngược lại. Việt Nam là trong những năm gần đây có những cái khởi sắc. Nghĩa là quý thầy hoạt động năng nổ hơn, cái sự truyền bá, giáo hóa quý thầy chịu cực, xông xáo, dấn thân hơn. Những cái giáo lý nó có cái mở rộng, tiếp cận được với con người hơn. Có lẽ vì vậy mà cái Phật giáo mình có dấu hiệu phát triển.
[13:20]Trong khi ở các nước khác, tín đồ bị lấy mất dần, lấy mất dần. Ngay cả những quốc gia mà từng là Phật giáo là quốc giáo, gần như chiếm ưu thế tuyệt đối, bây giờ bắt đầu có các đạo khác vào, họ cũng lấy được tín đồ, cải đạo, chuyển đạo. Và cái thống kê là một năm mất 4%, con số đó lớn lắm á, lớn lắm. Chưa tới 40 năm nữa là mất sạch Phật giáo luôn. Lý do, lý do là bởi vì ta không biến được cái lý tưởng của đạo Phật trở thành hiện thực, mà ta chỉ tự mãn ngang cái lý tưởng rồi hết, chấm hết. Nghĩa là mỗi đêm ta cứ đọc một bài kinh là: Nguyện cho tất cả chúng sinh đồng thành Phật đạo, nguyện cho tất cả chúng sinh cùng thành Phật đạo rồi hết.
[14:10]Và ta tưởng rằng chỉ cái lời cầu nguyện này thôi, tất cả chúng sinh đều được thành Phật hết, đều được giáo hóa, đều được giác ngộ hết. Rồi xong đó ta cất cuốn kinh lại, ta đi ngủ, hết. Và tín đồ đạo Phật mất dần, mất dần. Đúng không quý cô? Gấp cuốn kinh rồi xong đi ngủ, hết. Và ta tưởng rằng cứ bằng cái lời cầu nguyện đó rồi chúng sinh được giác ngộ rồi đó. Nhưng thực tế không, ta cứ tụng thì cứ tụng, tín đồ đạo Phật cứ mất dần, mất dần. Vì sao? Vì ta không biến cái lý tưởng thành hiện thực được, ta không làm cái gì để cho cái điều ta mơ ước, ta tụng niệm đó trở thành sự thật. Đây là cái lỗi chết người của những người xuất gia.
[14:58]Mà cái người xuất gia càng lâu năm thì càng mắc tội điều này, càng có lỗi. Cái người mới tội ít, người tu lâu tội nhiều, nói thẳng một câu vậy. Hòa thượng ta tội nhiều nhất.
[15:12]Vỗ tay, hòa thượng xuống hòa thượng quất cho mấy roi bây giờ vỗ tay. Nhưng mà sự thật hòa thượng ta rất tuyệt vời. Hồi nãy khi chúng tôi sáng đến gặp hòa thượng, có gặp thầy Giác Đạo, tôi mới nói: "Bạch hòa thượng, hòa thượng có nghe thầy Giác Đạo báo cáo về cái khóa học hè dạy đạo đức học sinh 3 ngày chưa?" Nói: "Không, tôi có, tôi có tới tôi coi mà. Tôi thấy được lắm, sang năm làm ở đây. Ngay chùa này tổ chức khóa học hè, khuôn viên rộng rãi, thầy Giác Đạo quen rồi cứ làm chủ nhiệm." Chúng tôi mới bạch, nói: "Bạch hòa thượng thì mình phải xây thêm một mớ công trình, ví dụ như xây thêm nhà vệ sinh.
[15:46]Tại vì đông các em 3, 400 em mà về học thì phải ít nhất 40 cái nhà vệ sinh." Xây thì hòa thượng bắt đầu hòa thượng đăm chiêu. Mình biết đăm ông già đăm chiêu là tiền chứ không gì hết trơn á. Cái nói: "Hòa thượng đừng lo, dạ để con xin Phật tử. Mỗi người ngồi đây hôm nay có mặt đóng góp mình xây nhà vệ sinh nha, 40 cái nha." Mấy Phật tử ngồi sau lưng kìa. Dạ móc túi ra, lát móc túi ra, thấy ngồi dòm cười à. Cái mới nói: "Dạ cái điều chuyện đó để tụi con lo, tụi con vận động, con thiết kế rồi nhờ người xây dựng, xây bên đây khu này 20 cái, bên kia 20 cái nhà vệ sinh để cho các em về học hè." Nói:
[16:17]"Tôi rất là quan tâm cái này, vì đây là ươm mầm cho tương lai, sau này mới có người kế thừa Phật giáo." Hòa thượng nói, nói: "Bạch hòa thượng, còn chuyện nữa là trong mùa hè mới tổ chức được mà mình đụng ngay cái an cư kiết hạ của chư Tăng. Thì như vậy chỉ còn một cách, ví dụ như nếu hòa thượng tổ chức cho các em học 2 tuần thì ta tổ chức cái an cư so le một chút. Tức là còn một tuần cuối cùng của cái khóa học hè học sinh đó thì bắt đầu ta tổ chức an cư. Là quý thầy, quý cô sẽ về để an cư và chứng kiến cái việc các em học hè. Quý thầy sẽ phụ vô chăm sóc các em, dạy dỗ các em trong một tuần. Và trong một tuần đó mình chưa tu nhiều, mình chưa tu theo cái thời khóa của
[16:58]cái an cư kiết hạ hằng năm của mình, mà mình lo chăm sóc mấy đứa nhỏ. Rồi sau khi qua một tuần đó cái mấy đứa nhỏ nó tan trường nó về hết, bắt đầu mình mới siết vào thời khóa tu tập của Tăng Ni mình như cũ trở lại, truyền thống lại, để chi? Để cho quý thầy, quý cô biết được cái khóa học hè là gì rồi về chùa mình mà tổ chức." Hòa thượng ổng khoái quá chừng, ổng nói: "Đúng, phải làm như vậy. Tôi, tôi rất là linh động, tôi không có lạc hậu, bảo thủ, tôi cách tân." Hòa thượng công nhận hòa thượng tuyệt vời, chấp nhận là dời cái an cư kiết hạ đi để có thể tổ chức được khóa học hè cho học sinh. Hòa thượng nói:
[17:30]"Làm như vậy mới có được cái lớp trẻ kế thừa." Ông già mình rất tuyệt vời nha, rất ngon lành không có chơi.
[17:39]Mình chấp nhận ví dụ như thay vì phải an cư đóng răng rắc 3 tháng, mình bớt nửa tháng mình nhường cho mấy đứa nhỏ, mình lo cho mấy đứa để tạo cái tương lai. Chứ còn mình nhiều năm 3 tháng, năm nào cũng 3 tháng quá lâu rồi phải không? Thì bây giờ nhường cho mấy đứa nhỏ nửa tháng nó có chết chóc gì, nó còn ngon nữa phải không ạ? Mà đó là những điều hiện thực. Xin thưa, đó mới là hiện thực xây dựng Phật giáo. Bao nhiêu năm qua, các chùa mình cứ Bát quan trai rồi ai tới tu? Toàn là những người mà đọc chữ không thấy, đi không nổi mới tới tu Bát quan trai. Rồi đạo Phật đi về đâu? Mấy đứa nhỏ nó không tới, tu Bát quan trai kiểu đó mấy đứa nhỏ nó không tới.
[18:18]Thì đến vừa rồi như thầy Giác Đạo ổng tổ chức 3 ngày thôi, để mà dạy đạo đức cho học sinh thôi, cha mẹ dắt con tới bắt học liền. Tại vì sao? Ai cũng cần con cái mình có đạo đức. Bây giờ nếu sang năm mà chùa Thanh Long mình tổ chức cái khóa dạy đạo đức cho học sinh, quý Phật tử có đem con mình tới gởi không à? Có không? Gởi liền, phải không? Quá cần. Nào giờ không có cái môi trường đó, bây giờ có môi trường. Nào giờ mình tới đó mình kêu nó tới mình cũng không biết nó tu cái gì, mình tụng cóc cóc cái cái kiểu mà hồi xưa mình thấy nó tụng theo không nổi cũng không nỡ bắt. Thôi cha mẹ cứ tu, con cái ở nhà đi chơi.
[18:54]Bây giờ có một môi trường chuyên dành cho mấy đứa nhỏ, dạy đạo đức cho nó, cái không khí rất mới, tụng niệm đồ rất mới, hát hò rèn luyện đồ cái gì cũng rất mới phù hợp với lớp trẻ, tụi nó sẽ rất thích mà nó được đạo đức, cha mẹ nào cũng khoái, dắt con tới, bắt nó tới học liền. Nó mà không học là đúng là nó có lỗi, mà mình không dắt tới mình mang tội, thế là phải dắt tới. Và ngay trong tức khắc, đạo Phật chuyển sang một bộ mặt mới liền. Nghĩa là trong cái khóa hè đó, đạo Phật ta bước sang một bước vọt, tiến rất xa, từ một đạo Phật cũ kỹ, từ cái điệu tụng rất xa xưa, cái điệu ru xa xưa đưa vào trong đạo Phật,
[19:32]từ những tiếng mõ cóc cóc buồn thảm, bây giờ bắt đầu ta dùng tới nhạc hiện đại. Phải không? Âm nhạc hiện đại: "chắc xình xình xình chắc xình xình xình chắc xình xình", mấy đứa nhỏ nghe nó khoái quá, ha quý vị? À, đạo Phật có nhạc vậy vui nó chịu, mà trong đó tải những cái câu đạo lý ở trong đó và nó phấn khởi. Rồi cái lối dạy là không có dạy mà giảng theo cái kiểu đạo lý mà trong kinh điển khó hiểu và quá cao nữa. Bây giờ dạy những điều thực trong cuộc sống của nó: "Con phải có hiếu với cha mẹ nha. Vì sao con phải có hiếu và vâng lời cha mẹ? Là cha mẹ nghĩa là sanh con ra, nuôi con khôn lớn, chịu bao nhiêu cực nhọc vì con.
