[0:01]Hôm nay thì chúng ta trao đổi với nhau một cái đề tài đạo lý nho nhỏ là "Ngũ ấm xí thạnh khổ". Đây là một trong tám cái khổ mà Đức Phật đã liệt kê ra.
[0:17]Cái ngũ ấm xí thạnh khổ là một trong tám cái khổ mà Đức Phật liệt kê đối với chúng sinh, mà vì cái ngôn ngữ thời xưa cho nên đến nhiều khi đến bây giờ người ta vẫn không hiểu Đức Phật nói ngũ ấm xí thạnh khổ là cái khổ gì, chẳng hiểu. Nhưng mà thực sự, nếu ta hiểu đúng cái nghĩa mà Phật muốn nói, nó chỉ thế này là: điên loạn là khổ, chỉ vậy thôi. Đức Phật dùng chữ là "ngũ ấm xí thạnh", tức là thân tâm năm ấm con người căng thẳng ra, hoạt động ngoài kiểm soát, là cái khổ. Thì cái mà cả thân tâm mình nó hoạt động căng thẳng ngoài kiểm soát thì bây giờ ta gọi là gì? Ta gọi là gì? Tâm thần đúng không ạ?
[1:01]Hay điên loạn, hay nhẹ là stress, hay là ai nói gọi là trầm cảm. Đó, đại khái là những bệnh về tâm thần kinh cả. Mà cái từ ngày xưa là ngũ ấm. Ngũ ấm tức là sắc thọ tưởng hành thức, là từ thân tới tâm. Xí thạnh là có người các vị dịch là hừng hực, tức là hoạt động mãnh liệt ngoài kiểm soát, ngoài ý muốn của mình và đó là một nỗi khổ lớn. Cái hay của Đức Phật là thế này, Đức Phật nói rằng cái bệnh tâm thần, cái bệnh điên nó không phải chỉ là bệnh của tâm như là các y học thời nay nói. Y học thời nay người ta cho rằng bệnh đó là bệnh của tâm thần, cho nên liệt vào bệnh tâm thần hoặc là bệnh thần kinh, không dính gì với thể chất hết.
[1:46]Nhưng với Đức Phật thì cái bệnh về tâm cũng là bệnh về thân luôn. Vì thân và tâm là một khối liên kết chặt chẽ, không tách ra được. Vì vậy nói là ngũ ấm xí thạnh khổ là bây giờ ta gọi là bệnh điên loạn hay tâm thần, thực sự đó là là bệnh của cả thân và tâm. Rất là đúng như vậy. Và Đức Phật cho đó là cái nỗi khổ. Ở đây có ai có ai điên không ạ? Có ai điên? Vì ta có điên rồi ta mới hiểu cái khổ của người điên.
[2:25]Người điên thì có hai điều: rất khổ mà không biết mình đang điên. Hầu hết là như vậy. Cũng giống như một người say, đi té qua té lại, cái nói: "Anh say rồi, thôi thôi để tôi dìu anh về nhà." "Không, tao không say!" Ví dụ vậy, nhưng mà thực sự là say. Cho nên lạ là những người mà có cái bệnh tâm lý như thế đều không thấy. Cũng giống như một người rất là nóng tính, mà người mà tự nói mình nóng tính được là người có tiến bộ. Còn cái hầu hết mình nói chứ, nói: "Ủa sao nóng tính quá vậy?" Nói: "Tao nóng hồi nào? Thằng nào nói tao nóng đâu, tao đập cho một trận!" Thì câu nói đó lại càng chứng tỏ là rất là nóng tính, nhưng mà lại phủ nhận cái nóng tính của mình.
[3:10]Hầu hết những cái bệnh về tâm lý là ta khó thấy được là như vậy. Hoặc có người mà ta bị một cái nhược điểm, ví dụ như một cái nghiện ngập, biết mình là nghiện nhưng mà ai nói tới cái nghiện thì nói: "Ôi thì sống trên đời có chút đỉnh hưởng thụ mà có gì đâu mà nghiện, phải không?" Nhưng mà sự thật nó là nghiện. Cho nên cũng vậy, cái người bệnh điên họ mất sự kiểm soát và họ khổ. Cái khổ này nè, cái khổ này nó đầu tiên nó không thuộc về sự đánh giá của người ngoài, mà nó thuộc về cái bức bách của tâm hồn. Bức bách của tâm hồn, giống như
[3:53]ví dụ đi thế này, ta đã bị mất ngủ chưa ạ? Có thức qua một đêm bị thức không ngủ được có chưa? Sáng dậy thế nào? Mệt rồi gì nữa? Căng thẳng, phải không ạ? Càu cạu, khó chịu, không thoải mái, rồi bứt rứt, phải không ạ? Mà cái đó mới là một phần triệu của bệnh điên. Nếu cái bức bách đó, cái cái bức bách day dứt sau một đêm không ngủ đó mà ta nhân lên gấp một triệu lần thì ta hình dung ra được cái nỗi khổ của người điên.
[4:32]Có ai hình dung ra được chưa? Cũng không, phải không ạ? Thầy chưa điên... chưa điên nên chưa hiểu được cái khổ của người điên. Bây giờ ở đây có ai bị
[4:43]à suy nhược thần kinh? Từ mất ngủ rồi bắt đầu kéo dài không chữa được nó đến chỗ suy nhược thần kinh, đầu óc lúc nào cũng lải nhải nói, suy nghĩ cái tư tưởng tuôn lên ào ào ào ào, căng thẳng, nè cũng ray rứt căng thẳng. Có ai bị vậy chưa?
[5:04]Thầy nói chuyện điên cho những người tỉnh nghe thiệt là khó nói. Không ai hiểu được cái nỗi khổ của người điên cả. Ví dụ bây giờ à bây giờ ta nhìn đã thấy một người điên chưa ạ? Người đó làm gì? Đi ra ngoài đường, phải không ạ? À nếu mà may thì mặc đồ đẹp đứng quơ quơ như công an phải không ạ, chỉ xe đi qua đi lại và đứng nói gì ngoài đó thì không biết. Đó là người mà điên mà còn chút. Còn có những người điên cởi hết trần chuồng ra, ta có thấy chưa ạ? Thấy rồi hả, rồi có nhìn không?
[5:45]Rồi có những dạng mà họ khi họ điên như vậy, họ bỗng nhiên cái suy nghĩ của họ nó thấp xuống gần như thú, không thích mặc quần áo và thấy cái người khác phái là nhào vào ôm với sự đòi hỏi về tính dục. Ta có thấy chưa ạ? Đó, cái người điên đến mức độ như vậy, nghĩa là họ tụt cái nhân cách họ xuống. Mà cái dấu hiệu của bệnh điên đầu tiên là thế này: mất ngủ. Ai mà bỗng nhiên mất ngủ là ta đang đặt một chân vào cái thế giới của điên loạn. Nhớ như vậy. Mà bệnh nó nhiều không? Cái mất ngủ nhiều không? Nhiều lắm á. Nên thực sự theo thống kê của thế giới, 7 đến 8% dân số đều có vấn đề về tâm thần kinh, chứ không phải là ta lành mạnh thực sự đâu.
[6:32]Nhưng mà vì ta ở mấy ngưỡng thôi, cho nên ta chỉ bị bứt rứt khó ngủ, căng thẳng hơi chóng mặt chút xíu mà nghĩa là mình than ôi sao nhức gáy, nhức đầu, nửa tê nửa đầu, ta chỉ bức bách chút xíu đó thôi. Chứ nếu nhân lên thành một nghìn lần thì ta hiểu được cái nổi điên là như vậy. Cái bức bách của tâm thần khi mà ta bị bệnh là khủng khiếp như địa ngục, như địa ngục. Nên có những người mà tự tử, gia đình không hiểu lý do, bởi vì họ đang bị tâm thần. Nhiều khi nói: "Ủa con tôi thấy nó đang sống bình thường, thì cũng chỉ hơi nó đong đăm, người nó hơi cau cau thôi, bỗng nhiên thắt cổ chết mất, hoặc nhảy xuống sông chết mất,
[7:15]hay là uống thuốc chết mất, không biết." Tìm không ra lý do. Lý do chỉ là vì cái người này kiềm chế quá lâu, chiến đấu với chính mình quá lâu, chiến đấu với cái bức bách của cái cái bộ óc của mình, bộ não mình quá lâu, nó cứ hoạt động sôi trào, không kềm được, đêm thì không ngủ được, rồi tập trung làm việc gì không tập trung được, mà nó cứ ray rứt, rồi tới những cái căng thẳng, những cái phiền muộn vô cớ nổi lên, những tư tưởng gọi là không đâu cứ khởi lên ầm ầm, tức là làm cho mình không được sống là chính mình nữa. Mà cái sự chiến đấu đó vất vả quá, họ họ thắt cổ họ tự tử chết luôn. Mà gia đình không hiểu lý do.
[7:56]Nên nếu người này mà biết rằng mình đã bước vào cái thế giới của bệnh tâm thần mà đi chữa trị thật sự thì có cơ may là không phải tự tử chết. Còn chỉ vì là không biết rằng mình bệnh nên đã tự tử chết. Vì nó căng thẳng, bức bách. Nên ở đây khi thầy giảng tới đoạn này thì thấy mọi người nhìn thầy cứ như người ngoài hành tinh là biết rằng ở đây không ai bị. Mà cái người bị cũng không đến đây ngồi, vì họ bị bức bách thôi thúc, tâm họ không tập trung và cũng không hướng về đạo được, nên giờ này họ đang lang thang ở đâu đó, khổ sở tại một chốn nào, chứ còn những người ngồi đây thường là những người rất là tỉnh.
[8:36]Nên khi ta nói về nỗi khổ của một người bị tâm thần, bị ngũ ấm xí thạnh, ta không hiểu, ta không hiểu. Nên bài giảng này ta sẽ thấy rất là chán, vì giảng cái gì nó không đụng tới mình. Nhưng mà thôi, mọi người cố gắng giùm thầy vì chút xíu nữa là ta sẽ từ từ bước vào cái thế giới nó gần với mình hơn. Cũng giống như bây giờ ta nghe nói là cái cơn bão vừa đi qua tàn phá Philippines, 10.000 người chết, nhà cửa tan hoang, cả một thành phố thành tro, ngồi đây thấy mặt người cũng mọi người tỉnh bơ à. Người rất là an lạc, rất là thanh thản khi nghe chuyện đó. Vì sao vậy? Vì sao? Vì mình không nằm trong đó, mình không ở trong cái thành phố đó.
[9:20]Nếu mình nằm trong cái thành phố mà bị bão thổi qua thì gương mặt của chúng ta làm sao? Căng thẳng phải không ạ, lo toan, tuyệt vọng, khổ đau. Nhưng mà ta chỉ nghe, ta không ở trong nên ta không hiểu được cái nỗi khổ của chúng sinh. Mà đây là chỗ mà ta khác với các bậc Thánh đó. Đây là chỗ ta khác với các bậc Thánh. Các bậc Thánh hiểu được nỗi khổ của chúng sinh như chính mình đau khổ. Đây là cái khác biệt của ta với các bậc Thánh. Là ví dụ à ta ta thấy một người
[9:54]à ví dụ như hôm nào đó ta đi trên đường, ta thấy một người ngồi bên lề đường mặt mày xanh xao, Thì ta cũng không biết là cái gì, người ta thấy ờ có một người có vẻ giống như bệnh bệnh hay hơi đói đói gì đó ngồi bên đường. Không biết cái chuyện gì rồi ta đi luôn. Nhưng nếu là một bậc thánh họ đi ngang họ hiểu liền. Họ hiểu ngay cái người này đang khổ vì cái gì. Có thể là đói mà không đi xin được, không có nhà quen để đến, cứ ngồi bên đường rồi thì thôi tới đâu thì tới chứ đi cũng hết nổi rồi. Mà cái đói, cái mệt nó dằn vặt, nó giày vò cái tâm hồn của mình và cái thân thể của mình. Họ hiểu liền, hiểu và họ tìm cách giúp đỡ.
