[0:14]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:34]Mời quý thầy, quý Phật tử ngồi xuống.
[0:41]Kỳ tới chúng ta nói chuyện, học cái đề tài là nói chuyện với giới trẻ nha.
[0:51]Hôm nay chúng ta học cái bài là nói chuyện về chủ đề nhân quả trong cái loạt bài hoằng pháp. Thì cái nói chuyện này cũng là một dạng chúng ta đàm đạo với với người, chủ yếu là những người Phật tử. Mà đối với những người Phật tử mà chưa biết đạo nhiều càng tốt. Tức là những cái bài của chúng ta là vậy, hầu hết là cái đề tài là chúng ta nói chuyện với những người chưa có hiểu nhiều về đạo.
[1:20]Thì hôm nay chúng ta gặp một người nào đó khi họ vào chùa hoặc là chúng ta đi đâu đó chúng ta gặp, chúng ta gợi chuyện để nói, chúng ta chủ động bắt chuyện để nói và nói vào nhân quả luôn. Là có thể quý thầy thấy Phật tử đến chùa hoặc là mình đi mua món đồ cũng vậy, nói qua vài câu sàm sàm cũng nói được vài câu nhân quả với họ. Nhưng mà dĩ nhiên là đôi khi chúng ta không có cơ hội để nói dài cả một buổi đàm đạo, có khi chúng ta chỉ nói được vài ba câu, có khi chúng ta nói được 5 phút, 10 phút, có khi mình nói được một, hai tiếng đồng hồ là tùy cái duyên của mình. Nhưng mà chúng ta phải tập nói về đề tài nhân quả. Tại sao vậy?
[1:57]Bởi vì luật nhân quả, cái giáo lý về luật nhân quả là một giáo lý hết sức là quan trọng trong đạo Phật. Tất cả mọi giáo lý của đạo Phật đều đặt trên nền tảng nhân quả. Do đó một người hoằng pháp giỏi phải là một người cực kỳ hiểu biết về nhân quả.
[2:16]Sau này cũng vậy, khi chúng ta bước ra chúng ta đi làm công tác hoằng pháp thật sự, chúng ta sẽ giảng nhiều đề tài khác nhau nhưng mà cái yếu tố nhân quả luôn luôn nó bàng bạc chi phối, bàng bạc chi phối hết tất cả. Chúng ta rời xa nhân quả nửa bước là chúng ta rất dễ rơi vào tà kiến.
[2:35]Ví dụ như có một lần cái tôi nói chuyện với một vị thầy, ông thầy này thì ổng học về tâm lý học nên ổng nhìn vấn đề cái gì cũng qua tâm lý học, còn chúng ta thì chúng ta nhìn vấn đề gì cũng qua nhân quả. Thì lúc nói chuyện có một điều là có một số người Phật tử vì một lý do gì đó đã bỏ đạo Phật đã đi theo một cái tôn giáo khác. Thì tôi có nói câu này, tôi nói: cái người mà bỏ đạo Phật mà đi theo đạo khác nửa chết khó chết. Chết cứ nằm nằm đó hoài không chết được. Và thì ông thầy đó ổng lật đật ổng trả lời liền, ổng nói: bởi vì lương tâm cắn rứt. Tức là ổng nhìn vấn đề tâm lý á. Còn tôi thì nói:
[3:17]không, bị tổn một cái âm đức, bị tổn một cái phước sâu xa bên trong, cho nên nằm đó dằn vặt không chết được. Thì tôi nói theo nhân quả, còn ông thầy ổng nói theo tâm lý. Thì tôi nhìn thẳng vào ông thầy, tôi phát hiện ra là ông không nhìn tới được nhân quả. Ừm ông cái tâm cái khả năng của ông chỉ nhìn tới cái tâm lý đó thôi dừng lại chứ không vượt qua khỏi đó để nhìn cho tới cái gốc của nhân quả đã chi phối. À. Thì trong giáo lý của chúng ta sau này cũng vậy, chúng ta sẽ hiểu nhiều điều, sẽ dạy dỗ nhiều điều, nhưng mà cái quan trọng nói cái gì phải nhìn cho tới nhân quả. Ví dụ như khi mà một người tu hành và chúng ta thấy họ
[3:58]nhập được định hoặc có thể họ đắc đạo thì chúng ta bàn với nhau, hỏi nguyên nhân tại sao người đó đắc đạo? Chúng ta nói: tại vì người này tinh tấn, à tại vì người này được nhiều điều kiện thuận tiện, được thầy lành bạn tốt, vân vân. Chúng ta nói những câu đó đều chưa tới được nhân quả. Phải nói cho tới nhân quả. Và đây cũng là cái đặc tính của Đức Phật. Vào thời xưa vậy, mỗi khi mà có một vị đắc đạo rồi ai hỏi Đức Phật là vì sao mà vị này được đắc đạo thì Đức Phật không bao giờ trả lời
[4:32]là tại vì người đó đã tinh tấn, người đó đã tu pháp môn này, người đó đã theo ông thầy kia, không bao giờ. Đức Phật chỉ trả lời là bởi vì một kiếp nào đó vị đó đã từng cung kính cúng dường một Đức Phật nào đó, một vị Bích Chi Phật nào đó, một vị La Hán nào đó nên kiếp này được đắc đạo. Luôn luôn Đức Phật nói tới nhân quả luôn, không bao giờ dừng lại ở một cái nguyên nhân khác. Luôn luôn như vậy, chúng ta nhớ đây là đặc tính của Phật và chỉ có Phật mà thôi. Và chúng ta phải học Phật điều này. Vì sao vậy? Bởi vì luật nhân quả là tuyệt đối, Đức Phật cũng là tuyệt đối cho nên chỉ có Phật mới biết hết về nhân quả.
[5:10]Còn tất cả chúng ta hầu hết không ai nhìn thấy được hết về nhân quả, mỗi người chỉ thấy một phần nào đó mà thôi. Do đó là có một lần trong bài giảng như bài giảng Pháp Cú vừa rồi thì tôi có nói câu này: đừng bao giờ chúng ta xúc phạm tới luật nhân quả, bởi vì luật nhân quả là tuyệt đối. Cũng như chúng ta đừng bao giờ dại khờ mà xúc phạm tới Đức Phật, bởi vì Đức Phật là tuyệt đối. Nên là chúng ta càng tu càng sáng thì càng hiểu sâu về nhân quả chứ chúng ta không bao giờ biết hết về nhân quả nổi. Còn người nào hiểu sơ sơ rồi tự cho mình có thể biết hết nhân quả hoặc người nào có thể cho mình tu đến lúc nào đó thoát ra
[5:52]khỏi nhân quả thì đó là một tà kiến hết sức nặng nề. Một tà kiến đó giống như câu chuyện kể về ông già chồn. Quý quý thầy nghe chuyện ông già chồn chưa? Có nghe rồi hả? Tôi nói sơ sơ lại một chút. Tức là vào thời mà ngài Bá Trượng á, thiền sư Bá Trượng nổi tiếng thì ngài giảng đạo hay có một cái ông già lạ lạ ổng hay theo chúng ngồi nghe. Một lần đó giảng xong chúng tan hàng thì ổng đến chào ngài. Thì ngài nhìn ông già ngài cũng biết là người lạ lạ. Ngài hỏi: ông là ai? Thì ngài biết ngay là ông này rất là người không phải người thường nên ngài hỏi, thay vì hỏi: ông cần gì? Ngài nói: ông là ai?
[6:30]Thì ngài biết. Nói: thưa thưa bạch Hòa thượng, con không phải là người thường, con là con chồn ở sau núi. Vào thời Đức Phật Ca Diếp, con là một vị tăng tu hành, một vị cao tăng. Một vị cao tăng tức là người hàng tôn túc á. Một vị cao tăng thì có nghĩa là mình biết là nhiều tín đồ, đông đệ tử. Ừ. Thì có một người mới hỏi con là một bậc tu hành cao siêu đắc đạo còn bị luật nhân quả chi phối hay không? Thì con trả lời là không còn bị luật nhân quả chi phối. Thế là từ đó đến nay con bị đọa 500 kiếp chồn mà không biết cái lỗi mình mình trả lời sai chỗ nào. Tại ngày xưa ổng học cũng học cái lý Không á,
[7:07]cái gì Không, cái gì cũng Không hết rồi không nhân không quả luôn. Nên cái người mà tâm Không rồi, trống rồi thì làm gì cũng không bị tội. Ổng hiểu theo kiểu đó, đọa liền 500 kiếp. Mà mở miệng dạy cho người khác nên đọa luôn. Một mình mình hiểu thì mình mình bị tội, mở miệng nói thì người nào cũng xúm nhau tin theo kiểu đó hết, cái là nó gây thành cái họa cho đạo Phật luôn. Nên là người ta tu sơ sơ, thấy gì cũng Không rồi là tưởng nhân quả không chi phối được nữa là đọa liền 500 kiếp chồn. Bây giờ con không biết lỗi chỗ nào, xin Hòa thượng dạy cho con con biết được cái lỗi ở đâu để con thoát được thân chồn. Thì ngài nói:
[7:39]bây giờ ông hỏi lại ta. Thì ổng nói: bạch Hòa thượng, bậc tu hành cao siêu đắc đạo có còn bị nhân quả chi phối hay không? Thì ngài Bá Trượng trả lời: bậc tu hành cao siêu đắc đạo hiểu sâu nhân quả hơn bao giờ hết. Ngay câu đó ổng bừng tỉnh liền. Và ổng nói: từ đây con thoát thân chồn. Và ổng xin là ngài tống táng ổng theo lễ tăng, tức là trà tỳ đốt thiêu đàng hoàng. Cái câu chuyện như vậy cảnh báo chúng ta tới giờ phút này. Vậy mà tới giờ phút này rồi nhiều người vẫn còn chưa nhớ cái bài học đó, nhiều người vẫn còn nói sàng qua sàng lại rồi cũng né, tránh luật nhân quả. Nói rằng tu đến lúc nào đó không còn bị nhân quả chi phối. Chúng ta nhớ một điều:
[8:20]Phật cũng còn trong nhân quả. Hãy nhớ điều đó. Bởi vì Phật đắc đạo rồi chúng ta vẫn nhớ cuộc đời Ngài vẫn sao? Vẫn diễn biến theo rất nhiều thăng trầm, phải không? Vẫn có những người công kích Ngài. Thậm chí một lần Ngài trong một mùa hạ Ngài không được cung cấp lương thực đầy đủ, phải ăn cái lúa mà để dành cho ngựa. Và một lần nghĩa là một lưỡi đao hiện ra cắt cái chân Ngài chảy máu để trả nghiệp xưa. Và một lần Đề Bà Đạt Đa xô đá làm trầy ngón chân của Ngài. Chúng ta nhớ, nghĩa là Ngài cũng phải đi qua rất nhiều cái thăng trầm chứ không phải là vì Ngài đắc đạo rồi là mọi chuyện đối với Ngài tất cả đều suôn sẻ.
