[0:02]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch trên chư tôn đức Hòa thượng, Thượng tọa, Đại đức, Tăng, Ni. Kính thưa quý vị lãnh đạo chính quyền các cấp. Kính thưa quý Phật tử. Hôm nay chúng ta tề tựu về đây trong cái không khí thiêng liêng, đầm ấm để gửi một chút tấm lòng, còn ai gửi tiền thì tốt, nhưng trước hết là gửi một chút tấm lòng cùng nhau cầu nguyện để cho Thầy Quảng Thiền của ta kiến tạo lại cái ngôi Tam Bảo Phước Linh này được đàng hoàng để cho mọi người có nơi nương tựa tu tập.
[0:49]Hôm nay chúng cái để cúng dường cho cái buổi lễ đặt đá này, chúng tôi có một ít cái đạo lý chia sẻ, đó là như thế này, "Những chỗ nương tựa trong cuộc đời của chúng ta", cái ý nghĩa vậy.
[1:09]Trên căn bản của nghiệp thức và của tâm lý, mỗi chúng ta là một bản ngã riêng biệt,
[1:20]không có người nào giống người nào, không có chúng sinh nào lẫn lộn với chúng sinh nào, tất cả chúng ta đều là riêng biệt hẳn với nhau. Nhưng bước vào trong cuộc sống thì tất cả chúng ta đều tương tác, nương tựa, dựa dẫm, nhờ vả lẫn nhau để có thể tồn tại mà phát triển. Không ai có thể sống một mình mà tồn tại mà phát triển được. Đó là cái nguyên tắc vừa cũng là đạo đức, cũng là đạo lý mà là nguyên lý của cuộc sống trong khắp cái vũ trụ này. Ví dụ như bây giờ có một người nào đó yêu thích sự cô độc, thôi bỏ hết đô phố thị, bỏ hết việc làm, bỏ hết mọi mối thân quen, tìm lên một cái nơi vắng vẻ,
[2:14]ở rừng hoang, ở núi thẳm, sống một mình thôi, lặng lẽ, tự cung tự cấp, tự kiếm trái, kiếm cây, kiếm cá, kiếm suối gì đó tắm và ăn. Rồi chuyện gì sẽ xảy ra với một con người như vậy? Ta cứ nghĩ rằng khi mà ta đi tìm tới một cái nơi tột cùng của sự cô độc, cô đơn, hoang vu, vắng vẻ thì chắc là ta không bận tâm gì với ai, không bận tâm gì với cuộc đời này, chắc là tâm ta được yên lành. Thưa không, đó là những con người căng thẳng nhất, đó là những con người mà lo lắng nhất, đó là những con người bất an nhất. Không tin ta cứ thử nghiệm ba năm, rồi là khủng hoảng điên trốn trở về đô thị lại liền. Tại vì sao vậy?
[2:58]Tại nguyên tắc của cuộc sống. Cuộc sống này không cho phép ta sống cô độc. Đó là nguyên lý đầu tiên như vậy. Không bao giờ ai có thể tồn tại một mình được cả, luôn luôn phải có tương tác, phải có nhờ vả với nhau. Trong cái đời sống, trong cái sự phát triển, trong cái sự giáo dục và đặc biệt trong sự tu tập, không ai có thể tồn tại một mình được. Khi chúng ta
[3:30]còn ở trong bụng mẹ thì cái nơi mà đầu tiên chúng ta nương tựa của cuộc đời mình chính là gì? Lại bụng mẹ đó. Cái người mẹ nuôi con mình, ấp ủ con mình, vừa là dùng cái máu thịt của mình để nuôi con mình, mà vừa dùng bảo vệ con mình trong cái tình yêu thương vô hình. Đến khi chúng ta lọt lòng ra thì cái chỗ ta nương tựa chính là cha mẹ. Giây phút đó mà không có cha, không có mẹ, không có y bác sĩ, không có người điều dưỡng, không người chăm sóc, đứa bé chết liền trong vòng vài tiếng đồng hồ sau, không ai tồn tại được. Cho nên cái nghĩa là cả cuộc đời chúng ta toàn là nhờ vả, dựa dẫm không à, để ý rồi sẽ thấy, không ai tồn tại một mình cả.
[4:17]Rồi đến khi trong suốt cái quãng đời từ lúc sơ sinh đến lớn lên dần dần cho đến cái ngày mà ta gọi là đủ lông, đủ cánh để có thể tự lực thì lúc nào ta cũng phải dựa vào, vào gia đình mình là chính cái đã. Cái nguyên tắc của việc của việc dựa dẫm hay việc nương tựa hay gọi là nhờ vả là giống như nước vậy đó, đổ từ chỗ cao xuống chỗ thấp, giống như đất vậy đó, cứ tuột từ cái chỗ cao xuống chỗ thấp, giống như gió vậy, nó sẽ thổi đi từ cái chỗ áp lực nặng cho tới cái chỗ mà áp lực nhẹ, áp lực loãng. Thì chúng ta cũng vậy. Chúng ta xuất hiện giữa cuộc đời này là chúng ta luôn luôn phải cần có nơi để nhờ vả, để nương tựa, để dựa dẫm.
[5:07]Mà chúng ta nhờ vả ai, nương tựa ai, dựa dẫm ai? Là chúng ta nhờ vào cái nơi, cái người có phước hơn mình. À. Ví dụ chúng ta yếu đuối thì anh chị mình trong gia đình, những người họ sinh trước mình, họ khỏe mạnh hơn mình, họ là chỗ dựa cho mình. Họ sẽ nấu cơm cho mình ăn, bồng mình đi tắm và chở mình đi học, là vậy. Ta dựa vào ai? Dựa vào cha mẹ mình là những người thương, yêu thương mình, sinh mình ra, nuôi mình lớn và lo toan, tạo nên sinh kế, tạo nên cuộc sống nuôi dưỡng mình, ta phải dựa vào đó. Rồi ta dựa vào ai? Ta dựa vào cộng đồng hàng xóm của mình. Vì những người hàng xóm trong một cái cộng đồng người ta tự
[5:48]nhiên người ta có cái mối liên hệ để bảo vệ lẫn nhau. Rồi chúng ta dựa vào đâu? Càng lớn lên dần dần trong cái đời sống này, cho tới khi già, tới khi chết, chúng ta dựa vào đâu? Chúng ta dựa vào hệ thống luật pháp của quốc gia. Vì nếu mà không có hệ thống luật pháp quốc gia, xã hội loạn liền, thành luật rừng liền, là mạnh được yếu thua, người này hại người kia, người kia bức áp người nọ. Nên ta phải dựa vào luật pháp. Và quan trọng, có một cái hệ thống
[6:19]lãnh đạo tạo nên luật pháp, tạo nên một cái sự quản lý, đưa đến sự trật tự cho toàn xã hội, đó chính là gì? Chính là một nhà nước. Đó là một nhà nước trong một quốc gia mà ta phải nương tựa. Mà cho đến bây giờ, dù thế giới đã tiến bộ đến cỡ nào rồi thì cái đơn vị quốc gia vẫn là đơn vị quan trọng trong cái trái đất này, trong thế giới này. Trong đó người ta chia sẻ nhau cùng một ngôn ngữ, cùng một lịch sử, cùng một nền văn hóa và đặc biệt cùng một hệ thống pháp luật. Và người dân chúng ta phải dựa vào cái hệ thống pháp luật đó, dựa vào hệ thống nhà nước đó để chúng ta tồn tại mà phát triển. Không có ai tách ra khỏi được cái hệ thống nhà nước,
[7:03]luật pháp của mình, trừ những người ảo tưởng. Trừ những người ảo tưởng là sao? Sống trong cái hệ thống quốc gia mình mà cứ tưởng mình không cần đến nhà nước này. Những người đó là ảo tưởng và bệnh hoạn. Đó là những người phản bội và hiểu sai. Không ai có thể tách ra khỏi cái nhà nước mình được cả. Nên cái cái chúng ta phải ý thức đầu tiên vậy, từ khi ta lọt lòng cho tới khi mình chết đi thì nhà nước ta là một nơi ta nương tựa. Phải hiểu như vậy để ta yêu quý đất nước mình, yêu quý chế độ, yêu quý nhà nước mình mà sống, mà làm việc, mà phụng sự, mà cống hiến. Phải yên tâm điều đó, phải tin chắc vào điều đó.