[10:32]Cho nên cái khác nhau là bậc thánh thông cảm được nỗi khổ của chúng sinh, còn chúng sinh với nhau thì ta không hiểu được nỗi khổ của nhau. Đó là chính vì vậy mà ta không có lòng từ bi, ta ít có chịu làm phúc, ta ít có chịu giúp người mà thường ta chỉ lo cho chính mình là nhiều. Nên vì vậy mà ta sống ích kỷ là thế. Nên khi mà thầy nói một thành phố tan hoang, 10.000 người chết, ta tỉnh. Chứ nếu mà người nào hình dung ra được cái cảnh hoang tàn, thương tâm đó, hiểu được những người đang sống trong vô vọng đó, tức là mình còn sống thì không còn gì để ăn để uống để mặc, mà gia đình hai ba người cái xác chết trôi đâu
[11:14]mất tiêu không thấy, thì ta sẽ hiểu được cái nỗi khổ làm sao? Điên lên được vì khổ, phải không ạ? Nên ở đây ta cũng vậy. Hôm nay ta nói về một đề tài mà ta không có bước trong thế giới đó nên ta rất là thờ ơ và thanh thản. Nhưng mà phải hiểu rằng nó là một trong tám cái khổ mà Đức Phật đã đề ra, nên nó dính líu tới mình đó. Nó đang lẩn quẩn ở chung quanh mình đó và nó đang rình rập cái trong cái cửa ngõ của tâm hồn mình. Đó là nỗi khổ của bệnh về tâm thần kinh. Khi thân tâm bị bức bách tột độ, cái đó khổ khổ lắm chứ không phải đơn giản đâu. Thầy nói nãy giờ thấy khổ chưa? Cũng chưa luôn, chết rồi.
[11:55]Phải thấy khổ rồi thầy mới nói tiếp được. Bây giờ nãy giờ mà thầy nói hoài chưa thấy khổ, thầy không giảng tiếp được. Khổ không? Có.
[12:05]Khổ thiệt không? Khổ thiệt nha. Có người nói chưa nữa. Phải thấy đó nghĩa là ta phải hiểu được cái nỗi khổ của chúng sinh. Nha, phải hiểu được nỗi khổ chúng sinh thì ta mới hiểu bài này. Còn không là thầy đứng đây thầy ngồi hoài, thầy không giảng nữa à. Nên chúng ta là những người lành mạnh, hoặc là nếu mình có bị mất ngủ chút đỉnh, hơi căng thẳng chút đỉnh rồi lại vượt qua. Chứ còn mà cái người mà bước vào thế giới của tâm thần rồi rất là đáng thương vì cái sự bức bách của bộ não là kinh khủng. Ta hiểu như thế này, ví dụ bây giờ ta bị đau răng, nhức răng khổ không ạ? Khổ. Ta bị té gãy luôn cái xương tay khổ không ạ? Khổ lắm á.
[12:48]Nhưng mà những cái đó nó đều là rời xa cái bộ thần kinh trung ương của mình, cho nên cái đau nó cũng như cái đau bên ngoài. Ví dụ như mình té, thậm chí mình bị xe cán gãy luôn cái chân đi. Coi vậy chứ vẫn là cái đau ở bên ngoài. Nhưng mà còn cái khổ mà nó vô trong hệ thống thần kinh trung ương á, nó đánh phá trong đó đó, cả cái hệ thống thần kinh trung ương mình nó nó căng thẳng, bức bách, nó rối loạn, nó hư tổn hết thì cái khổ đó mới là khủng khiếp, nhớ như vậy nha. Cái khổ của cái chân bị gãy không ăn thua gì với cái cái khổ mà bộ não bị hư. Cái đó mới khủng khiếp. Nãy giờ thầy ví dụ quá chừng rồi mà không biết có hiểu được chút nào không?
[13:27]Ráng hiểu giùm thầy nha. Giờ không hiểu cũng nói trong bụng nè, điên khổ lắm, điên khổ lắm, nha. Nói như vậy để thầy mới mới nói tiếp được, đó. Thì khi Đức Phật nói về tám cái loại khổ của chúng sinh, bao vây chúng sinh, bức ngặt chúng sinh thì cái khổ cuối cùng là ngũ ấm xí thạnh khổ, là thần kinh bức bách là một loại khổ mà xưa nay mấy ngàn năm không ai hiểu. Tại vì cái người mà hiểu được nỗi khổ này thì người không nói được nữa, bắt đầu nói bậy, không ai nghe. Còn cái người mà có thể nói rành mạch mọi điều thì không hiểu cái ngũ ấm xí thạnh khổ là gì, vì nó là điên. Còn người điên hiểu được nỗi khổ này thì nói không ai nghe hết.
[14:09]Đây, nên cái ngũ ấm xí thạnh khổ này là một bí mật trong giáo lý của Đức Phật. Nên ngày hôm nay, thầy cố gắng phanh phui cái bí mật này ra cho những người tỉnh nghe, những người không bị trong cái khổ đó mà phải hiểu được cái khổ này. Đó. Rồi lát nữa mới nói tiếp. Cũng giống như bây giờ ta thấy một người thất tình đau khổ, là lại: "Thưa thầy, con thương người đó, con yêu người đó, mà người đó không yêu con, người đó đi yêu người khác. Con ngày nhớ đêm nhung, rồi ăn không được, ngủ không được, cái gì cũng thấy người đó." Có ai mình nghe nói như vậy chưa nhỉ? Có nghe nói vậy chưa? Có nghe nói vậy rồi.
[14:48]Mình có thấy tội nghiệp người ta không? Thấy tội nghiệp, nhưng mình hiểu không? Không, không hiểu. Tại mình không không thất tình như vậy. Không tương tư, không thất tình như vậy nên mình không cảm nhận hết được cái cái nỗi khổ của người thất tình. Còn nếu mà chính mình thất tình thì sao? Ngon lành, biết liền, ha. Ở đây có ai bị vậy chưa cả? Cũng có chứ hả? Không có. Nãy giờ ta nói về cái nỗi khổ của cái cái thân tâm điên loạn, nói cho những người không hề bị, thôi thì thôi cố gắng nha, hình dung tưởng tượng mà thương họ. Thương họ, tội nghiệp lắm, bức bách nên họ la họ hét, họ chửi họ mắng, họ có những cái điều mà
[15:29]không có có một nhân cách bình thường như con người, ta hãy thông cảm. Bởi vì cái đầu họ bị tấn công ngay, họ tấn công vào trong hệ thống não trung ương của họ. Đó. Còn ta có cảm, thương hàn, ta có bệnh sốt hay là thậm chí té gãy tay gãy chân vẫn chỉ là bên ngoài, còn họ bị đánh vào hệ thống thần kinh trung ương nên cái khổ họ gấp ta cả ngàn lần, cả triệu lần, rất là đáng thương. Nhớ giùm thầy điều đó. Đó là phần đầu để thầy nói về cái khổ mà không ai hiểu. Bây giờ nói qua phần thứ hai. Nếu là điên là khổ thì ngược lại với điên là gì?
[16:13]Tỉnh hả? Có phải là ngược lại với điên là giống như chúng ta đây không? Xin thưa không. Ta là ở giữa cái điên và cái trạng thái ngược với điên nha. Trạng thái ngược với điên là trạng thái gì?
[16:35]Điên là khổ rồi, có một trạng thái ở giữa và có một trạng thái là ở bên kia đối lập lại với cái điên. Đó là trạng thái gì?
[16:48]Đó là trạng thái tâm hồn yên tĩnh. Tâm hồn yên tĩnh ở trong định, trong thiền định nha. Đó là trạng thái ngược lại với cái điên. Còn ta là ở đâu? Ta ở giữa, nên ta chưa điên và cũng chưa chưa tỉnh, chưa tỉnh nha. Nên nãy giờ nhiều người tự nhận mình là tỉnh thì hơi là hơi oan cho mình đấy nha, mình chưa hề tỉnh. Bởi vậy các vị Bồ Tát mới nói thế này, nói: "Kính bạch Đức Thế Tôn, xin vì lòng lân mẫn thương các chúng sinh đang điên đảo này mà chỉ bày pháp môn tu hành." Trong kinh á Bồ Tát nói với Phật như vậy. Là như vậy cái mà ta thấy ta đang tỉnh thì các vị Bồ Tát thấy mình sao? Điên đảo. À! Thì ra là với con mắt của Bồ Tát thấy mình là điên đảo,
[17:40]nhưng với con mắt của mình thì mình thấy mình sao? Tỉnh, ngon lành, còn cái người ở đằng kia mới là điên phải không? Cái người đứng ngoài đường đi la oác oác ngoài đó mới là điên, còn mình là tỉnh, nhưng mà Bồ Tát thì thấy mình là điên, điên đảo. Thì thôi, thầy trung dung lại, thầy không phải là Bồ Tát cho nên thầy không dám nói những người ở đây điên đảo, vì thầy cũng giống như mọi người ở đây mà. Thầy là nói ở đây chúng ta đang ở trong trạng thái ở giữa, giữa cái điên và giữa cái cái tỉnh của Bồ Tát, của một bậc thánh. Cái tỉnh của một bậc thánh là tâm hồn yên tĩnh trong thiền định, tâm thanh tịnh, sáng suốt và không có vọng động. Đó.
[18:21]Còn bên kia điên là thân tâm bức bách, tư tưởng cuồng loạn tuôn chảy, không cách nào kiềm chế lại được. Và cái bức bách đó nó gây nên một cảm thọ ray rứt, khổ sở,
[18:35]không biết dùng lời nào để nói. Còn chúng ta là ở những người ở đúng ở giữa, có thể tìm được cái tỉnh, cái sáng suốt, thanh tịnh như một bậc thánh, và cũng có thể rơi vào rơi vào cái điên loạn như những người bị tâm thần kia. Và như vậy mình mừng chưa? Mừng chưa? Chưa đâu, mình đang lơ lửng ở giữa không biết bên nào kéo mình nè, ha, không biết bên nào kéo mình. Mà nếu ta biết đi chùa nghe Pháp, tu tập, làm phúc thì đang đi về hướng nào? Đi về cái hướng tỉnh của thánh nha. Đó, là ta rời xa dần xa dần cái đau khổ của sự điên loạn. Còn nếu ta không biết tu tập, không biết đi chùa, làm phúc, ngồi thiền, mà cứ sống bừa theo cuộc đời,
[19:24]người ta sân si mình cũng sân si, người ta hơn thua mình cũng hơn thua, người ta ganh tị mình cũng ganh tị, thì sao? Từ từ mình trôi về trôi tuột về cái phía cái điên loạn. Mà người điên loạn chết rồi đi đâu?
[19:40]Có thể địa ngục, nhưng mà gần nhất là gì? Là súc sinh. Nhớ như vậy. Súc sinh, có những con vật ứng xử rất kỳ lạ, là thường là người điên đầu thai thành, rất là tội. Nên cái trạng thái trước khi ta chết là báo cái cõi giới mà ta sẽ sinh về. Nếu mà người trước khi chết là một người sáng suốt, thanh tịnh, đẹp đẽ thì cái thế giới họ sinh về thường là thế giới của cõi trời, rất là đẹp. Còn nếu trước khi ta chết mà ta day dứt, khổ đau, tâm hồn mình thì hẹp hòi, suy nghĩ bậy, mà mặt thì xấu đi thì ta sinh về một nơi bần tiện, hèn hạ, nhà nghèo, đói hoặc là sinh làm súc sinh luôn, cái đó. Cái trạng thái trước khi ta chết báo hiệu cõi ta sinh về là vậy.
