[0:10]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nay ta học bài Hoằng pháp số 17, cũng là bài diễn giảng số 7 là về giọng nói. Bài này không có đạo lý mà có tính kỹ thuật. Cũng là một cái ý tưởng nhỏ nhưng cũng là quan trọng. Bởi vậy ta cũng phải biết về cái yếu tố giọng nói một chút. Thường thường khi ta nói về vai trò, khả năng, bản lĩnh của một giảng sư thì ta hay đề cập đến cái nội dung diễn giảng. Nhưng mà thật ra trong thực tế, vị giảng sư nào mà có giọng nói hay vẫn là người hấp dẫn được quần chúng hơn. Đó là một thực tế, phải không thầy Đức Hoàng? Có nhiều khi người ta ở xa xa người ta không biết giảng
[1:01]gì, mà nghe giọng nói truyền nhiễm quá cái người ta cũng tới gần người ta lắng nghe, nghe rồi cái bỏ đi không được, cái nghe cho hết bài, thế là nhận được mớ đạo lý vào trong tâm, nên giọng nói rất là quan trọng. Chúng ta thường
[1:20]xem cái nội dung là quan trọng, nhưng mà ta không ngờ rằng hình thức cũng rất quan trọng. Ví dụ như là cái chùa ta, ta tu tốt, có những vị chân chính,
[1:38]hành trì giới luật, công phu thiền định tinh tấn, giáo lý thâm sâu, vân vân. Nhưng mà ví dụ họ bước vô thì họ thấy lối đi không ngay ngắn, nhà cửa thì xiêu vẹo, tôn thì dột lên dột xuống, tự nhiên họ không thích đến cái chùa đó, họ không thích đến chùa. Quý Phật quý thầy có đồng ý không? Còn bây giờ ta có cái nội dung tốt rồi, ta tu hành đàng hoàng rồi, nhưng mà ta có ngôi Tam bảo trang nghiêm, đường đi nước bước nhà cửa đâu đó đàng hoàng, có lớp học, có dãy nhà vệ sinh, có dãy nhà bếp, nhà ăn, có rào, có giậu, có những cây hoa kiểng thì người ta rất là thích. Người ta thích vì hình thức trước, rồi khi vô đó người ta mới bắt gặp
[2:27]được cái nội dung, đạo lý, những cái con người đầy đạo hạnh ở trong đó, coi là người ta bị Phật pháp mê hoặc, dẫn dắt rồi hóa độ. Cái hình thức rất là quan trọng. Rồi một bài nhạc cũng vậy, một bài nhạc nhiều khi cái lời hay mà nhạc dở bài nhạc đó chết liền, hát một hai bữa rồi không ai hát nữa. Còn nhiều khi cái bài nhạc nó dở, nhưng mà cái nhạc nó lại hay, sao người ta cứ hát hoài? Cái này là cái ảnh hưởng gọi là hấp dẫn quần chúng á, cái hình thức rất là quan trọng. Nên cái người giảng cũng vậy, nội dung hay không biết nhưng mà nếu giọng hay là đã hấp dẫn được quần chúng. Cái giọng nói coi vậy chứ quan trọng lắm.
[3:10]Mặc dù là nói trên lý thuyết thì ai cũng coi nội dung là quan trọng. Chúng tôi nhớ bởi vì chúng tôi là người cũng có cái nghiên cứu về âm nhạc, cả một đời mà nghiên cứu nhạc của mình thì thấy rõ đó. Có nhiều bài nhạc đọc lại thấy lời nó tào lao, mà nhạc nó hay quá làm mình vẫn cứ thích hát, nên ta thấy cái hình thức nó quan trọng. Cho nên vì vậy là giọng nói cũng vậy, nói giọng nói giống như cái điệu nhạc vậy, mà ca từ thì giống như cái nội dung. Thế nên nếu mà ta có nhiều đạo lý hay nhưng giọng nói ta tệ quá, ta nói vừa cà lăm vừa cà giựt, mà vừa khô khan vừa chát chúa nữa thì phật tử nghe không nổi, mọi người nghe không nổi rồi người ta không thích nghe.
[3:54]Thế làm cho cái đạo lý mà ta muốn truyền tải bị thất bại. Do đó là buộc nếu mà ta đứng lên làm một người hoằng pháp giảng sư thì ta phải có giọng nói, giọng nói mê hồn. Nói vậy. Thấy mà thường thường á hỏi giọng nói cái vị đó làm sao? Thì người ta hay dùng cái chữ gì? Để khen người ta dùng cái chữ gì? Truyền cảm, đúng rồi, truyền cảm, truyền cảm chứ không có truyền nhiễm, truyền nhiễm. Truyền cảm là gì?
[4:31]Truyền cảm là gì?
[4:36]Truyền là truyền, cảm là
[4:41]không phải là cảm cúm. Cảm truyền mà truyền cảm cúm nghe xong về ốm luôn. Nhưng mà có một cái cảm xúc gì đó, có cái cảm tình, có cái cảm mạo gì đấy, nhưng mà làm cho người ta lay động được tình cảm người ta, làm người ta có yêu, có ghét sau khi người ta nghe một bài giảng. Truyền cảm tức là truyền vào lòng người cái tình cảm, tức là con tim người ta đang khô lạnh như thế này, nghe một bài giảng xong bắt đầu người ta có yêu, có ghét gọi là truyền cảm. Ủa nghe đạo lý làm sao mà có yêu, có ghét ngộ vậy? Mà có. Yêu điều gì và ghét điều gì? Đúng rồi, yêu điều thiện và ghét điều ghét điều ác. Yêu điều gì ghét điều gì nữa?
[5:32]Yêu điều gì và ghét cái gì? Yêu hòa bình ghét chiến tranh rồi cũng là một cái, rồi yêu điều gì ghét điều gì nữa? Nhiều phải không? Chúng ta yêu sự bình yên, ghét sự xáo trộn, hoặc là ta yêu cái sự tinh tấn mà ta ghét sự dãi đãi. Ta yêu sự giải thoát và ta ghét sự trầm luân, vân vân. Và ta yêu những con người hy sinh vị tha và ta ta muốn xa lánh một cái cuộc sống mà vị kỷ, hẹp hòi, vân vân. Nghĩa là từ lúc không có gì hết trái tim người ta đang khô lạnh, nghe một bài giảng xong bắt đầu nó có có yêu, có ghét là như vậy, gọi là truyền cảm. Nhưng mà truyền cảm tức là sự thật là do giọng nói trước.
[6:16]Mà có hai yếu tố hai yếu tố để làm nên một giọng nói gọi là truyền cảm hay giọng nói hay là ngữ điệu và âm sắc. Ngữ điệu và âm sắc. Ngữ điệu á là cái điệu điệu nhạc của một giọng nói mỗi người. Mỗi người chúng ta khi nói bình thường như vậy nó đã có một cái điệu nhạc, cái sự trầm bổng khác nhau tạo thành một điệu nhạc. Mặc dù nó không thành một cái cái âm nhạc rõ ràng như khi ta hát, ta hát thì nó thành cái âm nhạc rõ ràng, nhưng khi ta nói, có khi trầm khi bổng nó đã tạo thành cái điệu nhạc. Và dân tộc nào cũng vậy, nhưng mà riêng Việt Nam ta thì cái ngôn ngữ ta nó có dấu. Không biết có ngôn ngữ hết tất cả trên thế giới có không, còn ta thì có gì?
[7:03]Sắc, dấu huyền, dấu hỏi, dấu ngã, dấu nặng và và dấu ngang, không dấu. Ta có sáu cái thanh như thế này là buộc khi ta nói ta phải có trầm bổng, đó là đặc điểm của ngôn ngữ Việt Nam độc đáo trên thế giới. Còn những ngôn ngữ khác họ không có cái dấu này, họ viết ngang, cho nên tùy mỗi người họ tạo cái âm nhạc, cái ngữ điệu khi họ nói chứ nó không có cái bắt buộc như là Việt Nam ta. Ví dụ như nói: "How are you? Can you do me a favor?", nghĩa là cứ nói ngang ngang, còn ai nói hay hơn thì trầm bổng nhiều hơn chứ còn ngôn ngữ không bắt buộc cứ ngang. Còn khi ta nói thì bắt buộc là phải có có trầm bổng:
[7:45]Thầy Đức Hoàng dễ thương quá. Đó. Nghĩa là có cái trầm bổng đàng hoàng chứ bắt buộc không có nói: "Thầy Đức Hoàng dễ thương quá", không có ngang ngang như vậy được, bắt buộc như vậy. Và mỗi người á có cái ngữ điệu đặc trưng riêng của mình. Quý thầy để ý phân tích kỹ sẽ thấy ví dụ như có người cái dấu sắc họ lên tới mức độ này, dấu huyền dấu nặng dấu nặng họ sẽ đi xuống mức độ này, dấu hỏi dấu ngã đâu ngang đây. Ví dụ nói "Tôi có", cái chữ "có", cái chữ "có" của tôi ngang chỗ này. Nhưng mà có một người nào khác cái chữ "có" cao hơn: "Tôi có", nó cao hơn một chút xíu. Mà riêng người miền Bắc á cái chữ dấu sắc của họ nó luyến chứ nó không ngang.
[8:28]Ví dụ người miền Nam có thể nói là: "Tôi có", cái chữ "có" ngang, còn người miền Bắc thì: "Tôi có, có", nó luyến một cái nghe nó mượt mà nó rung con tim ta. Đó tại sao nói giọng Bắc mà nghe mê hồn là bởi vì luyến không à, giọng Bắc luôn luôn luyến. Ví dụ: "Anh có khỏe không ạ?", cái chữ nào cũng luyến luyến luyến vậy, nghe nhức nhối tâm can. Cho nên vì vậy là cái ngữ điệu dấu sắc, dấu huyền ở mỗi người khác nhau nên tạo thành điệu nhạc khác nhau và nó thành một cái sự hay dở khác nhau ở mỗi người. Cho nên có cái người đó họ tự tạo cho họ một cái ngữ điệu đặc trưng nghe nó hay, nghe thấy êm ái.
[9:08]Ồ, nói ông thầy đó giảng nghe êm quá là ổng chọn cái ngữ điệu rất thích, cái dấu huyền ổng rớt xuống cỡ đó, dấu sắc ổng lên cỡ đó, dấu ngang nằm cỡ đó nghe nó đẹp như một bài nhạc. Nhưng có người thì họ vụng, họ nói đại thành ra một cái dòng nhạc không hay. Đó là cái bản lĩnh riêng mỗi người. Ví dụ ta nghe nói ví dụ nói: "Tôi về nhà", trong đây có hai cái dấu huyền phải không? "Tôi về nhà", quý thầy nghe thấy không? Chữ "về nhà". Nhưng mà nếu ta lấy máy đo kỹ hai dấu huyền đó cái nốt nó cao thấp khác nhau á. "Tôi về nhà", rõ ràng chữ "về" rồi chữ "nhà" nó rớt xuống thấp chút xíu nữa, có không? Đó, hai cái nốt nó khác nhau.
[9:46]Mà cái đó là cái bản lĩnh riêng mỗi người khi ta nói. Hay là khi ta nói là nó mới là có chênh lệch chút xíu vậy nó tạo thành một cái cái hay, một cái nhạc điệu riêng của cái giọng nói ta, và người người khác không có giống như vậy, mỗi người không ai giống ai hết. Nó làm riêng cái ngữ điệu riêng. Còn có một số miền họ có cái ngữ điệu bị biến cách biến cách đi, là ví dụ như người từ cái Quảng Bình, Nghệ An mà vô tới Huế thì dấu sắc nói bị nói thành dấu gì? Không! Dấu sắc mình nói thành dấu hỏi, dấu hỏi. À. Ví dụ như là hay nói mình người miền Nam nói "Mệt muốn chết!" thì người Huế nói sao? "Mệt muỗn chệt!" Nó thành dấu hỏi hết trơn à. À.
