[0:10]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:24]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:37]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Mời quý Phật tử chúng ta ngồi xuống.
[0:50]Nam mô Phật Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch... Thầy!
[1:01]Hôm nay Thầy lại về đây, chúng con mong nhớ đến Thầy, ngóng trông. Nhớ lời dạy, nhớ tấm lòng, từ bi bất động nhưng không lúc buồn. Biết đời Thầy đầy trục trặc, thương thân tuổi tác, xót lòng cũng tu. Kính bạch Thầy, trong không khí thanh tịnh và trang nghiêm, vạn tâm hồn hân hoan chào đón Thầy chan chứa từ ái. Bạch Thầy, đêm thiền của buổi sáng hôm nay bỗng có vẻ như thức dậy, biến đổi, vì đúng ngày hôm nay, ngày tu Bát quan trai tháng 8 tại chùa Phổ Sơn. Chúng con được Thượng tọa viện chủ ban quyền hứa chuẩn và chỉ dạy cho chúng con được tu kết hợp. Chính những niềm hân hoan ấy, chúng con đã nhận thức thực chứng của cuộc gặp.
[2:00]Lành thay, may mắn thay khi chúng con được Thượng tọa viện chủ chùa Phổ Sơn và Thầy là những người có trái tim Bồ Tát. Vì các ngài đã quên mình và chỉ nghĩ đến người khác và ban vui, cứu khổ. Đôi khi chỉ một cái nhìn của trụ trì hay một câu nói của các ngài cũng đã làm thay đổi cả cuộc đời chúng con. Từng bước đi, từng nhịp thở của chúng con cũng bắt đầu ý thức. Thiền duyên đã đến, thanh lương đã tới. Hôm nay đi theo giáo pháp của các ngài rải rẫy, chúng con xin phát hạnh nguyện: buông ái, lọc mang, phát tâm Bồ đề tinh tiến để có thể mong thoát khỏi vòng luân hồi sinh tử. Nam mô Thường Hoan Hỷ Bồ Tát Ma Ha Tát.
[2:56]Đạo hữu nói hay hơn Thầy.
[3:05]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay chúng ta gặp nhau sẽ trao đổi cái đề tài là Bản lĩnh tu hành. Cái chữ bản lĩnh có nghĩa là cái sự khéo léo, cái khôn ngoan, cái giỏi giang, chứ không phải là cái tầm thường. Vậy khi chúng ta nói về sự tu hành mà có cái bản lĩnh thì điều này có nghĩa rằng cái việc tu hành nó không có dễ, không có đơn giản. Trong đó có nhiều cái rất là khó khăn, rất là tế nhị. Thường á thì đề tài chúng ta trao đổi ở đây là lấy cái đối tượng là người cư sĩ, nhưng mà thực ra những cái đề tài ở trong đây cũng rất là cần thiết cho cả người xuất gia. Vì nói chung, chúng ta là người đệ tử Phật,
[3:56]khi mình phát tâm tu hành đều có những cái vướng mắc giống nhau hết. Ở cái mức độ cao thì đúng là người xuất gia có nhiều vấn đề khó hơn, nhưng mà trên mức độ tổng quát thì những cái khó đều giông giống nhau như vậy, những giáo lý cũng căn bản như vậy. Nên khi chúng ta nói đến bản lĩnh tu hành, tức là đòi hỏi những cái khéo léo, cái khôn ngoan trong sự tu hành thì cả người cư sĩ lẫn người xuất gia cũng không khác là mấy. Thứ nhất là việc tu hành không dễ là vì sao? Vì thứ nhất là đạo lý trừu tượng khó hiểu. Đạo lý của đạo Phật coi vậy chứ không có dễ hiểu. Ví dụ như chúng ta nói luật nhân quả,
[4:37]ở đây thì quý Phật tử đều biết là gieo nhân nào mình sẽ gặp quả đó, phải không? Tức là nếu mình chịu khó thương người, giúp người thì về sau mình đi đâu cũng được người ta thương yêu, giúp đỡ lại. Đó là sự công bình, mà đó là luật nhân quả, thì chúng ta đều hiểu một cách tổng quát như vậy. Nhưng nếu mà đi sâu vào cái nhân quả thì nhiều vấn đề chúng ta không lý giải được, không lý giải hết. Chẳng hạn như nói là cái người có phước thì gương mặt mới đẹp. Nghĩa là cái người mà có gương mặt đẹp á thì được cái phước là nhiều người thương mến, ai thấy cái người có gương mặt đẹp cũng có cảm tình, quý Phật tử đồng ý không?
[5:24]Phải không? Như vậy đời trước là mình cũng hay cư xử tốt với người khác, đời này mình mới có gương mặt đẹp. Cho nên bây giờ mình soi gương thì mình nhìn ở trong đó thì mình biết đời trước mình hay thương người hay ghét người. Nếu mà đời trước mình hay ghét người ta, đời này gương mặt mình tự nhiên xấu, để người ta nhìn mình người ta không ưa. Còn nếu đời trước mình hay thương người, đời này tự nhiên mình được gương mặt đẹp. Tức là người xa lạ đâu đâu ấy họ nhìn thấy mặt mình cái là họ mến liền, đó là cái phước như vậy. Thì trên căn bản nhân quả là như vậy, và cái thông thường thì cái người có gương mặt đẹp cũng dễ có cuộc đời may mắn,
[6:04]nên được người ta thương, người ta giúp đỡ, làm việc gì cũng dễ suôn sẻ. Nhưng trong một số trường hợp mà chúng ta gặp những người có gương mặt đẹp mà cuộc đời thì trăm cay nghìn đắng, khổ sở, vất vả thì những trường hợp đó mình không lý giải được, không biết tại sao. Hoặc là có những người như mình thấy rất là tốt, hiền lành, tốt bụng mà nghèo khổ không cùng, hoặc có cái người sao thấy họ thất nhân, bất đức mà cứ giàu có phây phây. Nên chúng ta thấy là cái giáo lý là một chuyện, mà đi sâu vào trong rồi nó có những cái phức tạp không có dễ hiểu. Vì vậy, nếu mà nói tu hành là chuyện đơn giản thì không phải đâu.
[6:47]Nội cái hiểu cho được đạo lý sâu sắc đã là khó rồi. Thí dụ như là cái giáo lý về luân hồi đi. Luân hồi là cái gì? Thì ai cũng biết rằng đó là cái tái sinh ở kiếp này sang kiếp khác. À ví dụ như là một người chết ở kiếp này, rồi một lúc nào đó họ lại đầu thai tái sinh vào một kiếp khác, thì mình hiểu luân hồi là vậy. Vậy chứ mà đi sâu vào nhiều chuyện phức tạp lắm. Rồi chúng ta sẽ thấy là có người chết á thì cái thời gian tái sinh mau, có người chết thời gian tái sinh lâu. Rồi trong trường hợp nào thì người ta cứ phải là ma là quỷ vất vưởng hoài, trong trường hợp nào người ta lại vào cái thai lừa, bụng ngựa, hoặc là trong trường hợp nào người ta
[7:32]vào được cái thai con người vào nhà quyền quý. Thì những cái trường hợp phân tích từng chút từng chút rất là phức tạp. Rồi khi nào thì người ta đầu thai? Đầu thai là cái gì? Có phải là cái hồn nó nhập vào cái bào thai hay không, vân vân. Nó còn nhiều vấn đề phức tạp lắm, mà nếu giải thích tường tận chúng ta thấy nó trừu tượng khó hiểu chứ không có đơn giản. Vấn đề này thì chúng tôi cũng có nói nơi này nơi kia nên hôm nay không nhắc lại, chỉ nhấn mạnh rằng giáo lý tuy đơn giản nhưng nếu mình đi sâu vào thì không có cái nào dễ hết. Đi sâu vào rồi, mỗi điểm từng chút từng chút đều có cái phức tạp khó hiểu của nó.
[8:12]Nên nội cái hiểu là đã khó, chứ chúng ta chưa nói tới cái thực hành. Hoặc là mình nói đến với đạo Phật là đi tìm cái con đường giác ngộ giải thoát, nhưng vậy giác ngộ là cái gì, giải thoát là cái gì? Đó, những điều này cũng không phải là dễ hiểu. Như cái chữ giác ngộ thôi, là nếu chúng ta hiểu à giác ngộ là mình hiểu được đạo lý gì đó thì như vậy nó không có đủ. Nghĩa là ví dụ như hôm nào đó mình đến chùa chơi, cái mình gặp quý thầy giảng pháp nói chuyện, thì trong một lần đó có quý thầy nói một điều gì đó mình tâm đắc, mình say mê, mình quá hứng thú đi. Ngay cái sau cái câu nói của vị thầy đó,
[8:55]mình chợt bừng một cái niềm vui tột bậc và quyết tâm đi theo đạo, cái mình nghĩ: "À, như vậy là tôi đã giác ngộ rồi." Cái đó chỉ là cái hiểu thôi, nhưng cũng là cái duyên xưa sống lại chứ chưa thật sự là giác ngộ. Như một lần nào đó mình đến chùa, quý thầy nhìn mình quý thầy nói: "Thôi con ráng lo cho mọi người, rồi con sẽ tìm thấy niềm vui, lúc mình an ở chu vi", thầy nói vậy. Mình nghe tự nhiên mình hiểu ra, mình có cái niềm tin vững chắc là cái người nào đó mà khi sống không có ích kỷ thì tự nhiên sẽ có niềm vui, và mình cảm thấy nơi lời dạy của quý thầy, nơi cái mái chùa mình tìm được cái sự yên vui,
[9:36]ấm cúng, rồi mình nguyện lòng từ đây mình sẽ là đệ tử Phật, là đệ tử của chư Tăng. Thì một cái vui mừng tột bậc khi nhận ra được một điều gì đó, một giáo lý quý giá nào đó thì chúng ta nhiều khi mình nói là giác ngộ, nhưng sự thực nó cũng chưa có phải. Cái sự giác ngộ thực sự nó là sự thay đổi cả cái nội tâm lớn lao, nghĩa là tâm hồn của mình chuyển sang trạng thái khác hẳn, vô cùng sáng suốt, vô cùng thanh tịnh và an lạc vô cùng. Nên những cái điều đó thì lời nói không diễn tả được, mà đòi hỏi cái công phu tu hành rất là lâu dài mới có thể đạt được. Còn rất ít người trong một vài câu nói chợt bừng lên giác ngộ
[10:17]thì cái đó là cái duyên của nhiều đời nhiều kiếp thì chúng ta không có bì được, chúng ta không thể so sánh được. Đó, cái giác ngộ rất là khó. Nhưng mà cái giác ngộ đó mà thay đổi cái nội tâm của mình, từ một trạng thái loạn động mê mờ chợt bừng lên rộng rang sáng suốt, cũng chưa phải là giác ngộ thật sự. Phải đạt được như Phật, nghĩa là một người vượt qua được chấp ngã, chứng được tam minh lục thông, có thần thông đầy đủ hết, thì lúc đó mới thực sự gọi là giác ngộ. Cho nên cái chữ giác ngộ coi vậy mà nó cũng có rất nhiều mức độ. Nên khi mình đến với đạo, à mình nghe nói là đi tìm sự giác ngộ giải thoát, nhưng mà không phải là dễ hiểu, dễ hành.
[11:04]Hoặc ngay như cái chữ từ bi đi, từ bi thì mình biết là thương yêu mọi loài, cái giáo lý là như vậy á, nhưng trong thực tế không phải dễ, không phải dễ thực hành mà cũng không phải dễ hiểu. Vì nào giờ mình quen lòng thương yêu nó theo cái ái kiến riêng tư,... Là người nào đó có cái duyên gì với mình khiến cho mình thương mến à mình hay giúp đỡ thì mình cho rằng mình thương người, không có chắc. Cái lòng từ bi nó phải được trải rộng mà không phân biệt, mà phải được thử thách qua nhiều cái khó khăn. Như có một lần có một cái cô đó, cô cư sĩ, nói cư sĩ chứ cũng chưa quy y Phật, cô có cái nỗi đau khổ, cô bất mãn những cái người thân của cô hết.
