Lời giảng: Phật Pháp Hưng Long

[0:08]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:21]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:34]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:45]Thỉnh quý cô, quý Phật tử ngồi xuống.

[0:50]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa quý thầy, quý cô cùng quý Phật tử. Nay chúng tôi từ trong miền Nam ra thăm quê hương miền Bắc, có cái duyên lành được về chùa Duệ Tú để trao đổi một vài cái lời đạo lý với nhau, thì chúng tôi rất là vui và cảm động. Những mong là khắp nơi trên đất nước ta Phật pháp được hưng long, được phát triển, vì ngày xưa là nơi cái kinh thành Thăng Long này Phật giáo là cực kỳ phát triển, hầu như là toàn bộ 100% người dân đều theo Phật.

[1:39]Sáng nay, chúng tôi được duyên đến thăm cái tượng đài của vua Lý Thái Tổ để chuẩn bị chúng ta kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội.

[1:51]Lúc đó có những phóng viên của đài truyền hình đến vô tình gặp cái đoàn chúng tôi rồi các vị mới phỏng vấn, hỏi chúng tôi một số điều thì chúng tôi có nói rằng là lịch sử không nói hết được cái vĩ đại của vua Lý Thái Tổ, nói lại rất là đơn sơ. Ngài từ trong chùa đi ra, mở nước, dựng nước, vân vân. Thì năm hai mươi mấy tuổi, ngài về kinh đô Hoa Lư để thi vào làm quan thì cái võ nghệ của ngài là thắng hết tất cả các quan tướng trong triều. Nên lúc đó là vua nhà Lê mới cho ngài làm chức Thân vệ, Thân vệ là chỉ huy đội quân bảo vệ kinh đô. Nhưng mà cái uy đức của ngài, cái nhân cách của ngài và cái tài năng của ngài làm cả triều đình kính phục.

[2:51]Ngay cả những quan văn, quan võ rất là bảo thủ mà rất là lớn tuổi, tất cả đều kính phục ngài. Họ không biết tại sao. Họ không biết tại sao mỗi lần họ gặp một vị tướng trẻ mới hai mươi mấy tuổi, ba mươi mấy tuổi, đường bệ là đi tới đi lui là họ kính phục, một cái sự kính phục không hiểu nổi. Ngoài cái nhân cách, ngoài những cái nhìn chiến lược, chiến thuật của ngài, nhưng mà cái uy đức gì đó từ trong thẳm sâu làm tất cả triều thần là đã âm thầm kính phục. Nên đến khi mà vua Lê Ngọa Triều mất thì triều đình đồng lòng suy cử ngài lên làm vua. Và có thể nói ngài là vị vua đầu tiên trong nước ta được bầu lên một cách dân chủ, rất đặc biệt.

[3:37]Và cái vĩ đại của triều đại Lý, của những người của hoàng thân Lý, chúng ta chưa biết hết. Bằng cớ là sau này là có những vị hoàng thân của triều Lý lúc mà đi lánh nạn chạy sang Triều Tiên, là Hàn Quốc bây giờ, và có một người đã làm tướng để bảo vệ Hàn Quốc chống lại quân Mông Cổ thời đó. Trong khi bên đây của chúng ta nhà Trần cũng đang chống lại Mông Cổ, thì bên Triều Tiên cũng một người của Việt Nam cũng giúp cái Triều Tiên chống lại Mông Cổ và cũng chiến thắng. Và cũng một người nhà Lý lên làm tới Tể tướng của Triều Tiên, tức là Hàn Quốc bây giờ. Cho nên triều Lý họ có truyền nhau những cái bí quyết,

[4:17]những cái tài năng gì đó ngấm ngầm trong thời đó. Bây giờ có thể là chúng ta không còn giữ được những cái bí quyết đó, những cái học thuật, những tài năng đó, nhưng mà chúng ta nhớ lại cha ông ta với tất cả cái lòng kính ngưỡng. Và đặc biệt là đạo Phật. Chính vua Lý Thái Tổ đã mở ra một cái triều đại mà lấy đạo lý của Phật giáo làm nền tảng để thương dân, để trị dân, để dạy dân. Và cái ảnh hưởng đó để lại rất nhiều, rất nhiều đời sau. Cho đến ngày nay, khi mà các nhà sử học, các nhà chính trị nhìn lại đất nước ta, ai cũng tự hào đất nước ta đã có một thời rất là vinh quang lừng lẫy, và cái thời đó bắt đầu từ đời

[5:04]vua Lý Thái Tổ và bắt đầu bằng cái giáo lý của đạo Phật. Ngày hôm nay vậy, chúng ta chuẩn bị kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, chúng ta cũng phải có cái bổn phận vực lại đạo Phật xứng với cái tầm như ngày xưa, cái ngày mà hầu hết tổ tiên ta, ông bà ta đều theo đạo Phật. Cái sự suy thoái dĩ nhiên nó cũng có cái nguyên nhân. Hôm nay chính vì cái nỗi niềm đó, chúng ta sẽ trao đổi với nhau cái đề tài đạo lý là: "Phật pháp hưng long". Cái đề tài hôm nay chúng ta nói với nhau là như vậy. Khi chúng ta nói đề tài này nghĩa là chúng ta ước mơ một cái nền đạo Phật hưng thịnh trở lại mà trong đó cái giáo lý từ bi, cái ánh sáng giác ngộ,

[5:55]trí tuệ của Đức Phật phả khắp vào lòng mọi người, khiến cho từ đây con người ta biết sống thương yêu nhau, tránh đi những điều ác, điều tội, cùng nhau vun đắp lại cái đất nước, cái xã hội, làm nên những việc lành. Và đó là đạo Phật. Đó là đạo Phật. Tức là cái giá trị đạo Phật là hiện ra nơi hình thức, tức là chùa cảnh, nhưng mà giá trị thực của đạo Phật lại nằm nơi lòng của con người. Từng con người có được cái tâm từ bi thương yêu nhau, từng con người xác định được thế nào là thiện, là ác, là tội, là phước để biết cái gì nên làm, cái gì không nên làm, đó chính là giá trị thực của đạo Phật. Và chúng ta cần cả hai.

[6:40]Nên hôm nay chúng ta trao đổi với nhau với đề tài là: "Phật pháp hưng long". Nhưng mà trước khi đi sâu vào, chúng ta định nghĩa thế nào là một cái nền Phật pháp được gọi là hưng long cái đã. Chúng ta có những định nghĩa như thế này: Cái định nghĩa thứ nhất là: một cái nền Phật pháp được gọi là hưng long khi mà số người theo Phật rất đông, số người thực hành đạo lý rất đông. Đó là cái yếu tố thứ nhất. Nếu mà cứ mỗi lần có cái lễ hội ở nơi chùa, chúng ta thấy sân chùa không đủ sức chứa thì đó là dấu hiệu, cũng là dấu hiệu Phật pháp hưng long. Hoặc là khi chúng ta ở trong xóm, trong làng của mình thì hầu hết mọi người trong xóm mình ai cũng thờ Phật.

[7:32]Và những ngày rằm, những ngày lễ sám hối hoặc những ngày chủ nhật thì hầu hết như nhà nào cũng đến chùa và cả nhà đến chùa, chứ không phải trong nhà đó chỉ có một người đến chùa. Nghĩa là số người theo Phật rất đông thì đó là dấu hiệu Phật pháp hưng long, dấu hiệu thứ nhất. Cái ý nghĩa thứ hai để gọi là Phật pháp hưng long, tức là trong đạo Phật có những người tu sĩ chân chính, có lý tưởng, có giới hạnh và có khả năng truyền bá.

[8:07]Tín đồ theo Phật có thể đông, nhưng chúng ta luôn luôn cần những người cầm cương nảy mực, những người dẫn dắt tinh thần chúng ta đến với đạo. Thì những người đó chính là những người xuất gia, họ từ bỏ cái gia đình nhỏ bé của họ để họ đến với cái gia đình lớn lao của Phật pháp. Họ hy sinh những cái niềm vui của cái đời sống cá nhân để xem tất cả chúng sinh là những người mà họ phải thương yêu và phụng sự. Họ dành hết cả cuộc đời của họ để nghiên cứu lời Phật dạy và thực hành lời Phật dạy nên họ có kinh nghiệm. Và như vậy họ có cái tư cách, có cái vai trò để hướng dẫn chúng ta. Mà nếu những người tu sĩ xuất gia đó

[8:56]là những người chân chính, những người có lý tưởng cao đẹp, những người đó có giới hạnh thực sự và những người đó có khả năng truyền bá thì đó là cái yếu tố để bảo đảm cho một đạo Phật được hưng thịnh. Chứ còn nếu trong một nền Phật pháp mà người tu nhiều khi chỉ còn lại hình thức, lý tưởng đã mất hoặc là khả năng truyền bá không có, vân vân, rồi người tín đồ không đặt được lên đó niềm tin thì chúng ta biết là Phật pháp sẽ suy tàn. Vì cái người mà tín đồ tuy là nói là kính Phật, tuy là nói trọng giáo pháp, nhưng mà họ rất cần cái tấm gương thực tế trong cái đời sống của họ, mà cái tấm gương thực tế chính là những người tu sĩ xuất gia.

[9:49]Và chỉ có những cái người tín đồ nghiên cứu rất là thâm sâu thì họ đến với Phật trực tiếp, với giáo pháp trực tiếp. Có đôi khi quý thầy có những cái gì khuyết điểm họ không cần, họ không màng, bởi vì họ có niềm tin vững chắc với đạo. Còn đa phần ai cũng phải lệ thuộc vào cái sự hướng dẫn và cái tấm gương của tu sĩ, cho nên họ cần những người tu tốt để họ nương tựa, có niềm tin. Đó là yếu tố thứ hai để cho Phật pháp được hưng long. Cái yếu tố thứ ba để cho Phật pháp được hưng long nữa là quần chúng tín đồ Phật tử thương yêu nhau, biết cùng nhau xây đời, dựng đạo. Nghĩa là ở đây chúng ta nói tới cái phẩm chất bên trong của người Phật tử.

[10:42]Cái định nghĩa thứ nhất là đông người theo Phật là đạo Phật hưng long. Nhưng định nghĩa thứ ba á là những cái số người đông đảo mà theo Phật đó, họ phải thương nhau. Thương nhau, họ phải biết làm những việc gì cụ thể để xây đời dựng đạo. Cái chữ "xây đời dựng đạo" nghĩa rất là lớn, hôm nay chúng ta không có phân tích hết, chỉ nói sơ sơ thôi. Là chúng ta biết đạo Phật rồi là không phải là chúng ta chỉ biết chùa, biết Phật, biết thầy, không phải. Chúng ta đặt niềm tin nơi Đức Phật, tin nơi sự linh thiêng của Đức Phật, chúng ta học được những giáo lý của quý thầy, quý cô. Nhưng mà rồi từ nơi cái niềm tin đó, sự linh thiêng đó,

[11:28]từ những lời dạy đó bắt đầu chúng ta quay lại để sống với con người. Cho nên nếu người nào mà đến với chùa rồi bỗng nhiên quên con người thì người đó hiểu sai đạo Phật. Làm sao đến với đạo Phật rồi tự nhiên mình cảm thấy thương yêu con người chung quanh mình nhiều hơn. Dù cho người đó biết đạo hay người đó chưa biết đạo, mình cảm thấy thương yêu nhiều hơn thì đó là dấu hiệu mình đã đi đúng con đường của đạo Phật. Còn nếu mình biết đạo rồi bỗng nhiên mình trở nên càng lúc càng thờ ơ, làng xóm mình không màng, bạn bè mình không ngó, kể cả gia đình mình cũng không có quan tâm thì phải biết rằng mình bắt đầu sai rồi, bắt đầu sai.

[12:10]Đó là nói cái người mà đã rỗi việc á. Còn nếu cái người nào đang còn trẻ mà còn phải làm nhiều công việc đối với xã hội, với cuộc đời thì cái dấu hiệu đúng là từ khi mà biết đạo họ phụng sự được nhiều hơn cho công việc của họ, cho việc chung. Nếu họ làm việc ở cơ quan nhà nước hay ở một công ty tư nhân thì bất cứ ở lĩnh vực nào, vị trí nào họ cũng phải là người năng nổ nhất trong cái cơ quan đó thì đó mới đúng là đệ tử Phật. Chúng tôi vậy, ở trong miền Nam, chúng tôi biết một số người tín đồ đệ tử Phật mà còn làm việc trong các cơ quan thì mới ban đầu họ chưa biết đạo thì họ cũng làm việc bình thường như những người khác.

[12:51]Nhưng khi họ biết đạo rồi thì chừng 1 năm sau thôi, họ luôn luôn là người mà được cả cơ quan khen ngợi, tin tưởng vì đó là người làm việc siêng năng nhất, tận tụy nhất, phụng sự nhiều nhất. Trước kia họ có thể quan tâm đến đồng lương, quyền lợi. Nhưng khi biết đạo rồi thì họ chỉ quan tâm đến cái sự cống hiến của họ thôi. Họ chỉ lo cái điều họ cống hiến được nhiều hay ít thôi. Vì sao vậy? Vì người đệ tử Phật không cần lương nhiều mà cần phước nhiều. Đó. Cho nên một cái yếu tố để gọi là Phật pháp hưng long là chúng ta nhìn thấy những người đi chùa có thương nhau hay không? Và những người đi chùa đi về có thương cái cộng đồng, cái làng xóm mình hay không?