[10:35]Mà ta biết á trong một cái câu nói á, cái dấu sắc là cái dấu mà nốt nó cao. Mà nốt nó cao làm cho cái câu nói nó sáng. Chúng ta nhớ điều này nha. Ừ trong câu nói mà được những cái dấu sắc điểm vào, điểm vào á, cái câu nói nghe nó sáng. Còn nếu trong câu nói mà nó cứ không có dấu sắc, nó chỉ toàn dấu huyền hay dấu ngang, câu nói đó sẽ mờ mờ. Ừ thì cái miền mà từ Nghệ cho tới Huế đó, dấu sắc họ bị ép xuống thành dấu hỏi, nên thường người ở miền đó cái câu nói họ mờ. Họ mờ. Nên ta gọi là người nói trọ trẹ là vậy đó, vì họ mờ. Mà nếu cái câu nói của họ mà nhiều dấu sắc quá, thì coi như một câu đó nó tối.
[11:14]Ví dụ như mà cái câu như thế này, một câu mà toàn dấu sắc không là quý thầy nghe thử nha. Ví dụ nói: "Có đến đó mới thấy ánh sáng thấp thoáng chiếu tới mấy góc phố." Toàn dấu sắc không. Bây giờ nếu mà ai nói giọng Huế giùm câu này coi? Hả? Có ai nói giọng Huế giùm nguyên câu này? Thì chúng ta sẽ nghe là: "Cò đền đỏ mởi thẩy ảnh sảng thập thoảng chiểu tởi mẩy gọc phổ." Nghe làm sao? Nghe làm sao không biết gì hết trơn. Đó, nghe nó không biết nói gì đó giống vậy. Là do bị ép xuống. Thành thử cái người miền đó không biết cái ngữ điệu sao cái gì cũng ép xuống. Ưm vì vậy là khi vào miền Nam sinh sống á nhiều người họ phải buộc phải sửa
[11:53]cái ngữ điệu lại là chỉnh cái dấu sắc trở lại cho đúng cái dấu sắc. Nghe nó sáng. Nó có mấy vị vậy, có mấy vị thầy cũng làm giảng sư mà giảng đúng cái giọng Quảng Trị, Huế vô Nam họ không không biết. Nhất là về miền Tây giảng rồi người nghe họ cứ ngớ ngớ ngớ không biết ông đó ông nói gì không biết. Tại dấu sắc nó biến thành dấu hỏi. Thế a tôi cũng khuyên mấy thầy, quý thầy có tập lại giọng Nam. Nói bây giờ khó tập quá, lâu năm giờ khó tập. Nói: "Không, mỗi ngày thầy lấy sách thầy đọc một đoạn nhưng mà dấu sắc thầy sửa đúng dấu sắc. Chỉ cần dấu sắc sửa thôi, còn mấy dấu khác thôi không cần sửa.
[12:28]Nhưng riêng dấu sắc ráng sửa lại thì nó sẽ sáng cái câu lên lại người ta dễ nghe ra liền." À thì có vị tập được, có vị không tập được. Còn có một số người nhiều khi cái gia đình họ gốc Huế, Quảng Trị, nhưng vào trong Nam sinh sống gần ở miền Nam cái họ nói theo âm ngữ của miền Nam á, cái ngữ điệu miền Nam nghe sang hơn miền Nam luôn. Đặc biệt nhất là người Quảng Trị. Người Quảng Trị mà khi đã sửa thành giọng Nam rồi, cái giọng sang hơn người miền Nam chánh tông luôn. Đặc biệt như vậy. Người miền Nam không sang bằng. Hay không biết tại sao. Rồi có một số người miền Tây ở cái miền xa Chắc Cà Đao đâu á không biết, xa.
[13:07]Thì cái dấu sắc của họ thì lên rất là cao. Như là chúng ta xem nghe trong radio mà những chương trình của những người nông dân buổi sáng sớm á, quý thầy có nghe không? Họ nói dấu sắc lên rất là cao. Thấy ví dụ như là nói: "Anh Hai ghé đây uống miếng nước." Thì họ nói là: "Anh Hái ghé đây uống miểng nưởc." Đó, mới nghe cái dấu sắc nó lên đẩy lên cao vậy đó. Quý thầy có nghe không? Có. Đó, cái giọng nghe quê đó. Nghe từ ngữ Chắc Cà Đao vậy đó, đâu dưới đó. Đó cũng là một loại ngữ điệu á ta nghe để ta biết là cái độ cao, độ thấp của các dấu như vậy. Và ta để ý lại. Quý thầy không để ý á, nhưng mà khi mà mình
[13:42]học cái môn này rồi mình để ý lắng nghe. Mình, dấu sắc mình tới đó, mình nghe người bạn mình sao, người bạn mình cái dấu sắc ổng cao hơn chút hay ổng thấp hơn chút. Rồi sự phối hợp giữa các dấu nghe nó hài hòa, nó đẹp, tạo thành một cái điệu nhạc hay của giọng nói. À, nhưng mà cái người nào mà giỏi nhạc thì họ sẽ giỏi cái điều này. Người nào giỏi nhạc á, tức là thường biết nhạc lý, chơi được cái nhạc cụ, biết hát, thì trong cái giọng nói bình thường của họ trong cuộc sống ta đã nghe họ có một cái ngữ điệu hay, ngữ điệu hay. Thường thì người nào hay nhất, người miền nào hay nhất ở đất nước ta? Hử?
[14:20]Người miền nào? Hà Nội, chính xác là Hà Nội. Chính xác là miền Bắc nha. Nói đây ta đừng tự ái địa phương, phải công nhận rằng chỉ có giọng Hà Nội là hay nhất, chuẩn nhất, đàng hoàng nhất. Không tự ái được. Tại vì chúng tôi cũng là người miền Nam, miền Nam pha miền Trung, đẻ, sinh trưởng ở thành phố. Nhưng phải công nhận là giọng Bắc mới là giọng chuẩn, hay mọi điều. Rồi giọng Bắc thì thường chỉ có cái nhược điểm là chữ N với L nó lộn nhau thôi. À, L với N vậy ừ vậy thôi. Hôm trước có lần tôi nói đó cái giọng nói quý thầy nhớ không? "Lái xe nặng quá nặng nại neo nề nệt nuôn", nói vậy L L. Đó là người Bắc.
[15:05]Người Bắc nhược điểm vậy thôi. Chứ còn là họ nói chữ nào ra chữ đó, dấu nào ra dấu đó.
[15:13]À ví dụ có cái câu thư pháp của ai đây. À nếu mà người miền Nam mình mà nói cái câu đó đó, thì mình rứt lướt ra. Người miền Bắc họ nói tròn chữ lắm. Ví dụ nói: "Nước biển mênh mông không đong đầy tình mẹ. Mây trời lồng lộng không phủ kín công cha." Thì tôi đã nói chuẩn rồi đó nha, tôi nói là chữ nào ra chữ đó thấy không? Nhưng mà người Bắc họ nói kỹ hơn, từng chữ nó tròn, nó chắc hơn. Họ sẽ nói là: "Nước biển mênh mông không đong đầy tình mẹ", dấu nặng rõ ràng ở đó nha. "Mây trời lồng lộng không phủ kín công cha." Chữ nào ra chữ đó. Cái giọng Bắc. Nghe ớn chưa? Nghe giọng Bắc ớn chưa?
[15:53]Cái dấu nặng, dấu hỏi, dấu ngã phân biệt hết. Ở đây không có dấu ngã, chứ ta biết. Vì ít cái câu thư pháp a.
[16:04]Thì người Hà Nội đó, họ được có cái là cái ngữ điệu họ rất là hay và mỗi dấu họ luyến giống như một cái nốt nhạc, không phải là một nốt nhạc đơn thuần, mà nốt nhạc nào được cái người ca sĩ họ hát luyến chút xíu, nhè nhẹ một xíu, nhè một xíu. À thế này, ví dụ người ta nói cái cái bài hát nè, ừm cái câu hát đơn sơ thế này, thì như ta viết cái câu đơn giản thế này: "Ngồi nhìn mưa rơi khắp đất trời", ta hát đơn giản. Nhưng mà cái người ca sĩ họ khéo, có những cái nốt họ nhấn, họ luyến xíu, thì nó nghe sẽ hay hơn: "Ngồi nhìn mưa rơi khắp đất trời." Nó luyến láy xíu nghe nó nó mượt mà thêm. Thì người Bắc họ vậy đó. Tức là từng dấu ngang, dấu huyền,
[16:44]dấu hỏi, dấu ngã họ luyến nhè nhẹ, nhấn nhè nhẹ, chứ không có phải là nói nói đơn giản hay đơn điệu như người miền Nam ta. Nên họ nghe họ sang và thanh lịch, trau chuốt. Chỉ khi nào mà cái tâm cái người Bắc đó họ đanh đá, thì cái trau chuốt của họ nghe nó trở thành sắc như dao cạo. À, nghe ớn lạnh liền. Nhưng mà nếu mà họ đừng đanh đá, họ hiền lành thì cái giọng nói của họ nghe ngọt ngào, thanh lịch, sang trọng. Ờ ta phải tán thán thật sự. Một lát nữa ta sẽ thấy. Ta nói tại sao mà tổ tiên ta luôn luôn là đánh đuổi giặc ngoại xâm ra khỏi đất nước, không bao giờ chấp nhận người ta bị đồng hóa bởi ai.
[17:23]Quý thầy ra miền Bắc rồi sẽ thấy. Ờ hồi tôi học lớp năm là tôi bắt đầu biết yêu nước, tự nhiên lòng yêu nước rất là mạnh. Lúc đó đất nước còn chia cắt. Tôi mơ ước một ngày đất nước hòa bình mình sẽ đi về thăm quê hương miền Bắc. Vậy mà khi giải phóng xong rồi đi tu, rồi lần lữa lần lữa cho đến năm bốn mươi mấy tuổi bắt đầu mới ra thăm miền Bắc. Đi thăm mình xúc động lắm, tại vì cảnh nào nó cũng gắn với một di tích của lịch sử. Nè. Thấy mình mà càng thuộc lịch sử thì mình càng ra miền Bắc mình thấy thấy thích lắm. Rồi khi tiếp xúc với những con người miền Bắc mà ta hiểu tại sao không bao giờ cha ông ta chấp nhận làm nô lệ cho một quốc gia nào. Vì sao vậy?
[18:04]Ta sẽ thấy cái người miền Bắc á họ ăn nói chuẩn mực, chững chạc, đỉnh đạc, sâu sắc, tinh tế từng lời ăn tiếng nói. Trong cái cách cư xử họ họ cẩn thận từng chút từng chút một. Và cái đám lính của cái nước ngoại bang nó vô nó xâm chiếm mình là mấy cái thằng du thủ du thực, mất dạy, vô văn hóa. Mà nó chỉ có cái gươm, cây súng thì nó cai trị mình, nên cha ông ta không bao giờ chấp nhận cho cái đám mà hạ cấp đó mà nó cai trị mình. Tại mình sống mình có văn hóa hơn, mình lịch sự, mình văn minh hơn rõ ràng. Nha. Ngay trong gia đình đã có một cái gì nó có chiều sâu giáo dục. Còn cái đám lính du thủ du thực,
[18:41]cái ba trợn đó không thể nào để nó đè đầu cưỡi cổ. Nên cái lòng tự hào dân tộc nó cứ nổi lên, nổi lên là tới một ngày phải đoàn kết nhau oánh văng nó đi, không bao giờ để lại. Ra đó rồi mới thấy cái cốt lõi văn hóa của tổ tiên ta nằm ở đó, giữ gìn đất nước ta trong bao nhiêu ngàn năm là vì vậy. Vậy đó cũng là cái điều ta ta phải tán thán như vậy. Chỉ trừ một vài cá nhân họ lòng họ đanh đá quá, thành thử cái giọng Bắc hay như vậy mà họ nói thành ra sắc quá thì thôi. Còn ví dụ cái người Huế, người Quảng Trị, Nghệ An vậy. Ta nghe trọ trẹ khó nghe. Mình là người người miền Nam á, cái giọng nói sáng.