[11:48]Cả cha, cả mẹ của cô mà cô cũng căm hận, rồi bà con, láng giềng gì cô cũng hận hết và cô nghĩ rằng trên đời này không ai tốt, cô sống với nỗi đau khổ như vậy. Thì một lần có người giới thiệu đến gặp tôi, thì tôi mới nói là: "Cuộc đời sở dĩ mà mình đau khổ vì mình không có thương yêu, mình không biết thương người. Cứ thương yêu con người rồi chúng ta sẽ thấy rằng nỗi đau tự nhiên biến mất." Thì cô ta mới nói thế này, cô ta mới nói là: "Thì con cũng đã thương yêu nhưng mà con vẫn đau khổ." Thì tôi mới trả lời: "Không phải đâu. Vì cái thương yêu của cô nó nhỏ bé quá, nó ngắn ngủi quá nên nó chưa đủ sức đi qua cái thử thách.
[12:35]Ví dụ như là", tôi nói ví dụ như mình gieo xuống một cái hạt mít rồi mình chờ cho có trái, không bao giờ. Ở đây quý Phật tử là người chuyên làm rẫy á thì biết phải không? Mình gieo cái hạt xuống rồi sau đó làm gì nữa? Gần 3000 công chuyện phải làm với cái cây đó, phải không? Chăm sóc cỏ, tưới nước, bón phân, bắt sâu, tỉa cành, đủ thứ rồi, còn cuối cùng còn phải canh ăn trộm nữa. Thấy không? Chứ đâu có phải dễ mà có cái trái mít mà ăn. Nên tôi mới nói với cô đó: "Trong buổi ban đầu thì con có thương người ta, nhưng mà khi thấy người ta có thái độ hơi thay đổi, hơi khó chịu chút là lòng thương yêu con biến mất liền.
[13:16]Chính vì vậy nên con không bao giờ có hạnh phúc được. Cái lòng thương yêu đó phải giống như trồng hạt mít vậy đó. Bắt đầu thương rồi cho tới cái ngày mình được cái quả đi qua nhiều sóng gió, qua nhiều thử thách, qua nhiều cái sự chăm sóc và giữ gìn nữa. Chứ không phải là nói tôi thương người rồi tự nhiên sẽ có hạnh phúc, không có đâu. Mình thương người ta rồi năm bữa nửa đồn người ta mắng lại mình, lúc đó coi còn thương nổi hay không? Làm sao mà trong những cái thử thách đó mà lòng mình vẫn không thay đổi được mới là lòng từ bi thật. Mà nó đi qua nhiều cái thử thách, rèn luyện như vậy thì chắc chắn cái sự chờ đợi cho chúng ta là là an lạc, là hạnh phúc.
[13:56]Nhưng mà ngang đây còn bị lừa một lần nữa. Lừa một lần nữa là sao? Nghĩa là khi mình thương yêu con người rồi mình được hạnh phúc, tự nhiên lòng mình có niềm vui, có sức mạnh, có niềm tin, có ý chí, mầu nhiệm. Nhưng mà lúc đó khi mình thương yêu mọi người rồi đến một lúc nào đó, qua 5 năm sau, 10 năm sau cái quả báo đến trở lại. Vừa tự lòng mình có niềm vui mà vừa cái quả báo trở lại tự nhiên mình được nhiều người thương yêu. Lúc đó trong cuộc sống và trong nội tâm mình có hạnh phúc tràn đầy. Nhưng mà lúc đó mình hưởng hạnh phúc đó rồi thì từ bi cũng sẽ từ từ biến mất. Đó, nó lại bị lừa một lần nữa nên rất là khó.
[14:36]Nên chúng ta thấy là đạo lý tu hành không có dễ. Đạo vốn coi vậy chứ không có dễ. Hiểu đã khó rồi, thực hành lại còn khó hơn nữa. Hoặc ví dụ như nói về thiện và ác. Chúng ta hiểu thế nào là thiện, thế nào là ác. Vì nếu chúng ta hiểu đây là điều ác thì chúng ta mới biết để tránh. Đây là điều thiện thì chúng ta mới biết để thực hành. Nhưng mà cái nào là thiện, cái nào là ác? Cũng rất là khó xác định chứ không phải dễ, phải không? Điều này chúng ta cũng nói nhiều lần rồi. Ví dụ như là đem tiền cúng chùa là thiện hay ác? Thiện hay ác? Thiện, phải không? Vậy mà coi chừng có ác lẫn ở trong. Hoặc ví dụ như mình thấy cái người đó họ làm chuyện phạm pháp,
[15:26]giết người, cướp của gì đó, cái mình chỉ cho công an bắt, thì đó là thiện hay ác? Thiện hay ác? Thấy nghe dữ vậy coi chừng nó thiện á. Nên cuộc đời này cái thiện, ác rất là khó phân định. Mà nếu mình hiểu một chiều thì mình sẽ hoang mang. Nên gặp nhiều lúc mình ứng xử sai liền. Chuyện đó đáng lẽ thiện thì mình tưởng ác mình không làm, chuyện đó là ác mình tưởng là thiện cái mình lại làm. Đó, nên nội cái phân định cho ra thiện, ác cũng không phải dễ, là như vậy. Đó là một cái khó trên giáo lý, trên giáo nghĩa. Rồi một cái khó khác nữa là trong tiến trình tu tập thì chúng ta sẽ gặp rất nhiều trở ngại khó khăn,
[16:06]rất nhiều lần thối thất chứ không phải bất cứ người nào từ lúc phát tâm tu cho đến ngày thành Phật là cứ từ từ bước tới, không có đâu á. Nhiều khi bước được một bước, lui ba bốn bước luôn. Ở đây mà ai tinh tấn tu hành đều thấm thía chuyện đó. Còn ai không tinh tấn tu thì thôi. Ví dụ như có người nào đó mình phát tâm niệm Phật thì mình niệm miên mật hết, Nam Mô A Di Đà Phật, cứ niệm hoài. Thì mình nghĩ thôi cứ niệm riết từ từ rồi chết rồi vãng sanh. Cứ niệm riết rồi tới ngày thành Phật, phải không? Cứ vậy thôi có gì đâu trở ngại. Vậy mà không yên, coi vậy chứ không chắc ăn. Niệm được ba bữa thấy ổn, được được rồi,
[16:46]cái ráng thêm được 7 ngày nữa là thấy thôi vậy là mình đi chùa mình cũng niệm Phật nè, về nhà cũng niệm Phật nè, nấu cơm cho cả nhà mình ăn cũng niệm Phật được nè, là thấy như vậy thôi cũng dễ, tu vậy chắc cũng được. Vậy mà một lần nào đó à bỗng nhiên mình gặp cái chuyện gì đó cái mình mê quá. Tự nhiên có bộ phim nào nó hay quá cái mình coi, lúc đó mình quên niệm Phật. Mà hổng lẽ vừa coi phim mà vừa niệm Phật thì coi nó không đã, thấy thôi để coi xong rồi niệm. Mà coi được tập này cái nửa chừng cái nó hết rồi, phải đi mướn thêm một tập nữa coi cho nó hết. Thì khi mà coi hết một cái bộ phim nó 15 tập như vậy thì mình cũng quên Phật à.
[17:25]Mình chỉ còn nhớ Trịnh Thiếu Thu, Lương Triều Vĩ, còn nhớ thôi chứ Phật thì tạm thời quên. Đó là những cái bất ngờ. Mình thấy mình cứ tưởng là đi suôn đi suôn cho tới ngày mình nhắm mắt á, nhưng mà không suôn. Rồi một lần nào đó lại có ai chọc gì đó, mình đang lần lần chuỗi niệm Phật thì có người lại: "Đạo đức giả." Cái lúc đó mình sao? Thì mình tạm thời mình phải quăng cái xâu chuỗi để mình mắng người ta một trận, để cho người ta hiểu thế nào là tu thiệt, tu giả cái đã, phải không? Rồi sau đó khi mà mắng xong rồi người ta mới cự lại, cự qua cự lại thì cũng hết buổi sáng. Vô cái mình tìm xâu chuỗi hổng thấy, thôi để tạm nghỉ tu bữa,
[18:03]bữa nào đi lên chùa thỉnh lại cái xâu chuỗi rồi niệm tiếp. Nó có những cái trục trặc bất ngờ như vậy. Nhưng mà một ngày mình đãi đãi thì nó kéo theo ba bốn ngày nữa. Nên chúng ta thấy cái đường tu nó không có dễ, cứ bước tới bước lui hoài. Ngay cả như quý thầy cũng vậy. Nhiều khi quý thầy tinh tấn tu tập thiền định, quý thầy nhập thất, vô thất ngồi tu thiền thì thấy vô thất là yên rồi, đâu có gì đâu trở ngại, phải không? Là duyên cũng đủ, có người hộ thất, mình ở nơi một cái cốc vắng có người đưa cơm, đưa nước, trong đó cứ việc là ngồi thiền, kinh hành, lạy Phật, ngồi thiền, kinh hành, lạy Phật.
[18:41]Thì như vậy là cứ công phu từ từ mà tiến. Vậy mà không phải vậy. Bữa nay ngồi thấy tâm nó định lắm, qua ngày mai tự nhiên tâm loạn lên mà không biết tại sao. Nên cái sự tu hành lại như vậy, nó cứ tới rồi lui, tới rồi lui, nó không có dễ. Ngoài những cái trở ngại về hoàn cảnh, nó có những cái thối thất của nội tâm. Nên nếu mà mình không có bản lĩnh thì không vượt qua được, nên chuyện tu hành không có dễ. Mới đầu mình đến chùa đó, gặp ông thầy ổng khuyên mình tu, ổng nói nghe dễ ợt à. Quý Phật tử có nhớ không? Ví dụ mình đến gặp ôn đây, ôn thấy: "Thôi về niệm Phật, chết vãng sanh Cực Lạc đơn giản thôi.
[19:19]Thôi đi quy y đi mà, thọ Bát Quan Trai." Nói nghe câu gọn bâng à, nhưng mà có ai đi vô rồi mới u đầu, sứt trán, mới thấy rất nhiều chuyện khó khăn, rất nhiều điều thử thách. Mà cái giá trị của sự tu hành cũng là nằm ở chỗ đó. Chính vì việc tu hành rất khó khăn nên cái giá trị của một người tu hành rất là lớn. Còn nếu cái việc tu nó dễ, ai bắt đầu phát tâm tu rồi cũng từ từ đắc đạo thành Phật hết thì đúng là không có giá trị. Đó là lý do tại sao mà chúng ta kính trọng những người tu hành chân chính là vậy đó. Những người tu hành chân chính có khi là quý thầy, quý cô mà có khi là người cư sĩ. Nhưng nếu mình thật sự biết cái người đó là người tu hành chân chính
[20:06]thì mình thật lòng quý trọng vì việc tu hành không đơn giản tí nào. À ví dụ như bây giờ mình làm việc thiện cũng không phải dễ làm. Mình đến thì nghe quý thầy nói rằng: "Con về con ráng làm phước để đời sau mà hưởng. Hoặc đời sau không hưởng thì đời này nè, cuộc đời mình nó cũng bớt khổ. Thôi con ráng về làm phước." Thì mình cũng nghe vậy, về mình cũng làm nhưng mà không phải muốn làm là được, rất là khó, không phải dễ. Ví dụ như đường ở Long Khánh mình đây thì hư nhiều nên cái mà dễ nhất là mình cứ vác cuốc bưng đất lại mình lấp mấy cái hố cho người ta đi. Dễ làm không? Dễ không? Cũng dễ, phải không?
[20:48]Nhưng mà rồi nó cũng khó. Mình vác cuốc ra mình chuẩn bị đi làm phước, có ông hàng xóm ổng đi ngang cái ổng nói: "Thôi anh, coi như bữa nay ngày chủ nhật, đi uống với tôi một ly bia đi. Mai rồi làm." Mình nghe ông này nói có lý, coi như hôm nay ngày chủ nhật cũng là một cái triết lý độc đáo ấy. Thôi cất cái cuốc vô đi uống bia cái đã. Nó những cái cạm bẫy, những cám dỗ, hoặc là trong gia đình mình có người muốn làm phước mà có người khác cản. Hoặc rồi ông chồng ổng muốn làm phước nhưng bà vợ bả không chịu, không chịu cho chồng mình đem tiền của ra bố thí. Hoặc là người vợ muốn bố thí mà ông chồng hổng cho.
[21:24]Đó, trong cuộc sống vậy, không phải mọi chuyện đều đơn giản. Rồi vấn đề giữ giới nữa, giữ giới khó hay dễ? Giữ giới khó hay dễ? Có những giới mà nó nghiêm trọng quá thì thường mình dễ giữ. Ví dụ như cái giới mà giết người thì chắc là mình hổng có khó, phải không? Mình chả đụng tới đó làm cái gì. Chẳng bao giờ mình có cái ác tâm đến cái độ là phải giết người. Cho nên cái giới mà giới thứ nhất á, giới giết người à mình rất khó phạm, dễ giữ. Rồi cái giới trộm cắp dễ giữ không? Dễ không?
