Lời giảng: Tranh Cãi - Pháp Cú 03

[0:08]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:22]Mời quý thầy, quý cô, quý Phật tử ngồi xuống.

[0:29]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay, chúng ta học bài Pháp cú thứ ba.

[0:37]Những cái bài kệ trong kinh Pháp cú này thường là liên quan đến cái sinh hoạt và việc giảng dạy của Đức Phật. Cho nên khi mà chúng ta học hết cái bộ kinh Pháp cú này, chúng ta như sống lại cái thời Đức Phật với vô số những cái sự kiện, những chuyện tích chuyện này chuyện kia rất là phong phú. Chỉ có cái tiếc là nhiều cái chuyện tích nó gắn theo từng cái bài kệ Pháp cú mà ta thì không có thì giờ để nói lại hết, nên ta chỉ nói những cái tích truyện chủ yếu thôi chứ không nói hết. Cái bài thứ ba này nó xuất phát từ một cái sự kiện lớn trong cái cuộc đời giáo hóa của Đức Phật. Đó là có một lần mà các vị tỳ kheo đã chia thành hai phe mà tranh cãi với nhau.

[1:28]Trong cuộc đời Đức Phật thì thì có cái sự kiện như thế này. Cái sự kiện này cũng quan trọng và cũng để lại một cái bài kệ Pháp cú với những cái sự kiện. Nên hôm nay chúng ta học để xem là mọi cái tình tiết xoay quanh Đức Phật đã dạy những điều gì và ngày hôm nay chúng ta hiểu được đạo lý gì để ứng dụng cho cuộc đời tu hành và việc làm Phật pháp của mình. Bài kệ thì nói rằng, bài kệ này khó hiểu, nguyên bản của bài kệ là lúc mà ngày xưa chúng tôi học Pháp cú mà đọc cái bài này, đọc tôi không hiểu Phật nói cái gì. "Chỉ vì họ không biết chúng ta đây bị hại". Nói nói không hiểu, cứ mãi phải tìm cái bản tiếng Anh,

[2:13]tới khi đọc cái bản tiếng Anh rồi mới phát hiện được cái nghĩa thật. Cho nên cái bản tiếng Việt mà chúng ta dịch từ cái bản Pāli nó không không ra cái nghĩa, không biết sao kỳ dịch sát mà không ra nghĩa, phải đọc bản tiếng Anh. Cho nên khi đọc bản tiếng Anh rồi thầy mới sửa lại, mới mới mới viết lại. Thì ừm là hơn thua nhau bởi vì quên rằng ai cũng chết. Nếu biết chết đang chờ thì còn tranh cãi làm chi? Cái câu này thì ngây ngô cười. Tức là cãi lộn tại vì không biết là từ từ rồi ai cũng chết. Nếu biết rằng ai cũng chết hết rồi cũng không có ngồi đó mà cãi lộn làm chi mất công. Câu rất là đơn giản, mà sự thật nó từ một cái tình tiết như thế này.

[2:52]Là vào thời Đức Phật á thì những cái năm về sau này Đức Phật mới hoàn chỉnh dần dần cái hệ thống giới luật của mình. Vị đại đệ tử mà giỏi nhất về giới luật là vị nào? Chúng ta nhớ không? Ngài ngài Ưu-bà-li ha? Nhưng mà sự thực là kế sau ngài Ưu-bà-li thì còn rất nhiều vị cũng đi chuyên về luật. Nên trong một cái giáo đoàn của ngài, mỗi vị sở trường một một món, một môn nào đó. Có những vị chuyên về giáo thọ là giảng dạy giáo lý. Rồi có những vị chuyên về hành trì giới luật, giữ gìn, bảo vệ giới luật. Những vị đó có cái quyền giống như là chúng ta bây giờ như công an hay bên tư pháp vậy đó. Có quyền tuyên án kết tội người này nghĩa là xử phạt người kia.

[3:37]À, có những vị lớn tuổi chuyên lo việc đó, những vị trưởng lão vậy. Và cũng có những vị trưởng lão thì chuyên về giảng dạy giáo lý. À. Nên cái tăng đoàn ngày xưa cũng a cũng chia ra nhiều nhóm, nhiều ban, nhiều chức, nhiều vụ. Mà cũng ở nhiều nơi. Thời khi thì Đức Phật ngài ở với một cái nhóm này, khi ngài đi qua ngài ở với một cái tịnh xá khác với một nhóm khác. Tức là ngài đi nhiều nơi để ở với các đệ tử của mình. Thì cái mùa hạ đó, khoảng mấy mươi năm sau sau cái khi Đức Phật thành đạo, thì lúc đó ngài đến cái xứ Kosita, xứ Kosita ở Kosambi. Rồi ngài ở trong cái tịnh xá đó với cái nhóm chư tăng.

[4:19]Thì trong chư tăng đó cũng có một số vị pháp sư, có một số vị luật sư. Mà như chúng ta biết á, luật ở trong đạo Phật nó tỉ mỉ, tũng mũng. Nhiều thứ lắm, chút chút chút chút mà kỹ lưỡng lắm. Vì quý Phật tử thì không xuất gia thì không có biết, chứ ví dụ cái người mà xuất gia ở trong đạo Phật mà được học luật của Phật rồi sợ liền. Sợ liền. Vì kỹ không thể tưởng tượng từng ly từng tí. Đi làm sao, chân làm sao, tay làm sao, bước lên, bước vô, bước ra làm sao. Kỹ kỹ không thể tưởng luôn á. Nên thấy quý thầy có thanh thản đi tới lui vậy chớ thật ra đang bị gò, bị bị khép hết chứ không không nhúc nhích đi đâu được hết trơn.

[4:55]Thí dụ như bây giờ bước vào nhà, cái chân nào bước trước, chân nào bước sau? Đi vào bước qua tượng Phật đi phía bên nào trước, đi phía bên nào sau? Rồi khi ngồi ăn kéo ghế mà kéo rẹt rẹt như thầy nãy làm bị la. Tại một tay mắc cầm micro rồi chứ không được kéo ra tiếng như vậy. Rồi khi nói chuyện phải đứng như thế nào, đứng trên, đứng dưới, đứng trong, đứng ngoài, mà nói chuyện với ai phải sao? Tức là có luật quy định rõ ràng. Rồi cái y áo mình cái thứ nào để đâu, thứ nào để đâu? Khi mà ngồi xuống cầm y vén áo để đâu, để đâu? Nghĩa là quy định từng chút từng chút rất là kỹ. Và những vị luật sư thì các ngài chuyên môn

[5:29]dạy về điều đó và kiểm tra những điều đó. À. Thì cái chuyện xảy ra là từ cái chuyện này. Hôm đó có một vị pháp sư, vì pháp sư thì lo về giảng dạy giáo lý cho nên là vị này có vẻ cũng không để ý luật lắm. Hiện nay cũng vậy, cái người mà đi giảng dạy như quý thầy nhiều khi ít để ý luật, mà những vị mà luật sư á thì tối ngày để ý luật. Hiện nay chúng ta cũng có như vậy chứ không phải không. Nhưng mà thời nay thì vị luật sư ít đi, thời nay thì giảng sư nhiều. Thời Đức Phật thì luật sư nhiều lắm. Thì trong cái ừm cái tịnh xá ở Kosita đó thì à có mấy vị luật sư, có mấy vị pháp sư. Hôm đó, cái vị pháp sư tới buổi chiều mới vào trong nhà tắm tắm

[6:07]thì múc nước vào trong chậu, tắm xong cái còn dư lại một chút. Mà luật thì không cho tắm xong mà còn dư một chút. Nó khổ vậy. Mới đi ra. Đi ra rồi cũng cũng là trời xui đất khiến ông luật sư đi vô. Luật sư đi vô cái ông nhìn thấy cái là tắm mà không dội hết nước để còn nước dư lại thì vì nó không đúng oai nghi. Tức là khi tắm xong phải dội hết nước, úp cái chậu lên đàng hoàng. Tức là nó rất là gọn và sạch để cho người sau họ đến họ dùng như mới. Đó cái luật như vậy kỹ lắm. Ổng vào cái ổng thấy cái chậu còn để ngửa mà còn chút nước, ổng quay ra ổng hỏi, cái là: "Này thưa hiền giả, phải hiền giả vừa mới tắm xong chăng?". Nói:

[6:44]"Dạ thưa phải, tôi vừa mới tắm xong hiền giả". "Có phải hiền giả để ngửa cái chậu và còn một chút nước chăng?". Nói: "Dạ thưa phải. Tôi để ngửa cái chậu và còn chút nước". Tức là chưa dọn xong. Nói: "Như vậy hiền giả có biết đó là lỗi không?". Nói: "Dạ vâng vâng, tôi biết là lỗi. Ờ lúc mà để tôi không biết là lỗi". Tại luật nó li ti quá, ông pháp sư không biết hết nổi. Nói là: "Tôi không biết đó là lỗi. Nhưng bây giờ nếu biết đó là lỗi tôi xin sám hối". Tức là vị pháp sư nói rất là khiêm tốn. Thì ông luật sư ổng cũng nói, ổng nói: "À không sao, nếu mà hiền giả đã biết đó là lỗi rồi thì coi như đã

[7:16]mọi chuyện cũng như coi như là sạch, tội đã sạch, không có gì phải đặt vấn đề". Thế là hai vị chào nhau. Thì ông luật sư vô ổng dọn rửa, ổng xả tay rồi bắt đầu ổng đổ nước vào ổng tắm. Chuyện đơn giản nhiêu đó thôi, nhưng bắt đầu ổng đi ra ổng nói, ổng nói với đệ tử ổng thế này. Tại vì bên luật sư ổng cũng có một dàn cả mấy trăm đệ tử đi theo ổng theo để xuất gia, ổng là thầy thế độ. Còn bên ông pháp sư cũng chung một tịnh xá nhưng cũng mấy trăm đệ tử theo ổng. Thì khi ổng đi ra ổng mới nói chứ: "Cái ông pháp sư đó đi vô tắm mà không có sạch sẽ. Nghĩa là tắm xong rồi chừa một ít nước để ngửa cái chậu đó, không dọn không dẹp gì hết trơn.

[7:50]Mà không không biết đó là cái lỗi". Ổng nói không biết đó lỗi tức là lúc mà vi phạm cái luật không biết đó là đã là phạm luật, ổng đi ổng tâm sự đệ tử ổng. Thì cái câu ổng nói đó nó có vẻ bình thường, chỉ là thế này: "Lúc phạm lỗi không biết là phạm lỗi". Chỉ vậy thôi. Nhưng mà ổng nói không hết ý, thế đệ tử nghe xong thì mới nói rằng cái ông đó phạm lỗi mà không chịu nhận lỗi. Đã bị chỉ lỗi rồi mà không chịu nhận, cái bắt đầu là họ đồn lan hết trong khắp tịnh xá là là cái ông pháp sư làm lỗi, phạm luật mà luật lặt vặt. Giờ mình chả bao giờ ai để ý chuyện đó, mà thời đó bắt bẻ li ti li ti à. Nói:

[8:27]"Ông pháp sư phạm lỗi mà không chịu nhận lỗi". Cái tin đồn nó lan hết toàn bộ mấy trăm đệ tử của ông pháp sư, tới tai ông pháp sư. Ông pháp sư ổng mới nói: "Ủa! Bữa tôi nhận lỗi, tôi sám hối rồi, ổng nói là hết tội rồi sao giờ ổng nói vậy?". Cái ông pháp sư mới nói lại với đệ tử mình: "Ồ, cái ông luật sư nói dối. Nghĩa là thầy có nhận lỗi đàng hoàng mà sao lại ổng nói như vậy? Như vậy ông đó là người nói dối". Thế là bên này bắt đầu nói lại, nói: "Ông là luật sư mà ông nói dối". Thế rồi hai bên bắt bẻ qua bắt bẻ lại, rồi cái chuyện rần rần rần rần lên đến nghĩa là tịnh xá chia làm hai phe liền, nghĩa là không thuộc đệ tử của ông này,

[9:03]không thuộc đệ tử của ông kia cũng tách ra làm hai phe bênh nhau. Rồi cứ là tranh cãi quyết liệt. Bắt đầu cư sĩ họ tới họ nghe cái gì mà lao xao vậy? Bắt đầu bên đây nói: "Đó, ông này ổng vậy vậy, ông kia ổng vậy vậy". Cái cư sĩ nói: "Ờ, thôi tôi theo phe này, tôi đúng, ông này đúng". Cư sĩ nói: "Không, ông này mới đúng". Thế là cư sĩ nguyên một cái khu xứ đó chia làm hai phe, đến người bênh pháp sư này, người bênh pháp sư kia. Rồi ở trên chư thiên bắt đầu dòm xuống cũng thấy chuyện lạ. Trên các tầng trời cũng vậy, các vị A-tu-la, thiên thần vậy, ở trên nhìn xuống cũng quan sát coi chuyện gì thì cũng thấy:

[9:34]"Ông này cũng nói có lý mà. Không, lúc ổng làm ổng không chịu nhận lỗi, không thấy là lỗi". Ông kia nói: "Không, tôi nhận lỗi rồi mà không...". Nghĩa là ở trên chư thiên cũng chia làm hai phe. Bên chư thiên ngồi với nhau trên tầng trời nói: "Không, ông này đúng nè". Ông chư thiên nói: "Không, ông bên đây mới đúng". Nghĩa là cái sự chia rẽ nó kéo lan hết từ đây lên cho tới trên các tầng trời, cái chuyện như vậy. Rồi các vị tỳ kheo mới tới thưa với Đức Phật. Làm cái chuyện đó nó nó, tức là chuyện không đáng, bây giờ là đã gây chia rẽ hết toàn bộ cái trú xứ đó mà các cư sĩ đồ cũng chia thành hai phe, mà thậm chí chư thiên cũng chia thành hai phe.

[10:04]Ngày xưa có một số vị tỳ kheo cũng có thần thông nên các vị có cái cảm ứng được với các tầng trời. Thì Đức Phật mới mới bảo, Đức Phật mới nói là, "Các vị tỳ kheo hãy hòa hợp, hãy đoàn kết, hãy ngừng lại cái sự tranh cãi." Đức Phật nói lần thứ nhất: không nhúc nhích, vẫn cãi, cãi quyết liệt. Đức Phật đến nói lần thứ hai, các vị nói, "Bạch Thế Tôn, Thế Tôn lớn tuổi rồi, Thế Tôn cứ lo tu để tụi con chuyện này tụi con xử. Tụi con phải làm cho ra lẽ ai đúng ai sai chứ đâu để vậy được. Phật cứ vô nghỉ đi, cứ vô ngồi thiền." Nghĩa là tới lần thứ ba, Đức Phật mới đến Đức Phật nói rất là nhiều. Đức Phật nói, "Các ông là những người

[10:46]mà đem cái ánh sáng giải thoát để chiếu soi cả thế gian này, mà chuyện rất nhỏ mà các ông không thể hòa hợp, không đoàn kết được, mà tranh cãi với nhau như vậy thì làm sao làm gương cho tất cả mọi người? Làm sao làm chỗ nương tựa an lành cho trời, cho người, cho bao nhiêu chúng sinh?" Đức Phật mới kể những chuyện đời xưa, là nhiều cái chuyện tích từ thời xưa vậy, có những người vì tranh cãi mà rồi đi tới cái chỗ bị tổn hại, có khi bị mất cả cái mạng của mình, rơi vào cái khốn cùng vô cùng. Đức Phật kể nhiều chuyện tích, nghĩa là bài pháp Đức Phật kể rất là dài. Đức Phật kể xong rồi các ngài cứ trơ trơ ra.