[7:45]Và một cái điều cuối cùng để ta nương tựa là gì? Chính là đạo pháp của ta. Tại vì đạo pháp là một cái nguồn tâm linh, là một nguồn đạo lý mà căn bản hơn là một nguồn đạo đức, cho ta một cái lối sống, cho ta cái suy nghĩ, cho ta cách cư xử, dạy cho ta cách tương tác giữa người và người, giữa người với chúng súc sinh, giữa người với muôn loài khác, giữa người với cây, với cỏ, với thiên nhiên, với môi trường, với xã hội, đủ thứ hết. Thì khi mà ta có được cái sự tương tác tốt đẹp đó thì cuộc đời ta phát triển, cuộc đời ta thăng hoa, ta hạnh phúc. Mà người có thể dạy cho ta cái sự tương tác tốt đẹp đó
[8:28]một cách sâu sắc chính là đạo lý, chính là đạo pháp. Vì vậy là giữa cái cuộc đời thật sự là khổ đau, phức tạp, bất an, mong manh này, ta rất cần một cái nguồn đạo lý để nương tựa. Và rất may mắn cho chúng ta, chúng ta có Phật pháp để nương tựa giữa cái trần gian mong manh, tạm bợ, khổ đau này.
[8:59]Một chút nữa ta sẽ quay lại cái ý nghĩa mà ta sẽ nương tựa Tam Bảo, cái sự nương tựa đó nó thiêng liêng đến mức độ nào, ha. Trong cái việc mà trở lại quý vị, sống trên đời này là phải dựa dẫm, nhớ câu đó quý vị, đừng có ai tự ái á nói: "Tôi không cần ai hết!", đừng nghĩ câu đó. Đừng nghĩ câu đó là nói rằng: "Tôi sống trên đời độc lập, tôi không cần ai, tôi tự lập!", đừng ảo tưởng điều đó. Mà có nhiều người đã bơm vào cái lớp trẻ cái ý tưởng tự lập: "Mình là một cá thể độc lập giữa cuộc đời này, không cần ai, cứ mạnh mẽ đứng lên mà sống." I am sorry, lầm rồi! Không bao giờ có ai có thể độc lập mà sống được.
[9:41]Lúc nào chúng ta cũng phải nương tựa vào một cái gì đó để sống. Ví dụ như có người nói: "Tôi không cần ai, bây giờ tôi về quê tôi cất cái chòi tôi ở tôi sống, tôi bình yên một mình, tôi tự cung tự cấp." Xin lỗi à, nếu không có một hệ thống luật pháp chặt chẽ, ăn cướp nó vô nó giết anh rồi! Chính nghĩa là anh được bình yên ở một mình đó, bởi vì có một hệ thống luật pháp vô hình ngày đêm bảo vệ anh. Đúng không công an? Đúng không? Đó thấy không? Ngày đêm bảo vệ anh, cho nên thôi anh ở một mình kệ anh, không ai dòm ngó, không ai tới lui vậy đó. Chớ thế nói rằng tự cung tự cấp vô hình, chứ nếu không có hệ thống luật pháp vững chắc, mình bị giết mất rồi.
[10:20]Thì cũng vậy quý vị. Rồi ví dụ bây giờ mình ở một mình mình, có ở hoài trong nhà được không? Phải đi ra ngoài đồng hái trái, bắt cá để mà sống chớ! Rồi cái nhà bỏ đó, tại sao không ai vô đốt, không ai vô vô ăn cắp đồ của mình? Tại vì người ta có đạo đức. Những người dân làng ở xa xa họ thấy mình đó họ để yên, họ không đụng chạm, họ tôn trọng sự riêng tư của mình. Và họ vô tình vậy, cái mà không ăn cắp của họ cũng bảo vệ cho cuộc đời của mình, nghĩa là gì? Nghĩa là người dân làng chung quanh đó họ có đạo đức. Họ có lối sống đạo đức có văn hóa. Vậy vô tình trong vô hình không thấy, nhưng ta đang dựa vào đạo đức của cộng đồng mà sống.
[11:02]Tưởng mình độc lập, chớ ta đang dựa vào rất nhiều điều. Rồi cái gì nữa? Mắt ta không thấy, tai ta không nghe, nhưng có những người chiến sĩ ngày đêm bảo vệ ngoài biên giới á, để cho đất nước ta được bình yên, không bị ai nuốt sống. Ta dùng cái chữ "nuốt sống" với nghĩa đen đó. Chỉ cần cái người chiến sĩ ta buông tay súng một cái, đất nước mình bị nuốt sống liền. Mà những người chiến sĩ đó ta không, ít bao giờ thấy mặt, ta chẳng bao giờ gặp họ. Họ chiến đấu trong âm thầm, trong bí mật để bảo vệ đất nước, bảo vệ sự bình yên cho quê hương, cũng vậy. Cho nên là ta cứ tưởng mình tồn tại một mình, không bao giờ có chuyện đó đâu.
[11:41]Ta luôn luôn dựa vào một cái gì đó để tồn tại, để phát triển, để sống. Và bây giờ ta dựa ai? Căn bản ta dựa vào cái người có phước hơn ta. Từ cái nguồn phước của họ, họ giúp đỡ được ta. Ví dụ như cha mẹ mình, anh chị mình, thầy cô giáo, cộng đồng mình, những người bạn tốt trong cuộc đời, những ân nhân trong cuộc đời, những ông chủ tốt, à những người có kiến thức vượt hơn mình, đó là ta nói về cái phước. Bây giờ nói về đạo đức cũng vậy. Bây giờ ta nương tựa ai? Ta nương, người mà ta nương tựa trong cuộc đời là người tốt. Người tốt là chỗ nương tựa cho mọi người trong cuộc đời này. Bây giờ ta ta tìm ai để đi chơi? Ta tìm ai để hỏi ý kiến?