[22:04]Trộm cắp mà cái lớn á thì mình khó phạm. Phải không? Bây giờ mà kêu mình cạy cửa vô nhà người ta rinh ti vi đi thì không có người Phật tử nào làm được hết trơn. Nhưng mà mình đi lên sân dọn dưới đất á mà thấy tờ 50.000 que rớt, thì mình cũng đành bấm bụng lượm lên rồi đi vô ăn phở giùm người ta, cũng đành phải làm vậy không biết làm sao bây giờ. Nhưng mà đâu ngờ rằng cái đó là phạm giới, nhặt của rơi mà không tìm đem trả lại. Hoặc là nếu không trả lại được phải đem làm phước chứ không được hưởng. Thành thử mình thấy những cái điều kiện lớn mình không phạm nhưng cái nhỏ nhỏ thì mình phạm. Phải không?
[22:43]Hoặc là cái giới thứ nhì đừng có nói lời ác độc và đừng có mắng chửi người khác, dễ giữ không? Khó. Có nhiều khi giận quá mình mắng con mắng cái phải không? Ví dụ như kêu sai làm gì không làm: "Tao đánh mày chết bây giờ." Đó, cái chữ đó cũng là lời ác khẩu rồi. Ở đây có không? Có, hơi nhiều.
[23:14]Rồi hoặc là ví dụ như là đừng có nói dối, đừng có nói dối thì dễ giữ không? Dễ giữ không? Giới nói dối khó giữ lắm. Tại sao vậy? Bởi vì nếu giữ được cái giới nói dối á, mình phải sống một đời rất là trong sạch, thánh thiện. Mình phải sống rất tốt, thì mình mới không có gì để nói dối. Chứ còn mình nếu sống ỡm ờ, nghĩa là những hành động của mình không tốt á, thì thế nào cũng nói dối. Ví dụ như là mình cũng thích đẹp, thích thơm. Ví dụ như một người đàn ông đi, tự nhiên hôm nay bỗng nhiên ổng hơi diện, ổng mới vào phòng vợ ổng lén lấy chai dầu thơm ổng xịt rồi cắm đầu đi chơi luôn. Bà vợ bà mới nói:
[23:58]"Anh làm cái gì vậy, mà thơm quá vậy?" Thì ổng nói: "Tôi biết đâu à. Ly dầu thơm nó đổ đâu tui." Rồi ổng đâm đầu chạy mất. Thì những cái đó là gì? Vì nói ra thì sợ người ta nói mình là là điệu, ta nói mình điệu. Đó, những cái mà mình phải sống thật tốt thì những chuyện lặt vặt lặt vặt mình mới không nói dối. Còn ví dụ mình có những cái sai nhỏ nhỏ nhỏ nhỏ, thế nào mình cũng nói dối để lấp qua, để che đậy. Ví dụ như là mình ăn cơm, mình ăn một lần chỉ ăn chừng có 9 chén à, không có nhiều. Người ta thấy mình ngồi ăn hoài, hỏi: "Anh ăn mấy chén rồi?" - "Dạ, tui mới ăn có 4 chén à." Rồi quay qua chỗ khác mình mới nói thêm:
[24:36]"+ 5", để không nói dối. Thì đó là mình sợ là người ta đánh giá mình kỳ, nên những cái lặt vặt lặt vặt vậy chứ khó giữ. Những cái lớn có khi mình không phạm, nhưng những cái nhỏ mình thường bị phạm. Đó là như vậy. Còn cái giới mà uống bia, ví dụ người Phật tử mình mà giới cấm uống rượu nè, đây là mấy ông chứ mấy bà thì chắc không có bị. Mấy ông có giữ được giới không uống rượu không? Giữ được không? Đa số là không. Thường thường á cái giới uống rượu hay dễ bị phạm, cái người nam cư sĩ hay dễ bị phạm, nên đó là coi vậy chứ khó. Nên chúng ta thấy là đơn giản như chuyện nói vậy mà không dễ làm. Nên từ cái việc mà hiểu được giáo pháp,
[25:22]tu được giáo pháp đòi hỏi có bản lĩnh ghê gớm, không đơn giản. Bây giờ chúng ta sẽ trình bày thế nào là bản lĩnh. Bản lĩnh tức là cái giỏi giang, khôn ngoan của mình để có thể tu tập lâu dài được. Nền tảng của cái bản lĩnh đó là sự gia hộ của chư Phật, chúng ta nhớ điều này. Trước khi muốn nói tới bản lĩnh của cá nhân mình, chúng ta phải đặt niềm tin nơi sự gia hộ của chư Phật. Không bao giờ được ai nói tài. Ví dụ như khi mình tu, mình nghĩ à đây là do sự tinh tấn của mình, cái trí tuệ của mình mình đạt được, thì vài ba bữa sau sẽ thối thất liền. Như có một ông thầy nữa vậy, vì thầy này ổng cũng tinh tấn và cũng trí tuệ tu tập.
[26:03]Thì ổng tu tập một thời gian, ổng thấy tâm ổng thanh tịnh nên ổng nói là: "À đúng là do mình cố gắng nên mình đạt được kết quả như là Phật như là Tổ nói." Ổng nghĩ như vậy, nhưng mà khi ổng khởi ý nghĩ đó được chừng tháng sau bắt đầu tâm loạn lên liền. Lý do là vì không hiểu được cái sự gia hộ của chư Phật. Nên cái nỗ lực của bản thân chúng ta phải lớn, cái trí tuệ chúng ta phải sâu sắc, nhưng không bao giờ chúng ta rời xa cái sự gia hộ của chư Phật. Nghĩa là dù làm được bất cứ điều gì cũng phải nghĩ đó đều là sự gia hộ của chư Phật, mà đó là sự thật. Bất cứ làm việc gì, dù chúng ta ngồi đó niệm Phật,
[26:43]ngồi tụng kinh, tọa thiền hay đi làm phước, còn như quý thầy lớn mà đi làm Phật sự, đi thuyết pháp thì cũng vậy, phải luôn luôn nghĩ rằng đều có sự gia hộ của chư Phật, chứ không phải là tự sức mình mà làm được mọi điều. Nhớ như vậy. Rồi chúng ta bắt đầu đi vào cái bản lĩnh này. Trong cái sự tu tập á là phải vừa khéo léo nhẹ nhàng mà vừa cương quyết, đó là một cái bản lĩnh đó. Trong cái sự tu tập là khéo léo nhẹ nhàng mà cương quyết. Khéo léo nhẹ nhàng là gì? Ví dụ như bây giờ mình niệm Phật, thì cái người niệm cái câu Nam mô A Di Đà Phật thì phải niệm nhẹ nhàng, không có được dằn ép, không được gằn từng tiếng,
[27:26]không được chú tâm để cho mình gọi là buộc tâm vào cái câu niệm Phật. Dùng những cái từ đó sẽ làm cho mình trở nên dằn ép mà không còn đúng cái nghĩa nhẹ nhàng khéo léo nữa thì chắc chắn là sai, nên phải nhẹ nhàng khéo léo. Nhưng mà cương quyết, cương quyết là gì? Là quyết tâm không bao giờ bỏ, miên mật chú ý trong từng lời từng chữ một, mà rất chú ý nhưng mà lại rất nhẹ nhàng. Nên đây là cái không diễn tả bằng lời được, chỉ có người dụng công rồi sẽ biết. Nên cái chỗ này gọi là bản lĩnh tu hành. Cái người tu thiền vậy, họ theo dõi hơi thở ra vào mà nếu lúc đó chú tâm quá mạnh hay là ráng thở cho nhiều
[28:09]đều là sai hết, vì nó sai cái nguyên tắc nhẹ nhàng khéo léo. Khi dụng công nó phải rất là nhẹ nhàng nhưng mà rất cương quyết. Rất cương quyết nghĩa là không có để những cái trạng thái khác nó lừa gạt mình, ví dụ như những cái vọng tưởng lãng đãng nó khởi lên, mình kéo trở lại để tu tập tiếp chứ không có để vọng tưởng dẫn đi luôn. Hoặc là có những lúc những cơn đau, những cơn buồn ngủ kéo tới, vẫn cương quyết chứ không có bỏ cuộc, đó là cái sự cương quyết. Nhưng mà trong cái cương quyết chắc ngắt đó, kiên cường như đá như là núi đó thì vẫn là khéo léo nhẹ nhàng như là mây trôi gió thoảng. Đó là bản lĩnh của sự tu hành.
[28:50]Rồi một ví dụ nữa là như quý Phật tử bắt đầu phát tâm biết đi chùa thì không phải luôn luôn là suôn sẻ, vì nhiều khi mình chưa có Phật hóa gia đình mình được, mình chưa khiến cho mọi người trong gia đình mình biết Phật pháp, nên có khi mình đi chùa bị người gia đình mình cản trở, rầy rà. Thì như vậy chỗ này là chỗ mình phải nhẹ nhàng mà cương quyết. Nhẹ nhàng là mình không dùng cái thái độ căng thẳng để đối phó, để chống trả, nghĩa là vẫn phải nhẹ nhàng, dịu dàng nói chuyện, nhưng mà trong cái nhẹ nhàng đó mình không bỏ cuộc, không bao giờ bỏ đạo, không bao giờ bỏ chùa. Đó là cái khôn ngoan, cái khéo léo mà là cái cương quyết.
[29:36]Quý Phật tử có gặp trường hợp này chưa? Cũng có phải không? Như ví dụ như tôi cũng vậy, ngồi giảng pháp dù không có ly nước uống vẫn ráng kháng giảng chứ không có bỏ cuộc.
[29:53]Rồi mình nói đến một cái bản lĩnh khác nữa. Mình nói đến một bản lĩnh khác nữa là vừa có chí nguyện lớn mà vừa bình tĩnh, thong thả, chậm rãi. Vừa có chí nguyện lớn mà vừa bình tĩnh thong thả là sao? Chí nguyện lớn là gì? Chí nguyện lớn này một á là mình cố gắng tu tập để đạt được một đạo quả rất cao nơi chính mình, đó là chí nguyện lớn. Hoặc mình có chí nguyện lớn là làm sao cho cả thế gian này đều biết Phật pháp, đó là cái chí nguyện lớn. Chúng ta thấy người trên đời sở dĩ khổ vì người ta không tin được nhân quả luân hồi, vì người ta không biết đạo đức, người ta cứ làm chuyện sai lầm. Vì thấy như vậy nên mình thương xót và mình phát cái nguyện là
[30:45]bằng mọi cách mình cố gắng giúp cho mọi người biết Phật pháp. Mà cái mọi người này là cái tầm rất là rộng, không phải là riêng trong đất nước Việt Nam mình mà có khi nó lan ra tới các nước khác trên thế giới. Đó là cái chí nguyện lớn. Nhưng mà ở đây chí nguyện thì rất lớn mà mình thực hiện rất là thong thả. Đó là cái bản lĩnh. Nó có hai cái cực đoan mà chúng ta phải tránh. Cực đoan thứ nhất là mình có chí nguyện lớn rồi mình nôn nóng. Ví dụ như có người phát nguyện phải tu để thành Phật, rồi quá nôn nóng, nên sau đó vất hết mọi chuyện, đóng thất lại, khóa cửa lại, quăng chìa khóa xuống mương luôn
[31:27]là không đi ra được nữa, chỉ còn ở trong đó tu và phát nguyện: "Tôi ở đây chừng nào mà đắc đạo mới dùng thần thông bay ra." Nghe như vậy mình nể không? Người mà phát tâm tu vậy mình nể không? Nể quá thấy không? Nghĩa là dám vô trong thất khóa trái cửa lại, ném chìa khóa ra ngoài mương xuống mương luôn, rồi tu tới chừng nào đắc đạo rồi dùng phép bay ra chứ không có nửa chừng mà đi ra. Con người như vậy cái chí nguyện rất là lớn. Nhưng ở đây cái sai lầm là gì? Cái sai lầm là sự nôn nóng. Cái người như vậy là người nôn nóng. Chắc chắn không thành công mà sẽ có những chuyện rất là kỳ lạ. Như tôi cũng vừa nghe có câu chuyện có ông thầy như vậy đó,
[32:09]ổng phát nguyện tu đắc đạo mới mới bay ra chứ không thèm ra nửa chừng. Ổng khóa cửa thất lại, quăng chìa khóa ra luôn. Nhưng mà được ba bữa ổng phải dùng xà beng ở trong cạy cửa ra để chạy đi luôn. Là vì cái tâm nôn nóng, cái nôn nóng trong đó nó lẫn cái kiêu mạn và háo thắng, hơn thua, muốn mình mau đắc đạo để hơn người khác. Chính cái đó rồi. Nên cái người mà có chí nguyện lớn, ví dụ như muốn đắc đạo, muốn thành Phật, nhưng mà người có bản lĩnh họ thong thả lắm, họ lo làm phước, sống một đời vị tha, rồi tùy duyên mà tu tập từ từ. Tuy cái chí nguyện lớn mà như không mong ước gì cả. Đây là cái khó, đây là cái bản lĩnh.