[11:21]Nói, "Bạch Thế Tôn, Thế Tôn già yếu, Thế Tôn cứ vô nghỉ lo tu cho nó thanh thản tâm hồn, Thế Tôn đừng bận tâm mấy chuyện này, để tụi con xử nó. Cũng vậy, con coi phải ai đúng rõ ràng chứ cứ để vậy nó không được." Nghĩa là Đức Phật lắc đầu luôn, nghĩa là tới cái mức độ đó chúng ta thấy cái chuyện lạ lùng, nghiêm trọng như vậy. Nghĩa là cái chấp con người ta khủng khiếp như vậy. Khi người ta đã hơn thua rồi thì lạ lùng là Thầy của mình, cái người mà mình thề trọn cuộc đời mình đi theo cũng không vâng lời luôn. Dữ dội như vậy chứ không phải dễ. Cái sự tình đó nó nó kỳ lạ như vậy. Rồi lát nữa chúng ta sẽ thấy nha, trong chúng ta mỗi người

[12:00]đều giống giống vậy hết trơn, giống y các tỳ kheo đó hết. Giống y các tỳ kheo là sao? Là có nhiều người cũng vậy, nhiều khi mới ban đầu nghe băng giảng pháp của Thầy hay, thích, tìm tới gặp Thầy xin quy y, xin làm đệ tử. Thì Thầy cũng đâu cấm cản làm chi. Nhưng mà cứ gắn bó với chùa làm việc này việc kia, bắt đầu mới có ý kiến: "Theo con là chuyện nên làm thế này", còn Thầy nói, "Không, thôi làm thế này", là cãi Thầy liền, nói, "Thầy trật, Thầy dở quá không được", cãi liền. Nên là lúc mới biết giáo lý thì thấy giáo lý hay, tại mình không nghĩ ra mà ông Thầy ổng nói được chắc ổng hay hơn mình, nhưng mà khi bước vào công việc thực tế rồi vẫn thấy mình hay hơn ông Thầy.

[12:43]Nhiều lắm, không ít đâu. Có không? Có, có đầy. Tối ngày phê bình Thầy không à. Lạ lùng vậy, cũng vậy. Nên là nhiều khi Thầy cũng cũng cũng sợ, sợ đệ tử. Đức Phật ngày xưa cũng bị vậy. Nghĩa là tới cái lúc đó rồi cái Đức Phật thấy là hết trị rồi, Đức Phật dùng một biện pháp khác. Đây là điểm chúng ta thấy cái khác nhau là thời Đức Phật không có giáo quyền là vậy. Chính Đức Phật cũng không hề xử phạt luôn. Khi ngài khuyên mà không nghe thì ngài không phạt. Đây là điểm khác nhau giữa Đạo Phật và các đạo khác. Ở các đạo khác á thì có giáo quyền. Cái người mà giáo chủ họ có cái quyền uy gì đó, họ họ thay đổi hoặc kiểm soát được cái vận mệnh,

[13:27]cái số phận của người đệ tử mình, thì họ có thể trừng phạt hay họ ban thưởng, mà trong Đạo Phật không nha. Dạy nghe, không nghe thì thôi, rồi luật nhân quả sẽ xử, hay các vị Hộ Pháp họ sẽ ra tay, chứ chính Đức Phật không bao giờ làm cái chuyện ra tay. Đây là điểm khác nhau, lần lần rồi chúng ta sẽ thấy thêm vấn đề này. Và thấy các vị tỳ kheo này hết thuốc chữa, Đức Phật bỏ đi. Một ngày đó Đức Phật đi khất thực rồi ngài đi luôn, ngài không trở về tịnh xá nữa. Ngài đi đến ngài thăm Trưởng lão Bhagu, ngài giảng một bài pháp cho Trưởng lão, xong đó ngài đi đến cái khu rừng. Cái khu rừng đó ngài gặp ba tôn giả.

[14:05]Ba tôn giả này là những vị ngày xưa là những thanh niên ở trong hoàng cung, là những hoàng thân quốc thích của hoàng tộc rồi xuất gia. Xuất gia rồi đắc đạo, ba vị ở chung với nhau trong một khu rừng. Khi đến khu rừng đó thì ngài mới nói thành bài kinh mà chúng ta hay tụng là bài Kinh Sống Hòa Hợp mỗi đêm á. Hôm đó là Đức Phật mới thấy ba vị sống với nhau rất là thương yêu, rất là hòa hợp. Rồi Đức Phật mới hỏi là, "Ở đây các ông đời sống như thế nào? Sức khỏe có tốt không?" Nói: "Dạ tốt." "Rồi đi khất thực có đủ ăn không?" Nói: "Dạ, tụi con khất thực đủ ăn. Dân làng đây có tín tâm nên chúng con được đầy đủ." Rồi Đức Phật hỏi:

[14:43]"Các ông sống với nhau có hòa hợp chăng?" "Bạch Thế Tôn, chúng con sống với nhau hòa hợp như là nước với sữa." Nước với sữa mình chế vô nó tan ra liền, phải không? Còn mà nước với dầu thì sao? Chế vô nó không tan, ý như vậy. Trong cái cái thành ngữ của thời Đức Phật là hòa hợp nhau như nước với sữa. Rồi Đức Phật mới hỏi tiếp là: "Các ông dựa vào cái quan điểm nào, cái phương pháp nào để có thể sống hòa hợp?" Các vị mới trả lời là: "Bạch Thế Tôn, ở đây thứ nhất là chúng con mỗi người tự ý thức cái trách nhiệm của mình, không đợi ai nhắc. Nhiều khi chúng con buổi sáng dậy, ai dậy trước thì cứ đến lo dọn quét

[15:21]cái tịnh xá, cái khu vực ở của mình dọn dẹp, có cái gì cần chỉnh thì chỉnh, gì cần sắp thì sắp, cái gì cần dọn rửa thì dọn rửa. Rồi sau đó chúng con đi khất thực. Rồi khi chúng con đi khất thực thì chia nhau đi, mà khi đi về thì chúng con ăn, chúng con cũng chừa lại một phần để có huynh đệ nào đi về sau chúng con mà lỡ khi khất thực không đủ thì cái phần ăn nó vẫn còn lại để bổ sung qua thức ăn. Và trong mọi việc thì chúng con luôn luôn sống bằng tâm của huynh đệ. Nghĩa là tâm huynh đệ con muốn cái gì thì con sống theo như vậy chứ con không sống theo ý của con." Rồi Đức Phật tán thán là những vị A La Hán ở đó đã có một cuộc

[15:57]sống hòa hợp, vô ngã, nhờ vô ngã mà đạt được sự hòa hợp tuyệt đối như vậy. Bởi vì thứ nhất là có cái niềm tin, cái niềm tin là huynh đệ của mình là người cực kỳ tốt, cực kỳ trí tuệ, cực kỳ chuẩn xác. Và thứ hai là mình tin cho nên mình sống theo tâm huynh đệ mình, không cần phải thắc mắc. Và ai cũng như vậy, ba người đều sống theo nhau và theo đạo lý, không ai còn bản ngã, nên một cuộc sống đẹp không thể tưởng được ở ba người như vậy. Và Đức Phật đã tán thán và Đức Phật đã nói rằng là từ đây Đức Phật mới ấn chứng một câu, thọ ký một câu rất là rùng rợn. Đức Phật nói, "Từ đây vĩnh viễn về sau mà ai nghe tới tên ba vị tôn

[16:38]giả này là Kimbila, Anuruddha, Nandiya thì sẽ được nhiều điều may mắn trong cuộc sống." Tức là Đức Phật ấn chứng và thọ ký. Nếu trong gia đình ta có sự bất hòa hãy niệm danh hiệu ba vị này. Nếu chúng ta bước tới công việc sắp tới mà gặp nhiều cái điều bất trắc, nguy hiểm đón chờ, hãy niệm danh hiệu ba vị này thì mọi việc sẽ được bình yên. Tức là công đức từ cái cuộc sống hòa hợp vô ngã của ba vị đó mà làm nên một cái thần thông tồn tại vĩnh viễn về sau luôn. Đức Phật ấn chứng thọ ký trong kinh luôn, lạ lùng như vậy. Nhưng mà cái đoạn kinh này ít ai biết cho nên thường chúng ta gặp chuyện chúng ta không nhớ để niệm danh hiệu của ba

[17:16]vị, chứ nếu ai nhớ niệm là có thể có thể đỡ được vậy. Thầy cũng nhờ niệm danh hiệu ba vị này đó nên bớt bị đệ tử ăn hiếp là vậy. Thì sau khi mà thăm ba vị đó nói bài kinh sống hòa hợp rồi, gọi là Tiểu Kinh Rừng Sừng Bò trong khu rừng Sừng Bò, rồi Đức Phật lại từ giã ra đi, đi vào khu rừng nguyên thủy, khu nguyên sinh là Parileyyaka ở một mình, ở một mình. Ngài ở đó độc cư trong rừng luôn, bởi vì ngài là Đức Phật nên ngài đầy đủ hùng lực và tâm ngài rất an tĩnh. Tuy nhiên cái phước của ngài thì không bao giờ có thể bị ở một mình mà không ai hầu hạ. Ngài A Nan ngài bỏ lại luôn mà, ngài không đem theo ngài A Nan nữa.

[18:00]Thì vào đó rồi thì đúng lúc đó tự nhiên có một con voi chúa, con voi chúa với cái tuệ giác vượt hơn cả loài người đến hầu Đức Phật. Chúng ta nên nhớ nha, trong các giống loài thì loài voi là một trong những loài mà có trực giác khủng khiếp nhất, linh mẫn nhất như con người. Nên những cái người mà họ dạy voi hiện nay cũng vậy, họ biết điều đó, biết con voi có cái trực tính thông minh kỳ lạ. Còn loài cá thì có loài cá voi hoặc là cá heo cũng thông minh kỳ lạ, biết thẳng vào tâm con người. Thì con voi chúa đó cũng cái nhân duyên mà trong kinh được gọi là con voi cũng phiền mệt vì bầy đàn đông đảo của mình,

[18:40]cũng đi về khu rừng đó sống độc cư và đến hầu Đức Phật. Do con voi đó có trực giác nên khi trông thấy Đức Phật thì con voi đó hiểu đây là một bậc Thánh vượt cả trời người, nên con voi đó tự nguyện quỳ xuống lạy Phật rồi theo hầu Đức Phật hầu như một người đệ tử chân thành. Trong đêm mà Đức Phật ngủ thì con voi đó cầm cái tàn lá, lấy cái vòi mình quạt, quạt muỗi cho Đức Phật. Đức Phật thì không bao giờ bị muỗi cắn nhưng mà voi cũng quạt và đi tới đi lui bảo vệ Đức Phật. Và khi buổi chiều Đức Phật tắm thì con voi đó dọn cái chỗ khi mà có cái dòng suối nó chảy qua nó làm thành cái chỗ trũng quanh cục đá thì con voi

[19:17]đi xuống trước dọn hết những cái rác đi để cho nước mới chảy vào cho sạch rồi mới thỉnh Đức Phật tới tắm. Rồi mỗi ngày con voi đi hái những trái rừng mà lựa những trái chín ngon đem về hầu cúng Đức Phật. Rồi có khi Đức Phật đi khất thực thì con voi đỡ y bát Đức Phật, đưa Đức Phật ra tới bìa rừng rồi Đức Phật mới đón y bát cầm đi, Đức Phật không cho đi vào vào làng. Như vậy là con voi hầu hạ Đức Phật suốt ba tháng như vậy. Đức Phật vẫn sống bình yên với một cái người thị giả là con voi, con voi chúa. Thì lúc đó cũng câu chuyện kể là có một con khỉ chúa cũng thông minh cũng bắt chước con voi. Khỉ thì hay bắt chước, cũng hầu Đức Phật và với cái tâm hết sức là cung kính,

[19:57]bởi vì cái tâm nó nó nhận ra được Đức Phật là một vị Thánh Thánh tột độ. Sau này chúng ta sẽ học tới cái bài mà của hoàng tử Nanda mà sắp cưới vợ bị Đức Phật kéo ngang bắt đi tu, đi mất luôn. Chúng ta sẽ nhận ra cái tâm mà cái cung kính của ngài Nanda đối với Đức Phật cũng khủng khiếp, kỳ lạ, không thể giải thích được. Thì trong trường hợp này, con voi và con khỉ cũng vậy. Nhưng mà con khỉ nó chết sớm. Con khỉ sau khi nó vui mừng vì được hầu hạ Đức Phật nó nhảy nhót rồi đạp nhầm cái nhánh cây, cây cái nó gãy, nó rớt xuống bị một cái cây đâm đâm xuyên qua tim, chết liền. Chết xong sinh cõi trời luôn, bởi vì cái tâm cung kính Đức Phật quá mạnh.

[20:34]Còn con voi thì theo hầu Đức Phật cho tới hết hạ. Thì lúc đó, ở tại cái tịnh xá Ghosita đó bắt đầu cái các cư sĩ Phật tử tới lui mới phát hiện là Đức Phật đã đi không một lời từ giã. thì các vị cư sĩ mới hỏi: "Thế Tôn đã đi rồi, vì sao?" Các vị tỳ kheo nói: "Bởi vì Thế Tôn bảo chúng tôi hãy ngừng tranh cãi, hãy sống hòa hợp nhưng mà chúng tôi đã không làm được nên Đức Thế Tôn đã ra đi." Mấy vị cư sĩ đó bắt đầu mới họ mới giận lên. Họ nói là: "Các ngài đã hứa là xuất gia theo Thế Tôn, đem hết thân mạng mình để theo thờ Thế Tôn. Vậy mà một lời dạy Thế Tôn các vị không nghe lời, các vị không xứng đáng để hưởng sự cúng dường, cung kính của chúng tôi nữa.

