[0:04]Hôm nay là cái mùa an cư cho nên chúng ta
[0:07]cứ mỗi ý à mỗi cái
[0:17]bài pháp như thế này cứ tới lần lượt, qua tới mùa hạ, có mấy tháng mùa hạ thôi.
[0:29]Nhưng mà sư phụ tranh thủ giảng kỹ thì cũng qua tới mấy năm rồi mới tới bài thứ tư. Nay là bài thứ bốn, tức là nói qua tới chánh nghiệp. Cái Bát Chánh Đạo, Bát Chánh Đạo này không tu tập thì rất là uổng. Nhiều người ta cứ thích nghe nhiều cái lý thuyết, nhưng cái phương pháp thực hành thì không thực hành nên không bao giờ chứng đạt. Cho nên nhiều cái nhỏ, chi tiết, cẩn thận, tinh tế để đạt được cái kết quả tối hậu.
[1:13]Như hôm trước chúng ta đã hiểu, Chánh tư duy là ta sửa, nói đúng hơn, tự ta nói với chính mình để ta tạo lại tâm hồn của mình. Vì khi mà ta có chánh kiến rồi, ta biết nhiều cái điều sai rồi, thì ta mới phát hiện ra rằng tâm hồn mình nhiều tì vết. Nên ta sửa tâm hồn mình lại, và cái cách để sửa tâm hồn mình lại là Chánh tư duy, tự mình nói với chính mình, tự mình răn dạy chính mình, tự mình xây dựng lại những cái ý niệm, cái lý tưởng của mình. Qua tới Chánh ngữ là gì? Là khi ta đã có cái Chánh tư duy, cái tâm hồn ta đã được sửa sang lại rồi thì ta có đủ tư cách để tác động vào tâm hồn người khác, làm cho người khác cũng tốt lên.
[2:12]Ta tác động người khác bằng cái gì? Bằng Chánh kiến. Ta đem cái Chánh kiến mà ta đã hiểu á, qua cái ngôn ngữ, qua lời nói á, để đưa vào tâm hồn người khác, làm cho tâm hồn người khác tốt lên. Đó là nghĩa Chánh ngữ. Và tới Chánh ngữ thì thấy tội với phước, cái phước rất là rõ ràng. Khi ta tránh được cái tà ngữ thì không có tội, nhưng mà Chánh ngữ tức là có phước. Nó là như vậy. Khi ta tác động được với tới vào tâm hồn người khác làm cho người khác tốt lên rồi nhưng mà chưa đủ, thì ta mới tìm đến Chánh nghiệp. Chánh nghiệp là tác động vào đời sống của người khác. Cái định nghĩa Chánh nghiệp là như vậy, tác động vào đời sống của người khác.
[3:05]Cái Chánh ngữ tác động vào tâm hồn của người khác, chỉ thuộc về tâm lý, về tinh thần, cái phi vật, phi kiến thức, trừu tượng. Còn Chánh nghiệp là tác động vào đời sống của người khác một cách cụ thể, physically, vật chất, có tính vật chất, tác động nó ra mọi điều rất là rõ ràng. Ta thường hay nói là thân nghiệp. Định nghĩa hồi xưa đó, cái ngôn ngữ ngày xưa với ngày nay coi vậy chứ nó khác nhau. Nên khi ngày hôm nay, nhờ loài người phát triển tiến bộ qua nhiều thời đại, cái ngôn ngữ của con người phát triển lên từ từ, cái độ chính xác của ngôn ngữ nó tăng lên dần, tăng lên dần. Do đó là cái ngôn ngữ ngày xưa và ngày nay có khác nhau.
[3:53]Thì ngày hôm nay ta sống trong thời đại ngày hôm nay, ta thừa kế được cái kho tàng ngôn ngữ đã được phát triển, cái khoa học về ngôn ngữ đã được phát triển, nên ta dễ sử dụng để diễn tả cái đạo lý hơn người xưa. Nói bây giờ không cần đi đâu xa, ví dụ như ta lên trên Tây Nguyên, ta sẽ thấy cái cách diễn đạt nó khác nhau. Ví dụ như cái người ở miền xuôi á, khi ta muốn nói rằng một đời sống được no đủ thì ta nói rằng người đó khá giả, có cơm ăn, có áo mặc, hoặc là giàu, vân vân. Nhưng mà cái người ở trên miền cao thì họ chỉ nói thế này, là một ngày đỏ lửa được ba lần. Rồi ta tự suy diễn ta hiểu tiếp.
[4:43]Ngày đỏ lửa được ba lần, tức là bếp mà nấu được ba lần thì nghĩa là làm sao? Có đủ cơm ăn, có đủ lương thực để nấu, chứ còn một ngày mà đỏ lửa hai lần tức là giảm rồi, một ngày đỏ lửa một lần là coi như đói, ví dụ vậy. Còn bếp núc lạnh tanh không đỏ lửa được, tức là người đó cực kỳ đói rồi, không có gì để nấu. Cái ngôn ngữ đơn giản làm cho ta phải suy diễn thêm, nhưng mà khi cái ngôn ngữ nó phong phú rồi thì ta diễn tả cái sự nghèo đói hay cái khá giả dễ hơn vì ngôn ngữ nó nhiều rồi. Ngay cái chữ khá giả, ngay cái chữ giàu sang, thực ra người xưa cũng chưa chắc đã có, nhưng mà theo thời đại, ngôn ngữ được bổ sung dần, bổ sung dần.
[5:28]Bây giờ về vào cái thời đại điện tử, ta cũng sẽ thấy có nhiều cái từ mới, từ lạ. Mỗi năm cái từ điển tiếng Anh Websters hay Oxford họ cứ phải bổ sung thêm những từ mới. Vì có những từ tự nó phát sinh trong dân gian, rồi ai cũng dùng, cái giống như trở thành một cái từ chính thức, chứ trước đó không có, và họ đành phải đưa vào trong từ điển chính thức. Thì cũng vậy, ví dụ như ta nói rằng người xưa thì nói là tam nghiệp: ý nghiệp, khẩu nghiệp, thân nghiệp. Ý nghiệp là cái suy nghĩ trong đầu mình, ta gọi là Chánh tư duy đó, bây giờ ta lại diễn dịch thành cái gì? Nói với chính mình, tác động vào trong chính tâm hồn của mình.
[6:11]Rồi qua khẩu nghiệp, cái miệng, nghiệp của cái miệng chỉ dùng cái chữ miệng thôi, nhưng mà sự thực nó là gì? Nó là lời nói. Thì trong Bát Chánh Đạo văn minh hơn một chút, dùng chữ Chánh ngữ. Nhưng mà ngày hôm nay thì ta có nhiều ngôn ngữ hơn nên ta đã dùng cái gì? Tác động vào tâm hồn của người khác. Là cái cái cách mà ta tác động tâm hồn của người khác để xây dựng tâm hồn của người khác tốt đẹp lên, với chánh kiến của Phật, ta gọi là Chánh ngữ. Thì Chánh nghiệp cũng vậy. Chánh nghiệp người xưa gọi là thân nghiệp, tức là cái thân hành động. Nhưng mà cái thân hành động người xưa cái ngôn ngữ chỉ
[6:45]chừng ấy thôi, nhưng ngày hôm nay với sự phát triển của ngôn ngữ, ta ta đã diễn dịch kỹ hơn, rõ hơn, đầy đủ hơn, đó là tác động vào đời sống của người khác. Và "chánh" tức là làm sao? Tác động vào đời sống người khác một điều một cách tốt đẹp, lương thiện, thiện lành. Đem lại những điều tốt đẹp cho người khác, vào đời sống của người khác gọi là Chánh. Còn nếu ta đem những điều xấu xa, đau khổ đến cho người khác thì gọi là tà nghiệp. Như vậy nên ở đây cái ngôn ngữ người xưa là vậy, nhưng khi ta sử dụng ngày hôm nay ta có quyền dùng cái ngôn ngữ nó rộng rãi hơn, vậy nó vậy. Thì
[7:32]nếu mà hôm nay ta học về Chánh nghiệp, thì ta có hai cái nghiệp nó bên cạnh để cho ta so sánh.
[7:42]Nếu không phải là Chánh nghiệp, thì ta có hai cái khác: một là tà nghiệp, hai là vô nghiệp. Tà nghiệp tức là làm điều bậy, tác động những điều xấu xa lên đời sống của người khác, làm cho người khác họ đau khổ, họ bất an, hoặc là đi vào sai lầm, đẩy họ vào sai lầm, vân vân, thì gọi là tà nghiệp. Còn vô nghiệp là cái gì? Nghiệp là không làm gì cả. Không làm gì cả là đúng hay sai?
[8:19]Không làm gì cả cũng chia làm hai: tà và chánh. Có khi ta không làm gì, đó là một điều đúng đắn. Nhưng có khi ta làm có khi ta không làm gì lại là một điều sai. Ta nói ví dụ, ví dụ như ta thấy một người nằm vắt ngang qua đường ray xe lửa, rồi ta không làm gì hết, lát người đó bị xe cán chết. Thì chắc là người đó tự tử mới làm vậy, nhưng mà ta thấy mà ta không làm gì, ta không can thiệp, ta không cứu, chắc họ cũng đau khổ gì lắm, nhưng mà ta không an ủi, không cứu mà không làm gì, thì cái này không làm gì mà lại rơi vào tà nghiệp. Còn có những cái không làm gì mà là Chánh nghiệp. Ví dụ như có một người nào đó họ nói:
[9:11]"Tôi thấy cái nhà đó đi vắng, nhưng mà không biết làm sao mà cái cửa sau bị mở, mà nhà trong đó nhiều của cải lắm. Rủ mình đi vô kiếm vài món về xài đỡ", mà mình không làm, từ chối không làm. Thì cái không làm này là gì? Là Chánh nghiệp, là giữ giới. Cho nên không làm cũng có hai loại. Mà nó có một cái loại nữa là không làm đến mức độ vô trách nhiệm, lười biếng, à không có đóng góp, không cống hiến gì vào trong cuộc sống. Thì đây là một loại, thực sự là một loại lười nhác, vô trách nhiệm rất nguy hiểm. Và nếu ta sống như vậy thì từ từ ta hết phước á, ta hết phước rồi bỗng nhiên cuộc đời không hề may mắn gì cả.
[10:00]Còn cái Chánh nghiệp á là tác động tốt đẹp vào đời sống của người khác, ta phải dùng thêm cái chữ tốt đẹp. Tốt đẹp như thế nào thì từ từ mình phân tích. Nhưng ở đây có nghĩa là ta tác động tốt đẹp vào đời sống của chúng sinh. Chúng sinh này nó bao hàm hết mọi thứ luôn, mọi loài, mọi người hết, kể cả môi trường sống, con sông, cái núi, cành lá, ngọn cây, con kiến, con ruồi, cái gì tác động tốt đẹp, đặc biệt là con người. Còn đối với các vị A-la-hán thì đặc biệt là chư thiên. Nên ta thường nghe Phật kể như vậy, vì các vị tôn giả đó sống vì lợi ích của chư thiên và loài người. Thấy ông ở không á, thấy ông ngày ông đi khất thực và thậm chí ông rất ít tiếp xúc,
[10:42]nhưng Phật khen những người này sống vì lợi ích của chư thiên và loài người. Ta bằng con mắt phàm ta không thấy, ta thấy không có tiếp xúc ai đâu, chư thiên loài người, nhưng thực sự những vị đó khi họ nhập định rồi họ đi họ giáo hóa chư thiên ở những cõi kia. Ở đây là nên họ sống không hề vô ích, sống rất là đặc biệt, chỉ Phật mới thấy thôi chứ mình không thấy.
[11:05]Cái gọi là tác động tốt đẹp vào đời sống của chúng sinh thì gọi là Chánh nghiệp. Nhưng mà tác động tốt đẹp như thế nào thì ta sẽ phân tích, nhưng ở đây cái nghĩa nó là thế này, nghĩa là khi ta tác động tốt đẹp vào chúng sinh, vào đời sống của chúng sinh thì ta có phước.
[11:30]Cái ý nghĩ chính của cái đoạn Bát Chánh Đạo ở những phần đầu này từ Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp mục tiêu là để tạo phước, mục tiêu phước. Bởi vì khi mà đi tới giai đoạn Chánh tinh tấn à Chánh niệm, Chánh định ta cần cái phước lớn như cõi trời, không có đơn giản. Và có thể là cái phước nó nó nó mênh mông, nó vô tận, không còn giới hạn. Phước nó mênh mông vô tận không còn giới hạn nghĩa là sao? Nghĩa là khi ta tác động tốt đẹp vào đời sống của chúng sinh thì nó cho ta cái phước. Nhưng cái phước đó nó hữu hạn, một thời gian rồi ta hưởng hết. Nhưng có những loại khi ta tác động sự tốt đẹp vào đời sống của chúng sinh phước nó vô hạn luôn.
[12:19]À kéo dài mãi luôn.
