[0:11]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:16]Hôm nay chúng ta nghe tiếp về các pháp Ba La Mật. Hôm trước thì chúng ta đang nói về cái trì giới Ba La Mật.
[0:33]Vấn đề trì giới đó, cái căn bản của nó là mình giữ kĩ để không phạm những cái sai lầm, những cái tội lỗi, những cái khuyết điểm. Thì chúng ta đi từng chút chút xíu, nó liên quan vì cái giới của người cư sĩ khác mà giới của người tu sĩ nó cũng hơi khác một chút. Bây giờ chúng ta nói theo những cái giới căn bản rồi chúng ta sẽ nói cái thành Ba La Mật là cái gì. Như bây giờ chúng ta biết cái giới ăn cắp đi, là một cái tội lỗi mà người Phật tử phải tránh không làm, nhưng đó mới là trì giới chứ chưa có thành Ba La Mật. Ba La Mật là cái gì nó đạt đến cái hoàn hảo, trọn vẹn, không còn một chút sơ hở nào nữa,
[1:25]thì cái gọi là Ba La Mật ở đây đó nó phải là giữ được tới tận ở trong tâm mình không còn cái tham lam thì mới thành Ba La Mật. Như bây giờ mình thấy bây giờ thấy người ta có cái món đồ tốt, mình đưa tay mình lấy bỏ túi thì ngay đó là một cái sai lầm. Đó là phạm tội, phạm giới. Nhưng bây giờ mình tu Ba La Mật á là đến cái độ thấy người ta có món đồ tốt, biết là tốt, mình nhiều khi cũng cần, cũng thích, cũng thèm, nhưng mà ngay cái tâm vừa mới nhóm động thích á, mình biết ngay đó là cái tham phải buông xả, thế là bỏ cái tâm đó xuống liền. Thì sửa được tới cái lỗi ở trong tâm á thì mới gọi là đi dần đến cái pháp Ba La Mật.
[2:19]Cái trì giới là vậy, cho nên cái trì giới thường là nhiều khi tâm vẫn còn muốn nhưng mà sợ tội rồi không phạm thì đó là giữ giới, giữ giới căn bản của người cư sĩ hay của người tu sĩ. Còn mà kiểm soát luôn vào trong cái tâm của mình đừng để cho nó nghĩ cái điều sai thì là đang đi đến cái Ba La Mật. Bây giờ ví dụ như nói cái sát sinh, cái sát sinh thì cái nặng của nó là giết người, giết những con vật lớn, vân vân. Nhưng mà mình phải tiến lên là không phải là giết hại nữa mà là dùng nhục hình mình đã không có dùng tới. Nhục hình là gì? Nhục hình là mình đối xử tàn bạo như là mình đánh đập, giam cầm,
[3:08]ức hiếp, đại khái cái gì mà đối xử người ta tàn bạo làm cho người ta phải đau đớn nơi thân xác, đó là cái nhục hình thì mình cũng không dùng tới nhục hình nữa chứ không phải là gọi là sát sinh. Chứ nếu mà cứ căn cứ theo giới không có sát sinh thì mình khi mình đánh người ta, mình vẫn nghĩ là không phạm giới. Không phạm giới vì giới là cấm giết thôi chứ không có cấm đánh, chứ khi mình đánh được, nên không, mình phải tiến lên cái là không dùng nhục hình với chúng sinh. Nhưng mà cái gọi là không dùng nhục hình chứ nó chưa phải là cái gốc. Mà cái gốc nó là gì? Cái gốc nó là trong tận trong cái tâm mình không còn có cái ác độc.
[3:53]Chính cái ác tâm á mà mình mới nỡ làm cho người khác đau đớn, nên người mà giữ cái giới mà đến gọi là Ba La Mật thì trừ diệt luôn cái ác tâm đầu tiên trong lòng mình, là đối với chúng sinh không còn muốn cái tổn hại cho người khác nữa. Như có một cái chú nhỏ vậy, mỗi lần giỡn với các bạn mà bực lên cái là đánh bạn mình đau, thì đó là cái tâm ác ở đâu không biết mà nó rớt vào trong lòng thì điều đó là phải cần phải vượt qua. Không nghĩ được cái đau khổ của người khác như thế nào, không thương xót được, nên cái điều đó là gọi là ác độc. Thì người mà đi tìm cái giới Ba La Mật trong cái các pháp Ba La
[4:40]Mật thì mình đi dần, đi dần đến cái tâm của mình để vượt qua. Nhưng mà nói cái ác độc á là
[4:50]sẵn sàng đối xử tàn bạo làm cho người khác đau đớn gọi là ác độc. Cái ác độc này nó nhiều lắm. Ví dụ mình đánh người ta, giết người ta, mà nhiều khi trong tâm mình có cái mưu mô, hiểm độc hại cho người ta tan nhà nát cửa, mất hết cái địa vị, danh dự thì cái đó cũng là cái ác độc mà mình sẵn sàng làm điều đó, tức là làm điều đó coi nó là một cái chuyện bình thường gọi là ác độc. Ở đây trong đạo Phật mình thì cái hay là đạo Phật kêu gọi lòng từ bi, đồng thời là dựa trên cái luật nhân quả, nên thường những người Phật tử mà thấm nhuần giáo lý đạo Phật dù chưa nhiều lắm thì đã thấy cái ác tâm muốn hại người khác là một điều lầm lỗi.
[5:42]Vì vậy đạo Phật là một đạo khá hòa bình trên thế giới này. Khi nào mà chúng ta nói về các vấn đề xã hội, tôn giáo mà mình nói tới Hồi giáo rồi mình thấy một cái tôn giáo họ không có cái nền tảng để mà giữ được cái tâm ác độc con người ta lại. Họ sẵn sàng đối xử tàn bạo với nhau vì cái mục tiêu của tôn giáo, có thể là vì thánh Allah mà họ có thể giết người, đánh người một cách bình thường được, nên những cái tôn giáo đó bị cái sơ hở như vậy. Mình may mắn ở nơi đạo Phật nên mình tu tập cái tâm từ bi hoặc là mình do dè dặt sợ nhân quả mà không dám gây tổn hại người khác. Ở đây, cái mà vì nhân quả mà mình không dám gây tổn hại người khác thì đó chưa
[6:35]thành cái giới Ba La Mật, mà cái giới Ba La Mật là phải đối với chúng sinh luôn luôn sợ chúng sinh bị đau khổ mà phải tiến lên lên cái lòng từ bi là lúc nào cũng mong muốn cho mọi người được yên vui, được hạnh phúc. Cái từ bi trong đạo Phật thì nó sâu sắc lắm, mà như chúng tôi nói vậy, mình tu tập một, hai năm nó chưa đủ. Như vừa rồi có một vị thầy đó lên chùa với tôi chơi. Thì lúc đó có một cái chuyện, thì tôi sực nhớ tới có một cái vị thầy khác, nghe nói là ông đòi hoàn tục, thì tôi biết là mấy thầy đang ngồi đây là có biết vị thầy kia thì tôi hỏi, tôi hỏi là: "Quý thầy có nghe chuyện thầy đó đòi hoàn tục hay không?" Cái nói:
[7:24]"Dạ thưa thầy, ổng hoàn tục rồi chứ không có đòi nữa." Thì tôi nghe thì tôi xót xa, tôi xót xa nhưng mà tôi biết cái nhân quả rồi, tại vì từ trước là tôi đã từng sống gần ông thầy kia và tôi biết cái cách tu, cái tập cho nên tôi không ngạc nhiên khi thấy ông phải hoàn tục, vì cái nhân quả ổng gieo không có đủ mạnh hay là cái phước làm tăng nó không có mạnh. Nghe thì thấy xót xa, nhưng mà biết chuyện không tránh được. Mà khi tôi đang xót xa như vậy, thì mấy thầy kia lại lên tiếng công kích, công kích ông thầy hoàn tục, cho rằng ông đã làm nhiều chuyện không xứng đáng, làm mang tai tiếng, thế này thế kia.
[8:07]Thì tôi lặng thinh tôi không có nói. Một lát sau khi mà bàn về vấn đề tu tập thì tôi mới nói đến cái lòng từ bi, và tôi khuyên quý thầy đó là nên tu tập từ bi. Thì ông thầy kia ông nói, nói: "Dạ, con từ bi lắm thầy." Ông nói câu đó thì tôi hiểu rằng ông có thể ông bố thí hơi nhiều. Nghĩa là ông có thể có tiền ông không giữ cho mình mà hay bố thí rộng rãi và ông nghĩ rằng đó là từ bi. Tôi nói không phải, chúng ta có khi làm điều tốt, nhưng mà cái điều tốt chưa phải là tâm từ bi, vì đó là cái tốt bằng lý trí, mình biết chuyện này đúng, chuyện này sai, hay mình chọn cái chuyện đúng mình làm, mình tránh cái chuyện sai, thì cái điều mà làm điều đúng
[8:48]có khi mình giúp người này cái này, giúp người kia cái kia vì mình biết điều đó nên làm, cái đó chưa phải từ bi. Cái từ bi là lòng thương nó tự nhiên đó, lòng thương nó tự nhiên, nghĩa là khi thấy người ta trong cái hoàn cảnh khổ mà mình thấy cái trái tim mình nó thúc đẩy. Ví dụ như tôi dẫn lại ngay câu chuyện hồi nãy đi, tôi nói như nghe chuyện ông thầy đó hoàn tục, chúng ta không nên nói bằng cái giọng gay gắt mà phải biết xót xa. Bởi vì người tu theo đạo Phật, không phải lúc nào cũng dửng dưng là đúng với đạo Phật đâu. Khi chuyện oan trái, nghịch cảnh nó tới với mình mình dửng dưng, điều đó đúng, nhưng mà thấy người khác khổ mà dửng dưng
[9:29]thì đó là sai đạo Phật liền, chứ không phải đúng đâu. Đừng tưởng nói à đạo Phật là tâm bất động, trong mọi hoàn cảnh lúc nào cũng bất động mới là đạo Phật, không có hiểu vậy là sai đó. Cái cái từ bi rất là quan trọng mà cái bi tâm nó xuất hiện, cái đó mới đúng với đạo Phật. Và tôi khuyên quý thầy đó là nên tu tập từ bi vì sao? Như nói là cái từ bi mình phải tu liên tiếp hai, ba năm mới bắt đầu nó có cái gốc ở trong lòng mình, và tu suốt đời vẫn chưa đủ. Nên ở đây chúng ta nói về cái giới giới sát này, tức là không giết hại, rồi tiến tới cái không nhục hình đối với chúng sinh, nhưng mà tiến tới luôn là
[10:13]không có cái ác tâm với chúng sinh, mà muốn trừ cái ác tâm thì phải có một cái tâm để thay thế, đó là cái tâm từ bi thương yêu chúng sinh. Cho nên, tu mà tới cái giới Ba-la-mật thì vô tình nó đụng luôn tới cái tâm từ bi là tứ vô lượng tâm. Mà nói tới không còn ác độc á, nó vẫn còn là một cái cạn, nó vẫn còn là một cái thô. Cái cái nhẹ hơn của những cái ác tâm đó là những cái tâm sân này, nóng nảy, thù hận, hung dữ. Thì những cái tâm này, chúng tôi có phân tích trong cái loạt bài mà giảng cho quý Tăng Ni về tâm lý đạo đức, hôm nay chỉ nói phớt phớt chứ không có kỹ. Tức là cái tâm ác độc là cái tâm
[10:56]tạo nghiệp nặng nhất, nhẹ hơn một chút là cái tâm hung dữ. Hung dữ thì nó chưa tới ác lắm, nhưng mà nó có thái độ mạnh và cũng tàn nhẫn, mặc dầu chưa gọi là ác. Rồi nhẹ hơn một chút là cái tâm nuôi cái tâm thù hận, nuôi tâm thù hận là kéo dài cái sự giận ghét của mình lâu ngày và có cái ý muốn trả thù. Còn cái sân là cái nổi nóng, mình không có giữ được bình tĩnh khi gặp cái chuyện gì đó, mình phản ứng mạnh, có thể là trong nhất thời thôi, nhưng trong nhất thời đó mình đã lỡ tạo một cái số nghiệp gì đó. Như nhiều người nóng quá cái chửi bậy. Chửi bậy nhiều khi cũng xúc phạm tới người khác, cũng thành cái nghiệp.
[11:37]Rồi có người trong lúc nóng quá, đánh ai một bạt tai, cái đó thành cái nghiệp. Nên ừ đó là cái nóng bất ngờ, nó không nguy hiểm lâu dài nhưng mình cũng dè dặt, trong lúc đó có thể tạo cái nghiệp rất nguy hiểm, rất nguy hiểm, không biết chừng được. Rồi như cái giới tà ngữ là giới nói bậy thì nó tới bốn điều, như ừ là không có dùng ác ngữ, tức là không chửi người khác nặng nề. Ví dụ như là mình cái này trong quy y thì có giải thích, đây mình tiện học cái giới mình nói sơ sơ. Ví dụ như là ừ trong lúc giận, mình giận con, giận cái, giận hàng xóm, mình chửi bậy, người ta là người cái mình mắng người ta đồ ma,
[12:25]đồ quỷ, hoặc là ma quỷ coi nó còn nhẹ mà nhiều khi mắng người ta là đồ trâu, đồ chó là vậy thì cái đó là ác ngữ, hoặc là giận quá cái mình mình hăm, nhiều khi hăm á, "Tao tao đánh mày chết bây giờ." Ví dụ vậy, thì đánh cái câu đó nói thì không có làm, cái câu đó riết nói thành thói quen thôi nhưng mà vẫn trong đạo Phật vẫn xếp nó vào loại ác ngữ, lời nói ác độc, không nên. Thì cái câu mà nói mà "Tao đánh mày chết bây giờ", câu đó nghe còn nhẹ, chứ ngoài đời có nhiều câu còn rùng rợn hơn nữa. Ở đây có ai sử dụng không? Nói thử cho mọi người nghe coi? Thôi, tôi cũng không rành lắm. Có những câu gì nó rùng rợn hơn mấy câu đó nữa đó.