[20:09]Mà nếu mà con là người mà không có suy nghĩ sâu xa về ơn nghĩa cha mẹ thì con là một loại người xấu đối với cuộc đời này. Nghĩa là bao nhiêu đạo đức trên đời này đều bắt đầu từ cái lòng hiếu cái đã. Trước khi con biết Phật pháp, con cũng phải là phải biết cha mẹ, mở mắt ra là biết cha mẹ mình rồi. Nên bao nhiêu cái đạo đức cần phải có, gốc từ đạo hiếu. Một người không có đạo hiếu với cha mẹ, đừng nói chuyện tới bao nhiêu đạo đức khác trên đời. Không có đạo hiếu, nói đạo đức khác là nói dối." Do đó, dạy đạo hiếu trước. Rồi gì nữa? Bao nhiêu điều, ví dụ nhân quả, cũng dạy theo một lối khác cho đứa nhỏ nó dễ hiểu.
[20:45]Cho nên trong tức khắc vào bước vào khóa hè cái ta có một đạo Phật mới, một đạo Phật dành cho trẻ cực kỳ hợp lý, và đó là một bước tiến bất ngờ và nhảy vọt của đạo Phật. Làm như vậy thế đạo Phật ta có lớp trẻ tới chùa, nó thích tới chùa. Nó đến chùa nó học mấy ngày? Ba ngày, hoặc bảy ngày, hoặc mười ngày, hoặc nửa tháng. Ở trên chùa Phật Quang chúng tôi thì phải học tới một tháng rưỡi. Nhốt tụi nó luôn tháng rưỡi học luôn. Học về, xong một tháng rưỡi rồi, ba mẹ lên rước về, cho tới ngày hôm nay có một số đứa nó không chịu về, nó vẫn còn trốn trên chùa luôn. Ba mẹ lên cái không về. Nói về đi học, nó nói:
[21:22]"Chừng nào sát ngày học con về, còn ngày nào ở đây được cứ ở." Tới lúc nó mê chùa và ta thấy là ta có lớp kế thừa. Nó mê chùa là mình đạo Phật mình có lớp kế thừa. Còn mấy đứa nhỏ mà nó không mê chùa là sau khi mình độ mấy bà già, mình đưa đám tang từng bà, từng bà, mình cầu siêu đồ xong hết rồi chùa mình đóng cửa nghỉ luôn, không ai tới nữa. Còn mình mở được mấy cái lớp hè đó thì sau khi mình tiễn đưa các bà già về nơi an nghỉ cuối cùng, mình cầu cho bả vãng sanh về cõi Phật xong, còn có lớp trẻ nó tấn lên để lo việc đạo. Bắt đầu nó tới chùa: "Nè, quét chùa cho thầy, con!", nha. "Đi chợ cho thầy, con!
[21:55]Đi mua cái này cho thầy, con! Rồi nè, tổ chức khóa học, con! Đứng lên con nè, giáo lý con nghiên cứu, con dạy lại cho mấy đứa nhỏ, con!" Mình có người để mình sai, sướng không ạ? Sướng phải không? Mai mốt buồn buồn cái nó: "Thôi, thầy cho con đi tu luôn." Thế là mình có đệ tử ngon lành, đệ tử xuất gia. Còn bây giờ mà còn bây giờ mình không dạy mấy đứa nhỏ thì nữa là nghĩa là chùa hoang cảnh vắng ráng chịu à. Lúc đó lò mò: "Bay đâu rồi bay?" Tự xuống cơm, uống nước, mắt bệnh thì không thấy đường, đi thì không nổi, chống gậy lò mò không có đứa đệ tử nào tới hết. Nên đạo Phật phải bước qua một bước tiến là chăm lo cho thế hệ trẻ.
[22:32]Và ta phải phải cảnh giác rất cao cái điều mà ông tiến sĩ Ấn Độ đó ông cảnh báo, ông Larisea gì đó ông cảnh báo: "Mỗi năm ta mất 4% tín đồ." Bây giờ ta phải làm ngược lại, mỗi năm ta phải tăng 4% tín đồ lên. Lát ta bàn từ từ tới. Nghĩa là cái việc mà làm đạo của ta tới lúc ta phải làm thực tế, hiện thực, chứ không cầu nguyện xong rồi tụng thời kinh xong mà lời kinh cao siêu rồi ta tự mãn, ta gấp cuốn kinh xong ta đi ngủ. Giờ tới ngày đó xưa rồi. Gấp cuốn kinh xong rồi mà đi ngủ là chuyện đó xưa rồi và ta mang tội. Bây giờ thỉnh quý ngài, chư tôn đức ở đây, quý ni sư ở đây là quý ngài làm giùm con một chuyện nha.
[23:17]Ở trên chánh điện, quý ngài dán giùm con cái tờ giấy này: "Tụng kinh xong, gấp kinh lại không được đi ngủ." Mà làm gì? Qua nhà hàng xóm.
[23:32]Ta có một cái điều rất là lạ đạo Phật mình đó, nhiều khi cái người mà ở gần bên chùa là kẻ thù của chùa, tối ngày cứ gây với chùa không à, giành đất với chùa, giành ăn với chùa. Có không ạ? Kỳ lạ vậy? Lý do tại sao? Tại vì ta không chịu độ họ. Ta làm chảnh, ta không độ họ. Mà trong kinh Hoa Nghiêm thì sao? Phật dạy thế nào? Vị Bồ tát là: "Tác chúng sinh chi vô thỉnh hữu." "Tác chúng sinh chi vô thỉnh hữu", là một người bạn không mời của chúng sinh. Mình không có chảnh, không có đợi là: "Con thỉnh thầy ngày mai tới nhà con với thầy cúng cho con một thời", lạy ba lạy rồi mình mới bệ vệ mình từ từ mình đi tới, không, hết rồi.
[24:18]Cái đó là "tác chúng sinh chi thỉnh hữu", là đợi người ta mời mới tới làm bạn. Bây giờ không có, "tác chúng sinh chi vô thỉnh hữu", là làm người bạn không mời của chúng sinh. Gõ cửa cóc cóc người ta, người ta mở cửa: "Xin lỗi, thầy tới đâu tìm ai?" Mình tại họ đâu mời mình đâu, mà nhiều khi họ thuộc tôn giáo nào khác nữa. Bất ngờ mình tới mình gõ cửa, người ta mở cửa ra người ta nhìn mình lạnh lùng, người ta hỏi: "Xin lỗi, thầy, cô tới có chuyện gì? Tìm ai?" Hỏi rất là kênh, mình trả lời sao ạ? Đây ai có câu trả lời lúc đó không? Gương mặt người ta rất là lạnh lùng vì mình họ có mời mình đâu. Mà mình thì theo kinh Hoa Nghiêm của Phật là một người bạn không mời của chúng sinh,
[25:00]họ không mời vẫn tới tìm tới họ để độ họ, nhất là cái hàng xóm chung quanh chùa. Mới đầu là mấy chùa mấy cái nhà sát chùa, từ từ mấy cái nhà xa chùa hơn, xa hơn xa hơn xa hơn. Cho tới khi nào mình leo tuốt nóc chùa mình nhìn, mắt mình nhìn thấy cái nhà nào là độ sạch hết cái nóc nhà đó không còn sót người nào. Bây giờ đầu tiên hỏi câu này: mỗi đêm mình lúc nào cũng cầu nguyện: "Nguyện cho tình dữ vô tình đồng thành Phật đạo." Bây giờ mình tới mình gõ cửa cốp cốp cốp người ta mở cửa ra, người ta nhìn lạnh lùng, người ta nhìn mình từ đầu xuống tới chân, chân nhìn lên tới đầu trọc, nhìn xuống chân mang dép không, xách cái gì theo, hỏi:
[25:34]"Xin lỗi, thầy tìm ai? Có chuyện gì?" Ta trả lời sao? Trả lời sao họ đừng đuổi mình đi mà mời mình vô nói chuyện, bắt đầu mình mới nói nhân quả này kia nọ họ nghe. Thì trả lời sao? Ví dụ cái người mà họ biết sơ sơ đạo Phật rồi thì họ hơi vui vui, họ cười cười, ha, có khi họ cũng mời: "Thôi thôi thầy vô uống miếng trà." Họ cũng không biết mình tự nhiên tới đây, họ cũng bắt đầu họ gãi gãi cái đầu nói: "Dạ, nhà con hôm nay không có ai chết, không biết thầy tới đây làm gì?" Nhưng mà họ cũng còn vui. Còn cái người họ lạnh lùng như sương khói: "Xin lỗi, thầy tìm ai? Gì?" Mình trả lời sao?
[26:12]Thì thôi cái này tùy mỗi người sáng tạo nha, trả lời một câu mà làm sao mà họ phải dịu cái nét mặt họ lại, họ ngạc nhiên, họ tò mò rồi họ mời mình vào nói chuyện nha, mỗi người tùy mỗi người sáng tạo. Ở đây thì chúng tôi gợi ý một câu này: ví dụ họ mở cửa ra họ nhìn thấy mình, họ hỏi: "Xin lỗi thầy tìm ai?", mình trả lời: "Tôi đi tìm một người biết suy nghĩ." Câu nghe bí hiểm phải không? Câu nghe bí hiểm nghe. Cái là họ họ đứng họ ngớ ngàng cái họ nói cái gì người suy nghĩ gì đó, bắt đầu mình mới gài từ từ, mình dụ tới từ từ, dụ tới từ từ đó, lát họ chịu không nổi họ phải mời mình vô ngồi uống trà.
