[0:08]Cung thỉnh Thượng tọa giáo thọ an tọa. Kính mời toàn thể đạo tràng đồng an tọa. Cung thỉnh Thượng tọa bắt đầu buổi thuyết giảng ngày hôm nay. A Di Đà Phật. Cảm ơn thầy. Có cái ông đó ổng hút thuốc, mỗi lần châm điếu thuốc xong cái ổng cười một cái. Cái ông kia mới hỏi: "Ủa, sao mỗi lần hút thuốc anh cười một cái vậy?" Nói: "Tại tôi nghe nói á, một điếu thuốc á là làm tổn thọ 5 giây, mà cười một cái được thọ 10 giây, cho nên hút điếu thuốc tôi cười một cái, tôi lời được 5 giây. Mỗi lần hút thuốc tôi phải cười là vậy á, thí dụ."
[0:48]Cái giá trị của nụ cười là như vậy á, nên người ta gọi là cái nụ cười bằng 10 thang thuốc bổ. Vì cười thì người nó khỏe khoắn, nó tươi tỉnh, thường thường là như vậy, nên ai cũng thích thích cười. Quý thầy thích cười hay thích khóc? Đa số ai cũng thích cười và cười dễ hơn khóc. Sự thật khóc cũng có giá trị lắm chứ không phải không, nhưng mà hôm nay mình không có nói tới vấn đề khóc, chứ khóc có cái giá trị riêng, nếu khóc đúng. Còn bình thường thì ta thích cười cho đời nó vui vẻ, tại đời nó vốn là là là đau khổ nhiều. Và ta cũng dễ cười, bởi vì cười chỉ là một cái động tác đơn giản là nhe răng ra.
[1:29]Còn khóc thì cực khổ hơn nhiều. Khóc là ta phải làm sao? Phải nhăn mặt sụt sùi, nước mắt chảy, rồi nước mũi chảy, rồi chấm khăn lau rồi đủ thứ hết.
[1:42]Tức cười lắm, có một lần à mấy đệ tử mới cứ nhờ quý Phật tử cười giùm á, để quay cái cảnh gì đó không biết là mấy mấy chú ghép vô trong cái cảnh phim nào á. Nên nói nhờ hễ lên tiếng cười thì các Phật tử cứ bật cười ha hả giùm, không có chuyện gì để quay, thì kêu: "1 2 3, cười!", xúm nhau cười rần rần dễ dàng. Rồi xong nói: "1 2 3, khóc!", cái cũng cười luôn à. Không khóc được. Nên cái khi mà diễn viên cũng vậy, diễn viên đóng phim thì diễn viên mà đóng cười, ai cũng đóng được, nhưng mà diễn viên đóng mà khóc mà cho ra nước mắt được á là phải tới hàng diễn viên siêu đẳng rồi, như học trường, học lớp, rồi tập luyện đàng hoàng rồi mới có thể mà đạo diễn kêu:
[2:20]"Rồi, khóc đi!", cái là khóc sụt sùi ra nước mắt liền, thì người đó là tới nghề rồi đó. Cái người đó là đạo diễn có thể bốc vào vai nào cũng làm được. Còn mà kêu khóc đi, không thể khóc, phải lấy nước rồi xịt vô mắt cho chảy xuống rồi mới quay thì diễn viên đó chưa tới nghề, đạo diễn chưa tin tưởng, không dám giao những cái vai khó. Nhưng mà khóc cũng có cái triết lý riêng, thành ta không có phê bình, tuy nhiên bình thường cuộc đời đầy đau khổ này, ai cũng thích có những nụ cười cười tươi. Thì trong bài giảng cũng vậy, khi ta thuyết giảng thì thường là ta nói cái đạo lý cao siêu của Phật. Và hễ đạo lý thì nó đã cao siêu thì luôn luôn nó
[3:05]có cái tính nghiêm túc, nghiêm túc và khó hiểu. Luôn luôn là thử thách ta trước cái điều tội và phúc, rất là căng thẳng. Hễ nói tới đạo lý là nói tới điều đúng, điều sai, nó rạch ròi, nó tách bạch và buộc cái người nghe trong khi nghe đạo lý như vậy, lúc nào cũng quán chiếu lại cái hành vi, cuộc sống, tâm hồn của mình, là xem những ngày qua, những năm tháng qua mình đã sống đúng sai như thế nào, nên khi mà nghe một bài giáo pháp á, ta căng thẳng nhiều mặt lắm, vừa phải soi xét lại, vừa phải suy tư, vừa phải nắm bắt, nên rất là rất là căng thẳng. Dù cho cái bài giảng có hay tới đâu, có hấp dẫn tới đâu cũng vậy, rồi nó vẫn là nghiêm túc mà vẫn là đầy căng thẳng.
[3:49]Mà do đó, cái khôi hài trong bài giảng như là những cái nét son, những nét chấm phá, nó làm cho bài giảng vui tươi, dễ chịu, làm dịu cái bài giảng đi một chút. Ví dụ nếu một người giảng pháp mà khó hiểu thì rơi đúng vào nguyên tắc bài giảng gì? Bài giảng dở. Hễ mà khó hiểu là rơi đúng vào cái nguyên tắc bài giảng dở. Cho nên ở dưới là không chấp nhận được rồi, mà nghe một lát là từ từ người ta sẽ ngủ. Còn nếu người giảng dễ hiểu thì đúng vào nguyên tắc bài giảng gì? Đúng nguyên tắc bài giảng hay, nhưng dù là bài giảng hay, dù là giảng dễ hiểu thì đạo lý vẫn là nghiêm túc và căng thẳng. Nghe một lát mà một tiếng, tiếng rưỡi rồi là ai cũng mệt rồi.
[4:38]Nó hay gì hay, là tới khoảng gần tiếng rưỡi rồi, nói người giảng hay đó nha, chứ đừng nói người giảng dở. Người giảng dở 15 phút là bắt đầu người ta chán rồi. Nói người giảng hay á là tới gần một tiếng rưỡi rồi là mọi người đã mệt mỏi hết. Nên do đó là buộc trong bài giảng ta phải có những giây phút khôi hài để làm cho bài giảng mát dịu đi, bớt căng thẳng đi, làm cho người nghe nghe không mệt, không chán, có thể theo dõi suốt bài giảng một cách vui vẻ mà khi chấm dứt bài giảng rồi vẫn còn cái cái thư thái, cái khoan khoái. Nên có nhiều người vậy, nhiều người đi làm mệt mỏi căng thẳng, họ nói về chỉ cần mở bài giảng lên,
[5:18]họ nghe một chút xíu, cái là thấy tâm hồn nó khoan khoái. Vì sao vậy? Bởi vì có hai cái điều làm cho ta khoan khoái. Một á là sự thật, chân lý. Có một nhà tư tưởng nói rằng là sự thật giải phóng chúng ta hay là chân lý giải thoát chúng ta, nghĩa là sao? Nghĩa là trong tâm ta có những cái phiền muộn, hẹp hòi, đau khổ, ích kỷ, lầm lỗi thì khi mà ta có được đạo lý rớt vào tâm thì tự nhiên tâm ta được cởi mở ra, ta thoát khỏi sai lầm, tự nhiên ta thoát khỏi đau khổ. Vì đây là nguyên tắc là hễ ta có sai lầm thì ta sẽ có đau khổ,
[6:03]ta có chân lý thì ta sẽ có hạnh phúc. Đây là nguyên tắc. Nguyên tắc đó trên hai phương diện, một là tâm lý và hai là nhân quả. Ví dụ nói ta sống sai lầm, ta làm điều tội lỗi thì một thời gian sau quả báo sẽ đến với ta, làm cho ta bị bức xúc, bị đau khổ, bị bất hạnh, bị rủi ro, bị tai nạn, đủ thứ hết. Đó là trên nhân quả. Mà nói trên tâm lý á thì ngay khi mà ta vừa hẹp hòi, ta vừa nóng giận, vừa tham lam, vừa ích kỷ thì tâm ta lập tức là nặng nề, u ám, khó chịu, căng thẳng liền. Nghĩa là cái nhân quả thì đợi thời gian quả báo mới đến, nhưng mà tâm lý thì tức thời ta bị ràng buộc liền. Thì ngược lại cũng vậy, là nếu ta sống đúng,
[6:48]ta làm những điều thiện, điều tốt thì qua bao nhiêu năm tháng, bao nhiêu kiếp gì đó rồi ta được cái quả báo là hạnh phúc, may mắn, an vui. Thì đó là đợi thời gian, nhưng mà trên tâm lý á, ngay khi ta có cái chân lý trong tâm, tức là ta sống thánh thiện, vị tha, ta giúp đỡ người, ta an ủi người, ta tha thứ người thì ngay tức khắc tâm ta an vui liền. Cái tâm lý thì nó cái kết quả là ngay tức khắc, còn cái quả báo thì đợi một một thời gian. Thì cũng vậy, khi mà loài người chúng ta, chúng sinh vậy, chìm trong sai lầm nên ai cũng mệt mỏi, đau khổ. Bây giờ một bài giảng cho người ta chân lý thì ngay cái chân lý vừa xuất hiện trong lòng người
[7:31]ta, rót vào lòng người ta, an trú trong lòng người ta thì ngay đó lòng người ta được an vui liền. Đó là hệ quả của tâm lý. Còn để người ta sống đúng rồi ta làm bao nhiêu công đức thì nhiều năm tháng sau người ta được cái quả phước vững chắc hơn, đó là nguyên tắc. Thì nội đạo lý không là người ta nghe bài giảng đúng, hợp lý, người ta đã được hạnh phúc rồi. Tuy nhiên, vẫn cần thêm, vẫn cần thêm yếu tố khôi hài để làm cho bài giảng nó nó nhẹ nhàng đi. Hôm nay chúng ta nói về khôi hài là nói đến chuyện vui, chuyện cười, nhưng bài giảng lại rất là nghiêm túc, ít có cười, tại vì cái tính triết lý của nó rất là là khó hiểu và cao siêu.
[8:12]Tưởng khôi hài là giỡn chơi, không có. Khôi hài là cả một cái đạo lý. Vì vậy là cái khôi hài á, chúng ta thấy nó như là một yếu tố phụ trong việc thuyết giảng nhưng mà không được thiếu, không được thiếu. Lạ như vậy. Chúng ta cứ tưởng là chuyện này chuyện nhỏ, trước đây bao nhiêu bài mà ta học về hoằng pháp diễn giảng, ta dựng hết bao nhiêu điều quan trọng hết rồi, thì những cái điều này như là những điều nhỏ, nhưng mà không được quyền thiếu. Một người giảng sư vậy, ta đánh giá người giảng sư giỏi hay không á là người đó có thể tạo ra những giây phút khôi hài hay không. Cái người giảng sư đứng trên bục giảng mà nghiêm
[8:54]trang, đăm đăm, nghiêm túc giảng từ đầu tới cuối thì ta biết người này chưa có tự tại, nghệ thuật diễn giảng chưa có tung bay cho tới cái cái đỉnh cao của nó, còn đâu ở dưới nửa chừng á, có thể đúng đó, có thể hay đó, nhưng mà chưa đạt tới cái đỉnh của nghệ thuật diễn giảng. Chỉ khi nào người này mà giảng mà có thể tạo ra được những giây phút khôi hài, thoải mái thì ta mới biết rằng người này đã đạt đến cái đỉnh cao của nghệ thuật diễn giảng. Vì vậy à quý thầy phải tập cho được cái khả năng này. Mà khả năng này không phải dễ tập, không phải dễ tập. Nghĩa là tuy là chỉ một bài nhưng quý thầy phải tập cả một đời
[9:42]mới có thể bước trên bục giảng mà vừa chụp được cơ hội, mình nói một vài chữ, thính chúng cười liền, tập cả một đời. Quý thầy à nghe tôi giảng thỉnh thoảng có có khôi hài phải không? Có không? Có, thường xuyên. Tôi giảng bao nhiêu bài giảng thường là đều có khôi hài chút xíu hết. Có bài nhiều, có bài ít. Có bài có nhiều cơ hội để khôi hài thì tôi cho cười hoài. Có bài ít có cơ hội hơn thì mình cho cười ít hơn, nhưng luôn luôn có. Mà để có thể tạo được cái khôi hài trong bài giảng là tôi phải tập mấy chục năm trời. Không có gì ngẫu nhiên á. Cho nên hôm nay vậy, khi ta đưa ra những nguyên tắc khôi
[10:22]hài, quý thầy cũng phải tập từ đây cho tới khi chết. Hễ có giảng thì mình sẽ đưa khôi hài vào, còn bình thường là trong đời sống mình là một người vui tính, khôi hài, nhưng mà không phải hề à, khác. Ở đây chúng ta cần lưu ý điều này, là khôi hài không phải là đùa giỡn. Nhiều khi ta vui tính, ta cũng muốn cho cái không khí nó sôi nổi lên, mọi người cười vui, cái ta đùa, ta giỡn, thì cũng làm cho người ta cười vui à, nhưng nó không phải khôi hài. Người ta cười nhưng không phải khôi hài, mà chỉ là đùa giỡn. Mà đùa giỡn có nghĩa là gì? Đùa giỡn là nghịch ngợm, chọc phá và chính mình mình phải hơi hạ
[11:07]thấp cái nhân cách mình xuống một chút thì mới đùa giỡn được. Nên đây là điều cấm kỵ của giảng sư, tuyệt đối không được đùa giỡn. Giảng sư là phải khôi hài, nhưng tuyệt đối không được đùa giỡn. Hai cái khác nhau, khác nhau hẳn luôn. Bởi vì cái đùa giỡn làm mình bị mất nhân cách, không còn phải là người lớn. Con nít nó đùa giỡn sao cũng được vì nó là con nít, không cần phải đạt được sự kính trọng. Vì đùa giỡn rồi là, là mất tư cách liền. Nhưng mà khôi hài là dấu hiệu của trí tuệ sắc bén. Tại sao khôi hài là dấu hiệu của trí tuệ sắc bén thì một lát nữa ta sẽ phân tích. Quý thầy có bao giờ đi coi tấu hài chưa?