[12:23]Ví dụ Ví dụ trong trường hợp nào à khi ta làm phước mà cái phước nó bỗng nhiên nó kéo dài mãi luôn, không hết? Nó có những trường hợp như vậy. Có những trường hợp mà khi ta tác động tốt đẹp vào đời sống của chúng sinh bỗng nhiên nó trở nên kéo dài mãi. Giống như có một người họ mở một con đường là trở thành một cái trục lộ rồi sau này người ta cứ phải dùng con đường đó, người ta sửa tới sửa lui gì cũng phải dùng con đường đó hoài. Thành thử cái cái nghiệp mà người đó gieo xuống, cái Chánh nghiệp gieo xuống nó tồn tại mãi, vô tình nó tồn tại mãi. Hoặc là vô tình họ có một cái phát minh, một phát minh khoa học,
[13:03]cái đời họ thì hết bản quyền rồi nhưng mà muôn đời sau cứ phải dùng cái phát minh. Dù có phát triển lên tới cấp cao cao cao cao lên nhưng cái phát minh nó cứ phải tồn tại hoài. Lấy ví dụ bây giờ ta có cái mô tơ điện, cái quạt nó quay bằng cái mô tơ điện, rồi bây giờ từ từ tới phát minh tới cái xe điện cũng trên nền tảng của cái mô tơ điện này. Mà cái mô tơ điện đầu tiên có những những vị nhà vật lý, nhà khoa học như Faraday rồi ổng tìm ra, vân vân thì nó nó căn bản nó đơn giản. Nhưng những cái căn bản cái đơn giản nên nó cứ đi theo cái chiều văn minh của nhân loại. Văn nhân loại tiến tới đâu thì tiến nhưng cái mô tơ điện này
[13:38]không bao giờ bỏ được, ở đâu cũng phải dùng tới nó trơn á. Nên cái vô tình là cái công nghiệp, cái phước họ tồn tại mãi trong cái sự cống hiến với loài người. Hoặc là có những nhà tư tưởng họ đem được những cái chủ thuyết, những cái đạo đức tốt đẹp cho cuộc đời mà muôn đời không ai phủ nhận được, muôn đời cứ phải nhắc tới, phải sử dụng thì cái phước họ cứ tồn tại mãi. Nên ở đây khi ta nói tới Chánh nghiệp là ta tác động tốt đẹp vào đời sống của mọi người thường thì nó hữu hạn. Và vì nó hữu hạn cho nên ta cứ phải làm mãi để tích lũy cái phước mình cho thật là vô hạn và ta nhớ rằng việc chứng đạo quả mà nhất là chứng quả
[14:20]A La Hán là cái quả của sự vô hạn, tuyệt đối. Nên cái quả A La Hán cái quả thánh của sự giác ngộ, giải thoát nó hàm cái ý của sự tuyệt đối. Và như vậy cái nhân của nó, cái phước của nó phải được tích lũy cũng có ý nghĩa vô hạn. Từ cái Chánh kiến, từ Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp nó phải có ý nghĩa vô hạn. Và như vậy, khi chúng ta gọi là làm phước á, khi chúng ta tu tập Chánh ngữ, Chánh nghiệp, Chánh tư duy ta đem cái điều tốt đẹp đến cho chúng sinh thì trong đầu ta phải nghĩ tới cái gì, mang cái ý nghĩa gì? Vô hạn, không bao giờ gọi là đủ rồi. Nên hồi lâu lắm rồi sư có giảng cái bài như thế vẫn chưa đủ, nhớ không ạ?
[15:12]Cái bài đó nó cũng mang cái ý nghĩa thế này: không bao giờ ta được dừng lại, không bao giờ ta được nghĩ là là đủ rồi. À ví dụ như bây giờ cả một đời chúng ta sống lợi ích cho mọi người, sống lợi ích cho chúng sinh, rồi khi già, đuối rồi, không làm nổi nữa, phải ngừng lại, không làm gì được hết. Và lúc đó mình nghĩ trong đầu mình làm sao? Tới tuổi hưu rồi, thôi bao nhiêu năm qua đóng góp vậy là cũng đủ rồi. Ý nghĩ đó là tà tư duy, tà kiến. Không được nghĩ rằng mình đã đủ rồi, dù sức khỏe không cho làm nữa, tuổi tác không cho làm nữa nhưng trong tâm không bao giờ được nghĩ là đủ rồi. Trong tâm nghĩ là tiếc là mình không còn trẻ,
[15:58]không còn khỏe để tiếp tục cống hiến, đành thôi phải nhờ người sau, những người trẻ hơn mình họ tiếp tục họ cống hiến cho cuộc đời. Mình đành phải dừng lại và chờ tái sinh hoặc là đi qua nơi một cái cõi khác để tiếp tục cống hiến. Còn bây giờ, với cái sự vô thường của sức khỏe, của thân xác đành phải dừng lại chứ trong tâm không bao giờ được nói là đủ rồi. Vì ta nói đủ rồi, ta gieo một cái nhân của sự hữu hạn và gieo cái nhân sự hữu hạn rồi cái quả thánh của ta nó không mở ra được. Nên cái chỗ này là chỗ phải rất là tế nhị, rất là tế nhị và tinh vi, tinh tế vô cùng. Đây là chỗ rất là tinh tinh tế.
[16:39]Nên khi ta làm mọi điều tốt đẹp trong cuộc đời này giúp người này giúp người kia rồi có những lúc ta mệt, có những lúc ta đuối sức, và ta dễ khởi lên cái ý nghĩ: Thôi, cũng được rồi. Coi chừng. Ý nghĩ đó là một ý nghĩ sai lầm, nha. Hồi đó có một lần sư gặp hai cái vợ chồng. Hai vợ chồng đó cũng là người kinh doanh cũng khá giả rồi họ chuyển hướng tu tập. Thì à nhìn thấy họ còn trẻ mà buông hết, bỏ hết cái việc làm ăn để chuyển qua tu tập bỗng nhiên sư cũng hơi lo lo. Không biết cái liệu rồi đời sống kinh tế họ làm sao. Chắc là họ cũng rất là giàu, họ yên tâm với cái vốn liếng họ có nên họ mới có dám bỏ hết kinh doanh để chuyển sang tu tập.
[17:27]Nhưng mà mình cũng hơi lo rồi sư cũng hỏi một cái. Sư hỏi thế là thế như vậy cái việc làm ăn đó, kinh tế đời sống gia đình sao? Còn con cái nữa mà. Sư hỏi vậy cái người vợ mới trả lời,
[17:41]lúc nào cũng vợ trả lời nha, ngộ vậy. Mới trả lời, nói dạ thôi tụi con cũng đủ rồi. Thì thôi mình không hỏi nữa, thì người ta trả lời câu đó là người ta tự cân đối, người ta biết rồi, người ta đủ rồi. Thì trong cái kinh tế đó cái sự giàu sang người ta có thể cho là đủ rồi, người ta không tham, người ta muốn tu thì tốt. Nhưng mà trong cái việc mà Chánh nghiệp cái để đem lại những điều tốt đẹp trong cuộc sống cho mọi người, mọi loài thì ta không bao giờ được dùng cái chữ đủ rồi. Nhớ như vậy, phải là luôn luôn là vô hạn. Vô hạn ai nói vậy mai mốt đắc đạo nhập Niết bàn rồi đâu có làm gì được. Không, lúc Niết bàn rồi vẫn tiếp tục làm phước cái kiểu của Niết bàn.
[18:24]À chứ không phải là nói nhập Niết bàn rồi là không làm gì. Niết bàn có cái cách làm phước của Niết bàn. Nhưng hôm nay chưa phải lúc ta ta bàn tới chuyện đó vì nó cao siêu quá, ừ tại vì chưa ai nhập hết nên không biết nó làm sao. Nhưng Niết bàn có cái phước của cách làm phước của Niết bàn, vậy.
[18:46]Khi ta hiểu sâu ừ trong Chánh kiến thì ta hiểu một điều rất là cốt lõi đó là luật nhân quả. Và khi mà hiểu về luật nhân quả thì ta luôn luôn cân cái gì? Tội và tội và phước, lúc nào cũng cân cái tội và phước. Vì cái tội và phước nó chi phối trong tâm hồn ta, trong cuộc sống của ta từng chút từng chút một. Nhỡ tay một cái thành tội, nhỡ tay một cái thành phước. Và như vậy thì
[19:18]mà nếu lỡ tay gây tội cái nó cản cái công phu tu tập của ta liền. Tại vì cái người mà tu tập theo Bát Chánh Đạo thì ta tích lũy vô số phước để đi cho tới Chánh niệm Chánh định á, cái con đường mà nằm ở đó đó, mục tiêu đi tới Chánh định á. Ờ, thành thử nếu mà cái phần mà Chánh ngữ, Chánh nghiệp kia nọ nó bị lệch cái phước ta bị giảm, ta đi không tới cái mục tiêu Chánh định á là không đi tới Diệt đế á. Ờ, vì vậy cho nên ta cứ cân nhắc dữ lắm. Tuy nhiên là do cái trí tuệ của ta có hạn nên đôi khi ta bị nhầm giữa tội và phước. Đó, tưởng là tội lại thành phước, tưởng là phước lại thành tội. Ờ, vì vậy là cái bài toán tội phước nhân quả ta cứ phải xét nét mãi.
[20:05]Mà nhờ cái Chánh kiến lúc ta tu tập Chánh kiến á hiểu về tội phước, hiểu về nhân quả nên khi ta áp dụng vào trong cuộc sống thì ta đỡ nhầm lẫn. Đỡ nhầm lẫn mà cứ giảm được cái tội mà tăng được cái phước thì một cái hiệu ứng nó hiện ra là ta bớt căng thẳng. Ta giảm sự căng thẳng trong cuộc sống, giảm dần giảm dần. Đến khi ta làm được rất nhiều việc phước thì nó có một hiệu ứng nó hiện ra là lòng ta an vui. À, mà không biết tại sao. Đó, nó lại hiệu ứng. Còn nếu ta làm tội, ta cứ bị căng thẳng, căng thẳng. Đó là cái dấu hiệu quả báo chưa hiện ra nhưng ta cứ bị căng thẳng, căng thẳng vô lý mà không biết tại sao, ý là như vậy.
[20:54]Thì cái việc mà tạo phước á
[20:58]ta nói cái khái niệm bởi vì ta nhắm tới Chánh định, ta nhắm tới Niết bàn nên cái phước ta tạo phải cần là là vô lượng.
[21:12]Mà ta thấy đa phần mọi người đó, cái số phước mà ta đã tạo trong cuộc đời nó ít.
[21:21]Nhiều khi không đủ sống cho tới già, tới chết, rất là điều đáng lo. Và có những người thì sống đủ tới già, tới chết, chết rồi phước đó cũng vừa cạn. Thì vào cái cõi chết, ta không có cái gì đặc biệt. Mà nếu cái người hiểu đạo, ta làm phước nhiều thì ta qua khỏi cái cõi chết, ta đi vào cái cõi ta đi vào cái cõi chết thì phước vẫn còn, thì ở trong cõi đó mình vẫn là một chúng sinh sáng giá. Còn có những người làm phước, cái phước họ mang lọt qua tới kiếp sau thì họ sinh vào một nơi được nhiều cái ưu đãi, cái sung sướng. Mà nếu mà họ làm phước nhiều đến nỗi mà họ đủ sức bứt khỏi cái cõi này, họ lên trên cõi trời luôn thì thì rất là hay.
[22:07]Nhưng mà ở đây vậy, thường đa phần là chúng ta hay hưởng vội cái phước mình đã làm. Chúng sinh đa phần như vậy. Ta hưởng vội, có phước là hưởng, có phước là hưởng, có phước là hưởng. Mà cái dấu hiệu có phước là hưởng, có phước là hưởng là cái gì? Vừa có chút tiền là đi chơi, vừa có chút tiền là ta không làm nữa để ta tìm cách để thụ hưởng. Thì đó là có phước hưởng, có phước hưởng, thì thì thực sự cho tới khi mà chưa tới kịp già là phước đã cạn. Ta gặp có những người vậy, họ đứng trên đường họ để cái bảng là họ nói, "Xin cho tôi tiền để cho tôi tiếp tục cái chuyến đi du lịch hành trình." Ta ngỡ ngàng á.
[22:50]Ta nói, "Sao không chịu đi làm ăn mà đứng đó xin tiền để đi chơi tiếp?" Ta ngạc nhiên, tại vì sao? Vì họ hiểu tội phước đơn giản quá, họ hiểu sống là phải đi chơi. Trong khi chúng ta hiểu sống là phải làm gì? Phải tu tập, sống là phải phụng sự, phải cống hiến, phải làm phước. Và cái gì làm cho ta vui? Đi chơi vui hay là phụng sự vui?
[23:19]Thiệt chứ ngộ.
[23:23]Đi chơi vui hay là phụng sự vui?
