Lời giảng: Tăng Bảo (Trụ Trì Thời Hiện Đại 05)

[0:11]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:23]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:35]Kính thưa quý thầy, quý cô, quý Phật tử ngồi xuống. Nay coi điều hiu gió cuốn quá vậy? Chúng ta cũng vừa được biết là Thượng tọa Chơn Thanh, Trưởng ban Hoằng pháp thành phố vừa viên tịch, nên nhiều nơi cũng phải vắng để đi viếng Thượng tọa. Thượng tọa Chơn Thanh làm giảng sư, có một cái bề dày Phật sự rất là lâu trong Giáo hội, nhất là đối với thành phố. Nên hầu hết tăng ni đều luyến tiếc, quý kính. Chúng ta cũng có một chút lòng mặc niệm, tưởng niệm đối với Thượng tọa. Hôm nay chúng ta nói chuyện với nhau đề tài là Tăng Bảo, Tăng Bảo. Từ nào giờ chúng ta biết trong Phật pháp có ba ngôi báu là Phật bảo, Pháp bảo và Tăng bảo.

[1:29]Thì hôm nay chúng ta nói chuyện về Tăng bảo là những người tu. Khi mà đặt vấn đề Tăng bảo để cho cái người tu chúng ta nhìn lại chính mình. Ở đây là chúng ta cố gắng có cái nhìn khách quan lại với chính mình. Chúng ta sẽ khảo cứu là những người khác nhìn mình như thế nào, từng giới họ đánh giá mình, chính mình phải hiểu về mình như thế nào để mình ứng xử cho đúng. Tại vì nó có hai cái tâm trạng của người tu đối với mình. Ví dụ có một cái tâm trạng là hơi ảo tưởng, là tự mình thần thánh hóa mình, tự mình cho mình rất là cao quý, người khác phải tôn trọng. Thì cái quan niệm này nó tạo ra một cái tâm lý rất là bất lợi cho người

[2:23]tu, mà cũng gây dần gây dần đến cảnh suy đồi của Phật giáo luôn. Này rất là lạ, là không ngờ như vậy, không ngờ là một cái ảo tưởng tự cho mình cao siêu rồi làm cho đạo Phật suy đồi. Một cái quan niệm xem mình người tu là người không có liên quan gì đến cuộc đời nữa, giống như là người bỏ đi, người ẩn sĩ, nghĩa là tự hơi có thái độ tự ti. Ví dụ khi một người thất tình đi ví dụ, thất tình rồi thôi nói cuộc đời này không còn ý nghĩa gì để sống nữa, thôi đi tu. Thì cái người mà đi tu như vậy có cái quan niệm đánh giá cái người tu rất là thấp, cho cái nơi tu là cái nơi mà để dành cho những người hết xài, hết thời,

[3:13]hết đời, hết tình yêu, hết sự nghiệp gì mới vào đó nằm đó núp ở trển chờ chết. Thì cái quan niệm thứ hai này cũng làm cho đạo Phật tiêu luôn, vì mình không chịu làm gì nữa, không hiểu được cái trách nhiệm của người tu. Hôm nay chúng ta nhận định lại hết mọi điều để chúng ta tránh và nó đánh giá cho chính xác, và tùy cái đối tượng mà mình hiểu được cái vị trí của mình như vậy. Ở đây giống như cái tương đối á là nó không bao giờ có một cái nhìn cố định. Như cái người Phật tử thuần thành, người Phật tử thuần thành thì nhìn cái người tu khác, mà người không biết đạo nhìn người tu khác. Mình cũng tùy theo đó mà mình cư xử chứ không phải lúc nào cũng giống nhau.

[3:56]Ví dụ như bây giờ với một người Phật tử rất là thuần thành, biết vâng quý kính Tam bảo thì mình mình đối xử có cái thân tình, mình đứng ở vị trí của một người thầy để hướng dẫn cho họ. Nhưng mà với những cái người họ không biết đạo, họ không tin với thầy, thì khi gặp vậy mình đối xử như con người với con người thôi, mình không bao giờ bày tỏ ra mình làm thầy họ. Tại vì lúc đó mình bày tỏ mình làm thầy họ, họ ghét, rồi lúc đó họ còn bực thêm nữa. Cho nên vì vậy, chúng ta phải hiểu nhiều mặt của cuộc sống này để mình có cái đối xử tùy lúc thích hợp. Bây giờ đầu tiên chúng ta định nghĩa chữ Tăng bảo là gì.

[4:36]Chữ Tăng bảo mình định nghĩa theo nghĩa đen một cách cụ thể, thực tế thì tức là những người tu sĩ của Phật giáo, vậy thôi, không giống gì hết. Là những người tu sĩ của Phật giáo, gọn lẹ. Bởi vì ở các tôn giáo khác cái giới thầy tu á, giới thầy tu họ không có định nghĩa là ba ngôi báu như như mình. Ví dụ như bên Kitô thì họ cũng có ba ngôi, nhưng mà không có một cái ngôi cho tu sĩ. Chỉ là Cha, Con, gì nữa? Thánh Thần, rồi? Amen. Mấy thầy cũng giỏi hen.

[5:17]Cha là ai? Chúa Trời cao nhất. Con là? Chúa Giê-su. Thánh Thần là những thiên thần ở trên vậy. Còn giới linh mục mà đi làm mục vụ, chăn dắt con chiên thì không được xếp vào ba ngôi đó. Còn ở bên Hồi giáo thì lại không nói tới, không nói tới cái khái niệm về tu sĩ nhiều. Trong Hồi giáo thì cái cái người nào cũng có gia đình, rồi có người nào được phân công thì họ chuyên tâm lo việc của đạo họ, thì lần lần họ trở thành lãnh tụ. Mà một tu sĩ Hồi giáo thì phải gương mẫu, thực hiện đúng cái lời dạy của giáo chủ Mahomet, là phải lấy cho đủ bốn vợ, chứ còn ba vợ là không gương mẫu. Mấy thầy đừng có tu Hồi giáo nha.

[6:06]Còn bên đạo Phật á thì tu sĩ lại được xếp vào một ngôi rất là quý báu, được đánh giá rất là cao. Mà chúng ta sẽ xem tại sao mà Đức Phật phải dành ưu ái cho cái người tu như vậy. Biết nhưng mà mình để thấy mình như thế nào để đừng bị ảo tưởng, là tu sĩ Phật giáo, mà tu sĩ Phật giáo mình nói chung đây là cả cả tăng và và ni, cả hai bên như vậy đều gọi là Tăng bảo. Vì sao như vậy? Vì sao người tu sĩ Phật giáo được Phật ưu ái xếp vào một hàng là ba ngôi báu theo cái với Phật? Phật là trước hết là Phật, thứ hai là giáo pháp Phật, và thứ ba là những người tu sĩ đi theo Phật. Tại sao như vậy? Vì ở đây những cái đặc tính như thế này:

[6:57]Thứ nhất, đó là cái người mà đã dành trọn cuộc đời cho Phật pháp. Chúng ta nhớ là chữ "dành trọn cuộc đời", dành trọn cuộc đời chứ không có dành nửa cuộc đời. Đây là ý nghĩa quan trọng để trở thành Tăng bảo là dành trọn cuộc đời. Dành trọn cuộc đời nghĩa là từ khi mà mình xuất gia, không biết là xuất gia trễ như lúc mình già, sớm hay là muộn, nhưng mà kể từ lúc đó thì cuộc đời của mình là của Phật pháp hoàn toàn, nó không còn của của nửa cuộc đời của ai nữa. Nhớ như vậy. Không còn có nửa cuộc đời của ai nữa, nhớ như vậy nha mấy thầy nha. Rồi hết cuộc đời này là dành hết cho Phật pháp. Thì khi mà như vậy á, thì chúng ta buộc phải

[7:42]từ bỏ cái gia đình của mình, cho nên mới dùng cái chữ "xuất gia". Xuất gia là từ bỏ gia đình. Cái chữ cái chữ "xuất gia" rất là khó dịch qua tiếng Anh. Vì cái chữ "xuất gia" nó mới có ý nghĩa là bỏ nhà thôi, bỏ nhà thôi à. Nhưng mà bỏ nhà rồi đi tới đâu nữa? Chứ cũng nhiều người xuất gia lắm, nhưng mà xuất gia xong rồi đi vô trong cái bụi đời, đi du đãng không chừng, hoặc xuất gia rồi đi vô tù, hay xuất gia rồi đi trốn xuất ngoại mình không biết, phải không? Mới bỏ nhà. Nhưng mà trong đạo Phật cái chữ "bỏ nhà" thì đồng nghĩa là đi tới đi tới chùa để làm thầy tu, như vậy. Cho nên khi mà mình dịch cái chữ "xuất gia" mà qua tiếng Anh á,

[8:22]mình không thể dịch là bỏ nhà được, mà phải dịch là trở thành tu sĩ, gì đó. Tức là lúc đó là lúc trở thành tu sĩ. Nhưng mà tại sao nhấn trong cái kinh Phật khi mà dịch qua chữ Nho hay tiếng Việt đều giữ nguyên cái chữ "xuất gia" mà không có dịch là đi tu? Mình người bình dân á thì nói, không nói: "Thằng Hai lúc này sao không thấy nó đâu cà?", "Nó đi tu rồi", đó là người bình dân. Nhưng mà vào nhưng mà khi mà dùng mà đàng hoàng, nói: "Dạ, chú nó đã xuất gia rồi", dùng cái chữ nghĩa thì gọi là xuất gia. Còn người bình dân cứ nói chữ đi tu, mà đi tu đúng hơn, đi tu đúng hơn. Cái chữ bình dân mà đi tu là đi tới chùa để tu hành nó đúng hơn,

[9:05]còn xuất gia mới bỏ nhà không biết đi làm du đãng, du côn gì không biết. Nhưng mà tại sao trong kinh nguyên văn chữ nghĩa có vẻ trí thức thì lại dùng chữ "xuất gia"? Đây là cái cái chỗ chúng ta để ý, là ý nhấn mạnh là mình cắt đứt cái duyên đối với cái cái cái duyên lớn nhất trong cuộc đời của mình. Trong cuộc đời của mình, cái gia đình là một cái mối ràng buộc nặng nề nhất của con người. Gia đình là mối ràng buộc nặng nề nhất là vì sao vậy? Vì có hai loại gia đình: một loại gia đình mà từ đó mình xuất phát ra và một loại gia đình mà mình tạo lập. Loại gia đình mà mình xuất phát ra nơi đó có cha mình,

[9:49]có mẹ mình, có anh chị em mình, là những người máu mủ với mình, nơi đó mình được sinh ra, mình được nuôi dưỡng, mình được dạy dỗ, cho nên cái mối quan hệ nặng nề, ràng buộc thiêng liêng. Rồi cái một loại gia đình mà mình thành lập, nghĩa là khi lớn lên, tự nhiên mình gặp ai đó ở ngoài dưng ngoài đường cái cái mình nói: "Đây là nửa cuộc đời của tôi", cái gom lại với họ lập lại thành cái gia đình mới. Rồi không biết có gây lộn không, tới chừng gây lộn không biết có thấy nửa cuộc đời của tôi không biết, nhưng mà nhưng mà lập, thì đó nó có cái gọi là cái tình vợ chồng nó cũng rất là nặng nề, rất là thiêng liêng.

[10:22]Bởi vì lúc đó là sinh con đẻ cái, nó nó có cái mối ràng buộc, cho nên hai cái loại gia đình này đều là cái cái sự ràng buộc rất là nặng nề. Ví dụ một người mà chưa có lập gia đình á, còn ở với cha mẹ thì sự ràng buộc mình lệ thuộc cái tình thương yêu, cái sự quý kính này kia nọ, cái bổn phận, trách nhiệm đối với cha mẹ mình rất là nặng, rất là nặng. Mà cắt bỏ cái đó để đi tu được thì mới là một người xuất gia đúng nghĩa. Hoặc là đối với cái gia đình thứ hai, ví dụ như khi mình đã có lập gia đình rồi, có vợ có chồng rồi, cái tình thương của cái gọi là tình phu thê nó nặng nề lắm. Ừm, nặng nề cỡ nào thì tôi cũng không rành lắm,

[11:03]không biết hỏi mấy Phật tử không biết. Thì nghe nói vậy, nặng nề, ràng buộc. Và mình cắt bỏ được để đi tu được thì mới làm một người tu sĩ Phật giáo được, thì mới bước vào hàng Tăng bảo được. Nên cái chữ xuất gia nó nhấn mạnh cái điều kiện ban đầu là một người phải phải từ bỏ được cái hai cái gia đình đó. Nơi mà ràng buộc cái tâm hồn mình nhiều nhất, ràng buộc cuộc đời, buộc mình phải có bổn phận trách nhiệm nhiều nhất. Mà vậy để làm chi vậy? Cắt bỏ những cái tình cảm nặng nề nhất, bổn phận nặng nề nhất để làm chi vậy? Để từ đây mình dành cái tình thương của mình đến với tất cả chúng sinh, đó.

[11:45]Mà để chi, để mình dành cái bổn phận mình đến với đối với, đối với Phật pháp. Đó, cái ý nghĩa là cho nên là ngày xưa Đức Phật cũng như chư Tổ lại không nói chữ đi tu mà lại nói chữ xuất gia là vậy đó. Tức là cái điều kiện để được gọi là một người tu sĩ Phật giáo hay bước vào hàng Tăng bảo là cắt được một cái tình cảm thế gian mà nặng nề nhất, ràng buộc nhất, để từ đây con tim của mình thuộc về tất cả chúng sinh, thuộc về Phật pháp. Cái ý nghĩa này rất là hay, rất là lớn. Tuy nhiên, nó lại khó thực hiện. Điều đó khó thực hiện ở chỗ này: là có nhiều người đi tu, nhưng mà cái tình gia đình vẫn còn nặng.

[12:29]Nhiều khi vẫn còn thương cha, thương mẹ mình, thương anh chị em mình, vẫn lo hoài. Hoặc là thậm chí có người đi tu rồi chứ, nhưng mà nhiều khi cái trách nhiệm đối với vợ con ở nhà vẫn vẫn nhiều khi vẫn còn phải lo lắng. Đó, con trong thực tế. Và cái gọi là bỏ tình thương này để thương chúng sinh, nhiều khi mình đi tu 5, 10 năm rồi cũng chưa thương chúng sinh nào hết trơn. Nhiều khi mình đi tu 5, 10 năm rồi chứ, mà tâm từ bi mình khi mình chưa có tu tập dày á, mình vẫn không thương chúng sinh. Mà nó có cái khổ thế này nè, khổ là nhiều người có nhiều người hay cái thứ nhất mà lại dở cái thứ hai. Hay cái thứ nhất là sao?