[12:23]Ta tìm ai để xin lời khuyên? Ta có đi tìm mấy người mà ích kỷ, ác độc, gian dối, lừa đảo để ta xin lời khuyên không? Ví dụ bây giờ nói: "Giờ tôi khổ quá anh ơi, anh có gì khuyên tôi không?" Thì nếu mình tìm cái người lừa đảo thì cái câu đầu tiên họ nói cái gì: "Anh bán nhà đưa tôi đi, đưa tiền tôi đi, tôi sẽ giúp anh." Ta dám nương tựa người đó không? Ta dám xin lời khuyên người đó không? Không. Ta phải đi tìm tới cái người nào mà không đòi tiền ta, nha. Ví dụ nói: "Tôi khổ quá anh ơi, anh có ý kiến gì không?" thì người kia họ đưa ra một ý kiến gì đó mà ta không mất tiền thì cái người đó là người ta nương tựa, vì họ tốt.
[13:01]Họ không lợi dụng trong cái hoàn cảnh khó khăn của ta để khai thác, lợi dụng, moi móc và chiếm đoạt của ta. Cuộc sống này là vậy. Ta người dở ta phải nương vào người giỏi và trong những hoàn cảnh khó khăn thì ta nương tựa vào người có lòng tốt như vậy. Cho nên ta tránh nương tựa với ai? Ta tránh nương tựa vào những kẻ xấu. Ví dụ cái người đó họ giàu hơn mình, họ có phước hơn mình thì đúng theo nguyên tắc là người có phước hơn ta là nơi ta tìm đến để ta dựa dẫm, ta nương tựa, ta nhờ vả. Nhưng mà vì họ không có đạo đức, có phước nhưng họ không có đạo đức thì ta đừng khờ dại mà nương tựa họ, vì họ sẽ lợi dụng ta, ép ta vào con đường bất thiện.
[13:48]Ta mắc nợ họ, họ cho ta một ít đồng nhưng họ xúi ta làm một đống tội và cái đống tội đó sau này ta trả rất là vất vả. Nên đừng khờ dại mà nương tựa kẻ xấu trong lúc mình đang gặp khó khó khăn. Phải nhớ một điều này, bất quá chết thôi. Cái chết không phải là một cái gì đáng sợ, mà cái mà làm việc sai quấy mới là điều đáng sợ, ta nhớ giùm điều này. Nhắc lại câu này: Chết không phải là điều đáng sợ, mà làm điều sai quấy mới là điều đáng sợ. Nhưng thế giới này sở dĩ bất an, hỗn loạn, đau khổ vì hầu hết ta bị suy nghĩ ngược lại. Ta thà làm điều xấu chứ không để cho mình chết, mới có người mới đe dọa ta được, hăm dọa ta được,
[14:40]ép buộc ta được vì ta sợ mình bị giết, bị hại, sợ gia đình mình bị giết, bị hại. Cho nên là ta mới nghe lời kẻ xấu mà làm điều bất thiện và ta góp vào thế giới này biết bao nhiêu điều xấu xa, bất ổn, tăm tối thêm. Còn nếu ai cũng có thể xác định cái quan điểm là cái chết không đáng sợ, làm điều sai quấy mới đáng sợ. Nếu ai cũng xác định quan điểm này hết, thế giới này từ từ bình yên lại, vì ta không nghe lời kẻ xấu xúi giục ta làm điều bất thiện nữa, vậy. Rồi có một cái nữa, ta đừng dựa vào các tà kiến mà chết đọa làm súc sinh, làm ác đạo, vào ác đạo. Thế nào là tà kiến? Để hiểu thế nào là tà kiến thì ta phải nói khoảng 3 năm mới hết thế nào là tà
[15:31]kiến, nên hôm nay ta chỉ nói vắn tắt á, ta dựa vào cái định nghĩa của Phật. Hỏi: "Thế nào là tà kiến?", Đức Phật dạy rất là rõ: Người nào không tin có tái sinh, đó là tà kiến. Người nào không tin có cúng tế, người đó là tà kiến. Không tin cúng tế là sao? Mình không tin có cái việc cúng cho ông bà, không có tin có việc cúng cho vong, không tin có việc cúng cho chư thiên, chư thần là tà kiến nha! Ta đừng tưởng trong đạo Phật mà nói là không cúng kiếng nha, sai nha! Đức Phật định nghĩa rõ trong Nikaya: Người nào không tin có tái sinh là tà kiến, người nào không tin có cúng tế là tà kiến, người nào không tin có bố thí cho người thiện,
[16:12]cho bậc Sa-môn là tà kiến, người nào mà không biết kính trọng những bậc đáng kính đó là tà kiến, à người nào mà không tin có nghiệp, tức là không có nhân quả, người đó là tà kiến. Đó là Đức Phật định nghĩa rõ như vậy. Cái tà kiến thì nhiều lắm, nhưng mà Đức Phật chỉ nói vắn tắt vài điểm để cho ta cảnh báo: Thứ nhất là người nào mà bác nhân quả đó là tà kiến, người nào mà bác không có tái sinh là tà kiến, người nào bác cái việc mà tương tác giúp đỡ lẫn nhau gọi là bố thí đó, bố thí hay cúng dường vậy, người nào mà bài bác cái việc giúp đỡ lẫn nhau, chia sẻ lẫn nhau, người đó là tà kiến là ác độc.
[16:57]Mà người nào bài bác cái việc mà tôn kính những bậc đáng kính, đó là một loại tà kiến. Trong cái câu chuyện mà nói rằng là bài bác nghiệp là một tà kiến, ta sực nhớ câu chuyện của ông già chồn. Cái thời của Đức Phật Ca Diếp, ông là một người tu giống như đắc đạo, người ta đều ca ngợi ông là A-la-hán. Bởi vì sao? Bởi vì ông thuyết pháp rất hay và tâm vào được định và có thần thông. Và lúc đó ông rất là chủ quan và nghĩ với cái đạo lực của mình, với cái phước của mình vậy là không cái gì xâm phạm được, nên có người hỏi ông: "Bậc tu cao đến mức độ như vậy có bị luật nhân quả chi phối không?" Ông tự mãn ông đáp một câu:
[17:36]"Không!" Ông đọa làm chồn, làm súc sinh 500 kiếp. Tức khắc liền! Chỉ một câu nói nè, tức khắc đọa liền vì rơi vào tà kiến, bác nhân quả. Mãi 500 kiếp sau ông cứ thao thức, thao thức trong những kiếp làm chồn. Làm chồn nhưng như ông vẫn nhớ được tiền kiếp mà không biết mình sai chỗ nào. Thấy mình là bậc đạo cao đức trọng, tu hành nhập được vào định mà có thần thông mà, mà mình thấy như vậy mà tại sao mình sai chỗ nào, đọa làm chồn. Mãi tới khi gặp Tổ Bá Trượng, như là ông hỏi Tổ Bá Trượng, Tổ Bá Trượng mới nói là: "Càng tu chừng nào, càng tu cao chừng nào thì càng hiểu sâu nhân quả chừng đấy, chứ không phải là thoát khỏi nhân quả." Ông bừng tỉnh, thoát được thân chồn.