[32:48]Chí nguyện rất lớn mà thong thả giống như không có mơ ước gì hết, không mong cầu gì hết, nhưng mà sự thật là cái tâm nguyện cực kỳ lớn lao. Đó, đó là bản lĩnh tu hành trong đạo Phật. Còn nếu mình không biết, mình nôn nóng là thế nào cũng rơi vào sai lầm. Ví dụ bây giờ như quý cụ già già, già rồi cái mình nghĩ cái ngày mà mình về với Phật không xa nữa, nên bây giờ thôi mình tu rút, Tu rút là từ đây dẹp hết mọi chuyện, chỉ lo niệm Phật thôi. Là quyết tâm mà ai mà tới phá quấy cái sự tu hành của mình thì mình mắng mình la, mình đuổi người ta ra liền, mình hằn học đi thì như vậy là sai. Thành thử tuy nôn nóng mà lại tạo nghiệp.
[33:30]Nó mất cái từ bi, mất cái ung dung đĩnh đạc thì như vậy là sai lầm. Đó chúng ta thấy cái bản lĩnh tu hành nó khó như vậy, không phải đơn giản. Hoặc là ví dụ như mình phát nguyện là đem Phật pháp đến giáo hoá mọi người, đó là cái chí nguyện lớn. Nhưng mà rồi mình nôn nóng quá, nôn nóng quá, mình gặp ai mình cũng nắm cổ áo mình kéo vô để mình giảng pháp cho người ta nghe, rồi lần lần cái người ta giả vờ người ta xin đi ra vệ sinh rồi người ta trốn đi mất, cái mình kiếm người khác mình nắm cổ lại mình giảng nữa, rồi đó là cái sai lầm. Thành thử ra cái tư cách đó không phải là người giáo hoá, mà chỉ là một người tham vọng.
[34:09]Nên chí nguyện lớn nhưng phải rất là ung dung đĩnh đạc, như làm mà không làm gì hết. Đó mới là cái người biết tu tập trong đạo Phật. Rồi một cái bản lĩnh nữa mà chúng ta phải để ý thế này, là vừa khéo tạo phước mà lại không cầu quả báo. Đó đây là một cái bản lĩnh khó làm. Vì sao? Vì đa phần chúng ta sở dĩ mình siêng năng làm phước vì mình hy vọng là mình có ngày mình được cái quả báo an vui. Sở dĩ mình đem cúng chùa trăm ngàn vì mình hy vọng không kiếp này, kiếp sau mình có được lại một triệu. Mình xách bao gạo qua hàng xóm bố thí cho người nghèo là vì sao? Vì hy vọng qua đời sau mình có được mười, mười bao.
[34:58]Nên đa số trong thầm kín con người, mình làm phước đều có cầu phước. Nhưng vẫn đỡ hơn cái người không tin nhân quả, không biết làm phước, vẫn đỡ hơn nhiều. Cái người mà không tin nhân quả mà không biết làm phước á thì thật là gây đau khổ cho cuộc đời. Cái người đó họ chỉ ích kỷ, tranh giành, hơn thua, hưởng thụ, nên sống ở đâu cũng làm cho người chung quanh mình khổ. Cứ giành giật với người này, hơn thua với người kia, rồi nội cái người chung quanh mình, vợ con trong nhà mình là khổ sở vô cùng. Còn cái người biết nhân quả, biết làm phước coi vậy chứ vẫn tốt hơn, vẫn làm cho cuộc đời dễ chịu hơn,
[35:36]mặc dầu trong tâm mình còn có một điểm dở chưa vượt qua là cầu phước nhưng vẫn đỡ. Tuy nhiên, cái bản lĩnh của người tu Phật là biết vượt qua cái tâm cầu phước đó, biết quả báo rất rõ nhưng không cầu, không nghĩ về tới nó. Mặc dù tin nhân quả, biết luân hồi, biết rõ quả báo nhưng không nghĩ tới nó. Như bây giờ vậy, như quý Phật tử đi thọ Bát Quan Trai để tu tập là để làm cái gì? Mục đích để làm cái gì? Mục đích làm cái gì? Ví dụ như mình nghĩ rằng: "À nhờ cái công đức mà mình tu tập Bát Quan Trai này, kiếp sau mình sinh vào một gia đình quyền quý mình làm công chúa, hoàng tử gì đó", thì cái đó là mục tiêu vị kỷ.
[36:24]Tuy việc làm hiện tại thấy tu tập Bát Quan Trai là tốt, nhưng trong thâm sâu tâm mình là cái tâm cầu quả báo nguy hiểm. Còn nếu mình đi tu tập Bát Quan Trai như thế này để mình có dịp trau dồi Phật pháp, rồi khi mình trở về lại với cuộc đời, với gia đình mình sẽ biết thương yêu và sống tốt với gia đình mình thì đó, đó là lòng không cầu quả báo mà chỉ nghĩ đến cái lợi cho chúng sinh thôi, chứ không nghĩ đến cái lợi cho mình. Hoặc là ví dụ như mình đem vật thực đến chùa mình cúng dường thì đừng có nghĩ rằng là nhờ cái sự cúng dường này mà đời sau mình sung sướng, đừng nghĩ vậy, mà chỉ nghĩ rằng mình hộ trì
[37:01]cho quý thầy tu, rồi khi quý thầy tu là quý thầy có trí tuệ, quý thầy sẽ đem giáo pháp mà giáo hoá cho mọi người. Đó mình cũng chỉ nghĩ tới chúng sinh chứ không nghĩ tới phước của mình. Hoặc là mình nhìn sang hàng xóm thấy có người nghèo rồi để rồi mình mang gì đó mình sang giúp thì vì lòng thương yêu thôi, san sẻ, xoa dịu bớt cái nỗi khổ của người khác, chứ không nghĩ rằng mình làm như vậy để sau này mình được giàu. Đó, đó là cái bản lĩnh của người tu Phật là phải biết vượt qua những điều đó, chứ cái cầu phước nó nằm thâm căn cố đế ở trong sâu thẳm của tâm hồn mình. Nên coi vậy chứ khó vượt qua lắm.
[37:41]Cả quý thầy, quý cô nhiều khi xuất gia chứ cái tâm cầu phước có khi vẫn chưa vượt qua được. Nên đây là một cái khó, mà đây là một cái bản lĩnh, là sống tất cả vì mọi người, làm vô số điều phước mà chẳng bao giờ nghĩ tới quả báo. Đó là cái bản lĩnh. Rồi một cái bản lĩnh khác của một người đệ tử Phật là vừa từ bi mà vừa nghiêm túc. Vừa từ bi, vừa nghiêm túc là sao? Đây là cái khó nè. Thường á là mình ví dụ như mình tu tập từ bi, thương yêu con người, mình dễ trở thành dễ dãi, ai muốn gì mình cũng chiều, đó là cái từ bi một chiều. Còn ví dụ như nếu mình nghiêm túc, nghiêm khắc, tức là ai có cái lỗi gì mình hay nhìn ra để mình nhắc nhở
[38:32]và mình nghiêm nghị thì có cái lợi là làm cho người khác sợ, không dám phạm lỗi nữa. Nhưng mà nếu cứ như vậy thì cũng không cảm hoá được con người, người ta sợ rồi người ta xa lánh. Cái lòng từ bi thì kéo người ta về với mình, mà cái nghiêm túc thì nó xô người ta ra, cái nghiêm khắc thì xô người ta ra khỏi mình. Nhưng mà cái nghiêm khắc có cái lợi là làm người ta biết lỗi, người ta phải biết sợ khi người ta phạm lỗi. Còn cái từ bi là đưa người ta về với mình để mình khuyên lơn, dạy dỗ. Nên một người đệ tử Phật mà sống giữa cuộc đời này là phải đạt được cả hai cái tính chất đó, là vừa từ bi mà vừa nghiêm khắc.
[39:16]Nói như vậy á nhiều khi hơi thừa, thừa là sao? Vì chúng ta nhiều khi cũng chưa có từ bi nhiều, mà cũng chả có nghiêm túc gì nhiều hết. Nhưng mà đó là một lời chê, chê nhưng mà cũng là một cái điều thao thức là mong mỏi làm sao cho quý Phật tử phải tu từ bi nhiều hơn. Nhiều khi chúng ta đến chùa nhiều năm, nhiều tháng rồi mà lòng từ bi mình vẫn chưa lớn, mình nhìn con người vẫn chưa có thương yêu. Nên đây là một cái dở phải tu tập. Rồi khi mình tu tập từ bi được mạnh rồi, khi mình mở mắt mình nhìn thấy mọi người, mọi loài mình đều thương yêu được, thì tới lúc này mình phải bổ sung cái khía cạnh
[40:00]nghiêm khắc để cho người ta không có lờn, chứ từ bi thì không có được việc. Vì tôi thấy có nhiều cái chùa vậy, ông thầy trụ trì ổng từ bi quá trở thành hiền lành rồi nhu nhược, để đệ tử hư luôn. Đó là một cái lỗi mà người xưa đã nói là giáo bất nghiêm sư chi quá, dạy mà không nghiêm là lỗi của ông thầy. Còn trường hợp ngược lại, có ông thầy ổng nghiêm quá, chuyện gì ổng cũng rầy rà hết, rồi cái người đệ tử sợ, sợ rồi lánh xa, nên ông thầy ổng không hiểu hết được tâm tình của người đệ tử mình mà dạy dỗ cho kịp thời, kịp lúc. Cho nên cái người lớn phải vừa từ bi, vừa nghiêm khắc. Thì quý Phật tử ở gia đình cũng vậy, như mình là cha,
[40:49]là mẹ hay là anh, là chị thì đối với các con mình phải thương yêu, phải thương yêu và phải nghiêm khắc, chứ không có được dễ dãi để cho chúng muốn làm gì thì làm, thì mình sẽ có tội đối với xã hội, đối với tổ tiên ông bà, nhưng mà phải thương yêu. Không phải vơ đũa cả nắm, cũng có những người rất thương con, cũng có những ông rất thương con, nhưng cũng có những ông không hiểu vì lý do gì đó, hoặc là con mình đông, bốn năm đứa, sáu bảy đứa, lớn tuổi rồi tâm hồn khô cằn hay sao không hiểu, mà tự nhiên ít có thương con. Đó là một cái nhược điểm mà người Phật tử mình phải biết vượt qua điều này. Thường thì mẹ thì thương con nhiều nhưng mà lại
[41:35]không nghiêm khắc, cả hai người đều có lỗi. Nên phải thương con mà phải nghiêm khắc, còn người cha nghiêm khắc mà phải từ bi thương con. Đó là cái bản lĩnh. Mà nghiêm là cái gì? Nghiêm là, nghiêm là cái gì cũng khó nói. Nếu mình chưa có cái uy lực tự nhiên á, thì mình làm cho nó nghiêm á thì nó giống như cái gì? Nó giống làm mặt ngầu, làm mặt công an hình sự chứ không phải nghiêm. Cái nghiêm á nó tự nhiên lắm, nhưng mà nó có cái thần cái uy gì trong cái ánh mắt mình nhìn, trong cái cử chỉ. Ví dụ khi người ta làm điều gì sai, mình chỉ đưa mắt nhìn một cái người ta sợ liền, người ta biết cái điều đó người ta vừa làm sai,
[42:15]người ta đọc được cái không đồng ý trong đôi mắt của mình. Đó là cái uy lực của cái nghiêm. Nên tu tập mà để đạt được cái nghiêm nó khó. Muốn có được cái uy lực đó thì một người phải lạy Phật rất nhiều mới từ từ có uy lực. Nên người Phật tử vậy, muốn mà mình có từ bi mà muốn mình có được cái sự nghiêm khắc thì phải lạy Phật cho nhiều với lòng tôn kính. Đây là cái nhân quả. Người nào mà thiết tha tôn kính lạy Phật, một thời gian sau tự nhiên gương mặt người đó tràn đầy uy lực, người khác nhìn vào nể liền. Quý Phật tử cứ thử rồi biết. Mình cứ thiết tha lạy Phật được chừng năm hai năm rồi biết, tự nhiên người ta nhìn mình người ta nể mà người ta không biết tại sao,