[13:04]Tức là đối với tình gia đình bỏ được. Ừm, hổng bận tâm nữa, hay cái thứ nhất. Nhưng mà dở cái thứ hai là đối với chúng sinh thì hổng thương. Nó là gia đình mình hổng thương, chúng sinh mình cũng hổng thương luôn, thì mình là người gì? Mình là loại người gì? Là người đúng là vô tích sự trên cuộc đời này. Thà là chúng sinh chưa thương mà còn thương gia đình mình thì còn có người để mình thương, con người đó còn có sống có ý nghĩa. Gia đình hổng thương, mà chúng sinh mình cũng hổng thương chưa thương luôn. Nên đứng lúc đó đứng lưng lửng lơ lở ở giữa vậy. Cho nên, đây là cái chỗ quyết liệt cái người tu ngay chỗ này.

[13:38]Nghĩa là nếu trước khi xuất gia đó, mình phải tập thương chúng sinh trước để đến khi mà ngày mình cạo tóc á, mình dứt tình gia đình là ngay đó tình thương chúng sinh đầy ắp trong tâm hồn mình, thì cái người này không bị lưng lửng lơ lở, thì người này có thể là một người tu sĩ Phật giáo đúng nghĩa hay một Tăng bảo đúng nghĩa. Thì cái quan trọng cái chỗ mà lòng thương chúng sinh đó, trách nhiệm đối với Phật pháp. Mà thường là đa số người xuất gia chưa kịp chuẩn bị. Chưa kịp chuẩn bị làm sao? Là bỏ gia đình tới chùa công quả thời gian để chờ chờ xuất gia, chờ xuống tóc. Thì trong thời gian mà chờ đợi công quả đó thì tình

[14:14]gia đình mình đã phai nhạt, mình bỏ được. Phải dõng mãnh lắm. Nhưng mà trong suốt thời gian mấy tháng công quả, mấy năm công quả đó, mình lại chưa có chuẩn bị được cái tình thương với chúng sinh. Chưa có có hiểu được cái trách nhiệm đối với Phật pháp. Đúng không nè? Nên cạo tóc rồi, đây là con người lơ lửng lơ ở giữa chứ chưa phải là có một cái chỗ để để an trú. Cho nên đây là chỗ mà chúng ta yêu cầu những vị trụ trì để ý lại. Thì cái khoá Hạ này chúng ta nói về trụ trì. Đây cũng là một đề tài của trụ trì. Trụ trì để ý điều này giùm: là khi cái người mà mình nhận cho xuất gia á, đang còn công quả đó, là tức là mình phải tập cho họ hai điều:

[14:56]tập là cắt bỏ gia duyên, và thứ hai là phải tập cho họ huân tập mỗi ngày cái tình thương chúng sinh và trách nhiệm với Phật pháp. Ngày nào mà mình thấy họ đạt được hai điều đó: đối với gia đình đã nhẹ lòng, đối với chúng sinh đã thương yêu, đối với Phật pháp đã có cái lý tưởng, thì hãy cho xuống tóc. Như vậy. Chứ thường cái lúc xuống tóc là lúc chưa có gì hết. Như vậy. Nên đây là lý do mà nhiều khi bước tới không được cái bước lui lại gia đình, đó là vậy. Mình nói là chữ dành trọn cuộc đời cho Phật pháp là vậy, để trong tâm mình phải tưởng. Mà khi mà dành trọn cuộc đời cho Phật pháp rồi, thì mình làm việc gì?

[15:32]Mình làm hai việc. Nói hai việc thực ra nhiều việc lắm. Nó tới ba việc lận, nhưng mà mình nói hai việc chính: thứ nhất là học lời Phật dạy, và thứ hai là là thực hành lời Phật dạy, mình gọi là tu á, mà gọi chung lại là tu học. Mình dành hết cuộc đời của mình, tâm hồn, cái sức lực của mình để học lời Phật dạy và thực hành lời Phật dạy. Đó là cái hai trách nhiệm chính của người xuất gia. Nhưng mà tuy nhiên, nó có những cái trách nhiệm phụ, những cái trách nhiệm phụ, ví dụ như là mình phải để thời gian ra công quả ở chùa, mình phải để thời gian ra học thêm đủ văn hoá lớp 12, học thêm một số kỹ năng

[16:15]thế này thế kia, vân vân, nhiều việc phải biết. Có một số chùa Trung Quốc phải để thời gian ra để luyện tập khí công và võ thuật, thì cái đó cũng rất là cần thiết. Hoặc là có những lúc mà mà đám sám mà mình phải phụ trách, phụ với quý thầy để phụ cái phần nghi thức: lễ, cúng tế rồi tụng, tán rồi giùm cho các có cái gọi là có duyên sự cho Phật tử, cho chùa, vân vân. Đó, tức mà là là là có nhiều việc phụ kế bên nữa, chứ không phải là chỉ hai cái tu học không. Nhưng mà cái chính vẫn là học và tu lời Phật dạy. Thì ở đây đó, chính cái chỗ mà gọi là học và tu lời Phật dạy á mà làm cho mình trở thành một Tăng bảo đúng nghĩa, Tăng bảo đúng nghĩa.

[17:03]Là bởi vì chúng Tam bảo thì gồm có Phật, Pháp và Tăng. Thì trong cái Phật, Pháp, Tăng này đó, mình là Tăng bảo, mình kế thừa cái Pháp bảo này, mình nối xuống. Là từ Đức Phật rồi mới có Pháp, rồi từ nơi cái Pháp này, mình triển khai ra, mình thâm nhập được cái Pháp này, mình hiểu được cái Pháp này, mình thực hành cái Pháp này, rồi mình đem cái Pháp này mình giảng lại cho mọi người thì mình mới được gọi là Tăng bảo. Tức là Tăng bảo là người làm sáng cái Pháp bảo, mới được gọi là Tăng bảo. Nó mới thành ra nối tiếp nối tiếp như vậy. Chớ mình thấy Phật bảo, Pháp bảo mình thấy từ Phật xuống Pháp là có gạch nối phải không?

[17:42]Pháp bảo là lời dạy của Phật. Nhưng mà nếu Tăng bảo không có cái nối cái Pháp bảo này thì không còn là Tăng bảo nữa, không còn thành ba ngôi báu nữa. Nên vì vậy, phải hiểu một điều: Tăng bảo là người có trách nhiệm làm sáng Pháp bảo. Mà để làm sáng được cái Pháp bảo này, mình phải sống trong đó, phải thâm nhập trong đó, hiểu trong đó, thực hành trong đó. Đây là cả cuộc đời mình làm việc này rất là quan trọng. Dĩ nhiên, như nãy chúng ta nói á, có những cái việc phụ, có những việc phụ: như chúng ta phải công quả, chùa có ruộng thì phải đi làm ruộng nè, chùa tới lúc cất thì phải đi cất, rồi phải nấu bếp, dọn vườn, thị giả, tức là còn nhiều cái việc.

[18:26]Mà những việc đó cũng vì trong cái hoàn cảnh nào đó nó rất là cần thiết để tạo cái phước cho người tu, chứ không thể người tu mà không làm công quả là chết á. Người tu mà không làm công quả, không có phước để tu nữa. Do đó, phải biết làm công quả. Nhưng mà chúng ta nhớ, tất cả mọi cái phước chúng ta, mọi cái tâm hồn, mọi cái Phật sự gì hết là dồn vào có hai việc: sống chết với Pháp bảo, thâm nhập trong Pháp bảo, tắm mình trong Pháp bảo, triển khai Pháp bảo và làm sáng lên Pháp bảo. Nhiêu đó thôi. Tức là dù mình có công quả vất vả, cái phước đó hồi hướng để mình sáng được cái ý của Phật dạy. Mọi điều phải dồn hết vào đó, mình mới là một người Tăng đúng nghĩa.

[19:05]Còn nếu không, mình không phải là Tăng bảo. Nếu mình không làm sáng được Pháp bảo, mình không hiểu lời Phật dạy, mình không thực hành được lời Phật dạy để đem dạy lại người khác, thì mình không phải Tăng bảo. Mình là bị ai sai bảo á, chứ không phải là Tăng bảo đâu. Ma bảo hay gì, mốt bảo hay gì, hổng phải. Cho nên, cái trách nhiệm của mình là cái tam tạng kinh điển á, nhưng mà muốn làm sáng được Pháp bảo thì chúng ta phải sống trong đó, tắm trong đó, học lời Phật dạy, thực hành lời Phật dạy từng giờ từng phút, từng chút từng chút một. Cái chỗ mà từng chút từng chút một ừm nó là cái này. Thực ra đây á, đây là một điều mà khó

[19:46]ai dạy ai, ngay cả ông thầy mình cũng không dạy mình được nữa. Nên đây là chỗ mà Đức Phật chịu thua nè, mà là trách nhiệm của mỗi chúng sinh nè. Ví dụ như là mình quỳ xuống mình lạy Phật, kêu Phật độ mình, cứu mình, thì Đức Phật mới dạy mình điều gì đó. Nhưng mà để ứng dụng thực hành hay không, này của mình, không phải của Phật. Đây là trách nhiệm mỗi cá nhân. Chỗ này quan trọng lắm, chỗ này là không ai xen vô tâm mình được hết trơn á, không có thần thánh nào xen vô được hết. Có sự gia hộ thầm thầm cũng không bền, mà chính mình phát tâm thì mới bền, là cái việc mà tu á, việc tu, cái ý thức tu hành á.

[20:24]Chúng ta nhớ một cái đoạn, một cái giai thoại trong kinh Pháp Hoa, khi Đức Phật nói về Đại thừa Pháp Hoa thì 500 Tỳ kheo bỏ đi, không tin. Trong đó cái ý nói là cái người mà đã chấp cái ý của mình tự cao rồi, Phật cũng dạy không được. Cho nên vì vậy, đây là cái chỗ mà đoạ hay là là là tiến gì đó là mình, không có trách nhiệm ai. Bởi vì Đức Phật cứ nói là: "Hãy tự mình là chỗ nương tựa mình nè, hãy thắp đuốc lên với Chánh pháp, hãy tự mình là chỗ nương tựa cho chính mình", là cái ý nghĩa chỗ này. Cái chỗ mà gọi là học lời Phật dạy, tu lời Phật dạy, ví dụ có Phật nói một câu thế này: là "Mắt thấy sắc, tai nghe tiếng,

[21:06]thì đừng có nắm giữ cái tướng chung, cũng đừng nắm giữ tướng riêng." Cái nguyên câu văn ngày xưa vậy đó. Câu văn ngày xưa mình bây giờ mình nghe, Phật tử nghe không nổi, thì bổn phận quý thầy mình phải học, hiểu, thực hành thử coi ra làm sao, rồi mình dạy lại cho Phật tử bằng một cái ngôn ngữ mới. Nhưng mà để dạy lại được bằng ngôn ngữ mới, mình phải thấm cho nó kỹ, thấm, hiểu thiệt sâu và thấm cho kỹ. Nhưng bây giờ ví dụ Phật nói: "Mắt thấy sắc, đừng nắm giữ tướng chung, đừng nắm giữ tướng riêng", nghĩa là gì? Tổng tướng, biệt tướng á. Ví dụ mắt thấy sắc là thế này: ví dụ bây giờ à khi một người nam nhìn thấy một người

[21:47]nữ, Thì đó gọi là mắt thấy sắc, đừng nắm giữ tướng chung, tức là nhìn đừng có nhìn tổng quát cái cô gái đó là là là tổng quát nó là đẹp hay xấu, đừng có nhìn, đừng có nắm giữ cái ý niệm về cái hình dáng của cô gái đó là gọi là tổng tướng. Còn biệt tướng là bắt đầu nhìn kỹ chút, thấy cô này có mắt bồ câu, có cái răng khểnh, à có mụn ruồi duyên gì đó là gọi là tướng riêng. Nhìn, tức là nói chung là nếu khi mà mình nhìn một người mà mình nhìn từ cái tướng chung tới tướng riêng thì lúc đó mình sao? Con mắt mình sao? Mắt mình nói làm sao nó thô lộ gì đó, nó dán mắt nó dòm người ta trừng trừng vậy đó.

[22:24]Mà coi chừng mình dòm người ta nhiều quá, người ta người ta khó chịu. Người ta đã khó chịu rồi mà mình cứ nhìn để mình nắm giữ tiếng chung, mà nắm giữ tướng riêng nhiều nữa thì chuyện gì xảy ra? Thì mình ăn guốc nữa. Cho nên vì vậy mà còn mình phải thực hành cái đó. Ví dụ Đức Phật nói đừng nắm giữ tướng chung, đừng nắm giữ tướng riêng là trong đời sống mình phải để ý, mình thực hành một câu đó trước, chứ Kinh Phật thì nhiều, vì một câu đó. Ví dụ khi mình nhìn thấy một người, đừng nắm giữ tướng chung, đừng nắm giữ tướng riêng là không phải không nhìn, mà nhìn mà trong tâm không chấp, không giữ, thanh tịnh, gạn lọc cái cái cái cái động của mình nó khởi lên.