[13:30]Và khi họ đi làm việc, họ có tận tụy hay không? Ta nhìn cái dấu hiệu đó. Giờ mấy Phật tử đây vậy, chúng ta đang đi chùa mình có cảm thấy mình thương nhau không? Có không? Nói thiệt á. Nói thiệt á. Bảo đảm không? Chắc nha. Không ghét, không ganh nhau nha, không nói xấu nhau nha. Mình có một cái tệ khi mà chúng ta chưa thương nhau á, chúng ta có một cái tệ là hay nói xấu nhau. Đi cùng đi chùa vậy chứ cái người này hay dè bỉu người kia, ganh tị người kia, thấy người nào cúng được mình không cúng được nhiều cái mình cũng nói xấu, người nào được thầy thương mình cũng nói xấu. Còn cái người mà được ưu thế thì lại sợ người khác giành

[14:12]cái ưu thế của mình rồi đi nói xấu người khác. Thế là đạo Phật như vậy là không có hưng long. Là tuy có thể đi đông, tuy đến chùa đều á nhưng mà có cái mầm mống của sự suy tàn. Vì vậy là Phật tử hãy để ý điều đó, phải lúc nào phải tâm nguyện là phải thương yêu nhau. Nghĩa là cái thương yêu đó đó, trước hết là đối với cái huynh đệ của mình. Nghĩa là cùng đi chùa nhìn thấy mặt nhau là phải nói trong lòng mình: "Đây là những người mà ta phải thương yêu bởi vì cùng thờ một Đức Phật chí kính." Hoặc đôi khi chúng ta vào một tiệm cơm chay à rồi chúng ta gặp những người cùng vào quán cơm chay ăn. Ở Hà Nội hình như hơi ít cơm chay ha?

[14:53]Nhưng mà ví dụ mình vào một quán cơm chay mình ăn rồi mình gặp những người khác cùng vào thì mình biết là người đó đạo gì? Cũng đạo Phật. Vì đạo Phật mới ăn chay thôi. Đôi khi cũng vài người không đạo Phật cũng ăn chay, nhưng mà cái số đó ít, còn đa phần là đạo Phật mới ăn chay. Nên khi mà mình vào cái tiệm cơm chay, mình gặp người họ cũng vào ăn thì mình hiểu ngay đây là ai? Cũng là cùng đệ tử Phật cùng với nhau, cũng là huynh đệ. Cho nên nhiều khi không nói chuyện nhưng mà phải thương. Biết à đây huynh đệ ta, thương. Nhiều khi không nói chuyện nhưng mà nhìn nhau cười một cái cũng làm ấm lòng.

[15:28]Cũng là dấu hiệu là Phật pháp được hưng long bởi vì những người đệ tử Phật biết thương yêu nhau. Đó là nói với Phật tử. Còn quý thầy, quý cô thì khỏi nói. Quý thầy, quý cô thì thương yêu nhau thắm thiết không có sợ. Nghĩa là chỉ đi ra đường nhìn thấy cái đầu mà không có tóc, mặc cái áo dà là thương nhau rồi, không sao hết, nên khỏi phải lo. Không biết đúng không quý cô? Nãy nếu có trật tôi xin lỗi. Bảo đảm nha, thương nhau nha. Ừ. Cũng vậy, khi chúng tôi đi ra ngoài miền Bắc đây thì thật ra không có quen biết gì nhiều với quý thầy, quý cô ngoài này. Vì chúng tôi là ở nhà quê đó, ở trên núi dòm mặt là biết nhà

[16:07]quê nên không có biết ngoại giao, không quen biết nhiều. Nhưng mà được quý thầy, quý cô ngoài đây thương. Quý thầy, quý cô nhìn thấy cái đầu trọc lóc là biết huynh đệ nên quý thầy, quý cô cũng có khi mời đến chùa cũng nói chuyện đạo với Phật tử. Đó là cái tình đạo á, cái tình đạo của người xuất gia với nhau nó đậm đà hơn nhiều dù là chưa quen biết nhau. Còn Phật tử mình thì cũng vậy, cũng phải lúc nào cũng thương yêu nhau nha, nhớ điều đó giùm. Nên đến cái chùa cái chùa là cái gì? Chùa là cái gì? Chùa là cái gì? Ai mà định nghĩa đúng nhất là sẽ thưởng cho một chiếc xe Wave Trung Quốc.

[16:49]Để lâu quá sợ ta nói đúng mắc công tốn chiếc xe thôi trả lời luôn. Chùa xin thưa đó là một cõi Phật thu nhỏ giữa lòng thế gian. Đúng không? Đúng không? Dám là sai lắm ạ. Ha. Chùa là một cõi Phật thu nhỏ nằm giữa lòng thế gian này. Là giữa cái thế gian hận thù, ganh ghét, oán hờn ác độc này thì chúng ta có một cõi Phật thánh thiện nho nhỏ nằm giữa cái lòng thế gian đó để chúng ta đến mà nương tựa. Nghĩa là bước ở bên ngoài kia chúng ta có thể trông thấy hận thù, ganh ghét nhưng bước khỏi cái cổng chùa vào trong này rồi, chúng ta chỉ tìm thấy tình thương yêu thôi. Phải làm sao phải xây dựng như vậy. Mà nơi nào có thương yêu nơi đó có có hạnh phúc.

[17:34]Nơi nào có thương yêu, nơi đó có hạnh phúc. Chúng ta hãy nhớ cái công thức đó là tuyệt đối đúng. Vì vậy, đó là bổn phận của tất cả chúng ta. Quý thầy, quý cô là hẳn nhiên rồi, phải làm như vậy rồi. Nhưng mà bổn phận của quý Phật tử cũng phải góp phần làm cái đó. Nghĩa là chúng ta làm sao xây dựng chùa thật sự là cõi Phật trong đó chỉ có tình thương yêu thôi. Có thể một người đó họ xa lạ, họ không biết chùa là gì, đạo Phật là gì, nhưng mà họ khi lỡ dại họ bước lạc vào trong cổng chùa, họ cảm nhận lập tức là mọi người trong đây tràn đầy tình thương yêu. Phải làm sao cho mọi người dù không biết đạo vẫn thấy cảm

[18:11]nhận điều đó, tức là chúng ta là đệ tử Phật chân chính. Nghĩa là cái tình thương của mỗi người trong trái tim chúng ta tràn đầy, tràn đầy. Hôm nào đó chúng ta rảnh việc nhà, chúng ta đến vào chùa chơi, công quả quét sân hay làm lụng phụ quý thầy, rồi thì trong sân chùa lúc đó chỉ có năm, bảy Phật tử thôi không có nhiều thì có một người xa lạ họ bước vào chùa, họ chỉ gặp được năm, bảy người, nhiều khi không gặp được quý thầy, quý cô nữa. Nhưng mà chỉ gặp năm, bảy người lạ, Phật tử thôi, đến chùa một chốc rồi về thôi mà họ vẫn phải cảm nhận được là trong chùa có tình thương yêu. Phải như vậy. Nghĩa là lòng thương của chúng ta đầy như vậy đó, lúc nào cũng vậy.

[18:49]Rồi sau đó chúng ta dọn dẹp, thu vén rồi tiếp đãi họ sơ sơ rồi chúng ta đi về. Nhưng mà cái người kia họ vào chùa, nhiều khi họ ngồi đó nửa tiếng, tiếng họ đi về nhưng mà họ tin đúng vậy bước vào cổng chùa họ thấy được đó là cái cõi của thương yêu. Và có thể họ mệt mỏi, họ phiền muộn ở đâu ở bên ngoài, nhưng bước vào chùa bỗng nhiên họ thấy họ an vui bởi vì họ biết họ được thương yêu. Chúng ta nhớ một điều này: Người ta chỉ được hạnh phúc khi người ta được thương yêu. Còn chúng ta đến chỗ nào mà chỉ gặp người ganh ghét, chúng ta rất là khó chịu, đúng không? Đến nơi đâu mà chỉ gặp người ta ghét nhau, mình muốn bỏ chỗ đó mình đi cho rồi.

[19:23]Mà nếu cái ghét nó đến cực điểm để thành cái sự ác độc, mưu hại thì lúc đó đau khổ sẽ xuất hiện giẫy đầy. Còn chỉ cần không thương nhau thôi là đã khổ rồi. Ngược lại vậy, nơi nào có tình thương tự nhiên nơi đó ấm áp, hạnh phúc. Thì muốn có cái hạnh phúc như vậy thì chính chúng ta phải là cái nguồn thương yêu cái đã. Cho nên điều thứ nhất là đông người theo Phật. Nhưng mà điều thứ ba là những người theo Phật đó biết thương yêu nhau và thương yêu cả cái cuộc đời bên ngoài này. Là chúng ta bổn phận mình nằm ở đâu thì mình có phần xây đời dựng đạo tại đó hết. Nhớ lúc nào cũng siêng năng, tận tụy. Nếu ta già rồi thì ta làm những việc thiện nhỏ nhỏ

[20:02]trong tầm tay của ta nơi làng, nơi xóm ta. Được không? Nhiều khi buổi sáng á hoặc là buổi chiều mình đi dạo để mà vận động, tập thể dục lúc tuổi già vừa đi gặp rác cúi xuống nhặt, gặp rác cúi xuống nhặt cho nó sạch đường, sạch phố cũng là một việc thiện, cũng là một tấm gương sáng. Còn hoặc là cái người còn trẻ làm công việc thì chúng ta có vô số ngày giờ để ta làm việc thiện. Nghĩa là cũng một ngày 8 tiếng đồng hồ, nhưng mà một người à 8 tiếng đồng hồ để làm để lấy lương, đi tìm quyền lợi, còn cái người đệ tử Phật 8 tiếng đồng hồ đó là 8 tiếng đồng hồ làm việc từ thiện. Khác hẳn đi. 8 tiếng đồng hồ đó để làm việc từ thiện.

[20:45]Cho nên mỗi ngày trôi qua, họ chồng chất chồng chất cái phước của họ, cái phúc của họ càng ngày càng dày lên. Thế nếu từ khi họ biết đạo, họ đi làm trong cơ quan của họ mà họ làm có được 5 năm, 10 năm rồi thì cái phúc của người này lớn không thể tưởng được. Bởi vì sao? Bởi vì từng ngày, từng giờ họ làm để phụng sự, làm rất tận tụy, làm rất là thiện chí, làm cho tốt đẹp thì cứ mỗi ngày trôi qua phúc họ lên dần. Còn cái người mà không làm việc trong cơ quan á đi tìm một việc thiện mình làm khó lắm nha. Ví dụ bây giờ mình nghỉ làm cơ quan rồi, giờ mình ở nhà đi tìm một việc thiện để làm rất là khó, đúng không? Đúng không?

[21:23]Rất là khó phải không? Bây giờ muốn làm cái gì để làm việc thiện giúp đời mình đứng ngơ ngơ ngoài đường giờ không biết giúp ai nữa. Không biết giúp ai, phải không? Không biết giúp ai. Mà người ta có nhờ mình đâu, mình cũng không thấy gì. Đó, hoặc là có những người cần giúp thì ta không đủ khả năng. Vậy, còn cái người mà may mắn là còn cái tuổi làm việc thì 8 giờ mình làm việc là 8 giờ làm phúc rất là sung sướng. Cho nên cái đạo Phật hưng long khi nào cái người đệ tử Phật là biết xây đời dựng đạo là như vậy đó. Cái yếu tố thứ tư mà để gọi là một Phật pháp hưng long là cái đạo Phật đó được nhà nước tin tưởng ủng hộ.

[21:59]Vì nếu mà nhà nước không tin tưởng ủng hộ thì đạo đó không truyền mạnh được, đó là điều khẳng định, bất cứ quốc gia nào cũng vậy. Vì cái nhà nước họ nghi ngờ, hoặc họ theo một cái đạo khác rồi, họ ghét đạo Phật rồi thì đạo Phật không thể phát triển được. Họ có đủ cái cách của họ, vì quyền lực trong tay mà, họ ngăn chặn đạo Phật rồi, đạo Phật không phát triển được. Cho nên để cho một đạo Phật gọi là phát triển thì nhà nước phải tin tưởng và ủng hộ. Mà muốn cho nhà nước tin tưởng ủng hộ thì chúng ta phải làm sao? Phải tu làm sao đó cho nhà nước tin, lát chúng ta nói. Một yếu tố thứ năm nữa là thế này:

[22:36]là khi mà đất nước nguy biến thì chính những người đệ tử Phật là những người mà xông xáo nhất, hăng hái nhất cứu nguy đất nước. Đó là yếu tố thứ năm. Yếu tố này chịu không? Có chịu không? Hay là cự? Hay là đất nước nguy biến mà đạo Phật trốn hết? Nè, yếu tố thứ năm phải có nha. Yếu tố này rất là độc đáo mà chứng tỏ được cái bản lĩnh của đạo Phật. Khi đất nước nguy biến thì đệ tử Phật là những người dấn thân đầu tiên để cứu nguy đất nước. Được không? Nghe xìu quá, không biết có được không nữa. Chắc nha! Đây là yếu tố thứ năm để làm cho đạo Phật được hưng long. Yếu tố thứ sáu: khi đất nước bình yên thì những người đệ tử Phật chuyên sâu phát triển

[23:23]thiền định, nâng cao tâm linh để đi thực sự tìm đến giải thoát. Chớ đất nước bình yên rồi mà mình còn đi cứu nguy đất nước nữa thì lúc đó là sao? Hâm, người ta nói mình hâm ha, cho nên là đất nước bình yên rồi thì phải dành nhiều thời gian để đào sâu nâng cao cái tâm linh mình lên để mở ra cái con đường của thánh vị. Vì sao vậy? Bởi vì cái mục tiêu của đạo Phật là làm cho cái người phàm trở thành thánh. Nhớ như vậy, mục tiêu của đạo Phật là như vậy, làm cho cái người phàm tầm thường như chúng ta này, tu theo đạo Phật một thời gian là phải trở thành thánh hết. Thì khi mà còn phàm, chúng ta chưa thành thánh thì chúng ta làm vô số

[24:01]việc lành như Phật đã dạy, kể cả cái việc là cứu nguy đất nước. Nhưng khi mà đất nước bình yên thì chúng ta siêng đi vào cái việc thiền và siêng đi vào cái việc tu tập tâm linh để trở thành thánh từng ngày từng giờ, vì đó là mục tiêu đạo Phật. Chớ không phải tu đạo Phật là cứ phải làm cái con người phàm phu tầm thường hoài đâu. Chúng ta làm phàm phu nhưng mà là một phàm phu tốt rồi để chuẩn bị phải làm thánh, chớ không ai được quyền làm phàm phu hoài. Đạo Phật là như vậy, nhớ nha! Không ai được quyền làm phàm phu hoài đâu. Mình phải tốt lên dần dần từng ngày từng ngày và cho tới cái ngày mình đắc đạo làm thánh thực sự luôn. Đó là yếu tố thứ sáu.