[26:47]Mình nói tiếp rồi khi mà họ đang còn thắc mắc, mình cáo từ ra về, vậy đó. Mai mốt tới nữa, vậy đó. Chứ đừng nói cho nó thỏa thê, rồi nói tới lúc mà người ta chán, người ta phải đi làm mà người ta mắc tiếp mình, mai mốt thấy mình người ta khóa cửa người ta giả bộ gõ cửa người ta không nghe là kẹt lắm. Cho nên mình nói làm sao còn một chút lưu luyến, còn một chút vương vấn, còn chốc thắc mắc rồi xin cáo từ về. Lần sau có dịp tới nữa, vậy đó, phải chịu cực. Cho nên khi gấp cuốn kinh lại rồi, không có đi ngủ. Qua nhà hàng xóm. Qua nhà hàng xóm xong rồi nhớ về chùa chứ đừng đi luôn. Cho nên vì vậy phải đi hai người, ha, và phải là những người có đạo lực,
[27:25]có lý luận, có nhiệt tâm, có lý tưởng và quyết đem lý tưởng trở thành hiện thực vào trong cuộc sống, chứ không có lý tưởng rồi nói trong tâm, tụng qua lời miệng rồi mất. Gấp kinh lại đi ngủ là không được. Bây giờ tới thời đại này quý thầy cô mình phải chịu cực gấp mười lần ngày xưa. Nói tu hành là gì? Là áo nâu sồng, tương dưa qua ngày, nghe cực khổ? Không, sướng thấy mồ, không có làm gì hết trơn. Giờ không được như vậy nữa mà giờ phải giáo hóa chúng sinh, mà "tác chúng sinh chi vô thỉnh hữu", cái đó mới cực. Cái việc mà biến cái lý tưởng thành cái hiện thực là ta phải bắt đầu từ những việc rất nhỏ.
[28:09]Vì nếu ta không làm thì lý tưởng lập tức trở thành ảo tưởng. Ta tự mãn một cái, lý tưởng trở thành ảo tưởng liền. Ta đọc kinh xong ta gấp kinh lại ta đi ngủ là lý tưởng trở thành ảo tưởng và ta không có phước gì hết. Nói là tại sao nhiều khi ta đọc trong các truyện nói rằng có những người tu một đời tu hành chết xong cái đi xuống địa ngục, hay chết xong cái đọa làm trâu đi cày trả nợ người ta, là bởi vì cả một đời ăn cơm của đàn na tín thí mà không làm điều gì có lợi, mà cứ tưởng mình cao siêu. Cái chết là cứ tưởng mình cao siêu. Đọc bài kinh cao siêu rồi cứ tưởng mình cao như kinh nói, gấp kinh lại đi ngủ, đâu biết rằng mỗi ngày cơm
[28:57]nợ cơm áo nó chồng chất chồng chất lên vai mình. Gấp kinh lại đi ngủ, kiếp sau làm trâu liền. Phải làm cái gì đó. Mà cái gì đó để phụng sự cho đạo. Phụng sự cho đạo là gì? Là độ chúng sinh. Nhớ, đạo không phải là cái bàn thờ, đạo không phải là cái mái chùa, đạo không phải là cái sân chùa, đạo không phải là cái tấm cà sa này. Mà đạo là gì? Đạo là cái tâm hồn của tất cả những chúng sinh được khai mở, đó mới là đạo. Ta phụng sự cho đạo là ta làm cho tất cả chúng sinh khai mở tâm hồn của họ, hướng về đạo đức, hướng về tu tập. Đó chính là đạo, đạo nơi đó.
[29:43]Cho nên ta không được mà tự mãn với lý tưởng cao siêu ở trong đạo Phật. Lý tưởng trong đạo Phật cao khủng khiếp, không thể nói, ngàn xưa cho tới ngàn sau này không thể nào có một tôn giáo nào mà lý tưởng hơn đạo Phật. Nhưng sẽ trở thành ảo tưởng nếu ta không làm gì cả. Vì vậy ta phải làm, làm cái gì đó để cho lý tưởng đó biến thành hiện thực, mà muốn làm bắt đầu từ việc rất nhỏ. Từ việc rất nhỏ gì? Độ được một một đứa bé hàng xóm đó, bữa nào đó khi mình mới về cái chùa đó, có đứa bé nó tò mò tới sân chùa đứng nó dòm, độ cho được đứa đó trước. Ví dụ như bây giờ nói chùa mình có trồng cây, mấy trái đu đủ mình tính đem bán chợ bán,
[30:30]hay vài trái xoài, mấy đứa nó nó leo vô nó ăn cắp, độ nó, yêu thương nó, không có đánh đuổi á, không có cầm cây ra cầm dọa. Cứ cho nó ăn. Nó ăn được một trái nó nợ chùa một miếng, mình sẽ độ được, nói cho nó nghe. Chứ không có trời ơi đây là tao bán tao lấy gạo mua về tao tu, tụi bây tụi bây là quỷ chùa tụi bây phá tao, cầm cây rượt không có chuyện đó. Ở đây ai hay bị cái đó? Ai bị là mấy con nít hàng xóm mà vô mà nó hái trộm cây chùa là cầm cây rượt, không biết cô có không? Có nhiều chùa bị cái đó. Trong khi trong khi ta phải xem đó là cơ hội, vì mình chưa độ được chúng sinh mênh mông, mấy đứa đi ăn cắp trái cây trong chùa độ trước mấy đứa đó, từ việc rất nhỏ.
[31:15]Hoặc là một đứa nó tò mò đến trước cổng chùa, nó không biết chùa là cái gì, ông sư tự nhiên sao đầu ổng cạo trọc lóc làm chi, kêu lại nói chuyện từ những điều thực tế gần gũi, độ nó từ từ, bằng những việc rất thấp rất nhỏ. Vậy đó, cho tới cái ngày nào mà nhiều người đến chùa tu tập là ta tạm gọi là đời tu mình mình đã có một đời tu hành xứng đáng, nên phải độ và độ càng lúc càng đông. Nên nếu mà chùa ta ít người tới, chắc chắn rằng ta mắc một cái lỗi là ta đã tự mãn nơi lý tưởng của đạo Phật, mà không chịu biến cái lý tưởng đó trở thành hiện thực, chắc chắn ai cũng mắc cái lỗi đó. Mặc dù là cái việc mà người ta đến chùa nó còn có cái duyên quá khứ nữa.
[32:09]Ví dụ như là trong cái duyên quá khứ ta gieo với ít chúng sinh quá, bây giờ chùa mình tự nhiên ít người tới, mình cũng muốn cho Phật tử tới cho đông nhưng mà họ không tới, là vì đời xưa mình ít gieo duyên với chúng sinh. Nhưng mà trong đạo Phật, nhân quả duyên nghiệp là điều có thể chuyển được. Đời xưa ta ít gieo duyên, đời này ta sẽ gieo duyên. Mà duyên là gì? Duyên tức là nợ. Làm sao cho chúng sinh mắc nợ mình là tức là đã ta gieo được với duyên với chúng sinh. Mắc nợ mình làm sao? Mình làm gì có tiền mà cho họ vay mà mắc nợ? Ta có tấm lòng, ta có đôi tay, ta có cái tâm hồn từ ái, ta có cái lời miệng nói được đạo lý,
[32:54]nhiêu đó đủ làm cho chúng sinh quanh vùng mình mắc nợ mình. Bằng cái gì? Trước hết vác cuốc đi đắp mấy con đường hư. Đường nhà quê mình nhiều nơi có ổ gà nhiều nơi gập ghềnh lắm, một vài thầy trò trong chùa ra vác cuốc khiêng đất lấp lại những con đường cho người ta đi qua đi lại. Thì cái hố gà mà mình lấp được một cái, ai bước qua hố gà đó người đó mắc nợ mình hết, mắc nợ chùa, họ không biết. Và nó đã có nhân thì sẽ có ngày nó ra quả. Bây giờ ví dụ nói là tôi không có duyên, nói chúng sinh không nghe, cũng muốn người ta tới chùa tu cho nó ấm cúng cái chùa, nhưng mà tôi kiếp xưa tôi không có duyên sao ít tới quá?
[33:37]Không lo. Nói nó chưa nghe, mình làm cho nó thấy. Làm cho nó thấy cái gì? Cứ rảnh tụng kinh xong gấp cuốn kinh lại không đi ngủ, vác cuốc đi ra ngoài đường kiếm mấy chỗ đường hư cầu hư sửa lại cho chúng sinh họ đi qua đi lại cho đỡ tai nạn. Cứ làm giùm 10 năm, cứ 10 năm đi sửa đường. Mà xe cái xe máy nó chạy nó cán ngang cái cái ổ gà mà mình vừa mới lấp, chúng sinh mắc nợ mình một xu. Giống như người ta lấy phí ngoài là 10.000đ á, mình lấy phí rẻ, cán ổ gà tôi cái là mắc nợ tôi một xu, cái điều mình không tính phí, cái phí vô hình. Để đó, 10 năm sau thôi, tự nhiên họ mến cái chùa, họ không biết lý do.