[23:03]Ví dụ như khi một người nam nhìn thấy một người nữ đẹp, trong tâm nó dễ khởi một cái động lên, thì ngay đó mình phải thấy cái động đó buông nó xuống, gọi là không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng, chứ không phải nhìn chỗ khác. Có nhiều vị giữ cái cái cái gọi là cái oai nghi của cái con mắt, có những vị thầy tu cũng hay lắm, thì không bao giờ nhìn người nữ. Ví dụ gặp người nữ, người nữ mà nhìn đây cái là nhìn chỗ khác liền: "À Mô Phật, thí chủ cần gì?" Cứ dòm chỗ khác, trong khi người ta đứng: "Dạ thưa thầy", người ta dòm dòm đây hoặc người ta dòm lên, người ta đứng trước mặt mình thì dòm lên:

[23:33]"À thí chủ cần gì vô chùa?" hoặc là dòm xuống người ta. Có người sợ nhìn, vì nói là sợ mắt thấy sắc á, rồi cái tâm động cái dòm chỗ khác. Nhưng mà những người mà không nhìn mà mà tâm thì phải tai phải lắng nghe phải không? Tâm phải để ý về người đó để nghe, rồi sau này mở được thần nhãn mà thấy nhiều cái còn ghê gớm hơn nữa. Như cái chuyện cô lái đò có nghe không? Mấy thầy có nghe chuyện đó không? Ừ, bắt trả mấy xu á. Cứ dòm cô gái đò hoài, cô bắt trả thêm mấy xu á. Cái thôi không thèm dòm cổ nữa, cái cổ cũng bắt trả thêm mấy xu nữa, nói: "Tôi đâu có dòm cô bắt trả?", cô nói: "Mắt ông không dòm mà tâm ông nãy giờ nghĩ tui hoài,

[24:10]trả thêm xu nữa." Thì ở đây đó, thì đạo Phật á, Đức Phật bắt mình phải đối diện, bắt mình phải đối diện. Đối diện với cái mà mình làm mình phiền não để vượt qua, chứ không phải tránh né. Một là mình rớt luôn, hai là vượt qua luôn. Nên ở đây nó có cái có cái này hay hay, có một số à cái người Tây phương khi họ vào cái hang động của các tu sĩ Tây Tạng mà tu theo Tây Tạng Mật tông, họ bước vào vách đá, họ thấy trên đó vẽ hình những người phụ nữ lõa lồ, dội ngược liền, nói: "Trời ơi, mấy ông thầy tu này sa đọa, ở trong chỗ tu hành mà mà mà treo hình phụ nữ ừ lõa lồ để mà ngắm." Mà thường thường là mình nghĩ như vậy, nhưng mà không phải, không phải.

[24:54]Đố quý thầy là cái gì? Là chỗ mà đối diện để vượt qua. Tức là bây giờ cái hình ảnh này làm mình động tâm nè, bây giờ mắt nhìn cái đó rồi nhìn cái tâm mình, mắt thấy cái hình ảnh người nữ vậy rồi bắt đầu nhìn cái tâm mình nó động như thế nào để theo dõi nó, rồi vượt qua nó. Cho đến khi nào mà tự nhiên ngồi trước cái hình phụ nữ lõa lồ như vậy mà thấy tâm mình nó phẳng lặng là lúc đó vượt qua được một bước đầu, bước đầu thôi chứ cái tế nó còn. Nhưng mà như vậy là đã tạm ổn, phải nhìn thẳng vào. Chứ đa số khi nhìn thấy hình một người nữ lõa lồ, tâm người đàn ông bị động liền, bởi vì trời sinh như vậy.

[25:28]Chúng ta nhớ là tạo hóa đã tạo hết tất cả cái gen, cái nội tiết tố của đàn ông để phải luôn luôn động tâm trước người nữ. Đó là quy luật của tạo hóa, mà người tu là người thắng, phải thắng được cái quy luật nằm trong cơ thể của mình. Nên có nhiều người phụ nữ họ than phiền lắm, nói: "Đàn ông chứ không tin được thầy ơi." Nói: "Sao không tin?" - "Có vợ rồi chứ ra đường gặp gái đẹp vẫn dòm." Mới đầu mình không biết, mình nghĩ: "Ờ sao kỳ ha, mấy ông có vợ rồi thôi đi ra đường gặp con gái ngắm làm chi?" Nhưng mà sau này mới biết không phải, bởi vì trong cái cấu tạo của người nam á là tạo hóa đã cài sẵn

[26:05]những cái cái chương trình là luôn luôn phải thích phụ nữ, ve vãn, tán tỉnh phụ nữ, nó nằm ở đâu trong máu rồi, phải rồi. Mà người tu là phải vượt qua cái đó. Tức là máu dê đó, nói chung là đàn ông ai cũng có máu A, máu B, máu O gì không biết nhưng mà luôn luôn có máu dê nữa, chứ không phải không. Mà đó là cái cái cái cái cơ chế của tạo hóa tạo ra. Mà ở đây đó, khi mà con vật á thì nó không có cái đạo lý để nó kiềm chế, con vật không có, nhưng con người thì luôn luôn bị giằng xé, bị giằng xé. Con người để làm được con người thì luôn luôn phải bị giằng xé giữa cái điều này. Một bên là cơ thể mình buộc mình phải dê,

[26:43]và một bên đạo lý buộc mình phải ô, gọi là zero không có được dê. Thì cái người tu sĩ Tây Tạng á là họ họ vẽ cái hình người người nữ lõa lồ để họ nhìn, tới chừng nào mà đi qua lại nhìn tỉnh luôn là tạm thời tạm được một việc. Đó, nhưng mà đó bên Tây Tạng, thôi Việt Nam đừng nha. Bữa nào vô phòng quý thầy, quý thầy treo hình đó ra chắc té ngửa chết quá. Lúc ai hỏi: "Trời ơi!", nói: "Không, tui bắt chước tu sĩ Tây Tạng." Mà không biết mình có dòm ngắm để tu không hay là dòm ngắm để chuyện khác. Thì đó là cái cũng là cái gọi là khi mà mắt thấy sắc mà không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng,

[27:22]mà thấy chứ không phải không thấy, nhưng mà giữ cái tâm mình lại, kiểm soát cái tâm mình lại. Đó là một chuyện, một chuyện. Nó là vậy, thì khi mà mình thực hành được như vậy rồi á, thực hành được một cái điều gọi là lời Phật dạy với tự nhiên mình thấm, mình hiểu rõ, thì sau này khi mình dạy lại cho người sau mình dạy rất là kỹ, chứ không lệ thuộc vào cái lời kinh nữa, không thể lệ thuộc vào chữ nghĩa nữa, thì cái lời dạy của mình nó sinh động. Rồi còn nhiều cái lắm, ví dụ như Đức Phật dạy: "Và phải thấy là sắc là vô thường, không phải ta, không phải của ta; thọ là vô thường, không phải ta, không phải của ta;

[27:57]ờ tưởng là vô thường, không phải của ta, không phải ta", đại khái. Nói những cái câu như vậy mà mình nghe rất là khô khan, Phật tử đọc không hiểu, nhưng mình là thầy tu mình phải hiểu. Sắc, thọ, tưởng, hành, thức là gì? Rồi thấy nó vô thường là gì? Không phải ta, không phải của ta là cái gì? Phải thực hành từng bước. Ví dụ nói là thọ này là vô thường, thọ tức là những cảm xúc trong người mình á, vui, buồn, giận, hờn á. Ví dụ khi mà mình mình mình gặp ai khen, khen cái mình vui, thì mình nhìn thấy cái cảm giác vui đó mình biết này là vô thường, không phải ta, không phải của ta, mình vượt qua được nó một cái cái

[28:30]mình có một kinh nghiệm liền, mình có một chút đạo lực liền, ừ. Hoặc là bữa nọ mình đi đâu công chuyện cái gặp mấy đứa bán vé số á, nó mời quá đi rồi mình thấy tội nghiệp thương nó, nói mà có đứa ngộ lắm mình cho nó 1.000, 2.000 nó không lấy, nó bắt mình phải mua vé cho nó hết vé đó, rồi cái mình cũng thương tình cái mình đành phải móc tiền mình mua cho nó mấy tờ. Mà từ khi mua mấy tờ vé số rồi bắt đầu mới khổ mình đó, bắt đầu mới khổ, ngủ không được, tại không biết là ngày mai nó ra con số gì đó, biết lỡ mình trúng hay không đó thì nó kẹt lắm. Cho nên phải phải ngồi mà chờ, chờ cho tới ngày mai mà mình đi

[29:01]về dò số thì cũng kỳ, mình đi mà mở ra vô mà canh dò số thì nó không có thời gian, mà đi ra canh giựt giựt người ta mua mấy tờ dò thì nó cũng kỳ, bởi vì nó cũng khổ đủ thứ hết trơn. Mua mấy tờ vé số rồi là thức không được, ngủ không được, nhưng rồi cuối cùng mình cũng mua được một tờ dò. Tờ dò rồi mà tự nhiên lỡ mà nó mình dò mà dò từ từ cái nó khổ cái tự nhiên năm con mà nó trúng bốn con, còn con nó không trúng. Lúc đó mình mới thấy tâm mình nó làm sao? Vừa mừng vừa tức vì cái nọ, thì lúc đó mình mới quán thọ này không phải ta, không phải của ta, nó là vô thường á. Cái tức, cái bực á, cái ấm ức á, nói nó là vô thường,

[29:36]không phải ta, không phải của ta, nhờ vậy mình vượt qua được. Thế mình biết, đó mình thực hành được lời Phật dạy. Thì mai mốt mình dạy người khác mình dạy kỹ. Đây là chỗ mà gọi là cái người Tăng bảo làm sáng cái Pháp bảo là ở chỗ này, là một cái câu nho nhỏ của Phật mình phải hiểu kỹ và phải thực hành, phải phải sống trong đó. Rồi sau này còn nhiều cái nữa, mà cả một đời là như vậy, cả một đời là như vậy. Vì vậy mà nếu một người mà Tăng bảo đúng nghĩa đó, cứ mò mò từng câu nho nhỏ của Phật để thực hành á, cái người đó càng lớn tuổi càng cao siêu, càng đức độ, dòm thực đáng kính lắm, nên cái tuổi hạ càng cao thì là cái người thiệt là cái

[30:15]cái cái cái phải nói là cái mái ấm cho cuộc đời, là bóng cây mát cho cuộc đời, là dòng suối mát cho cuộc đời là đúng như vậy á. Người nào mà hiểu lời Phật dạy từng chút một chút mà thực hành á thì thiệt là cái cái cái cái cái cái vốn quý của cuộc đời, mà Đức Phật nói là Tăng bảo là không sai á, không sai cái này. Và khi mà mình có cái kinh nghiệm tu học như vậy để hướng dẫn Phật tử á, mình là Tăng bảo. Một cái định nghĩa nữa, Tăng bảo là người thay mặt cho chư Phật mà xuất hiện một cách sống động giữa cuộc đời. Ví dụ cái người Phật tử họ thờ Phật nhưng chỉ thờ được tượng thôi, tin Phật nhưng mà tin trong âm thầm

[30:52]vô hình, chứ không thấy rõ Phật là ai, không biết Tam bảo là gì, chính nhờ những thầy tu, những tu sĩ Tăng Ni xuất hiện với hình tướng trang nghiêm, oai nghi, đức độ, giới hạnh, có tu có học, những người đó là những người thay mặt Phật. Thì dĩ nhiên là cái người thay mặt là không có bằng Phật, vì cái người đại diện không bao giờ bằng được gốc. Ví dụ như nói là đây là Thủ tướng khác, mà đây là người thay mặt cho Thủ tướng thì không bao giờ bằng ông Thủ tướng hết, phải không? Không bao giờ bằng, nhưng vẫn có một số tính chất đặc biệt giống giống với ông Thủ tướng, biết được ý ông Thủ tướng, bàn được công việc thay cho ông Thủ tướng, ví dụ vậy.

[31:29]Thì mình cũng vậy, cái người tu cũng vậy, mình không bằng Phật được, nhưng mà cái trách nhiệm của mình là thay mặt cho Phật, thay mặt cho Phật, cho nên là không bằng được Phật, mình còn thua Phật xa lắm, nhưng mà phải có một số tính chất giống giống của Phật là là Điềm đạm nè, đạo đức, oai nghi, đỉnh đạc, từ tốn, hiền lành, nhẹ nhàng, sâu sắc nè, độ lượng, vân vân. Nó có những cái tính chất như vậy, chút chút chút chút của Phật như vậy, thì như vậy mình thay mặt được cho Phật. Mà cái ý nghĩa mà thay mặt cho Phật, cái ý nghĩa này nó lớn lắm, lớn, quan trọng. Mà thường là mình không không không hiểu điều này,

[32:10]nên đôi khi mình coi thường mình, rồi đôi khi mình dễ vui với chính mình, mình dễ dãi với chính mình, chứ còn nếu mình hiểu mình là người thay mặt cho Phật, mình hơi sợ, hơi sợ. Thì để mà thay mặt cho Phật, mình phải cố gắng tu hành nhiều lắm. Cái chỗ này chúng ta suy nghĩ thêm. Và như vậy mình còn có một cái vai trò nữa, người tu sĩ còn vai trò nữa là làm trung gian giữa phàm và thánh, làm trung gian giữa phàm và thánh. Phàm là sao? Tức là hầu hết những chúng sinh còn còn si mê, gọi là phàm. Thánh là những vị Bồ tát, những vị thánh nhân đã đắc đạo, phải, và chúng ta những tu sĩ mình làm trung gian.

[32:55]Thì mình coi như tạm coi như mình không còn là một chúng sinh si mê nữa, tại vì nếu si mê mình đâu đi tu làm chi, phải không? Mình không còn là chúng sinh si mê, nhưng mà mình cũng chưa phải là đắc đạo rốt ráo, à, cho nên mình là loại người mà đứng làm trung gian giữa thánh và phàm. Mà trung gian có nghĩa là là nối kết, nối kết lại làm cho phàm nối được với thánh, tức là làm cho những chúng sinh đang còn si mê đó dần dần hướng về chư thánh, hướng tâm về đạo lý giải thoát giác ngộ, mà mình đứng làm cái vai trò nối đó, nối, mà nếu mình không nối được thì mình không phải Tăng bảo. Như vậy cái nối này là làm sao?

[33:40]Bây giờ ví dụ mình nói là ở cái xóm nhà đó có là 50 cái căn nhà, trong 50 căn nhà đó cái xóm đó chưa biết đạo, mình gọi đó là chúng sinh si mê, ha. Rồi bây giờ mình có Phật, Bồ tát Quan Âm nè, Bồ tát Di Lặc, Bồ tát Phổ Hiền, đó là thánh, rồi mình là người trung gian, mình phải nối 50 cái gia đình đó với với chư Bồ tát, nối bằng cách nào? Nối bằng cách nào? Nối bằng cách là tiếp cận được họ, giảng giải giáo pháp, tôn vinh chư Phật, chư Bồ tát cho họ nghe, nói về luật nhân quả, nói về tội phước cho họ nghe, vân vân, có nhiều điều như vậy. Nó đó gọi là cái đứng cái vai trò của một người tăng là nối giữa

[34:24]phàm và thánh lại, mà suốt đời mình phải làm chuyện này. Nghĩa là suốt đời còn chúng sinh si mê nào thì mình phải lượm hết nối lại với chư Phật. Mình là người trung gian nối như vậy, suốt một đời phải làm điều này. Cho nên tới ngày mà mình chết, mình phải giống như Tổ Ưu-ba-cúc-đa hễ độ được một người cái ngài quăng một cái thẻ tre vô trong cái cóng này. Tới ngày mà ngài tịch, cái số thẻ tre đủ để thiêu ngài, là rất là đông. Chúng ta mỗi người cũng phải như vậy. Chúng ta phải đếm coi trong suốt cuộc đời của mình mình đã làm cho bao nhiêu người biết Phật pháp. Cái người cư sĩ cũng phải làm như vậy, huống hồ là người tu sĩ.