[24:42]Yếu tố thứ bảy là cái đạo Phật đó được thần thánh ở trên cao ủng hộ. Đây là điều bí mật, cái điều vô hình không thấy nhưng phải có. Vì nếu mà chùa không được chư Phật, chư Bồ tát, chư thiên thầm thầm gia hộ thì chùa đó không thể phát triển được. Đó là cái điều tất yếu. Đây là điều mắt ta không nhìn thấy nhưng yếu tố này rất quan trọng. Cái chùa nào mà bị thần thánh quay lưng bỏ đi rồi, chùa đó sẽ từ từ xơ xác, điêu tàn. Đó là cái dấu hiệu chắc chắn. Còn chùa nào mà được thần thánh ở trên cao bí mật ủng hộ, chùa đó sẽ từ từ hưng thịnh lên. Đó, cái dấu hiệu thần thánh ủng hộ rất là quan trọng. Bây giờ chúng ta sẽ phân tích từng điểm này một chút.

[25:26]Chúng ta cũng phân tích ý nghĩa chữ hưng long một chút thế này: là Phật pháp hưng long không có nghĩa là cái người của đạo Phật đi tìm cái vinh quang cho riêng đạo Phật, đi tìm cái bề thế, cái lực lượng của đạo Phật đối với xã hội, không phải. Chúng ta nhớ như vậy. Chúng ta nghe cái chữ Phật pháp hưng long không có phải là đạo Phật phát triển được một cái lực lượng mạnh trong xã hội để mà khoe khoang, để làm bề thế, chiếm ưu thế, giành ưu thế gì trong xã hội, không phải, sai. Phật pháp hưng long là cái gì? Là có cái nghĩa đó là đạo đức và hạnh phúc được tỏa rộng trong cuộc sống này. Nhớ như vậy. Được gọi là đạo Phật hưng long hay Phật pháp hưng long có

[26:09]nghĩa là cái nền đạo lý mà trong đó cái đạo đức làm người của đạo Phật á được nhiều người ứng dụng, tu hành, thực hành trong đời sống và tu theo đạo Phật người ta cảm thấy người ta hạnh phúc lên dần dần từng ngày từng ngày. Nghĩa là những cái đau khổ ngày xưa phải biến mất từ từ. Cái gì người ta khổ trong nội tâm hay dễ phiền muộn phải hết là theo đạo Phật tâm phải vui. Và đồng thời là cái hoàn cảnh sống từ cái hoàn cảnh khó, khổ, nghèo phải tu làm sao phải dần dần chuyển sang bắt đầu thong thả, thoải mái, may mắn tìm đến mình dần dần. Tu đạo Phật phải được như vậy mà làm sao trên bình diện đông

[26:46]trên xã hội của ta, trên đất nước của ta đều được như vậy. Nghĩa là con người lần lần được đạo đức, con người ta được hạnh phúc, đó là Phật pháp hưng long. Chứ không phải Phật pháp hưng long là đạo Phật có một cái lực lượng mạnh nằm trong đất nước này để mà giành cái ưu thế, không phải, nhớ như vậy. Phật pháp hưng long là con người ta có đạo đức nhiều lên, hạnh phúc nhiều lên, nhớ. Mà Phật pháp hưng long còn có cái nghĩa nữa là cái giáo lý nhân quả của đạo Phật tràn lan khắp trong mọi nẻo đường của cuộc sống giúp cho người ta tăng trưởng được đạo đức. Trong đạo Phật có một cái giáo lý nói về sự công

[27:23]bình tuyệt đối của vũ trụ đó là luật nhân quả. Nghĩa là người ta gieo nhân gì, người ta sẽ gặt cái quả đó. Người ta đối xử tệ với con người thì người ta phải chịu đau khổ về sau, chịu những cái bất hạnh xui rủi về sau. Người ta đối xử tử tế với con người, sau này người ta sẽ gặp may mắn về sau. Đó là cái sự công bình tuyệt đối của vũ trụ nằm trong một nguyên lý bí mật chi phối tất cả đời sống của chúng sinh trong cả vũ trụ mênh mông này. Mà công bình tuyệt đối, không ai thoát khỏi cái sự chi phối của luật nhân quả. Chúng tôi vẫn thường hay nói là trong cuộc đời này có ba cái sự công bằng: Thứ nhất là công bằng do con người tạo ra, thứ hai là công bằng do thần thánh ở

[28:06]trên cao tạo ra, và thứ ba là sự công bằng tuyệt đối của nguyên lý nhân quả. Công bằng của con người tạo ra là gì? Là luật pháp. Con người ta đã bàn bạc với nhau để mà làm nên một hệ thống luật pháp. Rồi hễ là cái người nào làm tội phải chịu trừng phạt, người nào làm điều tốt sẽ được tuyên dương khen thưởng. Đó là sự công bằng của con người. Nhưng mà sự công bằng của con người có tuyệt đối không? Không, bởi vì người ta luồn lách được phải không? Người ta mua chuộc được những cái người có quyền có chức để rồi kẻ ác có thể được tồn tại một thời gian, có thể là người tốt vẫn đang bị trù dập, hãm hại cho nên cái sự công bình mà do con người tạo ra không tuyệt đối.

[28:50]Thứ hai nữa là sự công bình của thần thánh ở trên cao. Thần thánh trên cao dòm xuống thấy hết, biết hết. Nghĩa là có thể thưởng người này đúng công, phạt người kia đúng tội. Nhưng con người coi vậy chứ khôn lắm nha, vẫn năn nỉ mua chuộc thần thánh được. Nghĩa là ví dụ như có người nào đó nhiều khi cũng làm bậy, cũng ích kỷ, tham lam nhưng mà chuyên môn cứ đem lễ đến đền dâng cho thánh, ngày nào cũng đến năn nỉ. Nói thánh bỏ qua cho con, con có làm gì lỗi thánh xá cho con. Con dâng ngài lòng thành, ngài phù hộ cho con tiếp tục buôn may bán đắt, thành công, lên chức vân vân vậy. Nghĩa là thánh biết hết á, biết cái thằng này nó cà chớn nhưng mà cái

[29:30]điều nó cứ năn nỉ mình hoài thấy cũng tội nghiệp, cũng che chở. Chuyện đó có thật nha. Thần thánh vẫn mềm lòng vì sao vậy? Vì các ngài cũng vốn là từ bi, các ngài cũng vốn là giàu tình cảm. Nghĩa là ngài biết hết, thấy hết, có quyền năng để thưởng người này phạt người kia nhưng mà các ngài vẫn bị mềm lòng. Cho nên nhiều người vậy, nhiều khi đến đền thánh cầu vẫn linh là vậy đó, vì các ngài mềm lòng thực sự phải không? Cho nên cũng không có công bình tuyệt đối dù các ngài biết hết. Ở trần gian á thì các quan tòa không biết hết đâu, quan tòa phải nghe bên công tố kết tội, bên luật sư bào chữa. Rồi ổng ngồi ở giữa ổng muốn điên cái đầu à,

[30:06]ổng không biết đúng hay sai, không biết bên nào có tội có phúc. Rồi ổng quyết định nhiều khi có năm ăn năm thua à, không biết sao. Nhưng mà thần thánh thì khỏi cần, khỏi cần ai nói, nhìn xuống là biết hết nhưng mà các ngài vẫn bị mềm lòng bởi cái con người giỏi năn nỉ, mà nhất là người Bắc ta năn nỉ giỏi lắm. Người Bắc ta nói bình thường là nghe như rót mật vào tai rồi, cho nên khi mà quỳ trước thánh mà năn nỉ ỉ ôi thôi không thánh nào mà chịu nổi hết trơn á, vậy. Cho nên các ngài vẫn mềm lòng. Nhưng mà làm sao? Nhưng mà ví dụ cái người có tội nha, bây giờ mua chuộc ông quan tòa cái tránh được tội một thời gian, lại đền thánh mua chuộc thánh tránh tội

[30:41]được một thời gian nhưng xin thưa luật nhân quả xử sòng phẳng. Đến lúc nào đó luật nhân quả vẫn phải xử nghiêm chỉnh là cái người làm ác rồi phải chịu đau khổ, người làm thiện rồi sẽ được vinh quang. Cho nên cái giáo lý về nhân quả khi mà được truyền bá làm cho người ta tin vào cái sự công bình tuyệt đối của vũ trụ thế là người ta biết tự kềm chế mình, biết tự kềm chế mình, nghĩa là người ta biết tránh điều tội, biết siêng năng làm điều phúc bởi vì cái hạnh phúc nằm ngay đó, ngay chính chúng ta tạo ra. Chớ còn cái người ác mới nghĩ đến cách mua chuộc quan tòa hay mua chuộc thần thánh, còn cái người mà làm tốt rồi ví dụ đến đền thánh để lễ

[31:19]thánh nhưng mà lòng rất là hiên ngang, thanh thản thôi, không cần phải năn nỉ mà vẫn được thánh thương yêu vì người đó tốt. Và nếu trong cái xã hội ta mà cái giáo lý về nhân quả này được truyền bá rộng rãi, ai cũng tin hết, nhất là đi vào trong nhà trường luôn là học sinh đều được học cái sự công bình tuyệt đối của nhân quả này từ nhỏ rồi, chúng ta thấy chúng ta sẽ có những cái công dân cực kỳ ưu tú, những con người lúc nào biết kềm chế chính mình, lúc nào cũng biết phân biệt thiện ác đúng sai để chọn điều nào nên tránh, điều nào nên làm. Đó chính là Phật pháp hưng long á. Phật pháp hưng long khi nào mà luật nhân quả được

[31:56]tràn lan hết, khắp nơi mọi người tin hiểu. Mà bây giờ muốn cho luật nhân quả được tràn lan khắp nơi mọi người tin hiểu thì chúng ta phải làm sao? Chúng ta phải làm sao?

[32:11]Mỗi người chúng ta phải phải cất công nha, đi giải thích cho người chưa hiểu. Cái này phải cực thôi. Chứ còn không thể chúng ta nằm chờ đợi. Không có cái điều tốt đẹp nào đến bằng cái sự chờ đợi cả. Tất cả mọi điều tốt đẹp đến phải bằng mồ hôi nước mắt cả, thậm chí cả máu đổ luôn. Thì cũng vậy, chúng ta là người đệ tử Phật, chúng ta phải mang cái thông điệp của Phật đến với cuộc đời. Mà thông điệp của Phật là gì? Là luật nhân quả và lòng từ bi. Nên chúng ta phải cố gắng đem cái luật nhân quả đến với mọi người, những người nào mà chúng ta quen biết để làm cho ai cũng tin vào nhân quả và người ta sẽ biết tự kiềm chế lấy chính mình.

[32:52]Không làm điều ác mà siêng làm điều thiện. Rồi chúng ta làm được điều này phúc chúng ta rất lớn. Có một lần vậy, chúng tôi cũng hay nhắc điều này. Có một lần à có một người hỏi Đức Phật là, "Bạch Thế Tôn, có những người nào mà không tu theo đạo Phật mà khi chết vẫn được sinh lên cõi trời hưởng phúc lạc sung sướng hay không?" Đức Phật nói, "Trong suốt 91 kiếp qua," 91 kiếp, mỗi một kiếp là một lần trái đất tận thế rồi tái lập nha, kiếp chứ không phải là kiếp người. Chữ kiếp trong đạo Phật lớn lắm. "Trong 91 kiếp qua, tức là 91 lần địa cầu tận thế và tái lập tận thế và tái lập, 91 kiếp qua như vậy,

[33:33]ta chưa thấy một người nào mà ngoài đạo Phật được sinh lên cõi trời trừ một người, vì người đó lúc nào cũng tuyên giảng về luật nhân quả nghiệp báo cho người khác." Hức. Nghĩa là Ngài khẳng định rằng cái người nào mà đem được cái niềm tin nhân quả đến cho mọi người cái công đức người đó rất là lớn, rất là lớn. Vì sao vậy? Bởi vì chúng ta có thể cho mọi người nhiều thứ trên đời. Nghĩa là chúng ta cho người một bao gạo để họ sống, chúng ta cho họ tiền để họ sống, chúng ta cho họ một công ăn việc làm để họ sống, chúng ta cho họ tình thương yêu để họ hạnh phúc, cho họ vui, nhưng vẫn không bằng chúng ta cho họ niềm tin vào luật nhân quả.

[34:13]Vì khi cho họ niềm tin vào luật nhân quả rồi là hết kiếp này đến những kiếp sau họ biết giữ cái trái tim của họ lại, giữ đôi tay của họ lại để lúc nào cũng chỉ suy nghĩ điều thiện, lúc nào cũng chỉ làm điều thiện mà thôi. Cho nên là ta cứu họ hết kiếp này đến những kiếp khác. Vì vậy công đức của ta rất là lớn, lớn hơn hẳn những điều mà ta cho cái khác. Ta cho tình thương yêu, ta cho một bao gạo, cho một xấp tiền, ta cho một công ăn việc làm coi vậy chớ giá trị nó hạn chế rồi sẽ hết. Còn ta cho họ cái niềm tin vào luật nhân quả tức là cứu họ đời đời. Đó là lý do mà Phật dạy là cái người đó phước lớn vô cùng.