[11:50]Hoặc là coi qua phim. Có những diễn viên hài á, diễn viên hài mà người ta còn gọi là hề. Ví dụ trong đoàn cải lương, hay một đoàn kịch, thế nào cũng có người phụ trách những vai hề để họ chọc cười, để làm cho cái vở cải lương hay là vở kịch đó cũng bớt nặng nề, có những người phụ trách. Hoặc là có những tiết mục tấu hài là chuyên để cười thôi, tức là suốt cái buổi diễn đó là để cười không, không phải là một vở chính kịch là có những cái lâm ly bi đát rồi lâu lâu có cái hề. Còn cái tấu hài thì từ đầu tới cuối là cứ nói bậy nói bạ gì đó, miễn sao người ta cười. Quý thầy coi chưa? Có chưa? Coi vậy ít người biết quá ha, quý thầy hiền dữ vậy ta.
[12:38]Gala Cười đó, những cái đó vậy. Tấn Beo rồi đó, có coi chưa?
[12:45]Có gì nè, nhiều người lắm nè.
[12:50]Mỹ Chi, Mỹ Chi phải không? Hoài Linh gì đó. Ờ, cũng nhiều người như vậy, thì cái tấu hài như vậy. Tuy nhiên, ở cái sân khấu tấu hài á, ta sẽ bắt gặp có cả hai khía cạnh. Đôi khi ta thấy họ đùa giỡn, đôi khi ta thấy họ khôi hài sâu sắc có trí tuệ. Cả hai nha. Và có những lúc mà họ không đủ trí tuệ để khôi hài, họ nhảy qua đùa giỡn, đôi khi nó trây, nó tục, thế làm cho cái sân khấu tấu hài bị xuống giá, báo chí họ phê bình quá chừng luôn. Tại vì dùng những ngôn ngữ hết sức là hạ cấp, giống như cái người mà gây lộn bên ngoài, giống như người gây lộn bên ngoài. Thành thử cái sân khấu tấu hài một thời gian bị phê
[13:28]bình do mất cái khôi hài mà chỉ còn cái đùa giỡn. Tại vì cái người họ soạn cái hài, họ không phân biệt được nổi khác nhau giữa đùa giỡn và khôi hài, họ cứ chọc cười bằng cách đùa giỡn thôi, chứ họ không hiểu nổi cái khôi hài. Chúng ta được một ít người thôi, một ít người có trình độ có trí tuệ. Như thỉnh thoảng hồi đó có lần tôi ở chùa về, khi ghé thăm mấy đứa em mà gặp cái cái gì đó, Trong nhà ngoài phố gì đó, mấy đứa em nó mở truyền hình lên ngồi coi, thì thấy nhân vật Phú Quý á, thì thấy ông đó ổng khôi hài. Tức là ổng không cần nhăn mặt nhíu mày, không có đùa giỡn, nhưng mà cách ổng làm mình cười.
[14:04]Rồi còn có những cái, thấy lâu lâu đi trên xe đồ thấy tấu hài mà mở lên là rơi vào đùa giỡn, thì cái này là một cái, một cái sai lầm. Nên quý thầy nhớ, ở ngoài đời họ làm sao thôi mình miễn phê bình, nhưng mà mình nói ra như vậy để biết rằng khôi hài là trí tuệ sâu sắc mà trong bài giảng phải có xuất hiện, nhưng coi chừng đừng bị lẫn bởi bởi đùa giỡn. Trên thế giới này cái nhân vật hài mà nổi tiếng nhất thế giới, siêu xuất nhất thế giới là ai? Quý thầy công nhận hay thiệt á. Cái tên ổng là, Sác-lô nói theo tiếng Pháp. Cái vào cái thời mà ổng đóng á, là điện ảnh vào thời đó chưa có nói, cho nên buộc cái người diễn viên chỉ diễn kịch câm.
[14:49]Diễn bằng động tác thôi, mà làm sao cho người ta hiểu mình muốn nói cái gì, khó không? Cực kỳ khó. Chẳng những muốn hiểu gì mà phải làm người ta cười nữa, nên nó thành một bước cao hơn hẳn luôn. Ông Sác-lô á, là Charlie Chaplin á. Cái hành động của ông làm cho mình hiểu, hiểu xong mình cười, cười xong mình khóc. Sác-lô á, khiếp luôn, bởi vậy vẫn chưa có người thứ hai thay thế. Tại ổng vừa đạo diễn, ổng viết kịch bản rồi ổng diễn luôn. Ổng giỏi khủng khiếp luôn, cũng phải nói thiên tài, người ta phải công nhận. Mà nghĩa là chỉ bằng động tác làm cho người ta hiểu, hiểu xong mà thấm ý cái gì đó, cười, cười xong, bắt đầu vỡ ra một điều gì đó, ta phải khóc. Sác-lô á.
[15:33]Như có một lần ổng diễn trong cái vở mà Gà trống nuôi con, ổng dắt thằng nhỏ đi mà nghèo quá, hai người nghèo cũng không còn tiền, tối quá phải vào cái nhà trọ để ngủ đỡ, thì trong cái nhà trọ mà bình dân á, giường để sắp lớp nè, sát sát sát sát vậy để cho người nằm trả một vài xu á, ngủ qua đêm mà. Thì những người mà cùng đinh khốn khổ rồi quần áo lưa thưa lếch thếch vậy cứ vô đó mà nằm, thì ổng cũng dắt thằng con trai vô đó nằm. Dắt vô đó thì đói. Ổng ngồi ổng mới lục túi ổng, túi, lục lục lục hoài không ra đồng nào. Thì vì cái giường nó sát sát nhau nên ổng đang đứng bên giường ổng thì nó cũng sát cái giường kia, thì giường kia nhằm tay ăn cắp.
[16:09]Cái tay đó giả bộ nằm ngủ nhưng mà tay thò thò vô túi ổng, từ từ thò thò vô túi ổng. Thì ổng đang lục túi ổng mà tay kia thò túi ổng thì ổng biết không? Biết, mà ổng để yên tại ổng biết rằng nãy giờ ổng thò không ra đồng nào, móc không ra đồng nào, nên để cho tay nó thò, nó thò móc ra được một đồng. Cái ổng chộp cái tay tay đó lại, ổng giật đồng nó ra, mà ổng thấy thằng này hay, sao mình móc không ra mà nó móc, cái ổng cầm cái tay đó ổng móc, ổng đẩy vô túi ổng để nhờ móc tiếp, coi có thể ra được đồng nào nữa hay không. Nhưng mà mình thấy cái đó mình thấy tức cười, tức cười là là nhờ cầm cái tay tên ăn cắp đó đó đẩy vô túi mình
[16:41]để nhờ móc giùm, tại mình móc không ra đồng nào mà nó móc thì ra. Coi cười chết luôn, nhưng mà cười xong khóc. Khóc thì khóc cái gì? Cái xã hội á, cuộc đời nó bi đát như vậy. Cái nghèo, nó đến như vậy. Thấy thì hiểu, hiểu xong cười, cười xong khóc, mà không nói tiếng nào. Đến nay vẫn chưa có người thay thế ổng. Nên nói ổng là hài chứ còn mình dùng chữ hề là hơi oan cho ổng á, bởi vì ổng quá trí tuệ. Những điều ổng nói là những điều triết lý của xã hội, của cuộc sống của con người và nặng tính giáo dục. Cười với ổng xong rồi sau đó ta phải hiểu ta sống tốt hơn, không có được sống tầm thường nữa. Coi Sác-lô là như vậy.
[17:23]Ừ. Một cái điều nữa khi ta nói về khôi hài thế này nữa, là mình muốn cho mọi người cười thì chính mình phải làm sao?
[17:34]Mình phải phải vui, phải không? Chỉ những người vui tính mới làm cho người ta cười. Vui tính mà không được đùa giỡn thì người đó là làm sao? Hông, thì là khôi hài đó. Đó, cái người đó có một cái đạo hạnh thật sự. Tâm người đó rất là an vui, không giận, không ghét ai hết, không có phiền não, không ích kỷ, không cố chấp, lòng lúc nào cũng thương người, cũng tha thứ, không buồn, không giận chuyện gì hết, lòng rất an vui. Mình vui mình mới làm người khác vui được, phải không? Còn mình buồn không thể làm người khác vui được, mình cau có không thể làm người khác vui được, đó là bắt buộc. Cũng giống như là cái cục than đen không thể vẽ lên cái
[18:22]chữ trắng, đống lửa không thể tỏa ra sự mát dịu được. Đó là điều bắt buộc. Cho nên vì vậy mình nói khôi hài làm cho cái bài giảng vui, mà nghe mình tưởng là cái chuyện chút chút thôi, không ngờ đây là cái công phu tu hành của cả một đời. Cho nên vì vậy quý thầy phải tu cả một đời, gạn lọc tâm mình khỏi những cái phiền muộn, những ích kỷ, những đau khổ, thì mình mới có thể trở thành một hài sư được. Chứ lòng mình còn ích kỷ, còn phiền muộn mình không làm một hài sư được. Nếu mà mình còn phiền muộn, người ta chọc mình còn giận, người ta nói nặng mình còn buồn thì mình không bao giờ khôi hài được á.
[19:13]Quý thầy phải sống, tu để đạt được cái trình độ tự tại, không ai làm mình buồn, không ai làm mình giận được á thì mới là người khôi hài được. Cái này tu dễ không? Không dễ chút nào hết trơn. Muốn mà khi mình đứng trên bục giảng mình giảng một bài thấy đúng cơ hội cái mình chọc người ta cười liền thì cái người đó phải có một cái cái bản lĩnh, một cái thủ thuật mà công phu cả một đời á. Nghĩa là người đó trong đời sống là người rất dễ làm người khác cười. Tức là người đó không phải đợi trên bài giảng mới khôi hài mà trong đời sống đã là một người biết khôi hài, chọc cho mọi người chung quanh mình cười thoải mái.
[19:57]Quý thầy cứ thấy tôi đứng bục giảng giảng khôi hài chứ không biết trong đời sống tôi cũng là một người rất là khôi hài. Hay chọc cười, không tin hỏi mấy đệ tử nè. Có không con? Nói không là về oánh đòn đó. Hồi nhỏ vậy, hồi nhỏ cái tôi nghe mấy cái anh lớn nói chuyện họ khôi hài với nhau, cái là mình đứng mình tức cười. Rồi bắt đầu tôi suy nghĩ, mình cười xong nhưng suy nghĩ tại sao mình cười? Tại sao họ nói câu đó rồi mình cười? Tôi đi tìm cái nguyên tắc của khôi hài suốt cả năm mười năm thì tại sao? Từ từ mới khám phá ra những nguyên tắc đó. Rồi cái mình sống trong đời sống cũng khôi hài, giúp cho mọi người cười vui.
[20:41]Rồi đến khi giảng bài giảng bắt đầu lần lần cái tạo cái khôi hài cho mọi người vui cười. Nhưng mà những ngày đầu tôi đi giảng thì chưa có khôi hài được, lúc đó cái khả năng diễn giảng của mình chưa cao. Tôi nhớ năm đó khoảng 31 tuổi, giảng ở cái trường hạ, bắt đầu giảng ở cái trường hạ. Thì lúc đó quý thầy quý cô hai bên Tăng Ni, quý vị Thượng tọa, Ni sư lớn tuổi hết rồi, người nào nấy trụ trì hết trơn, lớn hết, năm mấy sáu mấy. Rồi mình giảng trường hạ giảng suốt 3 tháng như vậy thì không dám khôi hài. Cứ nói nghiêm túc suốt bài giảng như vậy. Chỉ nhờ là tại mình phân tích hợp lý nên mọi người thích thôi, chứ không có khôi hài.
[21:24]Rồi sau đó bắt đầu đi về Sài Gòn dạy cho Tăng Ni ở Giác Lâm á tại lúc đó là Tăng Ni đó họ trẻ, coi như hàng học trò rồi thì không sợ, lúc đó thoải mái giảng là cứ cứ pha trò, cứ khôi hài. Rồi dần dần về sau thì giảng thoải mái, lần lần mới khôi hài được. Nhưng mà trong đời sống là cứ phải cứ phải khôi hài. Hễ có cơ hội là cứ làm cho mọi người chung quanh mình vui lên bằng một vài câu nói nào đó. Do đó là khôi hài cái là cả một công phu, cả đời. Giống như quý thầy muốn giảng được một bài đạo lý, quý thầy phải tu cả một đời mới nói được nhiều khi chỉ một bài thôi. Chỉ một bài giảng đầy ý nghĩa, súc tích và đậm đà đạo vị cũng là cái dấu hiệu
[22:08]của một đời tu hành của mình thành công tốt đẹp á. Cũng vậy, có thể khôi hài được trong bài giảng là quý thầy cũng phải rất là vui tính, cũng biết khôi hài sâu sắc, ý nhị trong cái đời sống hằng ngày của mình chứ không phải đợi tới lên bài giảng mới mới làm được như vậy. Do đó là trước hết để có thể khôi hài được thì ta phải? Phải? Phải tu. Tu cho an vui, không ai chọc mình giận được hết, nghĩa là ai nói nặng mình chọc lại người ta cười. Ai nói nặng mình chọc lại người ta cười thì lúc đó mình mới mới khôi hài được. Nhớ hồi mình còn nhỏ có lần đến thăm cái bà bác á, đến thăm gia đình đó thì lúc đó trong nhà có cái chị đó
[22:56]không biết chị làm cái gì sai á cái bị bà bác bà mắng. Bà mắng mà bà sừng lên bà mắng người con gái, chị không giận mà chị chọc lại mẹ cười. Cái tôi nhớ hoài hình ảnh đó. Tôi nói: "Người này coi bộ đặc biệt à!" Và nhớ hình ảnh đó mới thấy là nể. Rồi sau này trong cái đời tu của mình cái mình lấy hình ảnh đó làm gương, một hình ảnh rất là của người thường nhưng không ngờ nó là đạo lý. Nên sau này nhiều khi có huynh đệ thấy ổng giận cự mình cái mình chọc lại ổng, cái huề.