[21:21]Từ đây đừng bao giờ đến gặp chúng tôi." Tức là họ họ phản ứng quyết liệt luôn. Thế là từ đó ba tháng hạ thì không có đi khất thực mà họ không mang đồ tới cúng luôn. Các vị đói mà trong kinh ghi là đói gần chết. Trong kinh ghi là đói lả luôn. Và chúng ta nhớ nghĩa là tới cái lúc mà cái chết gần tới trước mắt rồi còn cãi lộn nổi nữa không? Hết, tới lúc đó. Ai đúng ai sai bay sạch sẽ, bây giờ chỉ còn một điều trước mắt: cơm. Nghĩa là cư sĩ họ cấm vận kinh tế luôn. Các vị đói lả luôn. Đó là lúc đó là chỉ có lẽ là cũng còn một vài người cúng, nhưng mà cái số rất là ít, chia ra mỗi người một chút không đủ

[22:01]và quý thầy gần như kiệt sức và lả luôn, suýt chết đói luôn. Còn những người cư sĩ họ quá giận, họ cấm vận không cúng không cung phụng nữa. Thì lúc đó các vị mới hối hận mới thấy là từ một cái chuyện rất là vô nghĩa mà cãi nhau rần rần để rồi Đức Phật bỏ đi, để rồi cư sĩ giận và bây giờ gần chết đói. Mà mùa hạ kiết giới thì bên cái vấn đề mà giới luật là không ra khỏi tịnh xá trong ba tháng hạ là cái điều rất nghiêm ngặt, nên không ai dám vi phạm. Mà vi phạm bị nữa, tại trong đó có mấy ông luật sư ổng phải làm nghiêm. Mấy ông pháp sư thì sợ ông luật, ổng phê bình không dám ra khỏi tịnh xá đi khất thực.

[22:37]Mà mấy ông luật sư thì mình là chuyên phê bình người ta, giờ mình bỏ ra khất thực cũng không được. Thế là nằm chịu chết trong tịnh xá và đói, đói thê thảm luôn. Thì các vị sau khi đói quá rồi bắt đầu mới hối hận và xin lỗi nhau. Thôi, xin lỗi nhau sống hòa hợp lại không có gây lộn, không tranh cãi hơn thua này nữa. Thì bây giờ muốn đi kiếm Phật mà sám hối, nhưng mà mà không đi được, phải chờ hết ba tháng hạ. Cho nên qua ba tháng hạ rồi cũng lả người, đói rã rời hết trơn. Lúc đó sau khi ba tháng hạ rồi có nhiều vị tỳ kheo các nơi đi về mới tìm Đức Phật, đi tìm Phật. Và ngài Anan lúc đó ngài mới rời đi để đi tìm Đức Phật.

[23:16]Ngài mới dẫn cái đoàn tỳ kheo đến để sám hối Đức Phật. Đi tìm Đức Phật đến khu rừng Parileyyaka đó thì ngài không cho các vị tỳ kheo đi vào. Ngài vào gặp Đức Phật trước và đảnh lễ Đức Phật, mới nói: "Bạch Thế Tôn, là sự tình đã xảy ra như thế như thế đó. Các vị tỳ kheo nay đã biết lỗi nên xin Thế Tôn là hoan hỷ chấp nhận cho cái sự sám hối của họ và xin về sống với chúng con." Thì lúc đó Đức Phật mới cho gọi các vị tỳ kheo vào. Lúc đó con voi nó làm dữ, nhưng Đức Phật bảo: "Không, đây là đệ tử của ta." Thì con voi nó mới hiền lại. Và lúc đó Đức Phật mới dạy cái câu này. Đức Phật nói: "Chỉ vì không nghĩ rằng ai rồi cũng phải chết nên tranh cãi không thôi.

[23:59]Nếu cùng nhau hiểu rằng vô thường đang kéo đến, còn ai muốn hơn thua?" Cái ý Đức Phật nói như vậy. Và Đức Phật kể nhiều cái chuyện cổ tích liên quan đến cái câu kệ này. Đó, nghĩa là hơn thua nhau bởi vì quên rằng ai cũng sẽ chết. Nếu biết chết đang chờ, còn tranh cãi làm chi? Đức Phật nói câu đơn giản để quở trách các vị tỳ kheo mà nó ứng với sự tình là các vị suýt chết đói hết đó, mà các vị cũng đã ngẫm ra vậy là cái bản năng hơn thua hiếu thắng nó phải chịu thua bản năng sinh tồn. Tức là đói chết rồi thì thôi, hết cãi gì nổi. Cho nên từ đây về sau chúng ta có thể rút ra được kinh nghiệm này.

[24:33]Đó là ai mà cãi lộn á, sao? Cho nhịn đói là hết cãi liền, không nói gì hết trơn. Thì khi Đức Phật mới bắt đầu đi về, ngài theo đoàn tỳ kheo đi về thì con voi đưa ngài ra tới rừng mà muốn đi theo. Đức Phật nói: "Không, con phải ở lại. Con không thể ở gần loài người được, rất là nguy hiểm cho con." Ừ và Đức Phật nói thế này, nói là: "Đây là lần cuối ta gặp con. Trong kiếp này, con không gặp lại ta nữa và trong kiếp này con cũng không thể chứng được thiền định nào hay thánh quả nào." Tức là chỉ có kiếp sau thôi, chứ kiếp này mang thân súc sinh không chứng được thiền định và không chứng được thánh quả, Đức Phật nói trước.

[25:14]Mặc dù cái duyên rất là đủ, nhưng mà cái nghiệp cũ còn, đành chịu. Rồi Đức Phật chào, con voi quỳ xuống lạy Đức Phật rồi, Đức Phật từ từ ôm bình bát theo tỳ kheo đi. Và con voi nó đứng nhìn theo Đức Phật khuất tầm mắt rồi, vỡ tim nó chết tại chỗ liền. Và nó sinh lên cõi trời luôn, trong chuyện kể như vậy. Thì lúc mà dẫn đoàn tỳ kheo về đi vào cái xứ xứ Kosala của vua Ba Tư Nặc thì vua Ba Tư Nặc nghe tin có đoàn tỳ kheo ở Kosala tới, vua Ba Tư Nặc kéo quân tới, đích thân mình tới cấm không cho tỳ kheo bước vào quốc gia của mình nữa. Và nhưng mà gặp Đức Phật, à vì lúc đó có Đức Phật, cái vua Ba Tư Nặc mới xuống voi,

[25:53]lúc đó vua cũng cỡi voi, xuống quỳ lạy Đức Phật, nói: "Bạch Đức Thế Tôn, có phải là đây là những tỳ kheo mà trong ba tháng hạ qua đã tranh cãi nhau dữ dội hay không?" Đức Phật nói: "Phải." Nói: "Bạch Thế Tôn, con xin Thế Tôn cho phép con cấm không cho những vị này bước vào lãnh thổ của con nữa." Đức Phật mới nói: "Này đại vương, các vị đó đã biết lỗi, đã ăn năn, đã sám hối và đã hòa hợp. Cho nên thôi, không cần phải như vậy." Thế là lúc đó vua Ba Tư Nặc mới rút lại cái lệnh đó và mới mời các tỳ kheo vào lãnh thổ của mình. Là lúc đó cái sự can thiệp của vua cũng quyết liệt luôn. Nên chúng ta thấy là bình thường chư Tăng đóng cái

[26:29]vai trò là hướng dẫn cư sĩ quần chúng mà đôi lúc có những lúc nhiều khi chư Tăng phạm sai lầm thì cái vai trò của của nhà vua, tức là của chính quyền, vai trò của cư sĩ quần chúng mới lại là người mà sửa được cái sai lầm của chư Tăng. Cái áp lực rất là lớn nhờ như vậy, chứ không phải lúc nào chư Tăng cũng luôn luôn đúng đâu. Trừ Đức Phật thôi, chứ nhiều lúc chư Tăng mà những vị còn phàm tăng chưa chứng A La Hán vẫn còn những cái cố chấp, những cái thiên kiến và những cái phiền não. Và những cái vị đó lúc nào cũng cho mình đúng, hiện giờ có không? Hình như vẫn có. Có khi chúng ta vẫn gặp cái sự chia rẽ trong giáo hội, trong giáo đoàn của Phật.

[27:09]Người thì cho giáo hội này mới là đúng, người kia giáo hội mới là đúng. Tất cả những điều đó đều là những sai lầm của tăng đoàn. Nhưng mà vì không có cái cái áp lực của vua chúa, cũng không có áp lực từ cư sĩ, nên cái sự sai lầm nó cứ tồn tại rất là nhiều năm. Chứ nếu như thời Đức Phật cứ cho nhịn đói hết là hết liền. Đói gần chết rồi là hết cãi, hết nói ai đúng ai sai. Cái câu chuyện nó là như vậy. Thì bây giờ chúng ta phân tích câu chuyện đó rồi bắt đầu chúng ta sẽ phân tích cái câu kệ Pháp Cú mà mà Đức Phật nói. Chúng ta thấy là câu chuyện bắt đầu từ một vị luật sư không có chịu im lặng cái lỗi của vị pháp sư.

[27:50]Mà cái lỗi vị pháp sư nó đã sám hối rồi. Mà câu chuyện bắt đầu nó thành ra trầm trọng. Đồng ý không? Tức là một điều rất nhỏ mà chỉ vì cái người kia không giữ được cái miệng của mình nói ra thôi mà thành lớn chuyện. Đó là nguyên nhân thứ nhất. Vậy chúng ta có phạm chuyện này chưa? Có, trong đời ta đã bị chưa? Có rồi phải không? Tức là nhiều khi ai có một cái lỗi gì đó không đáng mà ta cũng đã đem kể ra cho người khác. Mình có kể chưa? Mình đã kể nhiều lần và nhiều khi thành cái chuyện rất là rất là lớn. Chính bản thân mình bị tổn phước nhưng mà rồi cái cuộc sống của mình, cái quan hệ của mình với mọi người đã mất vui bởi vì cái miệng của

[28:32]mình không biết không biết ngậm lại, không biết ngậm lại. Nên cái miệng này nó kỳ khôi lắm nè. Nhiều khi cần mình tát, vả cho nó mấy cái, cắn mấy cái. Nó nói bậy nói bạ, thấy lỗi người ta mà không chịu nín giùm là cái nguyên nhân mà gây ra bao nhiêu phiền toái. Nên khi học cái bài kinh này, từ đây chúng ta nguyện với lòng, chúng ta hứa với Phật là cho con biết im lặng, không nói lỗi của người, chỉ lặng lẽ dùng lời cầu cho người hết lỗi. Nhá, đó, nhờ vậy. Cho nên mỗi đêm mà nếu chúng ta tụng cái bài đó chúng ta cũng thoát được cái cái sự tình, cái tội tình mà như các vị tôn giả, như ông ông luật sư này đã gây ra.

[29:15]Tức là chuyện trong buồng tắm là thôi bỏ đi, về bày đặt tàng hen kể cho mấy đệ tử mình để rồi tùm lum chuyện xảy ra. Thấy chưa? Mà cái lỗi không đáng, không đáng. Do đó cái đời sống chung với nhau nó mất vui nhờ vì vậy là cái thứ nhất. Cái thứ hai nữa là khi mà cái tai tiếng nó lan rộng thì nó không còn là cái sự trách móc giữa người và người nữa và nó biến thành cái gì? Nó biến thành cái là tổn hại tới uy tín và danh dự của một vị thầy mà có bốn, năm trăm đệ tử. Phải không? Cái người mà có ít đệ tử á, tự nhiên người ta cũng ít có coi trọng cái uy tín của mình. Nhưng mà một người mà có chúng xuất gia bốn,

[29:59]năm trăm người thì như vậy chúng tại gia khoảng bao nhiêu? Chúng tại gia vài vài ngàn, ít nhất, phải không? Thì cái vấn đề uy tín đối với người ta rất quan trọng. Cái uy tín người ta quan trọng là phải người ta chấp không? Phải không? Không. Lúc đó cái ông thầy đó, ổng không phải là chấp uy tín của ổng, vì cái cái uy tín, cái danh dự, cái danh vọng hão đâu, mà vì đó là một trong những yếu tố để tiếp tục dạy đệ tử mình được. Đúng không? Bây giờ mình trở thành con người có trách nhiệm đối với 400 500 đệ tử xuất gia, mấy ngàn đệ tử tại gia thì cái danh dự và uy tín của mình rất quan trọng để mình tiếp tục dạy đệ tử của mình.

[30:41]Chứ lúc đó mà không có uy tín, không danh dự nói ai nghe nữa. Cho nên vì vậy uy tín, danh dự lúc đó không phải là một cái chấp nữa mà trở thành một một phương tiện, một cái nhu cầu để làm thầy. Cũng giống như bây giờ thầy bây giờ cũng vậy. Thật ra bản thân cá nhân mình bây giờ ai chửi chửi, chả quan trọng. Tuy nhiên, cái uy tín của mình đối với đệ tử mình rất quan trọng. Để mình mới dạy đệ tử mình được chứ. Nên lúc đó bây giờ có ai ví dụ ai nói xấu thì hồi xưa mình không có đệ tử mình chả thèm trả lời. Nhưng bây giờ có đệ tử rồi, phải trả lời. Có người nói: "Thưa thầy, người ta nói thầy vậy á thì sự tình sao?" Bắt đầu phải giải thích liền.

[31:18]Nói à, chuyện như vậy vậy để cho đệ tử mình biết mà tiếp tục đi theo thầy mà học đạo. Còn hồi xưa mình không có đệ tử, ai nói thì cười cười chả thèm trả lời. Hả? Không thèm trả lời. Nó khác nhau, cho nên khi mà cái tai tiếng nó lan rộng rồi thì nó đánh vào cái danh dự, uy tín của ông Pháp sư là buộc ông Pháp sư phải bảo vệ. Bắt đầu chuyện nó lớn dần dần. Thì khi ông Pháp sư ổng bảo vệ mà để ổng chứng tỏ rằng ổng không sai thì như vậy ai phải sai? Ông Luật sư phải phải sai. Bắt đầu ổng nói: "Luật sư sai." Thì ông Luật sư ổng cũng có cái uy tín, danh dự của ổng, ổng phải bảo vệ. Rồi sao? Nên buộc ổng phải nói ổng không sai thì ai sai?