[20:32]Nên ta ráng tu thế nào mà trước khi chết người nào người nấy được gương mặt rạng rỡ, đẹp đẽ, tâm hồn mình trong sáng, thanh tịnh thì cái cõi mình đi về là cõi cao, cõi ở trên, nhớ như vậy. Cho nên cứ muốn biết mình tu khá hay không, nữa sinh về nơi đâu thì cứ khoảng ba tháng mình lại xem gương một lần. Coi coi ba tháng này đã đẹp hơn ba tháng trước chưa nha. Mà lâu lâu mình hỏi khéo người khác: "Sao lúc này tui thấy tui xấu quá à?", mình hỏi dò thử, giả bộ vậy đó. Thấy người ta khen: "Không, không lúc này chị đẹp hơn hồi xưa", tức là mình tu tiến nha. Còn mình nói mình giả bộ nói: "Sao lúc này tui thấy tui xấu quá", người kia người ta nói:
[21:13]"Ờ ờ, lúc này mặt chị làm sao á, nám nám rồi coi kỳ quá" là biết mình tu bị tuột dốc rồi nha, là ít đi chùa, nghe Pháp, ít có tinh tấn, ít có làm phúc, đó là biết mà lo mà ráng mà là cố gắng trở lại, vậy đó. Thì bây giờ cái trạng thái vậy, điên loạn là khổ, tĩnh của bậc Thánh là là hạnh phúc, phải không ạ? Ngược lại mà. Điên là khổ thì tĩnh là hạnh phúc. Mà tĩnh của bậc Thánh này nha, chứ không phải của mình. Mình là ở giữa điên và tĩnh. Vậy mình đã hạnh phúc chưa? Chưa, đúng. Nói câu đó là hoàn toàn chính xác. Ta lơ lửng ở giữa, ta không khổ như người điên, nhưng ta chưa hề đạt được cái hạnh phúc của một bậc Thánh.
[21:57]Và ta có muốn hạnh phúc không? Muốn, ai cũng muốn cả. Và động cơ để ta sống trên đời này là đi tìm hạnh phúc. Mà động cơ đó chính đáng không? Chính đáng vì đó là quyền của con người và đó là bản năng ngầm ở trong cơ thể. Ai cũng muốn sống để tìm hạnh phúc, đó là quyền của con người. À nhưng nhưng nhưng một điều là ta ta định nghĩa nhầm hạnh phúc, ta đi tìm cái gọi là hạnh phúc nó sai. Cho nên ta càng lúc càng vướng vào những khổ đau, cái hệ lụy, phiền não và lầm lỗi vì ta định nghĩa sai về hạnh phúc. Tiếc là như vậy, chớ ai cũng cần hạnh phúc. Nhưng mà nếu ta định nghĩa đúng về hạnh phúc thì ta càng đi chừng nào thì càng
[22:50]gần đến những bậc Thánh chừng nấy, đi về phía những bậc Thánh và càng lúc ta càng tỉnh dần tỉnh dần, đạt được sự sáng suốt dần như những bậc Thánh. Nhưng chỉ vì ta định nghĩa sai về hạnh phúc, cho nên ta tưởng là ta tránh xa được cái người điên để đi tìm cái hạnh phúc như bậc Thánh, nhưng vì định nghĩa nhầm ta lạc lối, và sao? Cuối cùng quay lại khổ đau. Cái hôm nay chúng ta muốn nói với nhau là ta định nghĩa nhầm về hạnh phúc, ta đi nhầm đường hạnh phúc. Những cái hạnh phúc mà ta tưởng là hạnh phúc thì thực sự không phải là không phải là hạnh phúc. Hạnh phúc là gì? Đa phần ta cứ tưởng rằng hạnh phúc là cái cảm giác sung sướng.
[23:39]Đa phần ta hiểu như vậy. Ví dụ như bây giờ
[23:44]một cái người vậy đó, ở đâu có một người có một người luật sư đến gặp ta bất ngờ, nói: "Thưa bà, bà có phải tên là Trần Thị Mỹ Ngọc không?", nói: "Dạ phải. Đúng vậy". "Bà có phải chứng minh nhân dân của bà là số đó không?", "Dạ đúng vậy ạ". "Tôi báo cho bà một tin
[24:07]buồn và một tin vui. Mà muốn nghe cái nào trước?", nói: "Thôi cứ nghe tin buồn trước, đối diện". Nói: "Báo cho bà biết rằng cái người bác của bà tên đó họ đó vừa mất". Cái mình nghe mình xỉu xỉu. Nói: "Nhưng tin vui là gì?", "Bà di chúc để lại phân nửa cái gia tài của bà cho bà, gồm tổng số tiền là 52 tỷ đồng". Cái mình té xỉu liền. Bà bác chết thì mình không xỉu, nhưng mà để lại cái gia tài mình té xỉu liền. Vì sao? Vì quá hạnh phúc, phải không ạ? Quá hạnh phúc. Cái nỗi đau kia thì không xỉu, buồn buồn chút xíu thôi, bả chết thì nghe bả chết hơi sững sờ, nhưng mà không ngờ là lại có một cái di chúc kỳ lạ mà để
[24:46]lại cái cái cái tài sản như vậy, thì ông luật sư ổng theo đúng cái
[24:53]cái chức năng của ổng quản lý tài sản và chuyển giao tài sản, ổng tìm mình để ổng giao lại. Lúc đó mình cảm giác làm sao ạ? Đâu nói nhỏ nhỏ thầy nghe. Quá sung sướng phải không ạ? Và cái sung sướng của một cái tài sản đến bất ngờ mà không đổ một giọt mồ hôi. Cái đó nói làm sao? Hạnh phúc khiếp lắm, phải không ạ? Hạnh phúc mà cũng phí.
[25:16]Hoặc là ta cũng đi thi như các bạn, rồi cũng làm bài, mà bữa không biết bữa đó nhờ ta có niệm Phật rồi gì đó thầy không biết, bỗng nhiên làm bài suôn sẻ tới chừng đậu điểm cao nhất, trở thành thủ khoa. Cái cảm giác đó thế nào ạ? Sung sướng lắm, phải không ạ? Sung sướng lắm. Hoặc là ta thấy chúng bạn đứa nào nấy nó cũng có chiếc xe mà phân khối lớn à xe tay ga phân khối lớn mà hàng hiệu. Thì ta về ta mới than với bố mình, nói: "Con thấy bạn con đi xe đó đẹp quá", mình than than thôi chứ không hy vọng. Không ngờ ổng bố ổng trúng mánh đâu không biết ổng có số tiền to, ổng nói: "Bố mua cho con ngay". Thì lúc đó cảm giác mình sao ạ?
[25:58]Sung sướng vô cùng, đúng không ạ? Thì suốt cuộc đời ta ta cứ nghĩ những cái đó là cái cảm giác sung sướng đó là hạnh phúc. Hoặc là khi bất chợt trên đời, đây thầy kể chuyện hồi trẻ thôi, bất chợt rồi mình gặp một cái người có cái ngoại hình đẹp, ngoại hình đẹp, họ có vẻ
[26:19]đàng hoàng, à biết đối xử lịch sự, hỏi ra gia cảnh cũng khá giả, lòng mình cũng sao?
[26:29]Mình cũng xốn xang, à và mình cũng
[26:34]tìm cách tiếp cận khéo léo. Mà bất ngờ nhất mình chưa kịp làm gì thì người đó lại nói yêu mình trước thì làm sao ạ? Quá sung sướng phải không ạ? Đó, cái hồi lúc trẻ là vậy. Còn già chuyện nó qua rồi thấy sợ rồi phải không ạ? Già nghe ớn rồi. Nhưng mà trẻ như vậy là làm sao? Hạnh phúc. Bắt đầu ban đêm ngày cứ nhắn tin cho nhau phải không ạ? Nhắn tin: "Em nhớ anh quá, anh nhớ em quá" này vân vân. Rồi chàng mới nói với nàng câu này: "À anh là người không có một cái khuyết điểm nào. Nghĩa là anh không hút thuốc, không uống rượu, không cờ bạc, không trai gái, không nghiện ngập. Sống anh biết rất là lịch sự, anh biết đối nhân xử thế.
[27:14]Thế là gia đình anh đâu đó đàng hoàng. Nhưng mà anh chỉ có một khuyết điểm nhỏ mong em thông cảm". Người mới nói: "Nếu với một con người hoàn hảo như anh như vậy thì một khuyết điểm nhỏ không đáng. Nhưng mà đó là khuyết điểm gì?", "Anh chỉ có cái tật là nói dối hơi khoe thôi chứ không có gì hết".
[27:36]Như vậy sung sướng không ạ?
[27:44]Thì những cái đó đó ta gọi là hạnh phúc, hạnh phúc trong tình yêu, hạnh phúc trong tài sản, rồi hạnh phúc trong a trong địa vị. À ví dụ như người ta lên được một cái chức gì đó và người ta cảm thấy thấy hạnh phúc. Đó, suốt đời ta đi tìm những cái cái cảm giác đó, hạnh phúc. Mặc được bộ đồ đẹp để đi khoe, ở trong chỗ đông người được một lời khen, vân vân. Những cái đó là nó gây cho ta cái cảm thọ cái cảm giác sung sướng và ta nghĩ đó là hạnh phúc. Ta định nghĩa đó là hạnh phúc, ta định nghĩa nhầm. Chính vì ta định nghĩa nhầm, không biết bao nhiêu là hệ lụy xảy ra và kéo cuộc đời ta đi vào trầm luân đau khổ luôn vì cái định nghĩa nhầm này.
[28:30]Cái tưởng cái cảm giác á, cái cảm giác sung sướng khi mà được tình, được tiền, được khen, được địa vị rồi vân vân cái nọ đó, cái cảm giác đó đó ta tưởng là hạnh phúc, ta đi tìm nó. Và để để được những điều đó thì sao?
[28:50]Thực sự là cái giá phải trả lớn lắm chứ không phải dễ. Cái giá để trả cho những cảm thọ đó lớn lắm. Và cái đặc biệt nó thế này, cái cảm thọ hạnh phúc á nó có một cái nhược điểm là nó duy trì lâu thì nó xuất hiện một trạng thái gọi là nhàm chán, nhàm chán và đòi hỏi phải tăng liều lượng giống như ma túy vậy. Ví dụ thế này, ví dụ như à có một ông chồng ổng nịnh vợ, mỗi ngày gặp vợ ổng đều nói một câu thế này: "Em đẹp nhất trên đời, anh yêu em nhất trên đời". Không biết giờ này còn ông chồng nào nói câu này nữa với vợ nữa không kìa? Không hả? Vậy đàn ông đâu hết rồi? Chết hết rồi hả? Ngày nào ổng cũng nói một câu như vậy:
[29:40]"Em đẹp nhất trên đời, anh yêu em nhất trên đời". Thế là vợ làm sao, cảm giác vợ làm sao? Lên mây phải không ạ? Đúng ngày nào đúng giờ đó ổng đều nói câu đó hết thì qua 3 năm thì thì sao? Cảm giác đó làm sao? Nhàm, hết, hết tác dụng, nó không gây một cái cảm thọ sung sướng lên nữa. Mà bắt đầu nói: "3 năm rồi nhàm quá, anh làm cái gì mới mới đi, anh nói thêm câu gì nó hay hơn câu đó nữa". Thì ổng phải ngồi ổng phải chế ra được thêm ba bốn câu nữa nha: "Em là đẹp nhất trên đời, nghĩa là hoa còn phải ghen vì em hả, gió phải hờn vì em", đại khái nói thêm ba bốn câu mình mới tăng thêm được cái xuất hiện cái cảm giác, chứ còn cái câu cũ nó nhàm.