[23:30]Thì đó quý thầy cũng phải cố gắng là trong đời sống mình luôn luôn luôn luôn như vậy. Bây giờ ta nói về những nguyên tắc, nguyên tắc khôi hài: Tại sao cười? Tại sao thiên hạ cười?
[23:44]Nguyên tắc thứ nhất của khôi hài là ví dụ như vậy quý thầy đang đang làm lễ, tới giờ gõ chuông lên chánh điện để làm lễ thì có một huynh đệ mình cũng ổng trong nhà bếp ổng hớt ha hớt hải ổng chạy ổng xách y áo ổng chạy lên mặc, mặc xong mà trên mặt ổng phân nửa có một vệt nhọ nghẹ đen thui. Thì lúc đó mọi người sao? Cười, cười vì sao?
[24:09]Chê, chê cái gì?
[24:13]Chê cái gì nó nó nó có một cái gì nó dở phải không? Chê là vì ổng dở, ổng vụng về hay ổng sai lầm, đúng không? Thấy không? Cho nên ông bà ta nói chữ "chê cười", không ngờ nó là nguyên tắc của khôi hài người ta không biết. À khi ta cười phá lên, ổng lên chánh điện ổng tụng trước bao nhiêu đông người mà ổng nhà bếp ổng chạy ù ổng xách y áo lên, mặt ổng còn nguyên một vệt lọ không biết ổng mới làm gì trỏng, ăn vụng hay là cái gì vụng về đó, tay mình dính mà không hay, người ta cười liền. Thì chê, quý thầy nhớ nguyên tắc đó. Một hoặc là ví dụ có một ông xã xệ ổng mập bự, lúc đó là cái người công nhân của ổng á
[24:50]đang đứng phơi lúa, giã gạo, xay xát hay làm công gì đó cái ổng chống cái gậy ổng đi tới đi lui, ổng đi tới đi lui. Qua ổng chỉ gậy ổng la la thế này, ổng la bước qua bước lại cái ổng trợt ổng té cái ạch cái ổng chổng vó lên. Có cười không? Thấy cảnh đó cười không? Cười. Nghĩa là công nhân có sợ ổng gì sợ cũng phải phá lên cười cái, chừng nào ổng chửi thì tính sau chứ lúc đó không thể nhịn cười được. Vậy cái đó cười cái gì á? Cười gì? Chê phải không? Chê cái gì vậy? Ờ đó, chê cái gì không biết có cái chê phải không? Một cái gì dở, một cái gì vụng về, một cái gì sai á. Cái nguyên tắc của nó là vậy, quý thầy nhớ, đây là nguyên tắc đầu tiên.
[25:31]Nên vì vậy mà nếu ta khôi hài không khéo á là ta chê hết thiên hạ rồi sau này ta mắc quả báo chết luôn, vì khôi hài là chê. Cho nên ở đây cái làm sao chê mà đừng mắc quả báo, để chọc người ta cười, ai cũng cười vui hết mà đừng mắc quả báo, bởi vì khôi hài là chê, không còn con đường thứ hai. Luôn luôn có cái chê, không chê người ta thì mình phải chê mình mới có chuyện cười, không chê mình phải chê người ta mới có chuyện cười, không chê không cười. Ông bà mình nói rằng: "Chê cười." Ông bà mình nói là ông bà mình phát hiện ra rồi, phải là không.
[26:08]Tuy nhiên ở đây đó, cái mà chê này đó, cái chê này nó có vài cái điều ta để ý một chút. Ví dụ bây giờ trở lại cái người té, ví dụ như người huynh đệ mình mặc áo đi đường vô chào đại chúng, chào thầy rồi cái hớt ha hớt hải chạy vội ra đường để mà đi đâu công việc á, vừa ra đường tông ngay cái bà bán chè, chạy bộ rồi tông ngay bà bán chè, cái bà té ngửa, ông thầy cũng té ngửa luôn. Cười không? Thấy cảnh đó cười không? Cười không?
[26:45]Hai người té lăn cù hết nhưng mà có khi ta cười, có khi ta không cười trong trường hợp đó. Khi nào ta không cười? Là bả đổ luôn cái nồi chè của bả, lúc đó cười hết nổi rồi. Lúc đó là sao? Cả chùa xúm nhau móc tiền ra mà đền cho bả chè phải không? Lúc đó mếu hết cười nổi rồi, chè thì không có ăn mà tiền thì phải phải trả, lúc đó cười hết nổi. Nhưng mà nếu mà đã đụng té lăn cù mà không có gì hết, bả không đổ nồi chè, tức là mọi điều còn nguyên thì ta sẽ cười ha hả, cười cho cái vụng về của ông sư huynh mình, đó, lúc đó cười. Cười cái đó là cười chê phải không? Nên vì vậy cũng vậy cái vụ mà té cũng vậy, ví dụ như ta thấy sau khi mà nói là:
[27:27]"Mời tất cả mọi người an tọa", thì ta cũng ngồi xuống, nhưng mà lúc đó cũng có người kéo ghế ngồi xuống, hai người cùng ghé ngồi, rút mất cái ghế của ta. Họ ngồi thì họ cũng không để ý, vô tình thôi, họ vô tình thì không ngờ là cái chỗ đó chỉ có một cái ghế à, thì khi ta mời mọi người ngồi thì ta ngồi xuống, người kia cũng nhiệt tình rút cái ghế họ ngồi xuống. Thì chuyện gì xảy ra? Thì sau khi ta mời mọi người ngồi xong, mọi người ngồi xuống ghế thì ta ngồi xuống đất, cái cười không? Thấy cảnh đó cười không? Cười liền. Cười cái gì? Cười cái gì? Quý thầy phải tìm hiểu coi, cười cái gì? Cười cái gì đó nó dở, nó vụng về, nó bất thường, nó lố bịch, nó nó nó tức cười.
[28:10]Thấy không? Cười tức là chê. Nhưng mà cái người mà té xuống đó đừng có gãy cột sống nha, đừng bị tai biến não à, tai biến não là cả hội trường tá hỏa lên liền. Tới lúc đó là kéo ghế ngồi xuống cái bịch một cái, mình mới tính há miệng cười thấy ổng nằm ổng giãy tê tê tê tê rồi là hết cười, lúc đó là lo đi cấp cứu, nó khác liền. Cho nên cái cười mà chê này với điều kiện đừng có tai nạn xảy ra quá đáng, chỉ vụng về, dở gì đó thôi chứ đừng có đừng có tai nạn, đó nguyên tắc như vậy. Rồi vì sao vậy? Bởi vì hồi nãy chúng ta nói là chỉ có những người rất đạo đức, rất an vui mới có thể khôi hài được là vì chỗ này:
[28:51]cười, cái này chê nè, nhưng mà không có cái ác ý, không có giận, không có ghét.
[29:03]Lạ như vậy, đây là một nghịch lý của khôi hài. Ai chê mà chê người khác với ác ý, với giận ghét thì không thành khôi hài, mà thành thành ác nghiệp, thành chỉ trích, châm biếm, xỏ xiên nhau. Còn ta chê mà không có cái này, chỉ có vui thôi, chỉ có cái từ bi, tha thứ thôi. À từ bi tha thứ thì nó thành khôi hài. À còn chê mà có mấy cái này không thành khôi hài. Đây là nguyên tắc nha. Phải nhớ. Do đó, là khi ta thấy cái người té xuống mà họ họ đổ máu đầu, hoặc tai biến họ nhảy nằm giật tê tê, không ai cười nổi hết vì nó đụng vào nguyên tắc đạo đức. Lúc đó trước cảnh thương tâm, ai mở miệng cười người đó ác.
[29:47]Mà khôi hài thì không có ác. Chỉ khi nào ta bảo đảm là người đó té cái bịch xuống rồi cái lên quê cười thì ta mới cười thôi, ta mới cười cái tình trạng đó thôi. Nên phải có đạo đức, không ác ý thì mới thành khôi hài. Quý thầy đồng ý không? Nên thứ nhất là phải phải chê, mà chê phải có cái gì dở. Vì vậy, cái người mà hay khôi hài á, có cái nhược điểm đầu óc họ tinh tế, họ sâu sắc, họ dễ nhìn ra cái dở của người khác á. Mấy người đó mới khôi hài được. Mà tinh tế, sâu sắc nhìn ra cái dở của người khác mà không ghét. À chỗ này là cái đạo, cái đạo lý của khôi hài. Còn cái người mà tối ngày tinh tế sâu sắc nhìn thấy cái dở người ta
[30:33]để mà châm biếm, để chọc, để nói những điều cay nghiệt thì người này không phải khôi hài, không phải khôi hài mà là cái hạng gì? Tiểu nhân, hẹp hòi, cố chấp. Mấy cái người như vậy không ai dám gần hết. Còn cái người mà khôi hài á, họ có trí tuệ, họ sắc bén, họ tinh tế, họ phát hiện ra nhược điểm của mọi người chung quanh mình, nhưng mà lòng họ bao dung, họ độ lượng, họ tha thứ, họ vui, không ghét không giận thì bắt đầu họ chê mới cười được, họ có cái cách chê của họ mới cười được á. Thường thì ta phải là người bao dung độ lượng tha thứ thấy người khác á có nhược điểm thì ta mới không ghét. Ví dụ bây giờ ta thấy cái người huynh đệ mình có cái tật là ích kỷ.
[31:20]Có tật ích kỷ. Nghĩa là hễ mà ổng có bánh á thì y như rằng ổng không chia cho ai. Ổng bỏ hòm đơn mà không ai biết á, có mình mình biết à. Là bắt đầu mới tới lúc mình chọc nha. Mình chọc cái tật mà ổng có bánh ăn một mình á. Nhưng mà nó khác là nếu mình nói ổng là mình đi đâu mình nói á, ừ ổng nó có bánh ăn một mình, mình trong lòng mình có cái giận thì nó thành khôi hài không? Không, không thành khôi hài. Mình phải không ghét ổng đó, mình không ghét cái tánh con người đó, mình vẫn phải thương, mình mới chọc được thì mới thành khôi hài. Thành khôi hài. Lúc đó mình khôi hài, lúc đó cái mình lúc đó ở trong phòng mình, biết trong cái đơn của ổng ổng
[32:03]giấu bịch bánh trỏng, cái mình mới kêu huynh đệ lại mình mới nói: "Giờ tôi sẽ làm một điều mà nhiều người vui và một người đau khổ là giở cái đơn đó lên." Đó ví dụ vậy. Cái cái mà nói một người đau khổ là vì sao? Là mình ám chỉ cái gì? Ám chỉ ổng là ổng sẽ mất cái bịch bánh, bởi vì mình lôi bịch bánh ra mình phát cho mọi người hết thì mọi người sẽ vui, nhưng mà cái người hẹp hòi sẽ đau khổ. Thì mình nói vui, mình cũng chê ổng đó, nhưng lòng phải không giận, lòng mình rất là là bao dung tha thứ. Thì cái câu mình nói: "Vô vô đây, tôi giở cái đơn của huynh này lên là mọi người sẽ vui, mà có một người đau khổ." Thì như vậy thì nó thành ra cái điều điều khôi hài.
[32:45]Đó, như vậy cho nên đừng giận, đừng ghét. Còn vô mà mặt mình hằm hằm, mình nói nha: "Huynh huynh huynh vô đây, giở cái đơn này lên, trong đây có bánh ông này ổng giấu ăn một mình, ở trong chúng mà như vậy." thì nó hết hết thành khôi hài liền. Nó có giận, có buồn, có phiền, có ghét là mất khôi hài liền. Chính vì vậy hai chữ "khôi hài" đơn giản, quý thầy tu cả một đời. Không còn bao giờ ghét giận ai, biết người ta có lỗi mà lòng vẫn tha thứ, vẫn thương yêu, vẫn vui vẻ thì mới khôi hài được. Quý thầy làm được không? Ráng làm nha. Quý thầy phải sống được như vậy, quý thầy mới vui được trong cuộc sống và đưa những điều đó vào trong bài giảng.
[33:22]Cho nên cái khôi hài nó là một nghịch lý vậy đó. Chê mà không ghét. Chứ thường người ta chê thì người ta phải phải ghét, mà chê mà vẫn thương. Quý thầy phải tu tới người đó. Tu đến như vậy, mình tinh tế sâu sắc mọi điều trong cuộc sống, dòm biết hết á, ai nhược điểm dòm biết liền, không ghét ai hết. Tuy nhiên, có những lúc làm thầy thì phải nghiêm, phải nghiêm, phải rầy để dạy đệ tử, chứ không phải lúc nào cũng cũng sề xòa. Nhưng mà căn bản là như vậy.