[34:18]Cứ đi ngang cái chùa đó họ mến, họ muốn ghé vào, không biết lý do, vì nhân quả mà, nhân quả nó vi diệu và nó vô hình. Thì cứ ghé vô cái chùa thắp nhang, cũng chẳng biết chùa là gì, Phật là gì, tự nhiên mến chùa, gặp ông thầy mà mình 10 năm rồi mình cũng hơi già già rồi, bắt đầu hơi tiểu đường rồi rồi hơi máu nhiễm mỡ rồi phải không? Tóc lốm đốm bạc rồi. Tới 10 năm mới thấy có người tới, tới hỏi: Thí chủ tới đây có chuyện gì? Nói: Dạ có đi ngang con thấy mến mến chùa, không biết tại sao. Cái không biết tại sao đó là cái duyên nợ đó, cái nợ quá khứ đó. Tới vô thắp nhang, nói: Ồ thôi mời thí chủ vô thắp nén nhang cho Phật
[34:56]rồi xuống đây ngồi uống miếng nước trà. Tự nhiên họ rất nghe lời, họ không biết sao, vô lạy Phật. Lạy ba trớn ba trác cũng chả biết lạy là cái gì nữa, cắm nhang lại đầu gục gục gục gục mấy cái, không biết lạy tại mới mà. Vô mình ngồi mình nói chuyện cho nghe, nói trên đời này nó có cái nhân quả, nghiệp báo phải không? Yêu là cái gì? Đời là bể khổ à tình là dây oan, tu là cội phúc, cái gì nó có nhân có quả, ai gieo gì gặt quả đó. Mình thuộc bao nhiêu nói đi nói lại mà nghe họ thấm, tự nhiên họ lại lắng nghe. Nhưng nếu 10 năm trước mình nói câu này nó cười vô mặt mình nó bỏ đi. Nhưng qua 10 năm nó cứ chạy hết mấy con đường mà mình lấp
[35:33]ổ gà cho nó đi rồi, bây giờ mình cũng nói y chang cái câu đó mà nó lắng nghe một cách thành khẩn vì nó mắc nợ. Mỗi lần nó xách xe Honda nó chạy xẹt qua cái ổ gà mà mình đã lấp, mắc nợ mình một xu. 10 năm vậy đó. Vậy đó, gieo duyên bằng cách như vậy. Quá khứ kiếp trước mình có thể không gieo nhưng kiếp này gieo lại. Từng bước từng bước như vậy mà đưa chúng sinh về chùa, bắt đầu từ những việc rất nhỏ nhưng mà lý tưởng bắt đầu trở thành hiện thực, chứ không có chuyện tụng một bài kinh cao siêu: Nguyện pháp giới chúng sinh đồng thành Phật đạo, rồi gấp kinh lại đi ngủ, chẳng bao giờ pháp giới chúng sinh thành Phật đạo cả.
[36:12]Hoặc là chúng ta tới gõ cửa cốp cốp, nếu mình lợi khẩu mình nói chuyện giải thích cho họ nghe, còn nếu mình không lợi khẩu cứ vác cái cuốc đi lấp đường cho họ đi. Vậy đó, mà bắt đầu người ta từ từ tới chùa. Thấy cái hạnh của ông thầy, bà cô đó thấy dễ thương quá, thấy hiền lành, sống đúng là vị tha, là cái tấm gương. Vậy đó, rồi cái người ta chết, người ta đâu có mời mình tại họ đâu phải đạo Phật đâu họ mời mình, nhưng mình cũng tới, nói thôi thí chủ cho phép chúng tôi hộ niệm một thời kinh, thì tới mình tụng những bài kinh nghe dễ hiểu, chứ đừng tụng bài kinh mà không hiểu à nha. Vô mà tụng: Nam mô hắc ra đát na đá ra dạ da, múa qua rầy qua rầy rùa họ
[36:52]nghe không biết không biết tụng cái gì, không độ họ được. Hoặc là: Ma ha bát nhã ba la mật đa, Quán Tự Tại Bồ Tát hành thâm Bát nhã Ba la mật đa thời là thua. Mấy cái đó họ không hiểu, cho nên mình phải lợi dụng, mình lợi dụng trong nhà họ có đám tang, có người chết mình lại tụng một cái bài tụng chậm, rõ nghĩa để cho cái người sống nghe. Người chết nghe không nghe không được kệ, chết rồi không cần nữa. Quan trọng cái người sống, nghe xong nói: Ồ cái đạo lý hay quá ha, đạo lý này từ bi, khiêm hạ, nhân quả đồ hay quá ha! Cái tới chùa cám ơn, sau khi chôn hết rồi cũng tới chùa: Dạ, thôi con cũng cám ơn thầy bữa ba mẹ con chết thầy tới thầy cũng tụng cho một
[37:30]thời, tụi con rất là ấm cúng, thầy cho con mượn cái bài kinh đó về con đọc. À cái mình cũng đưa bài kinh, mình nói: Không, không sao đâu, mai mai mà có ai nhà có ai chết thì tui tới tụng nữa cho nha, cứ vậy, cứ chết chết tui tới liền, không sao đâu, tới. Tức là mình lợi dụng đủ phương tiện để mình đưa đạo lý đến với chúng sinh. Như vậy cực hay sướng à? Cực thấy mồ. Lúc nào phải quan tâm để ý mọi chuyện trong làng trong xóm quanh mình. Đứa nào hư đứa nào nên, con nít nó nó như thế nào, sống thế nào mình phải quan tâm hết. Và tới làm quen gia đình người ta để nói về đạo lý. Nhà người ta có đám sám gì tới tụng giùm không cần lấy tiền để gieo một đạo lý.
[38:11]Còn không ai mời mình hết nữa, không có chuyện nữa, vác cuốc đi đắp đường. Vậy đó, vậy mà 10 năm sau chùa mình là đầy nhóc Phật tử luôn. Và 20 năm sau, nếu mình ít duyên đó 20 năm sau là có tới người tới xuất gia, bắt đầu. Đó mình sống bằng cuộc sống như vậy: Tác chúng sinh chi vô thỉnh hữu, lúc nào lòng cũng nghĩ từng ly từng tí để độ người, biến cái lý tưởng cao siêu của đạo Phật, cái lý tưởng mà rất dễ trở thành ảo tưởng, trở thành một thực tế bằng cái việc là hoá độ từng em bé, từng cụ già, đến với mọi người trong từng cái trường hợp nhỏ nhỏ, gieo cái duyên ân nghĩa với đời bằng những cái việc thiện, bằng những việc từ thiện xã hội chút chút chút chút.
[38:54]Vậy đó mà ta mới được gọi là cúng dường chư Phật, gọi là phụng sự chúng sinh, mới cản được cái khuynh hướng mà mấy các đạo khác họ lấy mất tín đồ của mình từ từ. Giờ ta ngạc nhiên nói cái đạo lý mình hay như vậy mà tại sao tín đồ bỏ qua đạo khác? Bởi vì mấy đạo khác họ không cần giáo lý cao siêu như mình, nhưng họ cần thực tế, canh cái người nào nghèo tới cho tiền, xong, không cần cao siêu. Mình cao siêu quá rồi mình tự mãn, mình không giúp ai hết. Thế là mình mất tín đồ, còn người ta không cần cao siêu, biết nhà đó mắc nợ, lại tới cho mượn tiền trả nợ, thành đệ tử liền. Đơn giản vô cùng mà thực tế vô cùng. Bây giờ ta cũng phải thực tế,
[39:41]ta vừa cao siêu vừa thực tế thì ta mới hóa độ được chúng sinh. Nên cái việc mà vừa rồi mà như Thầy Giác Đạo liều mạng, chùa thì chưa xây xong, đêm nằm xuống nhìn lên là ngàn sao, dựng mấy cái lều lên để dạy học cho mấy đứa nhỏ, vậy mà dám làm ba ngày khóa hè. Trong khi tất cả chúng ta đây chưa ai thảm như Thầy Giác Đạo, chùa đã xây xong dư sức làm, ai cũng có thể làm được hết. Mở cái lớp đạo đức hằng tuần, bây giờ không đợi tới mùa hè nữa, mình tuyên bố mở một cái lớp đạo đức hằng tuần, cứ chiều Chủ Nhật dạy cho nó một buổi thôi. Tức là khoảng 2:00 bắt đầu mình dạy tới 4:30 xong, cho tụi nó ăn bữa cơm chùa rồi đi về.
[40:26]Trong mấy tiếng đồng hồ buổi chiều Chủ Nhật đó, ta dạy cái bài dạy về đạo lý đạo Phật, về nhân quả, những bài dạy thực tế trong cuộc sống. Biết bên ngoài tụi nó đang làm cái gì, nó nên nó hư cái gì bên ngoài đem vô mình lấy đó mình dạy, chứ không có lật kinh ra mà dạy. Đạo lý trong bụng mình, mình học cả đời có rồi không sợ, không cần phải lật kinh ra. Quan sát cuộc sống mấy đứa nhỏ bây giờ bên ngoài nó sống thế nào, nó suy nghĩ như thế nào, rồi bắt đầu mình soạn cái bài giảng mình, vừa lấy cái đạo lý mình đã có để sửa sang, uốn nắn lại cái đời sống lệch lạc của tụi nó bên ngoài, dạy hết bài này tới bài kia.
[41:02]Nhưng mà ngồi nghe không nó chán, nó nhỏ mà, sau cái thời nghĩa là lễ Phật khoảng 15 phút thôi, đừng cho nhiều, sau đó tới một bài giảng. Hay ngồi thiền chứ, thì lễ Phật 15 phút, ngồi thiền chừng 20 phút rồi tới ta giảng một bài giảng chừng một tiếng đồng hồ. Bài giảng nghe rất hấp dẫn rồi sau đó mới ra ngoài sân rèn luyện một kỹ năng. Không có chơi à, tuyệt đối không có chơi, không có trò chơi, không có nắm tay nhảy vòng tròn rồi hát ca đá chân đá tay, không có chuyện đó. Tất cả là rèn luyện, tất cả là học tập. Hôm nay là học sơ cấp cứu, nghĩa là nếu trong cuộc sống các em tụi con đi ra ngoài đường thấy người ta té xe tụi con làm gì? Phải biết cứu người ta.
[41:41]Rồi nhà bị phóng lửa biết làm cái gì? Đứt tay chảy máu biết làm cái gì? Lỡ bùng cháy, nhà cháy biết làm cái gì? Như năm ngoái vậy, chúng tôi cũng mở cái khóa hè rồi có mời mấy anh công an phòng cháy chữa cháy lên dạy cho mấy đứa nhỏ thao tác chữa cháy thì cũng dạy vậy thôi. Nhưng mà không ngờ là được việc, thì có một em ở Củ Chi học khóa hè xong về nhà, về nhà cái lần đó ông nội nó bệnh trong bệnh viện nó vô nó thăm, đúng lúc bệnh viện phát hỏa. Bệnh viện phát cháy, tất cả mọi người xúm nhau bỏ chạy, chỉ một mình thằng bé đó nó đứng lại, nó rút cái bình chữa lửa nó làm đúng thao tác nó dập tắt cái đó, cứu mạng người và cứu luôn bệnh viện, được việc.
