[0:15]Nam Mô A Di Đà Phật. Nam Mô A Di
[0:23]Đà Phật.
[0:43]Nam
[0:52]Mô A Di Đà
[0:59]Phật.
[1:02]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay có duyên lành, chúng tôi được Thượng toạ Trụ trì sai bảo về đây để trao đổi một vài giáo lý với quý Phật tử nhân chùa chúng ta bắt đầu tổ chức Bát Quan Trai định kỳ hằng tháng. Thì với tấm lòng từ bi vô biên vô lượng của Thượng toạ Trụ trì là vì Phật pháp, vì chúng sinh, vì Phật tử mà khai mở cái đạo tràng để cho quý Phật tử có nơi tu học, có nơi nương tựa, công đức thật là không thể tính kể. Vậy mong quý Phật tử từ đây cố gắng tinh tấn tu hành, thường xuyên duy trì, kiên trì đối với việc tu học Bát Quan Trai này, không để trễ nãi. Ngày hôm nay là buổi buổi đầu
[2:08]thì quý Phật tử cũng là những người đã từng tới lui với các chùa, cũng đã từng nghiên cứu qua giáo pháp thì cũng đã biết một số căn bản nào đó của Phật pháp. Có một số vị Phật tử còn đi tham gia nơi chùa này, chùa kia, từng nghiên cứu được nhiều giáo lý rất là thâm sâu. Nhưng mà bây giờ thì chúng ta cứ coi như mình là mới bắt đầu để học lại những cái căn bản. Tuy căn bản nhưng mà có những cái ý vị sâu xa mà giúp cho chúng ta tăng trưởng được cái sức mạnh tu hành trong những ngày tháng sắp tới.
[2:59]Thường thì khi đến với Đạo Phật, ai cũng biết rằng là chúng ta sẽ đi tìm cái con đường giác ngộ giải thoát. Vì sao? Vì chúng ta nhận thức rằng luân hồi là khổ đau, là mệt mỏi.
[3:20]Bất cứ người Phật tử nào cũng tin vững chắc vào cái hiện tượng hoặc là cái nguyên lý luân hồi, nghĩa là chúng ta xuất hiện ở trong kiếp sống này không phải là một đời sống duy nhất. Trước đời sống này, chúng ta từng có nhiều đời sống phía trước, rồi sau đời sống này, chúng ta tiếp tục có nhiều đời sống kế tiếp theo nữa. Và những ai mà gây cái nhân lành, làm được nhiều việc thiện, biết cung kính Tam Bảo, giúp đỡ những người nghèo khó, giúp đỡ nhau cùng biết tu học thì tái sinh qua đời sau, chúng ta sinh vào nơi được nhiều cái niềm vui, nhiều cái thuận tiện, cuộc đời mình được ngập tràn hạnh phúc.
[4:16]Còn nếu những ai mà gây những nhân không tốt, nghĩa là đối với Tam Bảo bất kính, đối với những người khác mình không thương yêu giúp đỡ, sống một cách hẹp hòi, bón xẻn thì khi tái sinh qua đời sau, chúng ta sẽ rơi vào hoàn cảnh bất như ý, nhiều cái khổ đau, nhiều hoạn nạn. Đó là cái định luật nhân quả hết sức là công bằng, công bằng đến tuyệt đối. Đó, khi chúng ta đặt chân đến chùa, khi chúng ta bước đầu tìm hiểu Đạo Phật thì ai cũng phải biết một cách vững chắc về cái luật nhân quả và về cái hiện tượng luân hồi luân chuyển của kiếp người. Đó là cái căn bản như vậy. Và vì như vậy nên chúng ta đều biết rằng luân hồi là một cái
[5:09]gì không có cái lối thoát, không có điểm để bước ra. Nghĩa là chúng ta dù là chúng ta gây nhân lành hay chúng ta gây nhân xấu, dù chúng ta sẽ sinh về nơi giàu sang hay nghèo khó thì cái vòng luân hồi cứ tiếp tục xoay như vậy. Chúng ta cứ tiếp tục tái sinh, mà trong những kiếp tái sinh đó, chúng ta không chắc là chúng ta luôn luôn giữ được cái thiện tâm, không chắc sẽ có những lúc nào đó chúng ta gây những nhân bất thiện để rồi một kiếp sau mình lại thối đoạ. Đó, vì vậy, luân hồi luôn luôn là cái gì khổ đau, là mệt mỏi. Và Đức Phật cũng như chư Thánh xuất hiện giữa trần gian này cho chúng ta cái con đường
[5:58]để đi ra khỏi cái luân hồi mệt mỏi đó. Thì cái con đường mà tu tập đưa đến sự giải thoát thì nó rất là cao siêu, rất là sâu xa, không phải thực hiện một sớm một chiều mà được. Thì cái giáo lý cũng như cái con đường để thực hiện được những điều đó, nó không phải một ngày một bữa, cho nên chúng ta sẽ tiếp tục học hỏi trong nhiều lần tới và cái việc tu tập thì hết ngày tháng này sang ngày tháng khác, hết năm này sang năm khác và chúng ta phát nguyện đến những kiếp khác nữa cho đến khi nào chúng ta thực sự đạt được sự giác ngộ viên mãn. Nhưng trên con đường mà gọi là tu hành, trên con đường tu hành thì chúng ta cần nhiều cái yếu tố hỗ trợ.