[33:51]Một cái nguyên tắc thứ hai của khôi hài nữa là bí hiểm một chút, hơi bí hiểm một chút. Nghĩa là ví dụ mình chê ai á mà mình chê rõ ràng thì không phải khôi hài. Mình chê xa xa để người ta phải suy luận thêm một bước nữa, người ta mới hiểu mình chê cái gì thì mới là khôi hài. Tại sao mà hơi bí hiểm lại là khôi hài? Tại sao? Cái tâm lý. À con người ta còn có thêm cái tâm lý nữa, hồi nãy là mình thấy ai lố bịch mình cười, ai dở mình cười phải không? Bây giờ nó thêm nguyên tắc nữa, khi mình hiểu được điều gì, bỗng nhiên mình cười. Điều đó xảy ra điều gì trong đạo Phật? À cái chuyện mà Đức Phật đưa cành hoa sen,
[34:38]ngài Ca Diếp mỉm cười hoàn toàn đúng tâm lý, tâm lý rất bình thường. Thì ở đây cũng vậy, nghĩa là cái chê người ta, cái dở đã làm cái cười. Rồi nhưng mà khi mình nói đừng có nói hết ý, mình nói xa xa thì cái người nghe họ họ hiểu được một bước nữa cái họ phát họ cười luôn, vừa chê mà vừa hiểu ra được cái họ phát cười lên liền, nó thành khôi hài. Không bao giờ được chê mà chê rõ ràng, không bao giờ được chê rõ ràng. Ví dụ, bây giờ có một người bước vô, cái mình mới nói làm à ví dụ như mình thấy hai người là một một người mẹ thì gầy ốm mà người con thì mập mạp, mình mới nói: "Nhìn hai mẹ con biết chuyện gì xảy ra trong gia đình."
[35:28]Chuyện gì?
[35:36]Quý thầy hiểu cái gì á? Khi câu nói đó hiểu cái gì?
[35:45]Quý thầy hiểu cái gì câu nói đó? Là biết có chuyện gì xảy ra trong nhà là chuyện gì?
[35:53]Không, nếu mẹ nhường thì nó không thành cái cái khôi hài. Con giành ăn, bởi vì cái chữ giành ăn á, tức là coi như giành hết, đó mới thành cái cái chê, nhưng mà mình không nói hết. Thay vì nói: "Ồ nhìn vậy là biết con giành ăn của mẹ", nói câu đó không thành khôi hài. Giấu cái câu đó lại. Cái điều mình muốn nói phải giấu lại, mình nói xa xa thôi: "Ồ dòm mẹ con biết chuyện gì xảy ra trong nhà." Tức là trong nhà oánh lộn với nhau, giành ăn với nhau, đại khái. Nhưng mà mẹ yếu quá giành không nổi, thì con giành ăn hết. Cứ mà làm người ta hình dung ra cái chuyện đó nhưng mình không nói ra. Đó là nguyên tắc khôi hài.
[36:26]Ví dụ bây giờ à có người mập bước vô, quý thầy muốn chọc người ta, nói làm sao? Micro đâu rồi? Nói coi nhanh. Nhanh lên nhanh lên, chế ra câu. Thì nguyên tắc phải chê, nguyên tắc thứ hai là bí hiểm. Nhanh lên, ai giơ tay lên. Hồi sáng mấy cô trả lời ào ào ào ào trả lời, giành micro không kịp á.
[36:53]Mô Phật, ví dụ như có người mập bước vào thì nói: "Chà, mày đi đâu mà lúc nào cũng vác lô đi theo?" Thì cũng được, thầy rồi cho một điểm. Rồi ai có ý kiến gì nữa?
[37:11]Có hai người phụ nữ đi, một người chị người em, giờ người ta hỏi
[37:18]hai người này giống nhau ở điểm nào? Đó, ví dụ như thầy quá thông minh, thầy quá bí hiểm á, người ta không ai có thể hiểu được thì cũng không cười luôn. Mình phải làm sao nó hơi bí hiểm để người ta có thể suy thêm một bước nữa thì người ta hiểu. Còn người ta suy hai ba bước không hiểu gì hết thì có cười nổi không? Người ta ngơ ngơ ngơ luôn, không cười luôn nha. Phải hơi bí hiểm chứ đừng có bí hiểm quá là nguyên tắc của nó là vậy nữa, nên có chữ "hơi". Rồi ai có gì nữa? Ví dụ mình chọc cái người người mập mình nói làm sao? A Di Đà Phật. Con xin con xin nói cái vấn đề đó là con hỏi anh làm trong công ty bánh phải không?
[37:57]Thì cũng gần được ha, chưa cười lắm nhưng mà gần gần được, nghĩa là nói làm sao để người ta hiểu ngầm. Nhưng mà mình cường điệu lên càng tốt. Mình thấy cái người mập thù lù bước vô, mình nói: "Ồ thấy anh bước vào tôi mừng quá, nãy giờ tôi cứ tưởng đang động đất." À ví dụ vậy. Cái mình đẩy cái cường điệu lên luôn, cường điệu lên tức là ổng đi cái rình rình rình rình. Mình nghe mình hình dung ra thấy không? Cái câu nói mình không nói hết, nhưng mình muốn ám chỉ rằng khi anh đi là rầm rầm rầm rùng rùng rùng hết. Thấy không? Mình nghe nói là hiểu ngầm, nó không nói hết, đó là nguyên tắc của khôi hài.
[38:32]Hoặc là bây giờ có người mà có tật nói nhiều, thì mình muốn châm biếm người này mình nói làm sao? Mình muốn châm biếm người có tật nói nhiều mình nói sao? Nhanh lên đi, nhanh lên. Phải lẹ.
[38:53]Tại trong bài giảng, nhiều khi cơ hội nó thoáng qua trong một giây, phải chụp một cái mình hài liền, không có thời gian để suy nghĩ. Nên khôi hài vậy đấy, rất là tinh tế và nhanh. Khi cơ hội trong bài giảng, mình giảng tới đoạn đó là mình chụp mình nói vài câu, cười liền. Nó phải lẹ, không có thời gian suy nghĩ nhiều. Làm sao? Mình muốn chọc một người nói nhiều, nói làm sao?
[39:20]Con thấy người nói nhiều, con sẽ nói là: "Hồi nãy anh mới ăn ớt nhiều?". Có cười không? Thấy trơ trọi. Nghe chưa đã lắm ha. Chưa nó cường điệu lắm, ý tưởng chưa cường điệu. Rồi rồi, nói tiếp đi, có ai có ý kiến gì nữa tiếp?
[39:43]Nhanh lên đi, nhanh lên đi, nhanh lên. Ráng ráng ráng suy được, phải sáng tạo lẹ. Sáng tạo ra cái gì để chọc người ta mà hơi bí hiểm, hơi khó hiểu hơi hơi. A Di Đà Phật, theo con thì con nói: "Chà, nay mụ bà khai khẩu ha?". Mụ bà khai khẩu. Cũng không độc chiêu lắm ha? Cũng không độc chiêu lắm. Cái đó mình chửi thẳng, cái đó mình chê thẳng. Còn này đi vòng vòng, xa xa, bí hiểm.
[40:15]Cái này không có chê thẳng, vòng vòng bí hiểm để hiểu ngầm, để hình dung ra. Mô Phật, thưa thầy, theo con giống như cái đài mở ra sóng phát mạnh.
[40:32]Cười không?
[40:37]À, mình như mình đẩy nó lên cường điệu một chút. Ví dụ mình nói với người, ừ cứ ừ cứ mỗi khi ổng bắt đầu nói, mình đưa một cái chậu hoa để vô đó, khi ổng nói xong là chậu hoa nó tươi luôn, khỏi tưới luôn, khỏi tưới. Là lúc mình hình dung hình ảnh gì? Nước bọt nó văng mà văng vào đấy nói xong nó đầy ắp nước luôn. Nè nhưng mình không nói, mình chỉ nói để người ta gợi ý thôi. Ờ hoặc là mình nói ai mà ngồi với anh được hai tiếng đồng hồ liền mà không xỉu là người đó là anh hùng dân tộc, ví dụ đó. Thì chuyện gì đó để người ta hiểu ngầm những cái đó. Nó là nó có cái tính nữa là cường điệu. Cường điệu là nói quá, nói quá sự thật á.
[41:19]Đó là cũng là nguyên tắc. Đó là nguyên tắc thứ ba của của khôi hài là cường điệu, là luôn luôn nói quá. Chê người ta, chê hơi khó hiểu mà chê quá, chê không phải bình thường, ví dụ đó. Cái đó nguyên tắc. Ví dụ như bây giờ mình muốn chọc một cái người mà hà tiện, ít khi nào mà chi tiêu đồ cho thoải mái thì mình nói làm sao?
[41:46]Nói làm sao? Đừng có dùng chữ "trùm sò", chữ "trùm sò" ngày xưa thì khó hiểu, giờ ai cũng hiểu hết rồi. Mô Phật, thưa thầy, hồi con nhớ có lần con đi ra ngoài đường mà con thấy có cái ông chở cái thùng đi ngang qua, ổng ho kéo kẹo không. Thì con mới bán cho tôi 500 thì ổng kéo thiệt dài ra. Chắc con nghĩ đây là trong trường hợp đó, rất kẹo và rất rít. Cái kẹo kéo thì dùng nhiều phải không? Cũng bị lộ rồi, hết bí hiểm rồi. Nhưng mà quan trọng mình nói ví dụ cái người cái cô A, cổ có tính hà tiện, giờ mình muốn nói cô mình muốn thâm biếm muốn châm biếm cái hà tiện của cô A, rồi nói làm sao? Mình đâu có nói cái ông bán kẹo kéo được.
[42:32]Nói cái cô A á.
[42:41]Nhanh lên, ai có sáng kiến gì không, phải? Nó là cái sáng kiến rất là nhanh. Nó là chê hơi bí hiểm và cường điệu.
[42:54]Ví dụ mình nói thế này, mình nói với cái anh bạn mình nói: "Trong túi cô A đó có tiền, anh thò tay mà anh lấy được cái đồng tiền đó ra thì anh mạnh hơn Héc-quyn". Như vậy. Tức là nghĩa là gì? Mình hình dung ra điều gì?
[43:11]Mình hình dung ra hình ảnh gì? Cái gì nó ghì lại phải không? Nó ghì lại mà không ai có thể kéo đồng tiền ra nổi. Thì cái ghì lại là cái gì? Cái tâm hà tiện. Nói cái này quý thầy không cười là vì sao? Bởi vì mình đã nói trước cái ý rồi. Còn nếu bình thường mình không nói trước, mình chỉ nói cái câu là: "Anh mà lôi được đồng tiền trong túi cô đó ra là anh mạnh hơn Héc-quyn đó". Thì người ta suy thêm bước nữa là người ta hiểu mình muốn nói cái gì thì người ta mới cười. Còn mình đã ra cái tiêu đề: "À anh chê cái tính hà tiện", chúng ta ngồi đây cùng hiểu hết rồi nên không cười vì mình vi phạm nguyên tắc là gì? Hơi bí hiểm.
[43:47]Nên thường là là mình không nói trước, mình chỉ nói xa nói gần thôi thì người ta mới mới cười. Nên khi mà chúng ta làm bài tập như vậy á là ta bị vi phạm nguyên tắc hơi bí hiểm, mình nói trước. Còn đời sống bình thường, mình muốn chê mình đâu có nói, mình đâu có nói tôi chê tôi chê người đó cái hà tiện, tôi chê người đó cái súng răng hay chê gì không có, mà mình nói xa xa gần gần thôi ha. Thì cũng lại là cái chê á, cái chê mà không ác ý, cái nói xấu không ác ý, nhiều khi cũng chả có thật luôn nữa, nhưng mà mình cũng gán người ta để mình chê đại. Chê cho vui, chê cho vui chứ không phải là chê để chọc gì cũng là nguyên tắc của khôi hài.
[44:31]Mà cũng là nguyên tắc chê cũng là nguyên tắc nói xấu. Ví dụ như có hai cô, hai cô cái mình nhìn một cô mình nói: "Cô mà lấy chồng thì cô sẽ đau khổ". Có gì hài không? Cái quay qua qua cô thứ hai mình nói tiếp: "Còn cô mà lấy chồng thì chồng sẽ đau khổ".
[44:58]Thì muốn hình dung sao đó hình dung phải không? Hình dung hình dung. Cái đó phải chê không? Mà chê cái gì thì mình không cần nói để người ta tự hiểu, tự hiểu thôi. Thì cái cái mà mình nói cái cô này ví dụ mình nói cô này á: "Cô lấy chồng thì cô sẽ đau khổ" thì giống như mình coi bói á, nó bình thường không có gì. Nhưng quay sang cô kia thì cô kia cũng chả có gì đâu nhưng mình chọc thôi, chọc chơi tức là mình nói không có thật, nói: "Cô mà lấy chồng thì chồng sẽ đau khổ" thì đó là giống như mình chê cổ là xấu xí hay bặm trợn hay hung dữ gì đó, mình không nói, thì nói xa xa muốn hiểu sao đó hiểu.
[45:32]Một yếu tố khác của khôi hài nữa: bất ngờ. Bất ngờ gì? Bất ngờ đang từ cái nghiêm túc hoặc là từ cái khen mà nói thêm câu nữa cái thành cái chê, cái bất ngờ. Nên nó cũng là chê thôi, cứ nguyên tắc là vậy. Và cái bất ngờ đó làm cho người ta ta bật cười. Trong cái tấu hài người ta hay sử dụng nguyên tắc này lắm là bất ngờ. Ví dụ có một lần hình như trong cái tấu hài tôi nghe cái anh đó ảnh ảnh ảnh giới thiệu một cái anh này nói: "Đây là một diễn viên được nhiều người hâm mộ mà cũng nhiều người hăm dọa".