[8:57]Nhớ như vậy. Cuộc đời hoằng hóa của Đức Phật ở cái kiếp cuối cùng cũng rất là thăng trầm, đầy kịch tính. Những người vu khống, những người công kích đầy! Nhớ như vậy. Và đó cũng là nhân quả quá khứ. Và Đức Phật không bao giờ dùng thần thông của mình để chặn đứng những cái nghiệp quả đến với mình, Ngài chỉ dùng đạo lý thôi. Và Ngài độ ai cũng là gieo duyên, gieo nhân để tạo cái quả lành cho người ta, tức là Ngài cũng dùng nhân quả để giáo hóa, chứ không bao giờ Ngài dùng thần thông để bẻ cái nghiệp của người ta hết. Dùng nhân này để xóa nhân kia thôi, chứ không bao giờ dùng thần thông để xóa một cái nhân quả.
[9:32]Đấy nhớ như vậy. Và một bậc thánh càng cao siêu chừng nào thì càng ứng dụng nhân quả một cách xuất sắc chừng nấy. Nhớ như vậy, chúng ta nhớ điều đó. Một bậc thánh cao siêu chừng nào thì ứng dụng nhân quả một cách sắc bén, sâu sắc, xuất sắc chừng nấy, chứ không phải là một người mà tránh né nhân quả giỏi. Nhớ như vậy. Chúng ta cũng vậy, sau này khi chúng ta tu tốt hơn rồi, mình muốn độ ai mình đều quan sát nhân duyên, mình gieo nhân quả, mình hướng dẫn người ta làm những điều tốt để người ta chuyển nghiệp người ta. Luôn luôn nhìn trên nhân quả chứ không phải là ừm nói mình làm cái động tác gì đó để mà ngoài nhân quả
[10:13]mà có thể cứu cuộc đời người ta hay là chuyển hóa người ta, làm cho người ta tu mau đắc đạo, không có chuyện đó. Tất cả đều trong nhân quả hết, tất cả. Luật nhân quả thì có ba cái ưu điểm: Thứ nhất là lý giải được nhiều cái chuyện trong đời thường,
[10:35]Lý giải được nhiều chuyện đời thường. Thứ hai, làm nền tảng cho đạo đức. Và thứ ba, là định hướng cho việc tu hành giải thoát.
[10:47]Đây là ưu điểm của luật nhân quả. Tức là khi chúng ta hiểu sâu luật nhân quả rồi á thì mọi chuyện trên đời chúng ta có thể lý giải được hết. Tại sao người này thương người kia, tại sao người kia ghét người nọ. Tại sao người này chân đi cà nhắc, tại sao người kia chân hổng đi cà nhắc. Tại sao người này tay phải dài hơn tay trái, thằng kia tay trái dài hơn tay phải. Tại sao mắt người này hí con mắt bên trái, người kia mắt hí mắt bên phải vậy. Vân vân, nhiều thứ lắm. Tại sao người này đẹp trai, người kia xấu trai. Đó, chúng ta có thể hiểu. Ví dụ có thể nhìn luật nhân quả á, chúng ta có thể hiểu tại sao phân nửa
[11:21]lớp ở Thiên Khánh này cực kỳ đẹp trai, mà phân nửa lớp còn lại cực kỳ hơi đẹp trai. Ví dụ.
[11:33]Tức là mọi chuyện trên đời này chúng ta dùng luật nhân quả lý giải hết. Và nó là vô hạn. Do đó, chúng ta đừng bao giờ sợ là, "Ôi nói về nhân quả riết rồi người ta nhàm." Không bao giờ. Chỉ vì chúng ta không đủ nhìn ra cái mới, không bao giờ nhàm, không hề hết. Như bản thân của tôi cũng vậy, tôi đã viết về nhân quả khoảng ba lần. Một lần viết một bài nằm trong Kiếp chồn nói về nhân quả cũng mấy chục trang giấy. Rồi một lần viết cuốn Luận về nhân quả, lần thứ ba viết Nghiệp và kết quả. Mà tôi vẫn còn mơ ước dựng một cái giáo trình về luật nhân quả cho Phật học. Và chưa hết, đó là lần thứ tư, mơ ước cho lần thứ tư.
[12:10]Và còn mơ ước cho lần thứ năm là khi tôi về già, nếu mà còn sức khỏe, công việc rảnh rỗi hết rồi, tôi viết một lần cuối về nhân quả trước khi chết. Quý thầy cũng vậy, là từ đây cho tới suốt cuộc đời của mình, mình phải hiểu sâu nhân quả để ứng dụng tu hành. Và cũng phải hiểu sâu nhân quả để giáo hóa. Vì giáo lý nào rồi cũng không qua nhân quả, tất cả đều phải ăn khớp với nhân quả, phải phù hợp với nhân quả. Rồi luật nhân quả có cái giá trị là làm cái nền tảng cho đạo đức là sao? Là thực sự á, chúng ta thấy là tôn giáo nào cũng kêu gọi xây dựng đạo đức. Rồi những nhà lãnh đạo quốc gia nào cũng muốn xây dựng đạo đức.
[12:55]Đạo Phật chúng ta cũng muốn xây dựng đạo đức. Tuy nhiên, là nếu không có luật nhân quả, cái nền đạo đức đó khập khiễng. Ví dụ, ví dụ như một tôn giáo mà họ
[13:09]họ lấy cái lấy cái sự thưởng phạt của thần linh làm cái nền. Nghĩa là thần linh mà đẹp lòng á thì thì thần linh sẽ thưởng, còn thần linh mà không đẹp lòng thì thần linh sẽ phạt. Và như vậy người ta đi tìm cái ý muốn của thần linh để người ta thực hiện cái ý muốn đó. Thì ở những tôn giáo mà cái giáo sĩ nào á họ cho rằng, cái ông thần linh chưa bao giờ hiện ra nha, chúng ta nhớ điều đó, chả thần linh nào hiện ra hết, chỉ có mấy ông giáo sĩ hiện ra nói tùm lum. Giờ ở một tôn giáo nào đó, nếu có một ông giáo sĩ ổng hiện ra thì ổng nói là, "Thần linh muốn con người sống thương yêu nhau." Thì như vậy thì cái tín đồ tôn giáo đó là sao?
[13:51]Rất là tốt. Họ sẽ là những người đạo đức. Họ sẽ thương yêu nhau để làm đẹp lòng thần linh để được thần linh thưởng. Nhưng mà lỡ có một tôn giáo nào đó có một ông giáo sĩ hiện ra ổng nói, "Thần linh muốn chúng ta phải giết hết những người nào không theo đạo" thì đạo đó là sao? Đạo trở thành tàn bạo liền. Bởi vì họ họ tin vào ý muốn thần linh mà chưa bao giờ họ thấy mặt, mà chỉ có mấy ông giáo sĩ. Và mấy ông giáo sĩ đó khi mà nắm vai trò lãnh đạo tinh thần của tôn giáo đó rồi thì tự do suy diễn cái ý thần linh theo ý mình. Cho nên cuối cùng, dường như chúng ta không phải theo thần linh nào cả mà chỉ theo những tay những tay giáo sĩ à.
[14:30]Nếu gặp những tay giáo sĩ tốt thì không sao. Tay giáo sĩ ác rồi, lôi kéo không biết bao nhiêu con người đi vào con đường sai lầm. Rồi những nhà lãnh đạo quốc gia dân tộc cũng vậy, họ cũng kêu gọi xây dựng đạo đức. Nhưng bởi vì họ muốn khách quan, à không muốn đi vào cái tín ngưỡng, cho nên họ chỉ kêu gọi tốt mà không hứa hẹn một cái sự đền bù mai sau, không hứa hẹn là cái người tốt sẽ được thưởng gì hay không. Mà xã hội đâu có biết hết những điều tốt con người để thưởng, mà thần linh thì cũng không có để thưởng, và con người ta không thay đổi được đạo đức bao nhiêu, không thay đổi. Nghĩa là có có những người mà
[15:10]hoàn thiện bản thân mình chỉ vì thấy rằng điều đó là tốt. Ví dụ nói là, "Tôi không hại người, tôi không ích kỷ, tôi giữ gìn của cải của nhân dân, à tôi tôi tôi làm đầy tớ nhân dân, tôi phục vụ nhân dân chỉ vì điều đó là tốt, tôi không cần phần thưởng." Con số người đó một phần tỷ trên thế giới này. "Chỉ vì điều đó tốt cho nên tôi giữ đạo đức, không cần phần thưởng", những người đó chỉ một phần tỷ thôi. Còn đa phần người ta cần phần thưởng. Mà khi mà không có thần linh, không có luật nhân quả làm phần thưởng thì không có phần thưởng. Xã hội không biết hết để thưởng. Cho nên, chúng ta thấy một cái nền đạo đức mà không dựa
[15:46]vào cái tâm linh siêu nhiên cũng không có chiều sâu. Con người ta vẫn tìm cách qua mặt dư luận, qua mặt luật pháp để người ta lén lút làm những điều có lợi cho mình mà thôi. Còn chỉ có trong đạo Phật đưa ra cái luật nhân quả. Luật nhân quả này là quy luật khách quan, khách quan vượt lên cao hơn cả thần linh, vượt lên cao hơn cả pháp luật xã hội, sẽ đem lại cái quả báo tương xứng cho người ta và cái luật đó chi phối khắp không cần con người trung gian. Vì vậy, rất công bình và rất hiệu quả. Không cần ai biết, luật nhân quả vẫn chi phối tất cả. Chúng ta làm một điều trong bóng tối, có thể luật pháp không biết, thần thánh không biết có
[16:23]biết hay không biết, nhưng mà luật nhân quả sẽ xử lý hết tất cả. Nên một người mà càng tin nhân quả chừng nào thì họ càng biết kiềm chế chính mình chừng nấy. Họ không dám làm điều bậy, bởi vì sợ quả báo. Nghĩa là mình muốn chống người ta nhưng mà sợ nửa đêm nay chống mình. Mình muốn thụi người ta, mình sợ nữa người ta thọc lại mình. Vân vân. Và mình chỉ muốn cái gì? Muốn giúp đỡ người khác để làm chi? Mai mốt cuộc đời mình sẽ đỡ hơn. Cho nên, dù có thể còn ích kỷ nhưng người ta vẫn tốt với nhau hơn. Phải không? Là khi người ta tin nhân quả thì người ta vẫn tốt với nhau hơn, hơn là người ta không tin nhân quả.
[17:00]Đó là như vậy. À cái chuyện về nhân quả nói hoài không có hết. Do đó là chúng ta phải phải hiểu. Còn cái định hướng cho sự tu hành giải thoát trong đạo Phật cũng vậy, đó là cái việc mà tu tiến trong tâm linh á cũng là do phước mà tạo ra. Nếu không có phước lớn, tâm linh chúng ta không khai mở, đó là nguyên tắc. Vì sao? Bởi vì làm Thánh, phước lớn lắm mới làm Thánh được. Nếu không có phước lớn, chúng ta không thể làm Thánh được. Chỉ nói câu đơn sơ là giải thoát nhưng mà sự thực ai giải thoát tức là người đó đã làm Thánh. Mà làm Thánh thì không thể phước nhỏ được, phước phải dư để chia cho người khác nữa.