[6:50]Trong các yếu tố hỗ trợ đó, hôm nay chúng ta nói đến một yếu tố, đó là cái tình đạo trong cộng đồng cư sĩ.
[7:02]Đặt đến vấn đề này chúng ta thấy là vì từ lâu có cái hiện tượng là nhiều khi các Phật tử cùng là đệ tử Phật, nhiều khi là cùng một Bổn Sư, cùng đi một chùa mà cái tình thân ái đối với nhau hời hợt, kém cỏi. Cái điều đó nó chứng tỏ rằng cái đạo tâm của chúng ta chưa nhiều. Chính vì cái đạo tâm không nhiều, cho nên mình không có thương quý những người đồng đạo với mình, những người cùng tu hành, cùng quỳ lạy Phật với mình, những người cùng ăn bát cơm chay, cùng đến quy y với một vị thầy Bổn Sư. Đó, điều đó nó chứng tỏ việc tu hành chúng ta kém, đạo tâm chúng ta ít mà cũng chứng tỏ rằng là chúng ta sẽ không làm được nhiều cái việc thiện lớn lao.
[8:00]Vì dù sao chúng ta cũng nghe nói là ăn cơm có canh, tu hành có bạn. Cái gì trong cái việc tu hành mà nếu cùng nhiều người hỗ trợ với nhau thì việc tu cho bản thân mình cũng như giúp người khác tu cũng giống như là làm những việc lợi ích khác thì rất là dễ dàng, thuận tiện. Vậy hôm nay chúng ta nhấn mạnh lại cái điểm này để quý Phật tử tự thấy. Còn những lần sau thì chúng ta sẽ đi dần dần đến những cái đạo nghĩa khác mà một người đệ tử Phật không được quyền bỏ qua hay thiếu sót. Trước hết, chúng ta nói cái tình thương yêu là một cái tính chất, một cái nhu cầu quan trọng của con người. Chúng ta sống trên cuộc đời này thì cái tự nhiên,
[8:55]cái rất là tự nhiên, chúng ta luôn luôn khát khao, luôn luôn mong ước có người để mình thương yêu và mình được người khác thương yêu. Đó là cái nhu cầu tự nhiên ghê lắm. Không ai sống mà một cách cô độc, không thương ai cũng như không ai thương mình. Đó là một cái đau khổ ghê gớm, đau khổ hơn cả cái chết nữa. Tôi nói câu này không có quá đáng đâu. Có những người là vì đổ vỡ hay thất bại trong tình cảm mà người ta đã tìm đến cái chết. Trong khi ai cũng biết rằng cái mạng sống là quý giá, ai cũng ham sống sợ chết, vậy mà nhiều khi người ta rơi vào bế tắc trong tình cảm, người ta đã phải tự tử. Thì chúng ta cũng hiểu rằng cái nhu cầu thương yêu là nhu cầu rất là lớn lao.
[9:48]Bình thường hiện nay chúng ta đang có cái thương yêu đối với mình mặc dù không lớn lắm, nên chúng ta không biết quý giá nó. Cũng giống như là chúng ta đang thở không khí, mỗi từng giây từng phút cái không khí phủ trùm chúng ta. Chúng ta thở hít để sống nhưng chúng ta không biết quý. Nhưng lúc nào đó chúng ta chìm xuống nước, không có hơi thở để thở thì mình mới thấy quý cái hơi cái cái không khí này. Thì cũng vậy, dù ít dù nhiều chúng ta cũng có cái người để mình thương yêu, như là còn nhỏ đó là cha mẹ mình thương yêu mình; lớn lên á thì thành lập gia thất thì có chồng, có vợ thương yêu mình; rồi đến khi có con có cái thì mình thương con cái và con cái thương mình.