[46:18]Thì hai câu nó gần nhau. Câu đầu là khen, tưởng nghe nghiêm túc, câu thứ hai quất thêm sửa một chữ nhỏ, chữ "hâm" âm nó gần nhau. Nói: "Được nhiều hâm mộ và cũng nhiều người hăm dọa", phá lên người ta cười tại từ cái khen mà bất ngờ thành cái chê. Hoặc là họ họ kể: "Năm châu anh đi khắp năm châu, vậy anh đang ở châu nào?". Nói: "Ở Châu Đốc". Tưởng nghe nghe mình tưởng sang trọng lắm, ở Châu Đốc ở dưới quê. Thì đó, từ một cái khen bất ngờ biến thành cái chê trong một lời hai ba chữ thôi cái là nó đảo ngược cái tình hình lại cũng là một cái nguyên tắc của của khôi hài. Ở trong báo Báo Thanh Niên vào mỗi cái số báo Chủ Nhật thì có cái mục
[46:59]là mục Vườn Hồng, có tác giả là anh Bồ Câu hay giải đáp những cái thắc mắc về cái tình cảm đời sống mà nhất là chuyện tình yêu trai gái. Mà ảnh trả lời hóm hỉnh, vui nên cái mục đó lúc nào cũng đắt khách, người ta cứ gửi thư tới hỏi lia lịa. Mà quý thầy không được gửi tới hỏi nha. Tại đủ thứ chuyện tình yêu trai gái trên đời đó đọc cười chết luôn. Có người hỏi ảnh nói: "Thưa anh Bồ Câu, em cứ lẽo đẽo theo cổ hoài thì có kết quả gì không?". Thì ảnh trả lời: "Kết quả là em bị công an bắt". Thấy kiểu...
[47:41]Đó là đó quý thầy cười, quý thầy phân tích thử tại sao cười? Hoặc là có người họ hỏi như thế này: là em cứ đứng nơi một cái gốc cây là chờ cổ mỗi ngày đi làm về đi ngang, em cứ mỉm cười, cúi đầu chào cổ là hết năm này tới năm kia như vậy, thì hi vọng có ngày nào đó cổ sẽ quay lại nói em điều gì không anh? Anh trả lời là: "Đúng như vậy, hi vọng một ngày nào đó cổ sẽ quay sang mời em đi dự đám cưới của cổ".
[48:16]Không được gì hết, đại khái cái đó là là coi như là cười cái gì? Mình cười cười cái gì? Không được gì hết. Tức là anh chàng kia thất bại hoàn toàn, vụng về á, tức là thương người ta mà không dám nói, đại khái rồi cuối cùng vụt mất luôn, ý nói vậy đó. Nhưng mà mình nghe cười dường như mình đang hiểu một cái gì đó phải không? Nhưng mà hỏi quý thầy cười cái gì vậy, quý thầy lại phân quý thầy phân tích không được, bởi vì nó hơi bí hiểm, hơi bí hiểm. Nhưng mà quý thầy thấy không, có cái gì chê, có cái gì mình hiểu á, cái làm cho mình cười và bị cái yếu tố bất ngờ nữa làm mình cười, tức là hội đủ những yếu tố đó cái làm mình phá lên mình cười.
[48:53]Rồi à nhiều khi lợi dụng một cái câu nói nào mà nổi tiếng, ai cũng biết rồi, cái mình sửa một chữ hay hai chữ trong đó, thì từ cái nghiêm túc của cái câu nói đó, bất ngờ cái nó biến thành một cái ý khác hoàn toàn. Ví dụ mình thấy a cái người huynh đệ của mình đang đứng á ở tựa cửa, mình nói:
[49:23]Huynh có cái dáng đứng bến xe. Là ở từ khúc nào? Ờ, từ cái Dáng Đứng Bến Tre, cái tựa bài hát nổi tiếng của Nguyễn Văn Tý á. Cái ông mà là tác giả bài Dư Âm á, chắc ai nhớ bài Dư Âm. Đêm qua mơ dáng em đang ôm đàn dìu muôn tiếng tơ đó. Thì ông này sau này thì ổng lại có đi sang khuynh hướng dân ca, nhiều cái tỉnh mời ông về đi tham quan tỉnh rồi ổng đặt một bài hát cho cái tỉnh của mình thành cái bài hát biểu trưng. Thì lúc cái tỉnh Bến Tre mời ổng về, ổng đi đã đời xong ổng mới đặt cái bài Dáng Đứng Bến Tre là: Ai đứng bên gốc dừa không? Tóc dài bay theo gió, có phải em là người con gái Bến Tre?
[50:03]Đại khái gì đó, bài dân ca. Nên cái chữ dáng đứng Bến Tre nổi tiếng, thì nó là thơ mộng lãng mạn, nhưng mà cuối cùng mình dùng: Anh có cái dáng đứng bến xe, thì nó sửa có chữ một cái từ một cái nghiêm túc biến thành cái cái chê, nó làm người ta cười. Có nhiều câu hoặc là hoặc là nói là thế này, nói là của ít thì lòng thường là của ít lòng nhiều, cái nói khi người ta tới người ta tặng mình á, nói: Dạ, con có của ít. Thì nói: Ừ, của ít thì lòng buồn lắm.
[50:36]Cái đó chê ai? Mình chê mình á, phải không? Phật tử tới người ta đưa à người ta cúng con cái nải chuối á, thì thực ra mình lòng mình không có buồn đâu, nhưng mà nói: Thưa thầy, con có chút của ít. Cái mình nói thêm: Dạ, của ít lòng buồn. Ý như mình tham, nhưng mà sự thật là đùa vui, nó cũng cách biệt cái cái sửa đi một chút xíu. Hoặc là ờ báo Tuổi Trẻ Cười có cái định nghĩa vậy, nó cũng sửa cái ý nghĩa nè, nó cùng âm mà nó khác nghĩa. Nói: Có một loại cám heo không ăn được nhưng người rất thích ăn. Đó là cám dỗ, đúng rồi. Có một loại cá không ăn được nhưng mà tan nhà nát cửa, là cá độ, đúng rồi.
[51:19]Ủa thầy giỏi ta, công nhận biết hết trơn hả? Đúng rồi. À! Cái cái vậy. Nó là nó từ cái gì rất là quen thuộc mà sửa ý nghĩa chút xíu cái từ nó thành ra chê đó, cũng vậy. Hoặc là Xuân Diệu có cái câu thơ nổi tiếng là: Yêu là chết ở trong lòng một một ít. Thì sau này mình sửa lại: Yêu là là mất ở trong nhà một một mớ, đại khái vậy. À! Sửa một cái câu nói vậy nó thành ra thành ra khôi hài.
[51:52]Hoặc là ví dụ đôi khi mình nhại một cái lời hát, cái nhại lời hát thì làm dễ cười lắm, nhưng mà nhiều khi cái lời nó nó hạ cấp quá thì lại mất giá trị. Cái nhại bài hát thì thường hay phổ biến, mà ông nhạc sĩ Phạm Duy, ổng thì ổng định nghĩa thế này: ổng nói bài hát nào mà được người ta chế lời để người ta hát nhại á là bài hát hay. Ổng quan niệm như vậy, nên những bài hát của ổng mà ai mà chế lời nhại ổng khoái lắm, ổng nói như vậy nhạc mới hay người ta mới chế lời, ổng định nghĩa. Có một lần tôi đi ngang mấy ông nhậu, nghe ổng hát mà... Hử vô tình đi ngang mà đi ngang mà cười gần chết luôn. Người ta có cái bài nổi tiếng là:
[52:29]Cuộc đời vẫn đẹp sao, tình yêu vẫn đẹp sao, quý thầy nhớ không? Cuộc đời vẫn đẹp sao, tình yêu vẫn đẹp sao, dù đạn bom man rợ thét gào. Nhớ không? Quý thầy nhớ bài đó không? Biết không? Bài đó nhạc cách mạng á, lâu rồi. Đi ngang cái nghe mấy ổng ông nhậu gõ bàn, gõ bốp cộp cộp ổng hát: Cụ bà vẫn đẹp sao, cụ ông vẫn đẹp sao, dù hàm răng không còn cái nào. Là vừa đi ngang đi ngang cười cười chết mụ luôn.
[52:59]Dù dù gì đó, thịt da nhăn nheo còn hơn con cóc à, có câu đó nữa, cười chết mụ luôn vậy, mấy cái nhại cũng vậy. Cái cách mà nói để cho người ta hình dung ngầm ngầm á, cũng là để người ta tự hình dung như nãy giờ vậy, để cái mà hơi bí hiểm để người ta tự hình dung ra, cũng là nguyên tắc của của khôi hài. Ví dụ mình kéo ghế ra mình mời khách ngồi, kéo ghế ra cái ghế nó ướt à. Cái khách nói: Ô ghế ướt! Thì nói: Thì anh ngồi ghế nó mới khô chứ.
[53:31]Thì nói nói đùa thôi chứ để ghế khách ngồi không? Mình cũng liền lấy khăn lau thấy mồ. Cái mà làm cho người ta hình dung điều mình muốn nói mà mình không nói rõ, đó là cái bản lĩnh của người tạo khôi hài. Tôi nhớ hồi nhỏ đọc cái truyện cười mà cứ nhớ hoài thỉnh thoảng giảng vẫn kể ra. Cái cô giáo gọi là dạy cho học sinh là cố gắng mỗi ngày mỗi tuần phải làm một việc thiện, cái sáng vô lớp học cô giáo mới hỏi: Nè! Tí! Hôm nay em có làm được việc thiện nào chưa? Nói: Dạ thưa cô, em và trò Xửu, trò Na, trò Bi rồi trò Bò có dắt một bà lão qua đường.
[54:12]Nói: Ủa? Tốt lắm, nhưng mà sao dắt bà lão mà tới phải năm đứa? Nói: Dạ tại bả không chịu qua.
[54:22]Quý thầy hình dung cái gì? Hình dung ra cái chuyện gì? Nắm kéo mà lôi, bả cứ dằn lại phải không? Đó, cái mình chỉ nói một câu mình không nói hết, mà tự hình dung ra cả một cái khung cảnh rất là buồn cười, lôi có thể là rách quần rách áo bả. Để làm một việc thiện, ví dụ cười. Nhưng mà cái triết lý trong cái câu chuyện cũng hay lắm chứ không phải không, nhưng mà hôm nay mình không có phân tích, nhưng đại khái là là như vậy, làm người ta hình dung ra cái điều á mà mình mình không muốn nói rõ, ừ. Cái này là kể câu chuyện thật mà tôi hay bắt chước á. Hồi lúc đó tôi đi học thì có cái anh bạn ảnh học ở lớp khác,
[54:56]ảnh lớn tuổi hơn, ảnh thì thư sinh mảnh mai, dễ thương, đẹp trai. Thì trong lớp của ảnh có cái chị á, chị bặm trợn hung dữ còn hơn đàn ông nữa, mê ảnh, theo ảnh, cứ đeo đuổi, cứ tán tỉnh ảnh riết, thì ảnh sợ ảnh trốn thấy mồ luôn vậy á. Mỗi lần mà bả tán tỉnh ảnh là ảnh cứ chạy qua đây núp, ảnh núp rồi ảnh kể. Mà bả thì cũng biết sao bả còn hơn đàn ông nữa, hễ trong lớp mà có gây lộn là bả đứng ra bả đứng đại diện lớp bả chửi người ta, cái bà đó, không biết. Mà có một lần, mỗi lần đi ngang bả chửi thấy bả nha, không dám kêu, biết. Cái lần đó không biết sao tự nhiên ảnh đem hết can đảm lại cái ảnh mới nói:
[55:32]Hường ơi Hường, em cho anh xin một tấm hình của em. Cái cô kia cũng e thẹn, nói: Thôi mà, xin gì, em xấu em xấu thấy mồ, ảnh xin để làm chi? Cái: Anh xin để mai mốt anh lấy vợ anh có con, mỗi lần con anh khóc anh đưa ra nó nín liền. Sau đó thì mình không biết là chuyện gì xảy ra nữa mà ổng đâm đầu ổng chạy mất. Nó cũng là đi đúng những nguyên tắc này nè, phải không? Là chê nè, bí hiểm nè, cường điệu và bất ngờ, cũng vậy đó. Mới đầu nói thì nghe giống như là cảm động lắm, câu cuối cùng quất một cái không còn gì hết trơn. Mà chính vì cái bất ngờ như vậy á, cho nên ta thấy là những cái người mà họ khôi hài họ phải giữ cái mặt làm sao?
[56:18]Mặt làm sao? Nghiêm túc đàng hoàng, phải không? Chứ không có nói cười cười, cái nó lộ bí mật quốc gia ra hết, người ta đâu cười nữa. Lúc nào cũng nghiêm túc, bất ngờ câu cuối mình quất một cái lật ngược tình thế ha, ra cái nó hoàn toàn khác hẳn mới làm cười được như vậy. Nó có một cái giai thoại. Có một lần đó Bác Hồ ra Gia Lâm thăm cái nhà máy,
[56:46]thì cái nhà máy đó Biết rồi đó. Không biết bắt chước là mấy ông bắt chước ai không có để dấu, thì Bác Hồ mới trách cái này. Trách mà không có không có trách, cứ đứng nhìn, đọc "nhà mày có khỉ già lắm". Bác nói xong cái lững thững đi vô. Đó là mấy ông cán bộ lãnh đạo sợ hết hồn phải phải ráp dấu ráp đồ vào đàng hoàng. Hồi đó cứ bắt, đúng rồi, sau cái thời Pháp thuộc á, cái dân ta cũng có cái tật không có bỏ dấu. Trách trách mà khéo á ngay lúc đó mình cứ hóm hỉnh đặt ra một câu nói, không có chê, nhưng mà đó là, đó là chê. Đó là chê "nhà mày có khỉ già lắm".