[17:39]Nhân quả rất là quan trọng trong đây.
[17:44]Nhưng có một lần, bữa hôm đi ra ngoài Cam Ranh tôi giảng, tôi có hỏi câu này, tôi hỏi, "Làm phước nghĩa là làm cái gì?" Thì câu trả lời là thế này, làm phước tức là làm cho người khác được an lạc, an tâm. Câu trả lời như đó. Rất là đơn giản. Vì sao vậy? Bởi vì thế này, chúng ta tưởng tượng lại một chút biết à. Ví dụ có một người họ nghèo, rất là nghèo khổ, không nhà không cửa, không gia đình, không gì hết. Không có cái gì hết. Cái đi buổi sáng xin được ổ bánh mì ăn, sau đó cầm cái cây đi soi những cái đống rác, đi tìm bao ni lông đi bán. Và tới trưa làm sao phải kiếm được bán được mấy ngàn để mua thêm ổ bánh mì
[18:21]ăn một cái dĩa cơm tiếp, sống tiếp tới chiều đi lục bao bao rác tiếp nữa. Thì quý thầy thử tưởng tượng là từ sáng tới trưa, lúc họ đang đi xăm xăm những cái bao ni lông như vậy, đầu óc họ an lạc hay căng thẳng? Khi mà trưa này không biết mình có cái gì ăn hay không thì căng thẳng hay là an lạc? Cực kỳ căng thẳng phải không? Và họ đi moi như vậy tới 9 giờ như vậy, 9 giờ như vậy, tới 11 giờ như vậy họ mới hy vọng là gom được một mớ bao ni lông mà đem đem bán. Nhưng bây giờ bất ngờ nghe, 9 giờ họ gặp mình, cái mình cho họ một ổ bánh mì thì từ 9 giờ tới 11 giờ họ còn căng thẳng không? Hết. Như vậy rõ ràng chúng ta nhớ, làm phước là gì?
[19:01]Tức là làm cho người khác an lạc. Làm phước là làm cho người khác an lạc. Chúng ta nhớ định nghĩa rất chính xác. Bây giờ một gia đình nó nghèo khổ, nghĩa là chạy bươn chải từng bữa như vậy, bất ngờ ta đem tới một số gạo đủ cho họ ăn một tháng thì trong tháng đó tâm họ là sao? Nó bớt căng thẳng phải không? Như vậy chỉ còn lo cái mặt khác thôi, lo kiếm thêm mắm muối, rau gì đó để sống thôi, chứ còn vấn đề mà đói thì hết sợ rồi, bởi vì có đủ gạo ăn một tháng rồi. Thấy rõ ràng như vậy, ta giúp làm phước nghĩa là làm cho chúng sinh an lạc. Mà khi làm chúng sinh an lạc thì tâm ta là sao? Tâm ta làm sao?
[19:39]Nó phải an, đó là bắt buộc. Mà nếu cả một đời chúng ta, ta làm phước quá nhiều, nghĩa là ta đem lại sự an lạc cho người khác quá nhiều thì cái an trong tâm ta nó kết thành cái gì? Cái định. Nhớ nha. Do đó, thiền định do làm phước mà ra. Dĩ nhiên còn phải do giữ giới rồi nữa, nó nhiều mặt, nhưng mà phước lớn tâm ta sẽ dễ an, đó là nguyên tắc, nguyên tắc như vậy. Cho nên nói là làm phước là định hướng cho tâm linh là như vậy. Ừ. Nên cái lý tưởng của ta là vậy, là phải truyền bá luật nhân quả cho nhiều. Vì Đức Phật cũng khen vậy. Đức Phật nói, không có phước gì lớn bằng phước mà truyền bá luật nhân quả.
[20:20]Có một lần, có một người hỏi Đức Phật á, có một người nào mà không theo Phật mà vẫn được sinh lên cõi trời hay không? Đức Phật nói không. Khẳng định câu. Trong 81 kiếp qua Đức Phật chưa thấy ai mà không theo Phật mà được sinh lên cõi trời, chỉ trừ một người, người đó không phải trong đạo Phật. Nhưng mà không biết sao lại thường hay đi giảng về nhân quả nghiệp báo, cho nên người đó cũng được sinh lên cõi trời. Câu nói đó, cái câu chuyện, câu trả lời đó là Đức Phật ám chỉ điều gì? Ám chỉ là cái công đức mà truyền bá luật nhân quả rất là rất là lớn, cực kỳ lớn. Nên do đó, mỗi người đệ tử Phật ai cũng phải có một cái
[21:01]sứ mạng, ai phải có một cái mơ ước, cái khát khao là truyền bá cái luật nhân quả lan ra xã hội này. Thì tự nhiên xã hội sẽ yên vui, sẽ hạnh phúc nhiều hơn, con người ta biết kềm chế nhiều hơn, là như vậy. Thì bây giờ khi mà chúng ta nói chuyện về chủ đề nhân quả cũng vậy, cũng như những lần trước. Khi chúng ta gặp một người, thì không phải là người ta chủ động người ta đến hỏi đạo với mình đâu. Mình vô tình gặp thôi, khi người ta đến chùa, người ta lễ Phật hay ghi tên cầu an rồi người ta về. Hoặc là mình đi mua món đồ gì cho chùa rồi mình về, hoặc là mình đi làm rẫy mình ghé vào cái nhà bên đường rồi mình về.
[21:37]Có nghĩa là bất kể trường hợp nào mình gặp, nhưng mà luôn luôn mình tranh thủ dịp để mình đàm đạo về nhân quả cho người ta. Thì mình là người chủ động bắt chuyện, chứ người ta thụ động. Và khi mình chủ động bắt chuyện, mình phải sàng qua sàng lại chút xíu rồi cái chụp một kẽ hở cái nói nhân quả liền. Thì bây giờ quý thầy nghĩ, mình bằng cách nào để mình mình dẫn đầu câu chuyện để đi vào nhân quả? Quý thầy nghĩ coi, mình bằng cách nào? Minh Lãnh phát biểu trước.
[22:07]Theo con thì à vì à mình vô nếu mình à vô mình nói vô chuyện chuyện liền cũng không được. Nè mình phải nói về tình cảm trước thầy. À nói về tình cảm xong rồi. Nói là thương yêu, mình rất là yêu cái người đó phải không? Dạ, hổng không phải thầy. Tình cảm đây có nghĩa là mình quan tâm tới họ rồi mình hỏi thăm đồ họ rồi cái rồi mình coi cái cái cái hoạt cách họ làm ăn làm sao làm sao, hay là hoặc là họ có bệnh tật gì kia hay là họ sầu buồn gì đó, mình coi cái ke khe hở mà chờ cái lúc mà họ sơ hở là mình đưa vô liền. Ờ, chính xác, chính xác. Cho một điểm nha, đúng rồi đó. Ứ. Tức là đầu tiên mình cũng hỏi han ha.
[22:42]Quan tâm, tình cảm, đúng như vậy. Rờ hỏi lúc này làm ăn ra sao, có khỏe không, à vàng mua được mấy lượng, để đâu, vân vân. Thí dụ, mình nói chuyện lượng. Ừ. Nói về sức khỏe, về gia đình. Đúng như vậy, cho một điểm ha. Rồi à khi mà mình hỏi han như vậy, thì à khi mà mình nói chuyện dông dài một vài ba câu, hỏi han qua lại, thì thế nào người ta cũng sẽ rơi vào một trong hai trường hợp. Một là người ta khoe một cái điều tốt, phải không? Ta chia sẻ một điều tốt gì đó, người ta muốn cho mình cùng vui chung với người ta, một điều tốt gì đó. Hoặc là người ta than một điều bất hạnh gì đó, không may gì đó xảy đến, phải không?
[23:20]Luôn luôn chắc chắn hai điều đó. Thì nói cái nào mình cũng dính bẫy mình hết. Ừ. Ví dụ như cái người đó nói thế này: nói dạ cái số của con á, sao con đi đâu cũng hay được người ta giúp đỡ. Đó, người ta khoe một cái điều may mắn của người ta, phải không? Và mình chụp vô mình, mình nói liền, phải không? Mình chụp vô mình nói liền, mình nói làm sao? Minh Phúc, Minh Phúc là ai? Ví dụ bây giờ người ta khoe là người ta đi đâu cũng hay được người giúp đỡ, là mình chụp ngay đó mình nói liền, là rồi nói làm sao? Dạ thưa Thầy đó là kiếp trước mình có bố thí, giúp đỡ người thì bây giờ có người giúp đỡ lại.
[24:01]Câu đó chính xác, có trật không? Không trật phải không? Bảo đảm liền. Và mình cũng khen người ta, tức là khi mình nói nhân quả là mình cũng đã gián tiếp mình khen người ta đời trước người ta rất là rất là tốt. Thì à cái câu đó khen á thường thường là người ta sẽ thích và người ta chấp nhận. Nhưng mà bây giờ mình đặt cái vấn đề có một cái người đó người này hơi bướng, là cái gì cũng không tin và hay hỏi, nhiều khi ổng cũng tin rồi mà ổng hỏi chơi vậy á, hỏi chơi. Bây giờ ổng hỏi nè, là nói nói thiệt thầy á sao con vẫn còn hồ nghi kiếp trước kiếp sau, phải không? Tuy nghe Phật nói mà cũng hồ nghi, tức là rồi bây giờ mình trả lời làm sao?
[24:38]Giác Nguyên.
[24:42]Thưa thầy à con xin trả lời câu hỏi là ví dụ có một Phật tử đã ừm tin rồi nhưng còn hoài nghi thì mình phải tìm cách ừm ừm giảng dạy dẫn chứng một câu chuyện nào đó cho người ta hiểu. Rồi sau khi đó mình mới mới nói là về cái nhân quả. Khi mà ta đã tin rồi á thì mình mới a mới nói chuyện a để lại một cái ấn tượng nào đó cho người ta nhớ mình rồi lần sau mình tới mình có thể tiếp tục thuyết phục nữa. Chưa chưa thuyết phục lắm phải không? Câu này rất khó nha. Thấy là khi chúng ta nói chuyện về nhân quả đây là cái câu câu hỏi khó nhất, khó nhất. Lắm ai giơ tay? Hoằng Nhiệm hả? Kính bạch thầy là con cũng a sẽ nếu mà họ sẽ tin lờ mờ về nhân quả lắm
[25:33]thì mình phải dụ dỗ rằng Chẳng hạn như mình nói chẳng hạn như anh có một cái vấn đề gì đó, một món quà gì đó anh muốn tặng cho người khác, hay người ta hoan hỉ thì cái niềm vui đó sẽ đến với anh. Thì anh cũng thấy rằng anh cũng rất là hoan hỉ. Thì sự thật á là cái niềm vui đó sự anh ban cho người ta thì người ta hoan hỉ thì cái đó là nhân. Thì từ cái đó nên cái quả cũng sẽ đến với anh. Cái đó là quả. Thì nên anh cũng hoan hỉ theo. Đó là nhân lành nên quả lành. Mình hướng dẫn cho họ như vậy. A Di Đà Phật. À, nó chưa đi vào câu hỏi này lắm. Nhưng mà biết lý luận thêm chút, phải không? Biết lý luận thêm chút.