[19:16]Tới chừng ra mình nghe những giọng nói nặng nên mình khó nghe. Tuy nhiên vẫn có những người mà cái tâm họ tốt á, cái giọng nói họ nghe cũng rất là hay. Rất là hay chứ không phải không. Còn cái người Bình Định vậy. Người Bình Định họ có cái ngữ điệu là gay gắt. Gay gắt. Ở đây có ai Bình Định không? Có. Đó, người Bình Định cái ngữ điệu họ gay gắt hơn các miền khác, nghe nó sân. Hồi lúc mà tôi mới đi tu vậy, ở trong cái chùa tôi ở thì ông thầy trưởng chúng ổng là người Bình Định. Mà tôi không biết, tại ổng nói giọng Nam. Thì tự ổng nhận xét mình mới biết á. Ổng nói là: "Gia đình thầy là người Bình Định mà cái giọng Bình Định cái ngữ điệu
[19:55]nó nó sân, cho nên thầy phải sửa giọng Nam và buộc hết các em thầy phải sửa giọng Nam." Thì nghe bắt đầu nó mới bình thường lại. Thì tôi nghe thành thử tôi ghi nhận điều đó. Thì tôi cứ đinh ninh trong đầu mình là cái người Bình Định là cái người nói cái giọng gay gắt và sân. Thì mình cũng nhớ man máng mình đã gặp. Nhưng mà cũng không phải như vậy nha. Cho đến khi sau này mình có duyên mình mới tiếp xúc nhiều người Bình Định, Phú Yên. Rồi có nhiều người cũng cái ngữ điệu của cái phương ngữ đó, của cái thổ ngữ, cái dialect đó á, cái thổ ngữ đó, mà họ nói thật là hay. A, lạ như vậy! Cho nên cũng không hẳn không hẳn.
[20:27]Ví dụ nghe miền đó mình khó chịu, nhưng mà trong đó vẫn có cái người hay, rồi trong đó vẫn có người dở. Do đó ta để ý cái ngữ điệu như vậy, thì từ đây quý thầy cẩn thận lại, quý thầy để ý lại một chút xíu. Khi mình nói bấm máy mình thu lại mình nghe lại là khi mình nói cái dấu sắc như vậy, dấu huyền, dấu nặng như vậy nghe nó phối hợp nhau đã hay chưa. Mình cái dấu sắc có cao có gắt quá hay không, hay thôi chỉnh xuống một chút, trầm trầm lại vừa, vân vân. Quý thầy phải tập bấm máy mình nói một đoạn, bấm máy nghe lại để luyện cái ngữ điệu. Mà nếu người nào có công học nhạc thì rất là tốt. Chúng ta nên học chút nhạc lý, chơi một cái nhạc cụ, tập hát một số bài.
[21:10]Bây giờ nói tới âm sắc. Âm sắc là gì? Âm sắc là cái chất giọng riêng của từng người, không ai giống ai. Giống như mỗi người có cái mặt á. À ta nhìn thấy cái mặt á là ta biết đây là thầy Đức Hoàng, kia là thầy Lệ Ngôn, ha, kia là thầy Lệ Trí. Đó nhìn mặt không ai lộn với ai được hết. Trừ là người cùng một gia đình thì mặt hao hao giống nhau. Thì cái âm sắc cũng vậy, nghĩa là ta đứng cách cái vách, ta nghe nói cái ta biết thầy nào, phải không? Ta nhận ra. Nghe giọng nói biết chính xác người đó luôn. Cho nên cái âm sắc là gì? Tức là cái chất giọng riêng, đặc trưng riêng của mỗi người. Mà không ai lẫn với ai được, giống như gương mặt.
[21:45]Mỗi người có gương mặt khác nhau, có cái nét mặt khác nhau, nét tai mắt ta thế, mũi ta thế, cằm, lông mày, tóc ta thế, và cái âm sắc cũng vậy. Âm sắc chúng ta không vẽ được, ta chỉ nghe bằng tai, nhưng mà mỗi người có một cái giọng nói khác nhau. Nghĩa là lẫn trong một số người mấy chục người á, nhưng mà ta nghe giọng nói cái ta biết người đó những ai, người đó là ai, là ai. Đó cũng là như vậy, nó giống như cái vân tay vậy. Mỗi người một cái giọng nói là âm sắc. Tuy nhiên, cũng như gương mặt, có người gương mặt đẹp, có người gương mặt xấu, thì âm sắc cũng vậy, có người bẩm sinh trời cho là âm sắc hay, có người âm sắc dở.
[22:21]Trời cho không biết đường đâu mà tính. Nhưng mà ta biết nhân quả nên ta có thể thay đổi được, cũng giống như là cái người đẹp, người xấu cũng vậy, là vẫn có thể thay đổi được, chứ không phải là ai xấu suốt đời hay ai đẹp suốt đời, không có. Cái sắc đẹp con người không cố định nha. Một cái người hồi trẻ rất đẹp, nhưng mà nếu không biết tu tập, về già có thể trở thành xấu. Một người có thể lúc trẻ xấu, nhưng biết tu tập về già đổi tướng thành đẹp. Và giọng nói cũng vậy. Người ban đầu có thể giọng nói dở, nhưng biết tu đúng cách rồi sẽ trở thành giọng nói hay. À mục đích của ta là vậy. Khi ta nói về âm sắc và ta nói tới cách luyện âm
[22:59]sắc làm sao cho ta trở thành cái giọng nói hay. Giọng nói hay ha. Cái nhân nào làm thành gương mặt đẹp?
[23:11]Cái nhân nào? Thôi bây giờ đi đoán đi. Cái nhân nào làm cho ta có giọng nói hay?
[23:24]Cái nhân nào? Vì nhân nào ta được giọng nói hay?
[23:34]Nhanh lên đi, hồi sáng quý cô nói ào ào, quý cô học sôi nổi lắm.
[23:43]Cái nhân nào? Đưa tay lên nói vào micro. Dạ Mô Phật, kính bạch thầy và cùng đại chúng. Dạ theo con thì được cái giọng nói hay thì là do đời trước hoặc là hiện tại ta cũng có đọc kinh đó. Nên được. Đọc kinh? Dạ. À, hay ha. Rồi. Rồi, thấy được một ý. Cảm ơn. Rồi, ai nữa? Ai nữa? Mô Phật, kính bạch thầy. Theo con hiểu là cái nhân được giọng nói hay là nhờ biết bố thí cúng chuông cho chư Phật, và hiện tại vì có lòng từ, nói một cách êm dịu thì từ từ có giọng nói hay. Ờ, hay, hay. Quý thầy hay. Quý thầy có nhiều cái sáng kiến hay nha. Ha, cúng chuông đồ, hay thiệt á. Hồi sáng quý cô nói là biết tán thán Phật, Bồ Tát. Ý đó cũng hay ha.
[24:41]Chiều nay thêm cái là đọc kinh và cúng chuông nữa. Hay, công nhận quý thầy có sáng kiến. Để cho người một điểm. Rồi ai có ý kiến gì nữa không? Ai có ý kiến gì nữa không? Mô Phật, thưa thầy là người có giọng nói hay á là người đó biết tán thán những người làm việc tốt, biết tùy hỷ làm theo những người tốt. Và người đó có lời nói rất là ngay thẳng. À, tức là quý thầy nhấn mạnh vào chữ chánh ngữ phải không? Mà trong Bát chánh đạo thì quý thầy lấy cái chữ chánh ngữ coi như là cái nhân để ta được cái giọng nói hay. Có ai phản đối không? Có ai phản đối không? Không phản đối phải không? Thôi cho một điểm.
[25:25]Đại khái như vậy. Thế quý thầy nghĩ là gieo cái nhân về, về ngôn ngữ, về lời nói thì sẽ được giọng nói hay. Thì đó cũng là một ý tốt. Cái cốt lõi là nãy thầy An Lợi nói á là lòng từ. Cái cốt nằm chỗ đó. Lòng từ. Khi ta có cái lòng thương yêu đối với mọi loài một cách sâu đậm, thấm thía, từ từ giọng nói ta hay lên liền. Đó là cái cốt lõi. Ngoài những cái nhân mà quý thầy đã đóng góp, ví dụ như là mình dùng lời nói chân chính, nó ngay thẳng, nó chất trực, biết ca ngợi người tốt phải không? Ờ biết bảo vệ cái điều thiện, vân vân. Thì những cái nhân về lời nói cũng phụ thêm. Tuy nhiên lòng từ là cái chính, lòng thương yêu mọi loài là cái chính.
[26:12]Là từ từ ta sẽ có giọng nói hay. Ví dụ bây giờ ta nói là cái nhân nào làm cho gương mặt đẹp?
[26:21]Hầu hết quý thầy đều trả lời là cúng hoa, cúng hoa dâng Phật. Quý thầy sẽ thấy điều này. Cái người mà cúng hoa dâng Phật một thời gian á, họ sẽ được cái sắc đẹp, hoặc là kiếp trước, hoặc là kiếp này. Nhưng biết họ đẹp thì biết á, người ta biết để ngắm rồi và không ai gần gũi gắn bó hết. Ví dụ như mình nói trong xóm có cái cô đó, thiệt cô đẹp. Ai hỏi tới: Cô Lựu? Ồ cô Lựu đẹp ha. Trời ơi da trắng, tóc dài, cổ đẹp, rồi nói, khen rồi thôi, không có gì nữa. Đó là những người mà cúng trên hình thức á. Cúng hoa dâng Phật, họ được cái đẹp rồi thôi. Còn có những người mà khi ta khen người đó đẹp, ta yêu mến họ, ta muốn gần gũi họ, ta muốn gắn bó với họ.
[27:08]Có không? Có, có những người hãy là họ có cái đẹp, nhưng mà trong nội tâm họ có cái sức hút luôn, làm người ta quý mến thật sự, chứ không phải là chỉ để ta khen rồi ta bỏ qua. À người mà chinh phục luôn trái tim người khác bằng cái sắc đẹp của mình thì cái đó không phải là do cúng hoa dâng Phật, mà Đức Phật nói đi nói lại chính là do lòng, lòng từ bi. Tức là người này đời trước có lòng thương yêu con người thật sự, thì đời này họ, họ, họ đẹp, và cái đẹp của họ làm lay động người khác, làm người khác phải quý mến. Ta nói câu này ta không có nói cái tình yêu nam nữ nha. Ta chỉ nói là nói tổng quát tới cái tình thương chung thôi.
[27:50]Tức là cái đẹp của họ làm cho mọi người quý mến. Đó là vì họ có lòng từ. Quý thầy muốn biết thế nào là một người xấu và thế nào là người đẹp không?
[28:03]Ta chưa có một định nghĩa rõ ràng thế nào là người xấu, người đẹp. À nhưng mà muốn biết thế nào là người xấu, quý thầy hãy nhìn lên đây. Và muốn biết thế nào là người đẹp, quý thầy hãy nhìn vô gương. Nha.
[28:19]Không hiểu gì hết hả?
[28:23]Mấy thẩm mỹ viện á có đưa ra cái khẩu hiệu để dụ mấy cô, nói thế này: "Trên đời này không có người phụ nữ xấu, mà chỉ có người phụ nữ không biết làm đẹp." À nói câu đó xong rồi, ồ mấy cô có nhiêu tiền đem hết vô thẩm mỹ viện, nộp hết trơn, nộp hết. Chứ sự thật là vẫn có người xấu, người đẹp, đúng không? Làm sao mà không có được? Nhân quả khác nhau. Tuy mình xấu rồi mình tốn tiền rồi mình cứ đắp cái này, mình phết cái kia, mình cắt, mình sửa cái nọ, thì coi thì nó cũng vậy đó, nhưng mà vẫn không làm lay động người khác được, vẫn không làm người khác thương mến được. Chúng ta có thể ta tân trang hay gì đó nhưng vẫn không làm người khác lay động.
[29:02]Làm người khác lay động chính là cái nghiệp nhân của ta. Vì vậy ví dụ có những người ban đầu họ xấu, nhưng mà khi họ đến với Phật pháp rồi họ tu tâm sửa tánh, họ biết lễ Phật, biết thương yêu con người, biết dằn xuống từng cái nóng nảy của mình, từng cái kiêu ngạo của mình, biết khiêm tốn, biết cẩn thận, tinh tế, 5 năm sau ta gặp lại họ mặt họ khác liền, đẹp lên liền. Mà cái đẹp của họ làm người khác quý mến, bởi vì họ có tu thật sự. Còn những người như cái đầu đời đẹp, lúc nhỏ đẹp, lớn lên trổ mã đẹp, nhưng 10 năm sau ta gặp lại ta ngạc nhiên liền, tàn tạ. Chỉ bởi vì 10 năm qua họ hung dữ, họ kiêu ngạo, họ đanh đá, mất liền, mất sắc đẹp liền.