[10:39]Đó, nghĩa là chúng ta luôn luôn sống trong cái môi trường như vậy, nên chúng ta không thấy được cái đau khổ của một người hoàn toàn không có tình thương yêu. Nếu chẳng may kiếp trước mà chúng ta gieo cái nhân gì đó không biết, bây giờ chúng ta rớt vào cái hoàn cảnh đó, cái hoàn cảnh là bị mồ côi, ừ không cha không mẹ, không cha không mẹ, cũng không cả bà con nội ngoại hai bên, không anh không em luôn. Rồi bước ra ngoài xã hội, rồi cái không may mắn là cũng chẳng có ai thương mình để nhận mình làm con nuôi gì hết, là sống hoàn toàn không có, không có thương yêu. Nghĩa là mình muốn thương người ta lắm nhưng mà người ta vẫn
[11:21]xa lánh, mình muốn được người ta thương lắm, chẳng ai đoái hoài, thì quý Phật tử sẽ thấy lúc đó cái đau khổ là không thể tưởng tượng được, không thể tưởng tượng được. Bây giờ thì quý Phật tử không cảm nhận được cái điều đó đâu, coi nó bình thường lắm, vì mình đang sống ngập tràn trong cái tình thương yêu dù ít dù nhiều. Là những người mà đời trước có tu tập từ tâm là lòng thương yêu con người thì đời này đi đến đâu cũng được người ta thương yêu, thì như vậy mình càng không hiểu được cái nỗi đau khổ của một người không có thương yêu. Ở đây chúng ta có thể nói điều này: không có thương yêu là nỗi đau khổ lớn.
[12:04]Không thương yêu là nỗi đau khổ lớn. Bây giờ ngược lại, có thương yêu thì nghĩa là gì?
[12:14]Không thương yêu là cái đau khổ, thì như vậy có thương yêu là cái gì? Là gì? Là hạnh phúc, phải không? Có thương yêu chắc chắn là hạnh phúc. Cho nên là khi như như cha mẹ mình sinh ra được đứa con, thấy vui không? Vui không? Vui chứ. Bởi vậy mới người ta tìm đủ cách để mà có con là vậy đó. Có những gia đình mà không con, họ phải tìm cách chữa chạy, còn ai đông quá thì cũng sợ thiệt, mười mười mấy thì cũng ngán thiệt, thế còn không con cũng là một nỗi khổ. Nhưng mà khi sinh được đứa con thì thấy cha mẹ vui ghê lắm, thấy hạnh phúc. Hạnh phúc là vì cái gì? Là vì đâu phải đứa con nó thương mình đâu, nó biết gì nó thương, phải không?
[13:01]Nó còn đỏ hỏn, còn nhỏ, nói chưa được nữa, chỉ tối ngày khóc la đòi bú không. Nhưng mà có một người để mình thương yêu mà lòng mình tự nhiên cũng hạnh phúc, chứ chưa nói được người ta thương. Rồi lớn lên, lớn lên đứa trẻ khi lớn lên vào cái tuổi mộng mơ, cái tuổi gì đó thì đây quý Phật tử lớn lớn chắc đi qua, nhưng mà còn mấy người trẻ trẻ thì chắc đang đi tới đó. Cái tuổi mà tự nhiên đi tìm cái người dưng để thương, là lúc đó thấy có vui không? Nói thiệt á, Phật tử nhớ lại nói thiệt á, thấy vui không? Dạ vui. Cũng thấy vui lắm, phải không? Dạ. Sau này về gây lộn gì chưa tính, khoan tính, nhưng mà lúc đó thì ai cũng thấy vui lắm. Vì sao?
[13:47]Vì lúc đó là có người, có người để mình thương và có người thương mình, luôn luôn người ta thấy đó là niềm vui. Còn cái hệ quả phía sau là những cái phiền lụy đau khổ là vì lý do khác mà nó xảy ra chuyện khác. Nhưng mà ở căn bản ban đầu, cái nguyên tắc ban đầu là
[14:08]tình thương yêu nó làm cho người ta có niềm vui, có hạnh phúc. Còn cái niềm vui, cái hạnh phúc này bền hay không á là do cái tình thương yêu đó nó lớn lao hay là nó nhỏ hẹp thì đó là cái việc sau. Còn trước mắt, tình thương cho chúng ta hạnh phúc. Nếu không có thương yêu thì con người thành cây đá. Chúng ta không còn là con người nữa, chúng ta thành cây đá. Có một cái câu chuyện vui, nói là vui chứ nó ý vị lắm. Câu chuyện này chuyện vui và khoa học giả tưởng. Câu chuyện như thế này, vào một ngày sau này, tức là vài trăm vài ngàn năm sau, trên thế giới này không còn loài người nữa mà chỉ còn người máy. Là vì sao?