[34:52]Vì vậy quý Phật tử phải nhớ, trong cái việc tu hành của mình phải dành cái thời gian để mà đến với mọi người, đến với những người mà chúng ta biết người đó chưa biết đạo. Người đó bên cạnh chúng ta, cái nhà bên cạnh chúng ta đó, trong xóm chúng ta đó, cách ta một căn cách ta hai căn hoặc là đối diện ta đó, ta biết người đó chưa biết đạo, ta phải đến thăm, nói chuyện với họ, đem đạo lý đến cho họ. Và đó là ta đang làm cái công việc là sứ giả của Đức Phật, đem thông điệp của Đức Phật đến cho những người chưa biết. Được không? Chứ thường chúng ta hay ngại, chúng ta hay ngại làm quen lắm. Ví dụ cái người đó không quen rồi thôi,

[35:30]chúng ta có gặp ngoài đường cũng gật gật chào cười cười thôi, ít muốn nói chuyện. Nhưng mà như vậy không phải là người đệ tử Phật. Người đệ tử Phật là người phải giỏi, thứ nhất là giỏi gì? Giỏi làm quen. Là ai lạ gì lạ phải sàng qua sàng lại một lát rồi làm quen kết bạn liền. Phải như vậy. Cho nên là bây giờ quý Phật tử mà gặp nhau á, mỗi tháng gặp nhau á thì phải hỏi câu này, "Tháng này, chị làm quen được mấy người rồi?" Phải không? Đi báo cáo, hoặc là quý Phật tử phải đến gặp quý thầy báo cáo, "Thưa thầy, tháng này con làm quen được năm người." Nên cái người nào mà làm quen được nhiều người á thì quý

[36:08]thầy, quý cô phải thưởng, phải thưởng. Tại vì muốn làm sứ giả Phật là phải biết làm quen. Dạ, mà muốn làm quen thì phải làm sao? Phải chịu cực, phải khéo léo vô cùng. Cái người miền Nam á, bảo đảm là làm quen thua người miền Bắc. Người miền Bắc vô mà cười cười cái là thấy mình mềm lòng, xiêu lòng liền, chưa nói gì nhiều. Nhưng mà Bắc với nhau thì thầy không biết. Chứ mà người Nam gặp người Bắc là chịu thua liền. Không biết sao vậy đó, không biết sao kỳ. Người Nam luôn luôn bị người Bắc dụ là vậy đó. Thầy nhớ hồi nhỏ cũng vậy, trong cái xóm thầy ở có cái gia đình người Bắc. Thầy mê cái giọng Bắc gì đâu, tối ngày cứ qua làm quen

[36:46]hoài để nghe người ta nói chuyện bằng cái giọng Bắc á. Nên nói cứ hay bị người Bắc dụ. Thì người Bắc ta chúng ta vậy, phải phát huy cái thế mạnh của mình là vậy đó. Nên bây giờ nói chung là tất cả đệ tử Phật đều phải như vậy, chúng ta phải giỏi cái nghề làm quen. Mà làm quen như thế nào thì thầy không biết. Không biết. Tại thầy đi tu á, cái thầy hay làm lơ chứ thầy không làm quen. Thầy đi tu, thầy hay làm lơ mà. Sau này mới biết là làm lơ là sai mà phải làm quen mới đúng. Nhưng mà khi bắt đầu mình muốn làm quen thì mình đã già rồi. Giờ giò mặt già rồi cái làm quen không ai chịu làm quen hết trơn á. Đó.

[37:23]Nên bây giờ nhắc lại thôi, quý Phật tử lo giùm á. Chứ nào giờ đệ tử Phật mình hay bị cái tật nha, làm lơ. Tại nói mình tu giải thoát á. Quay lưng với cuộc đời, nói cuộc đời là bể khổ cho nên thôi làm lơ cuộc đời. Không ngờ mình càng làm lơ mình càng đau khổ, lạ như vậy. Mà mình càng làm quen mình sẽ càng vui.

[37:44]Cái thông điệp của Đức Phật nữa là chính là cái giáo lý từ bi vô hạn đó. Chúng ta thấy nha, các đạo khác á cũng đều nói tới cái tình thương yêu. Đạo nào cũng phải nói tình thương yêu. Bởi vì đạo nào mà không nói tới tình thương yêu thì người ta không theo đạo đó. Cho nên cái đạo nào cái chiêu bài đầu tiên đưa ra cũng là thương yêu thương yêu. Nhưng mà nếu ta đi sâu vào chúng ta thấy cái giáo lý về thương yêu của mỗi đạo khác nhau. Ví dụ như có một cái đạo họ chỉ thương người trong đạo thôi, còn cái người ngoài đạo họ có thể giết được. Khủng khiếp như vậy. Cái đạo cực đoan kỳ lạ, họ không có bao dung được cái người ngoài đạo.

[38:19]Còn có một cái đạo thì cũng vậy là thương yêu con người nhưng mà con vật thì không thương. À con vật thì giết thoải mái, ăn thịt thoải mái, nhất là chó. Ừ, giết chó. Có cái đạo như vậy. Mà chỉ có đạo Phật là cái tình thương yêu thương đến cả thú vật, thương đến cả cây cỏ, thương đến cả cây cỏ. Thương mà thương đến cây cỏ, chúng ta ngạc nhiên nha. Chúng ta ngạc nhiên tại sao trong đạo Phật mà cái tình thương đến cái mức độ lạ như vậy? Chúng ta không hiểu nổi. Nhưng mà chỉ khi nào chúng ta tu theo đạo Phật mà tâm của mình cái tâm linh nó thăng hoa lên, chúng ta vào trong thiền định được sâu, tâm linh chúng ta phát triển gần như một vị thánh,

[38:57]chúng ta sẽ cảm nhận được là chúng ta phải thương yêu cả tới cây cỏ. Còn mà chúng ta chưa đạt được cái tình thương yêu tới cây cỏ là chúng ta chưa thấm được lời dạy của Phật. Bởi vì ngày xưa Đức Phật lạ lùng nha, Ngài cấm đệ tử Ngài chặt cây. Mà đi đó, Ngài nói dặn phải tránh giẫm mấy bụi cỏ á. Tránh giẫm bụi cỏ. Và nhiều chuyện mà chứng tỏ rằng Đức Phật rất thương yêu cây cỏ, rất thương yêu thiên nhiên. Bởi vì vậy chúng ta nói, nếu nói về cái tình thương yêu, đạo Phật là số một, không có đạo nào bằng hết. Chỉ có một điều là chúng ta ứng dụng được tới đâu thôi. Vì vậy, chúng ta là đệ tử Phật, chúng ta cũng mang cái thông

[39:37]điệp thương yêu đó đến với loài người thay cho Đức Phật. Đức Phật đã nhập diệt, quý thầy bây giờ nối tiếp, nhưng mà quý thầy ít người không làm đủ thì chính quý Phật tử mỗi người mình phải là một chiến sĩ của Phật, một sứ giả của Phật, đem cái thông điệp thương yêu đó đến với loài người. Được không? Được không? Đem cái thông điệp thương yêu đến với loài người nghĩa là làm cái gì? Nghĩa là chúng ta đến nói với mọi người rằng con người hãy hãy hãy thương yêu nhau, được không? Chúng ta hãy đến nói, nói thôi rồi quay về được không? Nói rồi quay lưng bỏ đi được không? Không, người ta sẽ tưởng mình khùng.

[40:16]Ví dụ mình đứng ra ngoài chợ, mình đứng ở ngã tư đường, mình đứng lên mình giơ dang hai tay, mình nói, "Con người hãy thương yêu nhau! Con người hãy thương yêu nhau!" thì một lát nữa chuyện gì xảy ra? Có xe cứu thương hú còi chạy tới, ha. Cứu thương còi chạy tới. Và như vậy, để đem cái thông điệp thương yêu của Đức Phật đến với loài người, chúng ta làm gì? Không thể đứng ở ngã tư mà la làng như vậy được. Thì chúng ta phải làm gì? Phải thương yêu trước, phải không? Chính chúng ta phải thương yêu những người chung quanh mình, chúng ta phải giúp đỡ, phải tử tế đối với những người chung quanh mình

[40:49]để chứng tỏ việc làm chúng ta là tạo nên cái giá trị của lời nói. Khi chúng ta giúp đỡ như vậy, chúng ta mới được quyền nói con người hãy thương yêu nhau. Như chúng tôi nhớ vậy, cái này hơi khoe một chút. Hồi đó có một lần chúng tôi gặp mấy em học sinh nghèo, à vậy lúc đó trong túi mình còn ít tiền cái tặng cho mấy đứa bé đó thì mấy anh em mới xúc động nói, "Tụi con không làm được gì mà bây giờ còn nhận tiền của thầy nữa tụi con rất là áy náy." Chúng tôi mới trả lời thế này, "Không, đâu có gì áy náy. Tụi con hãy nhớ cái điều ngày hôm nay khi thầy giúp cho tụi con và sau này lớn lên khi tụi con đi làm việc tụi con hãy thương yêu giúp đỡ

[41:28]những người khác, vậy thôi có gì." Và đứa bé nó nhận liền, nó hiểu ra liền. Và như vậy cái tình thương yêu nó được lan truyền từ lớp người này sang lớp người kia, từ thế hệ này sang thế hệ kia. Thì chúng ta giúp người không cần người giúp lại mà chỉ cần họ nhận được rằng họ phải thương yêu những người khác. Chỉ vậy thôi. Nghĩa là ta thương yêu họ, giúp đỡ họ để mong rằng, để nhắc với họ rằng suốt cuộc sống còn lại họ phải thương yêu và tử tế những người khác. Đó chính là ta đem cái thông điệp từ bi của Phật đến cho mọi người, được không? Được nha. Cho nên vì vậy có câu nói đơn giản rằng ta đem cái thông điệp từ

[42:06]bi của Phật đến với mọi người nó cực lắm, không có đơn giản. Bởi vì sao? Bởi vì ta phải thương yêu và giúp đỡ trước, phải móc túi trước. Bởi vì có một nhà thơ nói đó, "Thương là tốn ở trong nhà một mớ." là vậy đó. "Yêu là tốn ở trong nhà một mớ." là vậy. Quý Phật tử không nhớ câu thơ của ai hả? Có nhớ không? Câu thơ của ai vậy? Thơ của ai? Xuân Diệu, "Yêu là chết trong lòng một ít." Nhưng mà câu nghe nó kỳ lắm. Mình phải nói là, "Yêu là tốn ở trong nhà một mớ." Bởi vì sao? Mình muốn thương yêu con người mình phải thật sự giúp đỡ họ chứ không phải thương nói cái miệng được, nên phải tốn. Và lúc đó mới đem được cái thông điệp thương yêu của Phật nha.

[42:51]Rồi một điều nữa Phật pháp được gọi là hưng long, nó phải có cái dấu hiệu này nữa, là cái phước càng lúc nó càng xuất hiện trên cộng đồng con người đông đảo, nhất là những người đệ tử Phật. Nghĩa là phước càng lúc càng nhiều và người ta càng lúc càng may mắn hơn, cuộc sống người ta càng lúc càng khá giả hơn. Đó là Phật pháp hưng long, chứ không thể gọi là một Phật pháp hưng long mà những người đệ tử Phật càng đi chùa thì càng khổ sở, càng nghèo thiếu. Mới đầu có chiếc xe máy đi, đi riết một lần đi chùa bằng xe đạp, đi riết rồi đi bộ lại chùa luôn, là Phật pháp không hưng long. Phải làm sao đó, mới đầu họ đi bộ lên chùa,

[43:25]cái mai mốt thấy họ đi xe đạp lại chùa, từ từ họ đi chiếc xe Wave tới chùa rồi mai mốt họ đi xe hơi tới chùa, tức là chùa đó là hưng thịnh. Mà chùa nào cũng vậy hết là một nền Phật pháp hưng long. Được không? Giờ đang đi gì tới chùa vậy? Hồi nãy xuống đó, đi bộ hả? Thì phải làm sao, mình tu cách nào mà phước của mình càng lúc càng tăng lên dần, tăng lên dần, lần lần mình đi chùa phải đi bằng bằng xe máy, à đi xe máy. Đến chừng nào mà rồi mình đi xe hơi, nếu chừng nào chật đường quá thì thôi đi xe buýt thì thôi đó là hoàn cảnh chung phải không? Nhưng mà không thể mà càng tu càng khổ càng nghèo được. Nhớ điều đó.

[44:02]Cái đó cái dấu hiệu mà toàn bộ Phật giáo phải như vậy hết, tức là ai đến với đạo Phật cũng phải như vậy hết, tức là phước càng ngày càng tăng trưởng lên. Nhưng mà tuy nhiên cái phước tăng lên hơi chậm chứ không có giống, không giống như chúng ta tu cái đạo đức. Ví dụ chúng ta tu đạo đức á, thì có thể trong một năm người chúng ta bắt đầu thay đổi, từ con người ích kỷ hẹp hòi chúng ta bắt đầu độ lượng, vị tha, tận tụy với đời trong một năm thôi. Nhưng mà phước á thì một năm chưa thấy đâu. Phải 5 năm sau, 7 năm sau bắt đầu phước mới đến. Mà cái người nào mà hiểu đạo sâu á, quyết định cắt đứt ngay từ giờ phút

[44:40]này, chấm dứt cái đời sống ích kỷ, nghĩa là nguyện với Phật, từ đây thề với Phật, kể từ giờ phút này cuộc sống con là của tất cả mọi người. Cái người nào mà dõng mãnh được như vậy và từ đây là luôn luôn chỉ sống một đời sống tử tế với mọi người, giúp người nào được điều gì là giúp, dù rằng mình không phải là một người đầy đủ, khá giả, nhưng mà trong hoàn cảnh của mình giúp ai được bất cứ điều gì là giúp, thì người đó 5 năm sau, 7 năm sau kết quả biết liền, nhiều khi chưa tới nữa, là người đó muốn cái gì, được cái đó liền. Động tâm, thích một cái gì tự nhiên cái đó sẽ đến trong tầm tay của mình.

[45:15]Bởi vì sao vậy? Bởi vì thần thánh ở trên cao lúc nào cũng nhìn ngó. Đây là điều có thật. Cái người nào mà lúc nào cũng sống thương yêu mọi người á, sống động lòng trời, động lòng trời. Nghĩa là trong hoàn cảnh khó khăn của mình mà mình vẫn giúp đỡ người khác được, cái điều đó nó làm chấn động trên cõi trời chứ không phải không. Và những vị thần thánh ở trên cao sẽ thương yêu cái người đó, lúc nào cũng nhìn ngó người đó. Đôi khi chúng ta thèm cái gì đó, chúng ta thích cái gì đó có vẻ hơi cá nhân cho mình, chúng ta được các vị trên cao chiều ý liền, chiều ý liền. Và những vị thần thánh ở trên cao sẽ thương yêu

[45:51]cái người đó, lúc nào cũng nhìn ngó người đó. Đôi khi chúng ta thèm cái gì đó, chúng ta thích cái gì đó có vẻ hơi cá nhân cho mình, chúng ta được các vị trên cao chiều ý liền, chiều ý liền. Ví dụ như là chúng ta muốn có một cái bộ bàn ghế tiếp khách cho nó đàng hoàng, mình khởi ý thôi mình chẳng nói mà mình cảm thấy nhẩm nhẩm tiền mình không đủ mua, vì ví dụ như cái bộ đó 3 triệu, mình đang để dành tiền cho đủ 3 triệu, nhưng mà mới được có 1,5 triệu thấy có người bên kia họ nghèo, thế là phải lấy 500.000 ra cho rồi để dành tiếp. Mới để dành thêm được một 200.000 lại có cái người khổ đau tới cái móc ra cho, nhưng mà không ngờ một lúc nào đó bất

[46:30]ngờ là sẽ có một bộ bàn ghế đúng như ý mình tới nhà liền, bởi vì thần thánh đã nhìn thấy điều đó, thấy cái tâm của mình và thương mình sẽ phù hộ để cho điều đó đến. Nghĩa là cái dấu hiệu của phước đến là như thế này: là những cái mong muốn có tính cách cá nhân vẫn được đáp ứng đầy đủ liền, không lâu, là gọi là sự may mắn. Mà phải là một người mà sống rất vị tha mới động được lòng trời, đó là quả báo ngay kiếp này, cuộc đời họ may mắn lên dần dần từng năm từng tháng. Còn nếu người đó chết rồi mà qua kiếp sau trở lại làm người, phải là một người rất giàu có, rất sung sướng. Đó như vậy. Nhưng mà cái dấu hiệu qua kiếp sau thì không nói, chúng ta nói ngay kiếp này.