[42:56]mình cũng không biết tại sao luôn, mà nó là cái gì rất là tự nhiên. Rồi một cái bản lĩnh khác mà người Phật tử mình phải để ý nữa là vừa tinh tấn nơi bản thân mà vừa biết khuyến khích người khác. Cùng một lúc mà chúng ta phải biết vừa tự lợi vừa lợi tha, chứ không bao giờ được thiên lệch một chiều, một bên thì sẽ không bao giờ thành tựu được cái đạo hạnh lớn. Phải vừa tự lợi vừa lợi tha cùng lúc. Nếu mà mình chỉ có tự lợi thì cái tự lợi đó cũng không thành tựu. Vì sao? Vì nó thiếu cái phước. Chính cái phước lợi tha, chính cái phước mà thương yêu mọi người đó, giúp đỡ mọi người nó đi vào trong tâm
[43:43]linh chúng ta làm cho chúng ta vào được thiền định, đắc được tam muội. Chính cái công đức đó. Cho nên nếu mà tự lợi không thì không có phước, cái tự lợi không thành tựu. Rồi còn nếu mà chỉ lợi tha, tức là tối ngày mình cứ đi lo việc Phật sự, lo đi chùa, lo đi giảng đạo, mà mình không có giây phút nào mình xét lại tâm hồn mình, không có giây phút nào ngồi thiền để nhìn lại cái vọng tưởng của mình, thì chắc chắn cái Phật sự mà mình đang làm á nó nó hơi lẫn ma sự một chút xíu. Rồi chắc chắn là những cái lời mà mình giảng đạo thế nào nó cũng có cái sai lệch ở trong, không chính xác. Cho nên cái người mà có tu tập,
[44:34]có xét nét tâm hồn mình, tìm thấy được lỗi lầm của mình, thì những người đó mới đủ cái sự thuyết phục với người khác. Khi mình nói ra một lời, hai lời, người ta nghe người ta thấm, người ta tu được, thực hành được, vì mình đã trải qua. Cho nên cái tự lợi và cái lợi tha nó đi đôi với nhau, không bao giờ mình tách cái đó ra làm hai. Nhưng mà nó khó, nó khó là sao? Cùng một lúc mà làm cả hai thì nó cực. Ví dụ nếu như là mình ở trong cái chùa, hay ở trong cái thất, hay ở nhà mình cứ lo tụng kinh niệm Phật riết vậy thì nó khỏe, nó dễ làm. Nhưng mà ở đây thí như giờ đó mình phải ngồi thiền, tụng kinh, lạy Phật nè, rồi chút mấy giờ phải chạy qua
[45:22]bên kia cho người ta mượn cuốn sách, rồi mấy giờ mình phải chạy vào trong chùa để phụ với thầy làm cái buổi lễ gì cho sắp tới đó, thì đó chính những cái đó làm cho mình cực, loay hoay bận cả ngày. Nhưng mà chính cái đạo quả nó đi lên từ cái sự bận rộn, cực khổ đó. Còn nếu mà mình chỉ làm một cái thì không có cái nào thành hết. Ví dụ như nói là mình chỉ thuần đi cái lợi tha, cứ vô chùa làm việc Phật pháp, thế nào ở trong chùa cũng gây lộn. Tuy là đi chùa siêng năng, làm Phật sự, nhưng mà dễ xung đột hơn thua, ganh tỵ, nói xấu sau lưng nhau. Quý Phật tử thấy điều đó có không? Có không? Có. Là bởi vì mỗi người của mình khi mà mình đi vào chùa
[46:14]mình làm Phật sự vậy, mình không có giờ tu. Nên hai cái đó phải bổ sung qua lại, đó cũng gọi là bản lĩnh tu hành. Đã gọi là bản lĩnh là nó phải khó, tức là cùng một lúc vừa tu tập cho mình, mà vừa phụ với quý thầy để làm việc Phật pháp. Đó là cái khó. Mà cái khó đó mới là đúng, mà nó cũng là bản lĩnh. Hoặc một cái bản lĩnh khác mà chúng ta cũng phải xét, đó là ví dụ như khi mình có cái lỗi lầm gì đó, thì mình phải biết sám hối, chứ không thể không sám hối. Nhưng sám hối thì sao? Nhưng mà không được có mặc cảm tội lỗi để rồi lui bước trong cái việc tu hành. Đó, đó là cái bản lĩnh. Chứ trên đời thì không ai thoát khỏi lỗi lầm hết.
[47:02]Trên đời thật sự không ai thoát khỏi lỗi lầm. Nhưng mà cái quan trọng là đối với cái lỗi lầm của mình á, chứ lỗi lầm người ta thì mình không có xét hôm nay. Đối với cái lỗi lầm của chính mình á, thì mình phải biết sám hối. Sám hối nhưng mà vẫn dũng mãnh đi tới, chứ không có thối lui. Có nhiều người có lỗi rồi không chịu sám hối, thì đây là một cái, cái lỗi nặng hơn nữa. Nên biết mình có tội phải sám hối. Hoặc là có người khi biết mình có lỗi sám hối, rồi mặc cảm không tinh tấn đi tới, thì đây cũng là một cái cực đoan khác. Cho nên ở đây là chúng ta phải biết vượt qua lỗi bằng cái thái độ đó. Ví dụ bây giờ người Phật tử mình đã thọ cái giới là không uống rượu đi.
[47:51]Nhưng một lần nào mình đi đám cưới bị người ta ép quá. Ép quá cái uống rượu. Uống rượu cái mình nghĩ bụng thôi kệ, bắt chước Tế Điên hòa thượng một bữa. Thì ổng cũng uống rượu hoài thôi nay mình bắt chước ổng một bữa, mình uống rượu chắc cũng phá chấp. Tinh thần bát-nhã, không chay không mặn, không tội không phước. Ví dụ như mình lý luận kiểu đó rồi bắt đầu mình uống, uống tới say quá chừng say. Say cái qua hôm sau tỉnh dậy, giật mình, hối hận. À biết rồi thôi. Trong một lúc ngu si, trong một lúc nhẹ lòng, mình đã bị người ta rủ rê rồi phạm giới. Đã chẳng những phạm giới rồi mà còn đem cái lý Bát-nhã ra để biện hộ.
[48:33]Đã phạm giới rồi mà còn bày đặt tự ví mình, so sánh mình với Tế Công Phật Sống, nên những cái tội đó nó chồng chất ba, bốn cái cùng một lúc. Ba tội cùng lúc. Vừa uống rượu là một tội, vừa lấy lý Bát-nhã biện hộ là tội thứ hai, lại ví mình với Tế Công Phật Sống là tội thứ ba. Ba tội đè lên làm sao mà mình chịu nổi. Mấy cái tội toàn tội đọa địa ngục không. Dám đem so sánh mình với Phật sống thì thấy đọa địa ngục như không. Hoặc là lấy lý Bát-nhã mà để biện minh cho một cái sự nhẹ dạ, ham vui của mình thì đúng cũng là đọa địa ngục. Lý Bát-nhã là để làm cho mình trở nên thanh khiết, siêu thoát, chứ không phải là để cho mình đi uống rượu.
[49:14]Nên lúc đó mình đã hiểu lầm, mình đã biện hộ một cách sai trái, nên ba cái tội nó dồn một cục, mình chịu không nổi. Hối hận. Hối hận rồi cái về nhà lạy Phật, sám hối, rồi trốn chùa luôn, không dám tới chùa nữa. Đó là một cực đoan. Nhưng mà người biết sám hối thì còn đỡ, vậy chớ còn có ngày đứng lên đi lại. Chỉ sợ nhất là có cái người thế này là không biết sám hối, uống rượu tự ví mình bằng Phật, lấy lý Bát-nhã biện hộ, rồi từ đó uống rượu luôn. Từ đó sa đà, cứ làm tới, làm tới, không dừng được là người này chắc chắn đọa vào súc sanh hay là địa ngục, chắc chắn. Lấy cái lý Bát-nhã để mà biện minh cho việc mà
[49:58]hưởng thụ của mình thì chắc chắn là đọa. Đó là sợ cái người không biết sám hối. Cho nên là trong trường hợp người Phật tử chúng ta mà có lỡ phạm tội, nhìn thấy được tội rồi thì phải thiết tha sám hối. Nhưng mà thiết tha sám hối thì không được mặc cảm về cái tội đó mà vẫn phải tiếp tục tinh tấn tu tập. Vẫn phải tiếp tục đến chùa, gặp quý thầy, quỳ xuống trước quý thầy cầu sám hối vì mình đã phạm điều đó, xin quý thầy chứng minh. Ta vẫn tiếp tục tinh tấn làm bao nhiêu điều Phật sự để lấy lại công đức, chứ không được mặc cảm rồi thối lui. Đó, đó là cái bản lĩnh của một người Phật tử biết tu tập. Một cái bản lĩnh khác nữa mà người Phật tử phải có,
[50:45]đó là vừa làm tròn bổn phận đối với gia đình, mà vừa vẫn tinh tấn tu tập được. Đây là một cái bản lĩnh khó nè. Đa số người Phật tử á, gia duyên bận rộn, công việc gia đình rất là nhiều, đủ thứ chuyện á. Rồi nếu mà mình tu thì giống như mình bỏ lơ gia đình. Còn mà nếu mà lo công việc gia đình cho chu đáo, thì việc tu tập khó tiến. Nên cả hai cái đó đều là sai lầm hết. Vì sao? Vì mình đang còn nợ đối với gia đình mình, mà mình bỏ lơ, làm gia đình mình khốn khó để rồi mình gọi là mình tu, thì chắc chắn việc tu đó không có thành. Mình chỉ tu tập yên ổn khi nào việc gia đình mình đã xếp cho yên ổn, đó là như vậy.
[51:34]Tuy nhiên, mình lo cho gia đình mình yên ổn đủ điều hết rồi mình không tu, thì đời đời trôi lăn trong luân hồi sinh tử. Cho nên phải tu. Mình đã hiểu được đạo thì phải tu, chứ không thể không tu. Nhưng mà tu cách nào đó, trong cái cực khổ, vất vả, là vẫn phải chu toàn bổn phận đối với gia đình mình. Đây là một điều khó. Mà phải làm sao đạt được cái điều đó? Làm sao? Thì thì tôi không biết, tại tôi không có gia đình. Quý Phật tử liệu mà lo lấy, tôi biết tôi nói thôi chứ không biết. Ở đây tự quý Phật tử phải ráng, và xem xem công việc mình, mình đã đẻ được bao nhiêu đứa con, đẻ nhiều thì ráng mà cực lo nhiều.
[52:18]Rồi kinh tế gia đình tới đâu? Làm như thế nào? Sắp xếp làm sao cho gia đình mình tương đối yên ổn, dư dả thì không hy vọng, nhưng mà tương đối yên, họ không phải vất vả. Lúc đó mình mới lách lách, mình lách lách để mà tu tập. Rồi đến khi mà phước mình đủ rồi đó, tự nhiên đến lúc nào đó, tự nhiên vợ con mình dồn lại lo cho mình tu. Đó. Còn ở giai đoạn đầu, một người hiểu đạo là phải lo cho gia đình mình rất là chu đáo. Chừng nào mà phước mình đủ rồi thì tự nhiên cả gia đình sẽ lo cho mình tu, là như vậy. Một cái bản lĩnh nữa của người cư sĩ là thế này: là trong việc mà chúng ta gặp anh em, bạn đạo để nói chuyện đạo, là mình hiểu đạo mình cũng có
[53:08]thú vị, rồi mình cũng còn có những huynh đệ cư sĩ cùng tu với mình, lúc gặp nhau trong cái đầu tách trà, cuối ly cà phê. Ở đây chắc không hiểu. Đầu tách trà, cuối ly cà phê thì mình cũng có đem đạo ra mà trao đổi với nhau. Thì cái đòi hỏi bản lĩnh chỗ này một chút, là khi mà mình nói về đạo, thì dĩ nhiên phải nói cái hay của đạo, là mình nói rằng à đạo Phật đưa đến trí tuệ, đưa đến giải thoát, an lạc, có những vị tu tập mà đắc được thần thông, biết được tâm người khác, biết quá khứ, vị lai, vân vân. Như là những cái đó là những cái hay mà đạo Phật đem đến cho con người. Mình nói ra được. Nhưng mà nói thì nói, nói làm sao đó để đừng bộc lộ cái hay của mình.