[31:57]Pháp sư sai, đó, bắt đầu chuyện rắc rối. Nên khi cái chuyện mà nó lan rộng ra rồi thì nó đụng tới một vấn đề quan trọng và cần thiết, đó là danh dự, uy tín của một bậc thầy. Cho nên cái danh dự, uy tín của một bậc thầy không phải là chuyện hão huyền mà nó là một phương tiện cần thiết để dạy đệ tử. Dù các vị thiền sư không hề chấp, các vị thánh sư không hề chấp. Giống như ta nghe cái câu chuyện của ngài Động Sơn, hồi trước thầy có nói rồi, giờ lặp lại chút. Là ngài Động Sơn khi ngài gần tịch, ngài mới nói với đệ tử: "Ta có tiếng tăm ở đời, ai có thể dẹp cho ta được?" Thì có một đệ tử bước lên nói:

[32:35]"Hòa thượng cho con xin cái pháp hiệu hòa thượng." Cái ngài Động Sơn cười lên, nói: "Tiếng tăm ta đã hết." Và sau đó ngài tịch an lành. Tức là có người đệ tử hiểu được điều này. Tức là ngài xem cái tiếng tăm, tức là cái tên của ngài mà vang đi khắp nơi đó là điều hão huyền, nhưng mà ngài không có nói, ngài chỉ hỏi coi đệ tử ai thấy điều đó không. Thì có người đệ tử hiểu điều đó là cái tiếng tăm tên tuổi chỉ là hão huyền, cho nên mới đưa tay xòe tay: "Xin thầy cho con cái tên của thầy." Cái tên đó có đưa tay cầm trên tay được không? Không, nó là cái gì không có thật. Nên người đệ tử biết điều đó, nói câu đó:

[33:08]"Xin thầy cho con cái tên của thầy." Ngài cười liền, ngài biết là người này đã hiểu được điều đó, cái tên là cái không có thật. Cho nên có cần gì phải dẹp tiếng tăm không? Không, tự nó không phải là cái gì quan trọng. Nên người đệ tử hiểu được điều đó nên ngài rất là vui vẻ, có người đệ tử đã đắc đạo. Thì bản thân các vị đều thấy danh vọng là hão huyền, nhưng trên cái phương diện mà dạy dỗ đệ tử mình thì cái uy tín, danh dự mình rất là quan trọng. Nên vì đệ tử mà mình cần uy tín, cần danh dự chứ không phải bản thân mình. Nên khi mà cái việc mà từ cái lỗi bắt bẻ nhau đơn sơ, nó bắt đầu nó đụng tới uy tín, danh dự rồi nên thành chuyện lớn.

[33:46]Cái đó là cái thứ hai. Cái thứ ba nữa nè, khi mà số đông tham gia rồi thì người ta trở nên bảo thủ khủng khiếp nha. Chúng ta nhớ điều này. Khi mà có số đông tham gia rồi thì người ta bị cộng hưởng tâm lý nên cái sự cố chấp, bảo thủ người ta rất là mạnh. À ví dụ thế này. Bây giờ ví dụ như chỉ có hai ba người với nhau, hai ba người với nhau.

[34:11]Có một người bước vô thấy người kia bước vô nhà bếp giở cái gạt-măng-rê ra, thò tay vô bốc cái gì đó bỏ vô miệng, nói chung nhìn không rõ. Cái nói: "Ê ê! Anh anh anh ăn ăn vụng cái gì vậy?" Ổng kêu: "Thôi thôi đừng nói, xin lỗi vì đói quá vô kiếm chút ăn để lát lên tụng kinh, ngồi thiền cho nó đỡ xót ruột." Có gì, ha, thì chuyện không có gì. Nhưng mà bắt đầu nếu mà có nhiều người biết nhiều người biết thì tự nhiên cái tự ái người ta nhiều lên và cái số người mà cái ông mà ổng nói ổng ổng thấy người ta ăn vụng á, có khi một mình ổng ổng ổng khỏa xem là chuyện không quan trọng, nhưng mà nếu năm người cùng biết,

[34:49]năm người đó bàn ra tán vào bàn ra tán vào một lát, cái tội ăn vụng nó rất là lớn. Là ai cũng kiên quyết bảo vệ cái ý của mình, tức là khi nó nhiều người rồi thì cái bảo thủ của người ta rất là khủng khiếp. Nghĩa là khi mình chê ai rồi, một mình mình chê cái mình dễ bỏ, nhưng mà nếu năm người cùng chê rồi thì mình không bỏ nữa, mình nói ai xấu là xấu luôn. Chúng ta để ý điều đó. Ví dụ một mình mình mình phê bình cái người kia là nói ăn nói vô duyên, nói không đúng lúc, cái chuyện gì cũng nói bậy bậy bạ bạ, một mình mình nói xong sau đó cái mình quên, mình gặp người ta cái mình hết giận à. Nhưng mà năm người cùng có cái ý đó,

[35:26]cùng bàn với nhau, cùng thống nhất rằng cái người đó ăn nói vô duyên là không bao giờ mình hết cái phê bình đó. Coi như cái người kia ăn nói vô duyên là chết luôn, tới chết luôn là vẫn bị cái mang tiếng bị trong ý nghĩ của mình. Nên khi mà nhiều người cùng tham gia rồi thì cái sự tranh cãi, sự hiếu thắng, sự hơn thua, sự bảo thủ rất là rất là lớn. Nên do đó chúng ta cẩn thận, cẩn thận trước cái quan điểm của số đông, tại nhiều khi số đông không phải là đúng đâu, họ bị cộng hưởng tâm lý á. Tức là nhiều người cùng chống một người, mình coi chừng đông người đó không phải đúng đâu, họ bị cộng hưởng tâm lý chứ chả đúng nha, để ý chuyện đó.

[35:59]Cái câu chuyện này nó có cho ta ý nữa là cả chư Thiên trên các tầng trời cũng chia thành hai phe theo hai quan điểm để cãi nhau ở trển, để một phe binh ông thầy này, phe binh ông thầy kia. Cái chuyện này làm ta thấy lạ. Là vì sao vậy? Bởi vì thật ra trên chư Thiên cũng chưa có chân lý. Chúng ta nhớ điều này nha. Trên chư Thiên ở các cõi trời chưa có chân lý tuyệt đối, các vị sáng suốt hơn cõi người nhưng chưa phải chân lý tuyệt đối. Đó là lý do tại sao mà nhiều khi chư Thiên vẫn phải xuống đảnh lễ một vị đạo sư, vì vị đạo sư đó có có đạo lý tràn trề mà chư Thiên vẫn không có.

[36:37]Chư Thiên có phước hơn, có thần thông hơn nên biết nhiều chuyện hơn, nhưng không có nghĩa là biết đạo lý nhiều hơn, không phải là thông suốt hết tất cả đạo lý. Chúng ta nói có câu là đức trọng quỷ thần kinh là vậy đó, tức là dù là con người, nhưng mà cái đạo đức họ quá dày, cái đạo lý họ sống quá tốt thì quỷ thần dù là người rất có thần thông, biết hết mọi chuyện vẫn phải kính trọng cái con người đó, cho nên ông bà mình nói đức trọng quỷ thần kinh là vì vậy. Nên chư Thiên trên tầng trời chưa phải luôn luôn có lẽ phải, mà đó chính đó cũng là cái lý do tại sao người ta vẫn mua chuộc được thần linh là vậy.

[37:18]Ở cõi người thì người ta mua chuộc ai? Mua chuộc quan, quan chức. Gọi là hối lộ tham nhũng, cái chuyện nó đầy ở cõi người hết, từ xưa ở đây cũng vậy mà nơi này cũng vậy, nước này cũng vậy, nước kia cũng vậy. Cho nên là một cuộc chiến đấu dữ dội giữa cái tham nhũng và cái hối lộ. Thì ở cõi người người ta mua chuộc quan chức để lấy lòng để được lợi thì con người ta cũng mua chuộc được cả thần linh nha, chứ không phải là không. Nếu thật sự ở cái ngôi đền đó có một cái ông thần ổng ở trong đó, ổng có phép, chúng ta cứ đến cầu nguyện ổng, cứ đem dâng trái cây, gà quay, vịt quay tới cúng cho ổng ăn và cầu xin, bảo đảm sẽ được mọi điều mình muốn.

[37:59]Vì chúng ta đã mua chuộc được ổng rồi và ổng đã thiên vị chúng ta rồi. Ổng sẽ dùng cái thần lực của ổng để ổng đáp ứng những điều mà ta xin với ổng. Đó, luôn luôn nha, chúng ta nhớ vậy, bởi vì ông không phải là lẽ phải, ông vẫn còn tình cảm, ông vẫn có thể bị thiên vị. Chỉ có luật nhân quả là mới khách quan vượt hơn tất cả mà thôi. Chứ còn thần linh vẫn bị mua chuộc giống như một ông quan chức á. Nên chúng ta nghe nói là cứ mỗi năm người ta đến cái đền của bà chúa này, bà chúa kia, nghe không? Để người ta dâng cúng mà cầu xin được tài lộc, buôn bán. Chuyện nó có không? Vẫn có chứ không phải không. Chúng ta đã mua chuộc thần linh á.

[38:34]Nhưng mà chỉ có tiếc rằng thật ra cái năng lực của một vị thần ở trong ngôi đền không đủ sức trùm hết cả nước. Cái thần lực của họ họ chỉ ban phép, họ giúp đỡ chừng 10 người, 20 người, 50 người, 100 người là hết mức, họ hết thần thông. Nhưng mà mỗi một năm, mỗi một mùa lễ hội mà kéo tới 5 70.000 thì xin thưa là cái thần lực của cái cái đền đó không đủ đáp ứng, không đủ đáp ứng. Về mình có làm ăn buôn may bán đắt là do phước của mình chứ không phải do cái bà chúa đó bả bả ban đâu. Tại cái sức của bả, bả chỉ mang chừng trăm người là hết, hết lực rồi, hết thần thông. Và nhiều khi bây giờ bà không còn tồn tại nữa.

[39:05]Tại bao nhiêu năm qua bà hưởng phước quá nhiều, hưởng phước quá nhiều, nên bà không còn tồn tại, đã đầu thai đâu mất luôn rồi, không còn được ở đó nữa. Mà người ta không biết, cứ tới cúng. Nhưng mà chính nhờ bà không còn tồn tại cho nên người ta đi cúng mà không bị vật. Tại sao vậy? Tại sao cúng không bị vật? Bởi vì cúng giả. Tại sao cúng giả? Tại heo heo mượn, heo mướn á. Mướn heo vô cúng đem ra trả lại heo lại, rồi vô cúng lại. Thì cúng cúng giả gì nữa nhưng mà không ai bị vật hết thì bởi vì bà không còn tồn tại.

[39:39]Trong cái câu chuyện này à chúng ta thấy nè, là lỗi của vị Pháp sư không đáng, nhưng mà bé bị xé thành to. Đó, thì trong cuộc sống ta cũng để ý điều này là có nhiều cái điều không đáng mà chúng ta xem nó là quan trọng, chúng ta xé thành to chuyện thì chúng ta cũng gây gây bất hòa, gây phiền toái cho mọi người nhiều lắm. Còn ở đây, ví dụ như có một người có lỗi thật, ví dụ thật sự người đó có lỗi thì hãy để một người đó có lỗi, đừng thêm người thứ hai có lỗi. Người thứ hai có lỗi là ai?

[40:16]Là người mà làm cho cái chuyện nó thành lớn ra, đem đi nói xấu người ta ra tùm lum, đi phê bình kết tội người ta gây chia rẽ phiền toái đủ thứ hết, đó là thêm người thứ hai có tội. Mà coi chừng cái tội người thứ hai này lớn hơn cái tội người thứ nhất á. Cho nên hễ biết ai có lỗi thì một mình họ thôi, mình đừng có thêm thêm mình có lỗi nữa nha. Thì biết người đó có lỗi thôi, mình chỉ lặng lẽ dùng lời cầu người đó hết lỗi, chứ đừng có đi nói xấu người đó, công kích người đó đi rùm này rêu rao tùm lum hết chuyện ra thì bắt đầu mình mới là người thứ hai có lỗi, mà cái người thứ hai này tội nặng hơn người thứ nhất.

[40:50]Trên cuộc đời này á có ai không lỗi không? Không, ai cũng có lỗi hết trơn á, ai cũng có lỗi. Ngay cả Đức Phật, Đức Phật nói: "Trên đời này không có ai hoàn toàn được khen, cũng không ai hoàn toàn bị chê", sau này chúng ta sẽ học tới bài đó. Nghĩa là Ngài làm điều tốt cho số người này thì sẽ làm phiền lòng những người khác. Chính Đức Phật Ngài cũng than như vậy, chứ không phải dễ. Thì chúng ta cũng vậy, chúng ta trên đời này chúng ta cũng không phải là không có lỗi. Và bây giờ có người khác họ phát hiện cái lỗi mình, họ đem họ nói tùm lum ra mình mình chịu không? Mình không chịu, thì như vậy khi ta thấy người khác

[41:23]có lỗi thì cũng làm ơn nín giùm, nín giùm. Một người có lỗi rồi từ từ để họ sẽ hết lỗi, họ sẽ hết lỗi, hoặc ta khuyên họ. Mình cũng hy vọng là họ sẽ tự biết lỗi vượt qua. Cho nên hồi xưa có một lần mà thầy có giảng bài thầy nói á, nghĩa là khi mình thấy người đó có lỗi cái mình đi nói xấu. Nhưng một cái điều nó tàn nhẫn, nó không công bằng ở chỗ này, là cái điều mình nói xấu á thì nó tiếp tục lan truyền, còn cái người phạm lỗi có khi họ đã hết cái lỗi đó rồi, họ đã sửa được lỗi đó rồi, họ đã sám hối xong cái lỗi đó rồi, họ đã chấm dứt rồi, nhưng mà cái điều tiếng mà do mình gây ra cho họ vẫn tiếp tục tồn tại.

[42:00]Như vậy có công bằng không? Không công bằng, rất tàn nhẫn và không công bằng. Do đó chúng ta phải kiên nhẫn, chúng ta kiên nhẫn trong cuộc sống là khi thấy người khác có lỗi mình cẩn thận, bởi vì ngày hôm nay họ có lỗi coi chừng ngày mai họ hết rồi, hoặc hôm nay có lỗi coi chừng tháng sau họ đã sám hối xong, họ vượt qua được lỗi đó rồi. Hãy do đó cẩn thận, đừng bao giờ chúng ta kết tội ai lâu là vậy. Một người có lỗi thôi, đừng thêm người thứ hai có lỗi. Cái câu chuyện thêm cho ta một cái nhận xét nữa thế này, là cái tâm lý số đông á nó tạo thành cái sự cố chấp, nhất là khi mà kích động cái bản năng hiếu thắng hơn thua thù hận.

[42:42]Chúng ta nhớ điều này, chúng ta lặp lại nha, là cái tâm lý số đông khi mà cộng hưởng nó trở thành cái sức mạnh cố chấp rất khủng khiếp, nhất là khi kích động được cái tâm lý hơn thua, hiếu thắng, thù hận, nhớ như vậy. Ngày xưa cũng vậy, lúc đó nước Đức thua trận trong Đệ Nhất Thế Chiến thì dân Đức có cái tâm trạng buồn, nhục nhã và muốn rửa hận. Thì nhiều cái triều đại lên xuống lên xuống không ra gì thì Hitler nắm được cái tâm lý đó. Hitler gia nhập cái Đảng Quốc Xã lên làm Chủ tịch Đảng luôn và lúc nào cũng kích động cái hận thù, hiếu thắng, hơn thua của dân Đức. Nói rằng nghĩa là người Đức không thể chịu nhục

[43:24]nhã như cái trận Đệ Nhất Thế Chiến vừa rồi, nước Đức là một dân tộc hùng mạnh, là chủng tộc cao quý nhất của loài người, không thể để cái đám tép riu mà nó ăn hiếp mình như vậy, cho nên người Đức phải vượt lên. Mà nếu ai bầu cho Đảng Quốc Xã thì sẽ thấy cái vinh quang cho nước Đức. Lại ổng kích động cái hơn thua, hiếu thắng, hận thù, cho nên toàn dân Đức bầu hết cho Hitler lên làm Thủ tướng. Và không bao lâu sau là thế giới chìm trong chiến tranh đẫm máu luôn. Nên chúng ta thấy và mỗi khi mà Hitler mà xuất hiện trước cái đám đông quần chúng để ổng mà diễn thuyết á là đám đông như điên lên. Là cái sức lôi cuốn của ổng khủng khiếp như thôi miên.