[47:12]Nếu mà chúng ta từ lúc biết đạo lúc nào chúng ta cũng sống hy sinh, thì năm bảy năm sau biết chuyện liền, thử đi. Nếu chúng ta sống vì vị tha, năm bảy năm rồi mà chúng ta cuộc đời vẫn còn gặp nhiều xui rủi, vẫn không may mắn thì chúng ta hãy đến đây bắt đền thầy trụ trì ở đây, nhớ bắt đền thầy trụ trì.

[47:33]Rồi một cái dấu hiệu nữa để gọi là Phật pháp hưng long nữa là thế này: tức là rất đông mọi người đều tu tập được thiền định, làm chủ được tâm hồn mình. À đây là cái đỉnh cao của Phật pháp gọi là hưng long đó. Thì cái việc mà tu tập thiền định để làm chủ được tâm hồn mình á thì cũng nhiều người có nhưng mà tính ra con số vẫn còn ít, đâu đây lác đác vài người. Thì trong giới xuất gia quý thầy quý cô có tu tập một cái pháp môn để mà nhiếp tâm của mình, rồi một số cư sĩ lác đác đây đó cũng ngồi thiền để mà làm chủ được tâm của mình, nhưng mà số đó còn ít thì có nghĩa là Phật pháp chưa hưng long. Chừng nào mà chúng ta đi đâu nhà nào chúng ta cũng thấy là cả gia

[48:14]đình tới giờ vào ngồi thiền hết, kể cả mấy con cháu còn nhỏ cũng bắt chân ngồi thiền, nhiếp tâm giữ tâm hồn thanh tịnh. Và khi tâm hồn thanh tịnh như vậy, con người ta bỗng nhiên sáng suốt hơn, bình an hơn, thông minh hơn, khôn ngoan hơn, rõ ràng như vậy. Khi mà tâm chúng ta định được rồi, cái người đó cực kỳ thông minh, có trí tuệ sắc bén rồi nhìn vấn đề nhìn suốt suốt cả những vấn đề trong chiều sâu của nó. Và người đó là người bình an, không đau khổ. Ví dụ cái chuyện xui có thể đến với mình, nhưng mình không đau khổ vì cái chuyện xui đó. Thí dụ người ta chửi mình, tỉnh queo, không buồn. Dĩ nhiên là không phải là mình làm ngơ một cách như cây như đá,

[48:54]mình vẫn biết người ta nói đúng hay nói sai nhưng lòng không buồn. Hoặc gặp một chuyện xui nào đó, ví dụ như là mình có cái số tiền mình định mua một bộ quần áo, mới đi ra người ta móc mất cái bóp, rồi mất luôn cái ví, mất luôn cả giấy tờ luôn, rồi đi làm lại rất là cực khổ, mà rồi không mua được cái món quà tặng cho cái người yêu dấu gì đó không biết, nhưng mà không đau khổ, không đau khổ, tỉnh queo à. Tức là những chuyện trái ý nghịch lòng mình không đau khổ, nhớ như vậy, là do tâm hồn ta đã làm chủ được. Mà ngoài ra, khi còn đi sâu vào trong thiền định thì cái thánh trí mở ra, cái người đó là một người bắt đầu bước lên những vị thánh từ từ.

[49:30]Đó, để thật sự để từ con người phàm phu mà biến thành một vị thánh là chúng ta phải khai mở được tâm linh. Mà đến chừng nào mà rất đông rất đông đệ tử của Phật đều là những người vào được thiền định, thì đó là một nền đạo pháp được hưng long. Làm sao về tới giờ cả nhà cha mẹ con cái đều ngồi trước chánh điện ngồi thiền hết, đó là Phật pháp được hưng long. Mà con nhỏ mà tập cho nó ngồi thiền á, sau này nó là thần đồng, nó là thiên tài, nó thông minh khiếp đảm lắm. Học trong lớp trong trường, ông thầy giảng nói câu trước biết câu sau ổng sắp nói cái gì, cái trực giác nó phát ra. Khi tâm ta định rồi cái trực giác nó phát ra.

[50:07]Còn phán đoán trong công việc cũng vậy, chúng ta gặp con người, chúng ta biết cái người đó tốt, xấu, có thể hợp tác làm ăn hay không hợp tác làm ăn được, khi nào bước ra công việc, nên đỡ những cái rủi ro là vậy. Mà phán đoán công việc, nhận định tình hình, ví dụ như một nhà đó bước ra đầu tư vào thị trường, hôm nay họ giới thiệu cái sản phẩm ví dụ sản phẩm men sứ, nhưng mà bỗng nhiên họ có cái trực giác họ biết là cái sản phẩm này đưa ra thị trường sẽ dội, tự nhiên họ ngần ngại họ không đầu tư, họ để đó. Đến lúc ví dụ có người đến giới thiệu cái sản phẩm, tự nhiên họ có cái trực giác cái sản phẩm này đưa ra sẽ được

[50:39]rất nhiều người tiếp nhận, họ mạnh dạn họ đầu tư vào liền. Đó, chính cái cảm nhận cái trực giác đó làm cho người ta dễ sống, dễ thành công hơn nữa. Mà như vậy phải có thiền định. Lúc trẻ nhỏ mà học mà có thiền định nó sẽ học rất giỏi, và lớn lên mà nếu chúng ta có thiền định chúng ta cũng dễ làm ăn nữa, vì cái thánh trí nó xuất hiện. Nhưng mà chỉ có một điều là người đệ tử Phật chúng ta không lợi dụng cái trí tuệ đó để mình chèn ép người khác thôi, mà mình chỉ biết để mà mình sống cho đúng, chứ không phải biết để lợi dụng mà giành cái quyền lợi về cho mình, nó khác như vậy. Đó là những cái gọi là Phật pháp hưng long á.

[51:14]Đó, Phật pháp hưng long là phải như vậy đó, nghĩa là không phải là một đạo Phật hưng long để đi tìm bề thế, mà đó là một đạo Phật đem được đạo đức, hạnh phúc đến cho mọi người, đó là một đạo Phật mà đem thông điệp của cái từ bi, nhân quả đến mọi người, đó là một đạo Phật mà làm cho mọi người đều có tăng trưởng cái phước để ai cũng sống được may mắn, thành công, đó là một đạo Phật mà làm cho mọi người đều làm chủ được tâm hồn của mình qua cái phương pháp thiền định, đó là Phật pháp hưng long. Bây giờ chúng ta phân tích cái điểm thứ nhất. Tiêu chuẩn thứ nhất mà để gọi là Phật pháp hưng long, nghĩa là rất nhiều người theo Phật.

[51:53]Để gọi là đông, thì tỉ lệ bao nhiêu phần trăm dân số thì chúng ta gọi là đông? Hử? Ít nhất phải 70% dân số trở lên. Phải không? Phải 70% dân số trở lên mà theo đạo Phật, thì đạo Phật đó mới gọi là đông. Nhưng mà hiện nay, theo thống kê khoảng năm 2000, ta chỉ còn 10% theo đạo Phật. Một con số thảm hại không thể tưởng. Chính nhà nước cũng báo động điều này. Vào đời Lý, 1000 năm trước, khi mà vua Lý Thái Tổ lên ngôi, thì gần như 100% dân theo Phật. Rồi xuống dần, xuống dần, xuống dần, xuống dần. Qua cái thời Pháp thuộc cực kỳ thảm hại, tại người Pháp họ thay đạo Phật bằng cái đạo của họ để họ có cái lực lượng mà cai trị.

[52:40]Và đến ngày hôm nay vậy, chúng ta chỉ còn 10%. Và đây là lúc chúng ta phải làm lại, chúng ta phải đền ơn tổ tiên của ta, những người mà đã vừa theo Phật mà vừa dựng xây đất nước này. Chúng ta phải làm lại, tăng lên lại. Mà muốn tăng lên lại phải làm sao? Ai biết muốn làm cho Phật pháp được hưng long, đông người theo Phật lại, ta phải làm gì? Phải làm? Làm quen. Nãy nói rồi, làm quen, đừng làm lơ nữa thôi. Đó, nghĩa là ai cũng giỏi làm quen thì đạo Phật sẽ lên trở lại. Nhớ nha, đừng làm lơ nữa. Bây giờ nhớ, phải làm sao nghĩa là khi 10 năm sau hay 5 năm sau mà nhà nước thống kê lại con số tôn giáo, thì người theo đạo Phật phải được 30 triệu người trở lên.

[53:28]Tăng lên lại, 30 triệu, 40 triệu. Là do đâu? Là do chúng ta giỏi làm quen. Nhớ như vậy là đó thuộc bài rồi đó nha, nhớ rồi đó. Làm quen, đừng làm lơ nữa. Cho nên là cái tiêu chuẩn thứ nhất này ta không đạt được. Cái tiêu chuẩn mà 70% dân số trở lên theo đạo để gọi là yếu tố là đông người theo đạo, thì coi như ta thất bại, ta đã mất. Bây giờ ta phải làm cho điều đó thực hành được, là phải làm quen. Nhớ nha. Bây giờ vậy, trong huynh đệ cũng vậy, gặp nhau phải hỏi là cái câu đầu tiên chúng ta mỗi quốc gia, mỗi xứ có cái câu làm quen khác. Ví dụ chúng ta gặp cái người Trung Quốc họ sẽ hỏi câu gì? "Anh ăn cơm chưa?" Phải không?

[54:11]"Chị ăn cơm chưa?" Còn cái người Anh mà gặp nhau thì sao? "How are you? How are you doing?" Người Việt Nam ta gặp nhau hỏi làm sao? "Bữa này khỏe không?" Đó, nhưng bây giờ mình, không, mấy câu đó là xưa rồi, bây giờ ta hỏi câu khác. Bây giờ mỗi lần mà gặp nhau: "A, chào chị! Chị làm quen với ai được chưa?" Bây giờ phải hỏi như vậy mới được, chứ không còn hỏi khỏe không, ăn cơm chưa nữa. Nó xưa rồi Diễm ơi, xưa rồi, lạc hậu. Giờ hỏi: "Làm quen với ai được chưa?" Nhớ nha, từ đây gặp nhau phải hỏi vậy. Cái nguyên nhân mà cái tỉ lệ cái người theo Phật giảm chính là do cái tiêu chuẩn thứ hai không được. Nghĩa là sao?

[54:49]Nghĩa là Tăng Ni ít có khả năng truyền bá. Chính cái lỗi tại Tăng Ni trước chứ không phải không đâu. Nghĩa là cái số Tăng Ni ngày nay rất là mỏng, nên vì vậy quý thầy, quý cô ngày nay đang rất là vất vả để mà truyền bá trở lại. Nhưng mà cái này là do cái hệ quả đâu từ một, hai trăm năm trước á, bỗng nhiên không biết tại lý do gì mà Tăng Ni ta trở nên rất là thụ động, rất là thụ động, không truyền bá nhiều, phải ở yên trong chùa để tu, thế là cái số tín đồ giảm dần, giảm dần và cái đạo khác họ đến họ lấy dân hết, họ lấy tín đồ hết và bắt đầu họ mở cuộc chiến tranh xâm chiếm nước ta. Đó, nên nếu ta kết tội thế này:

[55:23]cái tội là ta bị Pháp chiếm, nguyên nhân đầu tiên tại quý thầy mình. Nghe câu nghe kỳ khôi, quý thầy mình cự liền nha. Thì nếu mà có quý thầy 2-300 năm trước sống dậy sẽ cãi liền: "Không, tôi có đâu có làm tay sai cho giặc đâu, bán nước đâu mà nói đổ thừa là Pháp chiếm đất nước này là tại tôi?" Nói: "Không, chính tại quý thầy không làm gì hết, Pháp mới chiếm. Chứ nếu quý thầy siêng làm quen, quý thầy siêng truyền bá, tín đồ đạo Phật rất đông, thì đạo khác không đến chiếm người được nữa, lấy người được nữa, thì Pháp không dám đem quân vô đánh. Pháp chỉ đem quân vô đánh khi nào họ có tín đồ nằm vùng trong đây trước.

[56:00]Đúng không?" Cho nên cũng chính vậy, ta đã mất nước chính vì quý thầy không làm gì hết. Ngày nay không được phép lặp lại cái lỗi lầm đó. Mà Tăng Ni phải có khả năng truyền bá đạo lại, phải truyền bá đạo lại. Tăng Ni ít có khả năng truyền bá là một cái lỗi rồi, phải không? Có những người xuất gia nha, ở đây mình nói một vài người, nhiều khi đi tu suốt 10 năm mà không đem được một người về chùa quy y nữa. Đây là một cái lỗi rất là lớn. Không được như vậy. Phải làm sao quý thầy xuất gia trong những năm đầu thì thôi mình không nói, mình làm điệu, mình tập tu thôi không nói, nhưng bắt đầu những năm thứ tư,

[56:36]thứ năm rồi là phải đem được dần dần nhiều người về chùa quy y. Còn những thầy mà làm trụ trì rồi thì phải nói là phải vơ vét đem người về chùa quy y. Mỗi buổi lễ là phải càng ngày càng đông, càng ngày càng đông người về quy y. Mà khi về quy y rồi, thì phải tổ chức từng nhóm quản lý lại để cho Phật tử nương tựa với nhau mà tu hành. Bởi vì để người ta rời rạc cái người ta cũng làm biếng nữa, còn nếu mà có huynh đệ nhắc nhở, người ta sẽ siêng đến chùa. Mỗi lần mà có một cái lễ hội hay có một buổi thuyết giảng, cái người này rủ người kia kịp thời, còn nếu họ ở một mình không có chúng, không có bạn, người ta sẽ làm lơ liền.