[30:19]Cho nên ta thấy là cái cảm thọ trên đời vì kéo dài nó bị nhàm và phải tăng liều lượng, cho nên nó không phải hạnh phúc, nó không phải là hạnh phúc thật sự. Không phải hạnh phúc.
[30:33]Cái giá mà để có được cái cảm thọ đó là cái công sức rất là nhiều, liều lĩnh rất là nhiều và tội lỗi cũng không ít trong đó.
[30:46]Nói ví dụ như là vì một người làm giàu bằng cái công sức của mình không có làm điều gì sai trái, thì cái đó là ở đâu ra?
[30:58]Nó do thứ nhất, trong kiếp quá khứ, người này đã từng tốn nhiều công sức làm, làm phúc bố thí cúng dường gì đó. Cái thứ hai là trong kiếp hiện tại, họ phải nỗ lực mà, mà làm lụng, làm ăn, nên cái công sức làm lụng làm ăn trong hiện tại kết hợp với cái phúc của quá khứ, bây giờ họ thành tựu được cái giàu sang. Đó là cái cái quy luật, nghĩa là để có được cái giàu sang mà họ có cái cảm giác gọi là sung sướng, an nhàn á thì họ phải kết hợp với hai điều: một, cực trong kiếp quá khứ; và hai là cái cực trong kiếp hiện tại, ai cũng vậy hết, chứ không phải ngồi không mà tự nhiên tiền nó tới. Ví dụ như trong các Phật tử ta đây vậy, có những người lớn tuổi đi qua một
[31:44]cuộc đời, bây giờ đời sống bắt đầu an nhàn, có nhà có cửa, đúng không ạ? Có vàng cất ở đâu đó trong tủ, đúng không ạ? Cũng giữ được một số vàng chứ đâu phải là không, phải không ạ? Có không? Có phải không, cho thầy địa chỉ đi, tới thăm nha. Đại khái. Tức là, như vậy là ngày hôm nay khi ta lớn tuổi qua một cuộc đời, ta thấy mình cũng có tài sản, có nhà có cửa, thì nhìn lại cuộc đời có cực không ạ? Cực không? Vất vả sao không có. Và cái vất vả kiếp này nó phải kết hợp với cái vất vả kiếp trước là phải làm phúc, phải bố thí cúng dường, phải sống tốt. Chứ nếu mà đời trước ta sống ích kỷ, hẹp hòi thì đời này dù có cực khổ vẫn sao?
[32:24]Vẫn không, không giàu được. Nó phải cả hai. Cho nên cái cảm thọ mà ta tìm thấy được là nó phải tốn nhiều công sức. Thứ hai là nhiều khi là tội lỗi. Ví dụ cái người đó cái phước tự nhiên không đưa đến tài sản đó được, nhưng mà bằng một cái liều lĩnh và tội lỗi chiếm đoạt của người khác, mưu mô, lập mưu để rồi sang đoạt tài sản người khác về phía mình mà người ta không cãi được, không kiện được, thì cái đó là gì? Cũng được cái cảm giác mình có tiền đó, sung sướng đó, nhưng mà sao? Nó đánh đổi bằng tội lỗi. Và cái tội lỗi thì sao? Phải trả giá, trả giá. Có một lần thì thầy gặp một cái người này cũng là vừa kinh
[33:08]doanh vừa vừa làm việc trong lĩnh vực nghệ thuật, thì một đạo diễn á, cái người này nói với thầy thế này: nói con là lúc nào cũng suy nghĩ về cái phương pháp làm giàu, mà hễ làm giàu nghĩa là gì? Tức là lấy được nhiều tiền của người khác về túi mình. Câu định nghĩa này không có sai. Tức là tiền bây giờ nó trôi nổi ở trong người này người kia, ở trong tủ người này trong túi người kia, mà cái người làm giàu giỏi là người lấy được cái tiền chạy về về túi mình. Nhưng mà lấy bằng cách nào? Nếu mà lấy mà một cách xứng đáng người ta vui vẻ mà người ta đưa cho mình á, thì mình phải đổi lại bằng cái gì?
[33:45]Bằng biết bao nhiêu điều làm hài lòng người khác, phải không ạ? Bằng công cán, bằng tài sản đổi lại mới lấy tiền về, còn nếu không phải đổi lại một cách hợp pháp thì là cái gì? Đều là mưu mô thủ đoạn, tức là tội lỗi cả. Thì ta mới được cái tài sản mà mới được cái cảm giác là mình, mình hạnh phúc. Nên vì vậy, con người ta định nghĩa nhầm cái hạnh phúc, tưởng hạnh phúc là cái cảm giác sung sướng khi có tiền, có tình, có danh vọng địa vị, có lời khen tiếng chê vân vân. Tưởng đó là hạnh phúc nên cứ đi theo nó, trôi lăn theo nó, lao đầu về nó, cả một đời trả giá, cực khổ kiếp này sang sang kiếp kia, vậy.
[34:25]Bây giờ khi ta theo Phật, ta mới hiểu một điều thế này: là hạnh phúc không phải là những thứ vô thường đó, những cái tạm bợ, giả dối đó. Hạnh phúc là cái gì? Là cái tâm hồn yên tĩnh như một bậc thánh. Cái đó mới thật sự là hạnh phúc. Mà dễ hiểu điều đó không? Không. Bây giờ kêu một người bình thường ở ngoài đường ta kêu lại, ta dừng lại, nói tôi nói cho anh biết nha, à là cái hạnh phúc là tâm hồn yên tĩnh, thì họ nghĩ sao về mình? Họ đang nghĩ mình lại là điên. Trong khi mình thì nói họ nha: anh đừng có mà điên đảo chạy theo thế gian thấy không? Hạnh phúc chính là tâm hồn yên tĩnh, thì họ lại nhìn mình họ ngỡ ngàng, họ nghĩ rằng mình mình điên, nó lạ vậy.
[35:10]Cho nên cái hạnh phúc của bậc thánh, cái tĩnh của bậc thánh, không phải ai cũng hiểu. Phải là những người rất là có thiện căn, rất có trí tuệ, rất có đạo đức mới cảm nhận được điều này. Hồi nãy thầy vừa nói cái khổ đau của người điên phải không ạ? Bây giờ thầy nói là cái hạnh phúc tột cùng của bậc thánh, vậy mình hiểu được không? Cũng không hiểu được, nhưng mà khi thầy nói, mọi người lại có vẻ làm sao? Chăm chú phải không, có vẻ hứng thú, có vẻ hướng về, đúng không ạ? Vì sao vậy? Vì sao vậy? Vì mình có thiện căn tu hành. Vì mình có thiện căn tu hành, tức là mình có cái chủng tử của bậc thánh nằm đâu trong tim á, nó rớt đâu trong đó đó,
[35:57]nên bây giờ thầy mới nói rằng là cái hạnh phúc thật sự không phải là những cảm giác cảm thọ tạm bợ của tình, tiền, danh vọng nữa, mà cái hạnh phúc thật sự chính là tâm hồn yên tĩnh. Mình nghe bỗng nhiên mình tin, mình thấy điều này có lý á, chấp nhận, đúng, phải không ạ? Cũng có nhiều người trông ngơ ngơ không biết có hiểu không biết. Không, à mà thầy hỏi lại nha, mấy người vỗ tay. Nói lại: cái hạnh phúc không phải là những cảm giác tạm bợ, thoáng qua khi mà ta có được tình, tiền, danh vọng, địa vị của thế gian, mà hạnh phúc thật sự như bậc thánh chính là tâm hồn cực kỳ yên tĩnh. Thì nói vậy ta hình dung ra được phần nào không? Được phải không? Nó nó khác nhe.
[36:39]Là trong khi ta ra ngoài đường ta nói câu này ngoài kia họ không hiểu, mà ở đây ta nghe ta hiểu bởi vì ta có gì? Ta có cái chủng tử của thánh nằm ngầm ngầm ở trong tâm á chứ không phải là thường đâu, không phải là thường. Nhưng mà cái chủng tử đó chưa đủ nhân duyên để ta đạt được mức độ của một bậc thánh thật sự, nhưng đã có cái chủng tử ngầm ngầm đó rồi, nên ta mới nghe cái câu nói rằng cái tâm hồn yên tĩnh chính là hạnh phúc mà ta chấp nhận. Mà ta chấp nhận được câu này rồi thì người này là con Phật đi đúng theo con đường của Phật rồi. Còn nếu nghe câu này mà không hiểu nữa thì thì ta chưa phải là con của Phật.
[37:18]Cái mốc nằm ở chỗ này, cái mốc nằm ở chỗ này: cái tâm hồn yên tĩnh là hạnh phúc. Chỗ này ít ai hiểu được. Ta cứ tưởng hạnh phúc là cái gì phải rộn ràng, phải không? Phải là cảm giác rộn ràng, xúc động, sung sướng gì đó, những cái cảm giác đó ta mới tưởng nó là hạnh phúc. Còn nghĩ tâm hồn yên tĩnh ta cứ nghĩ là hư vô trống vắng, ta cứ nghĩ ồ cái tâm hồn yên tĩnh là hư vô trống vắng có gì mà hạnh phúc, nhưng không phải. Nếu ai mà ngồi thiền mà được cái hư vô trống vắng rồi mới biết rằng đó mới là hạnh phúc chân thật mà mọi điều trên trần gian này không so sánh được. Nhưng mà vì ta chưa được nên ta chỉ tin thôi.
[37:59]Ta chỉ tin bậc thánh nói như vậy chắc có á, nên ta tin mà ta tu theo, mà cái người mà tin tu theo đã là công đức rất là lớn. Cho nên trong kinh của Đại Thừa ta hay nghe câu đó là vậy đó, nói: người nào mà tin được kinh này công đức vô lượng, là các kinh họ không nói dối đâu. Những bản kinh đó không nói dối. Cũng giống như bây giờ thầy nói vậy, thầy nói rằng: người nào mà tin được rằng tâm hồn yên tĩnh là hạnh phúc thật sự thì người này công đức rất là lớn, thầy không nói dối đâu. Vì tin được câu này là mình có chủng tử của thánh nằm ở trong tâm rồi. Chỉ có cái là phải làm sao? Phải gieo, phải trồng, phải tưới,
[38:35]phải tắm ha, phải tu hành thì cái hạt giống mới nảy nở lên để một ngày nào đó ta thật sự trở thành một bậc thánh, còn bây giờ mới là chủng tử thôi, tức là nghe nói rằng tâm hồn yên tĩnh là hạnh phúc. Ta hình dung chưa ra nên phải người nào ráng tu mới ra vậy. Bây giờ ta có muốn tâm hồn mình yên tĩnh không? Muốn không? Và được không? Không. Khó lắm, đúng vậy. Vì sao vậy? Bởi vì tâm ta không theo ý ta muốn, đúng không ạ? Tâm ta không theo ý ta muốn. Khi mà nói rằng tâm hồn yên tĩnh là hạnh phúc, hầu hết mọi người ở đây tin và chấp nhận vì những người đã về đây nghe pháp rồi là ta đều có cái căn lành rồi, nên ta chấp nhận hết rồi.
[39:23]Nhưng bây giờ muốn, ta muốn tâm hồn ta yên tĩnh thì nó làm sao? Không chịu yên tĩnh. Vấn đề lớn là ở chỗ này: từ cái ta muốn mà để cho tới đạt được cái sự yên tĩnh là khoảng cách lớn quá, rất lớn quá. Thế nên để mà ta đạt được tâm hồn yên tĩnh thì phải làm sao? Ta phải tu đúng phương pháp. Tu đúng phương pháp mà nhất là ngồi thiền. Thì hôm nay không phải là lúc mà để thầy nói về phương pháp ngồi thiền. Tuy nhiên tháng sau thầy dời cái khóa Thiền Di Đà về đây nha, dời về đây ta sẽ tu. Dời khóa thiền về đây cho mọi người tu cho gần một chút, về. Thì ngày nào đó thì để hỏi hỏi Ban điều hành đạo tràng đó là biết nha,
[40:11]ta sẽ về đây ta tu, tu trong nhà tổ này với trong cái thư viện này đều... Thì phải tu thiền, mà tu thiền bao lâu thì tâm ta sẽ yên tĩnh? Ta tu khoảng mấy tháng thì tâm mình được yên tĩnh? Mấy tháng? Ta khoảng chừng 5000 tháng thôi à, chứ không có nhiều, 5000 tháng.