[13:03]Ừ không biết đây có ai biết không? Thì đó cũng là do cái tâm ác độc, mình nói không làm thế vậy chứ mà nó thành hành động. Đến một kiếp nào đó, ví dụ mình là một con người có thể làm tướng cướp hoặc làm cái chuyện gì giết người được thì cũng là do cái đó, cũng là do cái ác tâm đời trước, cái lời nói đời trước không làm mà đời khác sẽ làm. Như ừ có người hỏi tôi những người mà đao phủ thủ á là có tội hay không? Thì tòa tuyên án tử hình thì phải đem tội nhân ra thì có mấy người đứng cầm súng bắn, hoặc là hồi xưa mà còn ừ chặt đầu á thì đưa người ta vô thì có cái người đao phủ thủ cầm cái máy chém, ừm hoặc là thắt cổ vậy, mấy cái cái án tử hình á.
[13:50]Thì nói cái người mà thi hành án như vậy có tội hay không? Thật ra thì mình cũng khó nói. Bây giờ mình kết tội như vậy thì cũng không được, vì đây là cái người mà quyết định cái án là ông ông chánh án chứ không phải là cái người, cái người kia vì họ đi làm thuê thôi, họ làm ăn lương thôi. Họ làm cái nghề đó mà cũng không ai mà làm nghề đó mà vui sướng nổi hết. Nhưng mà cái nghiệp nào mà đưa đẩy họ vô tới cái chỗ đó, đây là cái nhân quả. Chứ không ai muốn hỏi: "Anh làm nghề gì?", nói: "Tôi đi làm nghề cắt đầu mấy người tội nhân chết." Không ai dám khoe cái nghề đó ra hết, phải không? Nó như vậy, không hay ho gì mà về rồi tối bị ám ảnh nữa.
[14:26]Nhưng mà cái nhân quả gì hết đứa, sao đi vòng vòng cả một cái đất nước mấy chục triệu, lọt chọn ngay đúng mình vô bắt vô làm cái nghề đó? Là chính vì những đời trước cái tâm họ, cái miệng họ đã gieo cái nhân như vậy, cũng là ý muốn á là ừ giết người hay những lời nói hăm dọa giết người gì đó. Nhưng mà không phải là cái muốn thực hành, nhưng mà chỉ lời nói, ý nghĩ thôi. Nhưng đời này khiến đưa đẩy mình vào cái nghề nó nó nó khắc nghiệt, nó ngang trái như vậy. Nên mình không có dùng cái lời nói làm đau đớn người khác hay là chửi mắng người khác, đó là cái ác độc. Mình trở lại vậy, cái chỗ này cũng phải trừ cho được cái tâm ác độc.
[15:09]Rồi cái lời nói có cái là không nói sai sự thật. Không nói sai sự thật. Cái này thì ừ tôi có giảng trong cái băng Giới luật và cũng có nói lại trong cái bài Tâm lý đạo đức về hạnh chân thật. Hôm nay không có nói kỹ.
[15:26]Tức là cái tâm mình yêu chuộng sự thật, cái người mà yêu chuộng sự thật thì dễ dễ đạt được cái chân lý trong đạo, dễ tìm được đạo lý do mình yêu chuộng sự thật. Cái nhân mà yêu chuộng sự thật thì nó đưa tới cái quả là tìm thấy được cái sự thật tuyệt đối là đạo, đạo lý, sự giác ngộ là tuệ giác. Đó là cái nhân mình yêu thích sự thật. Nhưng mà trong cuộc sống muốn nói dĩ nhiên là đa số, đa phần, hầu hết trong cuộc sống là mình nói thật hết, nghĩa là chuyện gì ai hỏi có gì cứ nói, không cần phải giấu giếm. Vì sao? Vì trong đời sống mình không có gì mình phải không làm điều sai gì để phải che đậy. Đó là cái hạnh như vậy.
[16:09]Nhưng có điều mấy người buôn bán hay than là: "Nói thật không được thầy ơi, nói thật không được." Ừ không biết làm sao, ví dụ nói ơ: "Muốn bán món hàng đó 15.000đ, thật ra mình mua thì có 10.000đ thôi, thôi bán rẻ cho anh đó, cái này là tôi mua hết 14.500đ nè, anh á tưởng bán 15.000đ, chứ người khác là đòi 17, 10.000đ liền." Thì cũng phải nói dối một chút để mình mới có lời, rồi nói riết thành quen rồi. Không biết làm sao, ở đây có đúng không ta? Sao mà đông vậy ta?
[16:41]Thôi, bây giờ chuyện buôn bán khó nói thì bỏ qua, mình nói về chuyện đạo lý. Nhưng mà Phật dặn không phải luôn luôn nói sự thật là đúng, là tốt. Đây là điều Phật dặn đó. Chúng ta chỉ nói sự thật khi nào điều đó nó có lợi cho người nghe, cho mọi người. Có những người mà họ không đáng nghe sự thật, nói đến họ không có lợi thì đừng nói, thì đừng nói. Như ừ ví dụ ví dụ như bây giờ có một cái vị đó, vị tôn túc đó nổi tiếng uy tín, rồi cái vị đó có một cái khuyết điểm. Dĩ nhiên là so với cái đạo lực vị đó thì với cái khuyết điểm này nó bao nhiêu, nhưng mà vị đó có cái khuyết điểm như vậy, mình biết.
[17:24]Nhưng mà không bao giờ nên nói, không bao giờ nên nói. Vì cái vị đó khuyết điểm từ từ chắc ổng cũng sửa, ổng cũng có trí tuệ ổng sửa, chứ cũng chẳng cần tới mình phải rêu rao. Mà khi mình nói điều đó ra đó thì những người nghe họ giảm niềm tin với một chút. Mà khi giảm niềm tin với cái một vị nào đó cái họ bớt tinh tấn một chút. Thế là không có lợi cho cái người nghe. Nhưng vì vậy, có những chuyện mình không nên nói thật. Ơ im lặng chứ không nên nói, chứ không phải là có chuyện gì cũng nói. Hoặc là mình biết hai người đó ghét nhau. Cái người này họ vừa nói vừa mới nói xấu người kia một trận quá
[18:03]chừng với mình, thì mình cũng không nên thật thà mà thâu băng lại rồi qua phát cho người kia nghe lại, phải không? Làm nó tăng thêm oán thù, nên mình nghe xong rồi mình delete, mình xóa luôn cái băng đó, không có nói tới nữa. Như vậy cho nó xong. Đó, có những cái không nên nói sự thật. Mà chỉ nói sự thật cho những người đáng nghe, còn hầu hết mình không nên nói dối. Nó vậy, vì mình yêu chuộng sự thật. Sự thật nó có cái sức mạnh. Có những người vì muốn cho người kia họ phát tâm tốt, cho nên đã nói dối. Nhiều chuyện ngoài đời thì nó nhiều lắm, mình nói chuyện trong đạo thôi. Có người muốn cho người ta tu, cứ khen cái ông thầy đó,
[18:42]trời, ông thầy đó ổng hay lắm, ổng tuyệt vời, ổng đắc đạo cao, nhiệm biếc. Trong thâm tâm mình biết ông thầy đó cũng chưa tới mức độ đó, nhưng mà mình nói như vậy để cho cái người kia họ thích, họ bước vào, họ tu. Thì có thể làm cho người kia phát tâm một chút, nhưng về lâu về dài nó không có tốt, rồi sự thật nó vẫn lòi ra. Rồi người ta lại thối tâm trở lại. Cho nên cái hay nhất vẫn là cái nói lên sự thật, như thế nào nói thật thế đó. Hoặc là ví dụ như có nhiều người xuất thân từ cái chỗ một cái thân phận hèn kém, từ cái gia đình nghèo khổ, đến bây giờ thì mình làm ăn khá lên, rồi không muốn ai biết cái thân
[19:24]phận của mình, rồi im lặng giấu thì cái điều đó cũng là cái không hay, không cần phải giấu điều đó. Ví dụ như là có những vị thầy, như bản thân tôi cũng vậy. Như ngày nay thì tôi tu hành thì cũng được hai, ba người mến, nhưng mà thường thì năm, sáu người ghét. Thì ừ nhưng mà khi mà ai hỏi chuyện tôi về tuổi ấu thơ thì tôi luôn luôn kể cái chuyện tuổi thơ mà nghèo khổ của tôi vậy. Thì điều đó nó là cái sự thật, không bao giờ nên che đậy nơi bản thân mình như vậy, vì sự thật nó có cái sức mạnh của nó. Mà khi mình nói thật thì mình có cái nhân lành là mình dễ tìm thấy sự thật, cái sự thật tuyệt đối của đạo.
[20:05]Cái sự thật tuyệt đối của đạo nó đòi hỏi mình gieo được cái nhân tuyệt đối chân thật trong đời sống. Dĩ nhiên là tránh cái sự thật mất lòng thôi, chứ còn mọi điều trong đời sống cố gắng luôn luôn nói thật, cố gắng như vậy. Mà để nói được điều chân thật thì mình cũng phải sống hết sức là tốt, không có cái gì sơ hở thì không có gì phải che đậy, đó là muốn nói thật phải vậy. Mà nói được thật, sống được chân thật thì có ngày mình giác ngộ được chân lý, vì nó là nhân quả như vậy. Mình tránh dùng cái lời nói mà mưu lợi cho mình. Cái lời nói mà mưu lợi cho mình á thì cái đó nó sai trên giới, nhưng để đi tìm tới cái ý nghĩa Ba-la-mật thì mình sửa cái gì ở trong tâm?
[20:49]Do cái tâm gì bên trong mà mình phát ra thành cái lời nói để mưu lợi cho mình? Nói dối để mưu lợi cho mình. Do tâm gì bên trong?
[21:04]Tâm gì? Thì tâm ích kỷ phải không? Tham vọng, tham lam gì đại khái vậy. Đó, từ cái tâm đó. Cho nên nếu mình sửa cái lỗi bên ngoài là nói dối để mưu lợi cho mình thì phải sửa tới tận ở trong tâm của mình là cái tâm ích kỷ, tham vọng, tham lam này.
[21:27]Còn trong giới cũng nói là không được nói lời chia rẽ,
[21:33]mà không được nói để cho người này ghét người kia, người kia ghét người nọ thì nó không nên. Vì cái tâm của đó là mình phải yêu sự hòa hợp, yêu sự hòa hợp trong cuộc đời này. Con người ta đau khổ vì chia rẽ, ganh ghét với nhau nhiều quá. Nhưng mình là người đệ tử Phật thì hàn gắn lại những cái tan vỡ của cuộc đời này, đừng để nó chia rẽ nữa. Tôi nhớ nghe nhà nhạc sĩ Văn, Văn Cao hả? Văn Cao. Ông có làm cái câu thơ: "Bây giờ không còn những tiếng nổ to, nhưng còn những tiếng rạn vỡ." Cũng là cái than thở cái sự chia rẽ trong xã hội đó. Một cái người, một kẻ sĩ như vậy, kẻ sĩ có cái tâm hồn mà nhìn cuộc
[22:20]đời thì luôn luôn chỉ muốn cho con người thương yêu nhau. Chỉ có người mà không có cái tâm á thì mới nhìn cuộc đời dửng dưng. Thấy người này ghét người kia, người kia ghét người nọ, mình thấy mình bình thản. Chứ còn người mà có một cái tâm hồn thì chỉ muốn cho mọi người thương nhau. Cho nên cái tâm mà muốn mọi người thương nhau á, nó là một cái đạo đức, đạo đức rất sâu sắc. Đến nỗi mà Tăng, ý nghĩa của Tăng bảo là tượng trưng cho sự hòa hợp. Cho nên cái giá trị gọi là sự hòa hợp trong cái cuộc sống này nó rất là quan trọng. Và chúng ta phải yêu quý cái sự hòa hợp giữa mọi người là vậy. Bây giờ nói qua cái giới gọi là giới tham dục.