[18:15]Đó cũng là một loài tà kiến. Nên cũng vậy, chúng ta cẩn thận. Ví dụ bây giờ nói sống trên đời này, nói: "Tôi sống tôi độc lập, tôi tự lập, tôi không cần nương nhờ ai hết!", là một loại tà kiến coi chừng chết đọa làm chó à. Còn nếu người nào hiểu rằng chúng ta có mặt trên cuộc đời này, trong cái cuộc sống này, trong sự phát triển này, trong sự thăng tiến của tinh thần, đạo đức và tâm linh này, ta luôn luôn có sự tương tác, nương nhờ lẫn nhau, giữa trong cái cộng đồng giữa con người với thiên nhiên, với Tổ quốc, với đạo pháp, với cả cái hành tinh này thì đó mới là chánh kiến. Cho nên nếu ai gieo rắc cái tà kiến,
[18:56]nhớ ta đừng bao giờ đến gần kẻ đó, đừng bao giờ tìm tới kẻ đó. Cũng vậy, ví dụ như Đức Phật dạy chúng ta cuộc đời là khổ, đó là Chân lý Khổ đế, Chân lý đầu tiên trong Tứ Diệu Đế.
[19:11]Khi Đức Phật đã xác định vậy, bản chất cuộc đời là đau khổ, đó là Khổ đế, thì nếu có ai lật ngược lại nói ngược với Phật: "Đời coi vậy chứ có khi có khổ có vui", thì ta đừng tin kẻ đó, tại vì người đó hiểu sai lời Phật dạy. Cái Khổ đế là là một chân lý, ta đừng nương tựa vào tà kiến mà đọa vào ác đạo. Và một điều nữa ta phải dựa vào luật nhân quả. Dù tài giỏi cách mấy, dù giàu sang cách mấy, dù quyền lực cách mấy, đừng bao giờ buông rời, đừng bao giờ rời xa khỏi luật nhân quả. Lúc nào cũng dựa vào luật nhân quả để suy nghĩ, để hành động, để nói năng, để sống, để cư xử. Dù ta giàu cách mấy, ví dụ mình muốn cái gì mình được cái nấy và mình thấy
[20:01]cũng chẳng cần làm điều thiện, coi chừng, khi ta giàu đến mức độ đó ta quên mất luật nhân quả, hay ta quyền lực lớn quá ta sẽ quên mất luật nhân quả, tại thấy giống như mình muốn gì được cái nấy, nhưng đừng. Vì nếu ta quên luật nhân quả, ta rơi vào trường hợp ông già chồn liền, cứ tưởng mình muốn gì cũng được, ta đọa ác đạo liền. Lúc nào cũng phải bám vào luật nhân quả, dù giàu sang cách mấy, dù quyền lực cách mấy, hay là dù giỏi cách mấy, cũng vậy, làm cái gì cũng cân nhắc với luật nhân quả. Ví dụ bây giờ vậy, mình muốn chửi mắng ai á, thì cũng không sao tại vì mình giàu quá người ta cũng sợ mình,
[20:46]nhưng không, nghĩ tới luật nhân quả, cẩn thận nói một lời tôn trọng người khác. Có khi cũng bất đồng gì đó, nhưng cũng cẩn thận nói một lời tôn trọng. Vì luật nhân quả coi vậy chớ thẳng thừng và tàn nhẫn. Ta xúc phạm một người thấy bình thường, lúc đó mình chưa thấy quả báo, sau này mình đọa mất mình không hay. Ví dụ mình giận ai quá mình chửi: "Mày là đồ chó!", thì yên tâm đi, mình sẽ có một kiếp làm chó liền, chỉ vì một lời mình xúc phạm người khác. Nên đừng có ỷ lúc đó mình là người cao kẻ trọng mà muốn nói nặng ai là nói, không có. Vì vậy đừng bao giờ rời khỏi luật nhân quả khi chúng ta cư xử trong cuộc đời này, vậy. Rồi ta dựa vào cái gì?
[21:31]Ta dựa vào sự nỗ lực của bản thân. Vì ta muốn làm mọi điều lành thì chính ta phải cố gắng. Vì nếu ta không cố gắng thì không ai giúp ta được cả. Nên ta phải dựa vào sự nỗ lực của bản thân. Đó là cái thiện chí của ta, đó là đạo đức của ta để cho mọi người họ nhìn thấy mà họ hỗ trợ. Ta nói ví dụ thế này. Ví dụ có người nói: "Em muốn đi làm giáo viên dạy Anh văn, là anh giúp em với." Giờ ổng giúp ổng giúp làm sao? Nó đòi: "Anh xin trường cho em dạy", được; rồi gì nữa? Rồi: "Xin lớp cho em dạy", rồi được; "Kiếm học sinh cho em học", được. Tức là họ hỗ trợ đủ thứ hết trơn rồi, nhưng bây giờ khi đứng lên lớp mình không biết nói tiếng Anh thì làm sao?
[22:21]Có dạy được không? Không. Cho nên trong cái sự giúp đỡ người khác vậy, phần cái bản lĩnh của mình, khả năng của mình phải phải có. Mình phải giỏi tiếng Anh cái đã, nỗ lực học, trau dồi, tập luyện mọi kỹ năng của tiếng Anh cái đã, rồi còn những cái việc mà người khác giúp mình phía sau đó là tính sau. Nhưng vì vậy sống giữa cuộc đời này vậy, ta phải nỗ lực, phải cố gắng, phải phấn đấu hoàn thiện đạo đức của mình và hoàn thiện những năng lực của mình để cống hiến cho cuộc đời. Cống hiến cho cuộc đời ngay cả người nông dân làm ra cái hạt lúa, làm ra một cái trái cây cũng đều là sự nỗ lực của bản thân, và chính cái sự nỗ lực của bản thân đó là đạo đức.