[53:58]Đừng có nói để rồi người ta tưởng là mình được cái đó. Ví dụ mình nói đạo Phật tu là có thần thông, biết quá khứ, vị lai. Mình nói mà người ta nhìn mình nói, người ta tưởng mình có biết cái đó, tưởng mình có thần thông, thì đó là nguy hiểm. Nên ở đây cái khó là phải nói cho được cái hay của đạo, chứ nếu mà nói không được cái hay của đạo, thì người khác họ không phát tâm tu hành. Nhưng mà nói được cái hay của đạo, đừng để người ta nghĩ mình hay. Đạo hay chứ cái người nói dở ẹt à. Đó là phải như vậy, mà đây là cái khéo trong lời nói, cái khéo trong lời nói. Mà nói làm sao cho khéo được như vậy, thì tùy mỗi người mình ráng mà tìm cách trong từng trường hợp.
[54:41]Chứ đây mới gọi là bản lĩnh, đây là khó khăn. Khi mình gặp bà con, họ hàng của mình, mình khuyến khích người ta theo đạo, mình ca ngợi đủ điều hết, nhưng mà đừng để người ta thấy. Ví dụ như là mình nói về cái hạnh từ bi, bố thí, vân vân, cho cái người bà con mình để người ta tin nhân quả, luân hồi. Nhưng mà đừng có nói cách nào đó để làm người ta nghĩ rằng mình là người mới là bố thí quá nhiều. Mình làm phước nhiều lắm, mình làm phước giỏi lắm. Nếu mình mà để người ta hiểu như vậy thì lần sau mình không làm phước được nữa. Vì nó gọi là khoe khoang á, cái bệnh khoe khoang. Mà khoe khoang thì công đức bị tổn giảm,
[55:22]không có tiếp tục cái công đức mình đang thực hiện nữa, đó là như vậy. Đây là cái bản lĩnh, là cái khó. Trong cái bản lĩnh tu hành á của người cư sĩ Phật tử, nó còn có cái điều này nữa. Là có những lúc chúng ta gặp trở ngại. Gặp trở ngại trong nội tâm thì nó nhiều trường hợp lắm. Hoặc là mình đang tu bao nhiêu năm vậy đó, tâm đang tốt, là không biết lý do gì, tự nhiên tâm mình loạn lên rất là nhiều. Ví dụ năm nay mình đã 50 tuổi rồi, ví dụ một cái người đàn ông đã năm, sáu chục tuổi, tu một thời gian bỗng nhiên khởi ý muốn lấy thêm một người vợ nữa. Nghe thì kỳ chứ đây là có chứ không phải không.
[56:01]Mình không biết lý do tại sao, thì mình thấy đó là sai rồi. Nói: "Ủa, mình tu tới năm nay sáu chục tuổi đây, răng bắt đầu rụng hơn nửa hàm rồi, mà sao trong tâm mình cứ khởi niệm lên là muốn lấy thêm người vợ bé nữa là làm sao?". Đó là một trở ngại của nội tâm. Hoặc là một người nữ cư sĩ cũng vậy, bao nhiêu năm đi chùa tu tập, tóc bắt đầu điểm sương, tự nhiên lại thích làm đẹp, cứ đi làm móng tay, móng chân rồi đi uốn tóc rồi này kia nọ. Nói xin lỗi nha, không phải không phải đụng ý đụng ai. Xin lỗi, không có, không có, ở đây không có, ở nơi khác đây. Ví dụ. Như vậy nó cũng là những cái trở ngại của nội tâm,
[56:37]làm cho mình bị động tâm, mà không biết tại sao. Nhưng lúc đó mình biết đó là lỗi, mình biết đó là những ý nghĩ sai. Ở đâu đó mà nó khởi lên trong tâm mình. Thì trong trường hợp đó phải làm sao? Đây gọi là bản lĩnh. Vì nếu mà chỗ này đó mình không có bản lĩnh, không biết cách giải quyết á, thì một là mình bỏ cuộc, mình đi theo cái ý nghĩ đó, đi ra cuộc đời luôn, bỏ tu luôn, làm bậy. Hoặc là mình đau khổ, mình dằn ép, tự đày đọa, tự hành hạ, tự mắng nhiếc mình. Mà rồi chỉ làm cho tâm hồn mình buồn bực, căng thẳng thêm. Đó, đó là cái không biết cách giải quyết. Thì ở đây, trong muôn một, nếu khi mình đang tu
[57:20]mà chợt có những cái tâm bất thiện như vậy khởi lên thì mình phải làm sao? Đó là chỗ này là phải bình tĩnh, phải tìm cách hóa giải. Là phải biết rằng thế này, là coi chừng mình đang bị tổn phước ở cái chỗ nào. Tìm lại coi nguyên nhân phước mình bị tổn ở chỗ nào, chứ không có dằn ép, không có buông theo cái tư tưởng để làm bậy, nhưng mà không có dằn ép, đau khổ. Bình tĩnh tìm lại coi cái nguyên nhân nằm ở đâu, cái tội mình tạo ra chỗ nào. Thì có khi một thời gian mình tìm mình sẽ thấy: "À, tại vì thời gian qua mình ít lạy Phật quá, cho nên công đức nó mất". Hoặc là trong thời gian qua, khi mình nói chuyện đạo với người
[58:00]này, người kia, mình đã bộc lộ cái khoe khoang nhiều quá nên bây giờ công đức nó tổn, khiến mình khởi những ý nghĩ sai lầm. Thì khi biết như vậy, mình lên lạy Phật sám hối và xin sám hối những cái lỗi về sự khoe khoang như vậy. Hoặc là mình xét lại trong thời gian qua, tự nhiên mình thấy là mình nghe ở đằng kia có ông thầy đó ổng tu tiến, ổng nhập thất một hai năm, rồi ăn rất ít, rồi đạo hạnh là đáng kính, nhiều người quy phục. Mình nghe mà trong lòng mình có cái bực bực ở trỏng, có ghét ghét, nói: "Sao Phật tử không theo mình mà theo trỏng nhiều đâu?". Có khi từ cái tâm ghen tị đó mà làm cho nội tâm mình đổ vỡ.
[58:45]Lại những ý nghĩ xấu nó tuôn khởi lên. Đó, khi mình tìm ra được rồi thì mình hóa giải nhẹ nhàng, thế là mình vượt qua mình sám hối tu tập tiếp. Thì khi mình sám hối tu tập tiếp như vậy, những ý nghĩ sai đó nó biến mất, tự nhiên biến mất nhẹ nhàng, không còn như vậy nữa. Đó, chúng ta thấy cái nhiều lỗi lầm của con người coi vậy chứ đơn giản. Nhiều lỗi lầm thấy nó trầm trọng, nhưng mà xét cái nguyên nhân đơn giản, dễ sửa, không khó. Nhưng mà nếu mình không biết cách sửa thì mình sẽ dằn vặt, đau đớn, hoặc là buông xuôi. Đó, đó là cái bản lĩnh. Rồi trong một trường hợp nữa là nếu mà nội tâm mình có tiến
[59:27]bộ, ví dụ khi mình tu tập, mình niệm Phật, hay mình tọa thiền, tâm mình vào định dần dần, vào định dần dần, bắt chân lên ngồi hai tiếng, thanh thản, nhẹ nhàng, à không có vướng bận chuyện gì hết, rất là tiến bộ. Thì đây cũng là lúc mà coi chừng. Lúc này là lúc dễ rớt. Vì sao vậy? Vì khi mà tâm mình được thanh tịnh như vậy, mình dễ xuất hiện cái tự hào, cái kiêu mạn, rồi ít bữa mình gãy mất. Do đó, mình không có tự hào, không có hưởng cái lạc thọ. Hưởng cái lạc thọ, cái chữ này hơi khó hiểu, quý Phật tử bình tĩnh nghe chút. Lạc thọ là gì? Lạc thọ là gì? Là khi mà một người nhiếp tâm được vào trong định
[1:00:15]thì tâm khởi lên một cái cảm giác rất là sung sướng. Đó gọi là lạc thọ. Cái từ này từ chuyên môn trong đạo Phật. Tức là một người nhiếp tâm được vào định thì cảm giác sung sướng xuất hiện tràn đầy hết cả thân người. Đây là cái chỗ thử thách. Nếu lúc đó mà mình thụ hưởng, chiêm ngưỡng cái cảm giác lạc thọ đó thì phước mình mất dần, mất dần, cái định của mình cũng sẽ biến mất, tâm sẽ loạn trở lại, cái câu niệm Phật mình không còn giữ được nữa. Còn nếu mà mình nhiếp vào định được mà cái lạc thọ nó khởi lên, mình không để ý, chỉ chăm chú vào câu niệm Phật, chứ không để ý cái cảm giác rỗng rang, không để ý cảm giác sung sướng,
[1:01:03]vẫn giữ câu niệm Phật cho chặt, hoặc là vẫn giữ hơi thở cho chặt thì người này không bị tổn phước, cái định cũng tiếp tục tiến sâu hơn nữa. Đó, đó là những cái bản lĩnh trong cái sự tu hành mà rất là khó. Nên bây giờ như quý cụ lớn lớn tuổi mà niệm Phật, thì nhớ, cứ nhiếp trong câu niệm Phật, dù cho có thấy Phật hiện ra cũng thây kệ, cũng chỉ giữ câu niệm Phật. Hoặc là thấy tâm mình sảng khoái sung sướng, cũng thây kệ bỏ qua, giữ kỹ câu niệm Phật, chứ không có chạy theo những trạng thái như thế này như thế kia. Đó cũng gọi là bản lĩnh tu hành. Một điều nữa trong cái bản lĩnh tu hành là thế này,
[1:01:42]là thường á chúng ta nhận được một đạo lý là do đi nghe giảng, hoặc đọc sách, hoặc là tự mình nghĩ ra. Nhưng mà cái bản lĩnh nằm ở chỗ này, là phải luôn luôn tự mình phản biện lại những điều đó hết. Đừng bao giờ nghe rồi tin liền, hoặc là mình nghĩ ra được một cái điều gì hay, đừng bao giờ nghĩ ra rồi chấp nhận liền đó là chân lý. Vì sao? Vì luôn luôn nó còn kẽ hở ở trỏng. Nếu mà mình vừa nghĩ ra một đạo lý gì hay rồi mình không thèm phản biện, thì chắc chắn mình thực hành một thời gian có người khác thấy cái chỗ sai của mình. Chúng ta nghĩ ra một điều gì thì phải tự tìm cái chỗ dở của nó. Hoặc là ví dụ như bây giờ, mình nghe một ông thầy ổng dạy
[1:02:30]là muốn tu tập giải thoát là phải đi xuất gia, xuất gia liền, không có được đợi lâu, phải tinh tấn, phải quyết tâm, chứ không được trễ nải, không được chần chờ, vì nếu chần chờ vô thường nó tới, mình chết không biết lúc nào, là đời như vậy bỏ qua, không tu hành được. Cái câu nói nghe hay không? Hay không? Hay không? Hay chứ. Nhưng mà phải suy nghĩ lại. Ví dụ nghe một ông thầy ổng nói vậy thì suy nghĩ lại ổng nói như vậy coi chứ còn cái chỗ nào hở hay không, có điểm nào vô lý hay không. Chứ thường đa số tất cả chúng sinh đều mắc cái bệnh dễ tin, ai nói gì nói mạnh mạnh chút mình tin đúng hết trơn.
[1:03:15]Đó, đó là cái dở của mình. Nên hôm nay mình học cái bài này, tức là "Bản lĩnh sự tu hành", là mình phải đặt ngược lại vấn đề, không có tin liền. Ví dụ như ông thầy đó ông nói là muốn giải thoát là phải xuất gia liền, không được chần chờ ngày nào hết, mình phải suy nghĩ về nhiều mặt của nó. Mình nói bây giờ nếu mà mình bỏ đi liền, gia đình như vậy không yên, thì có phải mình bị tổn phước chăng? Thấy không? Đó. Rồi mình bước vào đạo mà không có được chuẩn bị kỹ như vậy thì có phải là bấp bênh không? Rồi nghe nói là muốn được làm người xuất gia phải có cái phước cho đủ, nếu không đủ phước thì tu ít bữa bước ra lại hoàn tục, phải chăng?