[23:10]Thì ở đây vì là cư sĩ cho nên chúng tôi không có nói nhiều, không có nói kỹ. Chúng tôi chỉ nói tổng quát thôi. Chứ nếu là tăng ni thì cái giới này mới nói kỹ từng chút. Nơi cư sĩ thì khi mà thọ tam quy ngũ giới thì giữ cái giới gọi là không tà dâm, tức là không có cái quan hệ tình cảm ngoài vợ hay chồng mình. Đó là như vậy. Nhưng mà cái người xuất gia thì giữ luôn không có rơi vào ái dục. Ở đây chúng ta đi từng bước. Chúng ta nhớ lại trong Tứ Diệu Đế thì Phật nói thế này: "Ái dục là nguyên nhân của của đau khổ." Phải không? Ở đây tất cả chúng ta đều thuộc điều đó. Bây giờ chúng ta đi sâu lại một chút cái nguyên nhân của đau khổ xa hơn.
[24:11]Cái từ ban đầu á đúng ra phải gọi là vô minh là nguyên nhân của tất cả. Cái vô minh nó là nguyên nhân của luân hồi sinh tử của đau khổ. Vô minh tức là không biết rõ, là ngu si là không biết rõ. Do mình ngu si không biết rõ cho nên nó cái hệ quả là nó tạo thành một cái, một cái là cái chấp ngã. Những cái này là những cái chuyện lớn, nó không phải là do ý nghĩ mà mình tạo thành được, mà này rất là sâu dày. Cái vô minh không phải là mình hiểu đúng cái là hết, không có. Nó là cả một khối nặng nề. Do cái vô minh ngu si không biết rõ nên mình tạo thành cái chấp ngã, tức là chấp có cái ta. Thì cái chấp ta này nó cũng khủng khiếp lắm,
[24:57]nó như cái núi á, chứ không phải là nói: "À, à tôi biết rồi, cái ta này không có thật, chấp ta là sai, tôi không thèm chấp ta nữa." Nói vậy, hiểu như vậy vẫn không hết được cái chấp ngã. Vì cái chấp ngã nó thật sự như một quả núi á, nó dày như vậy, cứng như vậy, nặng nề như vậy. Đó. Rồi từ cái chấp ngã này mới sinh ra thêm một cái nữa là cái ích kỷ. Đi từ bước như vậy: vô minh nè, sinh ra chấp ngã, chấp ngã mới sinh ra cái ích kỷ. Tâm ích kỷ là chỉ muốn cái điều lợi cho mình, nghĩ về mình, hướng về mình gọi là cái ích kỷ. Bây giờ thì chúng ta tới cái ích kỷ này chúng ta thấy nó bắt đầu nó rõ hơn, nó dễ nhìn thấy hơn nơi tâm của mình.
[25:47]Tất cả chúng ta ngồi đây, chúng ta hầu hết đều là đệ tử Phật. Có thể có người nào đó một vài người nào chưa quy y, nhưng mà tâm cũng đã hướng về với Phật pháp rồi. Mà khi chúng ta hướng về với Phật pháp hoặc là đã là đệ tử Phật rồi, thì chúng ta đều biết quý trọng cái đời sống vị tha, nghĩa là mình sống để thương yêu và giúp đỡ cho mọi người, ai cũng như vậy, ai cũng như vậy. Chúng ta yêu quý cái điều đó, chúng ta thấy cái đời sống đó là cao đẹp và chúng ta không muốn ích kỷ nữa. Chúng ta biết cái đời sống ích kỷ nó là sai lầm, là tăm tối, là thấp hèn, ai cũng biết điều đó hết. Biết như vậy, mà muốn như vậy,
[26:34]muốn được sống vị tha, nhưng chúng ta có dễ vượt qua không? Dễ không? Nó cũng không dễ. Nó không quá khó như là vượt qua chấp ngã, chấp ngã thì rất khó vượt qua. Vì nó như cái núi. Còn cái ích kỷ thì bắt đầu nó rõ nét hơn, mình từ từ mình kiểm soát được nó, thấy được nó. Như mình có thể là sống một đời sống để làm việc từ thiện, sống vị tha. Như bản thân là chúng tôi đây là những người xuất gia thì chúng tôi cũng phải mang cho mình một cái lý tưởng là cố gắng sống một đời vị tha, giúp ai được điều gì đều cố gắng mà giúp đỡ. Thì cái lý tưởng là như vậy, lý luận là như vậy, nhưng mà trong thẳm sâu hoặc trong rất nhiều vấn đề từng chút
[27:24]từng chút thì không ai thực sự vượt qua được cái ích kỷ này hết. Có thể là chúng ta tốt, mình làm được nhiều việc từ thiện, giúp đỡ được nhiều người. Nhưng nó là cái bề mặt phía trên thôi. Mà như vậy cũng là tốt rồi, chứ còn sự thực mà vượt qua được cái sự ích kỷ hoàn toàn thì cũng phải xấp xỉ A La Hán. Tuy nhiên, dù chưa được cái đạo quả đó A La Hán, chúng ta cố gắng sống một đời vị tha, nó cũng là gieo cái nhân để cho mình vượt qua được cái ích kỷ. Chứ cái ích kỷ tiềm tàng nó khủng khiếp lắm. Rồi cái ích kỷ á nó có một cái nhân quả nó đưa đến là cái tham ái. Dĩ nhiên cái ích kỷ thì nó sinh ra nhiều cái lắm, sinh ra rất nhiều cái.
[28:12]Nhưng nó có một cái rất mạnh mà nó sinh ra nó đưa mình vào đau khổ là tham ái. Tham ái gọi là tình thương yêu riêng tư đó. Tình thương yêu riêng tư thì đây nó cũng là cái bản năng rất mạnh của con người, cho nên hầu hết khó có ai vượt ra khỏi. Như quý cư sĩ là tất cả đều phải sống đời sống vợ chồng là cũng vì cái tham ái này nó có mặt trong thẳm sâu của chúng ta. Nó vừa là cái duyên nợ của nhiều đời mà nó vừa là hệ quả của cái tâm lý ích kỷ tiềm tàng. Rồi có những người gọi là xuất gia đi tu, nhưng mà cũng không phải là dễ vượt qua được điều này. Có thể do giới luật, họ giữ giới cho nên họ không bị,
[28:57]không bị thôi chứ không phải là đã vượt qua được, không phải là tẩy được sạch được cái tham ái trong lòng mình. Nhưng mà nhờ cái giới luật cho nên họ không bị bị vướng phải thôi. Nên cái tham ái cũng là cái rất là nặng, là tình thương yêu riêng tư. Tình thương yêu riêng tư thì nó có nhiều, ví dụ như cha mẹ thương yêu con cái, con cái thương yêu cha mẹ, thương yêu họ hàng, anh chị em, quyến thuộc mình, bạn bè, những người tốt với mình, nó cũng đều có liên quan đến cái tình thương yêu riêng tư. Nhưng mà mạnh mẽ nhất là tình thương yêu nam nữ, tình thương yêu lứa đôi đó, cái đó mà đưa đến vợ chồng
[29:34]đó, thì đó là cái tình thương yêu rất là mạnh. Rồi tham ái nó đưa đến cái gì? Đưa đến tham dục. Tham dục. Trong danh từ đạo Phật gọi là tham dục, mà danh từ bây giờ gọi là tình dục.
[29:53]Cái tham dục này nó là gọi là bản năng tự nhiên của chúng sinh, gọi là bản năng tự nhiên.
[30:05]Tức là trong cơ thể con người ta nó có cái hệ thống thần kinh và hệ thống nội tiết tố luôn luôn nó thúc đẩy con người ta thoả mãn cái tham dục này.
[30:21]Ở đây nó thuộc là nghiệp, mà có nhiều người còn gọi nó là sinh lý. Sinh lý gọi là lẽ sống đó, nghĩa là không có nó là chết, nên cái điều này đúng ra nó không có đúng lắm đâu. Tại có nhiều người ví dụ những người xuất gia họ đâu có, có chết chóc gì đâu, sống nhăn. Nhưng mà nhiều người họ cường điệu quá, mà cho nó là gọi là cũng là một trong những chức năng sinh lý không có là chết, thì cái điều này nó không có đúng. Nhưng mà phải hiểu rằng cái sự ràng buộc, cái sự thúc đẩy của nó rất là mạnh. Mà tại sao như vậy? Tại vì nếu mà mình phân tích theo y văn á, theo những tài liệu y khoa là vì nó do là nội tiết tố, nội tiết tố.
[31:03]Ví dụ như người nam, cái nội tiết tố testosterone tiết ra từ tinh hoàn đưa đến nó xuất hiện cái tâm lý ở trong não của họ rất là lạ là luôn luôn ưa thích người khác phái đã phát triển giới tính. Cái nguyên văn nó nằm trong cái tài liệu y khoa. Đó là testosterone của người nam như vậy. Còn cái estrogen của người nữ thì nó cũng đưa đến một cái tâm lý là thích được người nam thương yêu, à chiều chuộng, âu yếm, vuốt ve. Cho nên chúng ta thấy thiên nhiên đã gài sẵn, gài sẵn cái ái dục trong con người mình, mà nó là nội tiết tố nên nó thấm vào máu, nó thấm vào thần kinh, nên nó rất là mạnh, rất là mạnh.
[31:54]Nhưng mà khi nó có rồi thì nó là cái động lực để đưa mình cứ đi trong luân hồi sinh tử. Và cái chỗ này là mình đặt cái vấn đề giới luật là ngay cái chỗ này, tức là đi tới cái ngọn rất cao. Cái gốc của nó nằm ở vô minh, đi lần qua chấp ngã, qua ích kỷ, qua tham ái rồi tới tham dục. Thì ngang cái tham dục này thì giới được đặt thành. Đó chúng ta thọ giới, người cư sĩ cũng đặt cái giới tà dâm, người xuất gia thì cũng đặt cái giới là không có dâm dục, thì cũng đều ngang cái chỗ tham dục này hết. Nhưng mà chúng ta thấy điều này nó phức tạp là vì nó là bản năng trong nội tiết tố. Và chính vì nó là bản năng trong nội tiết tố nên đã xuất
[32:35]hiện một cái khuynh hướng như ở bên Âu Châu vậy, vào khoảng thập niên 60-70 gọi là có cuộc cách mạng tình dục.
[32:47]Cuộc cách mạng tình dục là cái gì? Tức là chủ trương người ta sống buông thả luôn, là vì người ta cho rằng nó là bản năng. Người ta sống buông thả là người ta quan hệ thoải mái, mượn chồng mượn vợ, người nữ thì không cần giữ tiết hạnh. Và cái hậu quả là đến thập niên 80-90 là bệnh sida xuất hiện luôn, đó là cái hậu quả. Thiên nhiên tuy gài cái bẫy tham dục trong con người, nhưng mà cái nhân quả cũng cho biết cái khoái lạc nào cũng đưa tới đau khổ hết, là cái hậu quả là vậy, gọi là cuộc cách mạng tình dục vì người ta đã quan niệm sai. Còn người Á Đông của mình vậy chớ coi đó vấn đề đó còn là một cái đạo lý.
[33:32]Ở đây chúng ta đứng trên quan điểm Đạo Phật để chúng ta nhìn nó. Vì nãy giờ mình nói trên y khoa là cái tham dục nó là bản năng tự nhiên trong cơ thể vì nó là nội tiết tố nó thúc đẩy mình từ trong tim, trong óc, trong máu của mình. Nhưng bây giờ làm sao vượt qua?
[33:56]Làm sao vượt qua được? Nếu mà mình nói á theo y khoa đó, theo Tây phương á thì không vượt qua được, không vượt qua được. Nhưng có một lần á tôi ngồi á tôi nghe một cái người đàn ông kia họ nói chuyện, họ nói với trong gia đình họ, họ nói chuyện đó giống như là ăn như uống, họ chỉ những cái chén cơm. Tức là họ xem chuyện đó là một cái nhu cầu bình thường, thì dĩ nhiên là tôi không tin chuyện đó. Tại vì người xuất gia rồi, chuyện đó không hề cần đến. Nhưng mà cái người đời thì họ xem: "À, vấn đề này như ăn như uống." Nhưng mà nghe họ nói thôi mình làm thinh không cãi, tuy nhiên mình phải có một cái con đường để vượt qua nó.
[34:36]Như quý cư sĩ ngồi đây, mình tuy là cư sĩ, nhưng ai cũng là người có lý tưởng đối với Phật pháp thì ai cũng là người đã có cái lý tưởng giải thoát rồi. Hễ mình hướng về Phật thì đều có lý tưởng giải thoát, nghĩa là trong thâm sâu mình đã học bao nhiêu bài kinh bài pháp đều biết rằng ái dục là nguyên nhân đau khổ. Và tuy bây giờ mình chưa vượt qua được, nhưng trong đầu mình cũng đều có mong ước một cái sự thanh cao, một sự vượt thoát để có thể tu hành, có thể tìm được sự giải thoát, sự giác ngộ. Nhưng mà nếu nói theo cái tài liệu y khoa thì nó là bản năng nằm của nội tiết tố nằm trong tim, trong óc, trong máu mình, thì làm sao mình vượt qua?
[35:15]Nhưng mà nếu mà nói rằng nó là sinh lý, tức là nhu cầu sống chết thì tôi không tin, vì người xuất gia không hề cần những chuyện đó. Về kể cả những người thế gian cũng vậy, có những người không hề lập gia đình, không hề có chuyện, không có chết chóc gì hết, không ai chết hết. Phải không? Có mấy người nghĩa là ở vậy nuôi heo cũng không hề có chuyện gì xảy ra hết.