[57:30]"Nhà máy cơ khí Gia Lâm" thành nhà mày có khỉ già lắm. Hoặc là đôi khi ai giỏi thơ thì ta muốn chê một cái gì á, ta cứ làm một bài thơ. Bài thơ nhưng mà thơ khôi hài nó khác với thơ thường. Cái thơ thường á, nhiều khi ta phạm vần phạm luật được, nghĩa là ta không vần không luật được, nhưng mà riêng thơ khôi hài thơ trào phúng thì phải cực kỳ đúng vần đúng luật nó mới cười. Dạ. Hồi trước là ta có nhà thơ trào phúng gì? Tú Xương, Tú Xương. Sau này ai mà làm thơ trào phúng họ hay lấy cái chữ Tú đầu á, Tú Xe, Tú Gàn, Tú Mỡ rồi nhiều bài cười chết luôn trên báo, nhiều bài hay lắm. Nhưng mà ta nhất thời ta không nhớ hết.
[58:10]Nên quý thầy cứ hễ mà gặp mấy bài thơ trào phúng á cứ viết bỏ lại trong cuốn sổ mình á, có khi sau này mình giảng mình đem ra mình trích rất là hay. Như hồi, tôi nhớ hồi trước trước giải phóng, lúc đó có ông có người bạn mới đưa cho cái tập thơ của ông Tú Xe nào đó, không biết giờ đâu mất tiêu không nghe nói. Hồi đó ổng làm cả tập mà tập toàn là thơ trào phúng không à. Lúc đó ổng mới châm biếm cái cảnh mà trong cái Quốc hội hồi trước á, không biết bàn bạc mình cũng không hiểu hồi đó còn nhỏ không biết. Đọc cái bài nói "Đại náo nào hơn chốn nghị trường, mày tao mi tớ rặt văn chương", chữ văn có r, văn với chương.
[58:44]"Đôi khi nước bọt tuôn đầy mặt, bàn ghế bay tung vẫn chuyện thường". Tức là vần điệu rồi vần luật nó nghiêm chỉnh rồi, nhưng mà chỉ có điều là để chê và cái từ nó dùng nghe tức cười thôi. Đó cũng là một loại thơ trào phúng người ta nhớ. Nếu quý thầy làm thơ trào phúng thì cái từ nó tức cười, nhưng mà niêm luật vần đồ phải rất là chuẩn thì mới là mới là cười. Chứ còn không vần không luật thì lại không cười. Như bản thân tôi vậy, tôi có cái tật là hay quên cái lời hứa. Cái lời hẹn á, hứa thì không quên, hứa giúp ai gì thì không quên, nhưng mà hẹn gặp á là thường quên. Vì nhiều việc quá. Ở trong đầu mình cứ đạo lý cứ giáo lý rồi những công việc của chùa,
[59:21]còn những cái việc mà hẹn người này người kia hầu hết là quên mất hết. Hẹn người ta lên núi rồi ngày đó bỏ đi mất không hề nhớ. Cứ bị như vậy hoài và thiên hạ chửi hoài. Chửi cái tật đó mà không biết làm sao. Tại lúc đó nhiều khi không có thị giả đứng bên, nếu có thị giả đứng bên mình quay lại dặn thị giả liền, nói là ghi cái ngày đó cho thầy có ai đó lên thăm. Nhiều khi lúc đó đồng ý gặp người ta rồi rồi bỏ điện thoại xuống mất liền. Không nhớ, vì lo việc á. Mà nhiều người không hiểu á trách, mình cũng bậy, thì cho nên nhiều khi cứ đặt một bài thơ để tự cười mình. Nói Phật tử "Thầy thường hay hứa lèo.
[59:59]Cây thầy thường cho leo. Ai mà không nhắc khéo thì sẽ bị chèo queo." Nói vậy.
[1:00:09]Cái nguyên tắc khôi hài là cũng phải chê, nhưng mà chê thiên hạ á nhiều riết nhiều khi cũng buồn, mà khéo chê mình cũng là một cái khôi hài nữa. Mà khéo chê mình, mình nói một câu nào đó để cũng là mình tự chê mình cũng là một cái khôi hài rất là hay. Nó thường hay có cái ví dụ Phật tử lên gặp quý thầy cái họ cúng dường. Nói thưa thầy, nay là 49 ngày của ba con, ba con chết được 49 ngày. Cha biết cái 49 ngày chứ hả trong đạo Phật? Trong đạo Phật có cái niềm tin vậy đó, 49 ngày là ngày quan trọng phải cúng cái lễ lớn gì đó. Phật tử lên chùa gặp thầy, cái nói thưa thầy thì hôm nay 49 ngày ba con, lên nhờ quý thầy cầu siêu, cái móc ra cái này bao thơ,
[1:00:52]ít tiền vài trăm, móc ra cái này cái gói chai dầu xanh, móc ra cái này mấy cái trái cây, móc kia nọ cái gói bột sắn, móc ra cái nọ cái là một cái vài bịch sâm, cái gì cái móc móc móc móc ra hoài, cái mình nói "Còn ai chết nữa không?". Hỏi hỏi còn ai chết nữa không nghĩa là cái gì? Quý thầy nghe cười mà cười cái gì?
[1:01:18]Để cầu rằng có thêm cái 49 ngày nữa để được mấy cái này nữa, thấy không? Nếu có người chết nữa thì 49 ngày chắc lên nữa được thêm mấy cái này nữa, tức là mình tham mà chấp nhận có mong cho người ta chết nhiều nhiều, tức là cái mình vừa tham vừa ác. Nhưng mà dĩ nhiên là nó không thể thành vấn đề lớn tại vì chỉ là đùa thôi, tự mình châm biếm mình chứ mình chẳng tham mà cũng chẳng mong người ta chết, nhưng mà mình nói giống như là mình đang đang tham và đang ác. Cái câu chỉ một câu hỏi thôi mà chê mình liền. Quý thầy nghe quý thầy cười vì quý thầy hiểu, nhưng mà hỏi hiểu gì? Nhiều khi nhận không ra thấy không?
[1:01:52]Nghe thấy tức cười là mình có hiểu cái gì đó. Đó. "Còn ai chết nữa không?", mình cứ mong có thêm người ta chết để cứ 49 ngày Phật tử xách đồ lên cúng lủng thủng lẵng thẵng từng thứ linh tinh đủ thứ lủm củm lỉnh kỉnh như vậy. Đó cũng là cái cái chê. Nhà thơ Đỗ Trung Quân có cái bài thơ là "Mối tình đầu của tôi". Ông viết bài thơ, ông nói hồi ổng còn đi học ổng có thương một cô bạn ở trong trường, nên ông thương nhớ mơ mộng rồi làm thơ tặng. Cầm bài thơ tới tính tặng nhát không dám đem về, cứ bài thơ đem đến lại đem về không dám tặng. Mà cái thái độ của ổng thì cả trường ai cũng biết mà có mình cổ không biết à.
[1:02:33]Nên trong đó có cái câu là "Ai cũng hiểu, chỉ một người không hiểu". À cái câu thơ đó nổi tiếng là vậy. Mới nói lên cái cái tình yêu không có giấu được mà cô đó không biết là cổ biết hay cổ không biết thật, mà giống như cổ không hiểu, nó bí hiểm tới giờ phút này. Cái câu rất nổi tiếng "Ai cũng hiểu, chỉ một người không hiểu". Cái hãng dược phẩm mà nó chế cái loại thuốc trị hôi nách nó chơi nó chớp câu đó đi quảng cáo. Là "Ai cũng biết, chỉ một người không biết". Tại vì cái người bệnh hôi nách á họ không biết họ bị, nhưng mà người chung quanh thì ai cũng cũng đau khổ vô cùng. Cả nhân loại này nghĩa là vô cùng đau khổ mà có người đó tỉnh bơ.
[1:03:10]Nên cái hãng nó chơi nó chớp ngay câu thơ của ổng đem quảng cáo lên. Ồ ổng lại ổng kiện quá chừng, cái đến thương lượng với ổng là thôi bán đứt câu đó. Ổng nói làm cả bài thơ người ta hay như vậy mà chơi mà để quảng cáo cho cái dược phẩm hôi nách thì còn cái gì là nhà thơ, bài thơ lãng mạn của người ta nữa, nên hình như không chịu bán. Nhưng mà sau này cũng có một ông cán bộ lớn thì ổng cũng dùng câu đó để ổng tự than, tự trách mình thì nó không thành cái hài. Nhưng mà ổng than, ổng nói "Ai cũng biết, chỉ một mình không biết". Là cái chuyện ổng ở trên cao ổng lãnh đạo đất nước mà ở dưới cán bộ ổng tham nhũng tùm lum hết trơn ổng không biết.
[1:03:44]Nghĩa là công an giao thông thì cứ ép người ta để mà ăn hối lộ, rồi cán bộ thì nhũng nhiễu hành dân để mà vòi tiền, nghĩa là dân than báo chí lên mà ổng ngồi trên ổng toàn nghe báo cáo tốt không. Nên ổng than cái đó thì không thành khôi hài, ổng tự than "Ai cũng biết chỉ một mình không biết." Cũng là cũng là chuyện cảm động. Nãy giờ là ta nói là những nguyên tắc khôi hài để trong đời sống á người ta sống vui với nhau, chỉ cần khi một câu nói cả phòng òa ra cười. Làm sao quý thầy vậy sống với nhau mà vui được như vậy theo đúng nguyên tắc như vậy? Không ác ý, thương yêu nhau, từ bi tha thứ, nhưng mà chê,
[1:04:21]bí hiểm, cường điệu, bất ngờ, nhái một chút vân vân là sẽ làm cho cái không khí sống nó vui lên chút xíu. Mà quý thầy phải tập, tập trong đời sống như vậy hoài. Đến khi vào trong bài giảng á gặp cái cơ hội ta mới chọc cười mọi người được là đúng những cái nguyên tắc này. Cái khác nhau là bài giảng là một đạo lý mạch lạc thì thường là tôi giảng thì bài nào cũng có khôi hài chút, nhưng mà khi tôi soạn cái bài này thì tôi không nhớ, không nhớ. Tại vì cái cơ hội nó đến, mình nói một câu mọi người cười rồi mình bỏ qua, mình quên luôn không nhớ. Cho nên bài này tôi không có dẫn chứng được nhiều những cái ví
[1:04:57]dụ, tôi chỉ dẫn chứng một vài cái ví dụ mà tôi có nhớ thôi. Quý thầy có khi đã nghe rồi, nhưng mà vì soạn bài nên phải nhắc lại một chút. Quý thầy nhớ như vậy á, cái khôi hài đòi hỏi mình là là sắc bén, nhanh nhạy, tinh tế. Khi cơ hội nó đến là mình chụp lấy cơ hội mình mới nói một vài câu người ta cười liền. Còn mình không có tinh tế, không nhanh nhạy sắc bén, cơ hội nó trôi qua mất. À nó là như vậy. Như có lần tôi khuyến khích trong bài giảng tôi khuyến khích quý thầy là phải phải năng nổ. Thì khi cái ngôi chùa mình nằm ở đây thì mình phải thương yêu những cái Phật tử chung quanh mình, mình phải chăm sóc đến cái đời sống tinh thần của Phật tử chung quanh mình.
[1:05:43]Nhiều khi ta thiên về cái sự tu hành giải thoát quá cái ta trở thành thụ động và khi mà thụ động như vậy thì ta bị đi ngược với cái đạo lý từ bi Phật dạy. Cho nên ở đây nó là một sự cân đối giữa một cái nội tâm không có vướng bận chuyện trần gian với cái tâm từ bi thương yêu cả trần gian này. Ở đạo Phật chúng ta có hai cái khía cạnh dường như ngược nhau nhưng phải tồn tại song song là tâm không vướng bận trần gian nhưng thương yêu cả trần gian. Chính vì vậy nên tôi hay khuyến khích là quý thầy cái chùa nằm ở đâu thì những người chung quanh phải sống trong cái sự thương yêu của ta, và ta phải tới lui để thăm viếng, hỏi han.
[1:06:29]Cho nên tôi có dặn quý thầy hỏi, hỏi làm sao? Lâu đến thăm quý Phật tử: quý Phật tử gia đình có khỏe không, phải không? Con cái học hành có ngoan hay chưa? Làm ăn có gì trở ngại không? Mùa màng rồi tốt đẹp không? Vàng cất ở đâu? Cái câu cuối cùng cái nó thành cái gì? Đang nghiêm túc vậy chỉ cần câu cuối cái giống như ông thầy này ổng là ăn trộm, mafia gì ổng vô ổng dòm ngó người ta. Mấy câu đầu á thì dĩ nhiên là trong bài giảng mình đùa thì được chứ mình đi hỏi Phật tử có hỏi đó được không? Hỏi bắt đầu hết tới luôn á. Từ đây mãi mãi không thấy nhau à, thấy không? Đó là trong bài giảng mình liên tục thì mình chêm một câu vô
[1:07:15]cái nó làm cho nó phá bớt cái nghiêm túc đi, phải không? Nhưng mà nhưng mà hình như là không áp dụng được, mình chỉ nhắc thôi, cười. Hay là có một lần, có một người hỏi tôi là: "Nghe đạo lý nhân quả luân hồi thì con cũng thích, nhưng mà sao ông trời Phật không cho người ta nhớ kiếp trước kiếp sau? Có kiếp trước kiếp sau có nhân quả để cho người ta người ta biết sợ tội phước. Tại tôi không nhớ gì hết trơn cho nên tôi làm bậy. Giờ sao cho tôi nhớ đi?" Thì tôi mới trả lời thế này, mới trả lời là: "Chỉ có những bậc thánh mà tâm trầm lặng hư vô mới xứng đáng để nhớ tiền kiếp, còn phàm phu mà đầy phiền
[1:07:56]muộn, oán hờn, giận ghét, ích kỷ thì không đáng để nhớ tiền kiếp. Tại cái người đó mà họ nhớ tiền kiếp rồi rắc rối lắm." Mình mới ví dụ, cái ông đó ổng chết, ổng già rồi ổng chết, ổng chết xong ổng đầu thai qua cái nhà kế bên. Ổng lớn lên được ba tuổi, cái ổng qua ổng đứng trước cửa cái nhà cũ của ổng á, ổng kêu cái bà già đó: "Em ơi, anh đây, anh nhớ em quá!" thì chuyện gì xảy ra? Đó là một đạo lý có thật á mà nghe rất là tức cười phải không? Thử, nó đó là một bài giảng nhưng mà mình dựng hình ảnh nó lên, hình ảnh nó hợp lý không rồi đó, mà nghe rất là tức cười. Bên Mỹ có cái phim nè, "Birth".