[40:36]Không nói được thời gian nha. Ví dụ như khi mà bắt đầu gặp thầy để tu thiền, à cái mọi người đều nghĩ thế này: ráng theo thầy chắc chừng 1 năm là yên. Mà nếu thầy nói thật thì nói: chắc phải 10 năm. Mình thấy làm sao? Lâu quá hả? Rất là lâu. Nhưng mà thực sự có người theo thầy đã 20 năm, theo 20 năm rồi họ được kết quả. Mà kết quả nhỏ ban đầu thôi. Mà chỉ cái kết quả rất nhỏ ban đầu mà thôi, họ thấy một điều thế này: đúng là đánh đổi hết cả cuộc đời để được cái này vẫn xứng đáng. Nó là tột cùng hạnh phúc, mà thực sự mới là một kết quả nho nhỏ. Nên 20 năm vất vả tu tập để đạt được kết quả ban đầu của thiền định vẫn là vô giá.
[41:21]Mọi cái điều mọi tài sản trên thế gian, mọi công lao nào bỏ ra hoàn toàn rất rẻ, rất rẻ. Nên thầy hay thường nói mọi người là ráng tu tập 300 năm là được. Đi qua mấy kiếp nữa cho thầy tinh tấn đúng con đường này, 300 năm sẽ bắt đầu có một kết quả, thầy nói ban đầu. Mọi người nghe nản. Nản là đi 300 năm cực khổ mà mới có kết quả ban đầu. Thầy nói vậy thôi chứ nhiều người được 5 năm là có kết quả, có người 10 năm có kết quả, người 20 năm. Mà khi được một chút xíu của thiền thôi là mới thấy rằng có tốn 1000 năm nữa vẫn xứng đáng. Vì cái hạnh phúc của thiền là như vậy, nó khủng khiếp như vậy. Cái hạnh phúc của thiền định,
[42:00]hạnh phúc của một tâm hồn yên tĩnh nó lớn lắm, lớn lắm. Mà không diễn tả bằng lời được. Mà thầy chỉ nói thế thôi mà mọi người chấp nhận được là ở đây cũng có phước lắm á. Nên sau này khi mà cái khóa thiền thầy dời về Tứ Kỳ, những người quanh đây gần đây ráng về tu nha. Đừng có đừng có nản, ráng mà tinh tấn tu tập như thế.
[42:26]Làm thế nào để được yên tĩnh thì thôi hôm nay không phải là ngày nói, thầy chỉ nói thế này: cái người mà tâm yên tĩnh á thì cái nhìn về thế giới nó khác dần khác dần. Cái nhìn thế giới nó không còn giống như trước đây nữa. Ừ. Ví dụ như thứ nhất là về hạnh phúc. Cái hạnh phúc mà trước đây ta lầm tưởng, ta chọn lựa, ta vỡ ra nó sai hết rồi, sai hết rồi. Nên ta đi tìm cái hạnh phúc khác, chính là gì? Là tâm hồn yên tĩnh mà trong cái yên tĩnh đó có lòng từ bi, yêu thương được mọi người, yêu thương được chúng sinh. Ta mới thấy hạnh phúc là ở chỗ này. Bây giờ ai đem cho mình cả tài sản tiền muôn bạc vạn như nọ, mình dửng dưng hết.
[43:15]Tại vì trước đây thì đem cho thì mừng ạ, bây giờ khi mà tâm mình được thiền định rồi thì hết mừng rồi, cười cười cảm ơn vậy thôi. Có khi không nhận nữa, vì thấy nó không cần. Còn chỉ nhận ví dụ như à nghe nói ở đâu bão lụt quá, mình đem mình cứu trợ thì nhận, nhận được. Hoặc là mình không cần đem, mình nói: thôi bây giờ đừng cho tôi, đem tiền đó đi cứu trợ đi. Mình không cần nữa, ta thấy không cần vướng với nó. À cái hạnh phúc khác liền. Rồi bây giờ nói ai hứa hẹn mình có quyền cao chức trọng, mình nói thôi nếu có duyên thì thôi làm, làm để đúng như cái việc phục vụ cũng được, mà nếu không thì thôi cũng không ham.
[43:51]Vì cái vinh quang của cái quyền cao chức trọng hết rồi, không không muốn nữa, không thích nữa. Vì cái tâm hồn yên tĩnh ta thay đổi cách nhìn hết, không còn giống như là cái nhìn trước đây nữa vậy. Rồi cái giá trị, cái giá trị trong cuộc sống nó bắt đầu cũng thay đổi. Nó có một câu chuyện thế này: là ngài Bàn Sơn, ngài ngồi thiền cũng lâu, tâm ngài cũng thanh tịnh mà ngài chưa ngộ đạo. Thế một lần đó ngài ra chợ, ra chợ chắc là mua tàu hũ thôi, nhưng mà cái chỗ cái quầy bán tàu hũ nó lại gần cái sạp bán thịt, gần sạp bán thịt. Cái ngài đang mua tàu hũ thì ngài nghe cái người khách hàng hỏi người bán thịt:
[44:31]nói anh lấy cho tôi cái miếng ngon nhất, miếng thịt ngon nhất. Thì cái người bán thịt trả lời: trong cái hàng của tôi món nào cũng ngon nhất. Ngài bên đây ngài nghe ngài ngộ đạo liền. Ngộ cái gì vậy?
[44:48]Ngộ đạo tức là thay đổi cái tâm hồn, tâm bừng sáng, thanh tịnh. Nhưng mà cái câu đó gợi cho ngài khiến ngài bừng vỡ, ngài chứng đạo, ngộ đạo một bước lớn, chứng được một cái quả gì đó thì ta không biết, nhưng ngài chứng lên một bước quả nữa. Từ cái câu gợi ý của cái ông hàng thịt: trong cái hàng của tôi cái nào cũng ngon nhất. Ví dụ như bây giờ trong công ty, cái người nào mà có giá trị nhất trong công ty? Giám đốc. Cái người nào gọi là ít giá trị hơn?
[45:22]Nhân viên phải không ạ? À có những nhân viên mà ta coi là giá trị rất thấp, ví dụ như nhân viên gì? Nhân viên vệ sinh, phải không ạ? Lau quét dọn. Cái người mà chỉ làm theo cái sự sai bảo, chứ không có quyền quyết định. Còn cái người mà càng có quyền quyết định thì là người có giá trị hơn. Tức là trong cái nhìn của ta, cái nhìn của thế gian á là cái giá trị là như vậy: cái người nào phước lớn, người nào có quyền quyết định là người có giá trị cao; còn người nào phước ít, người nào có quyền quyết định ít thì giá trị thấp. Nhưng với một bậc thánh, khi tâm hồn đã yên tĩnh thì cái thang giá trị đó sụp đổ, thang giá trị đó sụp đổ.
[46:04]Mà cái giá trị ở chỗ gì? Ở chỗ là cái tâm tận tụy cống hiến. Nếu cái người làm vệ sinh họ làm rất cần mẫn, họ làm chăm chỉ kỹ lưỡng và cái ông giám đốc cũng vậy, cũng cần mẫn chăm chỉ, hai người đó bằng nhau. Mà nếu cái người làm vệ sinh rất cần mẫn chăm chỉ, còn ông giám đốc ổng cứ canh lấy lời ổng đem hưởng thụ, coi chừng ổng thua. Nên cái giá trị không còn nhìn theo cái địa vị hào nhoáng nữa, mà nhìn vào cái gì? Cái tâm hồn. Nên cái thang giá trị không nhìn như trước đây nữa. Cho nên khi ta bước vào một cái công ty, ta không để ý tới cái người đang lau quét. Người nào mới có giá trị? Ta đi giao dịch mà, tìm trưởng phòng, giám đốc là ta mới giao dịch và gặp:
[46:50]à tay bắt mặt mừng: "Anh lúc này khỏe không? Trông anh khỏe hơn hồi xưa, anh trẻ quá. Hồi nhìn anh không nhận ra", nịnh vài câu, đại khái vậy. Đó là vì người này có giá trị, còn cái người kia đang lau lau quét quét ta không để ý. Còn một bậc thánh bước vào công ty thì cái điều đầu tiên là họ gì? Họ nhìn cái người lau quét, tại họ thấy cái giá trị của người đó, bình đẳng giống như mọi người. Hễ anh cống hiến được cho cuộc đời này là ta có giá trị giống nhau. Họ yêu thương, họ tôn trọng y như ông giám đốc, y như ông giám đốc. Bậc thánh họ nhìn như vậy, cái cách nhìn về giá trị của họ khác với chúng ta.
[47:27]Có một lần vậy, có một cái trường đại học, cái hôm đó cái nhà trường mới thông báo cho các sinh viên là cái bà mà quét dọn bà đã mất, cho nên có người mới đến thay, vậy đó, có người khác tuyển vào thay. Sau khi mọi người nghe xong, cái ông hiệu trưởng mới nói: "Mà các em học ở đây 4 năm rồi các em có biết tên của cái bà quét vệ sinh đó không?". Không một người nào biết. Mọi người mới chưng hửng ra. Thì bả phục vụ cho cái trường, quét dọn cho mình đi được sạch sẽ, dọn cả nhà vệ sinh, mọi hành lang, dọn sạch sẽ, ai cũng thấy và không ai để ý, tên bà không biết. Một giây phút đó cho mọi người nhìn lại lòng mình.