[35:39]Cho nên nói rằng nó là một cái nhu cầu tuyệt đối thì không hề có. Tuy nhiên, làm sao mình vượt qua nó một cách an ổn để tu hành luôn? Thắng được nó hoặc là không quá đáng. Nếu là đời sống vợ chồng thì mình cũng không luỵ vì nó quá đáng. Còn nếu là người xuất gia thì làm sao vượt qua nó một cách nhẹ nhàng để tu luôn?
[36:01]Trước hết á, nếu mình nhìn theo Đạo Phật á thì nó là nghiệp, phải không? Nó là nghiệp. Nói theo y khoa thì nó là bản năng, là nội tiết tố, nhưng mà nhìn theo Đạo Phật nó là nghiệp. Và để vượt qua nghiệp thì dùng cái dùng cái gì? Dùng cái phước. Dùng phước vượt qua được. Nên nó có con đường cũng không phải là khó để chúng ta vượt qua điều đó. Con đường đó là phước á, mà cái phước căn bản là lòng tôn kính Phật. Nói tới nói lui rồi cũng bắt đầu lạy Phật lại à, chứ không gì lạ hết trơn. Chính cái lòng tôn kính Phật mà tự nhiên cái nội tiết tố đó nó không đánh vào tâm mình được. Ừ đây là cái nhân quả rất là lạ.
[36:50]Nếu mà nói theo y khoa, cái nội tiết tố đó nó lên tới óc mình thì nó tạo ra một cái ý muốn là hễ mà người nam á nhìn người nữ mà đã phát triển giới tính gọi là đã dậy thì đó thì luôn luôn thích, vì nó là nội tiết tố nó tác động trong não. Rồi bây giờ do công đức mà lễ Phật thì cái nội tiết tố đó nó cũng đi khắp cơ thể nó lên tới não, nhưng mà nó đóng lại, nó không đi qua thành cái ước muốn được, không đi qua thành cái ước muốn, và nó trở thành một điều hết sức là nhẹ nhàng. Ví dụ bây giờ mình nhìn cái người nữ đó đẹp, à hấp dẫn gì đó, nếu mà mình không có phước, mình nhìn người đó tự nhiên có cái ưa thích liền, vì nó là cái hệ quả tự nhiên.
[37:36]Nhưng nếu mà cái công đức lễ Phật đủ, mình nhìn người đó biết người ta là người đẹp, có thể là người có phước, mình nhìn là biết, nhưng cái ước muốn riêng tư của cái thấp hèn về tham ái, tham dục không xuất hiện, không xuất hiện một cách tự nhiên chứ không phải dằn ép. Nên mình dùng cái phước cho nên vượt qua được dễ dàng. Còn cái trường hợp mà nói à phải quán, quán là thân người vô thường, bất tịnh để mà mình đừng có tham muốn, coi vậy chớ nó tạm bợ lắm. Tạm bợ vì sao? Vì cái sự thúc đẩy của nội tiết tố nó kinh khủng hơn cái ý chí của mình. Cái nội tiết tố nó tạo thành cái tư tưởng mạnh hơn, nên ở đây mình dùng cái phước á thì mới chặn lại,
[38:19]đóng lại được những cái xi-náp, những cái đầu mối của thần kinh, nó không tạo thành cái tư tưởng, là như vậy. Vì là cư sĩ cho nên chúng ta nói ít. Thì ở đây như các cư sĩ vì tu theo Phật pháp muốn giữ được giới cho nên là cũng không muốn cho mình nghĩa là có những quan hệ gọi là ngoại hôn hay gọi là mình có một cái ham muốn, cái tư tưởng, tình cảm riêng tư bên ngoài mà sai với luật của đạo cũng là làm mất hạnh phúc gia đình thì vẫn phải lấy công đức lễ Phật làm căn bản. Nhờ cái công đức lễ Phật, tự nhiên trong cái mọi quan hệ mình chững chạc, mình đứng đắn lại được. Còn cái người xuất gia thì cái công đức lễ Phật phải sâu dày
[39:09]hơn nữa để vượt qua hẳn điều đó luôn chứ không đó được. Đó là cái giới, giới về tham dục.
[39:20]Bây giờ qua tới cái giới về rượu hay ma túy,
[39:26]thì thật ra thì tôi cũng không có hiểu được cái cảm giác là người ta ghiền rượu là như thế nào. Vì trong ví dụ trong họ hàng thân quyến của tôi thì cũng có những người đã từng ghiền rượu, thì thấy họ thích uống rượu thích nhậu lắm, nhưng mà tôi thì không không bao giờ hiểu được cái cảm giác đó, và tại sao họ cứ phải thích thích. Có những khi mà tôi uống rượu, ví dụ như bệnh hông tiêu hay gì thì uống một miếng chút xíu thì đã thấy rất là khó chịu, mà vì bệnh phải ráng uống chút xíu. Nhưng mà mình tôi không hiểu được tại sao người ta ghiền. Nên tôi cũng không biết làm sao mà nói cái này. Như ma túy vậy thì có một lần tôi cũng tìm hiểu cái này, lúc đó tôi mới
[40:12]cứ gọi là giống như ở trong thiền á, mình đặt tâm mình vào tới tâm người khác để mình hiểu người ta. Khi mình muốn hiểu người nào thì mình hãy đặt tâm mình vào tâm người khác một chút. Thì khi mà tới cái vấn đề rượu thì tôi chợt cảm nhận cái điều này, mà không biết các ông có kinh nghiệm hay không, tôi nói không biết có đúng hay không, đó là lúc đó cái cay cay nồng nồng của rượu nó làm người ta ghiền giống như mình ghiền ăn ớt vậy đó. Như ớt thì tôi cũng ghiền thiệt, bệnh quá thôi bỏ, chứ hồi trước cũng ghiền ăn ớt. Và mình mới nhớ rằng cái cay của ớt mình gọi là cay là khó chịu, nhưng mà tại sao mình lại thích?
[40:49]Nên trong cuộc sống này có những cái là
[40:55]những cảm giác không phải là khoái cảm mà vẫn làm người ta thích. Như mới ngày hôm qua, mới ngày hôm qua tôi đến cái chỗ đó thì lúc vì tôi bệnh á, tôi mới nhờ truyền cho tôi nước biển. Thì khi nằm truyền nước biển, tôi thấy trên cái kệ cái máy video họ có một cái loạt là phim kiếm hiệp. Thì tôi mới nói rằng: "À, ngày xưa thầy nhờ mấy truyện của Kim Dung mà thầy hiểu đạo Phật. Nên thầy vẫn biết ơn ông". Cái lúc đó là vì vì băng họ đã coi đến gần cuối rồi, cái họ nói: "Thầy coi mở thầy coi". Anh anh nằm mở vô thầy coi một đoạn. Thì tôi coi tôi vừa giải thích cho họ nghe cái triết lý mà ông Kim Dung muốn gài vô đó.
[41:39]Thì vô tình coi tới cái đoạn mà Kiến Ninh công chúa
[41:45]hễ bị đánh thì lại thích, bị đánh thì lại thích. Thì tôi mới giải thích cho những người chung quanh, tôi nói rằng cái cô công chúa này ở trong cung được người ta chiều chuộng nhiều quá, nên lâu lâu có cái cảm giác mà bị ngược đãi, họ thấy lạ và thấy thích. Thì chỉ coi một chút rồi thôi chứ không có không có thì giờ vì hết nước biển là tôi đi. Nhưng mà trong cái tâm lý con người ta vậy, nó có những trường hợp mà những cái cảm giác gọi là khó chịu mà lại vẫn làm cho người ta thích thú, giống như khi mình ăn ớt vậy. Thì cái cảm giác khi uống rượu có lẽ nó cũng vậy, rồi thêm cái cảm giác ngây ngây say say gì nữa thì tôi không
[42:21]rành, chắc cũng làm cho người ta ghiền người ta thích. Nhưng mà trong đạo Phật mình thì những cái đó cấm. Bây giờ nó đi tới cái ma túy. Cái ma túy thì hôm vừa rồi gặp gặp mấy người họ ghiền ma túy, gặp mấy đứa thanh niên nó ghiền, thì tôi có khuyên chúng nó cai, nên cai. Thì có một người nói với tôi thế này: "Thưa thầy, con cũng tìm tới cái ông bác sĩ mà ổng chuyên môn cai người ta. Thì ổng nói rằng cai thì cai chớ rất là khó, khó bỏ, vì những cái người cai rồi sau này cũng đều hút lại. Vì cái cảm giác, cái ma túy nó như con ma vậy, người nào mà đã bị biết nó một lần rồi thì khó xa rời được nó".
[43:01]Thì cái cậu đó nói vậy thì tôi nghe vậy, tôi không hiểu sao, mình cũng vì cũng chưa có hút không biết như thế nào, cũng nghe nói. Nhưng mà ở đây thì lúc đó là khi mà nghe cậu đó nói như vậy thì tôi vẫn khuyên, tôi vẫn dựa trên nhân quả của đạo Phật tôi khuyên. Tôi nói rằng là em nên cố gắng cai để làm lại được một con người. Và sở dĩ mà em không đủ ý chí để vượt qua những cơn vật vã là vì mình không đủ phước. Hãy về nhà thắp nhang lạy Phật niệm Phật, tự nhiên sẽ có cái phước vượt qua. Thế là cái cậu đó nghe lời và bắt đầu cai, quyết định cai luôn. Cho nên cái tình trạng xã hội hiện nay đầy rẫy ma túy,
[43:48]thì chúng ta hiểu ngay một điều, vì con người ta không có lý tưởng và không hề có cái phước tôn thờ các bậc Thánh, cho nên mình bị cái khoái cảm thấp hèn nó lôi cuốn xuống. Nên ở đây là nhìn trên nhân quả thì nó không còn phức tạp nữa. Nếu mà nhìn trên cái hiện tượng á thì mình cảm thấy nó khó, vì cho rằng cái cảm giác mà ma túy nó lôi cuốn con người ta rất mạnh và rất khó vượt qua. Nhưng mà nếu mình nhìn trên nhân quả thì mình sẽ thấy rằng những người mà không từng có cái tâm tôn kính các bậc Thánh thì người đó sẽ bị những khoái cảm thấp hèn lôi kéo. Đây là nguyên tắc. Còn cái người mà có cái lòng tôn kính các bậc Thánh
[44:37]thì sẽ vượt thoát được điều đó, họ sẽ bỏ được lần những cái khoái cảm thấp hèn. Và chính nhờ có cái nguyên lý nhân quả này mà chúng ta mới có thể tu được. Chứ trong chúng ta vì cái bản năng hưởng thụ nó rất mạnh, ai cũng muốn có được những cái khoái cảm, tất cả chúng ta đều bị như vậy hết. Mà ngay nơi con người mình đã có sẵn cái gọi là bản năng ái dục, rồi ở bên ngoài có thêm những cái khác như là rượu rồi ma túy, rồi không biết có cái gì nữa không, không biết có gì làm mình ghiền nữa không ta? Có gì nữa? Karaoke, đánh bài. À, ni sư rành, đánh bài. Rồi karaoke, đó đại khái như vậy, những cái không biết cái gì.
[45:26]Thì chúng ta xét theo nhân quả có thể đều kết luận một cái gọn là do mình thiếu lòng tôn kính các bậc Thánh nên mình bị những khoái cảm lôi xuống. Hiểu như vậy chúng ta thấy con đường đi nó mở ra dễ dàng. Là từ đây mình sẽ làm điều gì? Nói tới nói lui cũng lạy Phật nữa, không có gì hết. Là cứ siêng năng lạy Phật, tự nhiên cái nhân cách mình nâng cao lên liền. Mình sẽ vượt qua những cái điều khó vượt, vượt qua những điều khó vượt. Ví dụ như các ông mình mà cảm thấy mình dễ động tâm à với người nữ, thì mình cứ niệm Phật lạy Phật rồi sẽ vượt qua. Như vậy. Rồi các bà của mình cảm thấy thích đánh bài tứ sắc thì cứ niệm Phật chắc cũng sẽ vượt qua, đúng như vậy.
[46:20]Đó. Mà như vậy chúng ta kết luận lại cái giới cái giới thế này là chúng ta tránh hai điều, về giới luật thì chúng ta tránh hai điều: một là làm tổn hại đến người khác, làm tổn hại đến người khác; hai là tránh cái sự ô nhiễm cho mình. Đó, hai cái đó gọi là giới, kết luận lại gọi là giới. Phân tích vào sâu thì nó có nhiều điều, nhưng mà kết luận lại là hai điều đó: tránh cái tổn hại người khác và tránh ô nhiễm cho mình. Và để tạo thành cái ý chí để mình vượt qua cái ác độc, không làm tổn hại người khác thì cũng phải nhờ niệm Phật, lạy Phật và tu tập cái tâm từ bi. Đó là cái vượt qua cái tâm ác độc.