[26:14]Nãy giờ những câu trả lời của mình là coi như mình cứ kêu người ta ráng tin đi, ráng tin đi không à phải không? Hầu hết mọi người trả lời đều theo kiểu đó hết, là phải tin đi phải tin đi. Nhưng bây giờ mình có một cái lý luận buộc người ta phải thấy nó là hợp lý. Mô Phật! Bạch Thầy, theo con thì người ta hỏi vậy, con nói là có những người sinh ra thì giàu, người sinh ra nghèo, người sinh ra thì được may mắn, người sinh ra gặp rủi, rồi có những thần đồng rồi sinh ra mà người ta đâu có học đâu mà giống như nhạc sĩ Mozart mới 6 tuổi đã thành thần đồng. Đó là nhân quả kiếp trước. Mô Phật, hết. Không, đây là cũng là một cái ý hay,
[26:53]tức là đưa một cái sự mà không thể lý giải bằng những phương pháp khác để buộc người ta phải chấp nhận là là có cái nhân quả bí mật kiếp trước. Thì đây cũng là một lý luận có ý rồi đó, nói thì chưa hết câu thôi, nhưng mà đây cũng là một cái ý, một lý luận, một trong những lý luận để buộc người ta phải chấp nhận có nhân quả, bởi vì không thể giải thích bằng bất cứ cách nào khác. Đây cũng là một cái ý hay, cho một điểm đi. Giờ mình có thể hỏi lại. Bây giờ thế này, mình mình sẽ hỏi lại người đó nè: "Bây giờ nếu đạo hữu, bây giờ đạo hữu có cho mọi việc là ngẫu nhiên hay không, tự nhiên nó có hay không?
[27:24]Ví dụ bây giờ hỏi tại sao là đạo hữu được người ta giúp?" Vì nếu không tin không tin rằng kiếp trước mình hay giúp người ha. Bây giờ mình trả lời cái nguyên nhân là tại sao đi đâu cũng được người ta giúp, thì người kia họ sẽ cố gắng trả lời một cái nguyên nhân gần, nói: "Bởi vì tôi có cái ngoại hình đẹp, tôi ăn nói khéo léo, ha, tôi có người có học thức, cho nên tôi đi đâu cũng được người ta, người ta thương mến." Ví dụ họ sẽ nói nguyên nhân gần thôi, phải không? Không nói nguyên nhân kiếp trước, họ nói là: "Tôi có người ngoại hình đẹp, tôi ăn nói khéo léo, tôi có học thức." Mình hỏi tiếp: "Tại sao đạo hữu có ngoại hình đẹp?" Bắt đầu mình cứ đi mình bắt người
[28:00]ta phải truy nguyên nhân, thì người ta sẽ trả lời làm sao? Vì sao? Vì hưởng được cái gen của của cha mẹ, à hưởng được cái gen của cha mẹ. Nói: "Tại sao là mình cư xử khéo léo? Bởi vì cha mẹ tôi dạy dỗ tôi phải không? Tại sao mình có ăn học? Bởi vì cha mẹ tôi cho ăn học. Tức là tôi được cái môi trường tốt, cái gen cha mẹ tốt và cái gia đình tốt." Rồi mình hỏi tiếp: "Thế tại sao cha mẹ của đạo hữu là người quyết định cho con đi học và biết dạy con?" Mình hỏi tiếp nữa, bắt đầu truy. Mình truy lát họ họ trả lời nổi không? Lát đuối à. Mà phải công nhận là cái gì nó cũng có nguyên nhân phía trước hết, phải không?
[28:39]Chỉ vì ta không biết nguyên nhân thật sự nên ta cắt ngang ở đâu đó, ta gọi là ngẫu nhiên. Phải không? Ta chỉ kết luận một việc là ngẫu nhiên khi ta không tìm ra được nguyên nhân nữa thôi. Còn nếu mà chúng ta chịu khó tìm nữa thì nó vẫn còn một nguyên nhân phía trước nữa. Mình hỏi: "Đạo hữu đồng ý điều đó hay không?" Chắc chắn họ phải làm sao? Phải đồng ý thôi, không còn cách nào khác. Vì không tìm được nguyên nhân nên nói là ngẫu nhiên, nhưng mà trên đời này thật sự có cái gì không có nguyên nhân không? Không. Ví dụ như sét đánh cái ầm, mới đầu người ta đứng người ta nhìn bầu trời coi tại sao trên trời sét oánh cái ầm, tìm không ra thì nói làm sao?
[29:15]Trời đánh, xong chuyện. Nhưng bây giờ tìm ra thì làm sao? Là do hai dòng, hai dòng, hai đám mây tích điện âm dương chạm nhau, phóng điện, nẹt ra và ở nơi cái vùng đất đó nó có cái gì tương đối nó cảm ứng, dẫn điện, phải không? Vậy là câu đó xong chưa? Chưa. Tại sao mây tích điện? Mà tại sao mây tích điện ngược chiều nhau? Và tại sao tới đúng lúc đó nó mới chạm để nó oánh chết cái ông kia, cái tay bất hiếu đó? Chưa hết, nguyên nhân vẫn chưa hết. Nguyên nhân vẫn chưa hết nha. Nguyên nhân vẫn chưa hết, lạ lùng như vậy. Thế là chúng ta thấy nghĩa là nếu đi tìm nguyên nhân, nguyên nhân tiếp tục còn phía trước chưa hết.
[29:56]Nhưng mà nếu mình ngắt ngang mình dừng thì thôi ngang đó thôi, cho là tạm là ngẫu nhiên, chứ không có cái gì là ngẫu nhiên hết. Thì khi mà mình mình dí họ như vậy là họ không cãi được, về lý luận họ không cãi được, chỉ vì họ không tìm thấy nguyên nhân mà không cho là ngẫu nhiên, nhưng mà mình hỏi tiếp hỏi tiếp họ buộc phải chấp nhận và không tranh cãi nữa, vấn đề này họ không tranh cãi, mình không thua. Tuy nói không tới được kiếp trước kiếp sau, nhưng là họ phải tạm chấp nhận. Rồi bây giờ ví dụ như họ đặt vấn đề họ hỏi thế này: Thôi bây giờ họ mình dí họ hoài họ hỏi nguyên nhân hoài họ mệt quá, nói:
[30:28]"Thôi bỏ chuyện đó đi. Bây giờ nói giùm à tại sao là cái người đau khổ, người sung sướng?"
[30:37]Thì mình trả lời làm sao? Câu này dễ trả lời không? Dễ không? Câu này dễ phải không? Thì mình nói là thế này, mình nói là mình sở dĩ mình hỏi ổng hoài là để cho ổng biết là luôn luôn có một nguyên nhân phía trước, đừng nói ngẫu nhiên. Và bây giờ ổng hỏi là tại sao người đau khổ, người sung sướng thì theo nhân quả, mình đã từng làm cho ai đau khổ thì bây giờ mình phải phải bị dồn vào đau khổ, không tránh được. Nghĩa là đủ mọi nhân duyên nó dí mình để mình lọt đúng vào cái bẫy đó rồi là không thoát ra được, cái cảnh khổ sẽ tới. Còn khi mình đã đem đến cái vui sướng cho người khác rồi, thì chuyện nó đẩy qua đưa lại đẩy qua đưa lại,
[31:10]đúng vào một lúc đó mình phải được hưởng mọi điều sung sướng, không tránh được. Đó là nhân quả. Bàn tay của nhân quả chi phối rất là hay. Thì bây giờ ví dụ người ta hỏi thế này, người ta nói: "Thôi bây giờ cũng được, nhưng mà vị thần thánh nào chịu trách nhiệm để mà thưởng phạt con người như thế?" Thì mình trả lời làm sao? Thiện Phước. Cái vị thần thánh nào lo việc thưởng phạt như thế? Mô Phật, kính bạch thầy. Theo con thì nói theo các đạo khác thì do Thánh Allah là là có quyền thưởng phạt, còn nói theo đạo Phật thì do cái nhân quả chứ không có ai mà thưởng phạt. Tức là mình phủ nhận cái vai trò thần linh phải không? Phủ nhận. Có ai bổ sung không?
[32:00]Thiện Huy là ai? Khi người ta hỏi là có vị thần thánh nào đứng ra lo việc thưởng phạt không, thì mình trả lời sao? Dạ theo con thì không có thần thánh thưởng phạt mà là do nhân quả, do nghiệp lực của mình tạo mình... Hử? Rồi, có ai có bổ sung không? Minh Trung. Nam Mô A Di Đà Phật. Thì cũng không có vị thần thánh nào mà mà do chính mình tạo thì mình phải chịu. Huệ Chơn. Nam Mô A Di Đà Phật. Dạ, theo con thì không có một vị thần thánh nào chi phối sự thưởng phạt mà do chính mình tạo thì mình phải chịu thôi, chứ còn không có ai chi phối được hết. Chúng ta tin thế này: từ nhân sẽ đi đến quả phải không?
[32:49]Nhưng mà sự thật á, chúng ta nhớ nó có những cái trung gian. Không, duyên khác. Nhân khác, duyên khác, mà trung gian ra quả khác. Nhân duyên là thế này nè. Ví dụ bây giờ á, bây giờ nói nhân duyên nè, để quý thầy phân biệt chút. Ví dụ như bây giờ mình gieo một cái hột xoài là lúc mình trồng cái hột xoài, tức là mình gieo cái nhân phải không? Rồi khi mình hái trái xoài là quả. Nhưng mà từ lúc mà trồng cái hột xoài xuống đất tới hái quả mình có làm cái gì không? Gần chết đi chứ đâu không làm, phải không? Phải vun, phải bón, phải tưới, phải làm cỏ, phải săn sóc đủ thứ chuyện hết trơn, rồi mới có. Cũng phải bỏ công không?
[33:26]Bỏ công rất nhiều, chứ không phải là nói gieo nhân là sẽ ra quả, xin thưa không có chuyện đó. Nên chúng ta đừng có tưởng là nói bây giờ mình nói đơn giản ha, nói ông này bữa nay tự nhiên ổng giàu quá bởi vì kiếp trước ổng có đem vàng ổng cúng chùa, nên kiếp này tự nhiên ổng giàu. Xin thưa không đơn giản như vậy. Từ lúc ổng đem vàng ổng cúng chùa cho tới cái ngày mà ổng kiếp sau ổng lên ổng làm tỉ phú trên thế giới là khoảng giữa đó ổng làm vô số việc thiện phụ trợ theo hoài. Nghĩa là vẫn tiếp tục bỏ công ra. Cái mà bỏ công sau khi mình gieo cái nhân ban đầu á, thì cái đó gọi là duyên. Nha, còn cái trung gian mà để làm ra quả lại là một cái khác.