[23:05]Không bao giờ được gọi là đạo đức khi mà ta không có nỗ lực của bản thân. Đó là vì vậy, là phải dựa vào sự nỗ lực của bản thân. Tuy nhiên ngoài cái sự nỗ lực của bản thân, ta còn phải dựa vào sự gia hộ của chư Phật, chư Thiên nữa. Chứ đừng ai nghĩ tôi giỏi nên tôi làm được việc, không có đâu. Những cái người mà gọi là giỏi nhất trên cuộc đời này chính là những người không bao giờ chủ quan. Ví dụ họ vạch ra kế hoạch hết rồi đó. Ví dụ vạch ra kế hoạch, ví dụ như hôm nay ta tổ chức một buổi lễ đặt đá này là ông thầy trụ trì đó ổng tính hết, che rạp bao nhiêu, người đến bao nhiêu, ghế ngồi bao nhiêu, cơm nấu bao nhiêu,
[23:50]mời chư tôn đức đến đây dự bao nhiêu, biết không? Là thầy tính toán hết tất cả: chỗ đậu xe ở đâu, mời bên các anh em công an tới nhờ bảo vệ giùm cái trật tự giao thông ra sao, nhờ bên phòng cháy chữa cháy làm sao, nhờ bên hàng xóm giúp đỡ mọi thứ, tất cả nhờ hết, tính toán hết rồi. Nhưng mà vì thầy là người giỏi nên thầy không bao giờ chủ quan, vẫn còn có một khoảng hở bất ngờ nào đó xảy ra làm vỡ hết tất cả. Ví dụ như hàng xóm bất ngờ cháy nhà, lúc đó mình ngồi đây mình thuyết pháp được không? Lúc đó chạy đi lao xao, vừa coi chừng nó cháy tới mình và vừa phụ chữa cháy người ta chứ. Nói vậy coi chừng trù người ta, người ta chửi chết người ta.
[24:31]Hi vọng không ai cháy nhà. Ví dụ thôi. Những cái bất trắc mà thật ra nó ngoài dự liệu của ta. Nên vì vậy cái người mà họ giỏi khi họ vạch ra kế hoạch hết rồi, rồi cuối cùng là cái gì? Thắp nhang quỳ lạy Phật, là xin Phật gia hộ cho tụi con buổi lễ đặt đá này được mọi điều thành công tốt đẹp, chư tôn đức tăng ni đến đây ai cũng hoan hỷ, Phật tử về đây ai cũng hoan hỷ, ai cũng móc tiền ra cúng dường cho con xây xây chùa. Đó, phải cầu nguyện! Chớ đừng có nghĩ mình chủ quan, mình tài giỏi, mình sắp xếp hết mọi cái rồi, "Ô, mọi cái tôi sắp hết từng chi tiết, từng milimét, từng đường tơ kẽ tóc rồi, bảo đảm thành công!", chỉ người ngu mới nói câu đó. Chỉ người ngu mới nói rằng là:
[25:17]"Ồ, tôi quá tài giỏi, tôi đã sắp xếp toàn bộ rồi, chắc chắn bảo đảm thành công", chỉ người ngu mới nói câu đó. Còn cái người mà có trí tuệ, lúc nào cũng biết những rủi ro, bất trắc không ai lường được. Và cái rủi ro bất trắc đó làm sao? Ta đành giao phó cho trời Phật. Giao phó, đó là lý do vậy. Ta nỗ lực hết sức rồi, nhưng rồi cuối cùng vẫn phải dựa vào sự gia hộ của chư chư Thiên, chư Phật, chứ không ai chủ quan được. Cái câu này nhà nho nói rất đúng nè: "Tận nhân lực mới tri thiên mệnh", ta phải cố gắng hết sức mình rồi mới biết được cái cái số trời ra sao. Đó là như vậy. Nên ta ta cũng vậy, ta nỗ lực hết sức mình
[25:59]thì ta cầu nguyện Phật gia hộ, Phật nhìn vào cái nỗ lực của ta đó mà Phật gia hộ. Nghĩa là ta nỗ lực nhiều thì Phật gia hộ nhiều, ta nỗ lực ít Phật gia hộ ít. Cái thằng này nó không có xứng đáng, nó làm xùi xùi, nó lười biếng mà nó cầu cái gì mà cầu hoài. Ví dụ như mình làm cái gì cũng sơ sơ xài xài rồi cầu cho con trúng số, ai mà cho, phải không? Chính những người rất siêng năng, rất nỗ lực, rất tận tụy cộn... phụng sự cống hiến thì người đó mua vé số mới hy vọng mà mà trúng. Cho nên ai siêng hãy mua vé số, ai lười đừng mua vé số, tại chẳng ai gia hộ cho mình trúng đâu nha. Cứ đi làm cho siêng đi, rồi mua vé số sẽ trúng.
[26:39]Nhưng mà nếu mình đi làm siêng quá rồi, thôi cũng không cần mua vé số luôn. Nha. Rồi ta dựa vào điều gì? Ta dựa vào thiên nhiên trong lành. Nhớ, ta sống trên thế giới này vậy, cái khởi nguồn của sự sống chính là thiên nhiên, là cây cỏ trước, là sông, là núi, là rừng trước. Những cái điều đó ta phải dựa vào thiên nhiên nên đừng bao giờ phản bội thiên nhiên. Lúc nào cũng phải bảo vệ thiên nhiên. Hiện nay bảo vệ thiên nhiên, bảo vệ môi trường là cả một mối bận tâm lớn của thế giới, là cả một ngành học lớn của khoa học. Và điều này được đưa vào trong trong luật pháp, trong chính sách của quốc gia,
[27:24]ai cũng phải có kiến thức về việc bảo vệ môi trường. Cho nên cái người nào mà khi hỏi: "Anh có biết bảo vệ môi trường là gì không?", cứ ngơ ngơ nhìn, người đó là người cực kỳ lạc hậu và thiếu trách nhiệm, thiếu đạo đức. Nên hôm nay vậy, ta sống dựa vào thiên nhiên, ta phải bảo vệ thiên nhiên. Đúng không? Rồi...
[27:47]Ta có một cái điều này: nghe nói sống trên đời dựa nhiều quá, à dựa đủ thứ nhưng vui lòng tránh tâm lý ỷ lại.
[27:59]Trong thực tế, nguyên tắc của cuộc sống này tất cả chúng ta đều dựa vào nhau để tồn tại và phát triển nhưng đừng ỷ lại. Tại ỷ lại là một loại mất đạo đức. Ta ý thức được việc nương tựa lẫn nhau, đó là đạo đức. Nhưng rồi ta lạm dụng nguyên tắc đó để trở thành ỷ lại thì là ta mất đạo đức. Đấy, không được ỷ lại. Ví dụ, cái người nào đó họ rất thương mình cũng không được ỷ lại. Vì sao? Vì ta ỷ lại điều gì ta sẽ mất điều đó. Ví dụ như một cái người con cái vậy, thương ra là cái cái trong cái vô thức của đứa trẻ là biết bố mẹ thương mình. Biết bố mẹ thương mình rồi ỷ lại vào tình thương yêu đó, bố mẹ sẽ rời khỏi tay mình liền.