[29:46]Mất sắc đẹp liền. Hồi xưa mà quý thầy mà gặp thầy Đức Hoàng đâu có đẹp như vầy. Đó. Thì cái giọng nói cũng vậy, là nó là do nhân quả tạo nên, nên mỗi người tự nhiên cái hay cái dở khác nhau. Và khi mà ta biết tạo được cái nhân thì giọng nói ta sẽ hay lên từ từ, chứ không phải bằng luyện tập. Ta luyện tập gì không biết, luyện tập giọng khỏe được, nhưng mà luyện tập giọng cho hay không được. Mà chỉ có gieo nhân đúng thì giọng mới hay. Có một lần tôi giảng trong một bài giảng ở trên chùa, tôi có nói câu này: Cái bí quyết để có được giọng nói hay, giọng nói truyền cảm là suốt một đời ta cẩn thận, không bao giờ muốn người khác buồn.
[30:27]Nhiêu đó thôi. Suốt một đời không bao giờ muốn cho người khác buồn. Nghĩa là khi sống với mọi người chung quanh mình, lúc nào cũng cẩn thận, giữ gìn, trân trọng từng niềm vui của người; lúc nào cũng cẩn thận, tránh né từng cái nỗi buồn của người, không để cho ai buồn hết, mà lúc nào cũng vậy. Tự nhiên người đó giọng nói hay lên lần lần. Quý thầy thử thí nghiệm rồi sẽ thấy. Còn cái người mà sống với nhau, với mọi người chung quanh mà ta không để ý đến người chung quanh ta buồn hay vui, thậm chí chính ta là người thủ phạm gây nên cái nỗi buồn cho huynh đệ của mình, nói năng bừa bãi, bậy bạ, ngang tàng, ngang ngược,
[31:10]châm biếm, xỉa xói, tàn nhẫn, thì người đó luôn luôn có giọng nói dở. Nghe nói là phát ghét liền, nghe giọng nói là phát ghét, không ai muốn nghe nữa. Quý thầy thử đi, sẽ thấy liền. Mình nghĩa là nói đại, nói đùa, không cần biết người kia có bị tổn thương hay không. Thà người ta đến với mình mà mình lạnh nhạt hoặc mình nói xỉa xói thì giọng nói mình mất hay liền. Giọng nói nghe chua chát, nghe khô khan và khả ố liền. Ví dụ người ta đến chùa thăm, à đến chùa thăm cái nói: "Đi đâu mà lang thang, bộ hết chỗ tới rồi tới đây kiếm cơm hả?", nói một câu. Thì cái câu đó nghe nó xúc phạm. Thì có thể người ta tới kiếm cơm thiệt,
[32:00]tại quý thầy mình lại nghĩ chùa là thập phương thường trụ tam bảo. Thì đi trên đường lang thang tới giờ ăn thì nhiều khi ghé quán không tiện, gặp chùa thì vô xin bữa cơm, tại vì nghĩ là người xuất gia với nhau, dù mười phương cũng như anh em ruột họ đến. Nhưng mình lạnh lùng, mình tàn nhẫn quá mình tương cho một câu liền: "Hết chỗ tới rồi tới giờ này kiếm cơm hả?", nói một câu tàn nhẫn. Đó, một người như vậy biết chắc chắn là người đó đừng đứng lên bục giảng, tại đứng lên bục giảng nói ai cũng ghét, tại mình mình tàn nhẫn quá, mình nói một câu không để ý đến sự thương tổn của người khác. Thì trong đời sống cũng vậy, ví dụ ai đến với mình,
[32:34]lúc nào mình cũng sợ người ta buồn, khi người ta đến với mình cái mình coi người ta có mệt hay không, người ta đi đường xa về người ta đã ăn gì chưa, rồi nãy giờ người ta đi xa về quần áo người ta có thể là bực bội, khó chịu, người ta chưa đi vệ sinh. Đó, lúc nào mình cũng nghĩ đến cái tiện nghi của người ta, lúc nào cũng sợ người ta bực bội, người ta khó chịu. Lúc nào cũng mong cho người ta được thoải mái, được an vui, cẩn thận từng lời, không dám xúc phạm ai hết thì cái người đó sẽ có giọng nói hay. Suốt đời như vậy sẽ có giọng nói hay. Bí quyết nhiêu đó thôi, nhưng mà nó là cả cái cuộc sống,
[33:05]nó là cả cái đạo đức, chứ nó không phải chỉ là một sự luyện tập. Đúng không nào? Ờ tại vì tôi có nghe có vài người cũng tập, có vài người họ tập cho giọng nói hay, nhưng nghe biết liền. Tại cái giọng nói tự tập nó tạo được cái ngữ điệu, một cái sự êm ái, nhưng chỉ là tập luyện biết liền, không lay động lòng người. Nghe thì nếu mà mình nghe thâu băng mình nhấn máy lên mình nghe lại, mình cũng phải khen: "À, giọng thầy này hay", phải khen liền. Nhưng mà biết hay mà không lay động, tự nhiên không cảm xúc. Cũng giống như một cô gái đẹp mà cái phước họ do cúng hoa, à khen cô lựu: "Ờ, cô đẹp á", nhưng mà rồi thôi, không cảm xúc.
[33:47]Còn cái người mà họ sống với con người bằng cả cái trái tim thương yêu, cẩn thận, sâu sắc, tử tế của họ, mình bấm máy lên mình nghe cái giọng nói hay! Hay mà nghe thương đứt ruột. Có không? Quý thầy đã nghe giọng nói ai hay mà mình thấy thương đứt ruột chưa? Chưa hả? Vậy cũng còn hên, thương đứt ruột là không được.
[34:09]Thì như vậy, bởi vì cái giọng hay của họ là xuất phát từ cái tâm từ, từ cái đạo đức, nên mình nghe mình mình thấy thương đứt ruột là vậy đó. Quý Phật tử có nghe ai mà nghe thương đứt ruột chưa? Lát thầy Thích Đức Hoàng nói cho nghe.
[34:28]Bây giờ muốn đánh giá cái giọng mình hay á, thường á là ta nói rồi ta bấm máy thâu lại, nhưng mà không cần, chỉ cần thế này, ta để ý này thôi. Ví dụ ta đi trên đường, à ta thấy một người nghèo khổ, họ tật nguyền, ngồi trên xe lăn họ đi bán vé số. Họ mời ta, ta từ chối ta không mua. Ta không mua mà lòng ta lãnh băng, à ta cũng không muốn họ phiền: "Thôi, đừng đi tới đây mời nữa, khó chịu", thì ta biết chắc một điều giọng nói ta không hay. Tại vì lòng ta băng giá quá, lòng ta lạnh lùng quá. Còn ví dụ họ đến họ mời ta miếng vé số thì ta không mua, mình đi tu mà mua vé số kì thấy mồ. Có, quý thầy có mua vé số không?
[35:10]Dám có lắm à nghe! Ví dụ mời ta vé số thì ta cũng không mua, mà ta từ chối ta không mua, nhưng mà trong lòng ta xót xa. Nói: "Tại sao họ nghèo phải đi bán vé số như vậy?", và ta ước mong là cái đời sống xã hội tốt lên để con người ta đừng phải đi bòn mót từng đồng như vậy. Nghĩa là lòng ta có cái thương thì biết chắc một điều là giọng nói ta sẽ hay. Đúng là khi ta có lòng thương yêu con người, giọng nói ta sẽ hay. Ờ chỉ cần ví dụ đi ra ngoài đường quý thầy đứng đó thôi, chờ cái người bán vé số tới bán thôi và biết giọng nói mình hay hay không. Còn mà kiểm tra mà gọi là kiểm tra, đó là kiểm tra gián tiếp, còn kiểm tra trực tiếp thì ta
[35:47]cứ nói mà nếu mà ta nói rồi ta bấm vô máy thì ta có sửa giọng chưa? Sửa rồi! Tại mình biết mình thâu nghe lại mình sửa rồi. Đó, muốn mà nghe giọng ta chính xác hay hay không á thì nhờ huynh đệ ta thủ sẵn cái máy thu âm. Thì lúc nào mà ta không để ý, ta nói một cách bình thường á, thì đứng lại gần bấm máy thâu chơi, cái lát mở này: "Nè, giọng của huynh nè, mở lại nghe chơi", lúc đó ta mới đó mới ra con người thật của ta, là lúc mà nói ta không chuẩn bị, khi nói chuyện bình thường mình mới biết giọng nói mình hay hay không. Nhưng mà quan trọng: Có lòng từ bi thì giọng nói sẽ hay. Đó là nguyên tắc.
[36:24]Vì vậy, ta nói lại, ta nói lại cái bí quyết thôi, nói lại cách sống. Chừng nào mà ta biết yêu quý, trân trọng từng niềm vui của người, chừng nào mà ta biết cẩn thận, tránh né từng cái nỗi buồn cho người thì ta có giọng nói hay. Nhiêu đó thôi. Quý thầy nhớ tâm niệm điều đó thôi để sống suốt cuộc đời, để làm giảng sư. Vậy thôi. Rồi, đó là cái ngữ điệu, âm sắc. Bây giờ ta nói vấn đề phát âm, phát âm chuẩn, phát âm chuẩn. Thì phát âm chuẩn là người miền nào phát âm chuẩn nhất? Cũng là miền Bắc nha, cũng là miền Bắc. Người miền Nam phát âm trật hết, không chuẩn gì hết. Người miền Bắc phát âm rất là là chuẩn.
[37:15]Miền Nam ta phát âm sai hết nhưng bởi vì là toàn bộ miền Nam đều sai như vậy, nên cái ta thấy bình thường, ta cứ coi như là đó là giọng chuẩn. Nhưng vì cả cái mảng miền Nam từ Huế chạy vô tới Cà Mau nói trật hết trơn. Quảng Trị bắt đầu đúng lại, Quảng Trị chỉ có sai cái dấu thôi, nhưng mà cái phát âm Quảng Trị đúng. Quảng Trị ra tới Cao Bằng, Lạng Sơn, Yên Bái là đúng hết. Còn từ Huế trở vô miền Nam trật hết. Ví dụ thế này,
[37:42]quý thầy đọc làm sao?
[37:46]Quý thầy vừa đọc cái chữ này nè: Hết. Hết là cái này, còn cái này phải đọc là: Hết, hết mới đúng, thấy không? Ví dụ chữ này, quý thầy đọc làm sao? Đó, quý thầy vừa đọc cái chữ này nè: Tình là cái này, tình này, còn cái này phải đọc là: Tình, tình. Hoặc là ví dụ quý thầy đọc cái này, đọc sao? Quý thầy vừa đọc cái chữ này nè: Cái này là thàn, thàn, còn cái này là phải đọc là: Thành, thành. Ví dụ ví dụ quý thầy đọc sao?
[38:29]Đúng rồi. Nếu mà đọc là tùm lum là chữ ư, tùm lum là ư, còn đọc đúng phải là: Tùm lum, tùm lum, nó vậy. Miền Nam ta sai hết trơn. Miền Nam ta sai nhiều lắm. Ví dụ như chữ này, quý thầy đọc sao?
[38:45]Quý thầy vừa đọc cái chữ này nè:
[38:50]Túng, túng là cái chữ viết như vậy mới đọc là túng nè. Còn viết như vậy phải đọc là: Tuấn, tuấn. Còn đọc là túng, đọc là túng là phải viết như vậy mới đọc là túng, đây là tuấn.
[39:05]Hoàn. Đúng rồi. Nhưng mà nhiều người đọc là Hoàng. Đức Hoàng.
[39:14]À không biết sao cái chữ h o cái người miền Nam đọc thành qu hết trơn, kỳ lạ không hiểu tại sao. Mà cả miền Nam đọc vậy cái thôi mình cũng cũng bình thường luôn. Ừ. Cho nên vì vậy chúng ta thấy á do miền Nam phát âm sai, cho nên khi mà hát một bài nhạc không ca sĩ nào mà dám dùng giọng Nam để hát á.