[34:06]Trung gian làm ra quả là vì là như thế này: tức là không bao giờ cái quả báo mà bất ngờ giữa hư không nó hiện ra. Chúng ta nhớ như vậy. Không bao giờ có quả báo nào giữa hư không hiện ra hết. Ví dụ như mình số mình là cái số mà được ăn mặc đẹp thì không bao giờ mà tới ngày đó mình mở tủ ra là tự nhiên trong tủ có bộ đồ hiện ra cho mình mặc á. Có không? Phải làm sao? Phải đi mua, đi may hoặc ai đem cho. Luôn luôn nó có một cái trung gian nào đó để nó tạo ra cái quả cho mình, phải không? Ví dụ: giờ quý thầy mình đi học cực quá, cái gặp một Phật tử thân thân, cái mình than, nói: "Thầy đi học với đi làm Phật sự cực ghê, mà không có chiếc xe.
[34:47]Ừm mình thấy thấy đạo hữu có dư chiếc xe mà không dám mượn." Mình nói vậy đó, mình nói nó xa nó gần vậy thôi. Nói: "Thầy đi học cực quá, thì đi công tác cực quá, thấy đạo hữu có chiếc xe để đó hoài mà không dám mượn." Mình nói vậy thôi. Cái gặp cái người họ sẵn lòng, họ mua luôn chiếc xe mới cúng dường luôn. Chứ chiếc xe nó có tự nhiên nó hiện ra cho mình không? Thì cái người mà cho mình tức là cái trung gian gì đó để tạo ra cái quả. Nhớ như vậy nha. Và xin thưa, thần thánh cũng là vai trò trung gian. Thần thánh là vai trò trung gian. Thần thánh là ai? Nhiều vị lắm, nhưng mà thường á là mình quy trách
[35:23]nhiệm cho Trời Đế Thích là nhiều nhất. Tức là cái vị mà ở bên Đông phương mình gọi là Ngọc Hoàng Thượng đế á, còn ở bên kinh Phật mình thì gọi là gọi Vua Trời Đế Thích. Cái vị đó là người cai quản nhân gian, sắp xếp mọi chuyện hết theo nhân quả. Tức là người này làm vua chỗ này, người kia làm vua kia, người nọ làm tướng, làm quan, làm gì, trên Trời Đế Thích sắp, mà không phải mình Vua Trời Đế Thích, nhiều rất là nhiều người phò tá, những quan lại. Thậm chí một cái đền cũng có cái trách nhiệm đó nữa. Một người nào đó lại gặp cái đền, khấn: "Kỳ này xin cho con mua được miếng đất đó bán lời." Khi mua
[35:55]được miếng đất bán lời là do ông thần đó ổng ổng phò hộ. Có thật luôn. Nhưng mà nên cái chuyện mà thần thánh, quý thầy nhớ nha, sự thật thần thánh ở trên luôn luôn theo dõi, chi phối con người. Cũng giống như ông quan ở cõi người á. Ví dụ bây giờ một ông Thủ tướng hay ông Chủ tịch tỉnh phải chăm lo cho đời sống của dân thì ông có cái trách nhiệm đối với dân làm cho dân khổ, làm cho dân sướng là theo cái tài của ông, cái đức của ông, phải không? Và ông cũng là một trung gian để đem cái quả sướng hay khổ đến cho dân. Nếu mà dân có cái quả sướng á, tự nhiên khiến cái người lãnh đạo là người tài đức.
[36:34]Còn người dân cái quả khổ á thì gặp cái người lãnh đạo là người bạo bạo ngược, thế là người dân họ khổ. Cho nên cái quả đến với ta đi qua nhiều trung gian và thần thánh cũng là một trong những nhân trung gian đó. Thế nên đừng có phủ nhận vai trò thần thánh mà mất lòng. Vì sự thật ba cõi sáu đường mà, cõi trời luôn luôn chi phối chúng ta. Chỉ có điều là chúng ta không có giống như các tôn giáo khác, tức là khi thấy có cái thần linh, có cái quyền năng chi phối, thế là chúng ta chỉ biết có thần linh đó thôi thì chúng ta rơi vào tà kiến. Còn ngược lại, chúng ta chỉ biết có nhân quả mà không biết cái vai trò thần linh, chúng ta cũng bị một phần tà kiến,
[37:12]hay là trong chánh kiến chúng ta còn khiếm khuyết. Nhớ như vậy. Cái câu trả lời hay nhất là thế này: là nếu có thần thánh để lo việc thưởng phạt cho con người thì thần thánh đó cũng phải thưởng phạt theo đúng với luật nhân quả. Câu trả lời đó là vẹn đôi đường, là hay nhất. Mình không phủ nhận vai trò thần linh, để mình không mất lòng các vị ở trên trời, nhưng mà không sai với luật nhân quả. Quý thầy đồng ý không? Cái chỗ này tế nhị đó nha. Bây giờ, hồi nãy là mình nói về cái người mà họ khoe, bây giờ lỡ mình gặp người than. Họ than, nói: "Trời ơi, sao giờ tui vợ đẻ, con đau, nhà hết gạo..." Còn còn đủ thứ chuyện.
[37:53]Là họ có khổ sở thì bây giờ mình cũng chộp ngang đó mình nói về? Nói về nhân quả. Đó, hồi nãy gặp người khoe mình dễ nói, giờ gặp người họ than mình sẽ hơi khó hơn một chút. Nhưng mình sẽ nói như thế nào? Dạ, theo con thì thì người ta than khổ thì mình phải xoa dịu cái nỗi khổ của người ta bằng những lời an ủi thực tế. Và sau đó mình sẽ nói những cái bài Pháp nhân quả nhẹ là vì mình khuyên người ta dần dần đi theo con đường nhân quả, chứ không phải thấy người ta khổ mà mình lại xối mát cho người ta là tại vì do kiếp trước nên hôm nay. Tại vì là ở kiếp trước người ta không biết, người ta sống hiện tại thì mình phải nói cái hiện tại.
[38:36]Mà cái hiện tại người ta khổ thì mình phải vạch ra con đường cho hết khổ, đó là khuyên người ta đi đúng con đường chánh Pháp, khuyên người ta là phải ăn chay, phải làm lành, tránh những việc dữ để cho cái kết quả ngày hôm mai sau khỏi có bị nhân quả như ngày hôm nay các đạo hữu lãnh chịu nữa. Cái câu nói này cũng rất là hợp lý phải không? Nhưng mà luôn luôn nó thế này. Nghĩa là bây giờ mình không ý là nguyên chính không có nói cái nhân quả quá khứ, phải không? Không có nói là ồ tại vì trước ông làm bậy nên bây giờ ông khổ. Tránh cái đó đi, phải không? Mà chỉ nói tương lai: thôi thì từ nay ráng làm phước để mà sau này được sung sướng, ý vậy phải không?
[39:12]Nhưng như vậy nó cũng hiểu ngầm là có nhân quả. Đúng không? Và như vậy có nghĩa là kiếp trước cũng đã đã làm bậy gì rồi, phải không? Luôn luôn nhân quả đều ám chỉ đây. Luôn luôn như vậy, không tránh được. Khi mà chúng ta muốn nói nhân quả thì luôn luôn là buộc cái người mà hiện nay khổ phải thấy được cái lỗi quá khứ của mình, không còn cách nào khác. Luôn luôn như vậy. Nhưng mà cái cách chúng ta nói thế nào để người kia họ nghe họ chấp nhận được, nhưng phải nói, không tránh né được. Nhưng phải nói. Và ai là người nói hay nhất? Nhuận Bình, Nhuận Bình nói nghe. Dạ, mô Phật. Theo con thì mới ban đầu mình sẽ khuyên giải họ,
[39:55]nói có những điều mình an ủi, giúp đỡ nâng đỡ trên mặt tinh thần đối với họ. Tức là mình dùng những cái dẫn dụ, những ví dụ làm sao cho họ thấy rõ được cái lỗi của họ, nhưng mà bên cạnh thấy lỗi của họ, họ không mặc cảm, nhưng mà họ phải có cái ý chí, có cái nghị lực vươn lên vượt thoát khỏi cái lỗi lầm ấy để sống tốt đẹp hơn, có đạo lý hơn. Chính xác, 10 điểm liền. Chính xác. Đúng là phải nói là có lỗi quá khứ, nhưng mà quan trọng là giúp người ta có cái nghị lực. Cái đáp án trong bài như thế này:
[40:35]Ta tha nói làm, họ hãy vững lòng chịu đựng vượt qua đau khổ mà không để cho suy sụp tinh thần. Đau khổ có thể lấy mất của ta bất cứ thứ gì, nhưng không thể lấy được của ta cái tâm hồn vững chãi và sự kiên định. Tại sao? Bởi vì ta biết, nhớ nha chỗ này chỗ chấp nhận, bởi vì ta biết những đau khổ hôm nay đều do một sai lầm nào đó trong quá khứ, có lẽ ta cũng đã từng gây đau khổ cho ai đó nên bây giờ quả báo trở lại, ta biết lỗi và can đảm nhận lỗi. Tức là cũng phải buộc người ta công nhận có cái quả, có cái lỗi quá khứ. Nhưng cái cách nói của mình là... là... làm cho người ta có cái tinh thần mạnh lên.
[41:10]Nên Nhuận Bình nói câu đó rất là đúng. Nhưng mà nhiều khi khi mình kêu người ta phải mạnh mẽ lên để đối diện với lỗi quá khứ, người ta phiền. Người ta sẽ nói câu này: "Trong khi tôi đang đau khổ mà thầy lại trách tôi là có tội lỗi, sai lầm trong quá khứ nữa." Người ta sẽ... sẽ trách. Bây giờ mình phải nói làm sao? Khi người ta trách là mình họ đang đau khổ mà mình lại nói còn còn nói chúng tôi có tội gì quá khứ nữa. Giờ mình phải nói thêm câu nào nữa cho nó ổn? Ai xung phong? Rồi rồi. Tâm Trung hay này. Mô Phật thưa thầy, khi mà trong trường hợp đó thì nghĩ rằng không có cái gì an vui hơn khi mình thật nhìn lỗi và khi đã nhìn nhận cái lỗi của mình
[41:50]rồi thì mình cảm thấy trong tâm hồn mình có một cái gì đó hay. Tuyệt vời! Chính xác! Dạ. Chính xác. Một điểm liền. Chính xác. Đây là cái yếu tố quan trọng quý thầy nhớ điều này, mà không phải mình nói câu đó cho Phật tử mà chính mình cũng vậy. Trong cái nguyên nhân của trong cái nhân quả của tâm lý nó có một điều này, khi người nào can đảm nhận lỗi, tâm người đó mạnh lên liền. Tự nhiên bớt khổ liền. Và một điều lạ nữa là bỗng nhiên may mắn tới liền. Trong cái siêu nhiên á. Khi mình nhận lỗi thì tâm mình mạnh lên, bớt đau khổ, bớt suy sụp, đồng thời hoàn cảnh bên ngoài bỗng nhiên có cái may mắn tới liền.