[57:08]Nhớ vậy. Cho nên là cái việc mà truyền bá phải có cả cái phương pháp. Nhiều khi vậy, nhiều khi tu sĩ chỉ liên hệ đến một vài cái người Phật tử mà họ có tâm và họ có tiền để được ủng hộ, chứ không có nghĩ đến cái đa số đồng bào đang còn nghèo. Nên đây cũng là một cái dở. Và một điểm dở nữa là thế này: là nhiều khi ở trong cái trường Phật học á, trong các trường Phật học không có một cái môn học dạy cho Tăng Ni cách truyền bá, cách tiếp xúc, cách làm quen. Hồi nãy chúng ta nói cái câu làm quen á, nó cả một cái phương pháp, cả một cái nghệ thuật, cả cái đạo lý trong đó chứ không phải dễ đâu. Hai cái chữ làm quen chứ khó lắm á.

[57:45]Ngay cả hỏi các thanh niên á, hỏi coi làm quen dễ không? Phải không anh Hùng? Anh hồi xưa anh làm quen dễ không? Cực lắm phải không? Đó, ảnh làm quen có một người không á mà ảnh đã than cực rồi. Bởi vì không ai được học, tự mình mày mò làm quen. Bây giờ chúng ta phải được học để làm quen và làm quen rất nhiều người. Cái người xuất gia mà có lý tưởng á thì luôn luôn trong tâm bị cái thôi thúc là phải truyền bá. Còn nếu người nào mà trong tâm không bị thôi thúc là phải truyền bá đạo pháp đến cho người chưa biết, thì người đó chưa có lý tưởng tu hành. Có thể người đó xuất gia nhưng mà lý tưởng không có, tu vì lý do gì đó không biết.

[58:24]Còn nếu mà người chân chính xuất gia thì luôn luôn bị thúc đẩy bởi cái sự nghiệp là phải truyền bá Phật pháp. Nên có nhiều người lại cứ tưởng cái người đi tu là thất, thất gì? Thất gì? Thất tình, hoặc thất bại, hoặc thất nghiệp gì đó. Nên có nhiều người hay hỏi chúng tôi vậy, nói: "Sao thầy đi tu uổng vậy? Đi tu uổng vậy." Họ họ hỏi: "Tại sao thầy đi tu? Hồi đó thầy có yêu ai chưa?" Cười lắm, nhiều người hỏi cười thấy mồ luôn á. "Hồi đó yêu ai chưa?" Thì thôi lúc đó cười trừ, không lẽ mình đem đời tư mình ra mình trả lời. Mình chỉ nói đơn giản, mà nói là sự thật, thật ra tất cả quý thầy, quý cô vậy,

[59:00]khi mà đi tu đều bị cái lòng yêu đạo thôi thúc mà không hiểu lý do gì, không hiểu lý do gì. Tức là họ cảm thấy họ chỉ có con đường duy nhất đó để đi thôi. Bây giờ cho họ làm ông, làm tướng gì họ cũng không cần. Tự nhiên có một cái gì nó thôi thúc bí mật là phải vào chùa tu hành, không biết lý do. Mà những người như vậy họ có cái đạo tâm thì họ bị thúc đẩy bởi một cái sức mạnh âm ỉ bên trong là phải truyền bá. Nếu mà không đem được người khác vào đạo là họ không chịu được. Đó là lý tưởng. Thì chúng ta cũng vậy, Phật tử cũng vậy, nhưng mà người xuất gia là cần cái lý tưởng đó đó. Còn nếu mà cái người tu mà tu sai đó, thì lập tức họ trở thành thụ động liền.

[59:41]Cái pháp môn họ mà đang tu sai, họ sẽ lập tức thụ động, họ không làm gì hết cho đạo, không làm quen mà chỉ làm lơ. Tu sai là làm sao? Ví dụ như một pháp môn nào cũng vậy, nó có cái đúng của nó và có cái cực đoan của nó, bất cứ pháp môn nào, Thiền tông cũng vậy, Tịnh độ tông cũng vậy, Mật tông cũng vậy. Hễ rơi vào cực đoan rồi là biến thành thụ động liền. Ví dụ như sao? Ví dụ cái người tu Tịnh độ cũng vậy. Cái người tu Tịnh độ thì tu là niệm Phật à để khi chết thì được sinh về cõi Phật. Nhưng mà nếu cái người nào mà đến cực đoan á, thì bỏ hết mọi việc trong đời chỉ niệm Phật thôi để chờ ngày chết vãng sinh thôi.

[1:00:18]Thì đó là Tịnh độ biến thành cực đoan liền. Còn thế nào là không cực đoan? Không cực đoan nghĩa là cũng niệm Phật để giữ tâm hồn mình, mà song song với cái niệm Phật để giữ tâm hồn mình đó, vẫn tiếp tục song song là thương yêu con người, giúp đỡ con người, vẫn xây đời, vẫn dựng đạo, vẫn truyền bá Phật pháp. Thì cái đó là Tịnh độ tông không cực đoan, đi đúng hướng. Thiền tông cũng vậy. Thiền tông là chủ trương rằng là tin rằng ai cũng có thể thành Phật và cuộc đời này là hư vô, nên quay lưng bỏ hết cuộc đời để mà lo xoay vào nội tâm để cho mau giác ngộ, thì đó cũng là một cực đoan. Còn thế mà Thiền tông mà đúng thì thế nào?

[1:00:56]Thiền tông mà đúng rằng là biết rằng cái sự chứng đạo của ta là khi nào ta được vô ngã, không còn cái ta bên trong bí mật nữa. Mà làm sao để vô ngã? Muốn vô ngã thì ta phải vị tha. Tức là phải hy sinh cả cuộc đời này cho con người, thì càng vị tha thì bên trong càng vô ngã. Bên trong càng vô ngã thì bên ngoài càng vị tha giúp đời. Thì như vậy Thiền tông nó không cực đoan. Chúng ta thấy trong đạo Phật hiểu sai cái rơi vào cực đoan, và đạo Phật biến thành thụ động liền. Và chính cái thụ động đó ở đâu mấy trăm năm trước á, nên ngày nay tín đồ đạo Phật chỉ còn 10%. Trách nhiệm đó thuộc về quý thầy, quý cô của mấy trăm năm trước

[1:01:35]và của cái giáo lý thời đó đã có một sự nhầm lẫn nào đó. Nên ngày hôm nay vậy, chúng ta xây dựng lại một Phật pháp hưng long, thì quý thầy, quý cô phải có trách nhiệm rất nhiều trong việc truyền bá và phải dựng cái hướng đi tu cho đúng. Cái pháp tu đó không được quyền cực đoan, lúc nào cũng song song, cái đạo lý trong chùa và cái đời sống của xã hội phải song song với nhau. Hoặc là một nguyên nhân nữa là cái tư cách của Tăng Ni chưa thuyết phục được quần chúng. Có cái trường hợp này nữa, mà chỗ này mới là quan trọng. Là khi cái người cư sĩ họ đến chùa để họ cúng dường, họ giúp đỡ, ủng hộ Tăng Ni, thì họ đòi hỏi Tăng Ni

[1:02:15]nhiều lắm chứ không phải ít đâu, phải không? Nhiều khi người già đến gặp quý thầy, quý cô trẻ hơn mình vẫn xưng bằng con, tức là cái sự kính trọng lớn không? Rất là lớn, phải không? Mới xưng bằng con cái người nhiều khi đáng tuổi con mình, thật sự là vậy, hoặc là đáng tuổi em, đáng tuổi cháu mình, mà mình chỉ xưng bằng con để gọi bằng "thưa thầy", "thưa cô", xưng bằng con. Và chẳng những như vậy còn cúng dường nữa, đem gạo, đem tiền đến ủng hộ để cho chùa có điều kiện sống, tu và truyền bá. Thì khi mà người ta kính trọng, ủng hộ như vậy, thì người ta đòi lại điều gì? Người ta đòi lại quý thầy quý cô phải có phẩm hạnh xứng

[1:02:53]đáng với sự kính trọng của người ta, phải không? Đòi hỏi gay gắt, cho nên người ta sẽ quay lưng liền nếu người ta thấy phẩm hạnh của người tu không xứng đáng, không đáng để người ta ủng hộ, kính trọng. Cho nên vì vậy, để cho Phật pháp hưng long thì quý thầy quý cô, tức là người xuất gia, phải có phẩm hạnh cao vời, thánh thiện để cho người ta tin tưởng và nương tựa. Thì cái việc mà Tăng Ni có được cái phẩm hạnh cao vời, thánh thiện để người ta nương tựa là cả quá trình tu hành vất vả của quý thầy quý cô chứ không phải dễ. Vì sao vậy? Bởi vì quý thầy quý cô đầu tiên cũng chỉ là những con người như mọi người, và khát khao đi tìm chân lý thôi,

[1:03:34]nên trong tâm quý thầy quý cô có thể vẫn còn lỗi lầm. Nhưng mà cái điều quan trọng là từng ngày tháng trôi qua dần, trong cuộc đời tu hành thì cái phẩm hạnh nó phải được nâng lên từ từ, nâng lên từ từ. Và quý thầy quý cô, và khi mà quý cư sĩ họ đến chùa, họ đến cái chùa nào lâu năm họ thấy rõ điều đó. Họ thấy 5 năm trước mình thấy ông thầy đó là như thế, nhưng 5 năm sau ông thầy đó tư cách đã vượt lên hẳn lên trên. Phải như vậy mới được. Cho nên cái yêu cầu này rất là gay gắt và quý thầy quý cô để sống một cách xứng đáng làm chỗ nương tựa, làm niềm tin cho mọi người, quý thầy quý cô phải gạn lọc nội tâm mình vất vả lắm.

[1:04:14]Tu rất là khó. Tu dễ không? Không dễ đâu, phải không? Chiến đấu với lỗi lầm của chính mình cực kỳ khó, cực kỳ khó. Nên nội cái ví dụ mình hay nóng, tu làm sao cho hết nóng không phải dễ, phải không? Hoặc là mình tiềm tàng cái sự ích kỷ, chỉ muốn gì cho mình, mà tu làm sao để chấm dứt cái ích kỷ đó, chỉ còn lại đời sống hy sinh cho mọi người không phải dễ. Nhưng quý thầy quý cô vậy, trong cái vất vả gian nan đó phải làm cho được, bởi vì Phật đã nói. Phật đã nói: "Chiến thắng vạn quân địch giữa chiến trường không bằng chiến thắng chính mình". Nghĩa là chúng ta hùng hùng hổ hổ có sức mạnh mình đánh gục người

[1:04:51]khác, nhưng mà với một chút tham của mình, chút ích kỷ, chút ganh tị của mình chúng ta khó vượt qua được, là vì vậy. Vì vậy, chúng ta thấy để có một cái nền Phật pháp hưng long, vai trò của tu sĩ rất là lớn, vai trò tu sĩ rất là lớn, mà tu sĩ phải vất vả ghê lắm. Quý thầy quý cô vừa phải chiến đấu với nội tâm của mình, vượt qua lỗi lầm của mình, tăng trưởng được cái đạo lý của mình, và phải vất vả làm quen, truyền đạo, tổ chức, hướng dẫn Phật tử. Nếu thầy cô nào làm được những điều đó, làm được những điều đó nghĩa là thăng hoa được cái phẩm hạnh của mình lên, truyền bá được đạo lý đến rất nhiều

[1:05:28]người thì thầy cô đó xứng đáng, mẫu mực để chúng ta tôn thờ, chúng ta lễ lạy. Không tiếc, phải không? Tiền ta cúng dường vị đó đúng là xứng đáng, ta quỳ ta lạy vị đó đúng là xứng đáng, bởi vì vị đó hy sinh thật sự được cả cuộc đời cho đạo, chiến đấu với nội tâm của mình và đem lợi ích được đến cho mọi người. Mà phải có những con người như vậy thì Phật pháp mới hưng long được, mới hưng long. Giờ chúng ta nói cái yếu tố mà quần chúng Phật tử thương yêu nhau, xây đời dựng đạo. Cái kết quả tốt đẹp của một tôn giáo là thế nào? Là không phải nhiều đền chùa mọc lên. Không phải. Chừng chừng thôi chứ đừng nhiều quá.

[1:06:13]Cái kết quả chân chính của một tôn giáo chính là làm cho con người thương yêu nhau, chung tay xây đời dựng đạo, đó là kết quả thực sự. Chứ còn nói ví dụ đi bước vào một cái quốc gia nào đó chúng ta thấy đền mọc lên, nhà thờ mọc lên đầy, nhưng mà khi bước vào trong thấy con người ta vẫn ganh ghét nhau thì chúng ta biết tôn giáo đó không đem kết quả tốt đẹp lại cho chính đất nước đó. Cái quan trọng vẫn là con người thương yêu nhau. Nếu thấy mà tín đồ mộ đạo, đi chùa thường xuyên, lễ lạy thường xuyên, nhưng mà không thương nhau thì chúng ta biết ngay là đường đi của tôn giáo đó sai lầm. Đạo Phật chúng ta phải tránh, tránh cái vết xe đổ của những tôn giáo đó.

[1:06:58]Phải làm sao là đúng là đạo Phật có nhiều người mộ đạo, hay đến chùa, nhưng mà mỗi người đó đều thương yêu nhau. Và để làm được điều này, chúng ta phải nhìn lại tâm mình. Xin quý Phật tử phải một phút nhìn lại tâm mình là trong mấy năm qua đi chùa, những huynh đệ cùng đi chùa với ta, còn một người nào ta ghét hay không? Hãy nhìn lại tâm mình một phút đi rồi nói chuyện tiếp.