[23:27]Thường thường ta đi chơi vui, phải không ạ? Ta đi dạo rồi ta vào ta một ăn một nhà hàng, ta đi vào cái bờ biển
[23:38]thật là vui. Nhưng mà những ai đi nhặt rác trên đường sẽ thấy một cái vui khác hẳn. À, rồi bây giờ nó dắt cho mình đi một chuyến đi, à chuyến một đi chơi du lịch vài ngày với một chuyến đi nhặt rác vài ngày thì thường ta sẽ chọn cái nào?
[23:59]Đa phần chúng ta sẽ chọn đi du lịch, đi chơi. À, mà nếu chúng ta đã từng đi nhặt rác ngoài đường rồi, ta hiểu cái cảm giác vui của cái việc đi nhặt rác rồi, ta lập tức chọn đi nhặt rác vài ngày. Vì thực sự, thực sự giống như một sự bù đắp của nhân quả là khi ta phụng sự, ta cống hiến, nó có cái niềm vui ngay đó, một niềm vui rất lạ. Thụ hưởng cũng cho ta cái cảm giác, cũng cho ta một cái cảm thọ vui nào đó. Và phụng sự cũng cho ta cái cảm giác vui, hai cảm giác đó không giống nhau. Và cái người có trí tuệ, có đạo đức sẽ chọn một cái cảm giác mà họ thấy họ yên tâm lâu dài về sau. Rồi, chọn đi chơi hay nhặt rác? Nguy.
[24:53]Thì khi ta hiểu cái Chánh nghiệp mà ta đang tu trong Bát Chánh Đạo tức là tạo phước, tức là tác động tốt đẹp lên đời sống của chúng sinh, tức là tạo phước. Nhưng vì ta hiểu cái mục tiêu là Diệt đế, chứng được Thánh quả và ngay trong Bát Chánh Đạo, cái mục tiêu gần là Chánh định, nó đòi hỏi cái phước khủng khiếp. Và chính vì vậy nên cái khái niệm Chánh nghiệp của chúng ta là tạo phước phải vô tận. Ngay cái chỗ mà Chánh nghiệp tạo phước để đạt được đến vô tận là cả một sự thay đổi lớn trong đầu của chúng ta, không phải dễ có đâu. Chớ nghe nói làm phước thì ai cũng có bắt đầu hiểu đó. Cái người mà không hiểu đạo, cái ý niệm làm phước mờ mịt.
[25:46]Cái người hiểu đạo thì cái ý niệm làm phước bắt đầu hiện ra là sống thấy phước rất là rất là quan trọng, phải làm phước, làm phước mới mới có cái để mà sống. Giống như có cái câu chuyện, không biết một bạn nào đó chia sẻ ở trên mạng là cô ở cái vùng quê đó thì cô mới chứng kiến hai cái gia đình ở cùng địa phương, một ông kia ổng mới lén lén là ổng cuốc đường để để tắp kéo cái đất qua bên cho đất ruộng của mình. Cái bờ ruộng người ta bề lớn vậy nè, cái từ từ từ từ còn có bước chân, đi bước chân không khéo té liền, vì sao? Tại hai bên cứ cuốc cuốc cái đường để nó lấy đất vô làm cho mở rộng cái ruộng mình.
[26:23]Ai ở đây làm ruộng biết điều đó không kìa? Đó, cái cái mánh lới đó là hồi xưa cái con đường bờ ruộng rộng lắm, nhiều khi cả chiếc xe bò đi được. Qua 5 năm sau mình quay lại đi còn có bước chân, lạng quạng té rớt xuống ruộng liền vì hai bên cuốc ăn gian. Thì cô nói có cái ông đó vậy, cái đường mà đường đường lớn ấy, đường bê tông á, ổng cứ lén ổng cuốc cuốc cuốc mở rộng ruộng cho tới ngày cuốc nhầm phải bê tông luôn, không cuốc được nữa, tại tới đó là nó vỡ hết cuốc. Và sau này ổng tới một khúc cua bị khuất, ổng bị xe tông, nằm bị tai biến não 1 năm sau thì chết. À, và có một gia đình cũng ở cái vùng đó,
[26:58]thì cái cái cái miếng đất của cổ là tới 100m mặt tiền, cổ đó thấy cái cái góc khuất như thế nào, cổ nhường vô 2 tấc, 2 tấc. 2 tấc, 0,2 nhân cho 100m là nhiêu ta?
[27:13]Mấy mét vuông ha, mấy mét vuông chứ cũng không nhiều lắm. Như vậy mà về sau cô đó lại thành công, có thêm nhà, thêm đất, con cái thành công, ý là như vậy. Cổ mới nhớ lại, "À, Sư phụ giảng những điều này, địa phương cô thấy trước mắt hai gia đình nó như vậy." Như Huy Minh nè, kì trước nhường được mấy mét vuông hả? Thiện Huy Minh? Bữa đó nhường vô được mấy mét? 3 mét vuông hả? 10 mét vuông chớ, vô 1 mét rưỡi phải không? Bề ngang bao nhiêu? Hơn 10 mét tức là 15 mét vuông rồi, là ngon hơn cái bà kia, bà kia vô có 2 tấc à.
[27:57]Thì cái cái cái ý niệm làm phước là ta có rồi, nhưng mà bởi vì ta nhắm tới cái vô hạn, vô lượng, vô biên và để chuyển từ người ta thấy ta nhớ có cái ba cái giai đoạn nghe, không phải dễ chút nào. Từ cái không biết về chuyện làm phước, cứ sống hưởng thụ, bỗng nhiên bắt đầu biết làm phước là cả một sự thay đổi tâm thức rất là rất là lớn, không phải là dễ. Những người ngồi đây, Sư phụ tin rằng ai cũng đã bước qua giai đoạn ít nhất là giai đoạn thứ thứ hai là có cái ý thức về việc làm phước. Sống trên đời phải làm phước, vì nếu không làm phước, tự nhiên ta rơi vào bế tắc, khó khăn, đau khổ, tùm lum chuyện.
[28:36]Nên là từ cái không biết làm phước, bắt đầu biết làm phước là một chuyển biến rất lớn của tâm. Nhưng mà từ cái biết làm phước, bắt đầu nghĩ về tới cái làm phước vô tận là một chuyển biến khác hẳn. Dành cho những con người mà nghĩ tới Thánh quả, nghĩ tới sự giác ngộ, nghĩ tới tâm linh thì mới có cái chuyển biến từ cái làm phước mà làm cho tới vô tận luôn, không phải là dễ. Thì ngay cái chỗ mà làm phước mà chuyển sang là thề, phát nguyện làm phước cho tới vô tận, vô biên, không bao giờ thấy đủ là một sự chuyển biến rất lớn của tâm thức mà rất nhiều người ngồi trong đây, hôm nay mới giật mình là hình như mình chưa có trang bị ý nghĩ này. Đúng không ạ?
[29:19]Đúng không? Hôm nay mới nghe mới nói mới hơi nhột nhột một chút. Là vì thực ra là mới mình là à biết làm phước, à ráng làm phước vậy thôi. Nghe thầy dạy vậy thôi ráng làm phước. Nhưng bắt đầu đặt cái ý niệm làm phước cho tới vô tận, vô biên luôn để có nghĩa là cái phước mình vô tận, vô biên nó vượt qua những kiếp sau, vượt qua các cõi luôn. Cái phước lớn đến mức độ như vậy. Thì hôm nay ta học tới Chánh nghiệp thì điều này phải được đặt ra. Cái chữ "Chánh" là đúng. Trong cái Chánh này nó có một cái điều rất đúng, rất quan trọng là phước phải vô biên. Chánh tức là đem tác động được điều tốt đẹp vào trong đời sống của chúng sinh.
[30:03]Chánh là phước phải vô biên, nhớ giùm như vậy. Khi ta định nghĩa Chánh nghiệp là gì, nhớ hai cái yếu tố đó. Nhắc lại: Chánh nghiệp là có hai nghĩa, một là tác động những tốt đẹp vào đời sống của chúng sinh và điều đó tạo ra phước cho chúng ta. Ý nghĩa thứ hai là cái điều đó, cái Chánh nghiệp đó, cái phước đó phải là vô tận, vô biên, nhớ như vậy.
[30:43]Tà nghiệp là tạo ra tội bởi vì gây bất lợi cho chúng sinh. Cái bất lợi cho chúng sinh trên nhiều phương diện: physical, mental hay là trên cái tinh thần của chúng sinh, trên cái đời sống của chúng sinh, trên đạo đức của chúng sinh, trên sự tu tập của chúng sinh. Nếu là ta làm làm cho họ không tu được là ta mang tội. Ta làm cho họ hiểu sai, họ mất đạo đức, ta mang tội. Ta làm cho họ mất kiến thức, à không có niềm vui tinh thần, ta mang tội. Ta làm cho đời sống vật chất của họ, hoàn cảnh gia đình họ, thân thể họ bị bất lợi thì ta mang tội. Đó là là tà nghiệp đem cái sự bất lợi đến cho chúng sinh trên nhiều phương diện như vậy.
[31:40]Và cái vô nghiệp, mà vô nghiệp mà nó trở thành vô trách nhiệm thì cũng là mang tội vì nó phí phạm hai điều: phí phạm là phí phạm cái phước của chúng ta đã làm được trong quá khứ, cái phí phạm thứ hai là thời gian. Vì ông bà mình nói rằng thời gian là vàng bạc. Ta không bao giờ được để thời gian trôi qua một cách vô ích, lúc nào cũng cố gắng tận dụng cái thời gian mà ta có được để làm những điều tốt đẹp, để tu tập, chứ đừng để ở không, đừng có không. Cái ở không là mang tội, à kỳ lạ như vậy. Và ví dụ bây giờ cái cái duyên của ta có thể sống được 80 tuổi, nhưng nếu ta tận dụng cái thời gian đó đôi khi khiến cái ta lại sống thọ thêm một chút.
[32:29]Ta biết quý thời gian, lúc nào cũng dùng thời gian một cách có ích, tốt đẹp thì thời gian tự nhiên nó kéo dài ra. Còn có khi ta sống, duyên ta sống 80 tuổi, nhưng ta bỏ không nhiều quá. Và cứ mỗi đoạn ta bỏ không vậy đó là cái 80 tuổi nó bị trừ bớt đi, nó rút lại à. Thì ta bỏ một tháng thì cái tuổi thọ mình mất một tháng à, ta bỏ một năm tuổi thọ mất một năm, mà cứ tích lũy nhiều nhiều nhiều, mà trong ngày nó không phải một tháng năm mà một giờ hay là 15 phút, đâu có ngờ rằng tất cả những thời gian phí đó nó trừ vô tuổi thọ của ta. Nó lui cái tuổi thọ ta lại ngắn dần ngắn dần. Còn nếu cũng cùng thời gian đó ta làm những điều tốt đẹp,
[33:09]bỗng nhiên nó cộng thêm cái tuổi thọ dài ra thêm, dài ra thêm. Nên cái vô nghiệp là không làm gì, coi chừng ta rất dễ bị cái gọi là vô trách nhiệm, mà vô trách nhiệm là một tà nghiệp. Mà cái gọi là vô nghiệp không làm gì cũng là một loại một quan niệm của tà kiến mà nó rơi vào trong đạo Phật cũng rất là nhiều, rơi vào trong đạo Phật cũng rất là nhiều. Nên có nhiều người gọi là tu theo đạo Phật, nhưng mà hiểu nhầm,
[33:44]hiểu nhầm ý nghĩa của cái chữ Không, cho rằng cái gì cũng không hết thì mới là cao siêu. Đâu có ngờ rằng vô tình ta rơi vào cái chỗ không làm gì và thành một tà kiến, và không tạo phước, phước từ từ cạn hết, rồi cuộc đời mình bế tắc luôn. Nên vì vậy là ta phải hết sức cẩn thận với những cái quan điểm, những lý thuyết mà nói là an nhiên, tự tại, không làm gì. Ta cẩn thận ta coi chừng. Ta chỉ không làm gì là đúng trong trường hợp ta từ chối làm một điều sai thì đó là điều đúng, cái không làm gì đó là đúng. Còn khi có cơ hội để làm những điều đúng mà ta không chịu làm thì lúc đó là sai, lúc đó là tội, đó là tội, nhớ như vậy.
[34:52]Cái ý nghĩa của chánh nghiệp như vậy. Ta nói là
[34:58]nó trên ba ba cấp độ, ta tác động tốt đẹp vào đời sống của chúng sinh trên ba cấp độ: Một là
[35:12]vật chất. Vật chất, vật chất thì gồm có gì? Có cái thân thể và những cái sở hữu ở bên ngoài, cái đời sống, cái môi trường ở bên ngoài. Ví dụ như về cái cơ thể thì ta giúp cho người đó đủ ăn, đủ mặc, có nhà ở, có...