[1:03:57]Như vậy mình phải cân nhắc nhiều mặt, chứ không bao giờ được nghe nói rồi tin liền, phải phản biện ngược lại. Hoặc là mình nghe người này nói xấu người kia, mình cũng phải phản biện ngược lại, chứ đừng có tin liền. À ví dụ, mình nghe nói là có cái ông thầy đó ở Long Khánh bữa tôi thấy ổng a đi mua một ký thịt heo. Nghe tin không? Nghe thường thường mình tin liền. Mấy Phật tử mình tức cười lắm, thích nghe chuyện giật gân. Ai nói chuyện xấu gì của ai cái nghe tin là đồn đi, phụ đồn cho lẹ thêm chút nữa. Nói: "Ờ, cái ông thầy đó ổng đi mua ký thịt heo". Ở cái đầu dưới đó người ta đồn là một ký thịt heo,
[1:04:35]nhưng qua tới đầu trên ổng nói đi ổng mua vác nguyên nửa con heo đi về. Cứ lên từ từ, người kia đồn hai ký, người nọ đồn ba ký. Đó là cái dễ tin của mình. Nhưng mà sự thật mình phải phản biện ngược lại, phản biện ngược lại là phải là người ta nhìn ba chớp ba nhoáng là thấy ổng xách cái gì cứ tưởng ổng xách thịt heo mà đồn, phải không? Mình phải đặt ngược lại, đừng tin liền. Hoặc là ví dụ như thật sự là ổng mua thịt heo đi, mà có chắc là phải của ổng ăn hay là một chuyện bất ngờ nào đó, đặc biệt nào đó chăng? Phải không? Mình phải tìm cho ra. Có khi mình phải lại hỏi ngay ổng. Hỏi ngay ổng, cái ổng phá lên ổng cười quá chừng luôn. Thì ra cái chuyện gì?
[1:05:11]Chuyện là vì cái nhà ở bên hàng xóm gì đó, người ta bệnh quá chừng cái đi mua thịt heo giữa đường cái người ta bị cái gì người ta gấp quá, người ta: "Thầy thầy, thầy xách về nhà giùm con đi, bây giờ con phải chạy đi công chuyện mua thuốc thêm nữa". Cái là vì lòng từ bi phải phải cầm cái giỏ thịt heo xách về giùm người ta, đi tơn tơn giữa đường thì bị đồn. Thấy không? Nó có nhiều chuyện như vậy trong cuộc đời. Nghe nói xấu vầy chứ không phải người ta xấu. Thấy như vậy chứ nhiều khi mình hỏi kỹ hay lật ngược lại, cái chuyện hoàn toàn ra chiều khác. Đó là đừng bao giờ mình nghe cái gì tin liền, hoặc là mình nghĩ ra điều gì mình chấp nhận liền,
[1:05:44]phải lật ngược lại, đặt vấn đề trở lại. Hoặc là ví dụ, mình nói: "Sống trên đời này phải bố thí rộng rãi". Nghe vậy hay không? Hay không? Ví dụ mình nghe đạo lý nói là phải bố thí rộng rãi thì nghe cũng hay á nhưng rồi mình phải xét lại, xét lại nhiều mặt. Bổn phận của mình đối với gia đình hoặc là một vị thầy trụ trì thì phải bổn phận của mình đối với đệ tử nó đã chu toàn chưa, chứ không phải là có nhiêu tiền đem cho hết là đúng đâu, không phải luôn luôn là nói một chiều là đúng đâu. Vậy phải cân nhắc thế này thế kia. Đó. Hoặc là bây giờ ví dụ như bây giờ mình nghe nói chuyện là phải bảo vệ Phật pháp
[1:06:27]tới cùng, dù cho thân mạng này có mất, mình phải quyết tâm bảo vệ đạo pháp. Câu nói này nghe hay không? Quá hay chứ phải không? Nhưng bây giờ mình phải xét lại, phải đặt vấn đề mình xét lại coi cái mặt trái nó là nằm ở chỗ nào, chứ không phải luôn luôn đúng đâu. Cái mặt trái nằm ở chỗ nào? Cái chỗ là mình chấp cái chữ đạo Phật, đạo pháp. Có thể là mình rất quyết tâm, rất nhiệt thành để bảo vệ Phật pháp, nhưng rồi mình đã xem các tôn giáo khác là kẻ thù, thì đây là một cái sai. Nên khi nghe một đạo lý gì hay khi nghĩ ra một đạo lý gì, mình luôn luôn phải có cái bình tĩnh xét lại, chứ không bao giờ mà nghe một chiều, không bao giờ.
[1:07:15]Nên ở đây, ví dụ nghe nói câu là phải đem thân mạng mình ra bảo vệ Phật pháp, nghe hay, nhưng mà mình phải thực hiện một cách nào để sao cho đạo Phật trở thành bạn của tất cả, trở thành bạn của gì? Của công an, trở thành bạn của Thiên Chúa, trở thành bạn của Cao Đài, của ta. Đạo Phật là cái gì, một cái chân lý chung mà thương yêu được tất cả, chứ không có trở thành kẻ thù của người này, người kia. Còn nếu mình không hiểu, nghe nói bảo vệ đạo pháp, cái mình lăm lăm cầm dao cầm cây coi ai chống đạo Phật, đập Phật. Đó là hiểu sai. Nên một câu nói đạo lý nào đó nghe hay, coi vậy chứ vẫn có kẽ hở của nó,
[1:07:57]mà tìm cho ra kẽ hở của nó là cái bản lĩnh của mình. Đây gọi là bản lĩnh của người tu Phật. Hoặc là mình nghe nói điều này: phải quyết liệt tinh tấn tu hành, phải tọa thiền, phải nhập thất luôn. Nghe hay. Nhưng mà phải xét lại nhiều mặt ở trong đó, chứ không bao giờ được dễ dãi chấp nhận liền. Tức cười lắm, như bản thân tôi vậy, có người nói, "Thầy, sao thầy không nhập thất vậy thầy?" Có người nói, "Thầy ráng đi giảng nhiều nhiều quá thầy, đừng nghỉ nghe thầy." Rồi có người khác lại gặp nói, "Thầy, sao có người mời thầy đi nước ngoài, sao thầy không đi?" Thì tôi mới trả lời tất cả, tôi nói: "Thôi giờ mệt quá không nghe ai hết trơn
[1:08:39]á." Thì nghe thầy cứ nghe người này xúi cái người nào cũng có cái lý của họ. À nói thầy ốm yếu mà đi giảng hoài sợ đạo lực thầy mất rồi cái thầy không tu được, thôi thầy nhập thất, họ có cái lý của họ, nói nghe cảm động lắm. Còn người khác nói: "Thôi thầy ráng đi giảng làm lợi ích chúng sinh. Kệ, coi 10 người nghe thầy chứ cũng được 2 người ưa, 8 người ghét cũng được 2 người ưa. Thôi thầy ráng đi giảng." Thì nói nghe cũng có lý của họ. Còn người thì nói là có mấy người bảo lãnh thầy ra nước ngoài vậy thì tôi thấy đi để làm việc Phật pháp gì đó. Thì ai cũng có ý tốt. Nhưng mà sự thực, phải có cái bình tĩnh của mình,
[1:09:22]mình nhìn tới nhìn lui vấn đề tự mình quyết định, đó, chứ không bao giờ là được nghe liền. Mặc dù ai nói ra cái gì họ cũng có cái thiện chí, có cái tốt gì đó trong cái tâm tư của họ, ý nghĩ của họ, nhưng phần mình thì không phải như vậy. Trong cái bản lĩnh chúng ta đề cập tới vấn đề này nữa là chúng ta giữ vững lập trường tu tập. Cái giữ vững lập trường tu tập này nó khác với cái bướng bỉnh. Người bướng bỉnh là cái người không chịu lắng nghe người khác, mà chấp ý của mình một cách sai lầm, là mình không thấy được hết vấn đề đúng sai, mà luôn luôn cứ cho ý mình là đúng, đó gọi là bướng bỉnh. Còn khi nào gọi là có lập trường?
[1:10:08]Khi nào mình theo đuổi một cái vấn đề gì mà nó là đúng. Nên ở đây, bướng bỉnh hay có lập trường nó chỉ khác nhau là cái chỗ mình theo đuổi là cái đó đúng hay sai. Nếu mình theo đuổi một điều sai, cứ theo hoài gọi là bướng. Nếu mình theo đuổi một điều đúng mà theo hoài thì gọi là mình có lập trường tu tập, gọi là có lập trường. Hai cái đó khác nhau vậy. Nên ở đây, cái quan trọng là mình phải có trí tuệ, nhìn coi vấn đề đó đúng hay sai. À ví dụ như là mình tin theo một ông thầy đó thì người ta hỏi, "Sao mà mà mà cô cứ đi theo ông thầy đó hoài vậy?" Nói: "Dạ ông thầy đó là người ở bề trên. Người ở bề trên sai xuống đây
[1:10:51]để cứu độ nhân lành, cho nên phải theo." Rồi cái nói: "Vậy có khi nào bà bà cô bị mê tín không?" "Không mê tín, thầy tôi là người của Trời sai, sao mê tín được?" Thì giải thích gì giải thích, chứ cứ khăng khăng là thầy tôi là ở trên trời xuống. Thì như vậy là bướng bỉnh hay có lập trường? Cái đó là bướng, thấy không? Theo đuổi một cái sai tức là bướng bỉnh. Còn khi nào có lập trường? Khi nào mà gọi là có lập trường? Ví dụ như mình đi thọ Bát Quan Trai mỗi tháng đến chùa ăn chay, niệm Phật, nghe pháp, tọa thiền. Tu tập như vậy thì có người mới cản, "Đi chi mất thì giờ. Thôi để một ngày đi chơi." Mình nói:
[1:11:36]"Tháng có ngày lại gần để nghe quý thầy giảng pháp, có gì đâu." Nhưng người kia họ tiếp tục cản nữa. Họ cản thì mình cứ quyết tâm. Thì cái đó là bướng hay có lập trường? Cái đó là có lập trường, phải không? Là vì mình theo đuổi cái điều đúng. Nên ở đây, trong cái cuộc sống này chưa biết ai bướng, ai có lập trường, mà chỉ coi coi ai đúng ai sai. Nên cố gắng tìm được cái đúng, rồi giữ vững cái lập trường của mình. Ở đây, chúng ta giữ vững lập trường nhưng mà coi chừng giữ quá cái bắt đầu nó bướng thiệt á. Là sao? Là vì tuy cái đường đi của mình đã đúng rồi, nhưng mà mình vẫn còn phải biết lắng nghe, học hỏi thêm nhiều cái nữa, chứ không bao giờ được chấp một chiều.
[1:12:18]Như bây giờ mình đến thọ Bát Quan Trai thì đó là cái lập trường của mình rồi, nhưng mà đừng có nghĩ rằng cứ Bát Quan Trai là tốt, không phải đâu, không phải luôn luôn như vậy. Thí dụ nhằm cái ngày đó là gia đình mình có cái chuyện đại sự quan trọng mà mình cứ giữ vững lập trường đi thọ Bát Quan Trai ở nhà ai làm gì đó làm, thì cái này nó không phải là giữ vững lập trường nữa, mà bắt đầu bướng rồi đó. Vì sao? Vì cái chuyện mà mình quyết tâm bỏ nhà đi như vậy, làm người gia đình mình người ta ác cảm với chùa, nên không có hay. Nên chỗ này, tuy là thấy quyết tâm theo đạo, mà không khéo, không biết lắng nghe học hỏi
[1:13:00]khéo léo nhẹ nhàng, lại để trở thành một cái chấp và một cái bướng. Tuy đường đi là đúng mà vẫn có cái sai ở trong, phải không? Nên giữ vững lập trường, nhưng mà phải biết lắng nghe, học hỏi. Rồi một điều nữa là, đừng có để ai lung lay cái lập trường tu hành của mình. Không có để ai nói ra nói vào mà lung lay được lòng tin mình với Phật pháp. Phải hiểu về giáo lý, phải hiểu về Đức Phật, phải hiểu về chư Tăng đến cái mức độ nào đó mà không ai làm cho mình lung lay được. Nghĩa là ai nói ngả nói nghiêng gì kệ họ, không bao giờ mất niềm tin đối với Tam Bảo, phải giữ vững như vậy. Chớ sự thật thì không ít những lời nói dèm pha ra vào để cho một người
[1:13:43]nào đó yếu đuối có thể bỏ đạo, chứ không phải là không đâu. Ví dụ như nói là, như có những người vậy, họ cũng khen đạo Phật, họ nói: "Nhưng mà tôi không thích đạo Phật cái chuyện kiếp sau, kiếp sau. Cái hay của cuộc sống này là xây dựng cái gì cho hiện tại, chứ không phải kiếp sau, kiếp sau." Câu nói đó bắt đầu trật rồi đó. Vì nếu mà nhìn cái vũ trụ, nhìn cuộc đời chỉ thấy có một kiếp này thì người này không có trí tuệ. Hoặc là phân biệt kiếp này với kiếp kia cũng là không có trí tuệ. Thời gian rồi sẽ trôi tới, kiếp tương lai cũng sẽ là kiếp hiện tại, không có khác nhau gì hết. Nên những cái người mà họ lý luận, mới đầu họ giả bộ họ ca
[1:14:27]ngợi đạo Phật, nhưng sau đó bắt đầu họ phá đạo Phật bằng cái cách là nói đạo Phật nói chuyện kiếp sau, kiếp sau. Cái lối nói đó là lối nói phá đạo Phật. Nên mình trong những trường hợp đó, mình giữ vững lập trường, không để lung lay cái niềm tin đối với đạo. Người ta có nhiều cái khéo lắm, tinh vi để người ta phá, nhưng mình phải giữ vững cái lòng mình, không có để nhúc nhích chút nào hết, là vậy. Hoặc là mình giữ vững lòng tin đối với giáo thọ sư của mình, những vị thầy của mình. Những vị thầy, những vị bổn sư, những vị giảng sư, vị giáo thọ sư vậy, nó có hai trường hợp. Là đừng có để những cái lời dèm pha làm mình thối bước trong việc tu hành, vì dễ.