[1:07:24]Còn ghét ai không? Đó là chúng ta nói tới huynh đệ đi chùa đó. Còn cái người mà tu thật sự đúng với đạo Phật á là tuyệt đối không ghét một người nào trong cuộc đời này, kể cả người mưu hại mình. Có khi cái người đó hại mình thất điên bát đảo mà tận trong đáy lòng mình không hề ghét họ, đó mới là một người đệ tử Phật chân chính. Không còn ghét bất cứ ai, tuyệt đối không còn ghét, không bao giờ còn một chút ý niệm ghét tồn tại trong tâm mình, đó mới là đệ tử Phật chân chính. Nhưng bây giờ chưa yêu cầu điều đó. Chỉ yêu cầu một điều đơn giản hơn là những huynh đệ cùng đi chùa với mình, mình nhìn lại hết trong tâm mình còn ghét người nào hay

[1:08:03]không, thì phải lập tức sám hối liền và xin lỗi liền. Được không? Mình sẽ đến trước Phật, tức là: "Kính lạy Phật, 3 năm qua đi chùa mà con còn ghét cái chị Nguyễn Thị A, hôm nay con xin sám hối". Và lúc nào mình đến với chị A đó mình nói luôn, nói: "Em xin lỗi chị, mặc dù cùng là huynh đệ với nhau, nhưng mà trong 3 năm qua em vẫn có nuôi cái ác cảm đối với chị, và em biết đó là lỗi. Từ hôm nay em xin lỗi và xin chị nhận cho, để cho em chấm dứt cái lỗi lầm này". Cái người kia có thể họ khóc òa lên liền, họ nói: "Tôi biết, tôi biết mấy năm qua chị ghét tôi, nhưng mà... mà tôi làm gì được bây giờ". Đó, nhưng hôm nay không được quyền đó nữa.

[1:08:45]Đệ tử Phật không được quyền ghét nhau nữa. Được không? Chắc nha? Không hứa lèo nha? Rồi, hứa rồi nha. Và cái dấu hiệu mà để gọi là Phật pháp được hưng long á là ta thấy xã hội bớt tội phạm dần dần. Tức là những cái vụ mà giật dọc nè, trộm cắp nè, lừa đảo phải giảm hẳn, giảm hẳn xuống. Không phải là do cái lực lượng công an vất vả mà đấu tranh truy bắt, mà chính bởi vì đạo lý đã tràn ngập trong lòng con người, cho nên cái tội phạm giảm hẳn xuống luôn. Thì nhìn vào một đất nước Phật giáo mà thấy tội phạm giảm hẳn xuống, ta cám ơn cái đạo Phật như thế. Còn nếu mà cái tội phạm không giảm, vẫn cứ tiếp tục có con số tăng đều

[1:09:31]thì ta biết rằng đạo Phật chưa có tác động tốt đến với cuộc đời. Đây là dấu hiệu phải làm, cho nên Phật tử chúng ta phải xem báo mà để ý. 10 năm sau mà nghe tin là tội phạm giảm hẳn luôn, tức là công an là cái ngành mà nhàn nhất xã hội, thì đó là chúng ta tu đúng, đạo Phật ta tốt. Còn nếu mà ta nghe anh em công an mà còn than: "Trời ơi, công an lương thấp mà cực quá, bắt tội phạm cực quá" là ta biết đạo Phật ta chưa tốt. Cho nên theo dõi để đánh giá nha, theo dõi để đánh giá. Một dấu hiệu nữa là con người dễ dàng giúp đỡ nhau trong việc làm ăn, thành thử ra cái hiệu quả kinh tế của toàn xã hội nâng lên luôn.

[1:10:12]Đó là một nền đạo Phật hưng long trong cái xã hội đó. Nghĩa là con người ta giúp nhau về sinh kế, chứ không phải chỉ giúp nhau năm, ba lít gạo hay vay ít tiền trong lúc khó khăn, mà không phải. Phải thực tế là thực sự giúp nhau cái cách làm ăn, giúp nhau sinh kế để thành công chung, trong cái bài nhạc Quê Hương hồi nãy chúng ta nghe đó, là giúp nhau sinh kế để thành công chung. Tặng nhau sự sống hiền lành, giúp nhau sinh kế để thành công chung. Đó là cái phương châm mà ta phải thực hiện. Là nhiều khi Phật tử ta cái giúp đỡ không sâu sắc, biết cái người kia nhiều khi công ăn việc làm chưa ổn định,

[1:10:48]mình biết rồi để đó thôi không nghĩ tới nữa, là tâm thương yêu ta chưa đủ. Còn khi tâm thương yêu của ta đủ rồi á, khi thấy một người cũng đi chùa với nhau mà có một chút công việc chưa ổn định, bỗng nhiên ta suy nghĩ là không biết cái người này chúng ta giúp cái gì để họ được công ăn việc làm ổn định luôn. Đó là cái thực tế đó. Mà đó là cái dấu hiệu đạo Phật đem lại lợi ích cho cuộc đời. Mà nếu mỗi người đều giúp nhau như vậy hết, tự nhiên hiệu quả kinh tế của toàn đất nước tăng lên cao liền, tăng lên cao đặc biệt. Mà chừng nào vậy? Chừng nào mà chúng ta nghe nhà nước than, nhà nước than câu này:

[1:11:24]"Không biết sao kỳ quá? Sao lúc này kỳ quá? Đầu tư thì ít mà kinh tế tăng trưởng thì nhiều", thì lúc đó ta biết đạo Phật ta tốt rồi đó. Nhà nước nói: "Ủa, ngộ ghê! Sao mình đầu tư kinh tế ít mà sao hiệu quả tăng trưởng kinh tế tăng ồ ạt lên, không hiểu lý do gì?". Thì điều tra mới biết chính vì người đệ tử Phật hay giúp đỡ nhau làm ăn. Làm như vậy là đúng. Còn khi mà nhà nước cứ than thở: "Đầu tư quá chừng mà tăng trưởng kinh tế không cao" là ta phải trách chính ta. Ta trách những người đệ tử Phật ta đã không giúp nhau về sinh kế, không giúp nhau cách làm ăn. Nó phải có dấu hiệu như vậy. Rồi một cái dấu hiệu để biết rằng một đạo Phật

[1:12:03]đã có tác động tốt đến cái cuộc đời, tức là cái con người trong cái xã hội đó bỗng nhiên thông minh lên, vì người ta tu tập đúng hướng, người ta có đạo đức, người ta có thiền định rồi bỗng nhiên ai cũng thông minh lên hết. Những đứa trẻ được dạy đạo đức từ nhỏ, được tập thiền từ nhỏ nên đứa nào nấy học xuất sắc hết, thần đồng thực sự. Nghĩa là nếu mà cái trường nào mà trường điểm, trường giỏi là giỏi thực sự chứ không phải là bị chạy theo thành tích nữa, chạy theo chỉ tiêu nữa, mà giỏi thực sự. Tức là đất nước ta gặp ai cũng là người giỏi, rất nhiều phát minh độc đáo xuất hiện, cạnh tranh được với thế giới.

[1:12:36]Chứ nào giờ chúng ta toàn xài phát minh ké của thế giới không à. Người ta phát minh ra bê tông, xách bê tông về mình cất nhà. Người ta phát minh ra xe máy, chạy ra mua xe máy xài. Phát minh ra đồng hồ, mua đồng hồ đeo. Người ta phát minh ra ti vi, xách ti vi về coi. Đại khái là mình xài ké phát minh của thế giới, nhưng mà kể từ hôm nay chúng ta phải thề: mình tu cách gì đó không biết và mình truyền bá cái giáo lý cách gì đó không biết, 20 năm sau thế giới phải xài ké phát minh của Việt Nam. Được không? Mấy cụ già thôi không bắt mấy cụ phát minh nữa, nhưng mà con cháu các cụ phải có những phát minh cho thế giới

[1:13:12]để biết ơn, đền ơn lại thế giới, tại mình xài ké thế giới nhiều quá. Rồi một cái dấu hiệu nữa là nhân tài được ưu đãi. Vì sao vậy? Bởi vì ở các cơ quan cái người lãnh đạo có cái tâm tốt nên họ trọng dụng được nhân tài. Nhân tài không được ưu đãi vì sao? Vì cái người lãnh đạo cái tâm hẹp hòi, không chịu sử dụng nâng đỡ nhân tài. Và khi mà đất nước mà nhân tài cứ bị đì trong bóng tối thì đất nước khá được không? Không, không khá được. Vì nhân tài không được nâng đỡ chính vì cái người lãnh đạo chưa tốt. Mà tại sao người lãnh đạo chưa tốt? Tại vì người lãnh đạo đó chưa biết nhân quả, chưa có đạo đức, nói thẳng ra là chưa theo đạo Phật, không nói gì trơn á.

[1:13:54]Chừng nào cái người đó họ có tâm, có đạo lý họ tốt lên tự nhiên họ sẽ nâng đỡ nhân tài và đất nước ta sẽ phát triển. Đó là điều chúng ta hy vọng như vậy. Nên khi nào mà chúng ta thấy khắp đất nước ta nhân tài nở rộ như hoa mùa xuân là chúng ta biết ngay những người lãnh đạo đạo đức đã vượt lên và chúng ta chuẩn bị đón cái ngày mà đất nước ta được vinh danh trên thế giới. Rồi nhân tài nhiều quá thì đất nước tự nhiên là phải được sáng lên, nói như vậy, ừ. Rồi cha mẹ chính là người mà dạy Phật pháp cho con cái. Bây giờ đó cha mẹ nhiều khi chưa dạy Phật pháp cho con cái được, bắt con đi chùa thôi há.

[1:14:33]Bắt được đi chùa là khó rồi, nhưng bây giờ phải làm sao bắt được con đi chùa. Mà sau này đó 10 năm sau, 20 năm sau á thì cha mẹ giỏi giáo lý, giỏi giáo lý nhiều khi giỏi ngang với quý thầy, quý cô luôn. Giỏi như vậy á, tu hành tốt luôn. Và chính cha mẹ ở trong nhà chính là hai ông thầy tu, giống như vậy, rồi dạy cho con cháu mình Phật pháp. Đến cái ngày như vậy á, đến cái ngày mà mỗi nhà là một ngôi chùa mà hai ông bà lớn nhất trong đó là hai ông thầy tu thì coi như đạo Phật ta ngon lành. Được không?

[1:15:12]Và một ngày nào đó ví dụ chúng ta có vô tình ví dụ có một người khách phương xa họ đi về Hà Nội họ đi lang thang trong một ngày thu lá rơi trong một cái sương mù giăng trên hồ Tây, hồ Gươm vào cái mùa mà Hà Nội đã vắng những cơn mưa và lúc nào đó họ dừng chân bên một cái quán, quán nhỏ ven đường, họ ngồi xuống họ kêu ly nước họ uống và họ nghe văng vẳng sau lưng họ những người khách cũng đang ngồi uống nước chỉ nói chuyện đạo Phật không. Thì đó là ngày mà đạo Phật đã hưng long. Bây giờ còn nghe gì? Nghe ba chuyện tào lao gì đâu không à. Rồi đến ngày nào đó nghĩa là ai họ cũng thích thú tìm hiểu đạo

[1:15:50]Phật, bàn bạc đạo Phật và những người khách phương xa đi tới sẽ ngạc nhiên, ồ đất này là đất Phật, Hà Nội là đất Phật. Chúng tôi nói câu này không nói đùa. Bởi vì sao vậy? Để kể chuyện này chút xíu, hôm trước tôi có kể Đình Quán cái chuyện này cũng như chia sẻ một chút niềm vui với Hà Nội. À chúng tôi có quen vài người Phật tử ở bên Mỹ, họ là Việt kiều, họ đi qua Mỹ từ trước năm 75 và họ lo làm ăn, họ cũng thành công, rồi họ tu hành, họ có một cái nhóm họ tu với nhau. Thì họ tu theo kiểu huyền bí gì đó mình không biết. Nhưng mà họ nói rằng họ được Phật Thầy Tây An à dạy dỗ. Phật Thầy Tây An tức là một vị xuất hiện ở miền Tây vào thế kỷ

[1:16:31]thứ 18, lúc mà ông bà ta vào đó lập nghiệp, mở đất thì đạo Phật chưa có thì có một vị xuất hiện, họ mở cái chùa và họ dạy đạo cũng như dùng thần thông để trị bệnh cho người khác. Nghĩa là ai bị bệnh đến là ổng rờ đầu là hết bệnh liền, cho nên người ta tôn xưng là Phật Thầy, bởi vì có thần thông, có phép. Thì cái ổng lập ra đạo Phật Tứ Ân Hiếu Nghĩa. Tứ Ân Hiếu Nghĩa nghĩa là con người vừa tu theo đạo Phật mà vừa lo xây dựng cuộc đời. Thì không biết là ổng mất đã mấy trăm năm mà lại có một nhóm Việt kiều bên Mỹ lại nhận mình là đệ tử của Phật Thầy Tây An. Thì họ nói rằng: "Chúng con được Phật Thầy dạy rằng là các con phải về giúp nước,

[1:17:10]bởi vì sau này Việt Nam là thánh địa và có ba cái vùng chính làm cho đạo Phật được nổi bật, thứ nhất là Hà Nội, thứ hai Bà Rịa và thứ ba một tỉnh miền Tây nữa." À tôi nghe tôi ngạc nhiên. Cho nên hôm nay chúng tôi nói cái này như chia sẻ chút niềm vui và chúng tôi nói lên cái chuyện một người bộ hành phương xa đi lang thang đi dạo chơi giữa Hà Nội mà rồi nghe người ta nói chuyện đạo lý coi chừng ngày đó có thật nha, ngày đó có thật. Và đó là ngày chúng ta rất là vui bởi vì chúng ta không sợ con cháu chúng ta lớn lên trong một môi trường hư hỏng. Chúng ta biết một điều, chúng ta yên tâm một điều sau này con cái ta lớn