[42:27]Nên cái mà nhận lỗi rất là vi diệu và mình nên trả lời như vậy. Câu trả lời đó hoàn toàn chính xác. Khi người ta trách: "Trời tôi đã khổ rồi mà thầy còn nói lỗi tôi trong quá khứ nữa", mình mới nói: "Không. Nếu đạo hữu can đảm nhìn nhận đây là nhân quả của quá khứ thì tâm đạo hữu sẽ hết đau khổ và may mắn sẽ tới liền." Mình trả lời người ta như vậy. Nhắc lại ha, khi người ta than thì mình nói là: "Nếu mà đạo hữu công nhận đây là do một cái lỗi quá khứ của mình, thì đạo hữu sẽ có cái sức mạnh để chịu đựng được cái nghịch cảnh này." Mình dùng chữ chịu đựng thì người ta cắc cớ người ta hỏi lại liền. Người ta hỏi là:
[43:02]"Nếu khi gặp nghịch cảnh mà ai cũng buông xuôi chịu đựng thì còn gì là sự tiến bộ của loài người?" Rất nhiều người đã cật vấn đạo Phật câu này nha, ta phải biết. Mình nói chịu đựng, họ thêm chữ buông xuôi vô, họ gài vô. Chơi chữ với nhau, trong cái lý luận hay gài thêm để mà bẻ cái ý của mình đi. Mình nói chịu đựng nghịch cảnh, họ dùng thêm chữ buông xuôi chịu đựng. Là nếu trong nghịch cảnh, đau khổ rồi ai cũng buông xuôi chịu đựng thì còn gì là sự tiến bộ của loài người. Loài người sở dĩ tiến bộ là bởi vì những con người biết vượt qua nghịch cảnh, biết phấn đấu, chứ không phải là buông xuôi chịu đựng.
[43:33]Mà mình vừa mới nói chữ chịu đựng nghịch cảnh thì họ dùng cái chữ đó họ liếc bẻ lại liền: "Nếu khi gặp nghịch cảnh ai cũng buông xuôi chịu đựng thì còn gì là sự tiến bộ của loài người?" Và người trả lời hay nhất câu này là... Minh Huệ lại.
[43:51]Mô Phật, kính bạch thầy. Thật ra thì... chúng ta nhận lỗi để chúng ta tiến lên chứ không phải là chúng ta nhận lỗi để mà chúng ta buông xuôi theo nó. Bởi vì... việc học hoặc là tất cả các việc trên thế gian này cũng vậy, không ai mà không có lỗi hết ráo. Khi mà chúng ta biết lỗi để chúng ta sửa lỗi, tiến lên chứ không phải chúng ta biết lỗi để mà chúng ta buông xuôi theo nó. Mô Phật. Có chữ "hết ráo" là hay lắm á. Câu trả lời đúng chưa? Khá đúng thấy không? Khá đúng. Còn thêm một hai chữ nữa là ngon lành. Thôi cũng cho một điểm đi. Rồi ai trả lời thêm nữa? Bổ sung thêm nữa đi. An Huyễn, An Huyễn lại.
[44:35]Bổ sung. Dạ Nam Mô A Di Đà Phật bạch thầy. Người nhận lỗi là biết là người có nghị lực để mà nhận cái lỗi đó mà để... để vươn lên những cái, làm những cái việc... ừ... tốt và trở thành cho làm những cái việc mày... việc thành tựu sau này để mà trên con đường tu học. Nam Mô A Di Đà Phật. Thầy nói gần tới gần tới rồi. Thôi để đáp án như thế này. Khi họ nói như vậy thì mình trả lời: "Người hiểu nhân quả sẽ biết chịu đựng đau khổ vì hiểu đó là cái nhân của quá khứ, nhưng cũng biết phấn đấu làm những điều lành cho vị lai. Họ không buông xuôi đâu mà trái lại luôn luôn phấn đấu để xây dựng một tương lai tốt đẹp.
[45:23]Chỉ khác với người không hiểu đạo lý đã luôn luôn phấn đấu tranh giành, hơn thua, tham lam, ác độc. Còn người hiểu nhân quả luôn luôn phấn đấu đem điều tốt lành cho mọi người trước rồi hạnh phúc sẽ đến với họ sau." Tức là ý của Minh Chính nãy nói. Tức là người ta đổ thừa là cái người tin nhân quả rồi sinh ra chịu đựng buông xuôi, mình nói: "Không. Họ chịu đựng được đau khổ nhưng mà họ phấn đấu để gây nhân lành ở tương lai." Phải không? Đó cho nên cái người hiểu nhân quả luôn luôn là người phấn đấu chứ không phải là người chịu đựng rồi đứng yên, không. Họ chịu đựng được quả báo cũ nhưng họ xây dựng cho cái nhân lành ở tương lai.
[45:58]Cho nên người hiểu nhân quả luôn luôn là người tích cực. Giờ ví dụ họ hiểu lầm: "Bây giờ ta biết chắc là ta làm điều gì sai trong quá khứ để mà chấp nhận hay hối cải? Chứ còn nói chỉ tin khơi khơi không à. Giờ nếu mà biết là chắc là cái lỗi đó thì tôi chấp nhận hối cải, nhưng làm sao biết chắc? Hay là cũng chỉ đoán?" Thì cái câu này dễ trả lời không? Cũng dễ không có gì, nhưng bây giờ nói câu này qua hơn nè: Bây giờ họ hỏi câu này: "Ví dụ nếu làm sao biết chính xác nhân gì gây ra quả gì?" Họ hỏi như vậy: "Làm sao biết chính xác nhân gì gây ra quả gì?" Thì cái câu này thì tôi trả lời luôn, để cho quý... Khi họ hỏi:
[46:37]"Làm sao biết được nhân gì gây ra quả gì?" thì mình nói là trước hết mình phải dựa vào Phật cái đã. Là trước tiên ta phải nghe Phật nói nhiều về những trường hợp nhân quả điển hình, sau đó rút dần ra các nguyên lý về nhân quả. Ví dụ Phật nói người bỏn xẻn không biết bố thí sẽ đưa đến nghèo túng, phải không? Nhưng Phật cũng nói: "Có tiền mà mình cho bừa bãi, không đúng người đúng việc cũng đưa đến nghèo túng." Trong Nikaya nói câu này. Hoặc Phật nói mà cái việc người khinh bỉ người khác có thể khiến ta mắc cái bệnh lây nhiễm đáng sợ để cho người khác xa lánh trở lại. Cái này trong Pháp Cú, là có một người ngày xưa nhổ nước bọt vào một vị
[47:10]Bích Chi Phật, thế là ổng nhiều đời ổng bị cùi luôn, rồi ai thấy ổng cũng tránh ra. Có những bệnh khác hầu hết do sát sinh hay làm tổn hại chúng sinh. Ví dụ một cái chân tật nguyền có thể do phá cái đường đi công cộng hoặc là do dùng cái chân đó mà đá ai bị thương. Mình lấy cái tay mình đánh người khác bị thương, kiếp sau coi chừng đẻ ra không có tay. Chứ không phải là bị người ta đánh lại đâu. Mình đánh người ta người ta đánh lại là chuyện thường rồi, nhưng mà cái tay mà hễ dùng làm việc không chính đáng, cái tay không nên có nữa, đẻ ra không có tay nữa. Hoặc cái chân cũng vậy. Phật luôn luôn xác định nguyên nhân ban đầu để đưa đến thánh quả giải thoát
[47:45]về sau là đã từng kính trọng một vị thánh giải thoát nào đó rồi. Dĩ nhiên từ lúc gieo nhân đến lúc kết quả là ta phải nỗ lực trên nhiều phương diện tu hành khác nữa, nhưng cái nhân kính trọng bậc thánh vẫn là cái động lực đầu tiên. Đó là cái này là mình người ta hỏi: "Làm sao biết nhân gì ra quả gì?" thì mình nói là phải dựa vào... vào kinh Phật, dựa vào kinh Phật. Và mình kể sơ vài trường hợp, nếu có thời gian thì mình kể nhiều nhiều cũng được. Giờ người ta muốn đi vào chi tiết, giờ người ta hỏi: "Do nguyên nhân gì một người được ngoại hình đẹp?"
[48:19]An Chơn.
[48:25]A Di Đà Phật, bạch thầy. Cái người mà có ngoại hình đẹp thì có cái duyên là ngày xưa hay là trưng diện trên cái bàn Phật, chưng bông hoa rồi những cái đèn thường hay châm dầu hay là lau ống khói gì chẳng hạn. Dạ có lẽ vậy theo ý con. Rồi bây giờ đời này thì được cái thân hình đẹp. Vậy hả? Rồi, cảm ơn thầy. Cũng là một ý mà hầu hết mọi người trả lời cái ý này. Thầy này nè, đứng lên, đứng lên. Pháp danh gì? Dạ thưa con pháp danh Thiện Tâm. Thiện Tâm hả? À rồi, Thiện Tâm trả lời câu này.
[49:07]Vì sao một người được ngoại hình đẹp? Dạ Mô Phật kính bạch thầy, thì theo lời của thầy An Chơn cũng vừa trả lời như vậy thì con xin tới bổ sung nữa. Kiếp trước là do cái nhân đời trước người này cũng thường hoan hỷ những việc làm của những người của thường hoan hỷ những việc làm tốt của những người xung quanh hoặc là đời trước người này cũng không có sân hận, tật đố thành ra được cái ngoại hình tốt. A Di Đà Phật. Một câu trả lời cũng rất là hay. Rất là hay. Ai bổ sung thêm đi, cho một điểm. Mô Phật thầy, theo con thì người đó tâm hồn trong sáng, luôn nghĩ tốt cho mọi người. Chính xác! Nghĩ tốt cho mọi người, cái nhân rất hay, một điểm.
[49:51]Pháp danh gì? Thiện Ngộ hả? Câu chính xác. Thường thường á mình hay trả lời là mình chưng bông bàn Phật, hầu hết mọi người trả lời câu đó. Nhưng mà vào trong kinh Phật á thì Phật luôn luôn nói cái nguyên nhân đẹp là do tâm. Tâm sinh tướng. Luôn luôn Phật ca ngợi cái tâm hiền lành đưa ra cái ngoại hình đẹp. Cho nên hồi nãy hai thầy: Thiện Tâm phải không? Với Thiện Ngộ hai câu trả lời đều thuộc về tâm hết, chính xác vô cùng. Chúng ta trong cuộc đời chúng ta cũng thấy như vậy. Có những người đẹp mà rỗng, đẹp mà rỗng, thì chúng ta biết cái người này là cái nhân của họ gây là cái nhân bên ngoài như chưng hoa bàn Phật,
[50:30]hay là tô vẽ hình tượng hay trang trí cái chỗ công cộng cũng được vậy. Còn cái người nào mà đẹp mà chúng ta nhìn vô ta thương yêu liền, ta quý liền, nó đẹp từ cái tâm hồn nó đi ra làm chúng ta mềm lòng liền, là biết ngay người này là do tâm mà làm thành tướng. Mà đây là cái nhân mà Phật khuyến khích nhất. Phật khuyến khích nhất là hãy làm cái sắc đẹp bằng tâm. Thì dĩ nhiên nếu có dịp chưng bông thì mình cũng chưng liền, cho nó đẹp thêm chút nữa.