[35:03]Cái người cư sĩ mà đã trở thành thuần thành rồi đó, hiểu đạo sâu rồi đó, cũng phải tự nhận cái trách nhiệm với cuộc đời của mình là phụ với tăng ni để giáo hóa, là tự phải đặt lên vai mình một cái gánh nặng, gánh nặng của sự tinh tấn, của cái của cái trách nhiệm làm một người sứ giả tiếp với tăng ni. Đó là người cư sĩ thuần thành đó, tại vì không ai mà hiểu đạo rồi mà làm lơ, làm ngơ được hết. Người hiểu đạo rồi luôn luôn là muốn đem cái đạo mầu đến với người chưa biết. Còn tăng ni thì trách nhiệm gấp 10, gấp 100 lần, gấp 1.000 lần như vậy nữa, suốt cuộc đời như vậy. Đó đó là chúng ta đã định nghĩa Tăng bảo tổng quát là như thế.

[35:46]Tức là định nghĩa đơn sơ nhất là một tu sĩ Phật giáo, thứ hai nữa là một người từ bỏ những cái hai loại gia đình để dành hết cuộc đời, tình yêu và trách nhiệm đối với chúng sinh và Phật pháp. Đó là người có kinh nghiệm tu học để làm sáng lên Pháp bảo, đó, đó là người thay mặt cho Phật một cách sống động giữa cuộc đời, đó là người làm trung gian giữa phàm và thánh. Đó là những định nghĩa mà chúng ta vừa nói về Tăng bảo. Bây giờ bắt đầu chúng ta khảo sát những người chung quanh chúng ta đã nghĩ gì về chúng ta, chúng ta khảo sát. Trước hết là chúng ta khảo sát về phía Phật tử trước, tức là những người Phật tử là những người quy y Tam bảo thuần thành, tốt.

[36:37]Thì cái người Phật tử nhìn thầy, cô là gì? Là là là thầy, xem là thầy của họ, là master đó, là sư phụ á. Cái người Phật tử luôn luôn nghĩ quý thầy, quý cô là thầy của mình. Cái chữ thầy này nó nhẹ nhàng mà dễ thương. Ví dụ như cái người cha đó gặp thầy, cô cũng kêu thầy xưng con mà con gặp gặp ông thầy cũng kêu thầy xưng con. Là cha và con khi đến trước ông thầy bỗng nhiên như là bình đẳng luôn, tại vì cả hai đều tự xưng con đối với ông thầy. Cho nên đây là một cái chỗ mà nó vượt ngoài cái cái tôn ti trật tự của cuộc đời nè. Đây là điều rất là đặc biệt mà rất là dễ thương của cái hàng Phật tử mình.

[37:23]Tuy nhiên là chỉ có Việt Nam mới có cái đại từ "con", còn ở các nước khác không có đại từ "con". Ở các nước khác đều có một đại từ chung là chữ, mình không biết kêu chữ gì, chữ "tôi" đó, như chữ "I", chữ "je", chữ "me" rồi đó, chữ "ngã" của tiếng Tàu, ngộ đó. Như vậy thôi chứ mình không có cái chữ "con". Bên các nước không có chữ "con", chỉ có Việt Nam mình có chữ "con" và người Phật tử Việt Nam mình đã luôn luôn xưng con với quý thầy, quý cô. Cho nên coi vậy chứ cái người Phật tử Việt Nam mình tính ra dễ thương hơn Phật tử ở các nước trên thế giới là vậy. Nên sau này biết đâu Phật pháp tại Việt Nam sẽ rất là thịnh

[38:01]là nhờ những người Phật tử Việt Nam có cái lối xưng hô rất là khiêm tốn như vậy. Nhưng mà về phía mình thì mình xem Phật tử là là con hả? Ngon vậy. Về phía mình, mình xem Phật tử là bạn. À, mỗi người một cái khiêm tốn. Phật tử xem mình là thầy, cái chữ thầy này nhiều khi còn lớn hơn cha mẹ nữa. Với những vị thánh tăng mà đáng kính là Phật tử thờ còn hơn cha mẹ nữa. Nhưng mà riêng quý thầy, quý cô mình này lại xem Phật tử như là bạn, thì mới có chữ gì? Chữ đạo hữu, nhớ không? À, đạo hữu đi đâu đó. Chữ hữu là bạn, đó như vậy. Mà bên tiếng Anh thì cũng vậy, bên nước Anh là họ cũng xem những người

[38:41]tín đồ, Phật tử là bạn, friends, dùng chữ friend rõ ràng như vậy. Thì người Phật tử á khi suy nghĩ về vị thầy của mình hay là những thầy, cô nói chung thì đều có những suy nghĩ thế này: là đòi hỏi nhiều về đức hạnh, là mong rằng các thầy, các cô là phải là người có có đức hạnh, à, chứ không muốn quý thầy, quý cô là những người lôi thôi. Ừ, đó là cái yêu cầu Phật tử. Tại vì họ kính quá mà, họ dám xưng con trước quý thầy, quý cô, họ rất kính trọng mà để họ nghĩ rằng cái người mà xứng đáng với lòng kính trọng của họ thì những người này phải có đức hạnh, có thể chưa đắc đạo nhưng phải có đức hạnh.

[39:19]Đó là suy nghĩ của Phật tử như vậy. Và và và đây là chỗ mà cái cái trách nhiệm của mình đối với Phật tử nè, Phật tử thương mình như vậy, trông đợi mình điều đó, mình phải cố gắng giữ cái điều này cho kỹ, chứ đừng để phụ lòng người Phật tử. Phật tử đã đem tiền, đem bạc, đem gạo, đem cơm đến cúng dường cho mình ăn, đã kính trọng mình như thế, đã thương yêu mình như thế, chỉ mong mỏi mình có đức hạnh, tu cho đàng hoàng. Cho nên đây là điểm mà nghĩ đến cái cái cái tấm lòng của Phật tử mà mình cố gắng là như vậy. Ừ. Tuy nhiên, có những Phật tử cũng ngộ lắm, nhiều khi thương ông thầy quá rồi thân quá cái xuề xòa, thông cảm lại không đòi hỏi lắm, à không đòi hỏi lắm.

[39:58]Ví dụ có cái điểm thế này: cái vấn đề ví dụ thầy hút thuốc đi, có nhiều khi mình thấy khó chịu vì vấn đề thầy hút thuốc, nhưng mà có Phật tử cũng không khó chịu, à nhiều khi còn mua thuốc mời thầy nữa, nói: "Thuốc này con mua được gói 555 ngon quá mời thầy hút", cũng thương như thường thương như thường. Và thậm chí thấy thầy ăn không tiêu tội nghiệp quá, mua cho thầy bia thầy uống cho nó dễ tiêu nữa. Hoặc nhiều khi thầy bệnh quá, thầy nói nhỏ: "Hình như thầy chắc phải có rượu thuốc con ơi", chạy đi mua rượu rắn luôn cho thầy uống luôn, không sao hết. Có nhiều người Phật tử ngộ đó là thương thầy có cái tình thương gì như

[40:30]gia đình vậy đó chứ không có thương như ông thầy tu, tại thương như ông thầy tu thì họ đòi hỏi, họ đòi hỏi quý thầy phải đức hạnh. Nhưng mà có một số Phật tử ngộ sao dễ dễ dãi lắm, chiều quý thầy đủ thứ, thầy muốn gì được nấy à. Thậm chí, thậm chí quý thầy buồn quá mời quý thầy về nhà đánh bài cho vui nữa. Trời ơi thiệt, có đó, có rồi đó. Ở tỉnh Long An chắc không có chứ mấy chỗ khác có chỗ đã có như vậy. Khi chúng tôi nghe, chúng tôi cũng ngạc nhiên đó, ngạc nhiên sao mà Phật tử cưng quý thầy, chiều quý thầy mà chiều tới cái cỡ đó thì cũng hết ý kiến. Mà đây là cũng lạ, mà cũng Phật tử thuần thành lâu năm, không biết sao kỳ vậy.

[41:06]Mấy thầy đừng kiếm mấy Phật tử đó nha, đừng kiếm Phật tử đó. Ngoài những trường hợp đó, thế này nè, người Phật tử nghĩ quý thầy là cái chỗ nương tựa tinh thần. À, nương tựa tinh thần đó. Tại vì ví dụ như là ở gia đình mình á, mình không có thỏa mãn hết đâu. Vì đối với cha mẹ chứ cũng là người đời, cho nên đôi khi mình vẫn có cái đồng ý, có cái không đồng ý. Tuy thương cha, thương mẹ, vậy chứ không nể bằng ông thầy mình. Mà tại sao vậy? Bởi vì ông thầy mình ổng đạo đức nè, ổng giữ giới nè, ổng à có trí tuệ, ổng hiểu kinh Phật, ổng nhìn vấn đề nó sáng, nên có chuyện gì mình vào mình tâm sự, hỏi ý kiến được.

[41:44]Chứ còn cha mẹ mình ở nhà nhiều khi mình gây lộn cũng có nữa. Nói qua hai ba câu cái cự. Nhưng mà gặp quý thầy không dám cự, tại nghĩ quý thầy có trí tuệ, quý thầy có đạo đức, cho nên quý thầy là chỗ nương tựa tinh thần là vậy đó. Mà để được như vậy, quý mình hiểu quý Phật tử nghĩ về mình như vậy thì quý thầy, quý cô mình phải phải ráng dữ lắm, ráng tu dữ lắm, ráng tu, ráng học cho nó sắc, cho nó sáng. Chứ không ví dụ quý Phật tử lại hỏi mình đủ thứ chuyện trên đời mình không biết đường trả lời thì nó hơi kẹt. Như vừa rồi vậy, chúng tôi có lúc giảng xong có người hỏi một câu hỏi cái không biết đường trả lời luôn.

[42:18]Nghĩa là đưa cái tờ giấy lên hỏi: "Thưa thầy, con có đến với một người đàn ông mà người này đã có vợ rồi, mà người này vẫn lo chu đáo cho vợ con mình, rồi con không biết con có tội hay không?" Nói thôi, cái này để sư bác Viên Giác trả lời chứ thầy thua. Có nhiều điều nó tế nhị, nó phức tạp quá, mình không có thời gian phân tích, với đồng thời đi vô đó sao nó nó rắc rối, mệt cuộc đời lắm. Mà mình mình ngồi mình tu phần mình nhiều khi cũng chưa xong rồi mà trả lời mấy cái chuyện đó sao nổi. Nhưng mà đó cũng là cái dở của mình. Tại vì người ta nghĩ mình là chỗ nương tựa tinh thần, có những cái người ta nghĩ không ra,

[42:54]người ta nhờ mình để trả lời mà lúc đó mình cũng hiểu không tới nữa. Chúng tôi nhớ cái này khoảng hơn 10 năm, 11 năm gì đó, chúng tôi bữa ngồi nói chuyện với số sinh viên. Cái số sinh viên mấy em hỏi về đạo lý, hỏi tới đâu mình trả lời ngon lành tới đó. Cái hỏi tới câu nói: "Thưa thầy, sao đạo Phật lại cấm cái ái? Nếu không có ái thì không có vợ chồng, không sinh con đẻ cái, ai duy trì nòi giống cho loài người?" Cái lúc đó tôi ú ớ luôn, ú ớ. Lớ ngớ nói qua nói lại cái né luôn. Thấy tức quá thì về nhà luyện tập lại, dạ để tìm hiểu coi cái... Thế là mấy năm sau mới tái xuất giang hồ mới trả lời câu đó lại, rồi cái tức quá mới giảng luôn.

[43:37]Nên có nhiều cái điều, mà sự thật thế này mình phải hiểu là là là người tu mình đó, người Phật tử họ thương, họ tin lắm, nghĩ mình là chỗ tựa nương tinh thần cái gì cũng biết hết, cái gì cũng biết. Mắc cười lắm, tôi nhớ thầy trụ trì Từ Tân á, Thượng tọa Viên Giác, nói tôi câu này mà hai huynh đệ kể nhau xong rồi cười thấy mồ luôn. Là mấy đứa nhỏ, mấy Phật tử chút chút chút vô chùa thấy quý thầy như thần thánh à. Mà có lần nó thấy quý thầy cũng đi nhà vệ sinh, cái nó ngạc nhiên nó: "Ủa, quý thầy cũng đi cầu nữa hả?"

[44:07]Trong đầu nó nghĩ quý thầy cái gì cao siêu lắm.

[44:12]Cười thấy mồ. Mà đây là chúng ta hiểu á là cái lòng thương kính của Phật tử như vậy, vì vậy mà mình phải cố gắng, thôi đừng có đi ấy nữa, không đi cầu. Rồi là chỗ nương tựa về tín ngưỡng nè. Tín ngưỡng là làm sao? Ví dụ như gia đình người ta có cái duyên sự về cầu an, cầu siêu, cúng kiến, chú nguyện rồi đó, thì đâu có ai bằng quý thầy, quý cô, phải không? Người ta nghĩ giờ quý thầy ở nhà người ta có quỳ trước Phật người ta cầu xin điều gì đó, hổng có linh bằng là quý thầy, quý cô cầu giùm. Cho nên vì vậy là chỗ nương tựa cho người ta. Nên mình có đạo đức thì người ta nghĩ cái lời mình cầu xin đối với Trời Phật nó sẽ có hiệu quả hơn, linh hơn.