[14:57]Vì mới đầu người ta chế rô-bốt, càng ngày người ta cứ tìm cách cho cái rô-bốt nó nó thông minh hơn, thông minh hơn. Đến một ngày kia cái rô-bốt đó nó vượt quá giới hạn của máy móc và nó trở nên thông minh hơn con người, và sau đó nó tiêu diệt con người hết để nó làm chủ cái trái đất này. Đó là chuyện khoa học giả tưởng. Thì những cái rô-bốt đó nó được lập trình, có những cái rô-bốt nó cắt cái bộ phận con người, nó lấy phổi lấy gan người nó gắn vô cho nó để nó nó nó sống giống như phân nửa con người vậy, nhưng mà tất cả là rô-bốt. Và một cái điều luật nó được gài vào là không để cái con người nào sống sót hết.
[15:35]Nghĩa là con người thật là phải giết hết. Thì một lần đó người ta có cái máy báo động, bỗng nhiên cái máy báo động nó vang lên trong một cái trong một cái cơ quan. Cơ quan đó toàn là thủ trưởng cho tới nhân viên thì toàn rô-bốt không, người máy không, không có người thiệt. Nhưng mà bỗng nhiên không biết sao cái cái máy báo động nó báo lên là có một con người sống, người thiệt còn xuất hiện ở trong này. Nghĩa là lúc đó cái người sống á phải che giấu thân phận của mình, vì lúc đó rô-bốt mà phát hiện là người ta giết liền. Thì cái ông mà ổng có cái trách nhiệm kiểm tra đi tìm con người thiệt, ổng mới tìm, đi tìm coi ai là cái người thiệt
[16:12]còn sót lại mà trong khi là họ đã đi tiêu diệt hết. Họ bước vào trong cái căng tin cái họ thấy hai người đang ngồi uống bia. Uống bia xong cái ngật ngà ngật ngưỡng say, cái ổng nói: "Đây là đúng là hai con người còn sống." Lại tính bắt thì hai người kia nói: "Xin lỗi anh, tôi là rô-bốt. Nhưng mà tôi đã được lập trình, nghĩa là khi uống rượu đúng mấy ly thì phải ngã qua ngã lại say xỉn, thành thử anh đi tìm người khác." Cái ổng lại đi đi tìm với người khác nữa. Rồi ổng thấy ổng đi vô trong một cái cái vũ trường âm nhạc, thấy có nhạc nổi lên rồi có có những người đang nhảy múa, nhưng mà trong khi có những
[16:50]người nhảy múa có một người tỏ vẻ chê cái bài nhạc không hay, cái ổng nói: "Đây là con người rồi, chỉ có con người mới chê chê bai thôi." Cái người đó mới nói: "Xin lỗi, xin lỗi, tôi là người máy." Cái cô đó nói: "Tôi là người máy mà tôi được lập trình, nghĩa là khi nghe bản nhạc nào mà không đúng ý thì tôi phải chê bai. Tôi là người máy, không phải người thiệt, anh đi tìm chỗ khác." Rồi sau đó ổng mới tập hợp hết tất cả những người trong cơ quan đó lại, mới báo cho biết là thế này, cái báo động cho biết còn một con người sống để mình bắt mà tìm không ra. Tại bây giờ rô-bốt lập trình tinh vi y như người thiệt, tìm không ra.
[17:23]Thì nói bây giờ ai là người thiệt giơ tay thì không ai giơ tay hết. Thì tìm không ra thì cái ông mà ổng trưởng ban kiểm tra đó, ổng nói: "Tôi phải tự sát vì tôi không làm tròn trách nhiệm." Thì có một cái bà thủ trưởng bả nói: "Nhưng mà anh đâu có biết đau, anh bắn anh chết anh là người máy anh đâu có biết đau?" Nói: "Không, trong người tôi tôi có gắn một cái lá phổi của con người sống, cho nên khi tôi bắn vào đó tôi sẽ biết đau." Ổng nói rồi ổng rút súng ổng kê vào ngực ổng bóp cò cái đùng. Còn cái đùng thì ở dưới những người mà mấy nhân viên mà đang tập hợp á, có một người hét lên một tiếng.
[17:58]Hét lên, thì ổng lúc đó ổng chưa chết liền vì người máy cũng chưa chết như mình, ổng mới buông cây súng ổng chạy lại ổng nắm áo người la, ổng nói: "Đây là một con người thiệt. Tôi đã tìm ra rồi, đây mới là con người thiệt còn sót lại." Vì sao? Vì chỉ có con người mới biết đau cái nỗi đau của đồng loại.
[18:19]Câu chuyện tới đó chấm dứt.