[35:39]đại khái là những điều kiện về thuộc về vật chất mà ta giúp cho người khác. Này cái này nó thường là cái gì? Thường là bố thí, thường là bố thí, thường là giúp đỡ thì nó có tính
[35:52]vật chất, à về cơ thể, về đời sống. Cấp độ thứ hai là cấp độ tinh thần. Tinh thần là kiến thức. Ta dạy cho người đó biết kiến thức, ta dạy cho người đó biết nghề nghiệp, ta giúp điều kiện cho người đó được đi học, ta giới thiệu ông thầy, ta giới thiệu cái lớp, và ta cũng tài trợ tiền bạc để cho người đó được học thì đó là giúp về tinh thần của người đó. Mà làm con người nếu mà chỉ có cái gọi là vật chất thì ta không khác gì con thú.
[36:28]Con người hơn con thú vì cái giá trị tinh thần. Cái giá trị tinh thần của con người là vượt bậc vì có kiến thức, có tích lũy, có kế thừa, có học, có dạy. À và cái cái kiến thức, cái tư tưởng, cái sự thông minh của con người nó giúp cho con người tạo nên một cái nền văn minh lớn lao, vì ta có cả một cái nền khoa học, ta có cả một hệ thống văn chương, à ta có cả một hệ thống cái là kiến trúc, xây dựng, đủ thứ hết thì nó đều từ cái giá trị tinh thần của con người. Nên vì vậy, khi ta giúp cho ai đó tăng được cái giá trị tinh thần lên, họ thông minh lên, họ giỏi lên, họ hiểu biết nhiều, họ có nghề có nghiệp lên
[37:11]thì họ có thể sống hòa được với cái sự văn minh của thế giới. Chứ còn nếu mà cái thế giới thì cứ văn minh mà con người không văn minh theo kịp thì con người bỗng nhiên giống như bị gạt ra khỏi khỏi cái thế giới này, khỏi cuộc sống này, khỏi xã hội này. Nên ngày xưa vì trong cái cuộc kháng chiến ấy, các vị lãnh đạo nói phải diệt giặc gì? Giặc dốt. Vì không biết chữ làm sao sống được trong cái thời đại mới mà cả thế giới bây giờ nó nó nó khoa học nó tiến bộ đến mức độ chạy xe lửa, chạy xe hơi, chạy tàu thủy rồi làm gì cũng tự động có điện khí hóa hết, mà rất nhiều người dân ta không biết chữ thì ta bị lạc hậu, ta bị gạt ra khỏi cuộc sống này liền và sẽ là nô lệ mà thôi.
[37:57]Nên phải nâng cái trình độ, cái tinh thần của người con người lên, phải biết chữ. Cái việc mà nâng cái cái tinh thần lên là một cái phước rất là lớn, như là dạy cho người ta biết ăn, biết học, biết chữ, biết nghĩa, có kiến thức, có nghề nghiệp. Rồi có nhiều người nói vậy là: học nhiều chứ đâu có xài bao nhiêu, nên đi học cái dạng học 12 năm, 15 năm chứ áp dụng không bao nhiêu, không áp dụng cái gì. Nè, ví dụ như là số lũy thừa, số mũ, logarit rồi có đời nào dùng tới, giờ cái hyperbol rồi cái parabol rồi có bao giờ đụng tới đâu? Đúng không? Mình không đụng tới tại bởi vì mình học quá quá giỏi, toàn điểm không không à, phải không?
[38:43]Chứ nếu mà mình học giỏi á, mình sẽ thấy tất cả những kiến thức phổ thông mà mình học ở trường phổ thông á, high school á, nó đầy trong cuộc sống của mình. Đụng vô cái gì là cũng đụng tới kiến thức phổ thông cả. À đụng cái gì cũng đụng tới kiến thức phổ thông cả. Mới nói: đụng sao? Ví dụ cái gì đi, nói ông già chống gậy đó có cái gì đụng kiến thức phổ thông không? Đó, ông già chống gậy toàn bộ kiến thức phổ thông nằm ở đó. Lực cơ học nằm ở đó hết rồi. Ủa lực cơ học làm sao? Vì ổng quên mất rồi. Học trả thầy cô. Chớ nếu người học giỏi, thì cái việc mà ông ông cụ ổng chống gậy toàn là kiến thức của lớp lớp mấy?
[39:31]Hầy cả nhà, quên hết rồi cả nhà. Lớp mấy cơ học? Lực, lực là lớp mấy? Học về lực là lớp mấy? Mười. Năm.
[39:46]Ví dụ như mà ổng chống gậy. Ủa chống gậy có gì đâu lớp mười ở trỏng, có gì lực? Có chớ. Phải không? Tức là cái trọng tâm ổng nằm ở đâu, mà tại sao hai chân không đủ sức giữ trọng tâm nữa, phải thêm cái chân thứ ba, để giữa hai chân và cái gậy tạo thành một một tam giác, và trọng tâm lúc nào phải rớt trong cái tam giác đó thì ổng không té. Chớ nếu cái trọng tâm ổng lọt ra khỏi cái tam giác đó, té cái ạch liền. Hai chân và cái gậy. Nhưng mà cái tay của ổng đủ sức chịu được bao nhiêu lực khi ổng cầm cái gậy? Khi mà ví dụ người ổng chồm tới, chịu xuống, thân ổng nặng bao nhiêu và chia vào cái gậy bao nhiêu, chỏi xuống cái chân cái cái cái đất,
[40:23]và cái tay ổng như vậy, cái từ cái cánh tay ra đi moment là bao nhiêu, cái gân ổng còn đủ sức được mấy ký để ổng chỏi cái lực đó? Cả một bài toán về cơ học. Mà nếu ta có nhớ những điều đó, ta nhìn ổng đi là ta hiểu, à ổng lực bao nhiêu, tay ổng còn khỏe bao nhiêu, chịu được bao nhiêu, bước chân bao nhiêu, đi chầm chậm, trọng tâm còn nằm trong cái tam giác đó, vân vân vậy. Nhược Chứng ngộ nhớ không? Ta sẽ thấy tất cả mọi điều mà ta đã học á, nó nằm trong cuộc sống hết á. Cho nên ta cũng rất là cám ơn những cái nhà giáo dục của thế giới. Đó, họ cho ta học mười hai năm phổ thông vất vả cực khổ, thực ra mọi thứ nằm trong đó hết, trong cuộc sống của ta hết.
[41:07]Rồi rồi ví dụ như là nói như hôm nay là mình đi sơn cái tường á: "Đi sơn đi con", là sơn là sao? Phải đi mua sơn quét lên tường. Nhưng mà mua bao nhiêu lít sơn? Bao nhiêu lít sơn? Muốn biết bao nhiêu lít sơn thì phải biết gì? Diện tích cái tường, cái độ dày của sơn, mà cái thùng sơn đó bao nhiêu lít, thì tính ra là bao nhiêu tiền sơn, và tiền đủ không? Mua hay sơn nửa chừng hết tiền không mua sơn nữa? Đó đó, tất cả đều là nằm trong tính toán trong những bài toán đố ngày xưa ta làm hết. Đụng cái là ra, đụng cái toán lý, đụng tới sinh học gì có trơn.
[41:48]Và khi ta giúp cho mọi người có cái kiến thức đó, để là nghĩa là ta giúp họ cái gì? Ta giúp họ sống được với thế giới này, không bị tụt hậu, không bị thua sút, không bị coi thường, mà cái giá trị tinh thần nó mới rất là lớn á. Cho họ miếng ăn, cho họ cái mặc, cho họ chỗ ở chỉ là những cơ bản để họ đừng có chết thôi, nhưng mà cho họ cái tinh thần, tức là cho họ giá trị của một con người đích thực trong cộng đồng xã hội. Đó là đó là lý do tại sao mà ta có cái phước lớn á. Nhưng mà để được cái phước đó thì đời sau ta cũng vậy, cũng giàu có, cũng đủ ăn và cũng giỏi giắn, như vậy thôi. Nhưng tuy nhiên, mục tiêu của ta trong Bát Chánh Đạo,
[42:35]cái chánh nghiệp là cái phước của ta nhắm tới cái gì? Tâm linh giác ngộ. Vâng. Cái gì mà mình muốn được thì mình phải làm sao? Làm cho người khác trước. Đó là nhân quả. Nên nói nói cái gì mình không muốn thì mình đừng làm cho người ta, còn cái gì mình muốn, làm cho người ta trước là muốn gì được nấy. Khôn là vậy. Nên đừng có cái mà hễ mình muốn là mình giành trước về phần mình, đừng, hễ mình muốn, đẩy cho người khác trước. À. Như mình muốn đẹp thì mình giúp cho người khác đẹp trước, tạo tượng Phật đẹp trước. À. Rồi như khi mình muốn giỏi, giúp cho người khác giỏi trước. Bây giờ mình muốn tu thì mình giúp cho
[43:22]cho mọi người tu trước, tạo điều kiện để mọi người được tu, tạo điều kiện để mọi người gặp được minh sư, gặp được chánh pháp, gặp được đạo lý, có điều kiện để ngồi thiền, lễ Phật, tụng kinh, giúp cho mọi người trước những điều đó. Cứ như vậy, rồi khi mình thúc đẩy mình giúp người ta tu tập, rồi bắt đầu đây rồi giai đoạn thứ ba. À. Nãy ta nhắc lại ba giai đoạn của việc tác động sự tốt đẹp vào chúng sinh, thứ nhất là gì? Vật chất, vật lý, điều kiện sống gì đó. Thứ hai là giá trị tinh thần. Rồi bây giờ tới bắt đầu thứ ba là tu tập tâm linh giác ngộ giải thoát. Đây là giai đoạn đó. Mà tại sao cái tâm linh này ta không xếp vào tinh thần?
[44:05]Vì thực sự nó ở một đẳng cấp cao hẳn. Như một người nào mà có thể chứng nhập được thiền định thì sẽ cảm nhận đúng tâm linh này là một giai đoạn khác, chớ nó không phải là một cái tinh thần bình thường nữa, không phải là một tinh thần bình thường, đó như vậy. Cho nên là
[44:26]khi mà nói tới ta tu tập chánh nghiệp, thì nhớ ba cái cấp độ làm phước này. Một là gì, nhắc lại, vật chất. Hai là tinh thần, ba là tu tập. Nên mỗi khi ta tiếp xúc với ai, ta giúp đỡ ai thì ta phân loại mình đang giúp người ta cái phần nào? À. Và nói: "Bây giờ thôi con chỉ muốn tu thôi, cho nên thôi bỏ hai phần kia, chỉ giúp cho người ta tu thôi, để mình được tu." Đúng không ạ? Đúng không? Thực ra hai cái kia nó là nền của cái tu. Có ăn có mặc rồi mới tu được, có thực mới vực được đạo. Cũng như bây giờ nói: "Thôi vậy thôi ăn rồi tu thôi, khỏi cần giai đoạn thứ hai là giá trị tinh thần", cũng không được.
[45:15]Không có kiến thức, không hiểu được đạo lý. Tại vì để hiểu được đạo lý, ta cần cái cấp độ tinh thần đầy đủ, cái kiến thức đầy đủ, cái sự thông minh đầy đủ, cái văn hóa đầy đủ. Nên nói tại sao mà cái thời của ta bây giờ, nếu ta đi tìm hiểu đạo lý có khi ta dễ hơn người xưa, là vì thời đại ngày hôm nay cái văn minh, cái chữ nghĩa ta nhiều hơn, kiến thức khoa học ta nhiều hơn. Nên nhờ vào cái kho tàng ngôn ngữ đã phát triển, nhờ vào cái kiến thức khoa học đã phát triển, kết hợp những điều đó ta hiểu được đạo lý kỹ hơn người xưa. Bây giờ mà ta đọc lại các áng văn xưa ta sẽ thấy bị hạn chế rất nhiều về
[45:57]kiến thức khoa học và ngôn ngữ, nên cái cách diễn đạt nó bị hạn chế. Mà các vị cố gắng tu tập, cố gắng truyền bá thiệt là cảm động, không phải không phải dễ chút nào. Như thời đó nó cầm ly nước, bát nước rồi nói: "Như Lai thấy trong cái bát nước này có rất nhiều côn trùng, nhiều con vi trùng", có ai dòm thấy đâu, mở mắt ai thấy? Cái cái chút xíu, một chút xíu kiến thức khoa học mà Đức Phật nhá một cái thôi là mình đã chới với rồi, hoặc là Đức Phật nói: "Có vô số thế giới trong vũ trụ này, và cũng có những cõi có Phật." Lúc đó nhìn lên đâu thấy, thấy sao trời lấp lánh, mình thấy mấy sao trời lấp lánh nó
[46:35]giống như mấy ngọn đèn hết chuyện thắp thắp ai ban đêm cái tự nhiên có ai thắp lên một chút vậy thôi rồi thôi, cứ nghĩ đơn giản như vậy. Nên những điều Đức Phật mới nhá nhẹ thôi là người ta không hiểu vì. Nhưng mà không lẽ Đức Phật bây giờ không lẽ bỏ ra mà đi dạy lại kiến thức khoa học từ căn bản, không có thời gian, cũng không cần thiết nữa. Thôi cứ đợi thời đại khoa học. Ngày hôm nay người ta kế thừa được cái kiến thức khoa học và kho tàng ngôn ngữ, nên ta có quyền diễn đạt đạo lý kỹ hơn. Nên đó là lý do mà khi ta giúp một người tu tập, thực sự ta phải giúp cả ba cái cấp độ đó luôn, về cái đời sống, ừ ăn rồi mới tu được chớ.