[1:08:34]Hollywood họ có dựng cái bộ phim này, là diễn viên Nicole Kidman đóng á, đóng nè, là
[1:08:42]mình muốn nói "sinh ra" thôi chứ không có, chữ "tái sinh" nó phải có chữ "rebirth", còn đây có chữ "birth" không à. Cái chuyện đó là cái anh đó cũng còn trẻ, thì một buổi sáng mùa đông tuyết phủ dày đặc á, cái vùng ảnh, ảnh mới chạy, ảnh chạy bộ, ảnh chạy jogging. Ảnh chạy nhưng mà ảnh chạy quá đi, ảnh thấy còn lạnh cứ chạy, ảnh chạy một lát khi mà đi tới cái dốc cầu cái ảnh bị đột quỵ, ảnh gục xuống đó ảnh chết luôn. Tại vì nếu mà mùa hè thì không chết, nhưng mà mùa lạnh, cái lạnh nó ập vô người ảnh, rồi mình chết luôn. Chết rồi ảnh đầu thai vô cái nhà trong chung cư đó luôn. Thì cái cô kia sau nhiều năm mà chồng chết rồi thì bắt đầu có cái mối
[1:09:19]tình khác và cũng chuẩn bị, đó đính hôn, thì cái cậu bé đó cứ tới. Cái cậu bé mới nói cho biết là cậu là chồng. Cậu chứng tỏ đầy đủ tính cách hết, cô kia phải tin, tức là cái người chồng trước của mình có những tính chất gì thì cậu bé này có đầy đủ hết. Nên cổ tin và cổ thương yêu lại, thương yêu tha thiết lại. Cổ mới bồng cái cậu đó lên, cổ tắm. Cổ mới sắp cái chương trình, bây giờ là mình sẽ trốn đi, không ở cái xứ này nữa. Cổ sẽ nuôi cậu đó hơn mười năm, tính ra là khoảng chừng à à cậu đó chừng khoảng được chín, mười tuổi rồi, bây giờ ráng nuôi cậu thêm mười năm nữa rồi cậu trưởng thành cái mình làm đám cưới lại.
[1:10:01]Thì cổ cũng thương, cũng thương thiệt tại vì nghĩa là đời trước mà vợ chồng, đời này gặp lại thương. Đó là cái tự nhiên, tự nhiên. Nhưng mà rồi có cái sau đó thì cậu lần lần cậu mới nhớ ra một điều nữa là lúc mà trước kiếp trước á là cậu có phản bội, cậu có bồ nhí. Thế cậu hối hận. Cậu thấy mình không thể phá vỡ cái hạnh phúc mà cô kia đang có, là đang sắp sửa đính hôn. Bây giờ nuôi mình mười năm rồi lúc mình lớn lên rồi cái cô đó cũng lớn tuổi, rồi cái tật của mình lăng nhăng nữa rồi không biết liệu mình chung thủy nữa hay không, rồi cổ sẽ đau khổ nên cậu không muốn nữa. Cậu trầm ngâm như người lớn nên quyết định là phá vỡ.
[1:10:45]Cậu mới phủ nhận hết, nói trước giờ cậu nói chỉ là nói chơi, không có. Cái cô kia cổ bị hụt hẫng, giận, cổ giận rồi cậu bỏ đi luôn, không gặp lại nữa. Cái đó cái kết thúc nó như vậy để cho nó yên chuyện và cô kia thôi đính hôn với cái người mới trở lại bình thường lại. Ông kia ổng cũng giận lắm, cái ông chồng mới ổng giận, nhưng mà cổ đến cổ xin lỗi, thì thôi mọi chuyện tốt đẹp trở lại. Thì không biết sao bên Mỹ họ cũng tin cái điều đó, như vậy. Đó là những cái câu chuyện mà ta kể trong khi giảng nó liên tục mà nó cũng có cái tình tiết vậy. Hoặc là ví dụ ta nói là nó nói cái đạo lý là: "Những điều mà ta nắm được trong tay rồi vẫn không chắc là của ta." Đúng không?
[1:11:26]Đạo lý này đúng không? Rất là đúng phải không? Thì ta minh họa thôi, ta minh họa ví dụ như có một cái người có một ông chồng ổng nắm tay giữ bà vợ, giữ chặt bà vợ đi vào trong cái cửa hàng, cái shopping để đi mua sắm. Ổng nắm tay, mà lúc chỗ đông người như vậy ổng cứ nắm chặt tay bả sợ mất. Mình tượng trưng cho những cái gì ta nắm được trong cuộc đời. Lúc đó có cái gì đó, tay kia bận làm gì, tay này ổng buông bả lên ổng gãi gãi, vuốt vuốt cái tóc, nắm lại một cái thì ổng ăn một cái tát.
[1:11:58]Là chuyện gì?
[1:12:03]Quý thầy thông minh đó.
[1:12:06]Thì đó, cái câu chuyện đó nó cũng chỉ là minh họa cho cái đạo lý nhỏ là những điều ta nắm được không phải của ta, không chắc của ta. Hoặc là ta nói cái đạo lý vô thường là: "Mọi việc trên đời đều đều thay đổi, phải không? Chiếc hoa thì sẽ sao? Úa tàn. Tình thương nào rồi cũng cũng phôi pha, phải không? Người thân yêu với ta thì rồi cũng chia xa. Cái vinh quang mà ta có được rồi cũng đi qua, phải không? Mái tóc ta nay đã đã bạc màu, hàm răng chỉ còn có hai chiếc thôi." Chứ một chiếc tàn nhẫn quá, hai chiếc.
[1:12:52]Nghĩa là những câu đầu nghe nói lãng mạn, nghiêm túc, quất câu cuối cùng cái không giống ai hết trơn. Đó là yếu tố bất ngờ, cũng là chê đó, đại khái là như vậy. Rồi đôi khi có những cái từ mà tiếng lóng thời đại nó vui vui người ta hay dùng, ta cũng được quyền dùng chút chút cho nó vui, nhưng đừng dùng nhiều, nó mất giá trị bài giảng. Ví dụ như chữ chữ gì?
[1:13:15]Ví dụ coi? Chữ gì? Mà chữ gì? Nhiều mà chữ gì? "Dổm", phải không? "Chảnh", "nổ", gì nữa?
[1:13:36]Đó, có những từ mà bên ngoài người ta vẫn vẫn nói vui vui, lóng nói vui vui, thì ta vẫn được quyền lâu lâu mình thả một chữ thôi, chớ đừng có nói nhiều quá thành ra nó mất giá trị. Cái bài tập cho bài hôm nay á thì mỗi người tạo ra ba cái mẫu khôi hài theo cái công thức á mà ta ta được học, tạo ra ba mẫu cho vui. Tại vì chúng ta được tới hai tuần để làm bài lận nên cố gắng tạo ra ba mẫu và kể cái khôi hài đó vào trong trong băng. Đừng nói toạc ra. Nói toạc huỵch tẹt ra thì không được chấm điểm nha, phải giấu bí mật để cho cái người chấm họ cũng phải đoán họ mới hiểu mình muốn chê cái gì. Nghĩa là cái người chấm á phải nghe cái mình nói cũng phải đoán coi mình
[1:14:15]muốn chê cái gì, thành thử nó không dài lắm, kì này không dài. Như vậy tôi chúc quý thầy trở thành những hài sư nổi tiếng nha. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:14:29]Ai có hỏi gì thì hỏi nha, ai có hỏi gì thì hỏi. Trước khi thầy nhận các câu hỏi thì thầy nhận các câu hỏi của rất nhiều người hỏi về việc một cái cậu bé ở Nepal, quý Phật tử có nghe không? Có. Ngồi thiền sáu tháng nay. Tên là Ram Bahadur Bomjon à ở Nepal, cậu bé là 10 15 tuổi mà ngồi thiền dưới cái cội cây đa á giống như cây Bồ-đề, suốt sáu tháng bất động, không ăn không uống. Và mọi người hay hỏi thầy: "Hiện tượng đó là gì? Cái hiện tượng cái vị đó là như thế nào?" Thì thứ nhất thế này, dĩ nhiên là thầy không có phép để thầy phán đoán cái vị đó theo cái ý nghĩa tâm linh, mà thầy chỉ nhận định cái trường hợp đó bằng những đạo lý mà thầy đã học.
[1:15:19]Trước hết, một người mà có thể nhập định được sáu tháng không ăn không uống thì cái định đó phải ít nhất từ Phi Phi Tưởng Xứ trở lên cho tới Diệt Tận Định. Và vị đó phải là một vị có chứng ngộ tâm linh rất là cao. Đó là điều thứ nhất. Nhưng mà chứng ngộ tâm linh cao mình chưa biết phải đạo Phật hay không. Còn cái thứ hai, nhưng mà sau đó có một bài phỏng vấn mẹ của vị đó tên là Maya Devi, Maya là trùng tên với mẹ Đức Phật luôn nha. Ngày xưa Hoàng Hậu Maya cũng là Maya, bây giờ mẹ của vị này cũng tên Maya, rất là lạ. Thì mẹ vị đó, ở cái xứ Nepal bây giờ là Ấn Giáo và Hồi Giáo, chứ đạo Phật đã mất rồi, thì vì gia đình đó chắc
[1:15:56]cũng là Ấn Giáo nên ta không biết là đạo nào. Nhưng mẹ của cái vị mà Bomjon này mới nói thế này: là con của bà kính ngưỡng Đức Phật. Thì như vậy ta biết ngay là vị này đạo nào? Đạo Phật. Như vậy đây là một vị thánh mà là một vị thánh của đạo? Đạo Phật, theo đạo Phật, vì kính ngưỡng Đức Phật. Và ngồi lâu như vậy là rõ ràng là đã có chứng ngộ. Và vì đó chưa xuất định vì lý do gì đó thì ta cứ chờ đợi. Và điều ta biết chắc rằng đây là một vị thánh đến với trần gian, và vị thánh này đi theo con đường của Đức Phật tương đối là ta yên tâm hết là 95%. Chỉ còn chờ một điều này nhỏ nữa là sau này khi vị đó xuất định,
[1:16:37]vị đó thuyết pháp á, nếu mà thuyết pháp đúng với Bát Chánh Đạo và Tứ Diệu Đế của Phật nọ thì coi bảo đảm 100% ta có một vị Bồ Tát đã đến với trần gian này. Và đây là tin vui cho toàn thế giới. Hiện nay, Mà tại sao vị đó phải đến vào thời điểm này? Tại sao vị đó phải đến? Mà đến rất vội vã. Ngày xưa Đức Phật, ngài tàn tàn tới năm 35 tuổi ngài mới đắc đạo. À, ngài thanh thản, còn vị này lật đật 15 tuổi là phải thị hiện cho cả thế giới thấy. Bởi vì tình hình rất là khẩn cấp. Ở đây á, ta ngồi thiền á mà ta để cho mọi người thấy á là thời sau ta ngồi không được nữa, tâm bắt đầu bị loạn. Bởi vì ta bị tổn phước khoe khoang.
[1:17:21]Nên thường thầy dặn ai ngồi thiền phải ngồi chỗ kín, kín đáo. Còn vị này ngồi cho cả thế giới thấy mà không mất cái định của mình vì phước rất là lớn. Phước rất lớn mới ngồi cho cả thế giới thấy mà không mất cái định của mình. Còn ta ngồi mà cho người hàng xóm thấy là qua bữa sau hết ngồi được, mất định, mất cái phước liền. Mà vị đó ngồi cho cả thế giới chụp hình không sao hết, ngồi bất động bình thường ngày này qua ngày kia, công đức vị đó rất là lớn. Mà vị đó phải đến rất là khẩn cấp. Năm nay 15 tuổi, tức là 16 năm trước vị đó đã vào thai. Và vì sao 16 năm trước phải quyết định vào thai để ngày hôm nay xuất hiện trước thế giới?
[1:17:58]Bởi vì thế giới đang bất an. Bất an vì cái gì? Vì thế kỷ này là thế kỷ của tôn giáo của tâm linh. Các tôn giáo đang ra sức truyền đạo bằng đủ thứ nghệ thuật, phương pháp, kể cả mánh khóe và thủ đoạn. Các tôn giáo hiện nay đang cạnh tranh với nhau rất dữ dội. Và như vậy, vị đó đã đến dóng lên một tiếng nói với thế gian là: Đừng truyền đạo bằng thủ đoạn mánh khóe nữa, mà hãy truyền đạo bằng cái gì? Bằng cái đạo đức chân thật của chính mình. Nếu mình muốn truyền bá một cái đạo lý, hãy tu cho tốt, hãy tu cho tốt và tự nhiên mọi người sẽ quy phục. Đừng truyền đạo bằng thủ đoạn. Đó là điều mà ngài muốn nói với thế giới, tương lai sẽ như vậy.