[47:14]Rồi tránh cái ô nhiễm cho mình cũng phải bắt đầu bằng bằng cái công đức lễ Phật niệm Phật, là lòng tôn kính bậc Thánh giúp mình vượt qua những cái điều ô nhiễm như vậy. Và để đạt tới cái gọi là Ba La Mật thì chúng ta đi luôn sâu vào trong tâm mình, hóa giải những cái sai lầm còn sót ở trong đó. Nghĩa là trên hành động không làm điều sai, mình rửa trong tư tưởng mình không có những điều sai luôn, cả những tư tưởng. Ví dụ như là như nãy chúng ta nói cái tham của trộm cắp vậy, mình diệt từ cái tham bên trong, không có muốn nhiều về cho mình nữa. Mình chấp nhận sống cuộc đời đơn giản, thanh bạch, không có muốn nhiều cho mình.
[48:00]Cái thứ nhất. Cái thứ hai, ví dụ nói về giới sát thì mình diệt luôn cái tâm ác độc bên trong mình, không còn giận, còn dữ, còn ác. Đó là vượt qua cái tâm đó luôn. Thì giới Ba La Mật là đi luôn vào trong cái tâm sâu thẳm của mình, tự mình giữ được ở trong đó luôn. Bên ngoài vẫn phải giữ cái hành vi của mình không sai, nhưng mà đi sâu vào trong nội tâm ráng giữ nó luôn. Dĩ nhiên là mình sai trong nội tâm thì chưa thành tội, chưa ai kết tội mình. Chỉ sai trên hành động mới bị kết tội. Tuy nhiên chúng ta biết cái nội tâm nó sẽ dẫn đến hành động, mà mình muốn giữ được gọi là giới Ba La Mật thì mình phải rửa được cái nội tâm mình nó trong sạch.
[48:47]Thì công việc mà rửa cái nội tâm trong sạch, nó không phải là một ngày, một buổi được liền, nó phải đi qua nhiều ngày, nhiều tháng. Mà nhanh hay chậm cũng là do phước. Nếu chúng ta có cái phước à lễ Phật niệm Phật, tôn kính mọi người, khiêm tốn, thì cái thời gian mà chúng ta tẩy rửa tâm hồn mình nó nhanh hơn. Đó là như vậy. Giờ qua tới cái cái Ba La Mật kế là Nhẫn nhục Ba La Mật. Thì cái Nhẫn nhục Ba La Mật này tôi giảng nguyên một bài cho tăng ni trong mùa hạ vừa rồi. Bây giờ mà nói lại thì nó
[49:31]hơi mất thì giờ. Nhưng mà không nói thì nó không có trọn vẹn.
[49:39]Ở đây ai đã nghe cái bài nhẫn nhục mà tôi giảng cho tăng ni rồi? Ai nghe rồi giơ tay lên giùm để coi.
[49:50]Ai nghe rồi? Giơ cao cao lên để tôi có đánh giá. Nếu nhiều người nghe rồi thì không nói, thì mình lướt qua. Dạ chưa thầy. Chưa? Chưa nghe. Như vậy cái số đông mình vẫn chưa nghe ha. Thôi bây giờ mình nói ha. Nói chắc không có kỹ, tại cái bài đó nói cho tăng ni tới một tiếng rưỡi, ở đây mình không có nói kỹ như vậy.
[50:20]Nhẫn nhục là chịu đựng.
[50:24]Nhẫn nhục tức là chịu đựng cái phần hèn kém, những cái chuyện mà đáng mắc cỡ, những cái chuyện đáng xấu hổ mà vẫn nhịn được, vẫn chịu đựng được. Ý nghĩa nó là vậy đó. Nhưng mà do đâu mà mình phải chịu đựng? Thì do cái hoàn cảnh hoặc là do cái người nào đó họ xúc phạm đến mình. Ví dụ cái người đó họ ngang mình, hay họ dưới mình, mà họ xúc phạm đến mình, mình vẫn nhịn, vẫn chịu đựng, thì đó là nhẫn nhục. Hoặc là mình bị chèn ép bởi cái người ở trên mình, họ ăn hiếp mình, bây giờ cái từ bây giờ gọi là đì đó, mình vẫn nhịn được, mình chịu được, đó cũng là nhẫn nhục. Hoặc là mình đang ở trong cái hoàn cảnh khó khăn,
[51:17]giống như mình đang trải qua một cái cơn nghèo khổ, ăn uống thiếu thốn, quần áo rách rưới, bị người ta coi rẻ, vẫn an ổn chịu đựng, đó cũng là nhẫn nhục. Hoặc là mình trong cái cơn bệnh hoạn, vân vân, tai nạn ví dụ vậy, mà vẫn cắn răng chịu đựng được, cái đó cũng gọi là nhẫn nhục.
[51:45]Thì cái nhẫn nhục này
[51:53]nói tắt không biết chừng nào, mà nói cho kỹ thì sợ dài quá.
[52:00]Thôi nói phớt phớt rồi quý Phật tử kiếm băng nghe thêm. Nhẫn nhục nó khác với cái tâm trầm tĩnh. Trầm tĩnh. Nó khác với cái thâm hiểm. Nó khác với cái mặt dày. Cứ dùng cái từ mặt dày thì nó chính xác nhưng mà cái từ mặt dày nó có vẻ nó không văn chương, mà mình dùng cái chữ vô liêm sỉ thì nó cũng hơi khác nghĩa. Nghĩa là để phân tích thế này. Trầm tĩnh nghĩa là khi mình gặp chuyện gì đó mình không nổi nóng, gọi là trầm tĩnh. Nhưng mà không biết là sau đó mình tính cái gì ở trong bụng à. Có những người mình chửi họ, họ tỉnh bơ à, gọi là trầm tĩnh, nhưng mà chưa chắc là nhẫn nhục. Vì nhiều khi trong tâm họ đang nghĩ đến chuyện
[52:46]báo thù thì cái đó không phải nhẫn nhục. Vì sao? Nhẫn nhục là chịu đựng mà tha thứ, khoan dung, chứ không có cái ý muốn trả thù mới là nhẫn nhục. Hoặc là cái người thâm hiểm thì họ cũng không có tỏ vẻ cái thái độ bên ngoài nhưng mà bên trong tìm cách mưu hại lại mình. Đó là cái người thâm hiểm. Còn cái người mặt dày, vô liêm sỉ là thế này. Ví dụ mình thấy họ cũng như chịu đựng cái điều nhục nhã vậy đó nhưng mà không phải chịu đựng vì đạo, mà họ chịu đựng vì mưu cầu cái lợi gì cho mình, mưu cầu cái lợi cho mình. Ví dụ như có người nhà họ thấy cái người kia giàu có cái họ đến họ lân la, họ cầu cạnh,
[53:33]họ nịnh bợ, rồi làm việc này việc kia trong nhà người ta như một đầy tớ. Người ta kêu cái gì làm cái nấy, mình cầu thân để mong rằng nhờ cái người kia giàu có, quyền quý rồi sau này họ cho mình một cái ân huệ gì đó. Thì cái đó, cái mà luồn cúi, nịnh bợ đó nó không phải là nhẫn nhục. Luồn cúi không phải là nhẫn nhục. Hoặc cái người mà có lỗi, có lỗi đúng là lỗi, rồi người ta chỉ trích, người ta nói cái lỗi mình, tỉnh bơ tiếp tục làm, bất chấp cái phải trái, cái lương tâm, là biết là lỗi mà vì cái lợi thì vẫn làm. Cái người đó mình gọi là vô liêm sỉ. Cái thái độ lì lợm để làm tiếp đó cũng không phải là nhẫn nhục, không phải là nhẫn nhục.
[54:28]Đó, chúng ta phân tích ra như vậy, những cái thái độ để thấy được cái nhẫn nhục là một cái sự chịu đựng mà với cái lòng khoan dung, không có mưu tính cái gì cho mình hết. Không có mưu tính, nó khác với những cái tâm niệm kia là vậy đó. Và vì chúng ta đã tạo vô số nghiệp từ vô lượng kiếp, cho nên
[54:56]trong những kiếp này chúng ta phải luôn luôn gặp những điều khó chịu và chúng ta phải có cái sức nhẫn nhục để trả cho hết những cái nghiệp đó. Đó đây là cái tinh thần của đạo Phật là vậy đó. Nếu trong những cảnh khổ, cảnh khó đó mà chúng ta không có cái nhẫn nhục, chúng ta sẽ tạo nghiệp mới. Chính vì cái nghiệp mới này chúng ta lại bị ràng buộc trở lại, không tu tập, không giải thoát được. Như ví dụ mình gặp người ta chửi mắng mình, hoặc là thậm chí người ta đánh đập mình,
[55:39]mà mình biết đây là cái nghiệp quá khứ mà mình thấy là nếu mình nhịn thì nó sẽ vượt qua thì mình nên nhịn. Thì đó là nhờ nhẫn nhục mà mình vượt qua được cái nghiệp quá khứ. Còn nếu mà mình nổi giận, mình đánh lại thì cái oan trái không dứt mà cái nghiệp mới nó lại tạo thành. Hoặc là khi mình rơi vào cái cảnh khốn cùng, nghèo khổ, mà nếu mình không nhẫn nhục, không chịu đựng được, mình sẽ làm bậy. Giống như Khổng Tử nói: "Quân tử cố cùng, tiểu nhân cùng tư lạm hỷ". Tức là Khổng Tử nói rằng cái người quân tử ở trong cảnh khốn cùng vẫn giữ vững lập trường của mình. Cái chữ "cố" là giữ vững lập trường.
[56:32]Quân tử cố cùng, trong cảnh khốn cùng vẫn giữ vững lập trường của mình, giữ được cái đạo đức của mình. Còn tiểu nhân cùng tư lạm hỷ, cái người tiểu nhân mà hễ mà rơi vào cảnh khốn cùng là làm bậy á, chữ "lạm" tức là làm bậy. Thì cũng vậy, nói theo đạo Phật cái sự nhẫn nhục của đạo Phật là giúp chúng ta vượt qua được cái đó. Nghĩa là có khi chúng ta đi qua một cái đoạn đời nó đói khát, nghèo khổ, nhưng mà mình nhẫn nhục chịu đựng. Ở bên ngoài người ta khinh mình á, vì mình mặc đồ rách nè, ăn uống thiếu thốn nè, gầy guộc, xanh xao như tôi vậy nè. Nhưng mà tỉnh bơ chịu, tỉnh bơ chịu đựng để cho nó qua cái nghiệp đó.
[57:19]Chứ lúc đó mình làm bậy, mình phải ví dụ như mình đi ăn trộm, hoặc là mình đi nịnh bợ, luồn cúi, vân vân, thì nó tạo thêm cái nghiệp, tạo thêm cái ràng buộc cho kiếp sau. Đó, và vì vậy nên người tu theo đạo Phật phải có cái sức nhẫn nhục để chịu đựng cái nghiệp mà khi nó hiện thành quả báo đối với mình là vậy đó.
[57:47]Và muốn nhẫn nhục này đó thì chúng ta có hai cái động cơ để nhẫn nhục được. Một là bằng cái tư duy và hai là bằng cái thiền định. Tư duy là sao? Tư duy là ví dụ như khi cảnh khổ nó đến với mình,
[58:09]cái mình mình suy nghĩ, mình suy nghĩ là một, đây là nghiệp nó đến với mình, vì mình nghĩ nhân quả, mình tin nhân quả, mình ráng chịu đựng cho nó hết nghiệp. Nhờ suy nghĩ như vậy mình ráng chịu đựng. Rồi thứ hai là vì cái lòng từ bi mình suy nghĩ là thôi cái người đó họ đang hung dữ, có lẽ họ cũng đang trong cái bức xúc gì đó, thôi mình ráng nhịn đi. Mình nhịn chứ biết đâu nhờ cái nhịn nhục của mình mà mình sẽ cảm hóa được họ. Họ sau này họ hiểu ra, họ sẽ tin được đạo hơn. Đó, nhờ cái lòng từ bi nghĩ đến người khác nên mình nhẫn nhục được. Đó là nhờ cái tư duy. Hoặc là nhờ thiền định. Nhờ thiền định là do mình tu tập thiền định mà tâm mình nhiếp được.
[59:03]Bắt đầu vào sơ thiền thì cái người này không có nhẫn nhục nữa, hết rồi. Ai chửi thì chửi tỉnh bơ, không có gì chịu đựng. Ở cái tư duy đó mình còn có cái sức chịu đựng nha. Mình thấy rõ là mình phải dùng cái tâm mình để mình chịu đựng cái nghịch cảnh nó đang tới. Mà cái tâm chịu đựng đó mặc dầu nó có ý chí, nó rất là mạnh, có cố gắng, nhưng vẫn là một cái gì nó che đậy, nó choán đầy hết cái tâm của mình, nó phủ hết tâm của mình bằng cái sức chịu đựng đó. Còn cái người mà bằng cái thiền định á thì lúc đó tâm họ trống, trống bóc à, trống không, không có gì hết, nên không có cái chịu đựng ở nơi đó.
[59:44]Và lúc đó họ sẽ thấy họ không có gì nhẫn nhục hết, vì đúng nghĩa của nhẫn nhục là chịu đựng. Mà cái người vào thiền được thì họ bình thản trước ngoại cảnh mà trong tâm không có cái cảm giác chịu đựng. Cho nên mình hỏi họ, họ nói họ không thấy gì nhẫn nhục hết trơn. Còn như chúng ta vì chưa đạt được thiền định nên rõ ràng trong tâm mình phải có cái chịu đựng.