[47:13]Và cái thứ hai là phải hiểu kỹ mọi thứ rồi mới hiểu được đạo lý á, và cái thứ ba là hiểu được đạo lý tu hành, đó cả ba. Còn nếu ăn mà không tu thì cái ăn đó vô ích. Nếu rất thông minh tài giỏi mà không tu, rồi ngày nào đó sẽ chấm dứt. Nên chỉ có cái tu mới là cái vô hạn, cái tuyệt đối. Nhưng mà để có thể tu được, hai cái kia cũng phải cần có. Nên khi ta giúp ai thì nhớ về cái nguyên tắc của sự giúp đỡ của chánh nghiệp đó nè. Không giúp là sai, mà giúp rồi dừng ở lại ở hai cấp độ kia cũng sai.
[47:54]Phải nghĩ tới tác động người ta, giúp người ta tới thứ cấp độ thứ ba là tu tập tâm linh. Mà nếu giúp người ta, chỉ giúp ở cấp độ tâm linh tu tập tâm linh mà không giúp hai cái trước, cũng sai luôn vì không ai tu được. À. Cho nên trong cái giúp đỡ người khác, ta nhắc lại, không giúp gì hết thì thôi thuộc loại vô nghiệp, phải không? Vô trách nhiệm, không có gì để hay. Mà giúp người ta vật chất, tinh thần rồi dừng lại, không giúp người ta tu tập cũng là không chuẩn. Mà ta tu tập chánh nghiệp trong Bát Chánh Đạo thì đã giúp rồi phải giúp cho tới lúc người ta tu được. À. Mà trong cái nghĩa là giúp luôn từ từ đi luôn tới
[48:39]đủ ba cấp độ, giúp người ta một cách toàn vẹn. Và cũng có một cái sai nữa là chỉ giúp cái cấp ba thôi, giúp người ta tu tập tâm linh thôi, những cái khác không quan tâm, cũng sai luôn vì không không phải có thực mới vực được đạo. Nên đó là lý do mà các đạo tràng của ta như chùa ta vậy, nhiều khi vấn đề chúng ta ăn uống, chúng ta thoải mái, hào phóng là vậy. Khi mọi người đến với đạo, cái điều đầu tiên là họ được ăn uống có phẩm giá, là như vậy đó, cái nền tảng. Họ được học nhiều thứ, cả ngoại ngữ, cả kiến thức, kể cả âm nhạc, mọi thứ để nâng cao cái tinh thần lên, rồi bắt đầu mới nói tới cái việc gọi là
[49:24]nói tới cái việc là tu tập tâm linh. Bây giờ ta, đó là ta nói ba cấp độ tổng quát. Bây giờ ta nói hơi hơi cụ thể một chút xíu, như là để thực hiện Chánh nghiệp là ta phải làm mấy việc đây? Bố thí. Phải không ạ? Bố thí là căn bản. Đức Phật cũng dạy vậy. Ở đây thì ta nhắc lại ta có nói cái cụ thể về cái Chánh nghiệp là giúp đỡ chúng sinh tác động tốt đẹp vào đời sống chúng sinh, thứ nhất là bố thí. Bố thí nghĩa là chia sẻ vật chất, tài sản, tiền bạc để giúp cho cái đời sống của người khác cũng đỡ lên, khá lên, tốt lên, giúp cho họ có cái ăn, có mặc, có cái ở, có cái chữa bệnh. Rồi, tại bệnh là cái đeo đẳng khó chịu lắm.
[50:13]Khi người ta bệnh, mình giúp người ta chữa bệnh được cũng là cũng là cái giúp đỡ vậy. Tuy nhiên, trong cái bố thí này á là nó có cái suy xét. Suy xét là khi mà cái người mà họ tiếp nhận sự giúp đỡ của ta về vật chất, ta phải đánh giá là họ họ làm cái gì? Họ làm cái gì? Đừng có dùng cái sự giúp đỡ của ta để làm điều sai quấy. Đó là cái cái căn bản. Đừng đừng đừng dùng sự giúp đỡ của ta để làm sự sai quấy, phải bảo đảm điều đó rồi ta hãy giúp đỡ. Nhớ cái đó. Tại vì nếu ta giúp đỡ họ rồi họ dùng cái sự giúp đỡ của ta, họ dùng tiền bạc của ta, họ dùng cái gì của ta đó họ đem họ hại người khác thì bỗng nhiên ta từ phước mà biến thành tội.
[51:09]Thì cái câu chuyện này của bác Hai Như Sanh, lúc đó bác Hai đi bán dao thì có những người đồng đạo mới trách bác Hai nói: "Anh tu hành ăn chay trường mà anh đi anh bán dao." Ý nói là cái dao là để người ta giết gì đó, cắt cổ gà, đâm cá rồi, ý nói vậy, ý nói xa xôi. Cái bác Hai Như Sanh thì mới nói là bác Hai mới chỉ ông thầy thuốc, nói: "Cái tội của tôi không bằng cái tội của cái ông này, ông thầy thuốc." "Hả, sao vậy? Trời thầy thuốc là chữa bệnh cứu người chớ." Cái bác Hai mới dẫn cái lời của Đức thầy Huỳnh Phú Sổ. Dẫn cái lời nói rằng là Đức thầy nói: "Trong mười người á thì đang chỉ có ba người tốt à, chứ còn mấy người xấu.
[51:55]Nên ổng chữa bệnh mười người chứ là ổng ổng làm cho ba cái người xấu nó khỏe lại, còn ba người tốt khỏe lại thì không sao nhưng ba người xấu nó khỏe lại đi quậy đời." Rồi ai cũng phì cười. Thì cười ví von á thì cái câu chuyện đó ta cũng không có không có biết nó tới đâu. Nhưng chỉ cho ta một bài học thế này: là ta phải bảo đảm cái sự giúp đỡ của ta không gây hại ở phía sau. Người ta không dùng cái sự giúp đỡ của mình để làm điều sai quấy. Ý nghĩa là như vậy. Nên khi ta bố thí, nhớ cái đó. Rồi cái phần kế tiếp nữa của Chánh nghiệp là học, ta dạy cho người khác học, ta giúp cho người khác đi học,
[52:39]ta giúp đỡ việc dạy và việc học là để nâng cái tinh thần của loài người lên cao lên. Tại vì thiếu kiến thức rồi thì con người không còn là con người, không còn giá trị con người. Vì cái có loài thú đó nó đứng yên ở trong cái mức độ
[52:59]cộng đồng xã hội của nó, nó không tăng thêm. Thì ta thấy con cá sống dưới nước thì cứ triệu năm này qua triệu năm kia thì cũng chỉ con sông đó được rồi, nó sống rồi nó ăn uống lẫn nhau gì đó, nhiêu đó thôi không có thay đổi. Nhưng con người sống là thay đổi từng ngày, tiến lên từng ngày. Và cái bộ óc của con người ghê quá, cứ phát minh, cứ sáng tạo và nó trở thành một sự cạnh tranh. Một sự cạnh tranh không tuyên bố nhưng là một cuộc cạnh tranh khốc liệt. Và trong cái cuộc cạnh tranh khốc liệt đó, nếu con người không có kiến thức thì bị bị gạt ra và sẽ trở thành đau khổ. Cái việc mà giúp người khác học để họ không bị gạt ra khỏi cái
[53:36]cuộc sống văn minh này là một điều làm cho ta có phước. Nên cái việc mà giúp người khác đi học, giúp người khác dạy học là một điều phước. Thì bởi có nhiều người hỏi
[53:50]con học hay quên quá, con học tự nhiên không giỏi. Ta thấy con cứ mua vở mua viết tặng bạn. Nghĩa là bạn con nhiều khi nhà nó cũng nghèo, mua viết mua vở, con cứ xin mẹ tiền con mua vở mua viết tặng bạn, thời gian tự nhiên học giỏi lên à. Có người nói sao con học tiếng Anh hoài học không vô? Nó con mua sách tiếng Anh tặng cho mấy người muốn học tiếng Anh khuyến khích người ta học, tự nhiên mai mốt mình học tiếng Anh giỏi. Đó cái gì mình muốn cho mình thì cứ làm cho người khác trước, vậy thôi. Cứ đúng cái nguyên tắc nhân quả đó là cuộc sống này rất là êm đẹp. Về người ta muốn mọi người tốt đẹp thì cứ việc làm. Rồi đó là cái kiến thức.
[54:29]Giờ cái thứ ba nữa là nhưng con người sống với nhau trong cái cộng đồng xã hội, ta có nhiều cái mối tương quan, có nhiều cái tương tác lẫn nhau, nhưng nếu con người không có tốt, con người không có đạo đức, con người thường hay tạo ra những tương tác xấu giữa nhau, người này hại người kia, người kia ghét người nọ, sân si hơn thua, ích kỷ, ganh tị làm cho cuộc sống này lại đau khổ. Nên bây giờ con người có ăn có mặc rồi, con người có kiến thức nghề nghiệp rồi, có văn hóa rồi, nhưng mà thiếu đạo đức thì xã hội này vẫn đau khổ vì ta không sống một mình được, lúc nào cũng phải cần có cái sự tương tác.
[55:11]Không sống một mình được. Và trong cái sự tương tác đó, cái yếu tố đạo đức cực kỳ quan trọng. Và ở đây cái trách nhiệm của người Chánh nghiệp của ta là thế này: là đem đạo đức đến cho cộng đồng. Nên làm sao ta nói về đạo đức, lối sống,
[55:31]dạy cho mọi người đạo đức lối sống, giúp cho cái người dạy đạo đức. Ta tôn trọng, ta yêu quý cái người mà dạy đạo đức lối sống. Cái người học ta giúp cho người ta học và ta quan trọng ta giúp cho người dạy. Vì cái người mà đứng ra để dạy đạo đức lối sống là những sinh vật quý hiếm trên hành tinh này. Khó lắm, tại sao vậy? Như ta biết vậy, dạy cái gì thì phải giỏi cái đó. Dạy toán thì phải giỏi toán, dạy lý thì phải giỏi lý, dạy tiếng Anh thì phải giỏi tiếng Anh, dạy vẽ phải giỏi vẽ, dạy đàn phải giỏi đàn. Có ai dạy cái gì mà không giỏi không ta?
[56:12]Trên đời có cái môn gì mình dạy mà mình không cần giỏi không ta? Có không? Nghĩ coi có không? À có một môn, nghĩa là mình dạy mà không cần giỏi, đó là dạy võ, là sư phụ. Sư phụ dạy võ nhưng mà sư phụ không có giỏi võ. Hay, có môn đó được đó, môn đó được. Thì cái môn đạo đức là vậy. Nhưng môn đạo đức là một môn nó bắt buộc cái người mà dạy phải giỏi. Ông nói nghe hay quá mà ông làm không được, chết liền. Thấy là người ta không có động cơ để người ta thực hành để người ta áp dụng vào đời sống. Nên buộc cái người mà mở miệng dạy đạo đức làm ơn phải có đạo đức. Và sống có đạo đức,
[56:54]a, ta gọi là cái gì?
[57:00]Là rất là thiệt thòi. Tại vì ta phải khước từ rất nhiều niềm vui của thế gian. Lạ như vậy. Ví dụ cái người mà họ không có đạo đức là họ bỗ bã, họ nói năng, họ hưởng thụ chả ai nói gì họ hết. Nhưng một cái người mà giảng dạy về đạo đức rồi, buộc phải làm sao? Phải kiềm chế chính mình, phải không thụ hưởng một cách tầm thường như mọi người thì mới dạy đạo đức được. Thì có ai chịu đi dạy đạo đức để mà sống một cuộc đời khắc khổ hay không? Không. Đó là lý do mà những người mà đứng ra dạy đạo đức là những sinh vật quý hiếm của hành tinh là vậy đó. Ta phải yêu quý mấy người đó dữ lắm á. Trong cái cuộc sống này ví dụ ta xây dựng cái vật chất:
[57:42]đủ ăn đủ mặc, nhà ở, cơm ăn áo mặc, được chữa bệnh; rồi ta xây dựng cái hệ thống kiến thức tinh thần: có ăn có học, có văn hóa; rồi ta phải xây dựng một cái hệ thống đạo đức để khiến cho tương quan giữa người và người được tốt đẹp lên. Vì nếu ta có mọi thứ hết rồi mà không ai có đạo đức hết thì thế giới này cực kỳ là đau khổ, hủy diệt luôn. Người ta cứ mưu người ta hại nhau riết cũng chết, sống cũng không nổi giữa cái thế giới này. Nó vậy. Nếu mà nhưng vì vậy là việc dạy đạo đức cũng là một trong những cái cái Chánh nghiệp của ta. Một người đệ tử Phật ta tu tập Bát Chánh Đạo thì phải quan tâm tới việc dạy đạo đức. Làm gì làm phải quan tâm.