[44:50]Vì vậy mà mình ráng tu cho có đạo đức là vậy. Nghĩa là khi mà mình hiểu Phật tử nghĩ về mình như thế nào, mình mình mình mình mà tu lơ mơ mình chịu không nổi. Tu lơ mơ chịu không nổi. Nó là như vậy. Còn đối với những vị mà cao tăng, những vị chân tu, những vị thánh tăng á, thì người Phật tử họ kính trọng còn hơn cha mẹ họ. Mà trên đời này á, nếu mà có được một vài vị chân tu, thánh tăng thì đúng là cuộc đời nó đẹp, nó ấm áp. Nhưng mà tuy nhiên, nó cũng là tùy cái duyên nữa, tùy cái duyên. Duyên là làm sao? Ví dụ như người Phật tử có duyên với ông thầy nào thì cứ nghĩ ông thầy mình như thánh vậy đó.

[45:24]Ừ, còn không có duyên thấy ổng cũng phàm phu bình thường, lạ như vậy. Thấy mắc cười lắm, mình nghĩ ví dụ tôi gặp một vị đó, thì tôi nhìn vị đó thấy vị cũng bình thường, không có gì. Nhưng mà những người Phật tử khác nhìn vị đó như ông Phật vậy đó. Mình thấy cũng lạ, ngồi ngồi nghĩ chắc là thôi đúng rồi, cũng là cái duyên, vậy. Rồi có những người mà tôi tôn sùng lắm, thì người khác lại không có tôn sùng. Nó ngộ ghê, không biết làm sao nữa. Nhưng mà thấy đúng cuộc đời lại là cái duyên. Tuy nhiên là duyên duyên gì không biết, mà thôi mình cũng ráng tu. Mỗi người mình đều ráng tu để cho cuộc đời này có được nhiều vị chân

[45:57]tu, nhiều vị cao tăng, thậm chí nhiều vị thánh tăng càng tốt. Giờ mình không có ép ai làm thánh tăng được hết, giờ mình không có mà tối ngày mình đi kêu gọi ráng tu làm thánh nha, ráng tu làm thánh nha, không có, không được. Mình phải làm sao? Mình phải buộc chính mình thôi. Mỗi người mình buộc chính mình phải ráng tu, thì mà cứ nhiều người cùng cái suy nghĩ như vậy thì đạo Phật sẽ đẹp, sẽ có nhiều Mà Phật tử mà gặp được những vị chân tu này mừng lắm, mừng hơn vàng. Vậy trước cái cái tình thương như vậy thì chúng ta phải hiểu là cái thương nhiều thì thì hận nhiều. Bởi người ta nói thương hận á.

[46:37]Thương nhiều thì hận nhiều. Hận nhiều là làm sao? Ví dụ khi thấy quý thầy thất bại trong cái đời tu của mình, thì quý Phật tử rất là rất là rất là buồn. Tại vì mình đã đặt hy vọng rất là nhiều, cho nên nếu quý thầy thất bại thì quý Phật tử sẽ rất là buồn. Cho nên vì vậy là vì thương người Phật tử, không nỡ để cho Phật tử buồn mà chúng ta ráng, ráng tu. Bây giờ đó là cái nhìn từ phía Phật tử đối với mình, giờ nhìn từ phía quần chúng bình thường. Quần chúng bình thường nhìn ông thầy tu làm sao? Thế thì bây giờ một một người bình thường không có đạo gì hết, cũng không ác cảm hết, thấy mấy thầy đi ngoài đường thì nghĩ là cái gì?

[47:17]Thì nghĩ mấy thầy tu cũng cũng tốt thôi chứ không sao. Họ cũng không kính trọng gì, nhưng mà nghĩ thôi kệ, cuộc đời này cũng cần có mấy ông thầy tu để cho nó vui vậy đó. Đó là người làm cái công việc cúng tế à cho mấy cái người có đạo, họ nghĩ đơn giản vậy thôi. Họ nghĩ là à ví dụ như người ta đám ma, đám cưới, đám gì đó thì chắc cũng phải có mấy ông thầy để ổng đi ổng lại cúng, chứ hổng lẽ không ai cúng, cho nên thôi có thầy tu ở đời cũng tốt, họ nghĩ đơn giản vậy, họ hổng hiểu gì. Họ suy nghĩ như vậy, họ cũng không ác cảm. Rồi họ cũng nghĩ đơn giản là tu có số, có phận. Tức là người có số đi tu mới đi tu chứ đâu phải ai cũng mà mà

[47:53]cạo đầu mà đi tu, mặc áo dà như vậy, ở ngoài đời sướng hơn. Cho nên cái người đi tu đó họ cũng thương, coi vậy chứ cũng có cái số đi tu, họ nghĩ đơn giản vậy thôi. Rồi họ cũng không tin là có những thầy tu cao siêu lắm. Họ nghĩ thì thầy tu cũng đi cúng đi đồ, tụng kinh rồi ngồi gõ cốc cốc cốc vậy, ăn hiền ở lành vậy được rồi. Họ vậy cũng đạt yêu cầu, à chắc chẳng có ai cao siêu, đắc đạo gì, đó. Và họ cũng không cần phải kính trọng thầy tu lắm, họ nghĩ như vậy, họ nghĩ đơn giản đầu họ. Rồi ví dụ có nghe chuyện ông thầy tu đó ổng mua vé số ổng trúng, hay có nghe ông thầy tu đó ổng cưới vợ, họ cũng không ngạc nhiên. Thì nói:

[48:26]"Ờ đi tu lâu quá rồi cũng cưới vợ đỡ buồn." Có những quần chúng bình thường họ đơn giản họ nghĩ như vậy. Thì thì với cái số này đó, mình phải ráng giáo hóa để cho họ hiểu đạo thêm, chứ đừng để họ suy nghĩ vậy tội nghiệp họ. Bây giờ mình tham khảo qua một phía là phía quần chúng mà không có thiện cảm. Tức là có những người khi mà lớn lên chút xíu là đã ghét thầy chùa, không ưa tôn giáo. Có những người như vậy. Quý thầy, quý cô đã gặp người vậy chưa? Có, phải không? Quý Phật tử đã gặp chưa? Ừ, có những người không ưa thầy chùa, nói thầy tu ghét. Nói tới đạo là không ưa. Không biết tại sao như vậy.

[49:08]Thì ở đây là chúng ta thấy thì những người như vậy khi họ suy nghĩ về quý thầy, quý cô thì họ nghĩ làm sao? Họ nhìn mình sao? Họ nhìn mình là những người làm nghề mê tín. À nói hết chuyện đi làm, đi làm nghề thầy chùa, tu. Ở ngoài đời không đi là kẹt lắm cũng đi làm công nhân bốc xếp được, mắc mớ gì phải vô chùa ăn bám người ta. Tức là có những cái câu phê bình rất là nặng, họ không hiểu được cái quý giá của một người tu như thế nào. Mà họ vì họ ác cảm, cho nên họ luôn luôn là suy nghĩ rất là xấu. Đôi khi họ buông những cái lời chọc ghẹo rất là là là thê thảm. Họ cứ nghĩ cái người đi tu là không ích gì cho đời.

[49:48]Ở ngoài đời cho người ta đi buôn thúng bán bưng vậy nó cũng làm lợi hơn là mấy ông thầy tu cứ gõ mõ ăn tiền người ta, là gọi là ăn bám xã hội đó. Những người họ phê bình. Rồi đôi khi họ phê bình khi mà thấy tu sĩ có vẻ có tiện nghi một chút. Nhưng mình đi bộ thì thôi họ không nói, mà leo lên xe Honda bắt đầu nói: "Rồi rồi, nay đời thầy tu đời nay thiệt đi cúp, đi Dream đồ không." Đó, ví dụ vậy. Nhưng bây giờ hổng lẽ mà mà cứ bắt quý thầy cứ lội bộ từ đây ra thị xã hoài cũng cũng tội nghiệp quý thầy, phải không? Cuộc đời nó tiến lên từ từ rồi, rồi nó là những tiện nghi thôi. Thì thấy mà khổ lắm, khi một người thiết kế xe,

[50:24]họ đâu có thiết kế xe dành riêng cho thầy chùa. là xe nào phải đẹp để mà bán ra được, mà quý thầy ngồi lên chiếc xe đẹp đó thì luôn luôn người ta khó chịu nói, "Thầy hưởng thụ tiện nghi." Cho nên nếu sau này mình biết á, quý thầy đề nghị lên mấy cái hãng Honda rồi đó, Yamaha, Suzuki đó, xin thiết kế một loại xe cho thầy tu. Chỉ có hai màu: màu lam, màu đà và đừng có vẽ, đừng có tô. Nghĩa là cái gì nó cũng trơn lu, trọc lốc hết vậy đó giống như cái cái bồ tóc quý thầy vậy đó, cho nó đi cho nó dễ coi, vân vân. Mà khi mà nổ máy rịn ga thì nó không có nổ mà ầm ầm mà nó niệm, mình rịn ga một cái nó nó vang lên cái tiếng "Nam

[51:00]Mô A Di Đà Phật, Nam Mô A Di Đà Phật" như vậy. Nhờ người thiết kế vậy nữa. Chớ ti- hiện thời chưa có, nên mình cứ đi xe Dream vậy rồi người ta cứ nói này nói kia hoài mệt quá, khổ ghê. Và một cái điều đặc biệt á của những cái người mà họ ác cảm với đạo là luôn luôn nghi ngờ quý thầy về vấn đề nữ sắc, luôn luôn nghi ngờ. Quý cô thì ít bị nghi. Quý cô đó họ nghĩ thấy quý cô họ nghĩ mấy bà ham tiền, đó. Mấy quý thầy nói mấy ông mê gái. Luôn luôn như vậy cái tâm lý. Nên có một thời gian dài ở ngoài miền Bắc á, lúc đó Đạo Phật cũng suy, rồi thậm chí có một số tu sĩ phải có lập gia đình, vân vân. Suy, thì rất nhiều cái những người họ theo đạo

[51:42]Nho họ châm biếm quý thầy, quý cô dữ lắm. Cho nên nó có bài thơ đó là: "Ba cô đội gạo lên chùa, một cô yếm thắm..." Yếm thắm là yếm màu đỏ đó. "...một cô yếm thắm bỏ bùa cho sư. Sư về sư ốm tương tư, ốm lăn ốm lóc nên sư..." "trọc đầu" (cười). Mà nhiều lắm. Ví dụ như Hồ Xuân Hương cũng vậy, Hồ Xuân Hương mà đi lên viếng cảnh chùa rồi là thế nào cũng làm bài thơ chọc mấy ông thầy chùa. Cũng lên viếng cái chùa, cái chùa có có những cái hòn có những cái đồi đá rồi. Thì bả nói tục lắm, bả làm những bài thơ mà mà nói nói tục mình không có tiện mà nói ra như vậy, không có tiện nói ra. Nhưng mà mà luôn luôn là nghi ngờ quý thầy về nữ sắc, về sống bê bối, nhiều.

[52:28]Nên cái nó có cái tâm lý như vậy. Thì ở đây thì thôi gọi là những người mà họ không có duyên với Phật pháp rồi mình cũng không biết làm sao. Nhưng mà cũng có những trường hợp có những người ở giai đoạn đầu đời họ họ ác cảm với Phật pháp, nhưng mà về cuối đời tự nhiên họ lại ngộ đạo, họ hối hận lại cũng có nữa. Cũng có trường hợp đó chứ không phải không. Bây giờ mình nhìn từ phía chính quyền, ví dụ cái người chính quyền thì họ nghĩ thế nào về thầy tu, nhất là thầy tu Phật giáo? Thì cái điều đầu tiên mà cái người chính quyền họ suy nghĩ thì thầy tu hay không thầy tu cũng là một công dân. Đúng, họ là công dân của đất nước thôi, nên phải bình đẳng trước pháp luật.

[53:09]Tức là nếu thầy tu không biết, nhưng mà nếu ăn cắp cũng phải bị bị bắt. Hối lộ, tham nhũng cũng phải bị bắt. Buôn lậu ma túy thì cũng bị bắt. Tức là họ phải họ nghĩ là thầy tu thầy tu gì cũng bình đẳng trước pháp luật. Đó là cái tâm lý. Nó có cái trường hợp thế này, bởi vì ở trong đạo á nhiều khi quý thầy quý cô mình thì hơi có suy nghĩ đánh giá, tự đánh giá mình là cao vì mình là Tăng Bảo mà, là Phật, Pháp tới Tăng mà. Nên cái vai trò nhiều khi nó nó nó nó nó vượt hơn nghĩ nhiều khi mình nghĩ mình còn cao hơn cả ông vua nữa (cười). Nhưng mà sự thực cái ông người trong chính quyền thì họ nghĩ mình

[53:50]cũng chỉ là công dân, thần dân hay một thảo dân (cười). Nói theo phim Bao Công á, cũng chỉ là một thảo dân thôi chứ không có gì. Tuy nhiên thế này, chúng ta nhớ cái câu chuyện mà ngài Triệu Châu tiếp ba vị vua. Có ba vị vua: nước Hàn, nước Yên, nước Triệu tới thăm ngài. Thì thường mà vua tới á thì nói chùa chứ cũng phải nể, cũng phải ra đón tiếp cho ân cần. Ngài Triệu Châu ngài ngồi tỉnh trên giường, không có tiếp. Thì ba ông hơi khó chịu thì mới hỏi, "Thế thưa hòa thượng, là Pháp vương với Quốc vương cái nào lớn hơn, lớn hơn, cái nào đáng trọng hơn?" Pháp vương tức là ý ám chỉ ngài Triệu Châu,

[54:34]tại ngài là một thiền sư, một thánh tăng đắc đạo mà. Còn Quốc vương là ba ông vua. Thì ngài trả lời câu rất là khéo. Ngài nói, "Nếu mà nói khi nào nói đến chuyện của quốc gia, tức là luật pháp quốc gia, dân sinh, dân kế đó, nói đến chuyện quốc gia thì Quốc vương là đáng tôn trọng. Khi nào nói đến chuyện Phật pháp thì Pháp vương là đáng tôn trọng." Như vậy hai ông đến đây nói chuyện gì? Ba ông đến đây nói chuyện gì? Nếu ba ông đến đây nói chuyện quốc gia đó thì đúng là ba ông đáng tôn trọng, nhưng nếu ba ông đến đây nói chuyện Phật pháp thì Pháp vương mới đáng tôn trọng. Hãy ngồi xuống, hãy đảnh lễ và ngồi xuống, không có lộn xộn.