[39:37]Không hay. Không dám. Tại vì sao? Tại vì giọng Nam phát âm sai, cho nên vô bài hát cái nó phá bài hát của người ta. Nghe nó không sang. Buộc lòng ai cũng phải hát giọng Bắc hết, trừ vọng cổ. Trừ vọng cổ thì nó đặc trưng miền Nam thôi đành phải hát giọng Nam. Quý thầy nghe người miền Bắc hát vọng cổ chưa? Tôi nghe rồi. Vừa rồi tôi mới đi ra Quảng Ninh. Nghe tin á thì tôi tôi đi công việc cho nên không có báo cho Phật tử biết, nhưng mà không biết sao lọt tin ra, Phật tử tới thăm. Có những người Bắc mà tận Quảng Ninh á nói: "Chúng con đến thăm thầy, chúng con là cái đoàn ca nhạc chúng con hát để cúng dường thầy." Mà nghe đừng hát, hát vọng cổ. Hát đổi sang cái gì cái:
[40:17]"Từ ngày quy y con tà đa đa đá đa rà", đại khái vậy đó. Mà hát toàn giọng Bắc, nghe cái mình ngộ quá sao kỳ vậy đó! Nghe rất là lạ. Mình thấy nó kỳ đâu á, ngộ quá tại vì vọng cổ là nó dành cho cái giọng ngữ điệu của miền Nam á. Cho nên người miền Bắc mà hát sao kỳ hông biết. Còn nhạc hiện đại là buộc phải hát buộc phải hát giọng Bắc. Ví dụ như ta hát cái bài: "Con kênh xanh xanh những chiều êm ả nước trôi..." Ta hát cái bài Ánh Trăng, còn nếu mà hát giọng Nam: "Con kinh sanh sanh những chiều êm ả nước trôi..." Nghe bài nhạc đó nó không hay. Cho nên buộc phải hát giọng Bắc chứ không thể hát giọng Nam.
[40:58]Vì phát âm miền Bắc nó chuẩn, phát âm nó không quê. Ừ. Rồi những cái người miền Nam á mà sống ở cái khu vực thành phố Hồ Chí Minh á là do họ giao tiếp với nhiều người miền Bắc di cư vào, cái giọng họ bắt đầu điều chỉnh lại. Nên cái người mà sống ở Sài Gòn ta sẽ thấy cái giọng nói họ bớt quê. Phải không? Tại có cái pha trộn với miền Bắc á. Chứ còn người mà ở miền Tây mà trong xa xa xa, trong Chắc Cà Đao đâu á, họ nói thuần miền Nam á nghe cái ngữ điệu ngộ mà quê lắm, phải không? Ngữ điệu quê, lạ. Tôi có cái suy nghĩ ước ao là ngày nào đó Bộ Giáo dục Việt Nam ra quy định là trẻ em mà học vỡ lòng
[41:41]là phải học được thầy, cô giáo dạy giọng Bắc để cho nó nhận ra được cái cái phát âm chuẩn của quốc gia, của thủ đô. Rồi lớn lên muốn học gì đó học, lớn lên học thầy cô giáo nào cũng được, nhưng mà học vỡ lòng là phải học thầy cô giáo người miền Bắc chánh tông. Tôi có ước mơ như vậy. Có lẽ ngày nào Bộ Giáo dục cũng phải suy nghĩ điều này để tạo thành một cái phát âm chuẩn cho toàn quốc. Nên quý thầy ở đây có ai miền Bắc không nhờ? Đâu ai Bắc Kỳ đâu? Giơ lên thử. À có Bắc Kỳ đây. À đó là Bắc Kỳ. Còn những người nào mà Nam Kỳ á chịu khó phải nghiên cứu ngữ điệu miền Bắc giùm. Chúng ta gọi là ngữ âm, trong đại học người ta gọi là môn ngữ âm.
[42:25]Sau này ở trung học hay là cấp 1, cấp 2 cũng có học, cấp 3 cũng có học ngữ âm, nhưng mà thật ra lên tới đại học á người ta mới học cái cấu trúc của ngữ âm. Tại sao chữ đó phát âm như thế, tại sao chữ đó phát âm như thế là ngữ âm. Quý thầy phải phải để ý môn này giùm ha, ngữ âm. Cái chữ viết như thế: thành, hết, hoàn, tình, tánh,... vân vân, phải học, phải biết. Có thể là khi giảng thì ta vẫn giảng giọng miền Nam cho quý Phật tử, thính chúng miền Nam nghe, nhưng mà kiến thức ta thì ta phải có cái ngữ âm miền Bắc, phải biết. Vì đó là giọng chuẩn, giọng chuẩn của đất nước ta. Mà một người giảng sư thì không được quyền dốt về ngữ âm.
[43:04]Giảng sư là dùng giọng nói suốt đời mà, nên cái môn này phải giỏi. Nếu không thì quý thầy phải học, không học thì quý thầy phải gần một người miền Bắc á, quý thầy viết từng chữ ra nhờ họ phát âm. Ta so sánh: à chữ đó miền Bắc phát âm như thế, miền Nam phát âm như thế. Quý thầy phải so sánh hết! Phải lập một bảng so sánh từng cái phát âm hết để quý thầy phải giỏi môn này mới được nha. Sẵn trong lớp ta có một thầy Bắc Kỳ thì ta tận dụng liền. Ha ha, viết từng chữ ra, đâu thầy đọc giùm tui chữ này đọc làm sao, nói vậy để phân biệt cho hay á. Phát âm chuẩn là cái quan trọng. Miền Nam ta đọc sai hết nhưng mà bởi vì cả miền Nam sai cho
[43:40]nên mình không quê, ai cũng như ta rồi ta cứ nói tỉnh. Nhưng mà khi ra miền Bắc mình sẽ thấy khó chịu. Nhưng mà khi cần phải nói giọng Bắc ta vẫn biết cách phát âm. Như ra miền Bắc mà tôi giảng vậy mà tôi giảng thuần giọng Nam họ không hiểu, hiểu mơ mơ à. Tại những người đó họ ít tiếp xúc với miền Nam á. Có những cái vùng quê họ ít tiếp xúc với miền Nam, mình nói thuần giọng Nam họ không hiểu đâu. Cho nên tôi nói tôi phải pha giọng Bắc để làm cho nó sáng cái câu ra. À có những vùng tôi về cái vùng quê Ninh Bình cái chùa Đồng Đắc á, chùa Đồng Đắc ngày xưa là cái huyện Tiền Hải, Kim Sơn đó là do Nguyễn Công Trứ ổng lập mở ổng đắp đê ổng
[44:14]lập đồn điền, mở rộng cái huyện ra thì dân cũng đông. Về đó giảng thì người dân quê đến nhiều lắm. Ừ nhưng mà mình nói giọng Nam thuần họ không hiểu. Phải nói pha chút giọng Bắc. Mà nghe giọng Bắc lơ lớ nghe cũng tức cười lắm. Ngoài cái miền Nam, miền Bắc ta thì ta có một dải miền Trung. Miền Trung có nhiều cái giọng nó bị méo chữ hẳn luôn á. Phát âm ngộ ghê không biết tại sao. Không biết cái người đầu tiên là ai khai sáng. Ví dụ như chúng ta sẽ có cái ở cái vùng Quảng Ngãi á, cái chữ mà "hai cái" họ sẽ nói thành cái gì? Hơ cớ. Đúng rồi hơ cớ, đúng rồi ai lại biết. Ủa ai biết hay vậy ta đó? Đó. Hơ cớ. Ờ.
[44:58]Còn ví dụ cái vùng Quảng Nam á, cái cô đó cổ thứ tám mình kêu: "Cô Tám, cô Tám!" Cổ không nghe, cổ đi luôn á. Nếu mà kêu: "Cô Tóom", cổ quay lại liền. Ha ha, cô Tóom quay lại. Không biết tại sao méo chữ đi luôn, lạ thật không hiểu. Không biết tại sao là khi ông bà ta mà dời di dân xuống dần dần dần á tới những miền đó rồi cái họ pha trộn với phương ngữ địa phương thế nào mà chữ nó méo hẳn nè, lạ lùng. Ví dụ như là cái chữ mà: "Anh làm xong chưa?" "Tôi làm xong rầu." Xong rồi nó thành rầu. À có miệng nghe nó quê quê. Cái miền đó là từ Bình Định kéo dài dài xuống tới Phan Thiết á là nói như vậy.
[45:35]Rồi còn người Bình Định ví dụ như chữ ê thì họ hay nói thành chữ chữ ơ. Thế gian họ sẽ nói là thớ gian, thớ gian. Thớ, thớ. Đây có ai nghe vậy? Ừ. Thì những cái trường hợp đó là ta phải ta phải chỉnh lại. Nếu mà ta sinh trưởng từ những cái vùng đó ta phải nhanh chóng sửa liền không được để dành. Bởi vì cái người giảng sư đứng lên bục giảng mà ta giảng với cái phương ngữ không sang như vậy nghe rất là rất là khó chịu.
[46:05]Có một lần có cái đài phát thanh thường thường á đài phát thanh Việt Nam người ta hay dùng người giọng Bắc ha và người giọng Sài Gòn. Có một lần có một cái đài phát thanh nước ngoài đó họ dùng cái giọng Quảng Nam họ phát, cho một người đứng lên nói giọng Quảng Nam. Ồ người ta gửi thư tới người ta cự quá chừng tại vì nó không đặc trưng cho người Việt Nam. Vì đặc trưng cho Việt Nam ta công nhận chỉ có hai giọng: giọng Bắc và giọng giọng Sài Gòn thôi. Nên cái người giảng sư chúng ta cũng vậy, buộc cũng phải lấy hai giọng đó làm chuẩn thôi. Còn giọng Huế có hay hay dễ thương dễ thương cũng phải sửa lại, cũng không sử dụng được.
[46:42]Có một số vùng ví dụ như vùng Bình Dương cho tới Dĩ An á, họ phát âm cái chữ th thành chữ kh á. Quý thầy có nghe không? Như nói thảnh thơi họ lại nói là khảnh khơi, tha thiết thì nói là kha khiết. Kêu cái thằng đó cho tao thì kêu cái khằng đó cho tao. Đó th thành kh hết à, ngộ. Quý thầy có nghe đó chưa kìa? Chưa. Hoặc là có ở miền Nam có một số vùng mà chữ kh thì nói thành chữ ph. Thiệt ngồi đây thấy phang phái ghê, là cái gì? Tức là khoan khoái. Có nghe chưa? À có. Còn á à phải không, Trời ơi ở đây thấy phẻ phắn làm sao á, tức là gì, khỏe khoắn á, phẻ phắn làm sao. Mà đặc biệt nhất là chữ r mà thành cái chữ g phải không?
[47:33]Nó rõ ràng tôi rờ thấy cái cà rá trong cái rổ này thì họ sẽ nói làm sao? Gõ gàng tui gờ thấy cái cà gá trong cái gổ này. Đó là cái người miền Nam cái đó là dễ bị, giống như cái chữ mà r với g giống như người miền Bắc mà l với n vậy đó. Thì nếu mà ta lỡ ta sinh vào cái vùng đó ta phải sửa nha. Có nhiều người mà ở miền Tây lên tới Sài Gòn sống mấy năm rồi vẫn r nói thành g, rất nhiều người. Nghe mình nói cười. Rồi miền Nam với miền Bắc á miền Nam có cái đặc biệt nữa là cái âm v với âm d đó lẫn lộn nhau. Đi về thì nói đi đi vìa, đi vìa. Vô thành ra dzô. Nhất là lúc mà coi đá banh á. Dzô dzô. Mà mắc cười nhiều người miền Bắc nha vô đây ở riết cái lây miền Nam,
[48:19]tới chừng coi đá banh đi ngang biết cái gia đình đó là Bắc Kỳ rõ ràng mà cũng: "Dzô! Dzô!" Không biết sao cũng lây mất tiêu luôn chứ. Như coi đá banh mà kêu: "Vô! Vô!" nó hổng đã, phải kêu: "Dzô! Dzô!" nó mới đã. Không biết tại sao?
[48:32]Rồi ví dụ như là có những cái chữ này nè người miền Nam có khi bị cái này cái chữ này làm cho cái phát âm ta nó không có sang. Ví dụ như âu mà nói thành ao. Ví dụ như là anh Sáu cái người miền Nam thấy anh Sáo, nghe nó không chuẩn. Hoặc là cái chữ ay mà nói thành chữ ai như thay đổi mà nói thành thai đổi. Anh đến mà tôi đâu có hay, tôi đâu có hay hay biết á. Hay biết mà. Anh tới tôi đâu có hay, cái đó là không có hay cái này. Mấy cái đó là phải sửa lại. Hoặc là cái chữ mà...