[48:12]Ta đã xem thường những điều ta tưởng là cái giá trị thấp nhưng mà gì? Rất cần với cuộc sống của của chúng ta. Còn bậc thánh không có vậy, bậc thánh họ những điều nhỏ, những điều lớn đều có cái giá trị đóng góp nào đó trong cái cuộc sống này, trong cuộc sống này, như vậy. Đó là cái giá trị. Nên có một lần vậy, có một câu chuyện trong nhà thiền, lúc ngài
[48:39]ngài Nam Tuyền, ngài đi xuống thì nghe hai bên cái nhà tăng á, một bên nhà Đông, nhà Tây cứ giành nhau một con mèo. Thì con người bên nhà nhà Đông thì nói: "Con mèo này là của nhà đây, nó qua đây cho nó ăn". Nhà bên Tây nói: "Không, nhà đây tui tui cho nó ăn", hai bên giành nhau. Cứ giành, cãi hoài. Ngài lại ngài chụp con mèo cái, ngài bóp con mèo cái, ngài cầm con dao lên: "Ngươi nói được một câu để chứng tỏ rằng có sự giác ngộ thì ta tha, nói không được ta chém chết con mèo". Hai bên đứng đớ họng ra, trong 3 giây: 1, 2, 3 không ai nói được, ngài chặt cái bụp, chết con mèo liền. Mọi người sững sờ, tê tái vì ngài sát sanh,
[49:16]là một thiền sư mà sát sanh, nhưng mà mọi người sững sờ hết. Lát chiều có ngài Triệu Châu là một đại đệ tử đi về, cái ngài mới kể lại câu chuyện đó cho ngài Triệu Châu nghe. Ngài Triệu Châu nghe xong cái tụt hai chân mình ra, lấy cái đôi dép đang mang đó để lên đầu, đi ra ngoài. Cái ngài Nam Tuyền mới nói rằng: "Nếu hồi sáng có ngươi, ngươi đã cứu được con mèo". Cái đôi dép ta thấy nó ở đâu? Ở dưới thấp, phải không ạ? Không có giá trị bằng cái mũ đội trên đầu. Nhưng đối với một bậc thánh thì sao? Tất cả đều là gì? Sự đóng góp hết, bình đẳng với nhau. Cái giá trị thay đổi đi, cái người tâm hồn yên tĩnh bậc thánh họ nhìn
[50:02]cuộc đời không giống ta, cho nên ta mới thật sự là điên đảo. Bây giờ thấy mình điên đảo chưa? Hồi nãy thầy nói điên có tin không? Không tin, bây giờ tin chưa? Bây giờ tin rồi đó. Hoặc là cái khái niệm về cái tôi. Cái tôi, cái bản ngã vậy. Là như chúng ta vậy, thấy mình có cái tôi. À cái tôi mình nó không lẫn với ai hết, tôi suy nghĩ, tôi sống, tôi yêu thương, tôi khát vọng, đây là tài sản của tôi, giá trị của tôi, nên mình thấy mình có cái tôi. Và người ta khuyến khích cái tôi. À ví dụ như cái ông đó ổng ổng nghiên cứu được một cái công trình, hay là một nhà văn đó viết được một cái cuốn sách hay,
[50:44]thế là người ta bèn nói rằng, kết luận rằng là người này đã có một cá tính độc đáo, không lệ thuộc vào lối mòn cũ, tìm ra một cái đường đi riêng của mình và thành công. Đúng à, cái câu phê bình như vậy. Đã tìm ra được một đường đi riêng của mình, với tính cách độc đáo của riêng mình và đã thành công, gây được sự chú ý vang dội, là người ta đều nói như vậy. Và người ta tưởng rằng cứ nhờ phát huy cái tôi đó, phát huy cái cá tính đó cho nên mới có được kết quả thành công này. Người ta nhìn tầm bậy nữa. Nó không phải vậy, không phải là do tôi phát huy cái riêng tư, cá tính của tôi mà tôi thành công đâu.
[51:24]Mà chỉ vì cái gì? Chỉ vì người này có một cái tâm vị tha nó xuất hiện ở đâu đó, họ có cái động cơ của cái vị tha. Cho nên cái nhân quả đưa họ đến thành một cái tác phẩm, một cái sản phẩm mà được nhiều người cần. Đầu tiên là phải có cái động cơ vị tha ở trong. Ví dụ bây giờ thầy nói giống như thầy, à thầy đi tu với thầy của thầy, thầy xuất thân từ một cái dòng thiền có thầy có tổ đàng hoàng, rồi thầy bị đuổi.
[52:00]bị xua đuổi, đại khái như vậy. Rồi Thầy tự mình phải đi, vất va vất vưởng, cô độc phải đi. Rồi Thầy dựng lên một cái hệ thống giáo lý, phương pháp tu tập mà rồi mọi người nhìn vào cái nói rằng là: "À, Thầy có cái một con đường riêng, đã lập ra được một con đường riêng từ cái nỗ lực của bản thân, thể hiện được cái riêng rất độc đáo của mình." Nói như vậy có đúng với Thầy không? Không. Thầy chả bao giờ muốn cái gì riêng cả hết trơn. Thầy chỉ có hai cái động cơ. Khi mà Thầy tu hành và giáo hóa thì chỉ có hai động cơ. Một, động cơ thứ nhất: làm sao đi cho đúng với lời Phật dạy nhất. Vì Phật đã mất đã mấy nghìn năm rồi, rồi các vị Tổ mỗi người hiểu Phật
[52:51]một cách và Thầy cũng không biết ờ nhưng mà Thầy lúc nào cũng nguyện lòng là làm sao đi đúng nhất con đường của Phật, cái thứ nhất. Cái thứ hai nữa là Thầy mong rằng á từ cái ý sâu xa của Phật ngày xưa mà bây giờ đem áp dụng ra nó phù hợp với cuộc sống hiện tại, để thích hợp cho mọi người trong hiện tại. Tại vì những điều mà Thầy học được những vị Tổ có khi nó thích hợp cho chúng sinh của 1000 năm trước, năm 500 năm trước và cái thời đại ngày hôm nay không thích hợp. Cho nên Thầy có hai cái mục tiêu đó, một, làm sao cho thật đúng ý Phật nhất, thứ hai, là thích hợp với con người của thời đại nhất để mọi người được lợi ích.
[53:36]Cho nên kinh Thầy cho chuyển sang tiếng Việt hết, đọc cho dễ hiểu, như vậy. Thậm chí Thầy viết kinh tụng bằng nhạc luôn, nhạc hiện đại, mặc dầu viết theo ngũ cung nhưng nó vẫn là hình thức nhạc hiện đại và Thầy thấy nhiều Phật tử cũng thích tụng theo lối đó lắm, đúng không ạ? Ngân nga, du dương như vậy cũng thích. Thì nhiều người nói rằng là khi thấy được nhiều người chấp nhận người ta có người khen à nói Thầy đã dựng được một con đường rất riêng từ cái bản lĩnh riêng. Nói vậy là sai, Thầy chả muốn cái gì riêng cả. Mà chỉ là từ một cái động cơ mà may mắn động cơ đó đúng là nguyện lòng đi đúng ý Phật và phục vụ được chúng sinh nhiều
[54:15]nhất thôi, chứ Thầy không có mong riêng gì của mình hết trơn á. Thì cũng vậy, ví dụ như à một cái công ty đó họ đưa ra một sản phẩm, ví dụ họ đưa ra một cái mẫu điện thoại mà được người ta tin dùng, cái doanh số vượt lên cao thì mọi người mới phê bình: "À, cái công ty đó có một cái sự nghiên cứu hết sức là độc đáo, à không có bắt chước ai và đã tìm ra được một cái cái sản phẩm, những cái công năng, những chức năng đáp ứng được nhu cầu của thị trường, của con người và thế là người ta tiêu thụ, người ta mua ào ào và cái công ty đó thành công." Và cứ tưởng rằng đó là cái tôi, không phải. Cái tôi là gì?
[54:57]Giả dối. Cái tôi là cái gì mà nó nó tạo nên đau khổ, cái tôi là cái gì mà nó tạo nên sự chia cách giữa người với người. Cái tôi là cái gì? Pascal nói là gì? Đáng ghét, cái tôi đáng ghét. Và cái người tu suốt cuộc đời của mình là làm sao thoát ra được cái tôi này. Vì biết kẻ thù lớn nhất là ai? Chính mình chứ chẳng ai cả. Mà nó là mình, mà nó là kẻ thù, nó là cái động cơ gây ra bao nhiêu là là đau khổ. Nên khi một bậc thánh tâm hồn yên tĩnh, họ thấy cái tôi nó tan vỡ dần dần. Chưa hết liền được, hết liền cái tôi là A La Hán rồi, nhưng mà đã cứ mỗi một bước tiến lên thì cái tôi nó nhạt dần, nó vỡ dần, vỡ dần và họ hiểu một điều rất rõ, không có cái tôi.
[55:46]Tôi chỉ là một ảo giác thôi. Cái tôi cũng là một ảo giác và họ sống trên cái tinh thần không có cái tôi. Họ lúc nào cũng bám chặt theo cái cái tinh thần đó: không có cái tôi. Hễ một cái gì mà để gợi cái tôi nổi lên, họ khó chịu, họ buông ra liền. Cái gì gợi cho cái tôi nổi lên họ buông ra liền. Thầy nhắc lại: cái gì gợi cho cái tôi nổi lên là những cái gì?
[56:18]Ví dụ, ví dụ khi người đó nhận được một lời khen, nhận được một lời khen thì họ thấy đây cái câu khen này là cái gợi cho cái tôi nổi lên. Ví dụ như gặp nói là: "Ồ, hôm nay trông bác á là thật là sáng. Ừ, bác đi đứng uy nghi, cái sự tu hành của bác bây giờ thật là có kết quả, huynh đệ đây ai cũng khen bác." Cái câu khen đó là cái gì? Gợi cho cái tôi nổi lên, phải không ạ? Và cái người bậc thánh họ nghe câu đó họ tỉnh liền, họ mỉm cười, họ cám ơn, họ không chấp nhận. Không bao giờ cho phép cái lời khen nó rớt vào tâm mình, khước từ liền nhưng bên ngoài thì vẫn cám ơn cái người khen mình. Vì dù sao người ta cũng có thiện chí,
[57:04]người ta khen thì mình cám ơn nhưng không bao giờ để cái lời khen chui vào tâm mình nằm ở trong, vì nó nó gợi cái tôi nổi lên. Hoặc là trường hợp gì? Ví dụ như mình là người
[57:18]một ca sĩ, à ví dụ mình là một ca sĩ hát cũng nhiều người khen, rồi cái
[57:26]cái nghe có một ca sĩ khác cũng hát rồi một người khác nói với mình thế này: "Cái ca sĩ đó hát có vẻ trội hơn anh đấy." Thì cái gì khởi lên trong tâm mình nếu mình còn cái tôi? Cái đố kỵ, phải không ạ? Cái ganh tị, không muốn ai hơn mình. Nhưng một bậc thánh không biết có bậc thánh nào làm ca sĩ không hả, Thầy quên Thầy ví dụ hơi trật á ta. Thôi ví dụ có bậc thánh làm ca sĩ đi, thì nếu mà một bậc thánh mà nghe khen cái người kia thì nó là mồi của cái đố kỵ nổi lên nên họ khước từ cái sự ganh tị đó liền và làm sao? Họ chấp nhận cái câu khen bên kia liền. Họ nói: "Công nhận người kia hát hay hơn mình." Họ phải toàn tâm toàn ý chấp nhận
[58:12]cái hay hơn của người kia đối với mình để diệt cái bản ngã mình đi. Khen mình thì họ khước từ liền nhưng mà khen người khác, họ phải toàn tâm thật lòng chấp nhận cái lời khen người khác để diệt cái tôi của mình đi. Cái bậc thánh là như vậy, tức là họ thấy cái tôi không có thật và mọi cái gì gợi cho cái tôi nổi lên đều làm sao? Họ tỉnh táo họ khước từ liền. Còn nếu ví dụ ta biết cái tôi này nó không thật, nhưng trong một giây phút nào đó, một giây phút bất chợt nào đó ta bị cái tôi gợi lên mà dính, ví dụ ai khen ta mừng, ai chê ta hơi khó chịu là lúc đó làm sao? Cái tôi đã trở lại, cái tôi đã bị bị dính lại.
[58:58]Thì đó là giây phút mà người ta thoái đọa đó. Mà nếu người này không tỉnh để thoát thì sao? Cuộc đời tu hành tuột dốc luôn, tuột dốc đi không biết về đâu, trở lại như một người phàm phu, mà người phàm phu nghĩa là người gì? Người ở giữa trạng thái điên và và tỉnh. Đó là ai? Chúng ta đây, không ai. Đó cái nhìn của bậc thánh từ từ đối với mọi điều nó khác với chúng ta là như vậy nha. Nguyên nhân nào mà ta bị bệnh tâm thần kinh?
[59:37]Nguyên nhân nào làm ta bị bệnh tâm thần kinh? Ta rơi vào đúng cái trạng thái là ngũ ấm xí thạnh, khổ. Nguyên nhân nào?