[1:17:43]lên nó đi vào chỗ nào nó cũng chỉ được tắm trong cái ánh sáng của đạo lý và nó sẽ là người tốt làm chúng ta được yên vui với tuổi già. Và nó sẽ là người đóng góp tạo được cái phúc nối tiếp cho chúng ta. Còn trong cái xã hội mà còn nhiễu nhương, đạo lý chưa lan tràn, chúng ta chưa yên tâm về con chúng ta, đúng không? Lớn lên chút không biết nó chích nó hút giờ nào nữa, phải không? Rất là sợ. Còn nếu mà từ ngày hôm nay mỗi người chúng ta cố gắng truyền bá cái đạo lý, cái đạo đức vào cuộc đời là chúng ta trước hết chưa nói gì làm lợi cho con cái mình cái đã, để cho con cháu ta lớn lên trong một cái xóm làng chỉ có đạo

[1:18:21]lý, lớn lên trong một xã hội chỉ có đạo lý thì bảo đảm nó không hư. Còn bây giờ nó hư nhiều khi hư trong cái xóm hư ra trước. Ở trong nhà không sao giả vờ nhưng bước ra chơi với hàng xóm là hư liền, bởi vì cái xóm đó không phải xóm đạo Phật. Mà tại sao không phải xóm đạo Phật? Tại vì chúng ta không biết làm? Làm quen. Đúng, đã thuộc bài rồi đó. Nên từ bây giờ ta phải biết làm quen để cho con cháu ta được lợi ích, trước mắt là như vậy trước cái đã, nha. Nhưng từ nay không được làm lơ mà phải làm quen, nhớ như vậy. Còn cái yếu tố mà nhà nước tin tưởng ủng hộ là thế này. Nhà nước là những người họ nắm quyền lực cai trị đất nước,

[1:19:00]họ khác với người tín đồ bình thường, phải không? Bây giờ cái người mà không phải là nhà nước thì họ đến với chùa với tư cách là cái người tìm hiểu đạo Phật, nếu thấy thích thì xin vào làm đệ tử, không thích thì lui ra. Nhưng mà nhà nước thì không ạ, nhà nước thích không thích gì cũng phải kiểm soát quản lý cái chùa đó coi sao cái đã, phải không? Và cái tư cách cái người có quyền thì họ nhìn tôn giáo khác chứ họ không dễ đặt cái niềm kính trọng lên tôn giáo hay lên tu sĩ đâu, họ xem xét cái đã. Vấn đề là họ xem tôn giáo là một trong những thành phần của dân tộc, không thể đứng cao hơn dân tộc được.

[1:19:35]Trong khi tôn giáo thì bị cái ảo tưởng ngược lại. Tôn giáo hay bị cái ảo tưởng là mình đứng cao hơn cả cái đất nước, phải không? Tôn giáo hay bị cái ảo tưởng đó. Vì sao vậy? Bởi vì trong giáo lý ta xây dựng những cái cõi thánh, cõi Phật đâu mênh mông ở trên cao á, đất nước này không là cái đinh rỉ gì hết. Chúng ta có cõi Phật chỗ khác cao hơn. Vì cái ảo tưởng đó mà ta cứ tưởng tôn giáo vượt cao hơn dân tộc này, không thực tế. Còn cái nhà nước thì họ thực tế, đạo gì đạo không biết, giáo lý gì không biết, anh cũng chỉ là một thành phần của dân tộc này. Và nhà nước phải quản lý, phải kiểm soát, không để anh làm bậy, không để tôn giáo tà,

[1:20:11]không để cái thế lực ngoại bang họ lợi dụng tôn giáo để quấy phá đất nước. Là cái tính cách của nhà nước khác, ừ. Thì trong những thời đại mà vua quan ủng hộ thì đạo Phật phát triển rất là mạnh. Như vào như triều Lý chúng ta, chính vua là ông người tu luôn, hoặc là đời Trần, ông vua là cái ông tu hành luôn thì đạo Phật phát triển rất mạnh. Vào thời Đức Phật cũng vậy, thời Đức Phật, Đức Phật đi hết nước này tới nước kia giáo hóa, chỉ bởi vì Đức Phật đi tới đâu ông vua theo làm đệ tử tới đó. Vì Đức Phật mình quá vĩ đại, thôi cái đó khỏi bàn ha, khỏi bàn. Nghĩa là gặp Phật xong rồi chỉ muốn quỳ xuống làm đệ tử liền,

[1:20:43]dù cái ông vua đó uy quyền hiển hách cỡ nào, oai vệ cỡ nào, quyền hành cỡ nào, nhìn thấy Đức Phật rồi là quỳ xuống chân liền. Bởi vì cái dung mạo Đức Phật rực rỡ như cả ngàn ánh mặt trời, ngài đi đứng bệ vệ, ánh mắt nhìn sáng ngời, từ bi khoan thứ mà đầy uy lực, ai gặp cũng phải kính phục, phải thương mến hết, lạ lùng. Cái uy lực Đức Phật không ai kiềm chế được. Bây giờ chúng ta chỉ còn nhìn thấy Đức Phật trong tượng nên chúng ta lạnh lùng, không cảm xúc. Chứ nếu mà kiếp xưa chúng ta may mắn gặp Đức Phật mà còn sống là chúng ta quỳ xuống dưới chân liền, không nói tiếng nào. Bởi vì dù Đức Phật chưa nói một lời nào,

[1:21:21]chỉ nhìn cái dung nghi của ngài, khi đi, khi đứng, khi nhìn là chúng ta mềm lòng, thấy mình chỉ là một hạt cát trước Đức Phật liền, mà thấy Đức Phật như một cái tòa châu báu, mình chỉ là một hạt bụi dưới chân ngài. Nên vào thời đó là ai gặp Phật cũng đi theo, nên các vua gặp Phật là quy y làm đệ tử, vì vậy đạo Phật thời đó rất là mạnh, dù là Đức Phật bị sự chống đối dữ dội của cái ngoại đạo Bà-la-môn, nhưng mà không có ăn thua, vì sao? Vì vua theo Phật hết. Nên mấy ông giáo sĩ mà bảo thủ của những đạo khác không làm gì được Đức Phật. Mà bây giờ cũng vậy, thời đại nào mà vua quan ủng hộ thì đạo Phật mới mạnh được.

[1:22:00]Và bây giờ chúng ta muốn cho Phật pháp hưng long thì chúng ta cũng phải làm sao cho nhà nước ủng hộ. Nhưng mà để cho nhà nước, nghĩa là cái người nắm quyền lực mà tin tưởng ủng hộ, nể phục thì làm sao? Thì tăng ni và Phật tử chúng ta phải thể hiện giá trị của mình một cách cụ thể đối với cuộc đời. Nghĩa là nhà nước họ không biết gì hết, ví dụ có thể là họ không rành về đạo lý nhưng mà họ nhìn thấy rõ ràng là thế này, thế là nơi nào mà đạo Phật thỉnh nơi đó cái vùng đó yên vui không có tội phạm, con người ta thương nhau giúp nhau làm kinh tế. Cái cơ quan nào cái công ty nào mà cái người chủ trong đó

[1:22:38]mộ đạo, công ty đó làm ăn đàng hoàng không lừa đảo. Ừm. Rồi họ thấy để ý ví dụ như công nhân viên chức cán bộ trong nhà nước mà cái người nào mà có gốc tín ngưỡng đạo Phật hay đi chùa thì người đó là làm việc tận tụy phụng sự cho cơ quan tốt đẹp nhất, là phải chứng tỏ được, nhà nước có thống kê thấy hết. Thì thấy hết như vậy bắt đầu nhà nước mới tin rằng đúng rõ ràng đạo Phật đem lại điều tốt đẹp cho đất nước này. Thì phải có cái biểu hiện đó nhà nước mới bắt đầu làm sao, mới tin tưởng và ủng hộ. Mà khi nhà nước tin tưởng ủng hộ rồi thì thì Phật pháp mới có thể hưng long, đó. À chứ đừng có cái cảnh mà ví dụ nhà nước chướng tai

[1:23:16]nhất là khi một tu sĩ được cung phụng quá mức. Phải không? Vô thấy ông thầy như ngồi trên mây xanh vậy đó, có gì cũng đem dâng mà thấy chả không thấy làm gì nhiều hết trơn á, không thấy ổng làm lợi nhiều mà sao Phật tử cưng quá không biết nữa. Cái nhà nước cũng khó chịu, tại nhà nước không có biết, không biết phúc là gì, không biết công đức là gì, không biết tăng là gì hết trơn. À chỉ thấy coi ông thầy đó có làm được gì lợi không mà người ta thương như vậy. Nếu ông đó là người tốt làm được nhiều điều lợi người ta thương thì xứng đáng, nhưng mà nếu chỉ cung phụng chỉ vì cơ chế à người cư sĩ phải lo cho tăng thì nhà nước không được thuyết phục đâu.

[1:23:49]Không được thuyết phục nên vì vậy chính tăng ni cũng phải sống đạm bạc là vậy đó, chứ đừng có hưởng cái sự cung phụng của cư sĩ nhiều quá mà làm cho nhà nước họ nghi ngờ, họ đâm ra họ nghĩ khác. Nên người tăng ni cũng vậy, phải hy sinh hơn, phải dấn thân hơn chứ không phải là chấp nhận cái sự cung phụng nhiều quá đâu. Đó cũng là một lý do làm cho nhà nước họ có cảm tình, họ tin tưởng vì họ chưa biết đạo mà. Chừng nào mà chính nhà nước họ biết đạo và họ kêu gọi đem đạo lý vào trong trường học, trong cơ quan thì đó là một lúc khác. Còn bây giờ trước mắt, chúng ta cứ xem như nhà nước là người quản lý và chưa biết

[1:24:22]đạo lý và họ cần thấy kết quả cụ thể của đạo Phật đối với đất nước này. Là đạo Phật xuất hiện tới đâu, điều tốt đẹp lan tràn tới đó, phải như vậy. Và muốn được điều đó thì chính tăng ni, Phật tử phải là người người thực hiện được điều đó. Thực hiện nên điều đó chứ không phải chờ đợi không phải chờ đợi nha. Nên cái hình ảnh người tu sĩ mà nhà nước nhìn thấy á, thấy rõ ràng là người tu sĩ đó vừa siêu thoát mà vừa dấn thân. Siêu thoát mà dấn thân là sao? Siêu thoát nghĩa là ông thầy đó ổng không cần gì cho ổng hết. Ổng tu rất tự tại, không ham danh ham lợi, ổng hay ngồi thiền. Nhưng mà lại hay dấn thân là hễ đem đạo lý đến cho con người,

[1:25:02]những việc từ thiện nào làm được thì cái ông thầy đó xông pha đi đầu trước. Thấy rõ ràng là cái người tu sĩ trong đạo Phật vừa siêu thoát mà vừa dấn thân thì nhà nước sẽ tin tưởng, phải không? Như vậy, ừm. Rồi khi đất nước mà có sự biến thì cái người mà xắn tay vào gánh vác trước hết phải là Phật tử. Chứ không phải tới lúc đó làm lơ nha, không được. Phật tử phải là người có trách nhiệm với đất nước trước bởi vì đất nước còn thì đạo Phật mới còn. Đất nước mất, đạo Phật mất luôn, đạo khác nó tới liền. Hễ chúng ta mất nước thì một cái tôn giáo khác của cái đất nước kia nó đem nó áp đặt lên ta liền.

[1:25:38]Nên vì vậy, vận mệnh của Phật pháp đối với đất nước gắn liền. Và ta hiểu, ta yêu đất nước ta cũng phải yêu đạo Phật và ta yêu đạo Phật ta phải yêu đất nước này. Cái quan điểm đó phải nắm cho vững. Và những người đệ tử Phật phải là những người sao? Hễ đất nước nguy biến là người đi đầu, nhưng mà nói đi đầu chứ không bắt mấy cụ nha, mấy cụ thôi đi sau, người nào trẻ trẻ đi đầu. Còn khi đất nước bình yên thì rõ ràng là chúng ta có một việc phải làm là thăng hoa cái tâm linh của mình lên để mình phải trở thành một vị thánh thực sự. Chúng ta phải đi sâu vào trong thiền định, phải định được tâm, buông hết được các vọng tưởng,

[1:26:15]nhiếp được tâm để trở thành một vị thánh dần dần, thánh trí được mở ra. Sự thực là như vậy, chúng ta không còn nhiều thời gian nữa. Cuối cùng, chúng ta nói một điều này là để cho đạo Phật được hưng long thì đạo Phật cũng phải được thần thánh ở trên cao ủng hộ. Mình sẽ thắc mắc nói: "Ủa, thần thánh hay chư thiên, chư hộ pháp thì có bổn phận phải luôn luôn ủng hộ đạo Phật chứ. Cái tại sao có lúc ủng hộ mà lúc không ủng hộ?" Không phải như vậy đâu. Là muốn ủng hộ đạo Phật thì ở trên cao thần thánh cũng phải ủng hộ một con người cụ thể, một ông thầy cụ thể, một ngôi chùa cụ thể. Tức là cái chùa nào á mà tu tốt á thì thần thánh ủng hộ chùa đó thịnh lên.

[1:26:57]Chùa nào tu không tốt thì thần thánh quay lưng. Chứ không phải là ủng hộ nói ủng hộ đạo Phật là một đạo Phật chung chung, không phải, cũng phải cụ thể nơi từng con người. Nên vì vậy, để cho thần thánh ủng hộ cũng giống như để cho nhà nước tin tưởng vậy, chính đạo Phật ta phải chân chính. Phải chân chính, phải tốt đẹp trước. Mà cái trách nhiệm đó chính là nằm nơi tăng ni và và Phật tử. Hôm nay chúng ta trao đổi với nhau cái giáo lý về một Phật pháp hưng long khi chúng ta đang chuẩn bị đón 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, khi mà hôm nay chúng tôi vừa đến thăm được tượng đài của vua Lý Thái Tổ. Ừm. Thì à chúng tôi muốn gửi gắm cái ước mơ

[1:27:38]để chia sẻ với quý thầy, quý cô và quý Phật tử là cho một ngày sau này trước hết Hà Nội ta là mọi người đều theo Phật. Rồi cả đất nước ta cũng hầu hết nhiều người đều theo Phật. Và trên cái nền tảng đạo lý của đạo Phật đó, đất nước ta, đạo Phật ta được vinh danh giữa thế giới. Chúng ta đem lại được vô số điều ích lợi cho con người, cho cái hành tinh này. Và mỗi người chúng ta đặt từng bước chân vững chắc đi trên con đường thánh đạo. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.