[49:11]Mình đọc sao? Miền Bắc thì đọc là "hoàn toàn", miền Nam thì "hoàn toàn" hoặc là "hoàn toàn", nhưng mà có nhiều người nói "hòn toàn" hay "hàng tàng", có không? Có, ờ. "Phe ta hàng tàng thất bại", hàng tàng, hổng biết hổng biết đâu ra nữa, thấy ngộ.
[49:34]Còn ờ ở từ Nghệ An tới Huế đó, họ có thêm cái chữ mà phương ngữ rất đặc biệt là ờ răng, rứa, ri, mô, tê, ni đồ đó, có không? Hả? Đó. "Bên ni nè, bên ni nè, không phải bên tê mô." Đó, rứa rứa, mình biết không? Cho nên ví dụ như mình nghe mình người ta nói: "Không răng mô! Không răng mô!" thì đừng có nghĩ là người ta đã súng. Mà nghĩa là sao? Không có sao, không có sao đâu. Không sao đâu, chứ không phải nói "Không răng mô" là ủa sao anh có răng mà anh nói không răng? Không răng mô không phải, không phải, không phải. Nên cái ơ ngữ điệu, cái âm sắc và cái phát âm chuẩn, chúng ta nhớ cái đó, nguyên tắc,
[50:14]nguyên tắc để ta tập cái giọng nói, ba cái đó nha. Ngữ điệu, âm sắc và? Và phát âm từng chữ cho nó rõ ràng, phát âm chuẩn. Nhưng cái này ta thường là ta phải nhờ huynh đệ cứ bấm máy thâu bí mật ta rồi mở lại cho ta nghe. Ở trong huynh đệ cứ xài cái máy bỏ túi vậy đó, gặp ai họ đang nói thuyên thuyên cái bấm thâu lát mở lại cho nghe, nói: "Anh phát âm trật tùm lum hết đây, sửa sửa lại hết." Chữ nào phải tròn cái chữ đó, rõ ràng. Ví dụ như cái chữ là... ví dụ như chữ "văn võ song toàn" người ta nói làm sao? Đó, ta sẽ đọc thành chữ này nè: "Giăng giỏ song song toàn". Người miền Nam mình đọc cái chữ "văn võ song toàn" sẽ đọc thành "giăng
[51:02]giỏ song toàn" kiểu này, trật lất hết trơn, trật lất hết. Bây giờ ta nói tới cái kỹ thuật. Kỹ thuật. Khi giảng á, thì ta có khi giảng nhanh, có khi ta giảng chậm. Cái mà điều chỉnh bài giảng là lúc nhanh, lúc chậm gọi là? Tiết tấu. Tiết tấu. Cái tiết tấu nó khác với tốc độ. Cái tiết tấu nó khác với tốc độ. Tốc độ là sự nhanh chậm, còn cái tiết tấu là sự điều khiển khi nhanh, khi chậm, khi ngừng, khi thưa, khi nhặt. Ờ, mà làm giảng sư là phải biết điều khiển tiết tấu khi nói chuyện. Còn cái tốc độ là ta nói tổng quát nhanh hoặc chậm, giờ ta nói về tốc độ trước. Nếu mà ta giảng nhanh thì chuyện gì xảy ra?
[51:55]Nếu ta giảng nhanh, ai biết phân tích giùm cái dở khi mà ta nói nhanh?
[52:07]Phân tích giùm, phân tích giùm, cái dở, cái không hay,
[52:15]kém hiệu quả khi ta giảng nhanh. Ai? Ai phân tích giùm?
[52:24]Mô Phật, bạch thầy, khi ta giảng nhanh thì cái kiến thức của ta truyền tới thính chúng không có được đủ. Bởi vì họ không có tiếp thu hết cái kiến thức của ta. Một điểm, chính xác. Nhòm mặt khờ khờ mà khôn ha? Hồi sáng quý cô cũng trả lời mà không có được tới cái ý này. Thầy này trả lời đầu tiên trúng ngay cái ý đó luôn. Đúng như vậy. Cái não của mỗi người á, có cái khả năng tiếp nhận thông tin theo một cái tốc độ nhất định. Vì có người họ thông minh á, trong một phút họ xử lý 100 cái thông tin, nhưng có người trong một phút họ chỉ xử lý ba thông tin. Mà ta giảng cho đông người thì không phải là ai cũng thông minh,
[53:03]nên cái khả năng tiếp nhận thông tin của mọi người vừa vừa. Vì vậy nếu mà ta giảng nhanh quá, tức là cái tốc độ thông tin ta trao vào trong não họ nó nhanh quá, họ xử lý không kịp. Xử lý không kịp có nghĩa là sao? Họ không? Không hiểu. Nghe mà không hiểu thì sao? Chán. Chán thì sao? Buồn. Buồn thì sao? Ngủ. Cho nên nói nhanh lại làm người ta ngủ. Bây giờ ngược lại, nói chậm thì chuyện gì xảy ra? Mà tại sao ngủ? Phải phân tích. Tại sao? Ai nói được cái nhược điểm của cái giảng chậm?
[53:49]Phân tích đi, giảng chậm là cái kém hiệu quả nằm ở chỗ nào?
[54:02]Ai phân tích đi? Giảng chậm cái nhược điểm của giảng chậm là chỗ nào?
[54:16]Mô Phật, bạch thầy, cái giảng chậm nó có khuyết điểm là làm cho cái người nghe á nó như dễ buồn ngủ, nó giống như một cái dòng sông mà nó chảy êm đềm, nó buồn, sao buổi giảng nói giống như... Nó làm cho nó không có sinh khí á thầy, sinh khí. Nói là nói hệ quả thôi, hồi nãy cho điểm rồi phải không? Thôi không cho nữa. Có ai có ý kiến gì thêm không?
[54:45]Mô Phật, bạch à thầy, người giảng sư mà giảng chậm quá thì làm cái sự tiếp thu họ đã nhàm chán đi. Cho cái khả năng họ có thể tiếp thu nhiều mà nghe tới đó đã ít, ớ nó thiếu đi. Tuyệt vời! Trả lời câu đó là khoa học á. Vỗ tay! Hồi nãy cho điểm rồi phải không? Cho điểm rồi tôi không cho nữa, cho nữa cộng vô cái bài làm đó nhiều quá. Nhưng mà câu trả lời đó là chính xác, đúng rồi. Tức là cái khả năng người ta có thể tiếp nhận nhiều nhưng mà mình trao chậm quá giống như người ta cái não không cần phải hoạt động nhiều. Phải không? Là lúc đó nghe mà não không cần phải hoạt động mà thân thì đang ngồi yên.
[55:26]Thân thì không nhúc nhích mà não không hoạt động thì sao? Ngủ. Đó, phải trả lời tới như vậy đó, mình phân tích vấn đề là như vậy. Nên giảng nhanh giảng chậm đều làm người ta ngủ. Ta sẽ ngạc nhiên, nói ồ giảng chậm làm ta ngủ giảng nhanh hào hứng chứ, không có đâu. Giảng nhanh lát mình nói lốp bốp lốp bốp dưới kia từ từ ngáy hết. Vậy cuối cùng ta kết luận là giảng phải? Vừa. Nhưng mà nói vậy cũng không đúng luôn nữa, ờ lạ vậy, ngộ như vậy. Chứ còn giảng vừa cũng sai luôn. Đó, là cái tiết tấu đó, ta để ý là để cái tiết tấu á. Là lúc nhanh, lúc... Dĩ nhiên đừng nhanh quá. Nhanh quá thì chữ này lấp chữ kia, nghe không hết chữ là sai.
[56:10]Mà có những lúc tại sao phải chậm? Khi nào thì ta nói chậm? Khi nào thì ta nói vừa, đừng nói nhanh. Nói nhanh nghe không hết chữ, thường là ta dùng là nói vừa, nói chậm, vừa và chậm. Chớ ít khi dùng tới nhanh. Đổi giữa vừa và chậm, vừa và chậm. Mà khi nào thì ta nói chậm? Đúng, cần nhấn mạnh. Đúng. Khi cần nhấn mạnh, ta phải nói chậm. Mà tại sao ta phải nhấn mạnh? Đúng. Chữ đó nó, thứ nhất là nó lạ, nó có nghĩa mà ít được dùng, mọi người sẽ chưa từng nghe được nhiều, hôm nay bài giảng ta mới nêu cái từ đó ra, nó vẻ hơi mới thì khi nói tới từ đó ta phải nói chậm, rõ để mọi người nhận ra. Thứ nhất, đó là chữ mới.
[57:04]Thứ hai, là chữ đó có cái nghĩa quan trọng nhất trong bài giảng hay là trong câu, ta phải nói rõ, nói chậm. Khi ta nói chậm, ta nhấn mạnh thì chữ đó nó được nó được impress lại, nó được gây cái ấn tượng cho cái người, người nghe. Ví dụ như bây giờ ờ thường thường trong cuộc sống nè, mọi người ít nghe tới chữ "nội tại", à ít nghe tới chữ "nội tại". Khi ta nói tới chữ "nội tại", ta không được nói lướt, ta phải thả từng chữ rõ để mọi người nhận một cái chữ mà họ họ ít được nghe, có thể họ đã nghe rồi nhưng ít quá, thế hôm nay ta nói lại chữ đó, phải nói chậm một chút xíu mọi người nhận ra, cái tiết tấu đổi liền.
[57:45]Và có khi ờ ta phải dừng luôn nữa, dừng để làm chi? Phải sau một cái đoạn mà ta nói cái ý nào nó quá sâu sắc, quá phong phú, ta dừng lại để mọi người thấm cái tư tưởng đó cái đã, rồi mới nói tiếp. Có những lúc phải dừng, có lúc phải nhanh, có lúc phải chậm, mà đừng có nhanh, thường là vừa hơn một chút xíu. Thì ví dụ bây giờ, ta nói cái câu này: Có những cái câu mà cái ý tứ nó phong phú quá thì không được nói nhanh. Ví dụ tôi nói câu này: "Đồng tiền có thể mua được sự phục vụ của người khác nhưng không thể mua được sự trung thành của họ." Cái câu đó trong đó nó gói nhiều triết lý quá phải không?
[58:26]Câu đó mà phân tích rất là nhiều vấn đề. Thì một câu đơn giản mà trong đó ẩn chứa nhiều điều chưa được lý giải, chưa được giải thích, chưa được chứng minh, tức là nó quá phong phú thì mấy câu đó đừng nói nhanh, phải nói chậm để người ta kịp thời người ta nắm cái tư tưởng đó cái đã, rồi sau đó từ từ ta giải thích sau. Nhưng mà khi ta đưa ra một cái đạo lý phong phú, bất ngờ, mới mẻ thì đừng nói nhanh. Hoặc là ví dụ nói rằng cái câu này: "Niềm vui của người này đôi khi trở thành nỗi buồn của người khác." Có không? Trong cuộc sống này có không? Có. Ví dụ trong một ván bài, cái người thắng thì sẽ sẽ mừng và người thua thì sẽ buồn, là vậy.
[59:09]Ở trong một gia đình, người chồng vui với những trò vui trác táng bên ngoài thì người vợ và con sẽ sẽ buồn. Trong cuộc sống như vậy, niềm vui của người này đôi khi trở thành nỗi buồn của người khác. Và vì vậy, cái người đệ tử Phật của ta sống như thế nào để niềm vui của ta cũng sẽ là niềm vui của người khác? Ta không bao giờ đi tìm cái niềm vui của ta mà tạo thành nỗi buồn của người khác hết. Ta chỉ chấp nhận nếu ta vui mà người khác vui thì ta mới vui. Còn ta vui mà người khác buồn, ta nghỉ chơi, không vui. Hoặc là thà người khác vui mà ta thiệt thòi chút chứ không buồn đâu. Khi ta đã hy sinh rồi ta không buồn.
[59:50]Cho người khác vui, hy sinh cho người khác vui, ta không cần thì ta cũng không buồn, nhưng mà ta hy sinh, ta sẽ vui vì người khác vui, chứ không phải vì mình được cái gì. Đạo lý là như vậy, nhưng mà khi nói tới câu đó: "Niềm vui của người này đôi khi trở thành nỗi buồn của người khác", câu đó nó phong phú sâu sắc quá, ta không được nói nhanh. Phải không? Thấy đồng ý không? Ừ. Rồi đôi lúc khi ta giảng ta cũng hỏi. Ừ. Ta hỏi xong rồi ta ngừng chút để chờ câu trả lời. Nhưng không phải lúc nào cũng hỏi.