[28:47]Tự nhiên cái hoàn cảnh đưa đẩy mình không còn ở gần bố mẹ, hoặc bố mẹ chết sớm, hoặc là mình phải đi lưu lạc, hoặc hoàn cảnh xảy ra chính vì cái tâm lý ỷ lại này. Cho nên càng có cái nguồn để ta dựa thì ta càng phải cố gắng mà xứng đáng. Ví dụ biết cha mẹ thương mình thì phải sống làm sao cho xứng đáng với tình thương yêu của cha mẹ. Rồi vợ chồng cũng vậy, nhất là vợ chồng ta dễ ỷ lại rồi gia đình tan vỡ. Tại vì sao ta ỷ lại? Tại lúc mới thương nhau đó mình nổ dữ lắm. Hỏi kỹ lại coi ai có vợ chồng á biết. Hỏi à là nói chứ: "Dạ, anh anh yêu em, anh yêu sao? Anh yêu em nghĩa là gì? Dù sông cạn, núi mòn..." gì đó, gì thầy thầy cũng không
[29:32]rành lắm, có ai biết có thề thề khi nhắc lại đi coi. Cái gì đó họ nói sao? Gì đó, anh anh Từ Ân hồi đó anh nói làm sao? Anh nhắc lại cho thầy nghe coi. Đại khái như vậy. Hồi đó nói sao mà dụ được cô chị vậy? Đó, đại khái là mình nói khủng khiếp lắm. Nói làm cái người kia xiêu lòng cái họ giao cuộc đời cho mình. Chính vì mình hứa nhau dữ quá cái thành ra mình ỷ lại. Và ỷ lại rồi làm sao? Mình leo lên đầu, mình xúc phạm, mình nói nặng nhau, tại vì nghĩ ổng thương mình mà, mình muốn nói sao cũng được mà. Nên là mình có nói nặng, có giận hờn gì ổng cũng phải chiều mình mà. Chết vì cái đó, chết vì cái là bắt đầu ta ta ta làm những điều tổn
[30:07]phước trong cái tình yêu thương, trong chỗ mà ta nương tựa. Nên vì vậy, cha mẹ thương con nhưng đừng để con mình ỷ lại. Vợ chồng thương nhau cũng đừng để mà có đi đến cái sự ỷ lại. Bởi vì có nổ, nổ vừa vừa; hứa, hứa chừng chừng. Đừng hứa quá, nha. Hứa quá là ổng chết sớm á, đó nhớ như vậy. Phải vừa chừng thôi. Để còn như, nên ta đừng có ỷ lại. Thì cũng vậy, bây giờ ví dụ có một cái người mình công dân của một đất nước và đất nước mình càng ngày càng phát triển, giàu mạnh, vượt lên, cái mình coi chừng có tâm lý ỷ lại. Không, không được. Phải đóng góp cho sự phát triển của đất nước, chứ không phải thụ hưởng cái sự phát triển của đất nước một cách ỷ lại, nhớ như vậy.
[30:56]Trong các trong các yếu tố nương tựa có một nơi mà để ta nương tựa tuyệt đối được, đó là Tam bảo. Ta nương tựa Phật, ta nương tựa nơi Chánh pháp của Phật, và ta nương tựa nơi những vị thánh đệ tử của Phật, thánh đệ tử nha, chứ còn đệ tử chưa phải thánh thì không phải là chỗ ta nương tựa đâu. Ta nương tựa Phật, nương tựa Pháp, nương tựa Tăng, đó là nơi mà ta nương tựa tuyệt đối. Nương tựa tuyệt đối nghĩa là gì? Ta đem hết tất cả lòng yêu kính của mình dâng lên Đức Phật, ta đặt hết cuộc đời của mình vào tay của Phật, ta đem hết niềm tin của mình, kính mình, sự hiểu biết của mình vào trong giáo pháp.
[31:38]Còn nếu gặp được một bậc thánh Tăng thì ta cúi đầu xuống đảnh lễ dâng trọn trái tim và cuộc sống này. Đó là điều và trọn tấm lòng mình, ta có thể nương tựa tuyệt đối. Mà khi ta nương tựa tuyệt đối vào Phật, Pháp, Tăng thì ta vượt qua những bất thiện, những lỗi lầm, trong đó cả cái tâm lý ỷ lại cũng bị vượt qua luôn. Vì sao vậy? Vì Phật dạy cho ta luật nhân quả, Pháp dạy cho ta về nghiệp báo, thánh Tăng dạy cho ta về trách nhiệm, về bổn phận. Nghĩa là càng nương tựa với Tam bảo chừng nào thì ta càng nỗ lực, càng cố gắng, càng phấn đấu chừng chừng nấy, nên ta không sợ. Mà để có thể dựa vào nhau á, ta cần một cái đạo đức rất quan trọng,
[32:21]đó là sự trung thành, sự chung thủy, cái tình nghĩa bền lâu. Ví dụ bây giờ à hai người nói là thương nhau rồi họ đi tới cái hôn nhân, nhưng mà bước vô quán ăn cái mình thấy a khi mà gọi tới tính tiền thì nói: "Nãy anh ăn cái tô bún bò." Tô bún bò nhiêu tiền ta? Không biết, ở ngoài nhiêu tiền cà? Hả? 50.000đ. À, thì em trả 50.000đ, còn anh ăn tô phở, tô phở phở bò ở ngoài nhiêu cà? Nhiêu hả? Tô phở nhiêu? Hả? Cũng 50.000đ hả? À, thì anh trả 50.000đ. Đó, chia ra. Thì miệng thì họ nói thương nhau, sống chết có nhau, nhưng mà khi ăn thì cắt làm đôi, anh anh ăn phần anh anh trả, phần em em ăn phần em trả phần em.