[42:19]Do đó là đó, ta dạy nó những kỹ năng trong cuộc sống như vậy, là sau cái thời mà ta dạy cái bài đạo đức rồi ta dạy cái kỹ năng sống. Đó, rồi có thể là cuối ra ta tập một bài hát, một bài nhạc đạo ngắn ngắn, cho tụi nó ăn bữa cơm chùa rồi đi về. Chủ Nhật nào cũng làm một cái vậy. Mà dạy không cần nhiều, 10 em cũng dạy, 20 em cũng dạy. Rồi hỏi tiền ở đâu cho tụi nó ăn? Phật nuôi nha. Khi ta làm điều chính đáng, ta yên tâm một điều, Hộ Pháp tới nuôi ta liền, tự nhiên có cơm có gạo. Hãy tin điều đó, như chúng tôi vậy. Như th- quý thầy, quý sư cô nhìn tôi làm, ốm nhom nhách phải không ạ? Giờ mặt hóp ốm nè, người ghê xương không.
[43:03]Mà trong cái khóa học hè á, mỗi bữa ăn là chùa phải nấu 600 phần. Học sinh ăn nè, quý thầy cô ăn nè, công quả ăn nè, khách vãng lai ăn nè, cứ một bữa là 600 phần, ăn sáng 600 phần, trưa 600 phần, chiều 600 phần. Rồi hỏi cơm đâu ra? Hỏi ông thầy trụ trì cơm đâu ra nói: "Dạ, tôi cũng không biết nữa, của Phật". Mình chỉ lo làm việc đạo thôi, rồi Phật lo. Nhớ, ta lo cho Phật, Phật lo cho mình. Ta làm Phật sự, tự nhiên có cơm của Phật mà ăn. Ta làm Phật sự, tự nhiên có Phật phạn, có cơm Phật nuôi. Mạnh dạn mà làm, không sợ đói. Ta cứ làm, bỗng nhiên có Hộ Pháp Chư Thiên tới. Nếu điều ta làm chính đáng, ta làm ta không mong lợi,
[43:49]ta không mong danh, ta chỉ mong là đem cái điều đạo đức, đạo lý, lý tưởng giác ngộ gieo vào lòng cho các em, rồi sẽ có Hộ Pháp nuôi cơm không sợ đói. Hãy tin điều đó. Mà bắt đầu những cái lớp như vậy đó thì cái lý tưởng của đạo Phật mới trở thành điều thực tế trong đời. Một cái điều nữa thực tế trong đạo Phật nữa là thế này: là khi mà ta giáo hóa cho Phật tử, ta không bao giờ hứa hẹn những kết quả phi thường dễ dàng, vì đó là những điều nói dối. Có những cái nhóm Phật tử tổ chức lên những cái nhóm hộ niệm và họ đi họ hộ niệm cho những đám ma, họ nói rằng: "Đừng có thỉnh mấy thầy mấy cô tới, để họ hộ niệm là linh à".
[44:35]Hộ niệm rồi cái họ nói vậy là vãng sanh à. Có vãng sanh dễ không? Sao mà dễ? Cả đời không biết tu, rồi có một nhóm cư sĩ tới tụng lúc chết cái nói là vãng sanh, đó là đều là lừa dối. Mà tại sao có nhóm người chịu cực đi lừa dối? Vì họ ăn lương của ai đó, họ làm như vậy để họ triệt phá Tam Bảo mà nhất là Tăng Bảo. Khi mà Phật tử không cần tới mấy thầy mấy cô tới tụng niệm nữa, tức là diệt Tăng Bảo. Trong Tam Bảo mà diệt mất Tăng Bảo thì đạo Phật còn gì? Mà có một nhóm nó chuyên đi làm đó, ai trả lương cho nó? Nó cứ tổ chức đi hộ niệm hết chỗ này chỗ kia, mà tụng sơ sơ vài thời cái nói: "Đó, chúng tôi tụng đã vãng sanh rồi đó,
[45:14]chứ đừng kêu quý thầy tới nha, tụng mấy ông thầy chùa tới tụng không linh đâu". Rất là ác! Đó là những âm mưu, những thế lực nào đó thì thôi để Nhà nước điều tra thì ta không biết, nhưng mà cái chung của nó gì? Là nó nó nói kết quả dễ dàng. Nên ta dạy ngược lại, ta nói cái gì cũng có nhân quả công bằng, không bao giờ có cái chuyện vãng sanh dễ dàng, không bao giờ có chuyện đắc đạo dễ dàng. Nhân quả là phải nhiều đời nhiều kiếp cần khổ, các vị Bồ tát, các vị Phật đều là phải trải qua nhiều kiếp số vất vả tu hành mới chứng, không có cái chuyện mà một thời hai thời tụng mà được này được kia, đó là điều nói dối.
[45:53]Cho nên từ bây giờ ta phải truyền bá cái điều đó cho Phật tử mình biết. Phật tử phải tinh tấn lúc còn sống, thì lúc chết cái sự hộ niệm chỉ là sự trợ giúp thôi. Cái giá trị là lúc mình sống, mình có đến chùa mình tu hay không, mình có làm nhiều điều công đức hay không, chứ không để sống bừa bãi, buông tuồng, phóng túng rồi đợi chết ai lại tới tụng cho mình một thời nói mình vãng sanh, đó là dối gạt, không công bằng, không phải nhân quả. Mà đạo Phật như vậy mới thực tế, là phải rất cực khổ mới nên được công đức, đạo Phật là như vậy. Chứ còn không chuyện là chỉ một vài bài tụng, chỉ một vài câu niệm Phật mà nói được kết quả phi thường, đó cũng là ảo tưởng.
[46:33]Mà nếu ta nói thẳng luôn là nói dối. Cho nên bây giờ ta phải dạy lại Phật tử một đạo Phật thực tế. Bây giờ tôi hỏi lúc cái ông đó ổng sống ổng tới chùa ngày nào? Không có tới chùa, rồi khi chết cái nhóm nào đó tới tụng không cần quý thầy, nói vãng sanh, nói dối. Phải yêu cầu quý Phật tử lúc sống tới chùa tu hành cho nghiêm túc, quý thầy dạy dỗ phải nghe lời, đó biết lễ Phật, biết tụng kinh, biết ngồi thiền, làm bao nhiêu điều công quả cho chùa, bao nhiêu điều từ thiện cho xã hội ngoài kia. Công đức cực khổ một đời như vậy thì mới có công đức mang đi qua ở sau khi chết, chứ còn không làm không tu gì hết mà nhờ ai tụng cho mình,
[47:12]đó đạo Phật đó là ảo tưởng, mình phải dạy từ cái đó, mà đó mới là đạo Phật thực tế. Rồi một cái thực tế nữa là gì? Là để mà chúng ta giáo hóa được chúng sinh, thu hút được chúng sinh thì đòi hỏi chính mình phải tu, tu nhiều hơn nữa, khó hơn nữa, khổ hơn nữa, chứ bao nhiêu đây là chưa đủ. Có người nào đó nói: "Tôi đã tu như vậy là được rồi", người đó nói sai. Vì Phật nói rất rõ: "Chỉ khi nào các ông chứng A-la-hán, lúc đó mới được quyền gọi là nói mình xong việc". Cái thời Đức Phật có một số vị tu chứng thiền định, có thần thông, thậm chí có một số vị là chứng A-na-hàm, bắt đầu mấy vị sống là rất thanh thản.
[47:59]Phật nhìn thấy cái tâm tự mãn hiện ra, Phật kêu lại hỏi: "Các ông tu tới đâu?" - "Bạch Thế Tôn là con chứng được A-na-hàm", nói: "Bạch Thế Tôn, con có thể bay được". Phật quở quá chừng! Quở nói: "Khi nào các ông chứng A-la-hán, các ông mới được quyền là nói mình xong việc". Thì chúng ta bây giờ cũng vậy, là nếu từ trước tới giờ cái việc tu hành mình cứ đều đều đều đều không gì thay đổi thì mình đang mắc cái bệnh chủ quan. Mình phải sửa nhiều hơn nữa, tìm ra lỗi nhiều hơn nữa, sống mẫu mực hơn nữa, công hạnh mình phải sâu xa hơn nữa thì mới giáo hóa chúng sinh được. Tại bây giờ mình không có nói dối người khác được.
[48:40]Chúng sinh Phật tử giờ họ khôn, họ liếc nửa mắt họ biết. Mình tu mà không đàng hoàng, Phật tử họ dòm họ biết liền, chưa cần nói chuyện, họ dòm cái tướng thôi. Bỗng nhiên họ tin ông thầy này, ổng dạ ông thầy này ổng tu tốt, dòm cái tướng rồi nói: "Ông thầy này sao con nghi quá". Vì sao vậy? Vì con người mình nó toát ra diện mạo, mình làm giả không được. Mình giả bộ trầm trầm đi cầm cái xâu chuỗi tụng niệm tới lui cái nọ ha, mà giả họ cũng biết là mình giả. Vì sao? Vì giữa tâm với tâm nó có cái ngôn ngữ với nhau không cần nói. Hễ tâm mình là một tâm đạo hạnh cao siêu, Phật tử tới đứng gần mình cái là tâm đó nó nói với
[49:20]tâm kia liền, miệng mình chưa nói mà tâm nó đã báo qua bên tâm bên kia, Phật tử họ cảm nhận được liền. Còn nếu tâm mình là một cái tâm đạo hạnh non nớt, kém cỏi, giả dối, đến gần họ mình có giả bộ nghiêm trang, tâm nó đã nói qua bên tâm kia rồi, Phật tử nhận ra liền. Cho nên để mà có thể giáo hóa chúng sinh được là không bao giờ chúng ta cho rằng mình đã đủ, vì chưa ai chứng A La Hán cả, vẫn phải tiếp tục coi còn cái lỗi nào đó mà mình chưa tìm ra, còn cái sơ suất nào đó mà mình chưa xong, còn cái thói quen nào đó mà mình chưa vượt qua được, phải tiếp tục hoàn thiện, chỉnh sửa, rồi một ngày tự nhiên tâm nó toát ra, Phật tử họ hướng về họ nương tựa được.