[51:02]Bây giờ có ví dụ như Phật tử hỏi nói là: "Tại sao có tôi thấy có người giàu mà ác? Tôi thấy có người hiền mà nghèo?" Quan trọng có người đó, đáng lẽ là ví dụ nói là ông này ổng giàu là bởi vì đời trước ổng làm ổng biết làm phước bố thí phải không? Tức là đời trước tâm ổng phải tốt ổng mới làm được việc tốt nên đời này mới có quả báo tốt. Nhưng mà tại sao cái tâm tốt đâu mất đi để đời này chỉ có quả báo tốt mà cái tâm tốt biến mất làm cho ổng xấu, ổng lại ác?
[51:29]Giác Hạnh là ai?
[51:35]Giác Hạnh hồi đó... Dạ Mô Phật, bạch bạch bạch thầy, dạ cũng là nguyên nhân của nhân quả của đời trước. Vì đời trước có tạo nhiều điều cái phước lành thì đời này cũng gặt hái nhiều phước đức. Nhưng điều chỉ có ngang đó thôi, họ dừng lại nơi cái chỗ làm. Thành thử ra cái còn cái đoạn sau thì làm những điều chẳng hạn như là không bất thiện bất thiện. Thì vì vì sau đó họ sẽ sanh thai thôi sanh làm làm việc ác. Dạ. Không, câu nói đó cũng hay đó, cũng là một trong nhân quả. Tức là có một đoạn họ làm điều tốt, rồi có những đoạn khác họ làm điều điều xấu. Cho nên đời này rớt qua, quả báo tốt hiện ra nhưng mà cái tâm xấu nó có tồn tại vì.
[52:17]Cũng là một ý hay. Ai bổ sung thêm? Nam Mô A Di Đà Phật, con xin bổ sung cái ý kiến của huynh đệ. Là kính bạch thầy, có người hỏi tại sao mà cái người ác mà họ giàu, còn cái người hiền mà lại nghèo? Thì theo con nghĩ á thì cái người ác á họ không phải là họ ác kiếp này mình thấy họ ác mà họ ác. Thật sự tại vì nhiều kiếp trước họ đã có làm phước báu. Do cái dư nghiệp hồi tiền kiếp á của họ đó, đời này họ giàu sang nhưng mà họ làm cái việc nó mình gọi là ác chứ thật ra nhiều khi cái cái phước họ hồi cái duyên nghiệp nó nó nhiều đời trước họ đã làm thiện rất là nhiều rồi. Nhưng mà do họ không có tu siêng suốt để bây giờ họ trở cái tha
[53:02]tâm lên cái cái tâm của họ nó chưa có thuần thành ra nó nó ác. Còn cái người mà thiện á thì chỉ thiện đời này mà nhiều nhiều khi là tiền kiếp của họ là chưa chắc gì họ đã thiện, chưa chắc gì hồi trước mà họ có biết bố thí. Mà bây giờ chỉ họ chỉ có thấy họ hiền, họ thiện có một đời này thôi, nhiều khi là mới tu có đời này. A Di Đà Phật, con xin hết. Cũng là cái ý nhưng mà chưa rõ lắm. Cũng Có ai trả lời câu này không? Thưa thầy là cái người mà hiện tại giàu mà ác á là do cái nhân kiếp trước của họ là có điều thiện làm điều thiện, nhưng còn ôm lòng tật đố với người khác nên bây giờ họ giàu mà ác.
[53:42]Cũng là một cái ý hay, cũng một cái ý hay phải không? Cảm ơn em. Cái đáp án là như thế này. Cho điểm đi, tự mình cho mình điểm đi. Có nhiều nguyên nhân đưa đến giàu sang, hoặc là người đó thật sự tốt bụng, tử tế nên bây giờ giàu. Nhưng tốt gì thì tốt, vẫn chưa thể tuyệt đối hoàn hảo, vẫn còn có nghịch duyên với ai đó. Vì vậy, kiếp này họ vẫn tốt bụng nhưng lại dở hơi với vài người khác, có khi với dở hơi với mình nữa, nên mình thấy họ giàu mà không tốt. Vì không tốt với mình thôi, coi chừng họ tốt người khác, phải không? Cũng một phần. Hoặc là người đó tốt xấu lẫn lộn, nên cái phước giàu sang được
[54:15]hưởng mà cái họa nghèo khó vẫn còn lơ lửng chứ chưa hết đâu. Cái người giàu mà ác thì không có giàu bền đâu. Tính tốt vẫn còn và tính xấu vẫn xen vào. Hoặc là người này làm điều tốt do được phân công chứ không phải thật lòng. Ví dụ như ở trên chỉ đạo là: "Anh lo cất cái cầu cho dân đi nha", cái lật đật cất để lấy lòng cấp trên chứ không phải vì thương dân, thì kiếp sau vẫn hưởng được cái phước giàu nhưng mà tâm không có tốt. Đó, như vậy. Bây giờ có người hỏi: "Nói vừa rồi báo đăng thấy có mấy người nhảy xuống sông cứu người ta á, chết đuối rồi mình chết luôn, nói nhân quả gì kì vậy? Tôi làm điều tốt mà sao không được tốt? Tôi cứu người làm sao tôi chết?
[54:50]Thì làm sao tôi tin nhân quả?" Quý thầy có nghe vụ vừa rồi không? Mấy năm trước có một đứa bé vậy, nhảy xuống sông cứu bốn đứa bạn, cứu tới được tới đứa thứ tư đưa vào bờ rồi thì em đuối nước, trôi chết luôn. Vừa rồi có bà nào tên là Mai ngoài Bắc cũng vậy, nhảy xuống sông cứu được sáu, bảy người rồi bà bị nước cuốn chết luôn. Nhà nước cũng phong anh hùng luôn. Vậy nhân quả ở đâu? Làm điều tốt cứu người mà chính mình chết luôn? Có ai giơ tay trả lời câu này không? Thôi thôi, hai người lận, Minh Lãnh với lại Nhuận Bình. Thôi thôi Minh Lãnh micro gần nói trước đi. A Di Phật, theo con thì mọi việc đều có nhân quả thầy.
[55:28]Theo con nghĩ rằng tại sao mà nếu mà tại sao mà bốn cái người mà chết đuối không có người khác nhảy vào mà bắt buộc cái người đó phải nhảy vào? Thì họ có cái nhân duyên gì với cái người đó. Biết đâu là họ đã gieo với cái người đó đời trước bây giờ họ phải trả cái quả đó, họ phải vớt người đó lên để họ chịu cái quả đó là họ chết đó thầy. Đó cũng là một cái cái cái nhân duyên chứ không thể nào mà mình đứng ngoài cái đó được á thầy. Cũng là một cái ý hay, cũng là một cái ý hay. Rồi, đưa Nhuận Bình, Nhuận Bình nói coi. Mô Phật! Theo con là do cái tinh thần tự nguyện của một vị đó muốn cứu nhiều người.
[56:05]Thì nếu mà cứu một người thì sức lực của người đó có lẽ là không có thể chết được. Nhưng mà cứu nhiều người như vậy thì cái phước báu của người đó vượt qua khỏi phước báu của cõi người nên để họ bỏ thân người này để được hưởng phước báu từ cõi trời. Cũng là một ý độc đáo để an ủi người ta. Cũng ý độc đáo. Ngộ lắm nha! Để mình nói về cái cõi trời, cõi cực lạc. Tức là tất cả các tôn giáo đều hứa hẹn cái cõi an lành sau khi chết. Ví dụ như bên Thiên Chúa á thì nói ai mà làm tốt thì Chúa rước về cái cõi thiên đường ở với Chúa phải không? Hoặc là bên đạo Phật, ai tu hành tinh tấn tốt thì chết được về cõi cõi Cực Lạc, cõi Tịnh Độ. Phải không?
[56:45]Giờ bất ngờ, câu chuyện kể có một ông đó ổng đang sống và ổng tu hành rất là ngoan đạo. Một hôm Chúa hiện ra, nói: "Thôi con chuẩn bị để ta đưa con về cõi thiên đường." Thì ổng mới nói: "Khoan khoan, khoan! Chúa, khoan! Con vợ dại con thơ để từ từ đi." Tức là cái thật sự cái mà về thiên đường vẫn là cái gì? Vẫn là cái chết. Đúng không? Vẫn là một cái chết và cái chết vẫn là một cái gì mà người ta sợ. Đó là một thực tế. Như ai, một bà già ngồi niệm Phật quá chừng niệm A Di Đà Phật, có người nói: "Thôi thôi thôi, bà chuẩn bị đi, Phật sắp rước đó, thôi chuẩn bị." Nói: "Thôi khoan khoan khoan, để tu thêm vài năm nữa liền." Ai
[57:24]cũng sợ chết, mặc dầu tôn giáo nào cũng hứa hẹn là chết về nơi an lành, nhưng bản chất vẫn là cái chết, mà cái chết thì ai cũng sợ, chúng ta nhớ cái tâm lý đó. Thành thử ra cái mình nói trả lời là cái phước vượt quá cõi người để về cõi trời liền cũng không ai ham. Họ cũng không ham, mà vẫn coi đó là một cái chết. Vẫn cứu người để người ta sống, nhưng chính mình bị chết liền. Người ta vẫn cảm thấy nhân quả có cái gì nó nó nó không ổn ở chỗ này. Mình phải trả lời cho ra cái này. Và câu trả lời là như thế này: là khi mà làm phước, chúng ta phải chấp nhận hao tốn. Nhớ như vậy. Ví dụ như khi mình cho người khác tiền thì mình phải tốn gì? Phải tốn tiền chứ gì.
[58:04]Ví dụ mình đi làm giúp người khác thì mình phải tốn gì? Tốn công, tốn sức phải không? Luôn luôn phải tốn. Mà nếu mình cho nhiều quá thì mình tốn rất là tốn rất là nhiều. Ví dụ bây giờ trong tủ mình về mình còn 1 triệu, có một người tới cái mình xin, mũi lòng mình cho 50.000, có người khác mình thấy tội nghiệp quá, móc 100.000, có người khác tới mình cho, cho một lát tới đồng cuối cùng luôn, hết luôn, không còn đồng nào luôn. Thì đó là cũng là làm phước, nhưng mà mình bởi vì mình làm phước quá nhiều nên mình phải tốn, tốn quá nhiều, đó là đương nhiên. Cũng như vậy, mình làm công rồi làm công quá nhiều thì cũng
[58:36]phải tốn sức quá nhiều, thậm chí khi ho lao luôn. Và cũng vậy, khi mà mình cứu người khác, đem cái sinh mạng đem vào chỗ nguy hiểm cứu người thì đôi khi mình tốn luôn cả cái sinh mạng của mình. Bởi vì đó là nguyên tắc của làm phước. Hễ làm được việc phước là phải tốn một cái gì đó. Phải tốn cái gì đó thôi. Cho là tốn ở trong nhà một một mớ. Nhớ, đó, luôn luôn như vậy, cho là tốn trong nhà một mớ. Nhớ vậy. Chứ không phải là yêu là là là mất ở trong nhà một ít đâu, không phải. Nhưng mà cái trường hợp cái người này họ quá ráng cố gắng để họ cứu hết người này tới người kia, cho nên họ tốn luôn cả cả cái sinh mạng, đó là quy luật.