[1:18:40]Và chúng ta ở xa cái vị đó mà sau này khi vị đó xuất định và thuyết pháp và đúng với Phật pháp rồi thì bổn phận của ta là làm cái gì? Nếu ta có duyên thì hãy đến đảnh lễ vị đó để học hỏi trực tiếp. Nếu ta không có duyên thì ta phải ủng hộ vị đó từ xa, bảo vệ từ xa, tán thán vị đó từ xa và đoàn kết với nhau chung quanh vị đó từ xa. Làm sao cho Phật giáo, ít nhất là cũng Phật giáo cả thế giới này lấy cái vị đó làm cái nhân để ta đoàn kết được Phật pháp cả thế giới, rồi ta đoàn kết loài người cả thế giới, ta đoàn kết với các tôn giáo cả thế giới này lại, để mong rằng từ cái sự kiện này thế giới bước qua một cái trang
[1:19:23]sử mới là yêu thương nhau hơn, không tranh giành với nhau nữa và có cái hướng đi đạo đức tâm linh đúng hướng cho loài người mãi mãi về sau. Ta hy vọng như vậy nha, cầu mong như vậy.
[1:19:40]Tại sao khi mà lần hạt chuỗi là phải lần đụng cái hình Phật cái quay ngược lại? Tại nơi cái hạt chuỗi nơi cái đầu thường người ta để hình Phật á, mình đi ngón tay mình đi qua luôn giống như mình leo qua đầu Phật, cho nên khi đụng tới hình Phật trở ngược lại, quay, đếm ngược lại. Vậy. Con đã xem băng đĩa của thầy rất nhiều nhưng chưa thấy thầy bằng da bằng thịt. Hôm nay lần đầu tiên con thấy thầy bằng da bằng thịt và thầy rất là xấu. Vậy.
[1:20:08]Khi cha mẹ còn thì mình phụng dưỡng bằng cách nào và cha mẹ mất thì phụng dưỡng bằng cách nào? Khi cha mẹ còn thì mình phụng dưỡng bằng cách là mình tạo cho cha mẹ có đời sống thoải mái, tạo điều kiện cho cha mẹ tu hành và làm phước. Còn khi cha mẹ mất thì mình làm phước để hồi hướng cho cha mẹ nha. Không nên gần kẻ xấu ác để tránh họa, còn gần để khuyên đạo được không? Mà khó thì đúng rồi, câu này hỏi là đúng rồi, trả lời khỏi trả lời. Có một gia đình có bà mẹ 65 tuổi mất vì bệnh ung thư, sau khi mất, chôn cất, đám tang, tụng kinh đồ xong thì cả nhà cứ thấy bà về thường xuyên, hiện ra rất rõ ràng.
[1:20:44]Đi tới đi lui, mở cửa, à uống nước, rồi đứa bé nó cứ hay khóc mà nó chỉ bà ngoại nó ở trong phòng chứ không còn chỉ lên bàn thờ nữa, cả nhà ai cũng sợ. Đứa con trai út 30 tuổi, mỗi lần thấy bà là nó xỉu. Nếu để như vậy hoài có sao không? Vì có gửi bà lên chùa để cầu siêu nhưng không có kết quả. Bà mất 4 tuần rồi mà hiện nay cũng còn thấy.
[1:21:12]Thường thường á cái người chết rồi đó mà hiện ra cho người ta thấy được á là cái người đó có cái cái tâm rất là mạnh. Cái tâm rất là mạnh. Mới chết vậy chứ thường là người ta chết rồi người ta chưa đủ sức hiện cho người khác thấy. Có khi họ nằm ở trong góc nhà mình cả mấy trăm năm mình không biết á. Mà mình phải có con mắt đặc biệt mình mới thấy. Còn ở đây cứ hiện ra cho người thường cũng thấy là cái tâm lực người này rất là mạnh. Mà tại sao cái người này tâm lực mạnh? Thì nó có nhiều lý do. Có nhiều lý do. Có khi người đó cái tâm cương quyết giữ giới, cái tâm cũng mạnh. Người đó thường hay siêng năng làm việc thiện, tâm cũng mạnh.
[1:21:48]Hay là chết trong đau khổ phẫn uất, căm hờn, cái tâm cũng mạnh. Nó có nhiều trường hợp mà tâm người ta mạnh như vậy. Ừ. Nên nói nhiều cái cô gái mà còn trinh mà chết linh á là bởi vì cái họ không bị hoen ố nên tâm họ vẫn còn mạnh là như vậy. Thì trường hợp bà này là cũng vậy đó. Cái tâm bà mạnh bà thương tiếc con cháu quá. Ờ không biết lý do gì. Thì ở đây có khi có việc riêng, có khi bà giấu vàng chưa kịp nói. Không, có trường hợp đó nha chứ không phải không. Nhiều khi một tài sản lớn không nói được, cái tâm cứ thì cứ tới lui tới lui mà không nói ai được. Mà không nói được bởi vì người nhà không có số để hưởng nữa, không biết nữa.
[1:22:23]Hoặc là bà còn nuối tiếc gia đình thương yêu quá mà tâm bà rất là mạnh. Thì trường hợp như vậy á cho nên là phải cúng rất nhiều, phải lựa những thầy, những nơi rất là đức độ cầu nguyện để cho bà yên tâm về chùa bà tu. Vì cái chỗ chùa mà để bài vị của bà bà không chịu ở, chỗ đó bà không hài lòng, bà thích về nhà. Nhưng mà cái người âm dương nói chết rồi chứ nó cách trở kỳ lắm. Cái người hôm trước mình còn thương á mà ngày hôm sau chết nằm đó tự nhiên mình sợ liền, có không? Có. Đó là quy luật của vũ trụ tự nhiên rồi này, âm dương cách trở. Chúng ta chấm dứt kiếp sống này rồi là ta xây dựng kiếp sống khác, không nên nuối tiếc nữa.
[1:22:58]Nên cái nó phát sinh tâm lý sợ chứ không ai mà ôm cái xác chết hoài nổi đâu, không có. Dù ngày hôm trước mình rất thương yêu ngày hôm sau cũng phải sợ. Luật của âm dương cách trở vậy, đời sống chấm dứt. Cho nên khuyên bà là nên về chùa mà tu là phải nhờ cái người có đức độ lắm cầu nguyện mới được. Từ khi ít chăm sóc cái nhà thờ tổ tiên thì gia đình hay lục đục, xáo xáo, có phải là ông bà quở trách hay không? Rất đúng nha. Rất đúng. Nhiều khi ta gây lộn không phải vì ta nóng giận mà ta bị thế lực siêu nhiên tác động vào tâm ta. Đó, nên các vị bực các vị tác động vào tâm mình, cho nên là cứ phải tụng kinh cho ông bà mình nghe để
[1:23:38]ông bà mình siêu, làm những bổn phận cho đúng. Ừ. Có khi ngủ thấy có người đàn bà đến đuổi họ đi, đè họ 2, 3 lần. Thì trong nhà này có vong nặng quá, nhà này phải nhờ quý thầy về tụng kinh thường xuyên, lựa những vị thầy có đức độ nha, nhà này vong nặng quá. Cha con theo đạo Hồi, mẹ con theo đạo Phật. Bây giờ con theo đạo Phật, vì muốn báo hiếu cho cha thì phải làm sao cho cha được hưởng phước? Nếu mà cha còn sống á thì phải cầu nguyện cho cha nghiên cứu thêm cái nhân quả của đạo Phật nha. Tại vì trong đạo Hồi không có nhân quả, chỉ có niềm tin thôi, niềm tin thôi. Mà cái việc nên rất là, thôi nói nhiều thì không
[1:24:15]ra khỏi cửa được, thôi không nói nữa. Còn nếu cha mình chết thì mình à mình cứ chú nguyện, mình tụng kinh mình chú nguyện thì tự nhiên ở cõi bên kia cha cũng theo cũng theo đạo Phật từ từ.
[1:24:37]Vừa nghe băng mà vừa làm việc nấu ăn này nọ có được, có tội không? Không có tội, tại đâu có thời gian đâu. Thầy cho con hỏi: Người xuất hiện đầu tiên trên thế giới ở đâu ra? Câu này rất hay. Thầy có ao ước có dịp nào thầy sẽ nói về điều này. Có nhiều người cứ nghĩ là là đầu tiên có một người xuất hiện, rồi cái từ từ đẻ ra lan ra khắp thế giới. Đây là một cái suy nghĩ sai lầm của khoa học. Khoa học tới giờ này vẫn còn sai mà cứ cứ chấp vào đó hoài. Cứ nói là đầu tiên là cái người mẹ đầu tiên ở châu Phi, thầy nói châu Phi làm sao đẻ ra cái ông ngồi đây được? Không, làm sao đẻ ra cái người đẹp trai như vậy được?
[1:25:13]Thấy không? Thật ra đó, trên thế giới á loài người xuất hiện không phải một lần, rất nhiều lần và rất nhiều nơi khác nhau. 1 triệu năm trước tự nhiên ở vùng châu Âu xuất hiện một nhóm người, nhiều nhóm người. 1 triệu năm sau, Phi châu xuất hiện một nhóm người. Rồi mấy ngàn năm sau gì đi châu Á xuất hiện nhóm người, ví dụ như vậy. Và nhiều xuất hiện độc lập hoàn toàn. Cũng là gen con người nhưng xuất hiện độc lập và nhiều chỗ khác nhau nha, không phải đâu.
[1:25:44]Nếu mà từ một người đầu tiên hay một cặp vợ chồng đầu tiên xuất hiện mà đẻ ra khắp thế giới, cả loài người bị bệnh đồng huyết chết hết rồi, đúng không? Đồng huyết, cùng gen chết hết liền. Do con người ta khác gen, xuất hiện rất nhiều nơi, gen không bị trùng lặp rồi người ta lấy nhau đẻ con cái mới không bị bệnh đồng huyết. Tới giờ này khoa học vẫn bị sai hoài, thầy không hiểu tại sao. Nên đừng tin khoa học lắm là vậy, tin sơ sơ thôi đừng tin lắm.
[1:26:11]Khi bố thí tuy không cầu phước nhưng nhất định ta sẽ được quả báo tốt đẹp. Con có một vài ý kiến là có nghe nói về việc hiến xác. Đó là khi hiến xác, khi chết thì đừng có đụng tới sau 24 giờ vì đụng tới đau đớn. Còn khi hiến xác thì họ sẽ mổ ra họ lấy liền tức khắc tại vì sợ để lâu cơ thể không còn xài được nữa, mình không đem cho người khác được. Mà khi mổ như vậy rất là đau. Thì như vậy việc hiến xác tốt hay không? Hồi nãy thầy nói rồi, khi mình làm phước thì mình phải làm sao? Phải hy sinh, phải chấp nhận thiệt thòi. Yêu mà còn mất trong nhà một mớ nữa, chứ đừng có nói mà mình mà làm phước phải không?
[1:26:47]Làm phước là phải mất mất nhiều mớ chứ, phải không? Ờ. Ý nghĩa của chú Đại Bi Bát Nhã thì phải hiểu nha, phải hiểu. Hiểu, tụng mới có kết quả, mới có công đức, mới chuyển hóa được tâm hồn mình. Còn mình tụng Đại Bi Bát Nhã mà tụng như một cái máy mà tin rằng có phước, xin thưa không có phước. Thầy nói thẳng một câu vậy á. Ai giận ráng chịu. Phải hiểu nghĩa, tâm mình mới được chuyển hóa, chứ thầy chưa nói có phước. Có phước là phải bước ra giúp ai đó mới có phước, chứ ngồi tụng kinh chỗ không có phước đâu. Ngồi thiền thì thân tâm phải trong sạch, bây giờ cư sĩ tại gia ngồi thiền có được không? Hay chỉ nên lễ Phật làm phước?
[1:27:30]Bây giờ thầy hỏi nè, có hai thằng ăn trộm cùng khởi hành đi ăn trộm trong một đêm, nhưng một thằng đó: Mày chờ tao ngoài cửa, tao vô chùa tao lạy Phật rồi tao mới đi ăn trộm; còn một thằng không lạy Phật, đi ăn trộm luôn, thì thằng nào đỡ hơn thằng nào? Thằng có lạy Phật về sau nó còn có cái nhân để nó tu hành. Về sau có thể nó làm chó nhưng mà vô chùa nó ở, còn thằng kia là đọa địa ngục mất luôn. Cho nên, dù ta không được hoàn thiện hoàn toàn nhưng ta có tu vẫn hơn người không tu. Nói: Thôi, con có vợ có chồng rồi con không ngồi thiền, đó là một sai lầm. Càng có vợ có chồng càng phải ngồi thiền.
[1:28:06]Ngồi cho tới khi nào mà mình không cần chồng mình nữa, cần vợ mình nữa là thành công.
[1:28:14]Có những người cư sĩ vậy, họ tu một thời gian cái họ sống với nhau như một đôi bạn và họ thấy rất hạnh phúc. Họ mới nói với thầy, nói: Ngày xưa tụi con yêu nhau mà sống cứ giận hờn nhau hoài mệt thấy mồ. Từ khi biết đạo rồi cái sống với nhau như người bạn á, cùng lo những việc phước, cùng lo làm kinh tế gia đình mà sống vui không bao giờ gây nữa hết, và mới thấy ồ làm bạn sướng hơn làm vợ chồng. Đó, thì Nhưng mà cái người cái người mà tu không kịp á mới buồn. Ví dụ người vợ tu lẹ quá họ tiến lên, còn ông chồng nói: Sao em không còn yêu anh nữa, lúc này sao lơ lơ với anh này kia nọ. Nói: Thôi anh ráng tu đi, anh cũng lơ em lại cái huề.
[1:28:48]Nhưng mà ông chồng ông chưa theo kịp á, mới rắc rối như vậy. Nói cúng thí thực có người nói là cúng không tốt, sao mà không tốt được? Mình có tâm thành mình cúng là đều rất là tốt hết nha, đừng có sợ, cứ ráng cúng thí thực cho người âm họ ăn.