[50:01]Đó mới là một đạo Phật thực tế, chứ không phải là ta chủ quan, tự mãn nơi cái lời kinh cao siêu rồi cho là đủ, mà đạo hạnh mình không tăng tiến thì người ta vẫn không đến với mình được. Cái câu nói này chúng tôi vừa nói, nhiều khi làm phiền quý ngài, xin quý ngài bỏ qua. Vì sao? Vì nó là một thực tế vậy là đạo Phật ta phải cải cách, ta cứ phải cải cách để sao? Để hóa độ được chúng sinh cho nhiều. Thậm chí ta phải mở những lớp học hè, đó là một cải cách đạo Phật chưa có, nhưng mà ta cứ cải cách bên ngoài, cải cách tổ chức, cải cách phương pháp tiếp cận, nhưng mà ta không cải cách được tâm hồn mình thì ta mất cái gốc.
[50:42]Cái tâm hồn mình phải cải cách trước, phải thay đổi từng ngày, từng ngày. Ông Krishnamurti là một nhà đạo học của thế kỷ 20, ông có nói một cái câu nghe rất là lạ, ông nói việc tu giống như mỗi ngày ta nhìn mặt vợ mình một ngày mỗi mới. Nói ủa tu gì mà đi dòm mặt vợ? Tức là ông nói giống như mình có người vợ á, ngày hôm trước thấy như vậy, qua ngày hôm sau vợ mình đẹp hơn, qua ngày hôm sau thấy mặt mình vợ mình đẹp hơn nữa. Ông nói như vậy cái ẩn ý đó, nhưng mà có nghĩa là gì? Có nghĩa là cái tâm hồn của một người tu á, mỗi ngày nó cứ tốt hơn, tốt hơn, tốt hơn. Còn mà nếu ta nhìn lại trong năm năm qua,
[51:23]mười năm qua, tâm hồn mình cứ y nguyên là biết là mình có cái sai lầm ở chỗ chủ quan, tự mãn. Ta cứ phải cải cách tâm hồn mình mãi, đồng thời cái cải cách cái cách mà tu học, sinh hoạt và giáo hóa chúng sinh mỗi ngày mỗi mới, mỗi ngày mỗi mới, mỗi ngày biết lỗi mình nhiều hơn, mà biết được lỗi mình rồi mới có thể tu tiến hơn được nữa. Đó mới là một đạo Phật thực tế, mới biến lý tưởng thành hiện thực, chứ còn nếu ta cứ đọc kinh xong gấp cuốn kinh lại đi ngủ rồi lý tưởng của đạo Phật lập tức trở thành trở thành ảo tưởng. Bây giờ ta nói thêm nữa là một cái môi trường tu học rèn luyện cho thanh niên,
[52:04]vì thanh niên là nó qua khỏi lớp trẻ rồi, có thể đó là những em sinh viên đã rời khỏi phổ thông, nhưng mà không lẽ bắt đầu nó lên làm sinh viên rồi nó bỏ chùa à? Nhưng mà nó tới chùa nó môi trường tu không hợp, thế là nó lảng lảng nó đi ra ngoài là mình mất Phật tử ngang khúc đó à. Cho nên lớp nhỏ mình có cái lớp đạo đức dạy nó rồi, thì lên tới cái lớp thanh niên, lớp sinh viên mình phải có cái môi trường cho nó phù hợp, mà thanh niên là cái gì? Cái tầng lớp dấn thân, gánh vác, nó phải tu nhiều hơn, rèn luyện nhiều hơn, cống hiến nhiều hơn. Bắt nó phải ngồi thiền, bắt phải làm việc nhiều việc từ thiện
[52:38]xã hội, bắt nó phải rèn luyện võ thuật đồ cực khổ. Như vậy rèn luyện thể lực, rèn luyện kỹ năng, có việc gì cực khổ là bắt thanh niên đi làm và bắt phải ngồi thiền nhiều hơn cái lớp đó nữa chứ không bỏ, vì bỏ lơ chút xíu cái nó lo yêu, khổ vậy. Cái lớp mà nó rời khỏi phổ thông trung học rồi lên sinh viên, lớp đó lớp lo yêu không à, mà để lo yêu mất thời gian, mình phải bắt phải lo tu, không có lo ve nữa, mà phải lo tu. Ai qua cái lớp tuổi đó cũng lo ve hết, đúng không à? Mấy người đó mấy người lo ve không à cái lớp đó, bởi bây giờ mình tạo ra một cái môi trường là ngang cái tuổi đó nó vừa rời khỏi phổ thông
[53:14]trung học rồi là mình kéo nó vô chùa, bao nhiêu chuyện này tụi con phải làm, vì tụi con biết nhân quả rồi, bây giờ nè đây là chuyện từ thiện của chùa, của xã hội con phải làm nè, đây là công quả của chùa con phải làm nè, phải tu nhiều hơn nè, không có được lo ve nữa, bao nhiêu thơ tình đem ra đây đốt hết cho thầy, nghe không? Mà bây giờ nó dạ tụi con không có thơ tình, giờ tụi con gởi email không à. Nói email đâu, đưa password cho thầy kiểm tra, yêu ai dẹp đi nghe không, rủ vô chùa luôn, vậy đó. Ta phải tạo một cái lớp cho thanh niên, tu khó hơn cái lớp thiếu nhi, cực hơn nhưng mà vui hơn. Rồi bắt đầu tới lớp người lớn, ví dụ những người mà đã có gia đình ổn
[53:50]định, có nghề ổn định rồi ta có cái lớp tu cho người đó, để chi? Họ làm việc, họ đối phó cuộc đời cực khổ lắm, đi làm trong công việc chứ ganh đua với nhau, kèn cựa hơn thua với nhau, rất là mệt. Bây giờ ta phải có một cái khóa tu để mọi người về đó được thư giãn, được an lạc, tu tập. Đó là cái lớp đó. Còn cái lớp mà người già mà gần chết thì tu để chi? Để chờ chết. Tức là lớp nào chùa mình cũng có cái hóa độ cho họ, chứ không có phải là gom chung một mớ nha. Già cũng tu vậy, trẻ cũng tu vậy mà lớn cũng tu vậy, riết họ bỏ chùa. Chỉ còn cái lớp nào mà phù hợp họ ở lại, ví dụ như cái tu của chùa mình chỉ có một cách
[54:28]tu duy nhất thì chỉ có một đối tượng ở lại. Ví dụ cách tu của mình là hợp cho cái người gần chết là tụng Di Đà nè, chờ vãng sanh nè, tụng Đại Bi không cần phải hiểu nè, tụng Bát Nhã không cần phải hiểu nè, thì ta sẽ có một cái lớp người họ đạt được những cái tính chất đó, thứ nhất họ chờ chết, thứ hai họ không cần hiểu gì nữa, thì họ sẽ tới chùa họ tu. Ta khoái lớp đó không ạ? Còn bây giờ ta lập ra nhiều lớp tu, trong chùa mình có nhiều cái khóa, cái khóa này dành cho con nít đạo đức ha, thì con nít nó vô nó tới chùa. Cái lớp này phù hợp với thanh niên rèn luyện, cực khổ làm việc công quả thì thanh niên nó tới.
[55:07]Lớp này dành cho những người mà đã trung niên lớn tuổi, có gia đình phải đi làm ăn vất vả, cần về chùa có không gian thư giãn yên tĩnh, ta có cái lớp người này họ sẽ tới. Và cuối cùng ta có cái lớp dành cho những người già chờ chết, không cần hiểu gì nữa, cũng có luôn, bốn lớp tất cả. Chùa phải có bốn lớp tu, bốn cái đối tượng tu, bốn trình độ tu, bốn cách tu cho bốn lớp như vậy, chùa mới gọi là thịnh, tầng lớp nào cũng tới có hết. Như vậy mới là thịnh. Mà bây giờ nói làm sao mà làm cho xuể? Dạ cứ làm sẽ xuể. Là vì sao? Tự nhiên ta sẽ có những thiện hữu tri thức tới để phụ giúp ta, Phật sẽ gia hộ cho ta.
[55:50]Có nhiều người nói muốn làm mà không làm được, đừng sợ, xin thưa chư tôn đức, xin thưa quý ngài và cũng kính thưa quý Phật tử, mỗi khi chúng tôi nhận lời mời một bài giảng thì chúng tôi đều không biết mình sẽ giảng cái gì. Soạn bài giảng xong rồi, leo lên ngồi bục giảng, không biết mình có giảng được cái bài giảng đó nổi, suôn hay không, không bao giờ biết. Nhớ như vậy không biết. Nhưng mà vì Phật, vâng lời Phật, cứ phải đi giảng, cứ phải leo lên ngồi bục giảng nói, tới chừng nói Phật độ cho mình nói, chứ mình không có nói. Vì trước khi giảng mình đã xin Phật rồi, xin Phật gia hộ cho con nói cho nó suôn sẻ,
[56:35]đừng có cà lăm, đừng lắp, nói cho nó trơn tru, xin nói cho được mọi người được lợi ích nha, cứ cầu Phật quá chừng vậy đó cái leo lên ngồi, cái Phật độ cho mình nói suôn. Cho nên nãy giờ quý ngài có nhìn lên đây thấy có người nói lải nhải, không phải người đó nói, mà xin Tam Bảo gia hộ. Chúng tôi không làm được gì cả, quý ngài cũng vậy. Có những Phật sự quý ngài chưa quen, ví dụ nói bây giờ mở cái lớp đạo đức thiếu nhi chưa quen, mở cái lớp tu cho thanh niên mình chưa quen, mở cái lớp cho trung niên Phật tử chuyên tu chưa quen, mình chỉ quen lớp cho mấy người gần chết Di Đà thôi, cái đó quen rồi.