[59:20]Hễ làm phước phải tốn, có khi tốn luôn cả cái mạng mình, bình thường. Còn quả báo là làm sao? Tính sau, phải không? Nhưng mà chắc chắn cái người mà hi sinh tận cùng như vậy để cứu người thì phước rất là lớn, bảo đảm họ sẽ về chỗ vinh quang. Và đặc biệt điều này nữa: một cái người trong lúc nguy cấp mà vẫn xả thân cứu hết người này tới cứu người kia, mặc dù lúc đó đã đuối sức rồi, mà cái tâm hi sinh, tâm vị tha cực kỳ như vậy, bảo đảm rằng người này có cái tâm thiện rất là lớn ở phía trước. Mấy người đó tu dễ đắc đạo lắm, bởi vì tâm vị tha nó quá lớn. Bây giờ có người hỏi: "Tại sao có những người về già bệnh nằm một chỗ
[59:55]khó chết, còn có những người thì chết nhẹ nhàng, nguyên nhân tại sao?"
[1:00:07]Thời gian không còn, thôi thì để nói luôn đi. Cái người tuổi cái chết ở tuổi già nó có nhiều nguyên nhân. Ai mà lúc sống mà sống một đời tận tụy, đóng góp nhiều điều tốt đẹp cho cuộc đời, tới chừng chết ra đi nhẹ nhàng. Còn người nào lúc sống sống nhàn nhàn, lúc chết lại rất khó chết. Hoặc cái người mà lúc sống tốt thì lúc chết dễ chết, người nào sống ác thì lúc chết lại khó chết. Hoặc là cái người mà lúc sống, lúc còn trẻ nuôi gia đình vất vả rồi hay kể công, lúc chết không chết được, nằm bệnh cho gia đình nuôi lại cho hết cái công rồi mới chết sau, để bù công lại, không được hưởng đời sau vì mình đã kể công.
[1:00:42]Nên khi mình làm mà mình kể công thì mình cũng không chết được, nằm đó để hưởng hết cái công đó trở lại. Còn nếu mình giúp người mà không kể công á thì mình ra đi nhẹ nhàng để cái hưởng cái phước đó hưởng đời sau. Cho nên cái kể công là nguy hiểm lắm nha, nhớ làm gì đừng kể công. Giờ: "Làm sao cho có trí tuệ? Gieo nhân gì để có trí tuệ?" Bất kỳ, Gieo muốn... Ở đây muốn gieo nhân trí tuệ, trước hết là phải đời trước là mình có gieo với lại Tam Bảo là là đời sau thì nếu gặp đủ nhân duyên được xuất gia tu học là được có trí tuệ. Mô Phật, con nhiêu đó hết. Thì cũng là một ý ha. An Lợi. Mô Phật và bạch thầy, nếu như mình muốn gieo nhân trí tuệ
[1:01:33]thì mình phải làm làm cho các mọi người đều có sự tiến đến cái trí tuệ, chính xác, sự sáng của trí tuệ. An Quốc bổ sung thêm. A Di Đà Phật, thưa thầy, theo con nghĩ á thì nếu học chung huynh đệ mình học dở, huynh đệ học giỏi thì mình lúc hoan hỷ thì thì đời sau có thể là mình có trí huệ hơn. Chính xác, chính xác luôn. Cũng là một ý luôn, cũng là một trong những cái nhân đó luôn. Hoàng Tân. A Di... A Di Đà Phật. Theo con thì muốn có trí tuệ thì mình phải luôn luôn giúp đỡ cho người người ta học. Chính xác luôn, cũng là một trong những nhân luôn. Rồi Trí Huệ. Trí Huệ bổ sung.
[1:02:26]Dạ thưa thầy, theo con thì nếu như muốn có trí tuệ đời sau á thì mình giúp huynh đệ, huynh đệ nào mà thiếu sách hay là không biết bài mình có thể chỉ, hay là... Mày cho quay lúc thi à? Dạ. Trong trong khi học bài á thầy. Ừ rồi rồi. Là mình có thể chỉ huynh đệ đó. Ừ chính xác, cũng là một cái ý ha. Rồi như huynh đệ thiếu sách thì mình có thể mình có dư hay là mình có mình có giúp có thể giúp đỡ huynh đệ đó. Rồi mình có tâm thương yêu giúp đỡ mọi người xung quanh mình nữa. Chính xác, chính xác, cũng hay, hay. Thôi được, cái giáo cái giáo án thế này: Muốn có tài năng trí tuệ thì ta có nhiều cách để gieo nhân.
[1:03:13]Ta phải biết yêu thương phụ giúp người có trí tuệ, tài năng, tức là ai có tài mình cứ phụ người ta. Ta biết đóng góp công nuôi dưỡng đào tạo tài năng, như mình dạy cho người ta. Ta biết dùng khả năng của mình để làm những việc chân chính lợi ích cho đời, đừng đem tài mình làm việc ác nha. Ta biết vui mừng hoan hỷ khen ngợi tài năng của người khác, đó. Như góp công xây trường học, tặng quà, khuyến học cho học sinh, giúp đỡ đời sống thầy cô giáo đều là những cái nhân có trí tuệ. Ai dùng tài mình ra để giúp đời không giấu nghề, không dùng tài năng vào việc ác đều sẽ có tài lớn trong tương lai, đại khái là như vậy ha.
[1:03:44]Làm phước chừng bao lâu thì có phước để hưởng? Thế nào là làm tội, thế nào là làm phước?
[1:03:55]Hử? Minh Tuấn. A Di Đà Phật. Thưa thầy, tội với phước thì nếu mà theo như giáo lý của Đại thừa mình thì nó không có phần sự phân biệt, còn như theo Thôi vừa thôi, đừng có Đại thừa nữa. Nói rõ ràng coi. Dạ, còn nếu mà nói theo nhân quả thì tội tức là mình hiểu một cách đơn giản đó là mình gây cho những người khác sự đau khổ, buồn giận hoặc là sự mất mát nào đó, nói chung là tạo cho họ nghĩa là sự không hài lòng, không vừa ý. Còn phước cũng hiểu một cách đơn giản của con nghĩa là mình tạo cho người khác một sự an vui về hoặc vật chất hoặc tinh thần mà trong khả năng mình có thể được, để tạo cho họ nghĩa là niềm hoan hỷ. Mô Phật, con theo con...
[1:04:53]Hắn cũng trả lời chính xác, đáng cho điểm á, mà hơi thiếu một phần thôi, nhưng mà câu đó là được đó. Nhưng mà đừng có nói Đại thừa nha, phước tội bằng nhau nha, nói đó mang tội tà kiến chết á. Đại thừa Tiểu thừa gì nhân quả phải rạch ròi, tội phước phải rõ ràng. Nhớ vậy đừng hiểu lầm nha. Đừng nói mà tội phước vốn không do tâm tạo này nọ nha, chết á.
[1:05:14]Mấy câu đó những câu đời sau nói không phải chính Đức Phật nói, nên không chuẩn chúng ta đừng có đi theo. Phải chuẩn đạo đạo đức, tội phước đâu đó nhân quả rõ ràng, đừng có nói ngang ngang.
[1:05:29]Nó có hai điều thành tội thành phước.
[1:05:35]Thứ nhất á là chúng ta giúp cho ai an vui, phải không? Là Minh Tuấn này nói đúng nè. Là thành ra phước, còn chúng ta làm cho ai bất an thì là là tội. Đó là bước thứ nhất, nhưng mà nó còn cái sâu hơn nữa nè, nó còn cái chúng ta cho ai đạo lý. Nha, chúng ta còn cái ý này quan trọng lắm. Còn chúng ta làm cho ai là gieo cho ai tà kiến, họ hiểu sai. Có hai cái này. Nhớ cái ý dưới này quan trọng. Tạm thời á, cái phước cạn á là mình làm cho ai an vui là mình làm phước, mình làm ai bất an á mình làm tội. Nhưng mà đi sâu hơn nữa đó, mà cái phước lớn á là mình cho ai cái được cái đạo lý là phước rất lớn.
[1:06:13]Bởi vì mình cứu người ta mãi mãi luôn, cho người ta đạo lý gieo vào tâm người ta rồi là người ta đi đúng đường hết kiếp này kiếp kia, còn cho người ta đi tà kiến rồi là người ta hết là người ta sai lầm hết kiếp này kiếp kia nên mình tội rất là nặng. Hai cái ý đó. Nói vậy nói thoang thoáng, nói gọn thôi chớ.
[1:06:32]Còn cái đoạn cuối, đoạn cuối này thôi để tôi đọc cho quý thầy nghe cho vui, cái đoạn kết luận nè: Những điều cần lưu ý. Luật nhân quả chi phối tuyệt đối tất cả phàm thánh. Phàm phu đương nhiên phải chịu sự chi phối của luật nhân quả đã đành mà cả thánh hiền siêu xuất cũng không ra ngoài nhân quả. Điều khác nhau giữa phàm và thánh là khả năng hiểu về nhân quả mà thôi. Phàm phu không hiểu hoặc hiểu rất ít nên sống trong mê lầm; thánh nhân hiểu suốt nhân quả nên biết chọn lựa cuộc sống tối ưu cũng như chọn lựa phương tiện hóa độ chúng sinh một cách tối ưu. Ai mở miệng nói rằng làm thánh thì không còn bị nhân
[1:07:10]quả chi phối là rơi vào tà kiến trầm trọng. Ai nói rằng tu đến chỗ không phàm không thánh thì không bị nhân quả, ta nên trả lời rằng người nào cứ muốn ra khỏi nhân quả là người si mê tà kiến. Vì sao? Vì luật nhân quả vừa là động lực chi phối ta khi ta mê, nhưng vừa là công cụ cho ta sử dụng để kết duyên hóa độ chúng sinh khi ta tỉnh. Khi ta nói về luật nhân quả với khách, ta vừa nhẹ nhàng khéo léo nhưng vừa quyết tâm vô hạn trong niềm tin nhân quả. Hãy tâm nguyện trong lòng rằng: "Dù phải chết, ta vẫn bảo vệ niềm tin nhân quả cho cuộc đời". Có người tỏ vẻ chưa tin nhân quả, ta hãy nói rằng: "Có thể khoa học chưa chứng minh được luật nhân quả,
[1:07:49]nhưng những ai yêu quý luật nhân quả đều là những người yêu quý sự công bằng, và ai yêu quý sự công bằng tức là người tốt. Người nào tỏ vẻ cay cú với luật nhân quả thì phải biết họ sợ sự công bằng, tức là họ có vấn đề về đạo đức trong và đời sống riêng tư".
[1:08:07]Chúc quý thầy hiểu sâu về nhân quả nha, và là những nhà sứ giả mà truyền bá nhân quả mạnh mẽ trong giữa cuộc đời này.