[33:10]Thì mình dám nương tựa, mình dám lấy người đó không? Không dám. Rồi bây giờ cũng vậy, bây giờ nhà nước giao cái nhiệm vụ cho cán bộ mà cái người cán bộ đó họ không yêu nước, không trung thành, dám giao không? Không. Vì trong đạo pháp cũng vậy. Ví dụ ví dụ như bây giờ ông thầy thầy Quảng Thiện chùa ở đây, chùa Phước Linh đây rồi thầy cố gắng thầy xây dựng ngôi Tam bảo, rồi khi thầy có đệ tử, nhưng mà nhìn cái thằng đệ tử á mà nó hư đốn, nó không thương thầy, không kính thầy, không lo cho thầy, dám ngửa giao chùa, truyền chùa cho nó không? Không. Cũng phải lựa cái người trung thành. Nên trong cái cuộc đời này vậy, để mọi chuyện có thể bền vững,
[33:50]ổn định lâu dài, ta rất cần cái sự trung thành, tình nghĩa chung thủy với với nhau. Nên có cái gì thì có, đôi khi có buồn, có giận, có thương gì đó nhưng phải nhớ không bao giờ phản bội nhau. Đó là nên cái lòng trung thành, sự chung thủy là một sự nương tựa rất quan trọng. Lớn hơn nữa là đối với tổ quốc ta cũng vậy, dù có ai mua bằng ta mua ngàn vạn bạc gì cũng vậy, không bao giờ ta phản bội tổ quốc mình. Đối với đạo pháp cũng vậy, bây giờ có ai đem hứa hẹn với ta mọi sự vinh quang gì để kêu ta bỏ đạo, ta dứt khoát không là không, chết thì chết không bao giờ phản bội đạo pháp, nhớ như vậy. Nên trong cuộc sống này ta nương tựa với nhau
[34:36]mà để có thể tin cậy, ổn định lâu dài thì cái đạo đức của sự chung thủy, trung thành là yếu tố rất là quan trọng. Và nhớ một điều này nữa, là mỗi người chúng ta ai cũng có ưu điểm, ai cũng có khuyết điểm. Giờ khuyết điểm thôi không có nói nhưng nói ưu điểm. Ai cũng có ưu điểm mà nếu ai ỷ lại vào cái ưu điểm của mình để kiêu mạn thì ưu điểm đó sẽ mất. Đó là nhân quả. Ta ỷ lại, ta kiêu mạn vào cái ưu điểm của mình thì ưu điểm đó sẽ mất. Ví dụ người nào nhìn vào gương thấy mặt mình đẹp. Có ai nhìn vào gương thấy mặt mình xấu không, giơ tay lên? Không. Cái gương nó có cái hay vậy đó. Hễ là mình làm sao ngoài không biết nhưng hễ nhìn vô
[35:28]gương thì thấy người trong gương rất là rất là? Đẹp. Đúng vậy, rồi ngộ vậy đó. Nhưng mà người khác họ nhìn thấy mình thì họ nghĩ khác, nhưng mình nhìn vào gương thì thấy người trong gương rất là đẹp. Ai cũng vậy, cái gương nào cũng bị bị cái lỗi đó. Thì vậy, khi ta nghĩ mình đẹp, rồi khi ta đi gặp, tiếp xúc mọi người, trong đầu mình cứ nghĩ: "Tôi đẹp hơn người này, tôi đẹp hơn người kia", ít bữa tự nhiên bị bệnh một cái mặt méo qua một bên liền, răng rơi một bên, lưỡi một bên, miệng một bên, hàm một bên, mắt xệ một bên, nhìn khác liền, do ta kiêu mạn với cái ưu điểm của mình. Ờ rồi ví dụ vậy, một cái người nào đó gọi là
[36:12]có giọng nói hay, à đi đâu người ta cũng khen: "Ô, anh nói giọng nói hay quá, cô giọng nói hay quá", ở trong lòng mình cứ nhớ cái điều người ta khen, rồi mình thâu băng mình nói vô để mình nghe lại cái giọng nói của mình: "Ô, giọng nói mình cũng hay thiệt", mình kiêu mạn vì điều đó, ít bữa là sao? Bị COVID, khàn giọng hết nói luôn. Viêm họng luôn, khỏi nói luôn. Nghĩa là vậy. Rồi một cái người ví dụ như là người tài giỏi, thuyết pháp hay, à hay là xây dựng hay, tổ chức hay, rồi mình kiêu mạn vì điều đó, mai mốt những cái tài năng đó biến mất hết. Nên đây vậy, ta đừng dựa vào những cái ưu điểm của mình mà phát tâm
[36:51]kiêu mạn vì sẽ làm cho những cái ưu điểm đó biến mất nhanh chóng. Nãy giờ là ta nói vấn đề là ta đi tìm nơi để ta nương tựa, bây giờ bắt đầu ngược lại, ta phải trở thành nơi nương tựa cho mọi người. Đây là trách nhiệm của ta. Ta phải trở thành một cái chỗ cho nhiều người tìm về dựa vào ta. Như lúc lúc ta còn yếu đuối thì ta tìm một cái bóng cây đại thụ để được nương tựa, được chở che. Nhưng ta không phải nương tựa hoài vì ta phải có cái trách nhiệm. Chính bản thân ta phải trở thành một cây đại thụ để cho chim chóc về nương tựa, đó là trách nhiệm. Ta phải phấn đấu trở thành một ngày đó vậy. Mà để ta có thể làm chỗ nương tựa cho mọi người thì ta cần những điều kiện gì?
[37:41]Thứ nhất, ta vững vàng trong giông bão. Cuộc sống này sẽ rất nhiều khó khăn, nha, rất nhiều tai biến, rất nhiều cái sự bất ngờ, bất trắc. Nhưng dù có những bất trắc, dù có giông bão, dù có đổi thay, lòng ta phải vững vàng, không lay động, không buồn, không khổ, không thất vọng, không tuyệt vọng. Lúc nào cũng phải đứng vững thì mọi người mới nhìn vào ta mà nương tựa vào ta được. Chứ còn ví dụ như nghe cái mình nhà bốc cháy lên cái sau khi nhà cháy rồi ta đứng ta khóc, ta đòi nhảy xuống sông thì còn ai theo ta được không? Ví dụ bây giờ nói nhà mình có cháy, lòng mình vẫn lạnh lùng, vẫn mỉm cười,
[38:24]xây dựng lại tất cả từ đống tro tàn, làm lại một cái nhà khác để cho gia đình mình có chỗ ở thì người như vậy gia đình mình mới nương tựa được chứ. Chứ vừa gặp nạn tai, vừa gặp bất trắc cái mình đau khổ hơn người ta nữa thì làm sao người ta nương tựa vào mình. Cho nên cái điều kiện đầu tiên để cho mình trở thành chỗ nương tựa người khác là mình phải vững vàng, kiên định trong giông bão, trong khó khăn. Rồi điều thứ hai nữa để ta trở thành nơi mà người khác có thể nương tựa nữa là ta phải có phước cho nhiều. Ví dụ người ta đến người ta ở nhờ mình mà mình đói, bữa này có gạo ăn, bữa sau không có gạo để nấu cháo,
[39:02]bữa khác thì không có muối để chấm thì ai dám lại nương tựa với mình. Cho nên mình phải có phước, nghĩa là khi người ta đang lúc khó khăn, người ta tới với mình thì phải có cơm cho người ta ăn, có áo cho người ta mặc, có nhà cho người ta ở, nghĩa là mình phải có phước mới mới chia sẻ, mới giúp đỡ mình trở thành cái chỗ nương tựa của người khác được. Cái thứ ba nữa, để có thể trở thành chỗ nương tựa người khác, ta phải có đạo đức sâu dày. Chứ không ai tới nương tựa một người mà ti tiện, ích kỷ, hẹp hòi, cố chấp, nghĩa là bỏn xẻn, tự cao, nghĩa là nóng nảy, ta không nương tựa vào những loại người đó được,
[39:42]mà ta phải tìm tới nương tựa người có đạo đức. Nên chính vậy ta phải hoàn thiện đạo đức mình để mình trở thành nơi mà người khác tin cậy. Ta phải độ lượng, phải bao dung, phải vị tha, phải trầm tĩnh, phải phải sẵn lòng, phải giúp đỡ. Thì như vậy người khác mới mới đến nương, tìm ta để mà mà nương tựa. Một yếu tố nữa để ta trở thành chỗ nương tựa nữa là ta phải có trí tuệ, hiểu thấu mọi điều trên cuộc đời này. Nha, ví dụ như người ta trong lúc khó khăn đến nương tựa với mình thì mình phải hiểu hoàn cảnh của họ, hiểu nguyên nhân, hiểu cái hậu quả. Họ đến hỏi ta điều gì ta phải lý giải đâu đó cho thấu đáo,
[40:26]nên ta có trí tuệ thì ta mới có thể nương tựa cho người khác được. Vì vậy ta phải học cho có kiến thức và phải tu tập để từ cái trí tuệ nó khai mở, vì có nhiều điều trên cuộc đời này không phải do học mà được. Ta học chỉ là một phần thôi, phần còn lại là trí tuệ của ta, trí tuệ tự phát, ta nhìn thấu vào mọi điều mà chưa cần ai dạy. Đó mới là trí tuệ, mà chính nhờ cái trí tuệ này ta mới có thể giúp đỡ được rất nhiều người khác. Ta lý giải ra mọi điều trong cuộc sống này một cách minh bạch, rõ ràng tới nơi tới chốn, giúp cho mọi người có hướng đi, nha. Rồi ta phải có cái công phu tu tập chuẩn mực,
[41:09]ít ra phải có kết quả nào đó trong tâm linh. Vì đến với đạo Phật là đến với Giới, Định và Huệ. Ta có thể giữ giới được rồi, nhưng ta phải có thiền định. Có thiền định là ta phải nỗ lực nhiếp tâm thanh tịnh thế nào đó để đến khi mà giữa cái cuộc đời xáo động này, giữa cái lòng người bất an này, ta có thể hướng dẫn cho cho mọi người cái cách để tu tập, để nhiếp tâm, để tìm được sự an ổn, sự thanh tịnh phần nào, và họ vượt qua được khó khăn, khổ sở gì đó.