[44:01]Vì ổng cũng có cái thần có cái uy lắm chứ không phải không, đôi mắt sáng rực. Nghĩa là như thôi miên cái số đông vậy đó, mà cái số đông họ đã thần tượng rồi, họ đã theo cái cái sự hận thù được kích động rồi, họ như điên như dại luôn, là sẵn sàng chết vì Quốc trưởng. Chết vì Führer. Nghĩa là kêu đi chết là chết liền. À cái tâm lý số đông nó nguy hiểm như vậy, bởi vậy chúng ta phải cẩn thận trong cái thời đại mà các nhà chính trị họ rất rành cái cái nguyên tắc này. À các nhà chính trị họ nghiên cứu tâm lý quần chúng rất là kỹ, và họ biết là muốn nắm được quần chúng theo mình thì phải biết kích động

[44:38]điều gì, kích động cho quần chúng phải chống lại ai, ghét là ai, căm thù lại ai. Mà họ gây cái sự hận thù đó nó lây lan qua nhiều người rồi thì nó sẽ thành sức mạnh rất là lớn, rất là lớn. Giống như là ở các nước Trung Á vừa rồi vậy, có những cuộc biểu tình nổi lên vì những lý do rất lặt vặt nhưng mà cái tâm lý hận thù được kích động có ở trong. Là thí dụ như có một cái ông a một cái ông cán bộ nào đó ông tham nhũng rồi cái chuyện đó được kể cho nhiều người nghe. Nhưng mà khi kể thì thay vì kể với cái giọng ôn hòa, khách quan, kể mà kích động thù hận thì cái sự thù hận nó lan qua chừng vài ngàn người rồi thì nó bùng vỡ lên, bùng vỡ lên không đáng gì hết.

[45:19]Do đó là khi mà chúng ta thấy tâm lý số đông mà họ bị kích động bởi một tâm lý thù hận, ta cẩn thận phải thoát ra liền, coi chừng chúng ta bị rơi vào một cái bẫy, chúng ta rơi vào một cái dòng thác mà do một kẻ nào đó bí mật đã tạo ra, một kẻ chính trị âm mưu nào đó đã tạo ra cái dòng thác tâm lý đó gây trên số đông con người và ta là nạn nhân, ta là con cờ trong cái dòng thác của họ, trong cái bẫy họ đã gây ra. Nên vì vậy, chúng ta luôn luôn khéo léo giữ sự ôn hòa để thoát ra khỏi những cái âm mưu như thế này. Rồi một điều nữa thế này, ví dụ như là nếu có một cái sự bất đồng xảy ra giữa chúng ta với ai đó thì rút kinh nghiệm từ câu chuyện này,

[46:03]ta đừng bao giờ để cho nhiều người biết cái sự bất đồng đó. Ví dụ mình với cái huynh đệ mình hay mình với cái người thân của mình có cái bất đồng, mình để trong lòng chứ đừng có kể cái sự bất đồng đó ra cho nhiều người để nhằm kéo thêm nhiều người ủng hộ mình. Thì đó là làm cho cái sự bất hòa nó lan nhiều, nó làm lớn chuyện lên và khó dập tắt. Như vậy, cho nên cái người nào mà khi có cái sự xích mích với người khác rồi đem kể lể, chúng ta kết luận ngay là người tiểu nhân. Tại vì muốn kéo thêm phe cho mình, biết ngay người tiểu nhân, người không có đạo đức. Còn người nào mà khi có cái sự xích mích xảy ra họ im lặng để trong lòng

[46:43]mà không nói ai biết thì đó là người quân tử, người có đạo đức. Chúng ta nhớ như vậy. Và mình là người đệ tử Phật thì mình phải là một người tốt, người đạo đức, người quân tử. Khi có một sự xích mích để yên trong lòng rồi từ từ tìm cơ hội mà giải hòa, chứ không được nói ra, kể lể để nhằm lôi kéo cho có thêm nhiều người ủng hộ mình, cái chuyện đó là chuyện của tiểu nhân, chúng ta nhớ như vậy. Rồi, một điều nữa, ví dụ bây giờ mình không phải là một người mà đứng trong cái sự bất hòa đó, mình chỉ nghe thôi, mình biết người này ghét thằng kia, hai người đó họ xích mích nhau thì cũng xin nín giùm, đừng đem đi kể tùm lum.

[47:22]Đi đường gặp ai cũng nói: "Ô, cái ông ông A này ổng coi ông ông B như kẻ thù. Ôi, ông B này mà ổng gặp ông A ở đâu là ổng chửi đó." Thế là nhiều khi đúng là hai người đó họ không ưa nhau thiệt, cũng có khi xích mích, nhưng mà đừng ai biết hết thì từ từ có khi họ họ vui với nhau. Nhưng mà chuyện đó ai cũng biết hết rồi, cái tự nhiên nó thành lớn chuyện, đúng đúng là họ căm thù nhau suốt đời luôn. Rồi người ở ngoài cứ thêm mắm dặm muối vô riết là hai người đó họ không đội trời chung với nhau luôn. Cho nên do đó chúng ta biết là thấy người ta bất hòa mình cũng nín giùm, mình bất hòa mình cũng nín giùm, đừng có kể lể, đừng nói nhiều.

[47:57]Một điều này nữa chúng ta thấy nè, khi xuất gia theo Phật á thì ai cũng đã phát nguyện là đem cả cái mạng sống của mình cho Phật Phải không? Vì cái việc mà mình từ bỏ cuộc sống gia đình đối với những người rất thân yêu của mình, đối với cha mẹ mình, vợ con mình, anh em mình, đối với những cái thú vui mà mình được quyền hưởng là ăn uống, mặc quần áo đẹp, tận hưởng những lạc thú trần gian. Từ bỏ hết, từ bỏ hết để đi theo Phật, bởi vì sao? Bởi vì mình tin rằng con đường của Phật dạy cho mình đi đến một cái hạnh phúc còn lớn hơn tất cả mọi hạnh phúc của trần gian này. Cái con đường của Phật cho mình một cái tình thương yêu

[48:36]lớn hơn tất cả những tình thương yêu của thế gian này. Chúng ta tin vào điều đó. Mình mới bỏ hết cả mọi chuyện trên đời để theo Phật, mình đem cả thân tâm, cả mạng sống mình cúng dường Đức Phật. Là ngày đầu tiên mà xuất gia là mình đã phát nguyện như vậy, phải không? Vậy mà đụng chuyện hiếu thắng hơn thua là chấp nhận không nghe lời Phật liền. Là sẵn sàng không nghe lời Phật, mà thời đó đó là không nghe lời Phật là tốt, chứ thời này thì sao? Chống luôn thầy mình luôn, kết tội thầy mình luôn ha. Nói là ừm ví dụ bây giờ trường hợp xảy ra trong thời nay nha là có hai phe thầy tu chống nhau, một ông thầy, một vị đạo sư,

[49:14]một ông thầy chung của hai phe đó tới khuyên thì không được như ngày xưa đâu. Ngày xưa nói, "Thầy thôi thầy ở yên để tụi con xử nhau được rồi, thầy cứ vô tu, thầy già yếu", là vô cùng lịch sự. Chứ thời nay nói, "Thầy mà không để cho tôi xử vụ này nha là tôi tôi tôi tôi coi thầy không ra gì luôn". Tức là mình sẽ nói nặng thầy mình, mình kết tội thầy mình là nhu nhược, là không biết ai đúng ai sai, là tôi đúng vậy mà thầy không thấy, thầy thầy đòi xử hòa là làm sao, vân vân. Tức là chúng ta sẽ ác độc hơn, tàn nhẫn hơn, hung dữ hơn, hỗn láo hơn. Mà ngày xưa lúc mình đi theo ông thầy xuất gia là mình

[49:47]đã hứa đem trọn cuộc đời mình theo thầy mình. Nhưng mà đụng chuyện cái hiếu thắng hơn thua là quên hết mọi lời thề. Vì vậy chúng ta biết rằng trong con người tiềm tàng một cái bản năng khủng khiếp là sự hiếu thắng và hơn thua, muốn hơn người khác và sẽ gây tội rất là nhiều. Nhớ, trong chúng ta có cái bản năng đó hiếu thắng, hơn thua, rất khủng khiếp. Đang nằm ngủ ngầm đâu đó. Khi chưa cãi lộn thì không ai thấy, nhưng mà khi cãi lộn rồi sẽ thấy nó rất là dữ dội, rất là nặng nề, không phải là nhẹ. Bản năng đó chỉ chịu thua bản năng nào? Bản năng đó chỉ chịu thua bản năng cơm. Thiếu cơm thì thôi mới nín thôi.

[50:28]Hễ mà còn cơm mà nhai mà nuốt được, có sức là cứ tiếp tục cãi, giành phần thắng về mình cho bằng được. Nên chỉ thua bản năng cơm thôi. Cho nên Đức Phật mới nói là nếu biết mình ai rồi cũng chết trơn á thì đừng cãi nữa. Nghĩa là cái tâm mà hơn thua tranh cãi chỉ chịu thua bản năng sinh tồn. Khi nào bị dồn vào chỗ đó, ta mới thôi lúc đó mới không còn lo cãi mà chỉ lo kiếm kiếm ăn. Đó khủng khiếp như vậy. Chúng ta học câu này để chúng ta biết từng loại cái cái bản năng như vậy. Một điều chúng ta nhận xét nữa là Đức Phật không có làm chức năng xử phạt, các vị hộ pháp sẽ làm chuyện đó. Mà ai là hộ pháp?

[51:06]Có thể chư thiên trên trời và những vị cư sĩ, những vị cư sĩ với vai trò mình là người cúng dường, ủng hộ chư tăng. Đôi khi cái cái ý kiến của mình cũng rất là quan trọng, cũng có thể điều chỉnh được tăng đoàn đi đúng hướng lại. Nhiều khi một cái tăng đoàn bị chia rẽ trầm trọng thì cái người cư sĩ mới là không theo bên này, không theo bên kia, mà buộc các bên phải hòa hợp với nhau, không được chia rẽ. Mà nếu các thầy không làm được điều đó, chúng tôi không bao giờ cúng dường quý thầy nữa, chúng tôi không ủng hộ quý thầy nữa. Thì sao? Là quý thầy không dám tranh cãi nữa. Trên thời gian qua vậy, chúng ta cũng nghe trong đạo Phật ta cũng có chuyện

[51:46]quý thầy chống qua chống lại, tranh cãi giáo hội này, giáo đoàn kia. Là bởi vì sao? Bởi vì cư sĩ vẫn còn ở trong giai đoạn mà chia phe. Phe cư sĩ này thì theo bên giáo đoàn này, cư sĩ kia thì theo giáo đoàn kia. Cho nên quý thầy còn có chỗ dựa cư sĩ để mà cãi mà giành phần chỉ có giáo hội tôi mới là chân chính, chỉ tăng đoàn tôi mới là chân chính, mới là chính thống, còn mấy tăng đoàn kia, giáo hội kia là là là giả mạo, vân vân. Nghĩa là còn gân cổ cãi được vì còn cư sĩ ủng hộ. Ngày nào đó tất cả những người cư sĩ rút lui hết toàn bộ, nói là nếu mà thầy cho thầy là chính thống và nói bên kia là giả mạo thì

[52:23]chúng tôi không nhìn mặt thầy nữa, không cúng dường, không ủng hộ thầy nữa. Nếu mà cư sĩ quyết tâm đồng lòng như vậy thì quý thầy sao? Nín liền. Lúc đó lật đật mà lo tìm sự hòa hợp, không còn dám kết tội bên kia nữa, không còn dám tự nhận mình là giáo hội chính thống và giáo hội kia là giáo hội giả mạo nữa. Nín liền. Nhưng mà bởi vì chúng ta chưa có những người cư sĩ hiểu ra được điều này, nên quý cư sĩ vẫn còn trong giai đoạn bênh phe này chống phe kia, cho nên đạo Phật vẫn tiếp tục bị chia rẽ. Ở đây chúng ta thấy trong cái sự kiện này làm bài học muôn đời cho chúng ta vậy. Nghĩa là tăng đoàn sẽ tiếp tục bị chia rẽ nếu cư sĩ còn bênh phe này chống phe kia.

[53:03]Và như vậy, nếu cái việc mà chia rẽ tăng đoàn là một đại tội mà Phật gọi là tội phá hòa hợp tăng, mà vị nào phá hòa hợp tăng sẽ xuống địa ngục, thì ai xuống địa ngục sớm trước? Ai? Cư sĩ. Tại nhờ cư sĩ bênh phe này chống phe kia đó thì tăng đoàn mới chia rẽ. Cho nên nếu thấy chư tăng mà chia rẽ thì biết là mình sẽ đi về đâu hỡi em? Biết, biết liền, biết liền nha.

[53:32]Và do đó, để tránh cái tình trạng đó, cư sĩ phải làm cái gì đó không cho tăng đoàn chia rẽ nữa. Là mình đến gặp những cái vị nào mà tối ngày cứ chống giáo hội này, chống giáo hội kia, mình nói yêu cầu quý vị rút lại những lời chống đối. Con Phật, đệ tử Phật, đầu tròn áo vuông là một, không có giáo hội này, giáo hội kia. Quý thầy mà cứ tiếp tục chống, tôi không ủng hộ nữa, và tất cả Phật tử đồng lòng như vậy thì tăng đoàn hòa hợp liền. Có cái sự kiện xảy ra thời Đức Phật, nhưng mà sự thật là may mắn để ngày hôm nay chúng ta ôn lại, chúng ta có phương cách chúng ta giải quyết, chúng ta tránh cái tội cho chư tăng cũng là tránh cái tội tội cho mình, ừ.