[57:13]Rồi còn ba cái lớp này chưa quen, xin thưa cứ quyết tâm làm, xin Phật, bỗng nhiên Phật độ cho mình làm được, có người đến phụ giúp, có ý kiến cho mình làm được, ta hãy đặt niềm tin điều đó. Vì trên đời này nếu nói rằng cái gì là mê tín không có thì không biết, nhưng có một điều sự linh thiêng màu nhiệm của chư Phật là không thể phủ nhận. Một đời ta theo Phật, một đời ta kính Phật thì chắc chắn là Phật thương yêu ta, vì ta là con của Người mà. Từ cái ngày ta cạo đầu ta đi tu, ta là con của Người thì làm gì mà Phật bỏ ta? Thì đối với những cái Phật sự mà khó khăn mà cần phải làm, ta cứ bước tới mà làm, không sao hết, Phật sẽ độ cho ta.
[58:00]Miễn là ta có tấm lòng, có quyết tâm, chịu cực chịu khổ, những điều đó sẽ thành hiện thực hết. Và từ từ chùa mình ấm lên vì có già tới, trẻ tới, thanh niên tới, trung niên tới, chùa nó ấm lên. Và khi ta nhìn lúc nào đó ta già, ta chống gậy ta đi, có những đệ tử nối tiếp xuất gia, Phật tử đông đảo tới chùa đủ tầng lớp, ta hãy tạm mãn nguyện rằng một đời này mình đã không sống uổng phí, một đời này mình đã không tu uổng phí.
[58:36]Còn cái nữa là làm sao là chùa phải có sức thu hút cho mọi người tới tu. Có những cái chùa người ta tới rồi cái tự nhiên người ta lãng lãng, người ta chán chán rồi người ta bỏ đi, người ta kiếm chùa khác, ha. Như vậy phải làm sao mà người ta tới cái chùa người ta thích. Tới không muốn về, về rồi muốn trở lại. À, cái quan trọng cái đó. Làm sao người ta tới người ta thích chùa, tới ở lâu. Thay vì người ta định là ghé chùa à ghé vô thắp nhang cái 15 phút rồi chào thầy trụ trì cái rồi đi về, họ định vậy, nhưng họ ngồi luôn hai tiếng đồng hồ. Họ thích. Rồi khi về rồi cái hễ rảnh tuần sau cái chạy tới nữa là chùa đó thành công.
[59:16]Chùa đó gọi là chùa có sức hút. Nhưng mà tại sao chùa có sức hút? Vì có những lý do sau đây. Thứ nhất là chắc là chùa linh, cầu trúng số cái cho trúng.
[59:30]Sau khi trúng số rồi ta tiếp tục mua vé số thì ta sặc nghiệp luôn, tới đó chùa hết linh. Cái sự linh thiêng trong các ngôi chùa là có thật chứ không phải không. Có những ngôi chùa tự nhiên Phật tử tới cầu nó thành được như ý. Về sức khỏe bỗng nhiên hết bệnh, những khó khăn bỗng nhiên được vượt qua khi đến cầu cái chùa đó, người ta tin chùa đó linh, người ta tới hoài, vì chùa đó linh. Nhưng mà linh là do ai ạ? Chùa nào lại chẳng thờ Phật, mà tại sao chùa linh chùa không? Bởi vì chúng ở trong chùa đó. Linh tại ngã bất linh tại ngã. Phật thì bình đẳng, nhưng mà nơi nào mà chúng trong chùa đó đạo hạnh cao dày, chùa đó Phật tử tới cầu nguyện linh liền.
[1:00:16]Thì đó một yếu tố, nhưng yếu tố này hơi siêu nhiên, hôm nay ta không nói tới. Hôm nay ta nói chuyện khác. Ta làm sao mà Phật tử tới chùa thích không muốn về, về rồi nhớ chùa thích trở lại, thành công. Chùa có sức hút. Bây giờ những điều gì làm chùa có sức hút? Thứ nhất, có một cái thư viện mà dễ thương như một quán cà phê đèn mờ.
[1:00:44]Ta sẽ lập một cái góc đọc sách cho Phật tử. Nếu mà chùa mình nhỏ thì mình làm cái góc đọc sách thôi, còn nếu chùa mình rộng mình làm hẳn cái thư viện. Trong đó có sách, có băng, có đĩa đủ thứ hết. Mà có những cái ghế ngồi, ngồi rồi không muốn đứng lên. Ngồi nó thoải mái như vậy. Mà làm sao có cái ghế ngồi mà không muốn đứng lên? Mình phải mua. Mà mình ra mình mua thử mình ngồi hết ghế này ngồi tới ghế kia, tới cái ghế nào mình ngồi không muốn đứng lên thì mình mua ghế đó đem về chùa, bỏ vào trong thư viện. Người ta ngồi xuống rồi cứ thích đọc sách hoài, nó không mệt. Còn cái ghế này ngồi là một lát muốn đứng lên liền.
[1:01:19]Những loại ghế ta đang ngồi đây ngồi học không lâu được, ngồi chút xíu muốn đứng lên, không thoải mái. Còn cái ghế mà không có dựa là không muốn ngồi luôn á. Cái ghế mà không có dựa không muốn ngồi luôn. Cho nên à như chùa chúng tôi vậy, một cái ghế nhựa đó mà có dựa mắc tiền lắm, mà cứ phải mua ghế có dựa. Còn ghế không dựa, có một đợt mua về rồi bắt đem bỏ hết không xài. Tốn biết bao nhiêu tiền, bỏ sạch không xài. Tới chùa mà chúng tôi trên núi, mặc dầu trên núi quê mùa, toàn là ghế có dựa không, tốn rất nhiều tiền, vì sao? Phật tử ngồi xuống mới không muốn đứng lên. Nhưng mà để lập cái thư viện thì ghế này cũng không đủ tiêu chuẩn,
[1:01:59]tại vì không muốn đứng lên chứ ngồi chừng nửa tiếng cũng mệt. Còn cái loại mà ghế mà để ngồi đọc sách mà ngồi cả mấy tiếng đồng hồ nó hơi ngả ngả cái lưng ngồi, thấp thấp xuống một chút, không có ngồi cao như vậy, thấp xuống hơn, lưng hơi ngả hơn, mình phải đi mình lựa hoặc mình đặt, đó. Phật tử tới đó rồi có cái bình trà nóng, ly rất là sạch, chứ không phải là ly 7 ngày chưa rửa để đó cho người ta uống nha, không có. Ly rửa, ai uống xong là đem ly đó vô rửa lại liền. Người ta yên tâm có nhà vệ sinh sạch sẽ, bình nước trà sạch sẽ, sách đọc, ghế ngồi thoải mái, họ tới đó một lần họ ghiền. Nhiều khi ngoài đời xao động cực quá, tôi thích tới chùa ngồi đó.
[1:02:37]Nhiều khi họ chẳng cần, họ chưa biết thầy trụ trì mà họ không thèm, họ chẳng cần vô chào thầy nhưng thích vô cái góc đọc sách đó ngồi. Vậy đó mà đọc, đọc hết sách này tới sách kia rồi là sẽ vô kiếm quỳ lạy ông thầy trụ trì. Cái thư viện mà thích ngồi như là mấy cái tay mà vô ngồi lê la quán cà phê ngồi hoài cả ngày. Bây giờ ta làm cái thư viện để ta cạnh tranh với mấy cái quán cà phê đèn mờ, được không ạ?
[1:03:06]Mai mốt làm sao cho mấy cái đám thanh niên choai choai nó mê cái thư viện của chùa hơn là mê cái quán cà phê đèn mờ là ta thành công. Rồi bắt đầu mà khi nó tới đông quá, buộc lòng ta phải mở rộng cái đó ra thành cái thư viện mà phải có người phục vụ. Thì những Phật tử của ta người đi trước phục vụ người đi sau ha. Mình mời trà miễn phí ha, nhưng mà muốn uống cà phê thì lúc đó mình tính tiền cũng được, không sao. Còn không cứ mời trà miễn phí vậy đó, đói bụng thôi vô chùa ăn cơm chay. Cứ vậy đó bắt đầu nó mắc nợ chùa, nó mê chùa từ từ, từ từ tới tu học. Cái thư viện rất là độc chiêu, nha, để dụ người ta tới rất là độc chiêu.
[1:03:45]Ngoài những lớp khác, còn cái ban đầu để người ta tới, rồi mình đi gõ cửa người ta, đó, rồi cầu mong cho người ta chết để mình tới mình tụng đám, đó đều là những yếu tố để mà giáo hóa chúng sinh hết, nha. Mỗi lần mà mình nghe trong làng trong xóm mà có người chết mình thấy mừng, mừng để mình tới mình xin tụng, hoặc là tới gõ cửa người ta hỏi thăm vu vơ, đó. Nhưng mà thêm một cái món độc chiêu nữa là cái thư viện. Thư viện ngồi không muốn đứng lên, thành công. Bên cạnh thư viện đó nhà vệ sinh rất sạch, bình trà nóng ngon, ly tách sạch sẽ, rồi Phật tử tới mặc đồ trang nhã, tôn trọng ân cần, đó. Dù cái người đó họ tới họ không cúng chùa một đồng nào,
[1:04:26]cái người Phật tử phục vụ vẫn ân cần như vậy. Tức là ta làm đúng tiêu chuẩn quán cà phê năm sao, nhưng mà nó là thư viện của chùa để cạnh tranh với quán cà phê năm sao bên ngoài, đưa từ từ con người về chùa. Đây là những tư duy rất là mới, nhưng mà ta phải làm như vậy để hóa độ chúng sinh. Các ngài làm được không ạ?