[59:49]Thì thế này, thân khẩu ý thôi, ha, ý suy nghĩ sai, miệng nói lời bậy, thân làm điều ác, thì cái thân khẩu ý thôi thì sẽ đưa đến cái bệnh, cái bức bách đau khổ của ngũ ấm xí thạnh giống như địa ngục vậy đó. Thì ta hiểu là như vậy. Nhưng có những trường hợp mà cũng thân khẩu ý làm sai mà đọa địa ngục, chứ không phải điên, khổ cái khổ trong địa ngục, đọa súc sanh, điên cái điên của con vật chứ không phải điên của con người. Nhưng mà có những trường hợp nào thì ta làm cũng thân khẩu ý làm sai nhưng mà lại rơi vào cái điên của con người, nó khác. Con vật, thấy nó tỉnh á, sự thực nó đang điên đó, phải không à?
[1:00:40]Đang điên, cái suy nghĩ của nó, cái ngu dại của nó ta gọi nó là điên, nhưng mà làm người mà điên thì rất là đáng thương, bức bách rất là khổ. Thì ở đây nó có cái nhân của nó, bây giờ để ta để ý những cái nhân này mà có thể gây nên sự điên loạn, ta để ý nhé. Thứ nhất là kiêu mạn, kiêu mạn, cứ nghĩ mình hơn người thì rất dễ bị nằm một chỗ, mất năng lực thần kinh, không điều khiển được tay chân mình, là cứ nghĩ mình cứ hơn người, cứ nghĩ mình giỏi, trong lòng cứ tự khen mình,
[1:01:21]Người mà cứ tự khen mình âm thầm âm thầm trong tâm không nói ra, nhưng rồi sẽ bị, bị tâm thần.
[1:01:30]Cái mà tự khen mình á, nó sẽ gây thành bệnh tâm thần kinh. Cái nữa nè, cái mà tự cho mình là thánh, nó còn nặng hơn nữa. Ví dụ chỉ giỏi hơn thôi, cũng chỉ là con người, người này giỏi hơn người kia, thì ta sẽ bị một số bệnh tâm thần kinh, tự nhiên mình mất năng lực thần kinh, nằm một chỗ, nói không được, ví dụ vậy. Nhưng mà nếu mà tự cho mình là thánh, thì chắc chắn có ngày điên loạn hoàn toàn. Nên vì vậy, mà rất nhiều người trong các bệnh viện tâm thần cứ xưng mình là thần thánh, nên bác sĩ họ không hiểu điều này, bác sĩ trong các bệnh viện tâm thần cứ kết luận thế này: Người điên vì lý do tín ngưỡng rất nhiều.
[1:02:17]Họ chỉ nói câu đó thôi, tại vô thấy cứ xưng mình là trời là Phật không à, cho nên họ nghĩ, đâu biết rằng đó là thật, đó là nhân quả. Những người mà tu một thời gian mà cứ cứ gán ý nghĩ mình tu vậy mình là thánh rồi, thì không bao lâu điên liền. Nhớ như vậy. Cho nên, ta đến với một bậc thầy nào, mà nếu ta nghe bậc thầy đó dạy ta xong, rồi cam đoan với ta rằng là ta đã sắp thành thánh rồi, ta đã thành thánh rồi, thì ta biết sao? Đó là ông thầy đó là một thầy tà, thầy đó ma. Làm cho ta cái ảo tưởng rằng mình là thánh, thì ta chẳng bao lâu ta điên loạn, còn ổng sẽ điên sau. Vì phước ổng còn, ổng được làm thầy,
[1:03:02]phước ổng còn nên ổng chưa điên liền, nhưng ổng sẽ điên. Vì ổng cứ gây mọi người cái ảo tưởng làm thánh. Còn ta đến cái ông thầy nào, mà ông thầy đó dạy ta rồi ổng nói ta chỉ là cát bụi, thì ta nên cưng cái ông thầy đó. Ông thầy đó đang ở đâu vậy?
[1:03:27]Nên cái ông thầy đó mặc dầu ổng xấu, mặc dầu ổng ốm, nhưng ổng nói đúng, ổng nói thiệt. Tại vì ổng cho ta biết rằng ta chỉ là cát bụi, là cỏ rác mà thôi. Ông thầy đó mới ngon á, nha. Đừng chê ổng nha, phải cưng ổng á.
[1:03:44]Tại vì ổng ổng làm cho ta, ổng chặn cái con đường điên loạn của ta lại. Ổng chặn con đường lại nghĩa là ta đi theo con đường này ta không đi, vì ta không thấy mình là thánh, mà chỉ thấy mình là cát bụi, là cỏ rác mà thôi. Rồi, ví dụ như trong cái môi trường ta sống với mọi người, trước đây ví dụ ta lỡ ta khen mình, ta tự thấy mình hơn, bây giờ ta cứ lẩm nhẩm cái câu mình chỉ là cát bụi, là cỏ rác, nó như một câu thần chú nó kềm giữ tâm hồn mình lại, không cho mình kiêu mạn, không cho mình khinh người. Đó, mà mình thấy mình là cát bụi cỏ rác rồi, cái tự nhiên mình đối với mọi người thì sao? Mình tôn trọng, ai mình cũng yêu quý được, cho nên ngăn mất cái con đường điên loạn.
[1:04:29]Còn cái người điên loạn là vì vì khinh người, thấy mình hơn người rồi khinh người, mở ra con đường đi vào sự điên loạn. Còn cái ông thầy này ổng cho mình cái con đường ngăn chặn cái nẻo mà đi về sự điên loạn. Tu có thể mình chưa thành thánh, nhưng mà không được phép điên. Bởi vì sao? Bởi vì mình thấy mình là cát bụi, là cỏ rác, là tầm thường, là hèn mọn để mình có thể trải lòng mình yêu thương, mình tôn trọng mọi người được. Nó căn bản nó chắc không đi sai cái đã. Là vậy, nó từ cái ý nghĩ đó. Rồi có một trường hợp mà cái nhân quả đưa đến cái điên nữa là thế này: Là xúc phạm các bậc thánh.
[1:05:11]Bậc thánh đó có thể là bậc thánh đang sống trên đời, hoặc những bậc thánh đã rời khỏi thế gian này rồi, những bậc thánh người ta đang tôn thờ, vân vân, mình có những lời nói xúc phạm. Ví dụ như cái người mà đang còn sống vậy, mà họ chứng đạo mình không hay, mình phát mình chê, mình chê, thì cái nhân đó là cái nhân điên loạn trong hiện tại rất là đáng sợ. Hoặc là những bậc thánh đã qua đời, những vị tổ sư, những vị thánh sư nào đó, cái tên tuổi còn để lại, mà những vị đó đã lên trên cõi cao, bây giờ những vị đó chứng những bậc còn cao hơn nữa sau mấy nghìn năm, nhưng bây giờ mình là người hậu sinh,
[1:05:53]không gặp các ngài, không chứng kiến đời sống vĩ đại của các ngài, mà nghe qua sách vở thì cứ ngang bướng không chịu tin. Cứ ngang bướng thôi, không chịu tin: Cái gì tôi không thấy là không có. Rồi chê đầu này chê đầu kia, đó cũng là cái nhân điên loạn. Bây giờ chưa điên vì mình còn phúc, đến khi phúc cạn rồi lập tức điên liền. Vì cái mà xúc phạm các bậc thánh. Nên vì vậy, ta phải dè dặt ghê lắm, cẩn thận ghê lắm, nha. Đối với những giá trị cao siêu trên đời, nhiều khi mình không hiểu hết, không hiểu hết. Hoặc là ta nghe cái một con người để lại một cái sự nghiệp nó có những mặt khuyết điểm, ta dựa vào khuyết điểm đó để ta chê hết cả cuộc đời của họ cũng
[1:06:37]bị oan, vì có khi trong cái thời điểm đó, trong cái kiếp sống đó họ có những khuyết điểm này, nhưng sự thật những ở khía cạnh khác họ vẫn là một bậc thánh, ta không được coi thường, không được coi thường. Đó là nói bậc thánh á, còn có những người không phải bậc thánh như là vĩ nhân, là những danh nhân của đời, ta cũng vậy, không bao giờ được nói xấu. Ta cứ cứ giữ cái lòng tôn trọng mọi người, vậy đó mà cái thần kinh mình sẽ tốt. Nhớ như vậy. Còn ta cứ mở miệng cứ hơi chê bai thì dễ mà dễ bị ta dễ bị bị cái nghiệp điên loạn.
[1:07:15]Mình chê người thường thì ta bị nghiệp sơ sơ thôi, mà chê nhằm bậc thánh thì dễ bị cái nghiệp điên loạn. Cho nên, khen thì dễ, mà chê thì phải hết sức rất là dè dặt. Thường là gây nghiệp, nên đừng có nói xấu ai hết, nhớ như vậy. Nhớ đừng nói xấu, ngay cả biết người ta xấu mình cũng chớ nói xấu, mà chỉ khuyên nhủ thôi, chứ không nên chê bai, nói xấu, vì đó cũng thành cái nghiệp cho chính mình. Cho nên có người đã nhắc nhở chúng ta bằng cái câu vè câu nói thế này: Nếu lỡ người ta yêu dấu có gương mặt như con gấu, thân hình như củ ấu thì ta cũng chớ nói xấu, vì coi chừng nàng thách đấu, dợt ta một trận như tro trấu,
[1:08:01]mặt ta như con châu chấu mà không biết đem về đâu mà giấu. Nhớ coi chừng.
[1:08:14]Rồi lại có một điều nữa là làm cho ta điên loạn nữa là bị ma tác động. Đó là nó có xuất hiện một loại ma, mà ma mình kêu là ma chứ ma nó không thấy mình là ma, phải không? Nó thấy mình là người có quyền lực ở trong cõi tâm linh. Và nó hay tác động bậy vào tâm chúng sinh làm cho ta nghĩ những điều bậy bạ. Có rất nhiều người đến với thầy cứ hỏi nói: Sao thầy, lúc này trong tâm con suy nghĩ bậy bạ? Thì thầy trả lời sao? Nói: Ý nghĩ đó không phải của con, mà là của ma. Mà để chống lại cách nào? Chống không nổi đâu. Con chỉ không chấp nhận thôi. Nói cái này, ý nghĩ này không phải của mình thôi, chứ còn chống không nổi.
[1:08:55]Bị ma mà, ma nó tác động. Nên vì vậy, là ngoài cái nghiệp mà làm những điều ác, nói những điều bậy, suy nghĩ những điều sai, ta còn yếu tố thứ tư nữa là yếu tố ma nó tác động, cũng có thể làm cho ta suy nghĩ sai rồi trở nên điên loạn. Cái đó cũng cần lắm, cũng phải để ý cảnh giác cái điều đó lắm, nha, vậy, ừ. Vậy để làm sao để cho ta đừng suy nghĩ sai? Thì ta cần phải có cái chánh kiến. Trong Bát Chánh Đạo, cái chánh kiến, cái quan điểm đúng, và có sự gia hộ của Phật. Nên vì vậy mà ta phải thường xuyên lễ kính Phật, cầu nguyện Phật gia hộ. Xin Phật gia hộ cho con không bao giờ có những suy nghĩ
[1:09:43]sai, xin cho con có được quan điểm đúng, lúc nào cũng nghĩ được, nói được đúng như lời Phật dạy. Ta cứ cầu nguyện như vậy thì sau này cái tâm ta tự nhiên nó tỉnh, nó sáng mà không có suy nghĩ bậy, nó không có tạo nghiệp mà trở thành thành điên loạn. Cho nên, cái hạnh lễ kính Phật, cái lòng tôn kính Phật luôn luôn là cái công đức đầu tiên của tất cả chúng ta. Phật là bậc thánh tột cao, cho nên ai dâng lên Phật tấm lòng tôn kính được thì ta có được cái phước rất là vững chắc. Mà trong vô số những điều phúc ta làm trên đời, thì cái hạnh lễ kính Phật là cái công đức đầu tiên của tất cả chúng ta. Công đức đó mới mở ra vô số cái công đức khác.