[58:24]Và buộc chúng ta cũng phải sống là hơi khắc khổ để làm chi? Để có có cái tấm gương mà dạy đạo đức cho người khác. Nên giúp người khác về vật chất nè, giúp người khác về tinh thần, rồi giúp người khác về về đạo đức. Mà giúp người ta thì mình phải phải có mới giúp được. Muốn cho người ta tiền thì mình phải có tiền chớ. Muốn cho người ta kiến thức, việc học thì mình phải có kiến thức. Muốn cho người ta đạo đức thì mình cũng phải có đạo đức. Nên vì vậy, cái người mà tu Chánh nghiệp là người tạo phước, đang tạo phước
[59:04]mà để có thể tạo phước thì cũng phải đã có phước. Cái khó là chỗ này. Chúng ta chưa có phước thì ta mới tạo phước, nhưng muốn tạo phước thì cũng phải đã có phước. Đây là chỗ bế tắc nè. Chỗ này đây là bài toán khó. Vì ta chưa có gì hết, ta cũng nghèo, kiến thức ta cũng ít, đạo đức ta cũng đơn sơ. Nói thôi, chưa có gì thì không giúp ai, không có tạo không có cái tác động tốt đẹp tới người khác, ta không làm gì nữa thì chết luôn. Thì ta càng lúc càng làm sao? Càng không có phước luôn, cạn phước luôn. Rất là khó sống. Nên vì vậy ở đây, cái Chánh nghiệp, tu Chánh nghiệp là tạo phước này nó thử thách ta ở cái bài toán chỗ này rất là khó.
[59:47]Ví dụ cái người đã có phước rồi thì cứ tiếp tục mà làm phước. Cái người đã có phước rồi cứ tiếp tục vì họ đã tu Chánh nghiệp đâu đời nào rồi, bây giờ họ có phước nên họ có thể đem đến cho người khác một đời sống vật chất, họ đem đến cho người khác một đời sống tinh thần, họ đem đến cho người khác một đời sống đạo đức vì họ có rồi. Nhưng mà trường hợp bây giờ bắt đầu mình mới nghe, mới hiểu về Bát Chánh Đạo, về tới Chánh nghiệp để làm phước mà mình chưa có gì hết thì làm sao?
[1:00:17]Thì làm sao làm phước đây? Mình chưa có gì hết. Tiền cũng không có. Kiến thức thì mới lớp 4 nửa chừng bị đuổi. Đạo đức thì xích tí nữa là bị bắt vô vì tội ăn cắp vặt, ví dụ vậy bây giờ làm sao. Mình không có gì hết thì làm sao mà đem đến cho cuộc đời ba cái điều đó: vật chất nè, kiến thức tinh thần và đạo đức. Phải đem đến ba cái điều đó thì mình mới có phước, mà mình không có, thì làm sao? Ai nghĩ ra? Ai trả lời? Ai trả lời? Ai trả lời? Đứng lên, giơ tay. Hở? Vĩnh Thi, đứng trả lời con, con tính nói cái gì? Cũng thủ khoa luật đó nha. Ghê lắm lại không phải vừa đâu. Rồi. Không có micro con? Hay là con nói lớn lên đi, lớn mọi người nghe không con?
[1:01:17]Nói lớn lên cho chúng nghe.
[1:01:24]À, lễ kính Phật và tôn kính các bậc Thánh. Ý này hay, không tốn đồng nào.
[1:01:30]Ý này hay, không tốn đồng nào. Có ai có ý kiến gì nữa không? Có ai có ý kiến gì nữa không? Khi ta chưa có gì hết mà ta muốn làm phước thì đầu tiên vẫn là lễ kính Phật, tôn kính các bậc Thánh, không tốn đồng nào. Gì nữa?
[1:01:51]Xúi. Xúi cũng không tốn đồng nào. Ví dụ như là cái mà sư phụ cũng hay xúi lắm á. Mấy bữa ví dụ sư phụ thấy có một người cần cho tiền, lúc đó sư phụ rờ túi sư phụ không có tiền, sư phụ nói Khải Phương Nhất, con con con con cho người ta tiền. Đó là xúi. Đó là làm cho sư phụ cũng có chút xíu phước. Ờ ông kia thì phước lớn nhưng sư phụ cũng có phước bé bé do mình xúi. Cho nên vậy, nên là khi chúng ta không có gì, xúi cũng có phước. Rồi gì nữa? Gì nữa? Con nói gì nói lớn lên, sao lí nhí miệng con ai nghe? Lớn lên con.
[1:02:36]Coi chừng con không có sức khỏe, con đang bệnh đó, mới dậy đó, sốt rét mới dậy đó. Đang không có phước cái cái gì nó cũng dở hết đó, cả cơ thể mình nó cũng không có không có sức đó, vậy đó, nhưng mà thôi cũng tạm có chút sức, ví dụ đi nhặt rác phải không à? Cái đó là những việc đơn giản nhất. Vậy đó, ai cũng chê thì mình đi làm, cũng được, cũng có phước. Cái gì nữa? Tùy hỷ. Tùy hỷ nghĩa là sao? Thấy ai làm được thì mình tán thán, mình vui mừng, cũng không tốn đồng nào, nhưng bắt đầu nó cũng đem lại cho mình một ít phước. À, rồi gì nữa?
[1:03:12]Cầu nguyện Phật, xin Phật cho con có cơ hội làm những chuyện này. Thì tự nhiên sẽ có ngày Phật giao việc cho ta. Tự nhiên như vậy. Giống như có lần sư phụ giảng rồi cái, khi mình vô chùa, mình cầu nguyện, thì mọi lần cái mình toàn là cầu cho mình không à. Con buôn may bán đắt, giàu sang. Cái đến khi mình học đạo thì nói, ây, cầu cho cá nhân là sai, cầu thương mọi người. Cái mình vô mình lạy Phật, dạ, Phật cho con thương yêu mọi người. Cái câu đó Phật chứng liền. Thế là mình bước ra cổng chùa thấy có một người họ nằm sóng soài, họ té nằm soài ở dưới đó. Cái mình lật đật mình bỏ đi. Rồi xong! Đó là ông Phật cho đó.
[1:03:56]Đó là mình mới cầu xin thương người thì ông Phật cũng đưa cái bài toán tới liền cho mình giải liền, đưa người tới cho mình thương cái mình lật đật mình trốn đi mất tiêu. Nên mình nên ở đây là nhớ vậy. Trong bao nhiêu cách làm phước mà mình chưa có sẵn phước thì như nãy nói cái gì đó, lễ kính Phật, gì nữa, gì nữa, xúi, rồi gì nữa, gì nữa, tùy hỷ, gì nữa, xin Phật gia hộ để cho có cơ hội, hội làm phước, cứ như vậy. Lần lần là ta có phước rồi tự ta đem cái phước ra ta làm. Thì ba cái điều này ba cái điều căn bản là vật chất nè, kiến thức và đạo đức. Phải không? Nhưng có những người họ đã có thiện căn từ nhiều kiếp
[1:04:36]thì ba điều này họ có, và bây giờ họ cứ tiếp tục họ làm, cung cấp ba điều đó cho cuộc đời, cho mọi người, thì họ lại có phước. Phước lớn lên dần, lớn lên dần để chuẩn bị cho cái thứ tư là cái tu tập tâm linh. Đó. Thì đó là những người còn ta chưa có, ta cũng phải bắt đầu tác động tốt đẹp vào vào mọi người, vào chúng sinh để có ba điều này, cũng ba điều đó. Thì có ba điều đó rồi ta nhớ tới cái thứ tư là tu tập tâm linh, giác ngộ, giải thoát. Nhưng cái tu tập tâm linh, giác ngộ, giải thoát đó, nó là một điều cực kỳ khó, ta dễ bị lầm, dễ bị tà kiến, dễ bị sai đường. Nên nhiều người nhiều khi tu lâu mà không có
[1:05:19]kết quả, chỉ bởi vì tu sai đường, vậy đó. Nên cái đúng đường, cái đúng gọi là chánh đó, là chánh tinh tấn nè, chánh niệm, chánh định, nó phải chánh cái đã. Còn ví dụ mình cũng tu tinh tấn, mình cũng tu niệm, cũng tu định mà nó tà thì không bao giờ đạt được diệt đế là những quả Thánh. Nên cần phải đúng. Mà đúng rồi phải có phước.
[1:05:48]Đúng rồi phải có phước. Phước là cái bí mật ở đằng sau. Nhưng mà cái đúng là cái kỹ thuật cụ thể ở trước mắt.
[1:06:03]Nói ví dụ ta bị bệnh thì ta cần gặp một thầy thuốc giỏi. Ổng cho ta cái thang thuốc đúng, chữa bệnh. Nhưng mà nhiêu đó chưa đủ yếu tố để ta hết bệnh. Nó có cái phước ngầm ngầm bí mật ở phía sau á, khiến cho ta uống cái thuốc cái thang thuốc đó vô, người ta thay đổi, ta chuyển biến rồi ta hết bệnh. Nên ta cần đúng trước: đúng thầy, đúng thuốc, kỹ thuật nấu thuốc cho đúng, uống đúng giờ, đúng lúc. Đúng hết rồi, rồi còn yếu tố bí mật không bao giờ ta nhìn thấy là cái phước. Phước hỗ trợ nữa thì ta hết bệnh. Nhưng bây giờ ta gặp ông thầy dở, cho thang thuốc sai, đem về ta nấu không ra gì, uống nhầm chỗ, thì lúc đó dù có phước cũng để đó chờ, không hết bệnh.
[1:06:57]Nên ta nhớ cái phước và cái phương pháp nó ăn khớp, đi đôi với nhau. Phải cần cái chánh tức là cái cái đúng cái đã, rồi cái phước đằng sau nó hỗ trợ, đẩy ta tới. Quan trọng vậy. Thì cái tu thiền cũng vậy. Có nhiều người tinh tấn tu thiền, vất vả tu thiền, trải qua nhiều năm, nhiều tháng, nhiều kiếp tu thiền không kết quả. Bị nhiều lắm trên thế giới này, mấy ngàn năm qua, mấy chục ngàn năm qua từ trước Đức Phật. Sau khi Đức Phật xuất hiện rồi, dạy về thiền rồi, vậy nhưng mà khi Đức Phật nhập diệt rồi thì cái cái sai nó xuất hiện dần dần, dần dần, dần dần.
[1:07:40]Thì thường thường ta nghe thế này: ta nghe là cái này là tới lúc mà học về chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định thì sư phụ sẽ nói thêm. Bây giờ nói chút xíu thôi, là
[1:07:52]Đức Phật dạy Bát Chánh Đạo, ta cứ tu từng bước, từng bước. Cứ tới khi chánh tinh tấn là cái phương pháp ngồi thiền, thì ta ngồi thiền đúng pháp rồi cái ta vào được chánh niệm, ta ổn định chánh niệm rồi ta bắt đầu nhập vào chánh định, bắt đầu Sơ thiền. Thì vậy, nhưng có trường hợp sau Phật,
[1:08:18]sau Phật cái một người đến gặp một ông thầy: Dạ thưa Hòa thượng, cho con cái đạo lý tu hành. Ổng nói: Ngươi cầm gì đến đây để cầu pháp? Dạ thưa, con con không cầm gì cả, tại vì nhà nghèo con không cầm gì cả. Nói: Nếu không cầm gì hết, thôi ngươi buông hết luôn đi! Ông kia đứng lớ ngớ lớ ngớ không hiểu, bỗng nhiên trong giây phút bùng ngộ ra liền, ổng chứng một quả liền. Từ cái câu nói rất kỳ cục của ông thầy, bỗng nhiên ổng chứng ngộ. Ổng đạt được một quả vị. Như vậy ổng tu phương pháp gì để ổng chứng? Ổng tu phương pháp gì?
[1:09:06]Không có pháp gì hết, nhờ một câu nói kỳ kỳ của ông thầy bất ngờ ổng chứng. Thành thử ổng chưa tu nữa, khi ổng làm hòa thượng rồi, ổng chứng ngộ rồi, người khác đến hỏi đạo, ổng cũng tìm cách nói cái gì kỳ kỳ để cho người sau hy vọng người có người chứng ngộ giống ổng, hy vọng thôi. Và chính cái mà nó không có cái cách tu rõ ràng mà chỉ bằng những phương pháp rất là kỳ lạ, bí ẩn để làm người ta bất ngờ người ta ngộ đạo mà nó xuất hiện thành một cái tông phái rất là lớn ở Trung Hoa gọi là gì? Thiền tông. Cho nên các vị Thiền tông mới tuyên bố đó, "Bất lập văn tự, giáo ngoại biệt truyền, trực chỉ nhân tâm, kiến tánh thành Phật", vì không có phương pháp.