[55:16]Thì ba ông đến đây nói chuyện gì, không lẽ tới gặp thầy tu nói chuyện quốc gia, phải không? Đến nói chỉ để nói chuyện Phật pháp. Ờ, nên ngài trả lời một câu rất là khéo. Mấy ông cũng không có tự ái, nhưng mấy ông phải biết trong cái vị trí nào đó phải kính trọng người thánh tăng. Nhưng mà ngài Triệu Châu thì làm được, còn mình làm được không? Ví dụ ông công an lại thăm mình, mình ngơ ngơ ngơ (cười) ổng đì cho, mốt bữa ký giấy ổng không thèm ký nữa (cười). Lý do là vậy, lý do không phải là tại ông công an đó ổng ổng ác, mà lý do tại mình chưa phải thánh tăng. Chớ nếu mình là thánh tăng á thì không riêng gì ông công an, mà ông thủ tướng cũng lễ nữa.

[55:54]Thật sự vậy, bởi vì trong lòng con người ai cũng vậy. Ví dụ họ đứng trên cương vị nhà nước thì họ xem thầy tu cũng là một công dân thôi. Phật giáo cũng là một thành phần, một bộ phận trong đại bộ phận dân tộc, không tách ra được. Không được quyền đứng trên dân tộc, không được quyền đứng trên quốc gia. Không một tôn giáo nào cao hơn quốc gia, bởi vì như vậy loạn cái đất nước liền. Nếu một tôn giáo mà có cái ảo tưởng rằng mình cao siêu hơn cả chính quyền thì đất nước nó sẽ loạn, và trong quá khứ chuyện đó đã xảy ra. Trong một thời gian dài, đạo Kitô đã nghĩ mình cao hơn quốc gia, bởi vì mình thuộc về Chúa mà.

[56:28]Quốc gia trần gian này không quan trọng, mình thuộc về Chúa và lần lần đi tới cái khuynh loát, nắm hết quyền hành rồi gây ra bao nhiêu chuyện là tàn ác đối với con người. Bởi vì tự cao mà, tự cao thì thế nào cũng đưa tới ác độc. Như vậy. Ờ, và do đó nó có một cái sự kiềm chế qua lại là trong cái lý thuyết thì cái tôn giáo có vẻ cao siêu, nhưng trong thực tế thì chính quyền luôn luôn kiềm chế cái tôn giáo đó, phải biết giữ đúng cái bổn phận mình cũng chỉ là một bộ phận trong đại bộ phận dân tộc, chứ không được vượt ra khỏi, không được tách ra khỏi, không được đứng cao hơn dân tộc. Là như vậy. Thì cái suy nghĩ của chính quyền đúng không? Mình phải hiểu là họ đúng.

[57:08]Ví dụ trên lý thuyết á, Đạo Phật mình thì nghĩ rằng cái cái chân lý không có biên giới. À, một Đạo Phật không có cơ- không phải lệ thuộc vào quốc gia này, không phải quốc gia kia. Ờ, mình là tu giải thoát, thoát khỏi ba cõi sáu đường. Cả ba cõi sáu đường mình còn thoát ra, mà huống hồ cái đất nước này mà nhằm nhò gì với tui, như vậy. Mình thì suy nghĩ như vậy, nên đôi khi mình có cái ảo tưởng mình coi thường cái quốc gia, coi thường chính quyền. Nhưng mình phải nghĩ mình đặt mình vào vị trí chính quyền thì mình phải suy nghĩ ngược lại liền. Nghĩa là mình không biết mình là ông trời, ông thánh gì không biết, nhưng mình vẫn sống trong đất nước này,

[57:43]chịu sự chi phối luật pháp mà nhận được sự bảo vệ của cái quân đội và công an. Tại vì nếu không có quân đội, công an, ai bảo vệ cho mình bình yên mình tu? Loạn lạc nó xảy ra khắp nơi rồi giặc nó vô nó đánh rồi ai bảo vệ cho mình? Cho nên á là mình có nói trời, nói đất gì không biết, nhưng mình vẫn đang nhờ cái sự bảo vệ của lực lượng công an và quân đội. Đó, rồi mình phải nép mình trong luật pháp quốc gia. Đó, dù mình có nghĩ mình giải thoát khỏi ba cõi cái sáu đường, cái thế giới, trái đất nhỏ bé này không là nhằm nhò gì với tui hết, nhưng mà xin thưa, phải tuân thủ luật pháp giùm. Phải biết mình là một bộ phận trong đại bộ phận của dân tộc.

[58:19]Đó, mình phải hiểu chính quyền nghĩ về mình như vậy để mình sống cho thực tế, ờ, chứ không có bị ảo tưởng là như vậy. Mặc dù ví dụ đối với cán bộ chính quyền, mình tôn trọng họ, mình tôn trọng, mình tuân thủ luật pháp và mình có cái tự trọng. Tự trọng nghĩa là mình không có hạ mình nịnh nọt quá đáng, tại mình không có làm gì sai. Mình không có vi phạm luật pháp, không có làm gì sai để phải sợ hãi, khiếp sợ chính quyền để họ là phải thao túng, chi phối theo ý kiến cá nhân của họ. Không có, mình không có làm chuyện đó. Nhưng mình hiểu họ có trách nhiệm đối với đất nước, họ có cái quyền lực và họ có những cái suy nghĩ cũng

[58:59]hợp lý và mình phụ giúp họ để ổn định đất nước này. Mình tiếp tay với chính quyền để giữ gìn cái trật tự như xây dựng hay phát triển đất nước này. Đó, đó là cái suy nghĩ của thầy tu phải như vậy mới là hợp lý, chứ đừng có ảo tưởng. Vậy. Do đó, người chính quyền họ nghĩ rằng đạo gì đạo à cũng phải chịu sự kiểm soát của nhà nước hết chứ không được tách ra khỏi. Luôn luôn nghĩ như vậy. Và chính quyền họ nghĩ như vậy là đúng như vậy. Có một vài thời điểm trong lịch sử, Phật giáo bị ngược đãi bởi một số các vị vua. Ở bên Trung Hoa các đời vua Võ đó. Các ngài như Đường Võ Tông rồi đó, những vị đó là họ sau khi phân vân nhiều đạo họ mới

[59:44]quyết định tiêu diệt Đạo Phật, bắt Tăng Ni hoàn tục, đập phá bớt chùa chiền, vân vân, có một số thời gian như vậy. Nhưng mà rồi Đạo Phật không hiểu sao có cái sức sống mạnh trong lòng con người, qua những giai đoạn mà bị bị phế thì lại hưng trở lại là tự nhiên có nhiều người mộ đạo rồi cũng xúm tay nhau xây dựng Đạo Phật trở lại, nên Đạo Phật rất là lạ. Chỉ có bên bên Ấn Độ đó là bị dùng bạo lực giết hết thì giống như suy luôn rồi các đạo khác họ nổi lên họ thay thế luôn thì thôi. Nhưng mà ngày nay Đạo Phật lại sống mạnh ở Tây Phương trí thức, những người Tây Phương có trí thức thì họ lại đang rất là hâm mộ Đạo Phật.

[1:00:21]Còn bình thường thì Đạo Phật có cái sức sống tiềm tàng tiềm tàng trong lòng con người lạ lắm, cứ truyền qua đời này qua đời kia. Cho nên chính quyền không có bóp chết được, và những chính quyền họ mà khôn ngoan á, họ đều biết là là hợp tác sử dụng Đạo Phật trong cái công việc mà ổn định đất nước. Tại vì Đạo Phật hiền lành, không có giống như cái đạo khác. Đạo khác chứa có cái mầm mống của bạo loạn, của bạo lực và nhiều khi vọng ngoại, nhưng riêng Đạo Phật thì luôn luôn sống hiền lành trong lòng dân tộc, mà làm chỗ dựa tinh thần cho quần chúng. Cho nên nếu Đạo Phật đừng có bị những cái lực lượng phản động mà họ bí mật

[1:01:00]họ cấy vào để họ quậy á, đừng á, chỉ là cứ tu bình thường chân chính thôi á thì Đạo Phật mà cứ lan cho rộng hết trong quần chúng như vậy, đất nước nó rất là ổn định, dân sẽ sống tốt, hiền lành, không nổi loạn. Và người ta cứ thương nhau mà sống, đất nước nó rất là đẹp. Chỉ sợ là ví dụ như trong Đạo Phật có bí mật có những cái lực lượng mà thế lực tình báo chính trị bên ngoài họ cấy vào, họ xúi Phật tử thế này, xúi Tăng Ni thế kia, thì cái đó mới mệt, làm cho đất nước nó không yên. Chứ đừng có bị như vậy, cứ người ta hầu hết đất nước mình biết Đạo Phật, à Đạo Phật bình thường, nhẹ nhàng, từ bi như vậy thì đất nước nó rất là đẹp, không sao hết.

[1:01:40]Cho nên các cái chính quyền họ cũng nghĩ ra điều đó, nhà nước cũng biết điều đó. Do đó, nhà nước có hai mặt: một mặt là rất có thiện cảm với Đạo Phật, tại vì biết Đạo Phật là hiền lành, luôn luôn là đồng hành với dân tộc, nên rất là thương Đạo Phật, thương quý thầy, nhà nước biết. Nhưng mà nhà nước cũng sợ, sợ bây giờ cái thế giới nó phức tạp quá, chính trị tình báo nó phức tạp quá, cỡ nào nó cũng xen vô nó gài, nó phá tùm lum hết trơn, thì lúc nào cũng phải dè dặt theo dõi, dè dặt theo dõi. Thí dụ như ổng lên ngồi giảng không biết ổng nghe ổng giảng có chống nhà nước không? Phải ngồi nghe. Rồi mấy thầy, mấy cô đồ cũng phải cho Phật tử đi thả thả để

[1:02:16]coi coi trong chùa đó mấy thầy có tốt không, có có ổn định, có ông nào mà nói xấu chính quyền không, phải không? Cũng cho biết, phải đi kiểm soát chừng chừng vậy thôi, chứ sự thực trong lòng thì thiện cảm, nhưng mà luôn luôn theo dõi một chút để đề phòng kẻ địch nó trà trộn. Cho nên, mình biết như vậy thì mình có sợ không? Không. Không, mình cứ việc sống tu hành chân chính thôi, không có gì sợ hết trơn. Và nhà nước mà theo dõi mình còn mừng nữa, phải không? Mà phải theo cho giỏi, chứ đừng có theo dở. Theo dở, hiểu lầm mình mệt lắm. Đó vậy. Nó có một cái, đối với chính quyền, ví dụ chính quyền Việt Nam khác mà chính quyền ở các nước khác.

[1:02:52]Thì ở các nước khác, phương Tây á, có một cái trong Hiến pháp quy định cái tự do tín ngưỡng mà nó hơi hơi quá đáng. Cái tự do tín ngưỡng của phương Tây hơi quá đáng. Cho nên cái đạo tầm bậy tầm bạ đâu cũng cho, cũng cho thành lập đạo, cũng cho tuyên truyền, rồi sau đó cái nó bậy bạ tùm lum hết trơn ra, cái làm cho xã hội bất an. Cái tự do tín ngưỡng của phương Tây để lại nhiều cái tai hại. Cho nên vì vậy, chúng ta có quan điểm rõ: cái chân lý không có nhiều, chân lý chỉ là một thôi. Cho nên nếu mà nói đúng, cần một đạo một. Nếu mà một đạo đó có chân lý, cần một đạo đó cho con người, không cần đạo thứ hai.

[1:03:29]Nhưng bây giờ là biết đạo nào là chân lý. Với lại, chưa có ai quyết định được đạo nào là chân lý, cho nên buộc phải chấp nhận cùng một lúc tồn tại nhiều đạo. Nó rồi từ từ quần chúng sẽ sàng lọc, sẽ tìm hiểu để mà lấy ra được một đạo chân chính. Nhưng mà cuối cùng quần chúng cũng không biết luôn, cũng không sàng lọc, không chọn lựa được luôn là vì sao vậy? Bởi vì tôn giáo có cái cách truyền đạo tuyên truyền cha truyền con nối đó, cứ lan lan vậy rồi ai cũng theo cái duyên mình là hết đạo này theo đạo kia vậy, rồi ai cũng cho đạo mình là đúng, nên thế giới tiếp tục phân hoá. Chứ mà nếu cho con người bình thản, trước khi chọn đạo đem mấy đạo

[1:04:09]ra nghiên cứu hết, thì lần lần người ta chọn ra được một đạo duy nhất trên cuộc đời, cho quốc gia thôi, chứ không cần nhiều đạo, không cần phải tự do tín ngưỡng mà lập nhiều đạo mệt lắm. Nhưng mà hiện nay mình chưa ai có thể có quyền để tuyên bố một đạo nào là chân lý, vì vậy nhiều đạo vẫn còn tồn tại. Chứ mình thì mình biết đạo nào là chân lý, dĩ nhiên mình biết Đạo Phật phải không? Mình tu theo Đạo Phật, mình khẳng định Đạo Phật là chân lý, và cuộc đời này chỉ cần Đạo Phật thôi, đừng có cần đạo gì khác nhiều. Nhưng mình nói vậy thì sao? Thì mấy đạo kia họ họ sao? Họ cắt cổ mình, không phải họ giận, họ cắt cổ mình.

[1:04:46]Họ dữ lắm, chứ không phải vừa đâu. Vì vậy mình biết thôi để trong bụng rồi mình cứ ráng mình truyền đạo của mình cho nhiều người cùng biết vậy thôi, để được cái số đông, để cho người ta có cái số đông rồi nương nhau mà tu, chứ thường thường đạo nào cũng truyền đạo nhiều cách khôn ngoan, khéo léo và thủ đoạn nữa. Đạo Phật chỉ có Đạo Phật là hiền lành, mà sự thật chân lý chỉ có một chứ không cần nhiều đạo đâu. Nhưng mà ngày hôm nay thế giới chưa có kết luận được đạo nào là là chân lý, vì vậy vẫn còn nhiều đạo tồn tại cạnh tranh với nhau. Đây là cái khó. Nhưng mà tuy nhiên là chúng ta đừng có tin vào cái lý thuyết tự do tín ngưỡng.

[1:05:25]Đừng có tin vào lý thuyết đó. Vì để nhiều đạo làm rối chứ không có gì hết trơn. Mới gọi là làm sao? "Lắm thầy thối ma, lắm cha con khó lấy chồng." Tức là có nhiều cái quá nó lại rối, nó không hay. Có một cái mình sợ nói là độc tài, nhưng mà nhiều cái quá nó rối lắm, không hay đâu. "Lắm thầy thối ma" là làm sao? Tức là khi có cái đám tang, cái ma tức là cái xác chết đó, cái xác chết chết rồi thì bắt đầu mới mời mấy thầy tới tụng, nhưng mà không ngờ là mời nhiều chùa tới, bắt đầu mấy thầy cãi lộn không ai chịu người đòi làm lễ thế này, người đòi làm lễ thế kia, không quyết định được, không dứt khoát được.