[1:00:26]Khi nào mà ta được quyền hỏi?
[1:00:35]Quý thầy để ý chỗ này nha. Coi vậy chứ không đơn giản khi mà hỏi á.
[1:00:43]Khi mà tôi giảng, quý thầy có nghe tôi hay hỏi không? Có không? Thường xuyên hỏi. Nhưng mà sẽ có những lúc tuyệt đối không được hỏi. Tại sao?
[1:01:04]Phải để ý điều này nha. Chứ khi mình học trong lớp, mình thấy nghe giáo thọ hay hỏi mốt mình đi giảng đâu cũng hỏi là có chuyện á, có gây lộn á. Tại sao?
[1:01:21]Ai biết?
[1:01:26]À trả lời, đưa micro qua.
[1:01:32]Dạ mô Phật, thưa thầy, khi hay hỏi như vậy thì hãy tạo cái phản cảm đối với người nghe. Giống như ta, ta nghĩ là họ không hiểu những gì mình nói. Phải không? Không phải đâu. Không phải. Tôi hỏi hoài có ai ghét tôi không? Đâu có phản cảm, phản kiếc gì đâu. Thôi ngồi xuống đi. Lý do là: Đối tượng nghe là ai?
[1:01:56]Khi chúng ta giảng đạo lý, ta chỉ được quyền hỏi khi đối tượng nghe ta là những người thân tình và người đó như là học trò. Phải không? Ví dụ như là tôi là giáo thọ, quý thầy là học trò nên tôi hỏi để kích thích cái động não quý thầy cho quý thầy phát triển trí tuệ, hoặc là đối với quý Phật tử cũng vậy. Đối với quý Phật tử thì cũng xem tôi như là là thầy cho nên tôi hỏi được. Mà hỏi quý Phật tử có giận không? Có giận không? Giận nghỉ chơi à. Nhưng ví dụ nhằm cái lúc đó quý thầy thuyết trình trước một cái đại chúng Tăng, các hàng Thượng tọa trong một buổi nói chuyện nào đó quý thầy lên trình bày là không được vừa trình bày cái
[1:02:39]ý tưởng mình vừa hỏi hỏi quý Thượng tọa là không được. Những người đó họ không phải là thính chúng học trò. Họ là khán giả để nghe và họ đánh giá mình, phán đoán mình. Lúc đó không được hỏi. Hỏi là hỗn. Nên không có đơn giản là là lúc nào giảng hỏi hỏi, nó oánh đòn chết á. Rồi chúng ta để ý là hồi nãy mình nói cái chậm để nhấn mạnh, nhưng mà trong một câu nói bình thường ta để ý là vẫn có một vài từ nó quan trọng hơn những từ khác trong một câu á, đúng không? Trong một câu bình thường vậy nó vẫn có một từ, vài từ quan trọng và một vài từ đó được nói với cường độ mạnh hơn một chút để nhấn mạnh.
[1:03:20]Ví dụ bây giờ cái câu thế này: Câu nói là "Trong thẳm sâu, con người ai cũng khát khao điều cao thượng", quý thầy nghĩ nên nhấn mạnh chữ nào? Thẳm sâu, gì nữa? Cao thượng, đúng. Đó mấy cái từ đó nó tạo thành cái ý của cái câu quan trọng. Và câu này: "Nếu con người ta không có cái điều cao thượng để hướng về thì người ta sẽ bị lôi cuốn bởi những cái trò vui thấp hèn của của trần gian". Cái câu đó nên nhấn mạnh chữ nào? Thấp hèn, gì nữa? Điều cao thượng, hướng về, vân vân, đó, đó quý thầy nhận ra vậy. Thì cái câu nói vậy nhưng cũng cho ta thấy: Thì tại sao lúc này xã hội nhiều khi ta thấy đạo đức xuống dốc?
[1:04:10]Cũng chính vì là cái lớp trẻ không có điều cao thượng để hướng về. Khi mà kinh tế thị trường mở ra, người ta thi đua làm giàu và ai giàu được coi là cái người có giá trị. Và người ta chỉ nhắm đồng tiền để người ta tìm tới, người ta không đi tìm tới cái điều cao thượng nữa mà chỉ nhắm tới đồng tiền thì ta biết rằng họ sẽ bị lôi cuốn bởi những cái điều thấp hèn của trần gian này. Nên vì vậy, khi mà kinh tế thị trường mở ra, người ta thi đua nhau làm giàu thì lúc đó cái trách nhiệm của các giảng sư Phật học rất là nặng nề. Quý thầy phải nỗ lực cả cuộc đời của mình đem những điều cao thượng cho mọi người,
[1:04:50]nhất là cho lớp trẻ để kéo họ lại, để quân bình họ lại giữa hai cái cuộc sống: một bên là chạy theo vật chất, tiền bạc và một bên là có cái điều cao thượng để họ hướng về, họ quân bình lại. Có một cái tác nhân bất ngờ đó là hệ thống kỹ thuật khuếch đại âm thanh. Bây giờ khi ta giảng Pháp, ta luôn luôn cần tới một cái micro, cái mixer, cái ampli để khuếch đại cái tín hiệu lên cho lớn và hệ thống loa phát ra bên ngoài. Nên ta không cần phải ráng sức mà ta nói bình thường, mọi người vẫn nghe được. Cái loa truyền tới đâu thì nghe tới đó. Nhưng mà người xưa họ thuyết Pháp rất cực. Các vị mà ngày xưa được gọi là pháp sư khủng khiếp lắm, khủng khiếp.
[1:05:35]Cho nên cái chữ pháp sư được nói đến với đầy cái tấm lòng kính trọng của mọi người, vì không phải ai cũng làm pháp sư được. Ngày xưa đó, một người được gọi là pháp sư á, trước hết người đó phải có nội lực. Đứng nói ở giữa bãi đất trống mênh mông mấy ngàn người phải nghe rõ hết mới được quyền làm pháp sư. Người đó phải thông hiểu giáo lý. Người đó phải có đạo lực, có tu, có nhiếp định, có sở chứng tâm linh mới được làm pháp sư. Khó lắm! Nên hễ nghe nói tới pháp sư rồi là ai cũng kính phục hết, lạy liền, gặp là lạy vì quá giỏi. Thế còn tu mà không đủ lực nói thì cũng không gọi là pháp sư. Có thể người đó tu giỏi, hiểu đạo lý mà không đủ lực để nói
[1:06:17]vang vang ra mọi người nghe cũng không làm pháp sư được. Nên người xưa là họ tập làm pháp sư là phải cả một quy trình là phải tập nội công: hít hơi ém xuống đan điền, họ vận lực, họ chạy, họ nhảy, họ vận lực và bắt đầu họ tập nói, thi đua gào thét vang xa. Tập luyện cực lắm. Đến khi họ bước ra họ đi giảng rồi, ví dụ như giảng trong chùa thì dễ rồi, nó kín, dễ nói vang; có khi phải thuyết pháp ngoài đồng trống, sân trống như vậy mà nói 1.000 người phải nghe được á. Họ tập như vậy. Quý thầy cũng phải tập như vậy, phải có cái có cái lực. Nhưng bây giờ thì chúng ta không cần phải vất vả như vậy vì có hệ thống máy móc.
[1:06:58]Nhưng mà hệ thống máy móc này nó làm cho ta bị lệch cái cảm nhận của ta về tốc độ. Vì tôi cũng bị hoài, rồi bây giờ sau mới có kinh nghiệm. Là nó làm sao? Là ví dụ như khi ta nói với tốc độ đó ta nghĩ là vừa, nhưng không ngờ vô máy làm sao? Nhanh lên liền. Mình bị bị hố liền. Còn khi ta nói cái này à mình nói hơi nhanh chút không sao vì cái lúc này thời gian không còn mà ý còn nhiều quá nên tôi nói vội vội chút, tăng thêm tốc độ chút, nhưng mà qua cái máy nó sẽ làm cho ta cảm nhận nói rất nhanh. Nghe rất khó chịu. Vì vậy là khi mà có sử dụng hệ thống âm thanh này thì ta buộc phải nói mà ta cảm nhận là hơi chậm một chút
[1:07:41]thì cái hệ thống âm thanh sẽ làm thành nghe nó vừa. Quý thầy nhớ điều này chưa? Còn khi ta nói rất chậm thì họ sẽ nghe là chậm rãi. Khi ta nói thấy chậm rãi, mọi người nghe là vừa. Khi ta nói là vừa, mọi người sẽ nghe là nhanh, mà khi ta cảm thấy là nhanh thì mọi người sẽ thấy rằng ta đang nói rất nhanh. Họ không nghe kịp nữa, chữ này lấp qua chữ kia. Mặc dù là nơi micro ta nói phát âm rõ từng chữ, nhưng mà nếu ta cảm nhận là nhanh thì người ngoài sẽ thấy là rất nhanh. Cái máy móc nó lừa ta cái cảm nhận này. Vì vậy quý thầy để ý một chút xíu, bởi vì tôi cũng bị cái này hoài. Bây giờ ta nói qua cái phần luyện tập.
[1:08:24]Ta phải tập luyện cái giọng nói làm sao để đạt được các tiêu chí thế này: Thứ nhất là rõ ràng; thứ hai là khỏe mạnh; thứ ba là có một tiết tấu hợp lý; thứ tư là cái ngữ điệu hay; và cuối cùng là là truyền cảm. Đó là năm cái tiêu chuẩn của giọng nói một giảng sư. Thứ nhất là rõ ràng, là chữ nào ra chữ đó, từ nào ra từ đó. Quý thầy phải tập. Chứ đừng có nói mà nghe lấp lấp chữ này không rõ, chữ kia không rõ là sai lầm. Mình mang tội nữa, mang tội là làm sao? Công mọi người họ đến họ nghe mà mình nói không rõ chữ, làm cho họ nhận sai đạo lý. Ví dụ nói cái chữ không có với có là hai nghĩa ngược nhau,
[1:09:10]mà chữ không mà phát không rõ thành ra họ nghe là có. Cái họ hiểu ngược đạo lý liền, phải không? Phủ định và xác định mà nghe lầm một cái là lật ngược đạo lý 180 độ liền là ta mang tội, ta đã vô tình truyền sai đạo lý cho họ. Nên do đó, nói phải rõ ràng. Cái xác định, phủ định là phải rất là cẩn thận. Mà muốn tập cho rõ ràng thì quý thầy phải tập đọc. Mỗi ngày quý thầy lựa một vài trang nào hay, quý thầy mở máy tập đọc cho thu vào trong máy. Tập nói rõ từng chữ, từng chữ, từng chữ. Rõ từng chữ, từng chữ. Quý thầy bấm nghe lại coi nãy giờ lúc mình đọc mình có hăng say mà chữ nào mình lướt vội qua mà chữ đó nó chưa tròn chữ
[1:09:56]không thì phải sửa lại, rút kinh nghiệm, đọc lại sửa lại. Mỗi ngày quý thầy đều phải đọc như vậy một, hai trang. Ngày nào cũng phải như ngày nấy, không được bỏ. Cho đến khi nào mà trong cuộc sống thường nhật ta nói chuyện bình thường với mọi người mà chữ nào cũng rõ ràng chữ đó là thành công. Nên cái phần mà rõ ràng là phải tập, tập chuyên cần. Chúng ta sẵn chúng ta học kinh, chúng ta lựa bài kinh nào là cần phải học, sẵn vừa học kinh vừa tập đọc, bấm máy đọc thu luôn, như vậy. Đó, ngày nào cũng phải tập. Thứ hai là giọng nói phải khỏe mạnh. Tại vì sao vậy? Tại vì một giọng nói yếu đuối bỗng nhiên không thu hút người nghe.
[1:10:39]Ví dụ như tôi mà nói yếu quá người ta không nghe, xìu xìu nghe chán. Nên phải nói phải rõ. Là mặc dù là tôi là một người rất là rất là ốm yếu, ốm, yếu, xấu, xi cà que, đại khái không có được gì hết, nhưng mà khi giảng thì giọng phải phải khỏe, bắt buộc như vậy. Ngại nhất là gì? Cái người mập bự đô con lên nói giọng xìu xìu là thua. Người đó không làm giảng sư được. Nên quý thầy có thể ốm yếu cũng được, nhưng mà bước lên bục giảng giọng phải chắc, phải khỏe, bắt buộc. Đứng lên mà nghe cái giọng nói mình không mạnh là người ta bỗng nhiên không bị lôi cuốn. Điều này quan trọng lắm nên phải mạnh. Mà muốn mạnh thì phải làm sao?