[54:10]Và chúng ta thấy vào cái thời Đức Phật, khi mà số quần chúng đã quyết liệt cấm vận thì làm tăng đoàn hòa hợp liền. Chấm dứt cái sự kiện tranh cãi mà từ cõi đất lên tới cõi trời liền, cho nên vai trò quần chúng rất quan trọng. Và như vậy nếu đa số quần chúng đều được giáo hóa bởi một đạo lý tốt đẹp thì cuộc đời này ra sao? Rất là tốt đẹp. Phật giáo sẽ ra sao? Rất là tốt đẹp. Còn nếu đa phần quần chúng không thấm nhuần được một đạo lý tốt đẹp, trong đó có cái cực đoan, trong đó có cái mê tín, trong đó có một chút thụ động, trong đó có một chút hơn thua tự tôn thì ta biết một điều, thứ nhất, Phật giáo sẽ không tốt đẹp, sẽ đổ vỡ,

[54:54]sẽ suy thoái, và chúng ta cũng biết luôn là cuộc đời, xã hội cũng bị ảnh hưởng lây mà cũng sẽ suy thoái theo một chút, hoặc là suy thoái theo rất nhiều. Nên do đó là cái sức mạnh của quần chúng quan trọng. Vì vậy, chúng ta cố gắng đem đạo lý tốt đẹp đến cho mọi người. Bây giờ, thế nào là giáo lý tốt đẹp thì chúng ta không biết. Không ai dám tự cho mình là giáo lý tốt đẹp hết. Ông thầy nào cũng phải tin rằng giáo lý mình là tốt đẹp mình mới mới giảng. Chứ nếu mình nghĩ giáo lý mình không tốt đẹp thì mình có đem giảng không? Không. Nên về phần các ông thầy luôn luôn chủ quan, là ông thầy nào, giảng sư nào cũng cho giáo lý mình hay.

[55:35]À và như vậy bây giờ nếu như thầy cũng vậy, bây giờ thầy nói giáo lý thầy là số một thì đó là chuyện gì? Chuyện bình thường của một con người tầm thường. Cho nên là thầy không có nói giáo lý thầy là số một, mà thầy nói giáo lý thầy là số số hai. Thầy nói đùa thôi.

[55:56]Số hai tức là số một á. Cho nên thầy không nói cái giáo lý thầy là số mấy hết, mà thầy chỉ nói thế này, là quý Phật tử cố gắng tìm một cái giáo lý tốt đẹp và truyền bá rộng rãi ra khắp nơi. Bởi vì đây là công đức. Vì khi mà đa số quần chúng đông mà có được đạo lý tốt đẹp rồi thì cuộc đời này sẽ tốt, Phật giáo sẽ tốt. Nên chúng ta xây dựng cái cuộc đời, chúng ta xây dựng xã hội, chúng ta xây dựng thế giới và cũng góp phần xây dựng đạo pháp là bằng cách giúp cho mọi người chung quanh mình đều hiểu được đạo lý hết, một đạo lý tốt đẹp, một đạo lý chân chính. Mà đạo lý tốt đẹp, chân chính ở đâu? Thì hãy ráng tự mình tìm.

[56:35]Mà nếu mình không tìm ra được thì hãy cầu nguyện Phật gia hộ. Nói, "Quỳ lạy Phật, thưa Phật, trong thời đại ngày nay, từ xưa tới nay, rất nhiều vị đại sư đã giảng nhiều giáo lý mà bằng cái trí tuệ non nớt của con, con thấy ai cũng hay, cũng đúng hết, không biết. Giờ xin Phật gia hộ cho con là con gặp được thầy hay, giáo lý tốt để con đi theo, con tu học và con truyền bá". Thì khi mình cầu nguyện mỗi ngày như vậy, Phật sẽ khiến cho mình gặp một giáo lý tốt. Phật sẽ khiến, nha. Thì lúc đó tự nhiên mình sẽ có duyên rồi mình gặp, nhờ cái lời nguyện chân chính của mình. Chứ còn lại ông thầy nào thì bảo đảm ông thầy nào

[57:11]cũng khen cái giáo lý của mình là là số một. Cho nên khi mà gặp ông thầy, ổng nói giáo lý ổng vô cùng hay, rồi đem lợi ích cho cuộc đời thế này thế kia thì xin đừng tin. Nha, đừng tin. Thầy nào mà tự khoe mình nhiều thì đừng tin. Nha, đừng tin. Vì đó là tâm lý rất tầm thường và rất bình thường, không có gì hết.

[57:35]Bây giờ chúng ta trở lại cái ý nghĩa bài kệ, là cái bài kệ đó Đức Phật đã nói rằng Đức Phật nói rất đơn giản, vì lúc đó chắc Đức Phật không nói nhiều vì cái sự tình nó cạn cợt quá. Là hơn thua nhau bởi vì quên rằng ai cũng chết đó, nếu biết chết đang chờ còn tranh cãi làm chi. Cái câu kệ là như vậy. Thì cái bài kệ này thật ra nó đơn giản và nó cạn, cái bài kệ này không có sâu. Về cái đạo lý thì bài kệ này không có hay lắm. Tuy nhiên là vì sao Đức Phật nói một bài kệ mà không sâu sắc, mà thường thường Đức Phật nói bài kệ nào cũng rất là sâu sắc? Nhưng mà trong trường hợp tự nhiên Đức Phật nói một bài kệ rất là

[58:12]thường, là chết tới nơi rồi ở đó mà cãi lộn, ý nói vậy thôi. Ai cũng chết rồi, cái bài kệ thường không có gì sâu sắc. Mà vì sao vậy? Bởi vì lúc đó tâm của các vị tỳ kheo đó đang rất là rất là cạn. Sau khi qua mấy tháng trời tranh cãi, thì tâm hồn các vị đều tụt dốc, tụt dốc hết. Tầm thường, nên Đức Phật không nói điều sâu xa. Chứ bình thường Đức Phật nói câu nào là mình suy ngẫm gần chết luôn. Còn câu này rất là dễ hiểu. Là vì lý do tâm các vị đó đều tụt dốc hết. Chúng ta cũng vậy, nếu sau một cuộc cãi lộn rồi, sau một cái lần hơn thua, hiếu thắng, muốn tranh hơn rồi, tâm của chúng ta cũng tụt dốc hết, chúng ta cũng cạn cợt hết.

[58:52]Vì vậy hãy cố gắng tránh cái gì mà hơn thua, hiếu thắng. Khi trong lòng mình mình muốn hơn ai là mình biết mình đã tụt dốc rồi. Tụt dốc rồi, ừm. Vì vậy Đức Phật dạy một bài kệ đơn giản là lấy cái chết để cảnh tỉnh. Tức là cái chết là một điều hiển nhiên, đó là người giàu cũng chết, nghèo cũng chết, mạnh cũng chết, yếu cũng chết, khôn cũng chết, ngu cũng chết, nói nhiều cũng chết, ít nói cũng chết. Đeo kiếng cũng chết, không đeo kiếng cũng chết. Răng thiệt chết, răng giả cũng chết, nói chung ai cũng chết. Cho nên cái chết là cái hiển nhiên, nên Phật lấy cái đó là cảnh tỉnh, phải không? Chứ còn nói cái khác á không lấy cái chết nhiều khi có người có, người không.

[59:29]À có người nói: "Ờ cãi lộn đi ra xe tông chết bây giờ." Nhưng có người không bị xe tông, tới già mới chết, phải không? Nói xe tông không phải ai cũng có. Hoặc là nói: "Ờ mày cãi cho dữ đi, méo miệng bây giờ." Nhưng không phải ai cũng méo miệng. Trên đời này nhiều người tới già chết không méo miệng, cho nên hù mấy cái đó có người có, người không người ta không sợ. Cho nên Phật lấy một cái mà ai cũng phải bị để hù, chết, ai cũng có hết. Là lấy cái chết ra hù, biết rằng ai cũng phải chết, người nào cũng phải chết. Tóc nhuộm cũng chết, không nhuộm cũng chết. Đen cũng chết, đỏ cũng chết, nên lấy cái chết hù là bảo đảm nhất, ai cũng dính hết trơn.

[1:00:05]Vì vậy thử nó nó nó nó bình thường, mà đúng. Mà tại sao Đức Phật nói cái lấy cái chết ra hù? Là vì cũng từ cái thực tế mới vừa rồi là các tỳ kheo bị bỏ đói suýt chết luôn. Đói lả hết trơn luôn chứ không phải. Nhờ là sau khi mà ra khỏi mùa hạ, được ra khỏi giới rồi, các vị lật đật đi khất thực, rồi nhiều người người ta thương tình người ta cho ăn, cái phục sức lại mới đi đến cái khu rừng mà Parileyyaka mà mà hầu Đức Phật lại. Chứ còn nếu mà không khất thực được là đi không nổi tìm Đức Phật. Ngồi ở trong tịnh xá là gần chết hết, đói lả hết trơn luôn. Thì vì cái sự kiện đó nên Đức Phật lấy cái chết

[1:00:38]ra cảnh tỉnh, đó, cũng là vì lý do đó. Và cũng vậy, nó có nhiều cái mà dùng cái chết để cảnh tỉnh rất là dễ nhắc nhở người khác. À ví dụ như là cái sự tham lam, à tham lam cái có người nào đó tối ngày cứ muốn làm đi kiếm tiền, kiếm tiền cho nhiều, mình chỉ cần lấy cái chết mình nhắc thôi, mình nói: "Anh sẽ đem được cái gì qua cái chết, mà anh cứ chất tiền cả đống trong nhà làm chi?" Người đó sẽ giật mình liền. Vì sao vậy? Vì cái người mà họ muốn làm tiền nhiều đó, họ quên mất cái chết đang chờ. Họ chỉ thích có tiền nhiều. Con người ta cũng lạ lắm, tự nhiên tiền nhiều trong túi nó yên tâm. Ờ lạ như vậy, thấy yên tâm. Cứ chất tiền nhiều trong tủ nó yên tâm kỳ lạ lắm,

[1:01:20]dễ chịu gì đâu á, dễ chịu gì đâu á, đúng không? Ồ kỳ lạ, nó dễ chịu. Ví dụ như là 1 tháng á, một ngày mình ăn ba bữa cơm, à một ngày mặc một bộ đồ, há, một bộ đồ thấy cho, phải cho hai bộ đi, mùa này nắng cho hai bộ. Ăn ba bữa cơm, hai bộ đồ, rồi gì nữa ta? Thì một năm mình tính một năm ví dụ người đó họ sống chừng 3 triệu, cho người sống dư dả đi, chứ bình thường người ta sống chừng 300.000 cũng đủ sống. Như thầy cho thầy chừng 300.000 thì sống được rồi. Nhưng mà có người họ sống 1 tháng 3 triệu, ví dụ vậy. À và một năm bao nhiêu đó, nhưng mà mỗi tháng họ làm được tới 10 triệu, ví dụ vậy. Nhưng mà sao họ không yên tâm nha, họ không yên tâm.

[1:02:00]Gia đình họ 3 triệu hay 5 triệu trang trải được rồi, mà một tháng họ làm tới 10 triệu mà sao không biết sao không yên tâm. Vẫn chạy vậy làm thêm này, làm thêm cái kia, để làm sao bây giờ 1 tháng mình xài 5 triệu nhưng mình phải đi vô được 50 triệu thì mới thấy dễ chịu, mới yên tâm. Không biết sao nữa, có không? Có. À vì cái cảm giác mà nó nó dễ chịu, nó yên tâm á thế là người ta cứ đâm đầu đi kiếm tiền, cực khổ mà đôi khi làm cả những điều sai lầm. Nên lúc đó mình lấy cái chết ra mình nhắc: "Nói chết không đem theo được những điều đó đâu, chỉ đem theo tội phước á. Cho nên cực nhọc một đời làm chi,

[1:02:32]tội lỗi một đời làm chi, hơn thua tranh giành một đời làm chi, rồi chết cũng buông xuôi hết, không có đem theo gì được. Cái đó không phải là cái giá trị để đem theo." Đó mình nhắc cái đó. Hoặc là cái người mà họ họ họ ganh tỵ cũng vậy, thấy người khác giỏi hơn cái trong lòng cứ khó chịu, ganh tỵ. Mình nói: "Thôi, ganh làm chi, chết rồi cũng có còn cái gì nữa đâu mà, đâu phải sống đời để mà ganh tỵ đòi hơn người khác." Mình lấy cái chết ra cảnh tỉnh người ta, đôi khi người ta giật mình lại. Hoặc là nóng giận cũng vậy, ừm có người cứ phùng mang trợn mắt lên. Nếu mà lúc đó mình chỉ là cái cơn sóng thần người ta nằm chết

[1:03:07]la liệt á, nói hồi nãy cái ông mà ổng nằm chết trên TV cái nằm mà ngổn ngang đó, đầu người này gác lên cổ người kia, nằm ngổn ngang hết, mình nói cái ông mà nằm gác chân lên cái cổ của cái bà đó đó, ông đó hồi hồi 5 phút trước khi sóng thần tới ổng cũng đang nóng giận như anh bây giờ. À. Sóng thần vô một cái giờ ổng nằm còng queo, ổng sưng ổng phồng, tức là sưng phồng lên cả người nằm gác bả, giống vậy. Nói vậy giật mình liền, tức là lấy cái chết ra để cảnh tỉnh con người cũng hay lắm, cũng hay lắm chứ không phải là không. Cho nên là nên thường suy tư về cái chết cũng là một cái pháp tu, mà trong đạo Phật gọi là tử niệm.

[1:03:42]Hãy suy tư về cái chết, đối diện về cái chết cũng là một pháp tu rất là hay. Nên thường á người ta lảng tránh cái chết, vì cái chết là một cái điều không có gì hay. Và cái điều đáng để sống chính là cuộc sống, chứ điều đáng để sống không phải là cái lúc mình chết, chết là chấm dứt, là đau khổ, nên người ta tránh né. Nhưng không ngờ chúng ta tránh một cái mà ai cũng phải phải tới. Bây giờ thôi chi bằng chúng ta đối diện trước, chúng ta suy nghĩ về nó trước, để chúng ta có cái chuẩn bị trước vẫn là hay hơn. Mà khi mình đối diện với cái chết, mình đã suy nghĩ về cái chết như vậy thì tự nhiên mình ngộ ra được nhiều điều, nhiều điều trong cuộc sống này.

[1:04:20]Ví dụ chúng ta hãy sống như là ngày mai không còn được, không còn được sống. Hãy sống như vậy. Hãy sống ngày hôm nay như là ngày mai ta không còn được sống nữa. Hãy sống như vậy rồi sẽ thấy tự nhiên mình mình trở thành thánh liền, sống đẹp vô cùng. Chúng ta hãy thử tưởng tượng ngày mai chúng ta chết hết. Nói vậy không phải trù đâu nha, mình tưởng tượng. Tưởng tượng như ngày mai tất cả chúng ta chết hết, thì ngày hôm nay chuyện gì mình phải làm? Ngày hôm nay chuyện gì mình phải làm?