[1:00:11]Cái nhìn bên ngoài đó thì
[1:00:15]nếu mà người ta không hiểu, người ta nói cái nhẫn nhục này nó có vẻ nhu nhược. Nhưng mà thật ra ở bên trong là cả một cái sức mạnh vĩ đại, vì cái chịu đựng nó là một cái sức mạnh. Như khi người ta mắng mình, cái mình giận, mình tự ái, mình mắng lại cho đã thì tâm mình không cần phải chịu đựng, mà chỉ theo cái sân, theo cái mất bình tĩnh đó mình phản ứng thôi, coi vậy chứ nó dễ, dễ. Còn khi người ta mắng tạt cái mặt mình, mình cắn răng mình chịu, chịu để không giận, không hờn, tha thứ được, cái tâm nó mạnh ghê lắm. Nên nhìn thấy như vậy chứ mà rất là khó làm, nhưng mà người Phật tử chúng ta phải làm, phải làm được, phải tập từ từ cái điều đó.
[1:01:06]Nhất là quý Phật tử sống trong cuộc đời, nhiều khi còn những cái va chạm, những cái va chạm thì mình phải tập chịu đựng, tập nhẫn nhục.
[1:01:17]Cái tâm mình mà còn nhiều cái ích kỷ, tự ái, xao động, thù hận thì mình không có chịu đựng được cái xúc phạm của người khác, không có chịu đựng được. Ngay cả như trong khi nghèo khổ mà nếu mình tự ái, mình thấy người ta khinh mình, mình tự ái, mình muốn làm cái gì đại cho nó giàu đó thì mình không chịu đựng được cái mình đi làm bậy, đó như vậy. Nên phải có cái tư duy, có cái đạo đức căn bản gì đó thì mới có cái sức chịu đựng chứ không phải là dễ đâu.
[1:01:52]Rồi cái nhẫn nhục này nó khác với cái khiếp nhược, cái nhu nhược. Ví dụ như là
[1:02:03]khi mình bị người ta ăn hiếp mà cái người này họ có thế lực hơn mình, ví dụ như đứa nhỏ này nó bị đứa lớn ăn hiếp đánh nó, rồi nó đánh không lại nó phải nhịn, mà trong tâm nó ấm ức, tức giận thì cái đó nó không phải là nhẫn nhục, mà là sợ hãi và nhu nhược. Hoặc như người lớn chúng ta vậy, có người nào ở trên họ chèn ép mình, nhưng mà họ thế lực họ lớn, mình giận mà không làm gì được thì cái đó không phải nhẫn nhục, thấy bên ngoài nhịn chứ không phải nhẫn nhục. Cái nhẫn nhục là chịu đựng mà tâm tha thứ được. Hôm trước khi giảng tôi có kể câu chuyện của Bát-nhê-sanh. Câu chuyện này hay, thôi hôm nay kể lại,
[1:02:53]là có cái thằng bé lớn nó đi giữa đường nó nhặt được một cái bóp, cái ví của ai làm rơi. Nó mới lượm lên thì có một thằng nhỏ khác chạy tới, cũng nói là tao cũng thấy, giống như là cùng lượm nên muốn chia đôi. Thì nó mở ra nó thấy bên trong là giấy tờ và một xấp tiền. Cái thằng nhỏ nó kêu liếc đem tiền ra chia: "À tao cũng thấy, mày cũng thấy thì thôi chia đôi, không được trả năm ba." Thằng lớn nó không chịu. Thì một nó đứng nó đợi một lát sau có cái ông đi xe Honda ổng lại ổng nhìn quanh nhìn quất. Thằng lớn lại hỏi: "Chú mất cái gì?", ổng nói: "Mất cái bóp" gì vậy, cái nói nó đưa ra trả lại ổng.
[1:03:33]Ổng cám ơn rồi ổng rút ra một tờ, trong đó một tờ 50.000đ ổng cho nó. Nó từ chối nó không lấy. Nó: "Nếu mà con tham tiền thì con lấy hết cái xấp trong đó chứ con đưa lại làm chi cho...", ổng thối tiền. Thì ổng quay đi ổng về, cái thằng nhỏ mới xòe tay nói: "Mày chia tao 25.000đ." Nói: "Tiền gì 25.000đ? Hồi nãy ổng cho mày 50.000đ, tức là tao 25, mày 25." Nó nói: "Mày không thấy tao đâu có lấy đồng nào, tao trả lại ổng hết." "Tao không biết, nghĩa là ổng cho tức là tao, mày cùng có 25, còn mày trả lại là chuyện của riêng mày tao không biết, nhưng mà nãy ổng cho tức là tao 25, mày 25." Hì hì, thế là đại khái cãi nhau vậy đó, cãi nhau gì ba làng nó hét la.
[1:04:13]Thằng lớn thì vì nó đâu tiền đâu đưa, cái nó không có trả được thì thằng nhỏ nó mới rượt đánh, bắt nó phải xì ở đâu cho có 25.000đ chia. Nó rượt nó đánh, thằng lớn đâm đầu chạy. Chạy thì gặp Bát-nhê-sanh, Bát mới hỏi, nói: "Ủa, con lớn vậy mà con đánh không lại nó hả? Mà sao bỏ chạy?" Nó: "Dạ đâu có, con chạy là tại con sợ đứng lại mà con đánh nó nó chết." Phải lớn hơn mà! Thì đó mới là nhẫn nhục. Tức là mình đủ sức để phản ứng lại mà vẫn tha thứ, vẫn bỏ qua, đó mới là nhẫn nhục. Chứ còn như người lớn mà đánh người nhỏ, người nhỏ bỏ chạy thì thì không biết là nhẫn nhục hay không nha. Tại trong tâm là không biết giận hay là không giận,
[1:04:58]vì nếu mà có giận thì không phải nhẫn nhục, mà không giận mới là nhẫn nhục. Đó, như vậy đó. Cho nên cái nhẫn nhục nó cũng khác với cái khiếp nhược.
[1:05:26]Cô này chờ khi hỏi là có người chửi cô, nhưng mà điều đó họ nói không có đúng, nhưng mà cô không trả lời vì cô nghĩ rằng cái người đó không đáng để cho cô nói chuyện. Thì hỏi như vậy có phải nhẫn nhục hay không? Thì phải không? Không phải. Tại vì mình phải dựa vào cái tư tưởng là mình coi thường người ta để mình không phản ứng thì cái đó chưa phải nhẫn nhục. Cái nhẫn nhục là mình không coi thường người ta, mình vẫn tha thứ được. Nó như vậy.
[1:06:08]Rồi chúng ta nghe, hôm nay chúng ta nói về nhẫn nhục mà ba-la-mật, cho nên buộc lòng mình phải kể lại cái chuyện của Phật. Chuyện mà Đức Phật mà bị vua Ca-lợi cắt tay, cắt chân đó, quý Phật tử nghe chưa? Nghe chưa? Có người rồi, người chưa. Nhưng mà thôi ráng kể lại đi ha, vì nó là cái tiêu biểu của cái hạnh gọi là nhẫn nhục ba-la-mật, tới mức tuyệt đối luôn. Lần đó trong một tiền kiếp thì Đức Phật ngài tu là vị đạo sĩ ở trong rừng, mà có lẽ ngài biết, ngài cố ý để chờ cái trả nghiệp của mình. Hôm đó có ông vua gọi là vua Ca-lợi, ổng mới dắt đoàn cung nữ đi vào rừng chơi. Thì đi vào rừng rồi ngắm suối, ngắm cây, ngắm trái vậy, lần lần chia tản ra đi.
[1:07:07]Cái có chợt một hai cô phát hiện có một vị đạo sĩ đang ngồi trên cái bệ đá. Các cô mới đến lễ bái, đem hoa quả cúng dường và hỏi đạo lý. Rồi có những cái cô cung nữ khác cũng từ từ tìm tới, ngồi vây quanh cái vị đạo sĩ đó để nghe pháp. Ông vua ổng mới đi chơi lát cái ổng thấy đâu mất tiêu hết trơn. Ổng mới đi tìm, ổng mới tìm lát ổng cũng thấy một bầy cung nữ của mình đang ngồi chung quanh nghe cái vị đạo sĩ thuyết pháp thì ổng có cái ganh tị. Ổng mới hậm hực ổng đến hỏi: "À ngài ở đây tu cái gì?" Thì cái vị kia ổng nói là: "Thưa đại vương, tôi ở đây tu hạnh nhẫn nhục." Ổng kêu ổng rút gươm ra ổng chặt đứt một cánh tay của vị vua rớt. Hỏi:
[1:08:03]"Ngài nhẫn nhục được không?", nói: "Thưa đại vương, tôi nhẫn nhục được." Ổng chặt thêm một cánh tay rớt nữa. "Ngài nhẫn nhục được không?", nói: "Thưa đại vương, tôi nhẫn nhục được." Rớt một bàn tay xuống: "Nhẫn nhục được không?", "Dạ được." Làm luôn cả bên đây: "Nhẫn nhục được không?", "Dạ được." Tới đó là ông vua ổng đã đòi được cái nợ quá khứ ổng xong rồi thì cái tâm mà ganh tức cũng hết rồi, mà bây giờ mới là sự cảm phục, cảm phục cái sức nhẫn nhục vô biên của một vị đạo sĩ, ổng buông gươm quỳ xuống sám hối. Thì cái vị đạo sĩ đó mới nói rằng: "Tôi không có oán hận đại vương, tôi vẫn thương đại vương như mọi người.
[1:08:48]Tôi thề sau này khi tôi thành được đạo quả Chánh Đẳng Chánh Giác, tôi sẽ độ đại vương trước hết." Sau này cái người mà Phật độ đầu tiên là ai? Kiều-trần-như, là người ngộ đạo đầu tiên. Nên ở đây cái câu chuyện của Đức Phật là câu chuyện nhẫn nhục mà đúng là ba-la-mật, mà chỉ có sức Bồ Tát mới làm nổi chứ mình không làm nổi. Nên cái chữ ba-la-mật mình nói là các pháp ba-la-mật là cái hạnh tu của Bồ Tát là vậy đó. Chứ còn người thường mình mình có nhẫn nhục thì cũng chỉ là nhẫn nhục thôi, chứ chưa đủ sức mà gọi là ba-la-mật. Cũng như cái bố thí hôm trước mà mình nói vậy, thì mình cũng tu bố thí nhưng mà bố thí thôi chứ chưa đủ gọi là ba-la-mật.
[1:09:43]Mình nói các pháp ba-la-mật này thì cái lý tưởng nó rất là cao, rất là cao mà mình học, hiểu để mình hướng về, mặc dầu mình biết mình chưa làm nổi. Tuy nhiên cái tâm hướng về cũng đã là rất là tốt. Đó là cái gọi là ba-la-mật.
[1:10:01]Hôm trước thì tôi có kể cái câu chuyện mà
[1:10:07]Phật bị đi vào cái thành á, bị người dân mà đứng chung quanh chửi, mắng, không biết ở đây quý Phật tử nghe chưa? Nghe chưa?
[1:10:24]Thôi bây giờ kể lại một chút. Kể cái hết giờ, vì chuyện này nó hơi, nó vui vui mà nó dài.
[1:10:34]Đây cũng là một cái nhẫn nhục, cái này thì chúng tôi có kể trong cái loạt bài giảng cho Tăng Ni, cũng là một cái hạnh nhẫn nhục của Đức Phật lúc mà thời Đức Phật á, chứ không phải là những tiền thân của Ngài. Có một cái gia đình đó, hai ông bà có một người con gái, ông cha thì ổng biết coi tướng, nên ổng biết cái con gái ổng sau này sẽ là Đệ nhất Đệ nhị phu nhân, nghĩa là phải tới hoàng hậu, vương phi gì. Ổng kén rể dữ lắm. Một lần đó, cái đứa con gái của ông thấy Phật, thấy Phật đi từ xa mà Phật quá đẹp, có tướng hảo. Cô ta mới động tâm, về nói với cha mẹ là: "Con đã tìm được cái người, con nghĩ người như vậy là chắc hợp ý cha."
[1:11:20]Tại ông già ổng cũng coi tướng, ổng coi người nào mà xứng đáng làm rể ổng nghe. Ổng nghe cô gái chỉ hướng đó, ổng đi tới. Ổng đi tới thì Phật biết, Phật biết cũng là cái nghiệp của mình. Phật mới đi, Phật dùng thần thông Phật để lại dấu chân trên đất, để đến đó Phật ngồi. Ổng đi tới, ổng nhìn thấy dấu chân, nó hiện cái bàn chân đầy đặn mà có những vòng xoáy ở giữa, ổng quay về. Ổng nói: "Không được bà ơi. Cái người này là thánh rồi, mình không thể nào mà dụ rồi mình đem về kén rể được." Nhưng bà vợ thì bả thương con gái, bả cứ nói: "Thánh thánh chớ biết đâu cũng có vợ được." Đi mà ráng ráng ráng lo cho con mình vì thấy nó thương quá.