[1:11:25]Rèn luyện thể lực. Có một số ca sĩ Việt Nam ta ra nước ngoài tập huấn giọng hát á, tưởng họ tập hát không có, họ bắt chạy không. Bắt đầu bắt chạy bộ. Chạy bộ từ từ rồi bỗng nhiên giọng nói sang sảng ra. À nên ta cũng phải tập. Quý thầy phải chịu khó tập luyện khí công, thể dục. Ví dụ cái khí công nguyên phát thục dầu trước nói với thầy chưa kìa? Quý thầy tập cái này nó có cái nội lực tích lũy ở ở cái đan điền của mình làm cho giọng nói mình trầm ấm ha. Là đứng hai chân rộng hơn vai, đứng chống nạnh thế này. À hay tụi con lên biểu diễn. Là ta sẽ đứng à hai chân rộng hơn vai ha, hai tay chống nạnh như thế này, thư giãn toàn thân.
[1:12:06]Khi hít vào là rùng xuống, giữ lưng thẳng nha, nín thở rồi đứng lên. Lên xong ta thở ra, ta đếm một, mà nhớ lưng luôn luôn thẳng nha. Lưng mà nhúc nhích cái là mất khí liền, nó không đắc khí. Rồi cái thứ hai tiếp tục nè, hít vào nó xuống, nín thở đứng lên, thở ra đếm hai. Nghe tim mình bình thường rồi mới tập tiếp cái khác là: hít vào, nín thở đứng lên, đứng xong thở ra đếm ba. Lưng luôn luôn giữ thẳng, ờ vậy đó. Quý thầy tập ban đầu là phải 50 cái một lần, 50 cái một lần, quen rồi từ 100 cái trở lên. Như có ông Phật tử ổng bị tiểu đường, thoái hóa cột sống, thần kinh tọa, ổng tập 300 cái là hết bệnh luôn, không cần uống thuốc.
[1:12:50]Và lúc này ổng tập một lần 800 cái, không ai đánh lại nữa. Ổng xuống tấn hất một cái mình văng liền. Tại vì nó tích lũy được cái lực ở đan điền, có cái nội lực rõ ràng và bắt đầu giọng nói ta sẽ trầm ấm. Trầm ấm nó có cái lực nên lôi cuốn được mọi người, nên giọng nói khỏe. Quý thầy cố gắng tập cái này, tập chạy bộ, tập này tập kia, lao động đồ thêm, nhớ vậy, ừ. Đó là luyện, ừ. Hồi xưa bên gần cái xứ Hy Lạp á, có một cái nhà hùng biện nổi tiếng tên là Démosthène, ổng bị ngọng, ổng bị ngọng, phát âm không rõ ràng. Và ổng biết rằng cái nước bên cạnh là đang xây dựng quân đội để chuẩn bị sang chiếm
[1:13:27]nước ổng, mà cái nước của ổng từ chính quyền cho tới dân mãi vui chơi không để ý. Nên ổng muốn kêu gọi mọi người phải cảnh giác cái hiểm họa ngoại xâm mà ổng lại bị ngọng. Thế là ổng cứ để cái sỏi trên lưỡi ổng tập phát âm. Có cái sỏi mà vẫn phải nói sao cho rõ chữ để chiến thắng với cái ngọng của mình, tội như vậy. Rồi từ từ mà ổng nói được rõ chữ, bỏ cái sỏi ra rồi ổng nói rất rõ. Rồi sau đó ổng luyện cái giọng nói khỏe, ổng mới ra ngoài bờ biển á, lúc đó Biển Địa Trung Hải á, đứng lúc mà trời có sóng to là ổng đứng ổng nói, ổng hét ổng vang để làm sao mà cái người dân làng đi xa xa bên kia dù sóng biển đánh cái ầm mà vẫn nghe tiếng ổng la lên.
[1:14:08]Rồi bắt đầu ổng mới ra chỗ công chúng, những cái thị tứ, công trường ổng đứng ổng thuyết phục mọi người phải cảnh giác trước cái giặc ngoại xâm. Và ổng nói rất là cảm động. Nên trở thành nhà hùng biện nổi tiếng luôn để đời lại đó, tên là Démosthène, ổng cũng phải tập vất vả như vậy. Thì ta cũng vậy, ta cũng vậy, ta cũng phải tập cho khỏe, à tập nói cho rõ. Còn cái tập nói cho được truyền cảm thì sao? Thì đó là kết quả của cả một đời ta sống thương yêu, tử tế với mọi người, chứ cái này không có tập luyện kỹ thuật được, mà phải do cái công đức, do cái lòng từ bi. Còn cái điều khiển được tiết tấu á thì đây là bản
[1:14:45]lĩnh riêng của mỗi giảng sư, không có dạy được. Ta không có một kỹ thuật để dạy à khi này nên nói nhanh, khi này nên nói nói chậm, hoàn toàn không có truyền đạt được, mà đây là cái trí tuệ riêng của mỗi người. Khi ta ứng khẩu ta nói, ta biết lúc đó nên nói nhanh, lúc đó nên nói chậm, là bản lĩnh riêng ta, trí tuệ riêng ta. Và ta cứ giảng nhiều rồi ta sẽ có kinh nghiệm nha. Còn cái ngữ điệu êm ái thì ta đành phải tập hát thôi, tập âm nhạc. Ta phải biết nhạc lý một chút, biết các nốt nhạc, nên sử dụng một nhạc cụ để cho nó chính xác, để mình cảm nhận cái nốt nhạc nó chính xác. Và ta cũng nên tập hát những bài nhạc đạo nha,
[1:15:23]tập hát quen rồi thì tự nhiên ta biết điều chỉnh giọng nói ta nghe nó du dương, êm ái, nó là như vậy. Thì bài tập hôm nay chúng ta sẽ làm thế này: là quý thầy sẽ giảng trong 5 phút đầu một đề tài tự do, 5 phút thôi, vì chưa giảng nhiều. Muốn nói gì đó nói 5 phút, nói gì cho có đạo lý thì nói. Và phần sau đó thì từ 5 tới 10 phút quý thầy tự nhận xét cái giọng của mình. Tự nhận xét cho khách quan á, đừng có khách sáo, tức là cái chỗ nào mình hay mình nói mình hay, chỗ nào còn dở mình nhận ra mình dở. Thì chúng tôi chấm điểm á sẽ chấm cái mà quý thầy đánh giá chính xác. Thấy chúng tôi thấy điểm đó thầy hay
[1:16:06]thì quý thầy cũng nói là chỗ này mình con hay, nói chỗ đó thấy quý thầy còn vướng, còn dở, quý thầy cũng nhận ra chỗ này con còn dở, thì nếu ai nhận xét chính xác thì được điểm cao. Như vậy nha. Thì nói 5 phút thôi, nhưng mà nhận xét về mình thì 5 tới 10 phút, tập như vậy. Thì quý thầy có thể làm đi xóa đi xóa lại lần lần, khi nào mình thấy mình chính xác rồi thì thâu, nộp nha, nộp bằng băng cassette chứ không có bằng giấy viết nữa. Thôi nghỉ ha.
[1:16:55]Ngàn lời yêu thương gửi khắp muôn hành tinh, rộn ràng vui đón bình minh. Người người bên nhau gìn giữ ngôi nhà chung, với muôn cánh tay, tấm lòng.
[1:17:16]Biển cả bao la và núi vươn trời xa, quanh ta non nước đầy hoa.
[1:17:26]Cùng là anh em của Trái Đất đẹp xinh, gắng công đắp xây Thái Bình.
[1:17:36]Dòng lệ tuôn rơi vì tim ai rạn vỡ, lửa đạn điêu tàn khóc than.
[1:17:47]Mẹ nhìn con thơ chìm trong khói mờ, che chở tiếng súng gầm vang. Rồi ngày mai đây lửa khói không còn rơi, hòa bình chan hòa mọi nơi.
[1:18:08]Cuộc đời tình yêu hạnh phúc không tàn vơi, nỗi vui chiếu soi đất trời.
[1:18:31]Ngàn lời
[1:18:49]yêu thương gửi khắp muôn hành tinh, rộn ràng vui đón bình minh.
[1:19:00]Người người bên nhau gìn giữ ngôi nhà chung, với muôn cánh tay, tấm
[1:19:21]lòng. Biển cả
[1:19:27]bao la và núi vươn trời xa, quanh ta non
[1:19:42]nước đầy hoa. Cùng là anh em
[1:19:52]của Trái Đất đẹp xinh, gắng công đắp xây Thái Bình. Dòng lệ
[1:20:02]tuôn rơi vì tim ai rạn vỡ, lửa đạn điêu tàn khóc than.
[1:20:14]Mẹ nhìn con thơ chìm trong khói mờ, che chở tiếng súng gầm vang.
[1:20:31]Rồi ngày mai đây lửa khói không còn rơi, hòa bình chan hòa mọi nơi.
[1:20:49]Cuộc đời tình yêu hạnh phúc không tàn vơi, nỗi vui chiếu soi đất trời.
[1:21:12]Như mây, như gió thênh thang, xin tâm này biết yêu thương mọi loài.
[1:21:25]Tình thương dâng khắp muôn nơi, bao la ngàn chốn, xa xôi vẫn chung.
[1:21:38]Như là một trái tim chung, như chung dòng máu... Như cùng nỗi đau. Thương người nghèo khó lo âu, thương ai chẳng biết tìm sâu đạo mầu.
[1:22:04]Thương loài cầm thú hoang vu, chim bay khắp chốn, sông sâu cá bầy.
[1:22:17]Thương người trong cuộc mộng say, nên bàn tay bỏ, bàn tay níu rồi.
[1:22:30]Thương trong địa ngục đọa đày, từ lâu si ám nên gây tội tình.
[1:22:43]Lòng này thương hết chúng sinh, cho dù kẻ oán người thân cũng đồng.
[1:22:57]Dòng đời đầy những đau buồn, lòng người đầy những ghen hờn đổi thay.
[1:23:10]Một lòng quỳ dưới Phật đài, nguyện người người biết chung xây tâm từ.
[1:23:23]Từ nay cho tận ngàn sau, một con tim nhỏ để yêu quý người.
[1:23:36]Đôi môi xin tặng cho đời ngàn lời trìu mến, vạn lời thân thương.
[1:23:49]Bàn tay nồng ấm làn hương, dựng xây cuộc sống đẹp như thiên đường.
[1:24:02]Đời là một giấc mơ chung, hận thù thì hết, tình thương thì còn.
[1:24:41]Như mây, như gió thênh thang, xin tâm này biết yêu thương mọi loài.
[1:24:54]Tình thương dâng khắp muôn nơi, bao la ngàn chốn xa xôi vạn trùng.
[1:25:07]Như là một trái tim chung, như chung dòng máu, như cùng nỗi đau.
[1:25:20]Thương người nghèo khó lo âu, thương ai chẳng biết tìm sâu đạo mầu.
[1:25:34]Thương loài cầm thú hoang vu, chim bay khắp chốn, sông sâu cá bầy.
[1:25:47]Thương người trong cuộc mộng say, nên bàn tay bỏ, bàn tay níu rồi.
[1:26:00]Thương trong địa ngục đọa đày, từ lâu si ám nên gây tội tình.
[1:26:13]Lòng này thương hết chúng sinh, cho dù kẻ oán người thân cũng đồng.
[1:26:26]Dòng đời đầy những đau buồn, lòng người đầy những ghen hờn đổi thay.
[1:26:39]Một lòng quỳ dưới Phật đài, nguyện người người biết chung xây tâm từ.
[1:26:52]Từ nay cho tận ngàn sau, một con tim nhỏ để yêu quý người.
[1:27:05]Đôi môi xin tặng cho đời ngàn lời trìu mến, vạn lời thân thương.
[1:27:18]Bàn tay nồng ấm làn hương, dựng xây cuộc sống đẹp như thiên đường.
[1:27:31]Đời là một giấc mơ chung, hận thù thì hết, tình thương thì còn.