[41:50]Nhưng mà bao nhiêu người sẽ nương tựa ta nếu ta là những người đạt những tiêu chuẩn này? Nếu ta là những người vững vàng, kiên định trong giông bão, nếu ta là những người có nhiều phước, nếu ta là người có đạo đức sâu dày, nếu ta là người có trí tuệ thấu hiểu mọi vấn đề, nếu ta là người có công phu tu tập chuẩn mực thì bao nhiêu người sẽ tìm về nương tựa ta?
[42:17]Tùy duyên, tùy duyên, không biết bao nhiêu người sẽ tìm về nương tựa ta, nhưng nếu
[42:25]ta không còn là ta nữa, nếu ta vượt khỏi chính mình, ta đạt được vô ngã thì ta có thể trở thành chỗ nương tựa cho vô số chúng sinh.
[42:45]Đó là cảnh giới mà các vị Phật, các vị Bồ Tát, các vị A-la-hán đạt được. Nên bây giờ ví dụ như là ta thờ Bồ Tát Quan Âm, mỗi một ngày ở cái xóm làng ta gì đó mấy vài mươi người lại lạy Ngài được sự linh ứng. Nhưng mà khắp nơi đất nước này và khắp cả thế giới này và khắp cả tam thiên đại thiên thiên hà này lễ lạy Ngài đều được phước cả. Bởi vì sao? Bởi vì Ngài không còn là chính mình, Ngài đã trở thành tất cả. Ngài đạt được cảnh giới vô ngã nên Ngài có thể trở thành cái nơi nương tựa của vô lượng, vô số, vô biên chúng sinh. Thì ta cũng vậy, ta cố gắng tu tập để đạt được cảnh giới của sự vô ngã,
[43:28]và nơi cảnh giới của sự vô ngã này ta sẽ là nơi nương tựa của vô lượng chúng sinh. Giờ trở lại vậy, ta cần cái gì để nương tựa? Ta cần Thầy để nương tựa. Ta cần Thầy Quán Thiện để nương tựa ở đây, thầy trụ trì đó. Nếu Thầy là một người tu hành chân chính, hiền lành, tốt đẹp thì cả một cái vùng này ta được nương tựa. Tự nhiên mọi người nhìn Thầy cũng cảm thấy ấm lòng, hạnh phúc, tin tưởng và hướng thiện, quan trọng như vậy. Nhiều khi Thầy chưa nói lời nào nhiều, à nhiều khi mình muốn nổi giận, mình no- nói nặng lời ai một cái, nhưng thấy bóng Thầy thấp thoáng đi ngang cái mình dằn lại. Tại vì sao?
[44:15]Tại vì cái đạo đức của Thầy trong cái vô hình ảnh hưởng vào cuộc sống của mình. Nên ở một nơi, một khu vực mà có được một vị chân tu hiền lành, đó là thật sự là chỗ nương tựa của chúng sinh. Chúng sinh trong loài người cũng như những cái loài, những cái thế giới vô hình đều được nương tựa. Ngoài Bắc có một câu nói rất là hay: "Nhà có vàng không bằng làng có sư". Tức là nhà mình có thể có giàu tiền á, nhưng mà nếu trong ngôi làng mình không có một vị chân tu trụ trì để dạy dỗ thì đó vẫn là một cái gì rất là là thiếu thốn. Nên ở đây, nơi cái khu vực này ta có cái ngôi chùa Phước Linh, có Thầy thật sự cũng là một điều ấm lòng.
[44:57]Và bây giờ Thầy, chùa đã sập, ha, mái đã bay, tiền đã hết, vậy ta cũng phải cần một chỗ cho Thầy ở, Thầy tu, một ngôi Tam Bảo để nhiều người về cùng tụng kinh, lễ bái, ngồi thiền với Thầy. Đó là lý do ta có buổi lễ ngày hôm nay. Là phần giới thiệu lý do đã xong.
[45:20]Nên vì vậy vậy hôm nay ta có lễ đặt đá này và
[45:27]Thầy hôm nay về đây cũng chia sẻ một vài đạo lý, à cũng mong rằng mỗi người chúng ta có một chút phát tâm để giúp Thầy dựng lại ngôi ngôi Tam Bảo. Cái hình nãy Thầy đưa, à kìa, cái hình kìa. Đó, nhìn thấy to vậy chớ không bao nhiêu, tại vì cái khu đất này cũng nhỏ, vậy chúng ta mỗi người góp một ít. Còn Thầy, biết trong túi Thầy có nhiêu tiền kìa, cúng dường ít đi con. Nha, vậy thôi Thầy xin chúc tất cả quý chư tôn đức Tăng Ni vậy được nhiều thắng duyên trên bước đường tu hành và giáo hóa. Xin kính chúc cho các vị lãnh đạo các cấp, anh Thọ đây nữa nè, được nhiều thành công, thắng lợi trong việc lãnh đạo địa phương, hỗ trợ cái Phật pháp.
[46:11]Kính chúc cho tất cả các Phật tử sau khi móc tiền cúng dường rồi, về nhà tự nhiên được nhiều tiền hơn. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.