[1:12:03]Thế sau đành cái ba người mới dắt nhau tới, thì ổng mới thuyết phục. Ổng nói: "Tôi cũng biết Ngài tu hành cao siêu, nhưng con gái tôi là tướng là vương phi hoàng hậu." À. Nghĩa là: "Ngài cứ nhìn thấy con gái tôi, tướng thì tốt mà đẹp thì không thua gì mấy cô Phật tử đi nghe pháp ở Ngọc Thành. Dạ, cho nên là tôi rất là vui lòng nếu mà Ngài nghĩa là về mà làm rể cho tôi, vân vân, thế này thế kia." Thì Đức Phật mới trả lời thế này: "Đã từ lâu, Như Lai vượt qua khỏi những cái ái dục tầm thường của cuộc đời. Đã từ rất lâu, trong lòng Như Lai không còn hề có một cái ham muốn thấp hèn nào nữa. Cái mà gọi là sắc đẹp đó là gì?
[1:12:50]Đó chỉ là cái túi da đựng đầy những cái điều bất tịnh. Bên trong là những cái điều..." đại khái Phật nói là: "Hôi thối, bất tịnh, ngày đêm chảy mưng mủ," đại khái vậy. Thì cô kia cổ nghe ba chớp ba nhoáng, cái cổ tưởng là Phật mắng mình, nói mình đẹp cái mờ ở dơ. Cổ nghĩ vậy đó. Cái vậy ba người lầm lũi kéo về, không dụ được Phật nhưng cổ nuôi cái lòng oán thù. Mà đúng là ông già ổng coi tướng đúng, sau vua U-đê-na mời cổ về làm hoàng hậu. Thì cổ vẫn hận ở trong lòng. Một lần Đức Phật đi về cái xứ đó để giáo hóa, thì bả nghe tin, bả mới ra lệnh toàn dân đó đứng hai bên đường chửi Phật, chửi mắng Phật.
[1:13:35]Đức Phật đi vô giữa thì họ cứ đứng hai bên họ chửi, chửi thậm tệ, chửi đến nỗi ngài A-nan chịu không nổi. Người ta chửi y như
[1:13:46]là, ở đây chắc không ai có kinh nghiệm lắm, nhưng mà nó ghê lắm. Những lời mình không thể lặp lại được. Cái ngài A-nan xúi Phật bỏ đi, nhưng mà Phật không đi. Ngài cứ lựa cái chỗ nào người ta chưa chửi, Ngài đi tới. Họ cứ đứng sắp hàng hai bên đường á, thấy bên đây chửi xong rồi tới chỗ kia chưa chửi, Phật đi tới cho người ta chửi tiếp. Bên đường bên kia người ta chưa chửi, Ngài đi qua bển cho người ta chửi tiếp. Ngài làm luôn mấy ngày vậy đó, cuối cùng người ta không chửi nữa mà bị thuyết phục, rồi lần lần được Phật cảm hóa và hóa độ. Đó là cái nhẫn nhục mà trả được nghiệp, mà hóa độ lại được cái người oan trái với mình.
[1:14:24]Phật biết điều đó, vì Phật nhớ chính xác là Ngài đã gây cái nghiệp gì cho cái dân ở vùng này. Ngài nhớ từ cái kiếp xa xưa đó, Ngài đã xúc phạm gì cho cái bà hoàng hậu này và cái cư dân này, nên ngày hôm nay họ trả lại. Và Ngài cứ đi cho họ chửi, chửi cho hết nghiệp, rồi bắt đầu Ngài hóa độ trở lại, chứ còn nghiệp mình nói người ta không nghe. Bây giờ trong cuộc sống với nhau cũng vậy, có những người họ ghét mình mà nghiệp chưa hết thì mình không có kết thân được, cũng không đem Phật pháp nói được cho họ nghe, mà phải đợi khi nào mà họ... Họ làm những điều này điều kia tổn hại đến mình đủ thứ vậy đó, nhiều khi 5 năm, 3 năm như vậy.
[1:15:06]Cho đến khi trả được nghiệp quá khứ, mà trong thời gian đó mình phải nhẫn nhục à. Thời gian đó mà mình cự nự, mình nói lại là không hết nghiệp à. Nghĩa là mình phải chịu đựng 5 năm, 7 năm tới chừng nào hết rồi đó, tự nhiên họ hết giận mình, họ thương mình, từ từ mình mới truyền Phật pháp họ nghe được. Đó là cái nhẫn nhục để trả cho hết nghiệp mà cũng là vì lòng từ bi mà hóa độ người khác. Những cái câu chuyện về Phật thì chúng ta thấy được cái gọi là nhẫn nhục Ba-la-mật, nhẫn nhục đến tuyệt đối luôn. Mà chỉ có tâm của một vị Bồ Tát, một vị thánh mới làm nổi. Còn chúng ta là chúng ta phải chịu đựng.
[1:15:42]Cái chịu đựng đó nó nặng nề trong tâm hồn mình dữ lắm. Nó nặng nó che đầy hết trong tâm mình, làm cho mình chỉ biết cúi đầu thôi, im lặng thôi, chứ không còn đủ sức để mà nói một cái gì khác nữa. Đó đó. Nhưng mà có những trường hợp, cái tâm mình nó bình an được khi người ta xúc phạm tới mình hoặc trong hoàn cảnh khó mà mình cảm thấy không phải động tâm, không phải khó chịu, không đau khổ, và không cần phải chịu đựng. Nghĩa là không cần phải khởi cái chịu đựng lên mà mình vẫn bình an được, vẫn không phản ứng được, thì lúc đó là đạo lực mình đã khá rồi, thì tâm mình nó dư. Cái chữ "tâm dư" này nhiều khi quý Phật tử nghe nó khó hiểu vì nó hơi trừu tượng.
[1:16:32]Tôi ví dụ lại: Là tâm nó dư hay là tâm nó vừa đủ thế này. Bây giờ như có một người mắng tôi,
[1:16:42]mà cái đạo lực tôi kém quá, nhưng mà tôi vì tu hành nhẫn nhục cho nên tôi phải chịu đựng. Tôi phải chịu đựng và cắn răng chịu đựng, rồi không nói được lời nào nữa vì cứ lo chịu đựng thôi. Vì nếu mà mình không kềm chế, không chịu đựng thì tôi sẽ bị mất bình tĩnh, sẽ giận, sẽ nói lại. Nhưng vì tôi tu hành nhẫn nhục nên tôi ráng cắn răng chịu. Và cái sức chịu đựng đó nó nhiều quá, nó phủ hết cái tâm hồn của tôi, tôi không làm gì được nữa, chỉ cứ nghe họ chửi thôi là hết chuyện. Nhưng mà trường hợp ví dụ như tôi tu khá hơn một chút, khi nghe người ta chửi tôi, thì tôi không cần phải chịu đựng lắm, chịu đựng ít ít thôi, chứ không cần nhiều,
[1:17:22]nên tâm tôi còn dư một khúc, dư được một mớ, bởi vì ít không cần chịu đựng nhiều mà vẫn bình an, nên còn dư được một mớ. Còn dư được một mớ tâm để làm gì? Dư được một mớ làm gì?
[1:17:39]Dư mình chọc cười người ta lại. Mình chọc cười người ta lại cho nó bớt căng thẳng. Đó cũng là một cái cách để làm cho cái tình hình nó không có căng thẳng nữa. Không biết tôi nhớ...
[1:17:57]Có một lần hồi, hồi lúc mà tôi còn nhỏ, chưa đi tu, tôi đến cái nhà, tôi gặp, tôi thấy cái cảnh là có một người mẹ mắng một đứa con gái, mắng nặng nề mà mắng trước mặt khách nữa. Vì lúc đó là tôi là khách mà. Mắng con mình mắng trước mặt khách thì đáng lẽ cô ta cũng tự ái lắm. Mà thấy cổ cười xề xề, tỉnh bơ rồi cổ chọc mẹ cổ mấy câu cho bà hết giận luôn. Tôi thấy ngạc nhiên. Cho đến sau này khi đi tu rồi tôi mới hiểu là cái cô này tâm cũng khá bình an, khá bình an, khá tốt. Tôi nói ví dụ như vậy, trong chùa mình cũng vậy đó. Ví dụ cái người huynh đệ mà mắng mình, mình chọc lại, do cái sức nhẫn nhục mình cao rồi,
[1:18:42]tâm mình nó bình an rồi, mình chọc lại cho người ta cho tình hình nó hết căng thẳng. Ví dụ như trong huynh đệ, bạn đạo với nhau cũng vậy. Hôm nào đi đi chùa về cái thấy có ai mà họ mắng mình, cái mình chọc cười, chọc tếu lại thì tình hình nó sẽ không căng thẳng, mà điều đó chứng tỏ rằng cái đạo lực mình đã cao rồi. Nên mình không cần phải chịu đựng nhiều, chịu đựng chút xíu thôi là đã bình an được trước cái lời mỉa xót của huynh đệ mình, nhưng mình dư tâm cái mình chọc cười người ta lại, mình tỉnh tỉnh. Còn nếu mà mình đạo lực mình kém, mình chịu đựng quá thì mình không còn làm gì được nữa. Như quý Phật tử nào đi chùa có khi mình gặp chuyện
[1:19:23]mít lòng, huynh đệ nói qua nói lại, có không? Có không? Đó, thì lúc đó mình ráng mình mình chọc cười người ta lại, cũng là một lối nhẫn nhục mà ở trình độ cao.
[1:19:36]Bây giờ thì còn khoảng 8 phút, 8 phút 9 phút, thì...
[1:19:44]thì để cho quý Phật tử hỏi đáp ha.
[1:19:49]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:20:07]Con kính thưa Thầy... hôm nay con xin hỏi một câu cũng khá... Vì trong... khi... nói thật là nói có... nhưng mà ta... trong cái... Phật có dạy là...
[1:20:34]Nếu mình nói thật người ta không tin mà nói dối người ta tin phải không ạ? Thì nghĩa là ý là muốn nói dối tiếp chứ gì? Cũng sao.
[1:20:46]Người ta không tin thôi đừng nói. Đừng. Người ta chưa tin mình thì thôi đừng đừng nói gì, cứ sống vậy. Thực ra cái người cư sĩ mình mà bắt đầu phát tâm tu á, ở người ngoài họ không có hiểu được. Vì sống theo cái quan điểm thế gian bình thường họ không hiểu được. Như bản thân tôi vậy, hồi tôi còn cư sĩ là người ta nói tôi mát không à. Điên. Tại cái lối sống mình nó kỳ, nó không giống mấy thanh niên kia nữa. Thấy kỳ kỳ họ nói: cái thằng đó hình như nó mát hay sao á. Tức là người ta không hiểu được mình thì thôi cứ kệ, người ta nói gì nói, mình cứ lo tu phần mình, hơi đâu mà trả lời. Còn hỏi mà tâm là gì, đạo là gì?
[1:21:24]Đây là cả một cái vấn đề lớn quá, hổng biết làm sao mà nói, nói một hai câu thì nó không hết ý. Bây giờ hỏi tâm thì nó có nhiều quan điểm. Ví dụ mình quan niệm bình thường thì tâm là cái cái sinh hoạt về tinh thần của mình, những cái sinh hoạt tinh thần, như những cảm giác buồn, thương, giận, ghét, và những cái suy nghĩ, những suy nghĩ, những tưởng tượng, những cái lý luận, và những cái sáng tạo, những trí nhớ, vân vân. Những cái đó cũng đều là hoạt động của tâm. Mà khi mà cái tâm mình được vào thiền định không suy nghĩ gì hết, thì cái đó cũng là tâm, mà tâm đó như là tâm đi dần vào tâm của bậc thánh.
[1:22:07]Đó, rồi những cái thần thông, những cái hiểu biết trực giác cũng là những hoạt động của tâm ở cấp độ cao, nó dần dần như vậy. Đến nỗi có người cho tâm mình là chân tâm, là Phật tánh nữa. Có những cái cả một cái tông phái cho như vậy. Nhưng mà tuy nhiên, trong tâm mình luôn luôn nó ẩn chứa là nơi ẩn núp của bản ngã, cái chấp ngã, cho nên mình phải dè dặt. Dù cho tâm mình tu đến cái mức độ là rất là tốt, à rất là thuần thiện, mình biết thương yêu mọi người, mình biết bố thí, à nhẫn nhục, vân vân, thì cái chấp ngã nó vẫn còn ở trỏng. Do đó mình vẫn phải dè dặt. Không bao giờ nghĩ rằng mình đã đạt được một cái tâm hoàn
[1:22:52]toàn, tuyệt đối, phải dè dặt vì cái ngã nó còn ở trong. Còn đạo là gì? Thì mình hiểu, nếu mà dịch sát á thì đạo là con đường. Nhưng mình hiểu cao hơn thì đạo là cái phương pháp để mình thực hành trong cuộc sống, để mình tu sửa nội tâm, à để mình vượt lên trên tới cái lý tưởng cao vời, thánh thiện gì đó theo cái mục tiêu của đạo đó mà mình theo đuổi. Ví dụ như cái cái đạo mà Thiên Chúa thì họ có cái con đường, có cái phương pháp họ tu thế nào để họ về được với Chúa. Còn ở đạo Phật thì mình cũng có con đường, có phương pháp để mình sống như thế nào, mình thực hành cái gì trong tâm, trong lời nói, trong tư tưởng,
[1:23:43]trong thiền định để mình đạt được cái tuệ giác giải thoát, giác ngộ của mình. Đó là đạo và là tâm là vậy.