[1:15:10]Ví dụ như bây giờ mình thấy mình tu tập tinh tấn, đi nghe pháp tinh tấn, người ta không biết cách nào người ta phá, người ta chỉ cần nói xấu về cái nhân cách của cái ông thầy là mình bỏ, mình bước lui liền, vội vã bước lui liền. Đó là cái mà mình không có bản lĩnh, không có bản lĩnh. Mà nói xấu thì nó nhiều cách. Ngay cả trường hợp như trường hợp là vị giáo thọ sư mình có phạm sai lầm luôn, nhưng mà không bao giờ vì đó mà mình bỏ đạo, vì đạo vẫn vượt qua những điều đó hết. Mà vị giáo thọ sư đó họ không phải là hoàn toàn như Phật, họ còn có sai lầm. Mình thông cảm và học cái hay, bỏ qua cái dở.
[1:15:51]Như có lần tôi gặp cái người đó vậy, họ bắt đầu họ sống cuộc đời là buông xuôi, dễ dãi, mà trước kia thì họ tu hành tinh tấn. Tôi mới hỏi tại sao, họ mới nói rằng: tại họ thấy những người đi trước họ, người lớn, người thầy của họ mà đã có sai lầm, nên họ nghĩ rằng họ không thể tu được nên họ bỏ luôn. Thì tôi mới trả lời là: chú nói vậy sai rồi. Nếu mình thấy người khác làm chưa đúng thì mình phải quyết tâm làm cho đúng để bảo vệ đạo, chứ không có được vì người khác làm sai rồi mình cũng làm sai, rồi đạo pháp này ai giữ gìn? Nên đây gọi là cái lập trường, là bản lĩnh tu hành. Mà chúng ta khéo léo để không có bị người khác
[1:16:37]làm lung lay cái lập trường của mình là vậy. Hôm nay thì chúng ta gặp nhau để trao đổi về cái bản lĩnh tu hành, để chúng ta thấy rằng việc tu hành nó không có dễ, có nhiều cái vướng mắc, trở ngại, khó khăn, mà nếu chúng ta không có bản lĩnh thì chúng ta không vượt qua được. Nên gọi là bản lĩnh như vậy đó. Chúng ta điểm qua một số, chúng ta không rơi vào cực đoan bên này, không rơi vào cực đoan bên kia. Chúng ta tự biết phản biện đối với những đạo lý mà mình nhận được. Chúng ta biết giữ vững lòng tin đối với đạo trước những cái thử thách, trước những cái sự xuyên tạc, dèm pha. Đó gọi là bản lĩnh của người đệ tử Phật đối với đạo.
[1:17:17]Còn một ít thời gian, có ai hỏi gì không? Trong tội ngũ nghịch có một tội là hại A-la-hán. Năm tội đại nghịch này là giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá hòa hợp tăng. Ba điều đó là tội đọa địa ngục vô gián. Vậy gọi là giết A-la-hán luôn. Còn đối với Phật thì không giết được mà chỉ là làm thân Phật ra máu thì cũng gọi là phạm tội ngũ nghịch. Còn trong lục đạo luân hồi, A-tu-la là gì? A-tu-la là những vị thần, chúng ta gọi là thần á. Cái phước cũng rất là lớn do lúc mà sống ở trong đời này họ đã lập được nhiều công trạng. Tuy nhiên là họ không phải là những người hiền lành.
[1:18:00]Tuy họ sống ở đời họ là những người cương trực, thẳng thắn, quân tử nhưng mà có khi cố chấp với cái thiện, có khi nóng nảy, nên họ khi sinh khi thác họ có cái phước, có những cái lâu đài, có những cái cung điện của họ và họ được làm thần. Thần như vậy gọi là A-tu-la. Tổ sư Đạt Ma có phải là sơ tổ thiền thứ nhất của Đông Phương, đến nay là tổ bao nhiêu? Thì đây là tương truyền cho rằng sơ tổ Đạt Ma là người đem Thiền tông sang Trung Hoa. Và đến nay thì cái dòng thiền không còn được xác định là tổ nào nữa vì có những lúc đã bị gián đoạn, có những vị ngộ đạo mà không có người ấn chứng, có những lúc khoảng cách như vậy.
[1:18:42]Đến đời Lục tổ thì y bát không truyền nên không có đếm số nữa. Những đời sau người ta đếm từ đời Lâm Tế đời thứ mấy, Lâm Tế đời thứ mấy là mình tính được đời, tính được đời nhưng mà những vị đó không phải là ngộ đạo, không phải là thiền sư nên mình cũng không gọi là tổ. Nên đời tổ thì coi như cứ tạm ngừng ngang ngài Lục tổ. Tuy nhiên có một số vị cũng quá lừng lẫy, ảnh hưởng quá lớn người ta cũng gọi là tổ. Ví dụ như những vị tổ như tổ Phân Môn, tổ Hoàng Long, tổ Dương Kỳ, Việt Nam là có ngài Trần Nhân Tông, vân vân đó. Những người mà ảnh hưởng lớn, về sau người ta cũng gọi là tổ của một cái tông nào đó, nhưng mà không có đếm đời nữa.
[1:19:21]Có người lúc sống thì đi chùa làm phước, nhưng khi chết thì không được quý thầy tới tụng kinh để tiếp dẫn thì linh hồn đi về đâu? Trời, lo hơi xa! Đi theo cái việc mình đã làm, có gì lạ. Đi theo cái việc mình đã làm, nghĩa là lúc sống mà mình làm bao nhiêu việc phước thì khi chết cứ theo cái việc đó mà đi, tìm chỗ phước mà ở. Còn quý thầy mà tiếp dẫn nó có lợi nhiều là trong trường hợp cái người ấy không biết đạo nhiều, chết trong si mê á, quý thầy lại tụng kinh khiến cho thần thức có cái tự nhiên nhờ đó mà quy y Phật, biết đạo rồi có thức tỉnh một chút, đỡ mê mờ, chứ cái nghiệp của chính mình vẫn là quan trọng.
[1:20:04]Còn quý thầy mà tụng kinh là có cái giá trị là đánh thức cái thần thức đừng có mê mờ á, còn cái phước mình là vẫn đi theo à, chứ không phải luôn luôn là quý thầy cầu cái là về cõi Phật đâu. Đừng có tin là quý thầy tụng kinh là mình về cõi Phật nha, không có chuyện đó đâu, do mình tu tập thôi. Lại có trường hợp hạng người, nghĩa là sống trên trần gian không biết chùa là cái gì, không biết thầy cô là ai, đàn ông ra ngoài uống rượu đánh bạc về nhà đánh mắng vợ con om sòm làng xóm, còn đàn bà chửi cha mắng mẹ kêu chồng bê tha, hạng người đó bị lâm chung nhưng đầy đủ điều kiện thỉnh thầy về cầu siêu tiếp dẫn, có máy móc tụng kinh thường xuyên bên linh hồn,
[1:20:41]thì linh hồn đó có quay về đường A Di Đà được không?
[1:20:51]Có tiền á à có phước mà thỉnh được quý thầy quý cô thì cũng gọi là có chút phước. Nhờ chút phước đó, nhờ chút nghĩ tới chùa đó mà cái thần thức được thức tỉnh một chút, biết hối hận một chút lúc mình thoát ra khỏi cái xác. Nhờ cái công đức của quý thầy quý cô tụng á mình biết được, biết được lỗi lầm của mình bớt mê, chứ rồi những cái việc ác cũng phải trả, chứ không có dễ về cõi Phật đâu. Chúng ta đừng bao giờ dễ tin là cõi Phật dễ về, không có đâu. Nổi đi qua Mỹ đã khó rồi, đừng có nói như về cõi Phật. Công đức phải cả triệu triệu lần nữa, không đơn giản đâu. Cho nên mình phải hết sức là cố gắng từ bản thân làm điều
[1:21:33]tốt, tu tập kìa, thì cái nhân quả nó mới tương ứng. Cõi Phật mà sướng cỡ nào thì đòi hỏi cái công đức mình bây giờ nó cũng phải tương ứng như vậy, chứ còn cõi Phật quá sướng đi mà mình tu ở cõi này quá lơ mơ thì đừng bao giờ hi vọng về dù có quý thầy quý cô tụng kinh. Cho nên cái giá trị mà sự hộ niệm của quý thầy quý cô á thì có giá trị là đánh thức được cái thần thức con người, rồi nhờ cái công đức của quý thầy quý cô tu hành á mà cầu xin á khiến cho cái thần thức đó cũng được là chư thiên hay Bồ Tát đến an ủi...
[1:23:07]Bao nhiêu mến thương thắp lên cho rừng, ngàn cây tươi xanh chở che cuộc sống.
[1:23:18]Mênh mông núi sông, lá hoa muôn trùng đan thành chiếc áo ôm ấp nhân gian.
[1:23:29]Chim tung cánh bay, thú hoang từng bầy gọi nhau trong bóng sương mờ giữa đồi.
[1:23:40]Nước chia muôn lối, suối tuôn ngàn nơi, hoa lạc trên nước cuốn trôi xa vời.
[1:23:55]Rừng đem mưa đến, nước sông vừa lên. Rừng che giông bão bước qua trời cao. Ngày thu thay lá
[1:24:13]xao xác bước nai, trời đông băng giá tuyết bên hồ bay.
[1:24:24]Rừng cho thế giới xinh đẹp không thôi. Ngàn xưa hoang vắng, rừng là tay nôi tạo nên sự sống.
[1:24:41]Người bước ra đời, than ôi đớn đau!
[1:24:50]Đứa con của rừng giờ đây quay lưng quên nguồn yêu dấu.
[1:24:58]Cây rơi lá khô, bóng xanh bây giờ theo từng nhát chém tan biến đi mau.
[1:25:09]Rừng đang xơ xác, gốc trơ trọi phơi, bầy chim ngơ ngác, suối khô cạn nước, thú hoang ngậm đắng. Hãy lắng nghe rừng lên tiếng với trái tim rừng tha thiết, nước mắt trên từng chiếc lá rơi qua lưng đồi khói nhòa. Bão tố thay ngàn tiếng thét, nỗi đớn đau của cái chết, nắng cháy như rừng la hét khi con người rất mau quên.
[1:25:58]Ngày nào mọi người hiểu ra một điều: Cây xanh trong rừng cũng biết thương yêu, ngàn muôn lá hoa cho ta thật nhiều, giọt nắng ban mai hay mưa buổi chiều.
[1:26:20]Hãy hứa trước khi lìa xa cõi đời: Gắng sức đắp xây lại cho đất trời, rừng cây bóng cao mênh mông vời vợi là chút tri ân tặng đến con người.
[1:26:45]Rừng ơi hãy nói là rừng yêu tôi, tìm cho thế giới tình người xa xôi.
[1:26:59]Vượt qua giông bão, loài người thương nhau. Rừng đem tia nắng ngập ngừng trên cao. Rừng ơi có biết trái tim lệ trào...