[1:06:06]Thế là cái xác chết cứ thối từ từ từ mà vẫn chưa liệm được, gọi là "lắm thầy thối ma" đó vậy. Nên nhiều đạo quá cái thật ra cái cuộc đời nó lại loạn chứ không hay. Cứ cạnh tranh rồi gièm pha nhau mệt. Cái tự do tín ngưỡng nó không phải là cái hay, nhưng mà cấm đoán tín ngưỡng cũng thất bại luôn. Vì sao vậy? Bởi vì con người luôn luôn cuối cùng rồi vẫn tìm đến cái chỗ dựa về tâm linh luôn luôn như vậy trong thẳm sâu tâm hồn con người ta. Ví dụ cái người mà có không tin gì lắm, nhưng mà tới cái ngày mình già sắp chết rồi cũng từ từ có cái niềm tin đối với một cái thế giới sau khi chết. Không bao giờ có ai can đảm suy nghĩ mình chết rồi là mình mất hết

[1:06:47]hoàn toàn, không còn tồn tại, không ai suy nghĩ điều đó hết. Dù mình được bơm nói chết là hết, chết là về với cát bụi, chết là không còn biết không còn hay không còn thấy gì nữa. Dù mình được học cho thấm nhuần cái đó đi, nhưng bắt đầu khi mình già yếu, bệnh lên, gần chết rồi, tự nhiên vẫn có cái tin là sau thế giới cõi sống này có một cái thế giới của người chết, vẫn luôn luôn tin. Vì vậy là con người ta rồi cuối cùng vẫn cần một cái chỗ dựa về tâm linh. Do đó phải có đạo, phải có một cái đạo gì đó. Nhưng mà để có một cái đạo chân chính nhất, thì đó đó mới là vấn đề. Ở đây chúng ta may mắn chúng ta có Đạo Phật, bởi vì Đức Phật là Đấng Giác Ngộ

[1:07:29]biết hết, cho nên Ngài đã vạch ra hết mọi điều trong cái cuộc đời, trong cái thế giới, trong vũ trụ làm cho chúng ta đi theo là chúng ta yên tâm. Mình gọi là mình có duyên và mình may mắn là vậy. Đó là từ phía chính quyền họ nhìn thầy tu là như vậy. Bây giờ các tôn giáo bạn nhìn mình như thế nào? Đây nè, chúng ta có cái suy nghĩ, chúng ta biết chút xíu. Thứ nhất á, họ nhìn quý thầy tu trong Đạo Phật là là đối thủ, tại vì là những người giành tín đồ với họ. Họ thấy là mình cũng họ cũng đang đi phát triển thêm tín đồ, rồi mấy thầy tu Phật giáo cũng đang tìm cách phát triển tín đồ, nên gọi là cùng một mục đích với nhau thì trở thành đối thủ với nhau.

[1:08:12]Chúng ta nhớ như vậy nha. Đừng tưởng là mình cùng một mục đích thì mình sẽ là bạn với nhau. Có những cái trường hợp cùng một mục đích mà trở thành bạn, nhưng có những trường hợp cùng một mục đích thì trở thành đối thủ. Ví dụ thế này, khi chúng ta tất cả ngồi đây, chúng ta cùng một mục đích là tu học phải không? Thì mình là bạn với nhau. Đó đây là trường hợp cùng một mục đích nhưng là bạn. Nhưng mà ví dụ như cùng một mục đích là ví dụ một cái bên là cái chùa, bên nhà thờ, ở giữa có cái bà nhà giàu, thì chùa cũng muốn cái bà nhà giàu đó trở thành Phật tử, nhà thờ cũng muốn cái bà nhà giàu đó trở thành con chiên Chúa.

[1:08:52]Thì cái chùa, nhà thờ đó cùng một mục đích nhưng mà lại trở thành đối thủ với nhau, đó như vậy. Có những cái Ví dụ như hai ca sĩ cùng một mục đích là cùng mục đích là hát cho hay, nhưng là bạn hay là thù? Thù, kỳ khôi vậy đó. Coi chừng điều này giống giống hai giảng sư cùng một mục đích là độ chúng sinh, nhưng là bạn hay là thù? Bạn hay thù?

[1:09:21]Nếu hai giảng sư đó mà chân chính á thì họ là bạn. Nhưng mà hai giảng sư không chân chính, không có đạo đức thì họ là thù của nhau, mặc dù cùng một mục đích là giáo hóa chúng sinh. Đó, có nhiều cái điều nó nó ê chề, nó cay đắng như vậy trong cuộc sống thực tế. Lý thuyết là một chuyện nhưng thực tế là một chuyện như vậy. Thì cũng vậy, thì những tôn giáo bạn khi nhìn Đạo Phật thì họ thấy mình là là đối thủ trước nha. Đó là cái suy nghĩ thứ nhất của họ. Cái thứ hai, họ nghĩ rằng Đạo Phật cao siêu. Dù họ ở đạo khác nhưng họ vẫn âm thầm công nhận Đạo Phật rất cao siêu. Những điều Phật dạy, những sự thực hành trong Đạo

[1:10:01]Phật rất cao siêu mà trong tôn giáo họ không có. Dù họ có cố gắng bổ sung. Ví dụ như cái thiền định Đạo Phật họ rất là thích, trong họ không có thì họ bổ sung bằng cách là những giờ phút tĩnh tâm, cầu nguyện, nhất tâm gì gì đó để bổ sung cho gần gần, để cũng có cái gì gọi là chiều sâu tâm linh. Chứ còn nếu không có cái đó thì họ chỉ có cầu nguyện thiết tha thôi à, chỉ có thiết tha cầu nguyện là hết chuyện. Nhưng trong Đạo Phật có cái lắng tâm thiền định đi tới vô ngã, điều này các tôn giáo khác không bao giờ biết. Vì vậy họ nể, họ nói Đạo Phật rất cao siêu. Khi họ nghĩ Đạo Phật cao siêu thì họ nghĩ thầy tu Đạo Phật là làm sao?

[1:10:39]Cũng cũng cao siêu. Nhưng trong thực tế mình cao siêu hay mình cao xìu? Mình xìu. Bởi vì mình thực hành lời Phật dạy không kỹ lắm. Mình không có dành nhiều thời gian để tu luyện, tu luyện. Chúng tôi dùng chữ tu luyện chứ không dùng chữ tu học. Chúng ta phân biệt chút chữ tu luyện với chữ tu học. Tu học là làm sao? Tức là học như mình học đây rồi sau đó mình tu. Tu là cái gì? Cũng trầm ngâm, tư duy gì đó. Còn tu luyện là làm sao? Tu luyện là có công phu thực hành đàng hoàng, ví dụ ngồi thiền, tập khí công, có một cái rèn luyện về cơ thể, rèn luyện sức định thì đó gọi là tu luyện. Nhưng mà Đạo Phật mình hiện nay là tu học thì nhiều mà tu luyện rất là ít.

[1:11:25]Vì vậy thầy tu trong Đạo Phật không cao siêu. Chứ còn bên mấy thầy Mật tông á họ tu luyện nha, họ tu luyện. Mấy thầy bên Thiếu Lâm họ tu luyện nha. Các ni cô ở Nga Mi họ tu luyện nha. Những người đó họ cực kỳ giỏi, giỏi về tâm linh. Mới đầu mình nói luyện tâm linh, khí công, võ công vậy đâu có liên quan gì tới thiền định? Xin thưa rất liên quan. Khí công là cái trung gian để đạt tới thiền định. Vì vậy mà những thiền sư của Nga Mi hay những thiền sư của Thiếu Lâm đều là những nhà võ sư cao thủ hết, những nhà nội công siêu đẳng hết. Thì bởi vì họ đi con đường khí công mà tới cao siêu rồi thì họ kiểm soát được tâm luôn.

[1:12:05]Và họ chỉ cần hướng tâm về vô ngã cái họ biến thành thiền sư liền. Cả một đời tu luyện của họ. Về bên như là các tác phẩm kiếm hiệp của Kim Dung vậy, hễ nói tới môn phái nào không biết nhưng mà hễ mà nói tới Nga Mi, hễ mà nói tới các ni cô của Nga Mi thì toàn cao thủ không. Các nghĩa là đàn ông oánh không lại, đàn ông đánh không lại. Các ni cô của Nga Mi bởi vì họ tu luyện, cái thời gian tu học họ ít bớt một chút nhưng mà tu luyện rất là nhiều. Đến khi họ lớn tuổi, họ điềm đạm lại thành một ni sư già rồi, họ bắt chân họ ngồi thiền, họ là một thiền sư, định rất sâu. Bên Thiếu Lâm cũng vậy. Giai đoạn đầu các tăng sinh Thiếu Lâm vào là một võ

[1:12:44]sinh tập võ tập đồ, tập khí công là dữ dội lắm. Rồi đến khi họ lớn, càng lớn rồi khí lực nó càng mạnh càng cao rồi họ kiểm soát được tâm họ vững vàng, mà họ lớn tuổi một chút, hàng Thượng tọa rồi bắt đầu biến thành thiền sư hết luôn, ngồi thiền lặng lẽ lâu ngày, sức định rất là sâu. Vì vậy Đạo Phật cao siêu là nhờ những con người có tu luyện chứ không phải nhờ mấy người tu học. Mấy người tu học chỉ làm cái bề ngoài của đạo thôi, nhưng mà người có tu luyện mới làm cái bề sâu của Đạo Phật. Nên vì vậy là tất cả chúng ta phải bên cạnh cái tu học phải có cái tu luyện giùm, phải có cái luyện khí công.

[1:13:20]Khí công theo như Thiếu Lâm, Nga Mi vì đó là những trường phái của Đạo Phật. Ở đây thì mình không biết, hiện nay giống như Việt Nam mình thất truyền, tuy nhiên là chúng ta hãy cố gắng đi tìm tòi, nếu mình có duyên gặp được vị nào biết khí công, mình hãy thọ giáo, học và ráng luyện tập để tăng cái cái sự cao siêu của Đạo Phật lên. Bên Thiên Chúa giáo họ biết Đạo Phật cao siêu nên họ học lóm Đạo Phật được nhiều cái lắm. Như các linh mục, quý thầy có bao giờ ngờ các linh mục lại là những người rất giỏi võ Thiếu Lâm không? Có nhiều. Nghĩa là có những nhà thờ bí mật đem võ Thiếu Lâm vô dạy. Các cha đó rất là giỏi nội công của Phật giáo, rất giỏi võ.

[1:13:59]Rồi những cái môn của Trung Hoa như là địa lý, tướng số một số linh mục họ bí mật họ nghiên cứu rất là giỏi. Là những cái thuật nào mà đặc biệt họ xài hết trơn. Còn những cái bề ngoài của họ như về âm nhạc, về hội họa, điêu khắc thì họ được học chuyên rồi, không nói rồi. Nhưng mà còn những cái chiều sâu, những cái khoa thuật của Đông phương bí mật họ cũng đem vô họ học hết. Đó mấy cái mình phải rút kinh nghiệm, mình thấy họ họ hay. Họ đánh giá mình cao siêu, họ lấy được cái của mình, trong khi mình có những cái rất hay mình bỏ lơ, mình không tu luyện, mình thật là mình thua. Rồi một cái họ nhìn Đạo Phật nữa là thế này,

[1:14:29]họ đánh giá nữa là những tu sĩ của Đạo Phật kém trình độ, ít kiến thức và thụ động. Đó là họ đánh giá Đạo Phật. Là tu sĩ Đạo Phật kém trình độ. Ví dụ bên họ một ông cha đi ra là ít nhất phải tốt nghiệp cử nhân. Rồi có người từ từ lấy thêm thạc sĩ, tiến sĩ gì đó, nhưng mà các thầy tu Đạo Phật thì ít, cái người như vậy ít. Mà đa phần đi tu lúc á mình nơi cái điểm xuất phát mình lúc mình đi tu cái văn hóa còn thấp. Vào chùa có khi không học tiếp rồi sau này do Nhà nước khuyến khích, Giáo hội khuyến khích thì mình mới bắt đầu bổ túc văn hóa cho được lớp 12, vân vân. Rồi sau này có một lớp tăng ni trẻ là đổ xô đi học rồi có người qua

[1:15:07]Ấn Độ lấy được tiến sĩ, có người lấy được những cái bằng cấp cao ngoài đời thì cũng tạm thời là mình mình nâng cái trình độ đó đi. Nhưng một thời gian dài thì bên các đạo khác là nhìn Đạo Phật mình là là trình độ kém, ít kiến thức. Mình kém trình độ thì đương nhiên ít kiến thức, mình ít có xem báo, xem đồ lắm. Tại vì mình coi như đó là ngoại điển mất thời gian, để thời gian tu học. Ít có xem báo, xem tạp chí, mình ít hiểu về thế giới. Vì vậy bài giảng của mình nó khô. Bài giảng mình không có chuyện gì để nói nhiều hết là do kiến thức mình ít quá đi. Vì vậy thầy tu phải bổ sung kiến thức. Mình phải biết đọc báo, biết đọc tạp chí.