[1:09:54]Mà vì sao xuất hiện một cái cái tông phái lớn như vậy mà rất nhiều vị chứng ngộ chỉ bởi vì cái trường hợp kiểu đó đó? Có những người họ mang thiện căn đâu họ tới, rồi ông thầy ổng chỉ ổng gợi ý cái gì cái chứng. Thực sự đó là làm cái may của cái vị hành giả đó. Thì vì đó uy tín lớn quá, ổng chứng đạo mà, uy tín rất là lớn rồi. Nhưng mà ổng không dạy cái gì hết trơn á, ổng toàn kiểu nói mình không hiểu, nói bóng nói gió, ngộ được không ngộ được thì thôi. Đó là lý do mà ngài Lâm Tế tuyên bố: "Chánh pháp nhãn tạng của ta đến bên con lừa mù diệt mất", cũng chỉ vì cái chỗ này. Nên bây giờ vậy, ta muốn tu theo Phật pháp,
[1:10:33]ta tìm lại cái con đường Bát Chánh Đạo của Phật là đi có thứ có lớp, đi từng bước rất là rất là chắc. Trong đó, ta đi qua cái chánh ngữ, chánh nghiệp là để tạo phước thật là dày, tạo phước thật là dày. Thì trong cái tạo phước thật là dày này là phước là gì? Ta đem điều tốt đẹp đến cho cho chúng sinh, cho mọi người trên ba cấp độ nhưng mà mình phân ra thành bốn cho nó dễ. Cấp độ tinh thần mình chẻ ra làm hai, có cái đạo đức ở trỏng. Một là vật chất, đời sống vật chất, hai là kiến thức, văn hóa, ba là đạo đức, lối sống và bốn là tu tập tâm linh giác ngộ. Nhưng mà khi chạm tới tu tập tâm linh giác ngộ, ta đụng phải một vấn đề rất là lớn:
[1:11:16]Đường lối tu, cách tu sai hay đúng. Thì điều này ta sẽ phân tích trong cái phần chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định. Thì phần đó rất là lớn, cũng gần tới rồi, tuần tới tuần sau này. Và ở đây vậy là trong cái ơ cái chánh nghiệp để tạo phước này trong cái mà giúp cho người ta tu tập tâm linh giác ngộ thì nó cũng giống như ba cái trước: Ta phải có rồi ta mới mới chia sẻ. Mà lỡ ta không có thì sao? Thì ta trở lại cái công thức á: Một là lễ kính Phật, hai là xúi, ba là tùy hỷ, nhờ bốn là cầu Phật gia hộ, đại khái vậy. Nhưng mà cái thú vị nhất là cái gì? Xúi á. Không tu mà xúi người ta tu. Không tu mà xúi người ta tu nghe nó thú vị.
[1:12:08]Nghĩa là mình không có cơ hội tu, mình cũng chưa có kết quả tu nhưng mà mình xúi người ta tu. Nhưng mà nếu mình xúi để kết nối người ta được với minh sư, với thiện pháp thì mình cũng có phước sau đó tới phiên mình tu được. À ví dụ mình không có không có tu mà vô tình mình xúi người ta đi đến gặp thầy lành bạn tốt, gặp được đúng giáo pháp đúng thì mình cũng cũng cũng sau này mình có phước tu được, nó là vậy. Nên trong cái gọi là đem đến cái tu tập tâm linh giác ngộ cho mọi người thì không phải luôn luôn là ta đã có rồi ta mới cho. Tại giữa thời đại này tìm một người mà thật sự có sự chứng đắc rất là hiếm, rất là khó.
[1:12:56]Bây giờ giống như là ta cùng nhau tu. Đó. Dìu dắt nhau tu, cùng nhau đi và đặt niềm tôn kính vào Đức Phật để ta được sự gia hộ của Đức Phật mà mà bước tới. Ý là như vậy ha. Trong cái chánh nghiệp nó có cái này, vấn đề tài sản. Ừm. Cuộc đời chúng ta nó có hai, đối với tài sản chúng ta có hai cái phần việc: Một là ta tạo ra tài sản, rồi hai là ta sử dụng tài sản. Tạo ra tài sản là gì? Chánh mạng á, cái nghề. Khi ta tạo ra tài sản, tức là ta có dùng một cái nghề sinh sống giữa cuộc đời và tạo ra tài sản. Nhưng chánh nghiệp là gì? Là sử dụng tài sản đó như thế nào. Ta sử dụng tài sản đó để ta nuôi gia đình mình cũng là chánh nghiệp.
[1:13:56]À ta sử dụng tài sản đó để ta đóng thuế cũng là chánh nghiệp. Ta sử dụng tài sản đó để ta giúp đỡ mọi người cũng là chánh nghiệp. Ta sử dụng tài sản đó để ta được bình yên tu tập cũng là chánh nghiệp. Cho nên cái việc mà sử dụng tài sản là chánh nghiệp, mà tạo ra tài sản là là chánh mạng. Cái phần chánh mạng thì ta sẽ nói sau cái phần chánh nghiệp. Và vô số nghề nghiệp trên cuộc đời, vô số cơ duyên trên cuộc đời để khiến ta có một nghề nghiệp mà làm ra tài sản. Ừm. Nếu không có chánh nghiệp, tức là không có phước trước thì ta rất khó có chánh mạng. Rất là ta không có cơ hội, không nghề, có khi gọi là thất nghiệp. Là như vậy.
[1:14:45]Nên cứ tạo phước trước rồi chánh mạng sẽ đến với chúng ta, vậy.
[1:14:53]Cái sử dụng tài sản là cả một điều thông minh và áp lực, phải không? Nếu một người cạn cợt thì nói, "Tiền tôi tôi cứ cứ xài." Nhưng một người có trí tuệ sâu sắc thì nói là tiền là của mình, theo luật pháp tiền là của mình thì mình được quyền sử dụng. Nhưng theo đạo lý thì làm ơn sử dụng cho cho chính xác. Nghĩa là không phải chỉ đem đến sự hưởng thụ cho mình mà phải đem lại lợi ích cho rất nhiều người. A! Đây là một cái một bài toán lần nữa. À. Đây là lại là một bài toán khó một lần nữa. Là tiền của mình nhưng đừng khờ dại mà chỉ sử dụng cho mình mà cố gắng để đem lại lợi ích cho càng nhiều người càng tốt.
[1:15:48]Dù là tài sản của mình nhưng mà tài sản của mình nó cũng nhiều cấp độ. Có khi tài sản vừa đủ sống thôi, nghèo nghèo vừa đủ sống. Có khi tài sản hơi khá khá, có khi tài sản rất là giàu và có khi rất là giàu, vô cùng giàu. Nhưng mà cái người vô cùng giàu á thì họ bị vướng một cái này: Vướng là họ chạy đua, chạy đua để lọt top. Cho nên họ cứ tích lũy thêm mãi để họ lọt top 10 người giàu nhất thế giới hay lọt top mà 50 người giàu nhất thế giới nên họ không để mẻ tiền để tích lũy chờ cái ngày mà họ lọt top. Nó là một cái vinh quang ảo. Còn cái người mà biết đạo, rất sợ lọt vào các top đó, giấu mình đi và có rồi tìm cách bố thí,
[1:16:30]tìm cách giúp đỡ, đem cái tài sản của mình biến thành lợi ích, hạnh phúc, niềm vui, đạo lý cho vô số người. Nên là cứ nên là sử dụng tài sản cho thông minh và kịp thời. Như có một cái nghệ sĩ họ có một tài sản rất là lớn. Ờ và báo chí ca ngợi anh đã để lại cái số tài sản lớn này, anh di chúc anh để lại số tài sản lớn này để làm từ thiện. Và bây giờ anh sống rất là đơn giản. Ai cũng ca ngợi, sư phụ nghĩ, "Khen mình đang còn sống nè, phân bố luôn đi, chia luôn đi." Chứ sự thật là đang sống mình chia luôn vậy rất là hay. Nhưng mà không hiểu vì lý do gì ông chết ông mới cho. Để cái di chúc lại chết rồi tất cả tiền của ông biến thành tiền thiện nguyện hết.
[1:17:19]Nay cũng ca ngợi quá chừng. Nhưng cái gọi là cái sử dụng tài sản nó là một cái bản lĩnh, cái trí tuệ, cái sâu sắc, cái đạo đức dữ lắm chứ không phải là dễ, ừ. Như nhìn nhìn như sư phụ vậy, như vậy coi vậy chứ sư phụ cũng sống hà tiện lắm, ngài cũng không dám ăn xài gì hết, để chi vậy? Để dành tiền. Để dành tiền chi vậy? Phải chết rồi làm từ thiện? Không có, đệ tử đông quá. Bây giờ sư mới phát hiện một điều nha, sư mới phát hiện một điều, tại mình không phải là người có gia đình, không phải là một người cha, một người mẹ, mình không hiểu cái tâm trạng, nhưng bây giờ là hiểu rồi đó, hiểu rồi. Hiểu bây giờ sư mới nhìn sư sư ông phía ngoại sư thương là chỗ đó đó. Lạ ghê nha.
[1:18:02]Ví dụ như cái giá trị của một cái cha mẹ trong gia đình là cái gì? Tại sư có tiếp xúc với mấy thầy giáo mà họ cũng vất vả họ dạy này dạy kia để họ kiếm tiền nuôi con họ, sư thấy cái hạnh phúc của họ là được đứa con kêu ba, đến ôm cổ ba, hôn ba, vâng lời ba, thương ba chỉ bởi vì ba đang nuôi nó. Ổng cày gần chết luôn ổng nuôi nó, nó đủ ăn nó đủ mặc, cái giá trị ông bố mẹ còn ở chỗ đó, còn ở chỗ ngày nào còn nuôi được con mình còn có giá trị. Tới khi lớn rồi nó buông tay rồi, bắt đầu mất giá trị liền. Nhưng mà nếu ông bố mẹ mà có khả năng mà có phước á thì nghĩ tới một điều nữa là gì? Để lại tài sản cho con mình sau khi mình chết.
[1:18:47]Chết rồi vẫn còn tài sản để lại cho con mình để dự phòng khi mà con mình lúc đó nó khó khăn, nó thất cơ lỡ vận, nó chưa thành công thì vẫn còn tài sản để lại cho con. Thì ông bố có giá trị đời đời trong mắt của người con của mình. Nhưng mà tới sư phụ, năm nay sư 80 tuổi rồi, ý nghĩ đó nó hiện trong đầu sư phụ trở lại. Nó hiện trong đầu sư phụ trở lại. Sư phụ chết rồi sư phụ có cái gì để lại cho đệ tử không? Á!
[1:19:16]Không có cái chuyện chết buông tay đi vào hư không nha, không có chuyện đó. Ơn làm ơn đừng buông tay, để lại tài sản giùm cho nó có một cái gì để lại để cho các con của mình, các đệ tử của mình vẫn sống được ổn định tiếp theo, chứ không phải là dễ. Cho nên Sư phụ ít dám ăn, ít dám mặc là vậy đó. Đồ là ai cho món nào thì mặc cái đó thôi, bên ni may gì mặc cái đó chứ không dám đòi hỏi. Cơm thì thị giả nấu cái gì để ăn cái đó thôi chứ không dám đòi hỏi gì đó. Xe thì cho chiếc nào đi chiếc đó, không dám đòi hỏi gì hết trơn. Nhưng mà ừ trong đầu vẫn nghĩ về cái cái dành dụm, cái dành dụm lạ vậy đó.
[1:19:52]Cái đó gọi là cũng một loại sử dụng tài sản, nhưng nó là một loại bản năng cũng rất là lạ. Cái cái cái người lớn rồi họ có nhiều cái tâm lý kỳ lạ trong việc sử dụng tài sản. Sư phụ chẳng biết đúng sai, nhưng mà đầu tiên cái là thấy rằng mình thương đệ tử mình, mình nghĩ tới tương lai, rồi chắc nó cũng đúng, không đến nỗi sai lắm. Nhưng tuy nhiên, ta biết đạo rồi thì ta quân bình điều đó lại. Ví dụ cái tài sản đó, phần nào để làm phước, phần nào ta để lại cho con cho cái, và bảo đảm con cái mình nó cũng sống một đời đạo đức thì việc sử dụng tài sản hay kế thừa tài sản nó chính đáng, ý là như vậy.
[1:20:28]Ừ nên cái gọi là cái tinh tế, cái khôn ngoan, cái đạo đức, cái bản lĩnh trong việc sử dụng tài sản là một bài toán rất là khó. Còn cái người mà không có tài sản thì thôi, ta không gì để nói. Nhưng có tài sản, bắt đầu sử dụng là một loại chánh nghiệp. Sử dụng làm sao lợi ích lâu dài, bền vững và được nhiều ha. Đó mấy người mà kha khá để ý cái điều đó. Rồi trong cái chánh nghiệp nó có một cái quan điểm là đối với chính mình, à cái đầu tiên là mình có trách nhiệm với với chính mình trước, tại vì nếu mà mình ngu thì mình không dạy ai được, mình nghèo không giúp ai được, mình yếu đuối mình không làm việc được, nên do chính mình phải làm sao?