[1:04:51]Cái chuyện phải làm ngày hôm nay là không còn ráng làm để dành tiền nữa, phải không? Mà cái chuyện ngày hôm nay phải làm nếu biết ngày mai mình chết là cái gì? Là viết email, bấm máy, điện thoại, nhắn tin là: "Từ giã thôi, trước có gì giận hờn bỏ qua cho tôi nha." Ờ, rồi cái người khác là: "Ở đây ờ ờ tôi để dành cho anh ít cái quà nằm ở trong nhà, mai tôi chết tôi không đem kịp anh nhớ tới lấy giùm." Tức là nói chuyện tình cảm không à, đúng không? Đúng không? Tức là nếu biết mai mình chết ngày hôm nay mình xử sự toàn là chuyện tình cảm tử tế với nhau không. Đúng không? Nhớ lại. Và như vậy là sở dĩ chúng ta đối xử với nhau không tình

[1:05:29]cảm bởi vì mình không nghĩ rằng ngày mai mình chết. Chỉ vậy thôi. Còn nếu mà nghĩ rằng ngày mai mình không còn được sống nữa, tự nhiên ngày hôm nay có một việc cực kỳ quan trọng là chỉ lo việc tình cảm thôi. Chuyện hờn giận, ghét bỏ, bỏ hết, chuyện tham lam ganh tỵ bỏ hết, bây giờ chỉ còn coi ai mà mình quên, mình không còn nhớ, mình đã sơ suất trong đối xử thì lật đật đối xử cho xong ngày hôm nay cho hết để ngày mai mà mà thanh thản ra đi. Đó cái tâm lý như vậy. Nên vì vậy, trong đạo Phật cái pháp tu gọi là tử niệm á, đối diện với cái chết á là pháp tu rất là hay. Làm cho chúng ta nghĩ như vậy rồi ráng sống tử tế với

[1:06:05]nhau, không còn có cái hơn thua cố chấp vô lý nữa. Vậy, ừm.

[1:06:14]Bây giờ không phải là ngày mai, nhưng mà biết chắc rằng lúc nào đó mình phải chết. Thì chúng ta nghĩ chúng ta chúng ta nên làm cái gì từ bây giờ? Hử? Nếu mà mình biết rồi ai cũng phải chết, thì bây giờ mình lo làm cái gì từ bây giờ? Lo tu! Tu nha! Lo tạo được cái công đức để đem đem đi về cõi bên kia. Tại đi về cõi bên kia mình không đem theo được gì hết. Tất cả đều bỏ lại nha, tất cả đều bỏ lại. Dù có ai mua cho mình cái hòm thiệt đẹp rồi sao? Cũng bỏ lại, cũng không vác cái hòm đi qua bên kia thế giới được, mà chỉ mang được cái công đức. Vì vậy, khi mà ý thức rằng ai cũng phải chết, là chúng ta bây giờ ráng từng giờ từng phút mà bòn mót cái công

[1:06:58]đức, làm bao nhiêu điều phước, đối xử tử tế với con người, và lạy Phật lia lịa. Lia lịa, hy vọng để được Phật rước nha, thế còn không thì. Rồi cái người đó, bình thường không để ý tới cái chết đó, mà sống bình thường với nhau như vậy á, thì thường họ giành nhau cái gì? Dành nhau vật chất trước. Rồi cái có những người đó khi mà cái vật chất nó không còn quá nặng, ví dụ ai cũng đủ ăn đủ mặc rồi, thì chuyển qua giành nhau cái gì? Dành nhau uy tín, ha? Tranh nhau hơn nhau về ý kiến, về tư tưởng, về quan điểm, tức là chuyển qua những cái tinh thần. Còn lúc mà đói rách hết á thì giành nhau miếng ăn, miếng mặc.

[1:07:39]Mà đời sống xã hội tăng lên rồi, thì chuyển qua giành nhau cái thuộc về tinh thần. Dành nhau tình cảm, cái người này yêu tôi chứ không phải yêu bà, yêu bà chứ không phải yêu tôi. Rồi này ý kiến tôi hơn, ý kiến nọ hơn, đó lúc đó giành nhau thuộc về cái lĩnh vực tinh thần. Nhưng mà bản chất vẫn là là muốn hơn người khác, là không chịu nhường cho người khác hơn mình. Cái cái gốc vấn đề nằm chỗ này: là không chịu nhường cho người khác hơn mình. Gốc nằm nhiêu đó. Và đó là phàm phu. Mà bây giờ nếu trong tâm ai có cái điều này, là nếu trong ai đó có cái tâm lý trong lòng là thích cho người khác hơn mình, thì xin thưa, người đó có bản chất làm thánh.

[1:08:24]Ha? Vậy trong tâm ai có điều đó, giơ tay lên?

[1:08:33]À nếu phàm phu bình thường thì không bao giờ mình nhường cái hay cái tốt cho người khác, muốn mình là số một, mình hơn hết. Mà nếu trong tâm ai lại xuất hiện cái tâm lý ngược đời là muốn người khác hơn mình, thì người đó có cái chất làm thánh ở trong tâm. Người đó được chư Phật, chư Thiên yêu mến. Ai có không? Giơ tay lên. Hơi hơi. Không, tu riết lâu bắt đầu cũng có hơi hơi rồi phải không? Hơi hơi rồi đó, hơi hơi mà chưa nhiều. Muốn giơ tay nhưng mà sợ lát nữa mình giành cái thôi rút tay lại. Là cái người nào mà có cái tâm lý kỳ lạ là thích nhường cái hơn cho người khác, thì người này có cái mình nói là có cái

[1:09:12]chất làm thánh, hay mình nói là có cái máu làm thánh á. Nó là máu T, máu này máu T. Thường thường đó là máu tốt nhất là máu gì? Máu O là có thể cho ai cũng được, mà ngại nhất là máu máu dê, nhưng mà mà cái máu máu T là máu làm thánh thiệt á, là thích nhường cho người khác những điều tốt thôi. Là khi mà có vật chất thì muốn nhường vật chất, khi có danh dự thì muốn nhường cái danh dự, thậm chí là mình có thể nhường cái sự chiến thắng cho người người khác á. Trong một mẩu truyện là "Những nét đẹp tâm hồn", ở trong Internet nó có câu chuyện thế này: là "Hai lần chiến thắng". Là trong cái trường phổ thông đó thi thi chạy đua,

[1:09:50]chạy đua marathon, chạy đua thể dục, thì cái thằng bé đó nó đẹp trai, hiền lành, đạo đức và khỏe mạnh, nên cái vòng thứ nhất nó chiến thắng. À gia đình mừng reo tung lên trên khán đài. Bắt đầu hôm sau chạy vòng thứ hai, thì nó chạy nó dẫn đầu, cũng tiếp tục dẫn đầu, nhưng bỗng nhiên về gần tới đích nó chạy chậm dần chậm dần chậm dần dần rồi cái thua luôn, nó thua luôn tới năm sáu người. Thì ba mẹ nó, ủa, lúc mà khi mà xong mọi việc ba mẹ nói: "Ba thấy con là con vẫn dư sức để vượt lên. Tại sao con đuối sức?" Nó: "Dạ không, con thắng một lần rồi, bữa nay con thấy bạn đó để bạn đó thắng." Và câu chuyện đó ngang đó ngừng lại, cái tựa là là "Hai lần chiến thắng".

[1:10:31]Tại lần thứ nhất là mình chiến thắng về thể lực bạn bè, nhưng lần thứ hai mình chiến thắng được cái tâm, tâm ích kỷ hơn thua của mình. Cái chuyện gọi là hai lần chiến thắng. Và thằng bé đó có máu máu T trong người. Máu T trong người.

[1:10:47]Ở đây có ai có máu D không?

[1:10:51]Có mấy cái máu mà rất là đáng ngại: thứ nhất là máu D và thứ hai là máu G, máu ghen á, máu D. Người nào như vậy xin mình dán cái cái giấy trong da mình á: "Xin đừng chích, muỗi xin đừng chích vì đây là máu máu G và máu máu D." Đây muỗi đừng chích. Cái người nào mà mình thấy ai hơn mình á mà lòng mình thật sự vui mừng, mà không phải mừng gượng gạo á, người đó thật sự là có máu làm thánh á. Chứ thường thường ví dụ như à mình nghe nói: "Ồ, cái người này là được thầy thưởng cho cái phần thưởng cao quý", cái mình: "Ồ, chúc mừng chị nha!", tay thì vỗ miệng thì cười nhưng mà trong lòng thì không thật vui.

[1:11:29]Tức là cái gượng gạo thì người này không phải là thật lòng, vẫn chưa phải là máu T, chưa phải. Hồi nãy là chúng ta nói đó là mình có cái máu mà thích nhường cho người khác, có cái tính thích nhường người khác, đó là có chất làm thánh á. Tuy nhiên, cái gì cũng nhường coi chừng mang tội.

[1:11:47]Ví dụ sao? Ví dụ bây giờ mình nhường cái diễn đàn của mình cho một người mà cái người đó là người sẽ kích động điều xấu, điều hận thù cho mọi người khác. Họ đứng lên trên diễn đàn họ cầm micro rồi họ nói chuyện xấu không, thì cái việc mình nhường diễn đàn vậy là sao? Là một sai lầm, mình sẽ mang tội. Hoặc là trong một cái cơ quan, khi mà bầu cái chức vụ, mình nhường mình nhường cái chức quan trọng cho cái người tham lam, ác độc thì mình mang mang tội. Những cái nhường đó là trật lất. Hoặc là mình đề cao, mình nhường cái uy tín của mình cho một người kém đạo đức, thì mình sao? Mình cũng mang tội.

[1:12:26]Vì khi mình nhường cái uy tín đó rồi cái người xấu đó họ sẽ được nhiều người nghe theo, tin theo và họ làm bậy, họ lợi dụng uy tín đó họ làm bậy. Những cái nhường nhịn đó là là sai lầm. Hồi nãy là chúng ta nói lấy cái chết để cảnh tỉnh con người, nhưng sự thực có nhiều cái điều mà con người ta mưu tính vượt hơn cái chết, cho nên cái chết không làm người ta sợ. Có nhiều điều mà cái chết không làm người ta sợ, vì người ta đã tính những chuyện qua khỏi cái chết luôn. Ví dụ như bây giờ có một ông giàu có, nói: "Thôi anh làm chi giàu, rồi chết rồi đâu có đem theo?" Nói: "Không, tôi đã viết lại gia tài, viết lại di chúc rồi.

[1:13:03]Là sau khi chết gia tài tôi sẽ làm việc này cho đứa này, cho đứa kia hết rồi." Bây giờ nói cái chết ổng có sợ không? Không. Ổng vẫn tiếp tục làm giàu, ngày nào còn sống cứ làm giàu, bởi vì gia tài sẽ con ổng hưởng, cháu ổng hưởng. Tức là cái tham nó vẫn truyền đi. Vẫn truyền đi chứ không hết. Nên những người đó mà đem cái chết ra hù, không hề sợ, không hề sợ. Hoặc là bây giờ có một ông giáo chủ, ổng phát triển cái giáo phái của mình, mà bây giờ nói: "Trời, ông làm chi ông chết bây giờ?" Ổng nói: "Không, chính vì lo cho ngày tôi sẽ chết nên tôi phải lo, tôi phải cày, tôi phải hoạt động để sau khi tôi chết rồi giáo

[1:13:37]phái của tôi vẫn tiếp tục phát triển và tồn tại." Nên cái người đó mà càng nói cái chết chừng nào thì họ càng cày như điên chừng nấy, cày như điên, nên có những người không sợ. Với những người mà không có mưu tính chuyện lớn, cái chết sẽ làm người ta sợ. Nhưng cái người mà họ mưu tính chuyện lớn, thì đúng là họ đã thường nhìn qua khỏi cái chết rồi, họ đã tính mọi chuyện sau cái chết hết, nên càng nói cái chết chừng nào càng hối họ làm dữ dội chừng nấy. Họ bươn tới chừng nấy. Hoặc là một lãnh tụ cũng vậy, một lãnh tụ quốc gia thì họ phải luôn luôn sắp xếp mọi việc của quốc gia sau khi họ chết, họ sắp hết.

[1:14:08]Mà mình càng đem cái chết ra hù họ chừng nào họ càng làm việc dữ dội chừng nấy, để họ ráng làm để sau khi họ chết thì mọi việc được được yên ổn, được tốt đẹp. Nên có những trường hợp mà lấy cái chết hù họ không sợ. Ừ, nên nó có những cái điều vậy, mà cái sự phấn đấu hoặc cái hơn thua của họ vượt khỏi giới hạn cái chết, như vinh quang, cái sự nghiệp, cái tiếng tăm, vân vân. Ừ. Thì đối với những hạng người mà cái chết không cảnh tỉnh họ, càng nói cái chết chừng nào họ càng bươn tới chừng nấy, càng làm như điên chừng nấy, thì chúng ta lấy cái gì để cảnh tỉnh? Lấy cái gì để cảnh tỉnh họ? Đúng, ta lấy cái nghiệp, cái tội phước, cái nhân quả. Cái đó để cảnh tỉnh họ.

[1:14:49]Tại con người này họ có cái nhìn qua khỏi cái chết rồi. Bây giờ chúng ta cho họ biết là sau cái chết còn có luân hồi, có nhân quả. À, thì những điều họ làm thì ảnh hưởng đến cuộc đời sẽ ra sao, và ảnh hưởng đến những kiếp sau của họ sẽ ra sao. Rồi phân tích cho họ biết, thì chính nhờ họ hiểu được cái luân hồi, cái sinh tử, cái nhân quả như vậy thì họ họ sáng ra. Tức là không phải là cái vinh quang, cái tiếng tăm mà họ làm bất chấp thủ đoạn để để lại sau khi họ chết là xong đâu. Quả báo sẽ theo họ, sẽ xử lý họ tiếp tục ở những kiếp sau. Nếu bây giờ họ bất chấp thủ đoạn để họ làm mọi điều mà họ đạt được

[1:15:27]vinh quang, thì sau này họ sẽ trở thành con người hèn hạ,

[1:15:33]nghèo khó, khốn khổ, bị mọi người người ta ta nguyền rủa, vân vân, để cho họ thấy cái ảnh hưởng của nhân quả nó tồn tại vĩnh viễn như vậy. Thì nhờ như vậy thì họ sẽ tỉnh ra lại. Chứ còn nói cái chết đối với hạng người mà có cái tâm lớn, cái trí lớn họ không sợ, tại họ đã chuẩn bị hết rồi. Nhưng mà nếu nói tới nhân quả, cái luân hồi, cái ảnh hưởng, cái phước đức, cái tội lỗi, họ sẽ từ từ họ tỉnh ra liền. Mà những vị Bồ Tát cũng vậy, là những vị mà họ nhìn cái luân hồi mấy ngàn năm tới như trước mắt á. Mình nói kiếp sau là chuyện mơ hồ, mình nói năm tới, hai ba năm á thì còn nghe dễ, nhưng mà nói tới kiếp tới nữa,

[1:16:11]kiếp tới nữa mình nghe chuyện nó mơ hồ, huyền hoặc á. Nhưng mà một vị Bồ Tát ngồi đây nhúc nhích một cái tay, nhúc nhích cái chân, làm một hành động là thấy cái ảnh hưởng của nó tới một ngàn kiếp sau, thấy trước á, biết trước á. Cho nên các vị đó họ nhìn suốt hết vấn đề và phải đem cái trí của Bồ Tát đó để cảnh tỉnh những con người có tham vọng lớn, có trí tuệ lớn mà cái nhìn của họ, cái sự nghiệp của họ, cái mưu sự của họ vượt khỏi giới hạn của cái chết. Cho nên trong trường hợp các tỳ kheo đó, Đức Phật chỉ đem cái chết để cảnh tỉnh, nhưng mà chúng ta biết là Đức Phật nói một cái câu đó đơn giản bởi vì trong bối cảnh các vị vừa mới

[1:16:49]đói gần chết và sau cái cuộc tranh cãi, tâm các vị đã tụt dốc xuống cạn cợt, nên Đức Phật nói rất đơn giản. Nhưng mà ngày hôm nay khi chúng ta học bài kệ này, ta phải hiểu sâu hơn là sự tình là con người ta đã có những cái mưu sự, những tính toán xa hơn cái chết. Mà lúc đó lấy cái chết để cảnh tỉnh người ta không sợ, mà chỉ lấy nhân quả, nghiệp báo cảnh tỉnh thì lần lần người ta ngộ ra, người ta sẽ điều chỉnh cái cuộc sống, cái nghiệp của người ta, ha? Vì cái tranh hơn thua mà họ đã cố chấp, đã chia rẽ tăng đoàn là cái tội nè, chia rẽ con người là cái tội nè, chia rẽ chư Thiên là cái tội nè, bất kính với Phật là cái tội nè, bất tuân bậc trưởng thượng là cái tội nè.