[1:15:43]Mà mình đọc không phải để mê, đọc để mình coi coi thế giới cuộc đời như vậy thì Đạo Phật mình sẽ soi rọi cuộc đời đó như thế nào. Là khi mình đọc một cái bài tạp chí thì luôn luôn mình phải đem đạo lý ra mình mình soi từng dòng, từng chữ chữ như vậy. Cái người mà như vậy đó sau này giảng rất là hay. Cái người mà biết xem tạp chí, xem báo mà lúc xem luôn luôn đem Đạo Phật ra đo, đo từng điều từng điều của cái bài viết đó, sau này sẽ là những người giảng rất là hay vì kiến thức rộng mà biết áp dụng được Đạo Phật trong cuộc đời. Ở đây là một cách để rèn luyện giảng sư là như vậy. Một cái họ phê bình Đạo Phật nữa, họ nhìn Đạo Phật họ đánh

[1:16:21]giá nữa là các thầy tu Đạo Phật dễ chia rẽ, ít đoàn kết. Họ nói cái này đúng không? Đúng không? Quá chính xác luôn á. Khi họ đánh giá rằng Đạo Phật chia rẽ, họ đánh giá rất đúng. Cái nguyên nhân tại sao Đạo Phật chia rẽ thì chúng ta không có thì giờ để phân tích. Lúc khác chúng ta sẽ phân tích tại sao rồi để mình phân tích rồi mình tránh. Bây giờ mình chỉ có cái ý niệm là đúng, mình có cái bệnh chia rẽ và mình nguyện mình sẽ chữa cái bệnh đó để tìm lại được cái sự đoàn kết, hòa hợp trong Đạo Phật. Mình nguyện như vậy thôi. Còn chúng ta hy vọng dịp khác chúng ta sẽ trao đổi với nhau về cái bệnh

[1:17:01]chia rẽ trong Đạo Phật, những nguyên cớ của nó, cái nọ, cái kia. Đó là nãy giờ mình nói bao nhiêu người nhìn mình, bây giờ mình nhìn chính mình. Mình bây giờ chính mình đánh giá mình. Chúng ta định nghĩa Tam bảo xong, mình nhìn chính mình thì mình sẽ thấy mình có cái phần tốt và cái phần chưa tốt, phải không? Bây giờ cái phần tốt mình tự đánh giá mình là làm sao? Là mình là những người dù sao cũng có đạo đức, có giới hạnh, phải không? Thí dụ so với cái người chưa đi tu hoặc so với trước kia mình chưa đi tu thì bây giờ mình đi tu rồi rõ ràng mình có giới hạnh hơn, mình có đạo đức hơn. Đó là phần tốt. Thứ hai nữa là mình là những người hiền lành,

[1:17:40]tại vì đâu có thầy tu nào mà hung dữ mà cãi lộn, đánh lộn với ai đâu, phải không? Đó, có thể mình còn giận chút đỉnh, còn bực bực chút đỉnh, đó, mình chưa kiểm soát hoàn toàn nhưng mà để đứng lên mà xắn tay áo đánh lộn, cãi lộn, chửi lộn không có. Thầy tu không có chuyện đó. Nên cũng là cái ưu điểm. Cái thứ ba nữa là người tu trong Đạo Phật mình mình đang hướng về cái vô ngã là không có ích kỷ, không có sống đời ích kỷ. Mình luôn luôn sống là mình biết làm phước, biết lo cho người khác, biết giúp người khác. Là nói chung đó là cái ưu điểm của Phật giáo, của người tu sĩ Phật giáo. Rồi thêm nữa, cái ưu điểm nữa là mình có cái lòng kính trọng

[1:18:19]đối với Phật, đối với Bồ Tát đã tạo thành cái phước. Mình có biết hướng tâm về sự giải thoát, giác ngộ. À mình có cái thời gian để dành để thấy đọc kinh, để tu tập. Nhưng mà nhớ thêm cái tu luyện nha, chứ cái tu học nó yếu lắm, phải có tu luyện mới mạnh. Mình có đó là những cái điều tốt của mình, những điều tốt. Có nhiều điều tốt lắm. Nhưng mà nói điều tốt nhiều quá nó không nên. Bây giờ mình nói qua cái điều mình còn hạn chế. Mình còn hạn chế là làm sao? Là có thể mình còn kiêu mạn, ví dụ mình còn đánh giá mình cao quá. Mình coi như mình là thầy của cuộc đời này, mình coi như mình chưa chứng đạo, mình coi như mình là thầy, mình là thánh cuộc đời.

[1:18:56]Thì cái kiêu mạn thì nó sẽ sinh ra ô nhiễm rồi mình sẽ đổ vỡ. Nó cũng là một cái nhược điểm về cái kiêu mạn, mình tự ảo tưởng đó. Một cái nhược điểm nữa là mình biết là mình còn ít kiến thức. Đúng là thầy tu mình nào giờ mình nhiều khi chăm chăm trong nội điển á, mình ít biết về cuộc đời, do đó khi mình đi mình giảng đạo lý thì mình không có gắn với cuộc đời được, không có soi rọi cuộc đời được, cái người nghe họ không biết áp dụng. Đây cũng là một cái nhược điểm. Một cái nhược điểm của Phật giáo nữa là cái khả năng mà những vị thầy tu mà có khả năng hùng biện, có khả năng hùng biện, thuyết giảng còn rất là ít.

[1:19:33]Đây là một cái nhược điểm rất là ít, bởi là nói cái số giảng sư mà mình giảng cho hay vẫn còn ít trong đạo Phật. Đây là một cái điều hạn chế của đạo Phật. Do đó, chúng ta phải có cái phương pháp tự rèn luyện mình, cũng giống như là giáo hội phải có cái kế hoạch để đào tạo thêm nhiều giảng sư giỏi, giảng hay, giảng hấp dẫn để cho giảng hay cho Phật tử thích. Thì Phật tử đi đâu cũng nghe được bài giảng hay hết, tự nhiên có niềm tin, đạo Phật sẽ mạnh lên, chứ không phải là tập trung vào hai, ba giảng sư nổi tiếng, không không nên như vậy. Không nên là nói bây giờ ờ đếm đếm à hòa thượng này, hòa thượng kia, thượng tọa nọ vị giảng hay,

[1:20:11]tập trung hai, ba vị đó là đạo Phật mình vậy là yếu, yếu. Cái gì nhiều, có cái dự phòng nó vẫn hay hơn. Cho nên ráng làm sao vậy, từ từ ví dụ như bây giờ ba, bốn vị mà đang nổi tiếng á, giờ tự nhiên trở nên lu mờ luôn. Bởi vì sao? Bởi vì đi đâu mình cũng nghe thầy giảng hay hết, thế là những cái vị mà ngày xưa mình cho là đặc biệt không cần thiết nữa. Bởi vì đi đâu cũng nghe giảng hay hết. Như vậy. Thì đây là một cái vậy. Rồi một cái nhược điểm của mình nữa là vấn đề thiền định mình chưa có chuyên sâu. Mình chưa có cái tu luyện đó, mình chưa có thiên chuyên sâu về thiền định, mình chưa có sức định nhiều.

[1:20:46]Nói chung là tu sĩ Phật giáo hiện nay cái sức định kém. Đó là một cái nhược điểm mà chúng ta cần khắc phục. Vì vậy, là chúng tôi mong quý thầy, quý cô mình dành nhiều thời gian để tu tập thiền định thêm, chuyên sâu thêm về thiền định. Vì có chuyên sâu về thiền định á, đạo Phật mình mới thực sự là một cái đạo cao siêu như là các đạo khác họ đánh giá. Còn mình không chuyên sâu thiền định thì đạo Phật mình cứ càn cạn, hời hời hợt hợt hoài. Đó, đó là mình nhìn mình nhìn chính mình lại như vậy. Dĩ nhiên, mình cũng hiểu cái trách nhiệm của mình là mình thay mặt cho Phật mà giáo hóa chúng sinh, mình cũng biết rằng mình phải rất là cố gắng nhiều,

[1:21:24]nhưng mình biết mình có mặt hay và có mặt dở, phải khắc phục như vậy. Còn cái tăng sĩ trong thời đại mới thì chúng ta có nói lớt phớt vào những bài trước, bây giờ mình điểm một vài điểm nho nhỏ, là dù trong thời đại mới, mình vẫn phải giữ vững cái phong cách đạo đức giải thoát. Phải giữ vững thôi. Cuộc đời dù có thay đổi, coi thế vật chất có thể nhiều hơn, là xe cộ mới hơn, máy móc nhiều hơn, quần là áo lượt, cuộc đời người ta lăng xăng hơn, vân vân, thì kệ cuộc đời, nhưng mình vẫn phải giữ được cái phong cách đạo đức, là vẫn có cái gì nó hiền lành, vị tha, từ bi, khiêm hạ; vẫn có cái gì nó ung dung, tự tại giữa cái cuộc đời mà phiền động này.

[1:22:08]Nghĩa là thấy thế hệ có tiến đâu tiến thì kệ, mình vẫn giữ cái phong cách ung dung, tự tại, nhẹ nhàng. Đó là cái yêu cầu của tăng sĩ thời đại mới. Rồi trong cái ung dung tự tại đó, mình lại có nhiều trách nhiệm hơn, là mình biết dấn thân hơn, sống một đời vị tha hơn để đem cái đạo đức cho xã hội. Vì xã hội mà cứ nhiều vật chất, giàu lên thì xã hội sẽ loạn, thì mình càng phải cố gắng đem cái đạo đức, đem cái tâm linh để quân bình lại cho xã hội, thì đây là cái trách nhiệm, trách nhiệm mới. Nghĩa là ngày xưa đó ví dụ như cái con người ta sống đơn sơ thì nhiều khi mình sống lơi lơi được, tại vì xã hội nó không có loạn.

[1:22:47]Cái cuộc sống mà nghèo á con người ta coi vậy chớ tâm tình người ta dễ chịu, đơn sơ. Thầy tu lúc đó mình dành thời gian mình tu nhiều được. Nhưng cái thời đại mà xã hội vật chất nó nhiều quá, tâm người ta rất dễ loạn, nội cái karaoke, cái vũ trường, thuốc lắc, những cái hộp đêm, những cái trò vui lôi kéo con người sa đọa thì thầy tu mình phải có trách nhiệm nhiều hơn, phải đem đạo đức, đem tâm linh dạy cực hơn, không được mà tu riêng cho mình nữa. Nghĩa là vừa mình phải tự tu nhiều mà vừa phải giáo hóa rất nhiều. Bây giờ thầy tu không có rảnh, không có rảnh nữa. Hễ mình rảnh là mình trật á. Nhớ tăng sĩ trong thời đại mới phải cực hơn,

[1:23:26]cực hơn thời đại cũ, mặc dù vẫn giữ nguyên cái phong cách ung dung, tự tại, giải thoát nhưng mà phải cực hơn hồi xưa. Do đó là mình phải siêng mà tu tập tâm linh, thiền định để mình hướng dẫn thiền định cho mọi người, gọi là quân bình lại cái đời sống giữa cái tâm linh và vật chất của xã hội lại là như vậy. Ở tăng sĩ trong thời đại mới này mình cũng phải có kiến thức về khoa học, về cái kỹ thuật mới. Nói chung là máy móc mới mình phải biết về nó, rồi xem coi cái nào mà sử dụng được cho đạo thì sử dụng, cái nào không cần thì thôi, nhưng mình phải có biết qua biết qua chút chút như vậy. Ví dụ như vi tính mình phải biết qua và mình biết cái phần nào đạo sử

[1:24:03]dụng được nè, cái phần nào đạo không cần, đó mình phải biết qua. Đó máy móc. Rồi mình phải có kiến thức về một số bộ môn nghệ thuật nữa. Ví dụ như là âm nhạc phải biết nè, hội họa phải biết, điêu khắc là phải biết nè, những cái nghệ thuật về trang trí rồi phải biết, rồi những cái điều đó đều được sử dụng hết để giáo hóa chúng sinh hết. Như vậy âm nhạc về giới trẻ rất là cần, rất là thích. Cho nên nếu thầy tu mình không biết về âm nhạc để mình sử dụng các nhạc sĩ, mình không biết mời các ca sĩ mà không biết để hướng dẫn cho các em hát những bài nhạc đạo thì chùa sẽ rất là buồn. Còn nếu trong chùa lại mà mà âm nhạc được phát

[1:24:39]triển, giới trẻ sẽ thích, sẽ đến chùa. Do đó mình phải có kiến thức, phải biết mình phải có học. Có nhiều thầy cũng làm ra vẻ như thích nhạc nhưng mà không biết gì về nhạc lý hết thì tự nhiên hụt hẫng, có cái dở. Cho nên vì vậy phải biết nhạc lý, phải biết nốt Đô, Rê, Mi, Pha, Sol là gì, nốt thăng, nốt giáng là gì, hợp âm La trưởng, Đô thứ là gì, phải biết người ta một chút. Rồi nếu cần cầm cây đàn đánh vài bài ruột chơi, ngoài bài đó không biết gì nữa cũng được, cũng biết. Lâu lâu thì khi giảng thì cần phải hát luôn. Hôm qua vậy, hôm qua chúng tôi đi tặng quà thương binh liệt sĩ, có cái ông cán bộ lên thuyết trình, ổng thuyết trình mà đụng tới bài

[1:25:17]hát là ổng hát, đụng tới bài thơ là ổng ngâm, thấy có lý ha. Đạo Phật mình chắc phải bắt chước cái vụ này á. Hễ mình giảng mà mà mà tới đụng bài nhạc cái mình hát luôn rồi đó, có lý đó. Quý thầy nhớ nha, thì hễ giảng mà đụng bài hát là hát liền. Như vậy. Hễ mà giảng tới đi Chùa Hương là: "Hôm nay em đi Chùa Hương" gì đó, "hoa cỏ còn mờ hơi sương" mình làm tới luôn, không sao hết. Rồi một cái khả năng đặc biệt cuối cùng nữa là khả năng mà tiếp cận để thuyết phục quần chúng. Đây là khả năng rất đặc biệt, quý thầy phải suy tư nhiều về vấn đề này. Là từ cái người chưa biết đạo mình gặp gỡ, tiếp xúc với họ, lấy cảm tình của họ,

[1:25:52]rồi từ từ giáo hóa, thuyết phục họ theo đạo như thế nào. Khả năng này rất là quan trọng, phải biết. Hôm nay chúng ta nói với nhau về đề tài Tăng bảo, chúng ta định nghĩa cái vai trò của người tăng sĩ là thế nào theo lý thuyết, đồng thời trong thực tế là như thế nào, chúng ta cũng điểm qua cái nhìn của mọi người đối với người thầy tu trong đạo Phật như thế nào. Đó, có người đánh giá mình rất tốt, có người đánh giá mình rất thấp, vân vân. Rồi bản thân mình, mình biết điều hay điều dở của mình để mình khắc phục như thế nào. Trong đó chúng ta nhấn mạnh là mình phải tăng thêm cái tu luyện để có khả năng tâm linh, giống như là chúng ta biết là dù thời

[1:26:27]đại có thay đổi thì mình vẫn phải giữ cái phong cách giải thoát, đồng thời là mình truyền bá, giữ gìn cái đạo đức và cái tâm linh cho xã hội để quân bình với cái thời đại mới như vậy.