[1:21:09]Phải khỏe mạnh, phải thông minh, có trí tuệ, có đạo đức, có tài sản, rồi mới đem đến điều tốt đẹp cho người khác được, đúng không ạ? Nhưng cái chính mình đó lại là một cái bẫy nguy hiểm về triết học, về đạo học. Cái câu nói này thì không sai, mình phải giàu mình mới giúp người khác, mình phải khỏe mạnh mình mới phục vụ người khác, mình phải giỏi mình mới dạy người khác, mình đại khái là có tài sản rồi mới chia sẻ được. Cái mình đi trước rồi cái chữ người khác đi sau, nó là một cái bẫy. Bẫy cho gì? Bẫy ta kẹt lại cái chữ mình. Và cuối cùng có một số quan điểm: mình cái đã, me first, mình cái đã rồi mắc bẫy kẹt đó luôn.
[1:22:02]Trong khi chúng ta thì làm sao? Người khác mới là mục tiêu. Me thì first nhưng mà later and forever phải là others, những người khác, những người khác.
[1:22:22]Ta không bị mắc bẫy, ta không bị kẹt lại ở chỗ chính mình. Nên ở trong cái quan điểm về chánh nghiệp, về sống để làm phước thì đây là một quan điểm tinh tế, tế nhị ta nhìn cho ra. Đúng là tự nhiên mình sống cù bơ cù bất, mình bất cần về cái sức khỏe hết thì đúng là không có gì để giúp ai. Nhưng mà lại lo cho mình quá, mình bị cái bẫy của cái tôi kẹt giữ lại, đây là điều ta cẩn thận một chút ở trong cái quan điểm này. Thế nhưng đó là lý do mà ta phải ăn, ta phải mặc, nhưng ta phải tiêu thụ nhiều điều trong cuộc sống này. Nhưng trong đầu của ta phải làm sao? Đừng có cái me, đừng có cái tôi, lạ như vậy.
[1:23:06]Đây là một cái điều nghịch lý mà ta phải làm cho được. Cái nghịch lý là gì? Mình phải ăn, mình phải mặc, mình phải tiêu thụ, phải thụ dụng nhưng không vì mình. Đây, đây là cái chỗ là cái mắc mớ của đạo lý, của triết học cao siêu chỗ này. Ta nhắc lại một lần nữa, trong cái chánh nghiệp như vậy là ta phải ăn, ta phải mặc, ta phải thụ dụng nhưng không phải vì mình, mà vì tất cả chúng sinh. Chỗ này là một chỗ bí mật, ta phải giữ kỹ trong tâm mình, cân nhắc trong tâm mình. Chứ còn hễ mà khi ta ăn, lập tức cái tôi nó trỗi dậy, ta vì mình. Khi ta mặc, ta vì mình. Khi ta thụ dụng mọi thứ trong cuộc đời, ta bị vì mình liền.
[1:23:51]Cái tôi nó nó khóa mình lại, nó gài mình lại, nó trói mình lại đứng ở đó. Và đến khi ta bó tay, ta bị kẹt vào cái bẫy của nó rồi, ta tuyên bố: thôi yêu chính mình mới quan trọng, kẹt đứng đó luôn. Nên ở đây là một bài toán, một sự chiến đấu vất vả. Ta phải ăn, ta phải mặc, ta phải thụ dụng mà ta không vì mình, không thương mình. Đây là một bài toán khó cho những người rất có đạo đức, rất có bản lĩnh mới thoát ra được cái bẫy tôi này. Đó, me first, okay, but later, forever, others. Nhớ cái đó. Trong cái chánh nghiệp nó có những cái này nữa. Ừ.
[1:24:37]Ừ. Biến cái lợi ích riêng thành lợi ích chung. À. Ví dụ như con ta là của ta, đó là riêng. Nhưng mà biến thành lợi ích chung nghĩa là gì? Ta đào tạo nó, ta dạy dỗ nó để sau này nó lớn lên, nó làm gì? Nó sống vì mọi người. Chứ nó không phải ta chờ đó ta nuôi nó, sau này nó nuôi ta, không có chuyện đó. Cho nên ta biến lợi ích riêng thành lợi ích chung. Và cái nhà cũng vậy. Cái nhà là của riêng ta, nhưng ta làm sao có thể nhiều người được sử dụng. Sư phụ nhớ hồi sư còn bé, lúc ở Sài Gòn thì gọi là về thành thị, nhưng mà những cái người mà ở thành thị như ở Sài Gòn á, họ đều có cái quê đâu dưới miền quê á.
[1:25:28]Rồi họ lên Sài Gòn họ học, họ lập nghiệp, họ mua nhà, họ ở đó họ đi làm việc. Nhưng mà cái gốc của họ vẫn có cái nhà quê, nên cứ mỗi năm đến hè, họ hay có cái kiểu đi về quê chơi, về quê chơi. Thì Sư phụ không có quê, cứ ở hoài mới hỏi hỏi ngoại: "Quê ở đâu mẹ?" Cái nói: "Thì quê ở chỗ xa lắm." Kêu: "Nhà quê là làm sao mẹ?" Nói: "Nhà quê là nhà ở thưa thưa vậy đó." Là ví dụ đây một cái nhà, là chỗ cái ông quán của ông Thái một cái. Tại vì hồi đó có cái ông Thái, ổng người Tàu, ổng bán tạp hóa, mỗi lần mua gì cứ chạy tới mua mua, bán đủ thứ đồ trên cuộc đời này. Cứ chạy tới việc là Sư phụ chuyên môn đi mua đồ cho ngoại đó,
[1:26:05]mua miếng nước mắm, miếng nước màu, cái gì cũng phải chạy đi. Mà có bác Hai chuyên môn sai lại, sai ổng thì ổng sai: "Dũng, mày đi." Thế là ổng ổng sai dây chuyền. Thì thôi mình cứ làm em thì cứ đi tha đi đi đi làm thôi. Thì cứ nhà thưa thưa vậy đó thì ngoại nói: "Ờ, đó là nhà quê." Mình cũng không hình dung được thì cứ nhớ: "À, nhà quê thì nhà thưa thưa, sơ sơ", chứ không có biết. Còn người ta thì người ta có nhà quê, lâu lâu người ta về nhà quê người ta chơi, rồi người ta trở lên thành thị. Thì nó kéo thêm một cái điều: cũng rất nhiều người nhà quê nhờ bà con có nhà ở thành thị mà lên ở nhờ, ở đậu để đi học hay đi làm, đi học nghề.
[1:26:43]Mà cái nhà ở thành thị mình lớn không? Không. Đâu phải giàu đâu mà nhà lớn, cũng nhà bé bé à. Nhưng mà người bà con ở dưới làng quê lên ở thì làm sao? Ai cũng sẵn lòng. À, lạ vậy. Cũng rất là là là là rộng lòng để đón bà con, nhà chật đi ra vô đụng nhau hết trơn á. Nhưng mà kê cái giường cho người đó nằm đỡ, kê góc kia ngồi ở nhà chật chật vậy họ ở với nhau. Mà Sư phụ để ý một điều: cái người nào mà hay sẵn lòng cho bà con ở nhờ, sau này tới hơi cuối cuối đời họ, cái họ cất nhà to hết trơn à. Mà Sư phụ không mình không bảo đảm cái ấy có phải là đúng nhân quả hay không. Về trên nhân quả là đây là điều có thật.
[1:27:21]Trên nhân quả là đúng, tức là vì mình đã dùng cái tài sản riêng mà được nhiều người được hưởng thì cái này mình được cái phước về cái phần đó, về phần nhà ở. Nhà có chật, nhưng bà con dưới quê lên ở nhờ thì mình vẫn sẵn lòng đón người ta, vẫn ăn, vẫn ở. Mấy người đó sau này khá giả, nhà xây to hết trơn á, con cái khá giả. Nói thiệt, đó cái mà cái biến cái lợi ích riêng thành lợi ích chung cũng là một cái chánh nghiệp, cũng là một cái phước nữa. Ừ. Rồi cái sức khỏe của mình cũng vậy. Tự nhiên ta có sức khỏe thì đừng dùng cái sức khỏe đó cho cái tiêu thụ, hưởng thụ gì cá nhân. Cố gắng ngày nào còn khỏe thì làm phước,
[1:28:04]phục vụ mọi người, không có chuyện gì làm thì đi nhặt rác cũng được, vân vân. Nghĩa là lấy cái riêng, cái sức khỏe riêng của mình trở thành một cái việc lợi ích cho cho công cộng, cho cộng đồng, rất lành. Rồi kiến thức của mình cũng vậy, có kiến thức là cái giá trị của mình, đừng giữ lại trong tâm mình, cố gắng mình chia sẻ đem những điều đó làm lợi. Ví dụ mình biết nhà, biết cách làm nhà thì khi ai mà họ xây nhà, mình có thể góp ý cho họ để xây căn nhà cho tốt đẹp. Như vậy đó, mình có kiến thức về nông nghiệp thì thấy ai trồng trọt mình cũng góp ý cho họ, vân vân, nhiều thứ. Nghĩa là cái lợi ích riêng thành thành lợi ích chung như vậy.
[1:28:43]Một cái yếu tố của chánh nghiệp nữa là biến lợi ích vật chất thành lợi ích tinh thần. Đừng để cho cái lợi ích vật chất nó đứng mãi ở ở vật chất. Ví dụ là làm sao? Biến vật chất, biến lợi ích vật chất thành lợi ích tinh thần. Cái này mấy Phật tử mình cũng hay làm. À ví dụ như
[1:29:06]Rủ người ta đi chơi ghé vô chùa lễ Phật. Đi chơi là đi xăng đi xe mà, vật chất. Ghé vô chùa lễ Phật biến thành một chút tinh thần, một chút tâm linh. À. Hoặc là có ai đó lại: "Anh giúp tôi, tôi đóng tiền học của em. Kỳ này tháng này kẹt quá". Nhỏ đó tới đóng tiền học, nói: "Cũng được, cho nhưng với điều kiện, với điều kiện đưa cuốn Lời Khấn Nguyện mỗi ngày nó tụng bài này, tui cho mượn tiền, không lấy lãi". Nói không lấy lãi sau này mình cũng cho luôn, nhưng mà mình phải giống như là mình không phải cho luôn để họ có trách nhiệm, họ cố gắng một chút. Tới khi họ muốn trả hay họ không trả thì cho.
[1:29:42]Nhưng mà cái điều kiện đưa ra là gì? Mỗi ngày kêu nó cả nhà anh tụng bài Lời Khấn Nguyện, tức là ta đã bằng một cái điều kiện, bằng một cái cái cái cái lợi thế của mình, mình đã thay đổi, biến cái lợi ích vật chất thành lợi ích tinh thần, bắt người ta phải tu. Vậy đó. Nên có nhiều người vậy, có nhiều người thật ra họ không có duyên với đạo, bắt họ tu khổ lắm. Nói hoài họ không nghe, không có thủng lỗ tai. Nhưng có điều mà có lúc họ khó khăn mình giúp họ một cái, mình nói họ chịu nghe. Họ nghe một cách gượng gạo. Nói: "Hôm nay đi nghe giảng", nói: "Dạ, dạ". Họ nể lòng mình đi nghe, nhưng nghe bên đây chạy qua bên kia hết trơn à.
[1:30:18]Dòm mặt ngơ ngơ dễ ghét lắm. Nhưng mà nhưng mà sao? Nhưng mà ta cứ kiên nhẫn, vì đây là Chánh nghiệp, biến lợi ích vật chất thành thành lợi ích tinh thần, ta giúp họ và cứ ép họ phải tu, chứ đừng để họ đứng yên ở cái chỗ mà thụ dụng cái vật chất không, phí cái vật chất của mình đi. Phải biến biến cái vật chất thành cái tinh thần vậy, cho phải học giỏi, phải tu hành, phải... Trong cái phần mà Chánh ngữ thì nhớ lại là ta tác động điều tốt đẹp vào tâm hồn con người. Chánh nghiệp nghĩa là ta tác động điều tốt đẹp vào đời sống con người. Và dĩ nhiên cái phạm vi nó càng ngày nó càng lớn lên rất là nhiều.
[1:31:00]Ví dụ cái Chánh tư duy mình nói với chính mình bằng cái Chánh kiến thì cái hoạt động của nó không nhiều, vì sau này ta còn phải tu thiền, không cần nói nữa. Tới Chánh ngữ là mình nói người khác, chỉ dùng ngôn ngữ để tác động vào tâm hồn người khác, cái phạm vi hoạt động đó cũng không phải là nhiều, nó lớn hơn gấp ngàn lần của Chánh tư duy. Nhưng mà tới cái Chánh nghiệp tác động vào đời sống của con người, của chúng sinh thì cái phạm vi hoạt động nó gấp cả triệu lần, vô tận vô biên luôn. Dạ. Và khi ta tu tập Chánh nghiệp, khẳng định đó là làm phước nhiều cách và phước phải phải vô tận, nhớ như vậy ha.
[1:31:39]Rồi lần sau ta nghe tiếp. Chánh nghiệp còn một lần nữa. Nam Mô Bổn
[1:31:47]Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.