[1:24:05]Thường á thì cái sinh hoạt của tâm mình tức là sinh hoạt của bộ não, cho nên ban đầu thì tâm mình nó là gói gọn ở trong cái não của mình thôi. Thì những cái hoạt động buồn, thương, giận, ghét, suy nghĩ, suy tư, sáng tạo, nhớ nhung gì cũng là hoạt động của não thôi. Nên là tâm mình nơi cái đầu của mình. Rồi nhiều hơn nữa thì cái hệ thống thần kinh nó làm cho mình biết được, ví dụ như mình có thần kinh nó chạy tới xúc giác thì có thể là coi như cái thân mình ở đâu thì tâm mình nó tới đó, thì cũng tạm cho là như vậy. Nhưng mà với cái người tu mà ở mức độ như từ sơ thiền, nhị thiền thì cái tâm họ là cái tâm định nó khác,
[1:24:49]nó không có biên giới, nó không có còn bị hạn chế nơi cái thân mình nữa, mà bắt đầu người ta thấy nó rộng ra, không còn biên giới nữa. Ví dụ thế này: ví dụ như là một cái người mà họ chứng khoảng nhị thiền trở lên, họ muốn biết về mình, họ nhiều khi không nhìn cái mặt mình đâu, họ quay mặt họ nhìn chỗ khác, nhưng mà họ hướng tâm về mình, họ biết được trong tâm mình đang nghĩ cái gì ở trỏng, đang tính cái gì ở trỏng. Thì như vậy là cái tâm họ bao lớn? Thì cái tâm họ phải tới được cái tâm người kia phải không? Chứ không họ mới biết được trong tâm người kia chứ. Cho nên cái tâm lúc đó nó không có biên giới nữa.
[1:25:27]Cái người mà họ chứng từ sơ thiền, nhị thiền, tam thiền, tứ thiền thì quá cao siêu rồi, nhưng mình nói cái thấp thấp á, cũng đã là nó vượt ra khỏi cái thân của mình rồi. Còn mình đang còn là phàm phu á, mình muốn biết cái gì mình phải nhìn, mắt mình thấy, tai mình nghe, mình mới hiểu biết được. Còn cái người mà họ chứng từ nhị thiền trở lên họ quay mặt chỗ khác họ hướng về mình họ biết trong tâm mình ở trỏng à. Thì lúc đó cái tâm nó không còn biên giới nữa. Nên phàm phu thì cái tâm nơi thân, nhưng mà những vị thánh thì cái tâm nó vượt khỏi thân, như vậy. Tâm và ý khác nhau như thế nào? Ý nó là ý nghĩ, ý niệm.
[1:26:08]Còn cái tâm là nói chung hết tất cả mọi hoạt động của tinh thần. Cả ý niệm, ý nó nằm ở trong tâm. Tâm nó là mọi điều hết, là những cái cảm thọ buồn, khổ đau khó chịu hay là sung sướng hạnh phúc, hoặc là nó là tình cảm thương, giận, ghét, hoặc nó là những tư tưởng, những ý nghĩ, rồi cả những cái ý niệm rất sâu chưa thành ngôn ngữ, rồi nó cả đến những cái trực giác, cái ký ức thì tất cả những cái sinh hoạt đều nằm trong tâm. Tâm giống như là một cái môi trường, còn ý là một cái phần hoạt động của tâm. Như những ý nghĩ, những ý niệm gì đó. Cũng là cái tâm này nhưng khi thì tôi khởi lên cái ý là lát à tối nay à mình đi kiếm chỗ mình lạy Phật,
[1:26:56]ví dụ vậy, cũng là một cái ý, một cái ý nghĩ. Hoặc là ví dụ như đi ngang qua một cái hàng phở, quý Phật tử chứ không phải tôi, nghe cái mùi thơm tự nhiên nó kích thích khởi một cái ý là mình muốn ăn một cái tô phở. Cũng là do ngoại duyên nó tác động vào mình khởi cái ý trong cái tâm của mình, là như vậy. Hoặc là có người ví dụ như Phật tử ăn chay cái đi ngang qua một cái chỗ người ta bán đồ mặn, nghe cái mùi thơm phức nhưng mà tự nhiên trong tâm nó lại phản ứng lại. Biết là thơm, là ngon đó, nhưng mà trong tâm thì lại không thích, cảm thấy rằng không nên ăn những thứ này, mặc dù vẫn nghe cái mùi biết là ngon, mà trong tâm vẫn có cái ý là không thích.
[1:27:39]Thì đó vẫn là ý đó. Ý nó khởi từng chặp, hết ý này qua ý kia, mà cái ý nó có cái cái nguồn gốc nó bắt sâu từ trong ký ức. Nghĩa là trong ký ức sâu của mình mình thường chứa đựng những loại tư tưởng gì thì nó thường hay khởi ra. Ví dụ cái người cái người mà thích uống rượu thì đi ngang qua nhìn một cái cửa hàng ăn uống nhậu nhẹt thì khởi lên cái ý thích. Còn cái người mà ví dụ người Phật tử đi ngang qua một cửa hàng bán đồ nhậu thì thấy không ưa, nói cái nơi này là nơi sinh ra tội lỗi, ví dụ vậy. Đó, cái ý của mình, mỗi người một cái ý trong cái hoàn cảnh khác nhau là do trong cái khuynh hướng chứa trong ký ức của
[1:28:22]mình thuộc loại nào mà nó khởi lên những cái ý như vậy. Thưa thầy, nói cho vui mà nói thì nói dối có tội hay không?
[1:28:37]Đúng ra là nếu mà có tội thì mình cũng coi như là chưa có tội. Thì thường cái tội là do mình nói dối một cái điều để mưu cái lợi cho mình, để khoe một cái điều hay mà thực sự mình không có, hoặc là nói dối để hại người ta, vu khống cho người ta thì những điều đó nó thành cái tội, tội nặng và là nói thành tội. Còn có đôi khi nói dối cho vui thì nó chưa có thành tội lắm, mà như thế này: ví dụ mình nói dối mà làm cho người ta biết mình nói dối để chọc thôi thì người ta biết mình nói dối thì không tội, mà người ta không biết mình là coi chừng ạ, người ta tưởng mình nói thiệt là coi chừng ạ. Ví dụ mình nói dối mà nói dối để chọc á,
[1:29:20]để chọc á, thì là mình nói dối mình chọc người ta cho vui mà mình làm cho người ta biết là mình nói dối thì không thành tội lắm. Còn mình nói dối mình chọc người ta mà làm cho người ta tưởng mình nói thiệt thì bắt đầu thành tội chút chút, tội chút chút. Vì mình cái tinh thần của người học Phật là mình yêu chuộng sự thật, yêu chuộng sự thật. Mình được quyền khôi hài, được quyền khôi hài vì khôi hài cũng là một tính chất của trí tuệ. Nhưng mà cái khôi hài nó không đi quá đáng để thành cái mất sự thật. Như vậy, được quyền khôi hài nhưng đừng có đi quá để thành mất sự thật. Có ai hỏi gì nữa không?
[1:30:05]Kính thưa thầy, nói về nhẫn nhục á thầy, có khi có những người ức hiếp mình, thì mình nhẫn, mình nín thinh đó. Nhưng có những cái trường hợp khác, thí dụ như có những người mà ức hiếp những người yếu thế hơn, hoặc là có những trường hợp mà cha mẹ hoặc là đánh đập những đứa con hoặc là họ giết chóc những con vật đó, mà mình lúc đó mình ra mình can hoặc là mình làm cho họ bớt đi á thì lúc đó khó mà nhẫn nhục được. Vậy thì trường hợp đó làm sao? Anh hỏi câu rất là hay.
[1:30:41]Vì cái điều này thầy có trả lời khi mà giảng ở Tăng Ni, hôm nay bị nói tắt. Thầy nói cho phật tử nghe luôn. Thì cái nhẫn nhục á là cái chịu đựng cái nghiệp của mình thôi, nhưng mà không được lẫn vào cái thái độ gọi là cầu an, ương hèn và trở thành vị kỷ. Như hôm trước giảng nói ví dụ mình đi trên đường gặp thằng ăn cướp nó đè cái bà đó ra để mà nó giựt đồ, đi ngang. Thôi kệ, mình nhẫn nhục cho bả nhẫn nhục rồi mình đi luôn. Thì cái đó nó không phải nhẫn nhục mà cái đó là cầu an một cách vị kỷ. Lúc đó mình phải làm cái gì? Lúc đó là bạn thí như cỡ như anh Thiện á thì phải xông vô mà cứu người ta.
[1:31:24]Còn mà cỡ như thầy thì thầy chạy mà la, chứ thầy không dám đụng người ta. Như vậy, nghĩa là mình phải giải cứu người ta, lúc đó không gọi là nhẫn nhục được. Vì nếu lúc đó nhẫn nhục thì mình rơi vào cái tội gì? Thấy người khác đau khổ mà làm ngơ thì mắc quả báo gì? Mù. Cho nên, cái nhẫn nhục là để mình chịu đựng, mình trả nghiệp cho mình. Còn cái thấy người khác khổ phải cứu thì đó là thuộc về cái phạm trù đạo đức của từ bi, phải không? Cho nên thấy người khác khổ mà không cứu thì cái đó không phải nhẫn nhục mà cái đó gọi là không có từ bi. Cho nên chúng ta đừng có lẫn cái nhẫn nhục để rồi trở thành cầu an một cách ích kỷ và không từ bi. Thấy người khác khổ phải cứu.
[1:32:08]Hỏi tiếp. Kính thưa thầy, người mà tự tử tự tử đó thì có phải là chết như vậy có phải là không có siêu được không thầy? Trừ khi... Dạ, thường thì những người tự tử chết không có siêu. Vì lúc đó là người ta đa phần đa phần không siêu là vì lý do là người ta chết đang trong cơn buồn bực, đau khổ, bất mãn. Chỉ trừ những trường hợp mà những vị mà họ tự tử vì sự nghiệp đất nước, quê hương gì đó. Thí dụ mình thấy những anh chiến sĩ mà họ chết để họ cứu được bao nhiêu người thì mấy người đó họ sinh lên cõi trời, cõi thần liền. Vừa thoát ra khỏi thân là có người rước đi liền vì cái tâm rất là thiện mới làm được.
[1:32:59]Còn đa phần người ta tự tử chết là vì trong cái tâm đau khổ, bất mãn và đang trong cơn nghiệp. Và có khi nghiệp nó chưa hết, nghiệp nó chưa hết thì khi chết ra là ở trong cái cõi vô hình vẫn tiếp tục chịu đau khổ. Nhiều khi mình không biết, nhiều khi mình không biết, ví dụ mình thấy rơi vào cảnh khốn cùng hoặc là cái gì quá oan ức, đau khổ cái mình tự tử, mình tưởng tự tử vậy là xong. Đâu có phải xong. Trong cõi vô hình vẫn tiếp tục chịu đau khổ trong đó. Lúc đó nhiều khi nó còn bẽ bàng hơn trong cái cõi sống nữa. Nó như vậy đó. Nên thường là người tự tử không có siêu. Nên với người tự tử thì mình phải
[1:33:40]cầu nguyện cho họ dữ lắm, phải tụng kinh, phải cầu nguyện, phải nhờ những vị xuất gia mà có đức, chú nguyện cho họ dữ lắm để từ từ họ khuây khỏa rồi họ vượt qua. Mà nghiệp đó vẫn để yên đó chưa xong. Một kiếp nào vẫn trở ra trả lại, không có dễ đâu. Kính bạch thầy, con nghe thầy giảng về hạnh nhẫn nhục, nhưng khi con chịu đựng thì thường bị rơi nước mắt, xót thương cho thân mình kém phước, bị người thân bạc bẽo, làm sao cho con không còn khóc nữa? Tội nghiệp. Nghe đứt ruột. Nghe đứt ruột. Thật ra, cái nhẫn nhục á nó là dấu hiệu của đạo lực. Như nãy mà chúng tôi nói là do tâm mình không có tự ái, không ích kỷ, không tham lam,
[1:34:27]không xao động, không thù hận thì mình mới nhẫn nhục được. Còn trường hợp mà mình còn tủi thân, tủi phận thì ở đây là có thể là do còn vị kỷ, cái vị kỷ. Dĩ nhiên là nó cũng từ quá khứ giờ nó thành cái nghiệp. Nên nếu mình sống cuộc đời vị tha, tâm đừng còn vị kỷ nữa, thì cái nghiệp nó tới nó vẫn phải chịu khi bị người ta chèn ép, nhưng lúc đó mình sẽ thấy tự nhiên mình không khóc nữa. Đây là điều rất là lạ. Hễ mình không có làm được việc phước nhiều á, người ta mắng mình một câu là khóc liền. Nhưng mà khi mình đã làm việc phước nhiều rồi, thì nghiệp nó tới, người ta vẫn mắng mình, nhưng lúc đó mình không khóc nữa,
[1:35:11]vì cái sức mạnh của vị tha nó làm cho tâm mình vững chắc hơn. Cho nên bây giờ thầy không kêu người đó giơ tay lên làm chi, nhưng mà đại khái là cứ siêng làm phước, sống đời vị tha thì sẽ hết
[1:35:28]khóc.