[1:10:31]Cũng vậy, cái tâm tôn kính Phật là cái tâm hạnh đầu tiên để có thể mở ra vô số những tâm hạnh khác trong cuộc đời này. Là vì ta may mắn ta được là đệ tử Phật, chứ còn nhiều người khác họ không có may mắn được là đệ tử Phật, họ phải đặt cái lòng tôn kính lên những bậc thần, bậc thánh nào nhỏ nhỏ thì họ cũng có cái phước chứ không phải không, nhưng cái phước đó làm sao? Nó bé bé thôi, bé bé thôi. Còn ta may mắn ta có Đức Phật từ bi, bậc thánh vô thượng, bậc thầy của trời người, thì khi ta đặt lên người lòng tôn kính là ta có được một nền tảng công đức rất là vững chắc. Cho nên vì vậy, trong suy nghĩ của ta,
[1:11:15]trong đời sống hằng ngày, khi ta đi, khi ta bước, ừ khi ta giao tiếp, khi ta ở một mình, khi ta đi giữa công viên, ừ khi ta ngắm nhìn mây chiều bay, khi ta chờ cơn bão tới, vân vân, đừng bao giờ quên lòng tôn kính Phật. Lúc nào giữ Phật ở trong tâm mình, lúc nào cũng hướng về Phật với tất cả lòng tôn kính. Vậy đó, mà đời mình sẽ rất là hạnh phúc, đi từng bước nho nhỏ vững chắc, mà đi trong cái cái điều chân chính, không sợ sợ sai lầm, để ngăn chặn cái con đường mà đi về cái chỗ chỗ điên loạn. Nhớ như vậy nha. Rồi bây giờ chữa cái bệnh tâm thần thì chữa làm sao?
[1:12:01]Thứ nhất là chữa từ nghiệp. Nếu chính mình còn tỉnh một chút nào, thì phải hết sức là lạy Phật sám hối. Đó thì đó là cái phương pháp chữa bệnh tâm thần. Kế đó, suy nghĩ ngược lại hết. Trước đây mình đã suy nghĩ sai, bây giờ lật ngược lại. Trước đây nghĩ mình cao, bây giờ phải nghĩ mình là thấp hèn, là kém cỏi, như vậy đó. Trước đây mình coi thường mọi người, bây giờ phải làm sao? Phải tôn trọng mọi người. Trước đây mình không quan tâm tới ai, bây giờ phải làm sao? Phải yêu thương được mọi người. Đó, nếu mình còn một chút tỉnh. Nhưng mà gặp cái người mà không còn tỉnh gì nữa, họ hư hết rồi, thì phải làm sao chữa giúp cho họ?
[1:12:39]Chính cả cái gia đình thân quyến phải sám hối giùm cho người đó. Vì một người điên là cái nghiệp của cả nhà, chứ không phải nghiệp của riêng một người đó. Nó đều tương quan, nên cả nhà phải sám hối giùm cho, cho người đó hết. Nha, đó, sám hối thời gian rất là lâu, có khi năm năm, khi mười năm, người kia từ từ mới tỉnh lại. Mà nếu khi nào người đó tỉnh lại, thì phải dạy họ, lập tức dạy họ cái quan điểm khiêm hạ liền. Thấy mình là cát bụi, là cỏ rác, dạy cho họ cái quan điểm là yêu thương, tôn trọng mọi người. Rồi từ từ khi họ tỉnh lên nữa, mới dạy cho họ cái lòng tôn kính Phật. Mà nếu khi nào mà họ có được lòng tôn kính Phật
[1:13:15]rồi, thì bệnh tâm thần tự nó lui, nó tan luôn. Như vậy ha. Còn ta, khi chưa điên, những người chúng ta ngồi đây là những người chưa điên, mà ta đã có lòng tôn kính Phật rồi thì sao? Thì rất khó mà điên. Thầy nói khó thôi nha, ỷ y mà đi đâu khoe: "Tôi không bao giờ điên nữa", thì sao? Ba bữa điên liền nha, ha. Nên là là là không được chủ quan vậy. Hồi nãy ta vừa nói những cái quan điểm đúng, ta sống trên đời ta cần những quan điểm đúng là cần cái chánh kiến. Nhưng mà cái quan điểm đúng của ta bị ảnh hưởng bởi cái gì? Bị ảnh hưởng bởi rất nhiều người, phải không ạ? Bị ảnh hưởng bởi bạn bè của ta, bị ảnh hưởng bởi cha mẹ ta,
[1:13:57]bởi thầy cô giáo ta, bởi những cuốn sách ta đọc, những bài báo ta xem. Nhất là bây giờ trên mạng, những cái tài liệu ta tham khảo cung cấp cho ta biết bao nhiêu quan điểm. Mà nếu trong những quan điểm đó có những quan điểm trật, là tâm hồn ta cũng bị biến dạng theo liền. Rất là nguy hiểm. Vì vậy, những người nào mà cầm bút, những người nào là người của công chúng, những người nào mà có cái tiếng nói mà gây được ảnh hưởng vào cộng đồng công chúng, những người đó càng phải hết sức là cẩn thận. Đừng có bừa bãi muốn gì nói nấy. Đừng có bao giờ bừa bãi nói cái khoe cái hay của mình ra. Nhưng mà sự thực cái hay của mình nhiều khi nó là sai lầm chết người.
[1:14:35]Nhiều khi nó là sai lầm chết người. Nói ra gây ảnh hưởng biết bao nhiêu tâm hồn con người, làm biến dạng hết tâm hồn của người ta. Nên vì vậy mới nói làm, làm thầy thuốc mà sai thì sao? Giết một mạng người, phải không? Nhưng mà nếu cái người mà viết sách mà viết sai thì sao? Giết chết không biết bao nhiêu thế hệ. Tại cuốn sách nó cứ truyền đời mà đi. Nên hiểu như vậy, nên ai mà là người cầm bút, ai mà người có thể nói với công chúng càng phải hết sức cẩn thận. Vì không khéo ta gieo cái sự sai lầm vào cuộc đời, tức là ta mở cửa nhà thương điên ra đó, gieo rắc cái sự điên loạn thêm cho cái thế giới này. Hiểu như vậy.
[1:15:16]Còn chính chúng ta cũng vậy, từ nay cẩn thận hết tất cả mọi cái thông tin mà ta nhận được. Có khi thông tin đó chỉ là sự rỉ tai, nói riêng ta thôi. Có khi thông tin đó công khai ở trên mạng, từ nơi cái cuốn sách có giấy phép, cũng có khi phải hết sức cẩn thận, chứ không phải mọi cái đều, đều đã đúng đâu. Mà sợ nhất những cái thông tin rỉ tai. Rỉ tai họ phá tan đạo tâm của ta luôn, phá tan mất cái niềm tin của ta đối với đạo luôn. Rất là uổng phí như vậy, nha. Và cái quan trọng nữa là sao? Ta phải ngồi thiền thôi. Ngồi thiền để kiểm soát tâm hồn mình, ngồi thiền để lắng tâm thanh tịnh, để đi về cái con đường của, của bậc thánh là tâm yên tĩnh, nha.
[1:16:00]Và khi ta thấy một người tâm hồn yên tĩnh, ta gọi người đó là, là thánh. Nhưng mà cái người mà tâm hồn yên tĩnh thì họ thấy họ là gì?
[1:16:14]Họ thấy họ là chiếc lá vàng rơi trong cơn gió heo may, chỉ là hạt bụi bay lúc mà chiếc xe chạy ngang bên đường, không là gì cả. Khi tâm thanh tịnh rồi họ thấy họ không là gì cả. Còn ta thì ta cứ chắp tay ta xá, ta nói: "Người này là thánh, họ khiêm hạ quá, hiền lành quá", nhưng mà chính bậc thánh thì lại không thấy mình là thánh, chỉ thấy mình là cát bụi mà thôi. Thầy nói câu này để làm chi? Để khuyến khích mọi người ráng tinh tấn tu hành, nhất là tu thiền. Mà khi tu thiền đến lúc tâm thanh tịnh rồi, thì tự nhiên nói: "À, tâm mình bữa nay thanh tịnh rồi, chắc mình làm thánh rồi nha." Thì ba bữa sau đi vô bệnh viện tâm thần.
[1:16:59]Nên phải nhớ giùm câu này, tu mà đến khi tâm thanh tịnh rồi thì phải nhớ một điều là mình chỉ là cỏ rác, là bụi bay thôi, nha. Thầy chúc cho tất cả quý Phật tử sao, không ai bị điên hết.
[1:17:20]Thôi ta cầu trời cho mưa thuận gió hòa nha, chúng sinh đều được hạnh phúc, hẹn tháng sau gặp lại. Nhớ khóa thiền tháng sau thầy dời về đây rồi, nha. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Mời khởi niệm. Nguyện đem công đức này, Hướng về khắp tất cả,
[1:17:52]Đệ tử và chúng sinh, Đều trọn thành Phật đạo.
[1:18:31]Có nhân nào không quả, trót gây rồi phải trả. Đừng sầu than vướng mắc, đừng bận tâm oán trách, xin yên lòng sống vui.
[1:18:50]Dù rằng nhiều đắng cay, hận thù xin chớ vay trong cuộc đời khói mây.
[1:19:01]Luân hồi dài muôn kiếp, gặp nhau không nuối tiếc, duyên lành chung đắp xây.
[1:19:13]Quay về đấng từ bi, ta chợt thấy đường đi, ôi Phật pháp diệu kỳ.
[1:19:25]Hãy đốt lửa thêm lên, thắp sáng cả đêm đen để nói lời thân quen.
[1:19:34]Ngồi lại đây với nhau, bằng tình thương lắng sâu, niềm bình an sẽ lâu.
[1:19:48]Những nợ nần quá khứ không muộn phiền nắm giữ, trả cho nhau tiếc gì.
[1:20:00]Biết rồi là nhân quả, biết rồi là huyễn hóa, biết rồi là giấc mơ, tất cả đều thoáng qua, cõi lòng chợt sáng ra.
[1:20:19]Xin chúng ta hướng vào
[1:20:25]trong trí tuệ bao dung. Khi khó khăn kiếp người, môi vẫn in nét cười.
[1:20:45]Không ước mơ Niết Bàn,
[1:20:52]không chấp nhận trôi lăn, mây vẫn bay ngút ngàn,
[1:21:05]bầu trời xanh vẫn xanh.
[1:21:38]nhân nào không quả, trót gây rồi phải trả. Đừng sầu than vướng mắc, đừng bận tâm oán trách, xin yên lòng sống vui.
[1:21:56]Dù rằng nhiều đắng cay, hận thù xin chớ vay trong cuộc đời khói mây.
[1:22:08]Luân hồi dài muôn kiếp, gặp nhau không nuối tiếc, duyên lành chung đắp xây.
[1:22:20]Quay về đấng từ bi, ta chợt thấy đường đi, ôi Phật pháp diệu kỳ.
[1:22:30]Hãy đốt lửa thêm lên, thắp sáng cả đêm đen để nói lời thân quen.
[1:22:43]Ngồi lại đây với nhau, bằng tình thương lắng sâu, niềm bình an sẽ lâu.
[1:22:55]Những nợ nần quá khứ không muộn phiền nắm giữ, trả cho nhau tiếc gì.
[1:23:06]Biết rồi là nhân quả, biết rồi là huyễn hóa, biết rồi là giấc mơ, tất cả đều thoáng qua, cõi lòng chợt sáng ra.
[1:23:25]Xin chúng ta hướng vào
[1:23:32]trong trí tuệ bao dung. Khi khó khăn kiếp người,
[1:23:45]môi vẫn in nét cười.
[1:23:52]Không ước mơ Niết Bàn,
[1:23:58]không chấp nhận trôi lăn,
[1:24:05]mây vẫn bay ngút ngàn,
[1:24:12]bầu trời xanh vẫn
[1:24:21]xanh.