[1:04:50]Thầy Giác Đạo ráng làm nghe không? Nè, cái mô hình này phải ráng làm, nghe không? Rồi một yếu tố nữa là gì? Yếu tố chính là quý thầy quý cô trong chùa đó. Khi mà người ta chưa biết đạo á thì người ta thích đọc sách, tại người ta không biết quý thầy quý cô là ai. Người ta chưa biết đạo, người ta thích cảnh chùa đẹp, thích ghế ngồi dễ thương, thích tượng Phật, tượng Phật hay khéo khéo vậy thôi. Nhưng khi người ta hơi biết đạo hơn rồi, bắt đầu người ta thích tiếp cận quý thầy quý cô, thích tiếp xúc với quý thầy quý cô để hỏi han trực tiếp, tại còn nhiều điều họ thắc mắc về đạo lý lắm, họ sẽ thích gặp quý thầy quý cô.
[1:05:24]Thì đến giờ phút này nè, khi mà Phật tử bắt đầu hơi mến đạo rồi nè, thì vai trò quý thầy quý cô rất là quan trọng. Mà cái gì để làm thu hút Phật tử tới chùa bây giờ chính là cái đạo hạnh của quý thầy quý cô, con người của quý thầy quý cô. Lúc này là bắt đầu mới là cái vai trò rất là quan trọng. Vô mà gặp ông thầy ổng trợn mắt ổng nhăn răng ra là bỏ chùa đi luôn không tới nữa. Mà tới gặp ông thầy bà cô cười, mỉm cười, nụ cười từ bi hòa ái, hoặc mình lỡ mình có con nít nó nghịch mà, vô chùa tự nhiên thấy trái xoài lủng lẳng trước mắt nó ngứa mắt quá nó hái, trong khi mình để ý cái trái xoài tính để cúng Phật lại nó hái, không la, cười nói, "Con muốn ăn xoài không con?
[1:06:09]Thôi vô đây để vô đây cô lấy dao cô gọt cho con ăn." Thì nó mới giật mình nó nghĩ là nó vừa nó biết nó phân nửa ăn cắp rồi. Mặc dầu chùa từ bi nhưng mà nó hái không xin là phân nửa là ăn cắp. Nhưng mà bà cô vẫn kêu lại, "Vô đây cô gọt xoài cắt cho con ăn, con cạp nó không ngon." Cái mình ngồi kêu nó xuống bên cạnh mình gọt vỏ, cắt cho nó, "Nè muối nè con ăn đi." Rồi ngồi nó vừa ăn mình vừa nói chuyện đạo nó nghe. Nó mang cái hình ảnh đi suốt cuộc đời cho tới lúc chết luôn. Cái hình ảnh từ bi đó theo nó suốt cuộc đời tới lúc chết. Thay vì nó tưởng là gặp cặp mắt trợn hay cầm cái roi rượt, thấy không?
[1:06:43]Bỗng nhiên lại ngoắt vô gọt cho nó ăn. Có một trái xoài thôi mà mình lấy được một Phật tử suốt đời, lời không ạ? Lời to. Lời to.
[1:06:55]Thì cái từ bi của quý thầy quý cô lúc này mới phát huy tác dụng, có sức thu hút Phật tử về chùa. Vì bên ngoài đời sao? Người ta hơn thua nhau, người ta ác độc, người ta ganh ghét nhau, thủ đoạn nhau, mưu hại nhau. Chỉ có khi nào mệt mỏi quá về chùa, tin chắc rằng bắt gặp được cái nụ cười, ánh mắt từ bi của quý thầy quý cô. Chưa cần học đạo lý, nhìn cái nụ cười ánh mắt quý thầy cô lòng lắng xuống nhẹ nhàng, thư giãn, có thêm sức lực bước ra đời mà sống, mà chiến đấu. Nên quý thầy quý cô mình mà tu để được cái từ bi đó mất nhiều năm, năm năm trở lên. Năm năm quán từ bi mỗi ngày, qua năm năm bắt đầu mình mới có cái từ bi tỏa ra.
[1:07:37]Còn nếu không siêng năng quán từ bi, tu 50 năm mặt mình cũng như là mặt mình cũng như là...
[1:07:47]Thôi nói mít lòng, nói mít lòng. Cho nên mà khi tu ta cứ mỗi ngày ta quỳ trước Phật, mình tưởng tượng mình đang yêu thương khắp chúng sinh này, cầu Phật gia hộ cho con trải lòng yêu thương khắp chúng sinh này năm năm. Bắt đầu cái từ bi mới xuất hiện trong lòng mình le lói le lói chút chút mà nó đã tỏa ra nơi gương mặt mình rồi. Phật tử tới chùa họ bị cái ánh mắt từ bi đó, cái nụ cười từ bi đó thu hút, đem theo họ suốt cuộc đời. Và họ thích đến chùa hoài để thư giãn, nhẹ nhàng chứ không gì hết á. Ngoài đời cực quá, tới chùa gặp quý thầy quý cô từ bi, thích. Nhưng nói đi phải nói lại, quý thầy trẻ, đẹp trai mà từ bi kiểu đó thì sao ạ?
[1:08:31]Nhắc Thầy Giác Đạo đó. Mà không cần phải trẻ như Thầy Giác Đạo, cỡ như quý thầy 40 năm rồi vẫn cực kỳ nguy hiểm nha. Ánh mắt từ bi, nụ cười hiền hòa khả ái đó, 50 tuổi, 60 tuổi cũng chết như thường.
[1:08:50]Vì vậy, à vì vậy, thì tâm từ bi thì phải tu, hạnh từ bi thì phải hành, lực từ bi thì phải tỏa, nhưng vui lòng giữ khoảng cách với phật tử. Phải có khoảng cách. Lại có mừng quá lại chụp tay thầy gạt ra liền, "Con không được đụng tới thầy". Không, phật tử nhiều khi thương thầy quá lại chụp cầm tay liền. Chúng con đã bị rất nhiều. Phật tử nghe băng giảng rồi chạy lại ôm thầy, chụp tay. Ồ.
[1:09:28]Và cái khoảng cách đó cái khoảng cách đó là cái bản lĩnh tu hành của mình. Mặc dù họ thấy thầy từ bi, yêu thương, nhưng mà đụng không được á. Phải giữ cái khoảng cách. Thì đây là cái bản lĩnh, thì như vậy mới bền. Xin thưa như vậy mới bền. Từ bi mà giữ được khoảng cách, ta độ được chúng sinh nó mãi mãi. Còn mà để vướng vô luyến ái riêng tư, coi vậy chứ nó bể, không hay, không bền. Bởi vì sao? Bởi vì cái luyến ái riêng tư đều đi với đau khổ, đi với cái ích kỷ, hận thù, chán ngán, chê trách, trách móc, mệt, chuyện thế gian.
[1:10:18]Do đó ta tu từ bi Phật dạy nhưng mà giữ khoảng cách rất là kỹ, nhất là quý thầy. Quý cô có bị không ạ? Có không? Cũng bị như thường. Cũng nhiều cô đã bị rồi chứ không phải không. Có nhiều sư cô cũng đã bị vấp ngã rồi. Nhìn rất từ bi, rất khả ái, rồi bỗng nhiên nó biến thành luyến ái lúc nào không hay. Quý cô cũng bị luôn. Nhưng mà mạnh nhất vẫn là quý thầy, nhất là mấy thầy đẹp trai như đây. Ngán lắm á nghen.
[1:10:49]À thôi thì đạo lý thì mênh mông không cùng tận, nhưng mà thôi cái duyên của chúng ta như vậy cũng là một chút ân nghĩa và cũng là ta vâng lời Hòa thượng. Thì chúng con kính chúc cho chư tôn đức được pháp thể an khang, một mùa hạ tinh chuyên và chư tôn đức độ hết cả Bình Phước này nha. Dạ. Độ hết Bình Phước này để theo Phật, để đền ơn Phật. Xin chúc cho quý phật tử ráng hộ trì được Tam bảo, à ráng tinh tấn tu hành, làm được nhiều công đức nha. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô A Di Đà Phật. Ngưỡng bái bạch trên Thượng tọa Pháp sư, hơn một giờ trôi qua, toàn thể đạo tràng chư tăng ni cũng như toàn thể quý nam nữ phật tử tại hạ trường
[1:11:33]chùa Thanh Long chúng con được lắng nghe những lời kim khẩu từ Thượng tọa Pháp sư. Chúng con xin thay mặt cho toàn thể chư tôn đức tăng ni hai bộ chúng, cũng như chư nam nữ phật tử gần xa, xin đảnh lễ tri ân Thượng tọa, cũng như là xin ghi nhận những lời mà Thượng tọa là những người đi trước đã giáo huấn để cho chúng con có những cái phương tiện, những bước đường để hoằng truyền giáo pháp cho chúng sanh sau này với những phương hướng mới mà Thượng tọa vừa chỉ dạy. Đây là một cái ân đức to lớn cho toàn thể tăng ni trường hạ, cũng như quý nam nữ phật tử được lắng nghe của Thượng tọa hơn một giờ trôi qua.
[1:12:11]Vào giờ này, trước khi hồi hướng công đức, một lần nữa thay mặt cho toàn thể chư tôn đức tăng ni tại trường hạ và chư nam nữ phật tử gần xa, xin nguyện cầu hồng ân Tam bảo gia hộ trên Thượng tọa Pháp sư pháp thể khinh an, cửu trụ Ta-bà để luôn luôn lèo lái con thuyền chánh pháp đưa tất cả mọi người, chúng sanh từ bến mê sang bờ giác. Và giờ này, chúng con xin thành tâm cung thỉnh Thượng tọa cùng toàn thể đạo tràng hồi hướng bế mạc. Nguyện đem công đức này,
[1:12:51]hướng về khắp tất cả, đệ tử và
[1:13:01]chúng sanh, đều trọn thành Phật