[1:17:31]Thì vô số cái tội mà họ đã gây ra trong cái hàng loạt đó thì kiếp sau cái quả báo chờ đợi cho họ là gì? Là sứt môi, là đọa làm súc sinh, là nghèo khó, là bị khinh rẻ,

[1:17:43]mình cứ hù nhiều cho người ta sợ. Nói mấy cái gì mình nhìn ra mà thấy xấu là mình nói hết, biết người ta sợ xấu mình nói, cái người mà gây chia rẽ tăng đoàn nè, gây chia rẽ loài người, gây chia rẽ trời, bất kính chư Phật, bất kính bậc trưởng thượng, kiếp sau là đi cà nhắc một chân, chân cao chân thấp, nghe sợ liền. Ai gì sợ chứ chân đi cà nhắc, chân cao chân thấp là ớn liền ha, hoặc là tóc chỉ mọc nửa bên, mọc một bên. Nói vậy là sợ liền không dám gì hết trơn. Nói tại sao tóc mọc một bên? Bởi vì anh bênh một bên anh bỏ một bên là tóc mọc một bên.

[1:18:17]Nhưng mà muốn đừng có tranh cãi hơn thua thì chúng ta phải để ý điều này chút xíu. Thứ nhất là đừng kết tội người khác rộng rãi nha, đừng kết tội người khác, nghĩa là hoàn toàn không kết tội là tốt nhất, và cứ nhìn ai cũng thông cảm rồi mình chỉnh sửa thôi. Mà thứ hai là đừng có kể cái lỗi người khác ra rộng rãi dù cho người ta thật sự có lỗi. Ừ, thứ ba là đừng để cái điều bất hòa lan xa, đừng để cho người ngoài cuộc biết, những người trong cuộc họ biết rồi từ từ họ xử lý với nhau. Thứ tư là nên tập nhường cái phần đúng cho những người khác, ví dụ trong lúc tranh cãi nhau như vậy thôi mình nhường:

[1:18:52]"Thôi rồi huynh đúng rồi tôi sai, tôi xin lỗi sám hối nha." Rồi, xong. Chỉ trừ đừng có nhường những cái điều mà ta vừa nói là nhường cho kẻ ác diễn đàn, nhường cho kẻ ác uy tín mà thôi. Thứ năm là nên tập từ bỏ ý của mình để nhận lấy ý của Phật, ý của thầy mình, tại vì dù sao Phật hoặc là thầy mình phải sáng suốt hơn mình. Nhớ vậy, nên tập bỏ ý mình. Thứ sáu là tập nghĩ đến lúc chết, nghĩa là khi cái chết chấm dứt mọi chuyện, nó không đáng để bây giờ những giờ còn sống quý giá như thế này chúng ta không chịu thương yêu nhau mà cứ lo cãi lẫy nhau, kết tội nhau, đó nghĩ đến cái chết, thứ sáu. Cái thứ bảy là chúng ta tập nghĩ đến quả báo mang theo sau

[1:19:34]khi chết, là chết chưa phải hết, tội phước còn mang theo. Bây giờ chúng ta mang theo cái gì bây giờ cứ ngồi mà cãi hoài, ráng mà sống thương yêu, tạo công đức để mang theo được những điều tốt lành đi qua, phải không? Rồi cái thứ tám là nghĩ đến vận mệnh chung của Phật pháp, của thế giới nên không có tranh cãi nữa, mình nghĩ đến là Phật pháp cần sự đoàn kết, thế giới này cần thương yêu, đoàn kết, hòa bình cho nên đừng tranh cãi nữa. Chúng ta nghĩ đến những điều lớn và vì vậy là những điều nhỏ nhặt nó không có làm cho tâm hồn ta lung lay, cố chấp, hiềm hận, hơn thua, hung dữ nữa, vì chúng ta nghĩ đến những điều lớn hơn,

[1:20:10]cần đạo Phật, Phật pháp có sức mạnh, cần thế giới thanh bình, đất nước được ấm êm nên không tranh cãi, không hơn thua, không chống ai, không kết tội ai, phải không? Tâm mình mênh mông thì những điều lặt vặt như một hạt bụi không làm nhúc nhích như vậy. Và cũng tập cái tâm từ bi, khi tâm từ bi lớn rồi thì ta cũng dễ tha thứ, dễ nhường nhịn. Chúng ta có một bài thơ nho nhỏ để nói lên cái ý này: Cái chết sẽ chấm dứt những điều ta hơn thua, nhưng quả báo không mất khi gây nghiệp tranh đua. Vì vậy hãy từ bỏ tâm nhỏ hẹp của mình để nghe lời dạy dỗ từ Đức Phật cao minh. Mỗi ngày quỳ trước Phật phát lời nguyện thương yêu,

[1:20:57]nguyện hiền lành chân thật, thương chúng sinh rất nhiều. Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[1:21:06]À, thì trước Tết có một người có một số câu hỏi mà thầy chưa trả lời, giờ thầy trả lời. Nhưng mà trước khi trả lời thì mời mọi người nghe một bài nhạc là bài Ánh Trăng, bài này là thầy phỏng theo thơ của nhà nhà thơ Nguyễn Duy mà thầy mới phổ nhạc và Quang Lý hát, nghe rụng rời tay chân. Mời nghe chút

[1:21:43]xíu.

[1:22:10]Bé thơ đùa trên sông, hát vang vang giữa đồng. Chiến tranh cầm tay súng, ánh trăng là cõi lòng. Hòa vui theo nước non, tình thiên nhiên sắt son, như trong mối lương duyên, không quên ánh trăng thiền.

[1:22:43]Từ ngày về thành phố, quen ánh sáng kinh đô, vầng nguyệt nào qua ngõ như khách bước bơ vơ.

[1:23:05]Rồi một lần điện tắt trong bóng tối hoang sơ, mở cửa tìm cơn gió, bỗng thấy ánh trăng mờ. Tìm lại thời thơ ấu, nhớ thương ngập cõi lòng, ruộng đồng và con sóng, suối reo qua cánh rừng.

[1:23:30]Vầng trăng không nói năng cho đêm sáng mênh mông, cho ta khóc ăn năn bao năm tháng vô tình. Giờ chỉ mong đứng yên cùng vầng trăng tỏa sáng, như yêu hết tinh cầu, quên năm tháng u sầu, như giây phút ban đầu loài người thương mến nhau.

[1:24:45]Bé thơ đùa trên sông, hát vang vang giữa đồng. Chiến tranh cầm tay súng, ánh trăng là cõi lòng. Hòa vui theo nước non, tình thiên nhiên sắt son, như trong mối lương duyên, không quên ánh trăng thiền.

[1:25:18]Từ ngày về thành phố, quen ánh sáng kinh đô, vầng nguyệt nào qua ngõ như khách bước bơ vơ. Rồi một lần điện tắt trong bóng tối hoang sơ,

[1:25:46]mở cửa tìm cơn gió, bỗng thấy ánh trăng mờ. Tìm lại thời thơ ấu, nhớ thương ngập cõi lòng, ruộng đồng và con sóng, suối reo qua cánh rừng. Vầng trăng không nói năng cho đêm sáng mênh mông, cho ta khóc ăn năn bao năm tháng vô tình. Giờ chỉ mong đứng yên cùng vầng trăng tỏa sáng, như yêu hết tinh cầu, quên năm tháng u sầu, như giây phút ban đầu

[1:26:35]loài người thương mến nhau.

[1:26:45]Bây

[1:27:05]giờ thầy trả lời, hồi cái năm ngoái trước nhiều quá, thôi ráng kiên nhẫn nha. "Con có tượng Phật bên đình bỏ bị gãy đầu con đem về lấy keo dán lại và thờ. Xin thầy thờ được hay không hay là thỉnh tượng khác về thờ?" Miễn miễn đẹp là thờ à, nếu mà xấu quá thì thôi mình cất ở chỗ khác nha. Thấy trong kinh Nhật tụng của chùa Phật Quang không thấy nói tới Phật A Di Đà, mà quý thầy khác thì hay khuyên là niệm Phật để vãng sinh về cõi Phật. Rồi có người trong nhà, người thân qua đời, sau khi chôn ba ngày người ta phải làm lễ cúng mở cửa mả. Cái mở cửa mả là thế này. Tức là quan niệm ngày xưa bên Trung Hoa là cái người chết họ không

[1:27:40]biết mình chết, nên đến khi mà chôn vào cái họ theo cái xác họ, họ ở trong bị chôn trong mộ, nên phải làm cái lễ mở cửa. Lúc ấy cái hồn họ, họ mới biết rằng họ đã chết và họ nhờ cái mở cửa mả họ đi ra. Từ đây họ mới tự tại, họ mới đi nơi này nơi kia được, là quan niệm ngày xưa. Nhưng sự thật không phải vậy. Sự thật là người chết á là đa phần người ta biết mình chết liền, hồn người ta thoát ra liền. Chỉ có trường hợp mà không biết mình chết là thế này, là cái người bị hôn mê, họ chìm sâu trong hôn mê rồi lúc đó họ chết luôn thì đúng là họ không biết họ chết nha. Họ cứ nhập nhoà, thực hư không rõ cho đến thật dài một thời

[1:28:13]gian sau rồi họ mới biết à rõ ràng họ đã chết thật rồi. Và bàn thờ họ kia, người thân đang khóc lóc, vĩnh viễn không gặp lại nữa thì chỉ có hạng người đó thôi. Chứ bình thường người ta chết người ta biết liền à, biết mình chết liền. Còn à cái gọi là niệm Phật để vãng sinh á, thật ra chữ niệm có nghĩa là nhớ. Chúng ta nhớ Phật có ba cách để nhớ. Một là nhớ cái danh xưng, cái danh hiệu của Phật mà chúng ta thường hay hay đọc lên là Nam Mô A Di Đà Phật. Cách thứ hai để nhớ Phật á là chúng ta thường nhớ những lời Phật dạy, vì nhớ Phật nên chúng ta nhớ luôn là Phật đã dạy những điều gì. À cái nhớ Phật thứ ba cao cấp hơn nữa là luôn làm

[1:28:48]theo lời Phật dạy, thực hành theo lời Phật dạy. Tức là có ba cái cấp độ để gọi là nhớ Phật. Nhớ tức là niệm á. Thứ nhất là chúng ta thường hay nhớ cái tên của Phật, cái cấp độ cao nữa là chúng ta nhớ những lời Phật dạy, và cấp độ cao nhất là luôn luôn thực hành lời Phật dạy. Thì ai mà được tới cấp thứ ba là bảo đảm vãng sinh, chết Phật rước liền. Hai vợ chồng con cùng thờ Phật Quan Âm được không? Được không? Được. Ngộ ha, hỏi ngộ. Có người cự thầy, nói rằng: "Theo sử á, thầy tin sử học mà thầy không tin kinh. Tại trong kinh thì nói ơ có Phật này Phật kia, còn thầy lại nói theo sử thì không có." Ờ thì tin, mới nói:

[1:29:33]"Người viết sử là người phàm, mà sao thầy lại tin cái người phàm viết sử hơn là tin kinh?" Thầy nói: "Đúng, nếu mà cái người mà viết kinh mà là thánh thì tin liền. Nhưng mà thầy sợ cái người mà đặt kinh á, nhiều khi kinh chen vô cũng là người phàm luôn. Mà cái người phàm đó không bằng cái người phàm viết sử, tại cái người phàm viết sử họ có tinh thần khoa học. Còn cái người phàm mà viết kinh, đặt kinh ra đó mới đáng sợ. Họ đặt điều không hề có, dựng lên thành quyển kinh. Nhiều điều họ viết đều đặt là tựa là kinh, ví dụ chúng ta nghe kinh Địa Mẫu này kia nọ vân vân, ai cũng đặt mình là kinh. Nhưng mà dựng lên những điều không có căn cứ,

[1:30:07]chỉ theo trí tưởng tượng của mình thôi. Thì cái người phàm mà viết kinh nó mới đáng sợ, còn cái người phàm mà viết sử coi vậy chứ đáng kính lắm, bởi vì họ có tinh thần khoa học. Nên thầy quý trọng cái người có tinh thần khoa học hơn là vậy. Còn nếu là thánh thì thôi khỏi bàn." Phải không? Có người hỏi: "Thưa thầy, con hỏi thẳng xin thầy đừng buồn. Nhiều lần con thấy các vị tăng hút thuốc lá. Con là một Phật tử cảm thấy khó chịu, huống hồ những gì ngoại đạo, huống người ngoại đạo. Ngày Phật còn tại thế có lẽ con người chưa biết hút thuốc. Giả sử nếu có kết tập giới luật thì theo thầy có nên đưa vấn đề là đừng, cấm hút thuốc hay không?

[1:30:40]Bên Thái Lan, văn phòng Phật giáo đã đề cập đến vấn đề này rồi." Đây cũng là vấn đề ha, vấn đề. Thôi, nói chung là trong thời đại văn minh ngày nay thì thầy tu hay không thầy tu gì cũng không nên, không nên hút thuốc nữa. Không nên hút thuốc, đó là văn minh trước cái đã, chưa nói tu làm thánh ha. Làm con người văn minh thì thôi đừng hút thuốc cái đã.