[18:23]Câu chuyện chỉ là khoa học giả tưởng thôi, nhưng mà kết luận cái câu nghe thật là thấm thía. Chỉ có con người mới biết đau cái nỗi đau của đồng loại, còn người máy không biết điều đó. Cho nên chúng ta là con người, chúng ta có cái tính người, chúng ta có cái chất thiện của con người vì sao? Vì chúng ta biết đau cái nỗi đau của đồng loại. Khi chúng ta thấy người hàng xóm của mình họ nghèo khổ, họ thiếu cơm, lòng chúng ta thấy xót xa. Đó, chúng ta đang còn là con người. Rồi khi một lúc nào đó, chúng ta nghe bên kia xóm có người bị cháy nhà, bây giờ không còn nhà để ở, không còn quần áo để mặc, chúng ta nghe lòng mình quặn thắt, thì cái quặn thắt đó cho chúng
[19:08]ta biết chúng ta còn là một con người, chưa phải người máy. Nếu một lúc nào đó mà chúng ta, ví dụ đi trên đường thấy một người già nua, yếu đuối, không thân thích phải đi xin ăn, mà nghèo khổ rồi, già yếu rồi không đi nổi nữa. Nào giờ cứ đi xin ăn, tới cái ngày đó cái bà già đó bả không còn đi xin ăn nổi nữa, mà lòng mình mình thấy dửng dưng. Mình biết rồi cái bà này là mỗi ngày đi qua lại cái xóm này xin ăn, bả già dần, nhiều năm tháng qua bả già dần, già dần. Đến hôm nay, từng bước bả lê đi không nổi nữa, mà nếu cái lòng mình lạnh lùng, dửng dưng thì lúc đó mình mình không còn là con người nữa.
[19:55]Mà mình là cái gì? Coi chừng mình đã thành robot rồi, thành người máy rồi. Nhưng mà do là dù sao chúng ta cũng là đệ tử Phật, à chúng ta còn đi thọ Bát Quan Trai thì có lẽ chúng ta vẫn còn biết đau cái nỗi đau của đồng loại. Đó, đó là cái cái vốn quý, cái vốn quý của con người là cái để phân biệt giữa người thiện và người ác, giữa con người còn cái tính con người và con người đã mất tính người, là cái phân biệt giữa con người và thú vật, hay giữa con người với cây đá, đó là cái phân biệt. Cho nên, cái mà tình thương yêu con người, cái xót xa trước nỗi khổ của con người là cái vốn quý mà chúng ta không bao giờ được để
[20:44]mất, chúng ta không bao giờ được để mất cái điều đó, là cái mà chúng ta đau cái nỗi đau của đồng loại.
[20:54]Thì như vậy, cái tình thương yêu là xác nhận được cái bản chất con người của chúng ta, mà cái tình thương yêu cũng đem đến cho chúng ta niềm vui và hạnh phúc. Tuy nhiên, nếu cái tình thương yêu đó nhỏ quá thì cái hạnh phúc nó không kéo dài, mà sau đó khổ đau sẽ chiếm chỗ.
[21:18]Nếu cái tình thương yêu đó là một tình thương yêu rộng lớn, bao la
[21:25]thì cái hạnh phúc mà nó đem đến cho chúng ta sẽ kéo dài không có lúc chấm dứt. Là nếu cái tình thương yêu chúng ta mà nó nhỏ bé quá đó, nghĩa là chúng ta chỉ thương một số ít người chung quanh mình, thì cái niềm vui đó không bao lâu, không tồn tại lâu và sẽ đến lúc chúng ta phải bù, bị bù lại bởi đau khổ. Ví dụ, ví dụ là tình thương yêu đôi lứa, khi mà người nam và người nữ đến tuổi lớn thì thường là người ta phát triển một cái tình cảm mới là thương người dưng.
[22:07]Và để tiến tới hôn nhân, thì lúc mà ban đầu yêu thương á, người ta cũng cảm thấy rất là vui, rất là hạnh phúc, phải không? Nên lén cha, lén mẹ hẹn hò, viết thư từ qua lại, rồi đủ trò hết. Cái chuyện sao đó thì quý Phật tử biết chứ tôi cũng không rành lắm, đại khái là vậy. Rồi đến lúc mà lập gia đình, lập gia đình rồi thì cái điều này là tôi để ý không bao lâu, chừng ba năm sau cái hết rồi. Những cái nồng nàn của ngày ban đầu biến mất, bắt đầu chỉ còn bổn phận. Mà gặp cái người tốt á thì có trách nhiệm, có bổn phận còn đỡ, gặp người mà không phải tốt á, rồi nhậu nhẹt, cờ bạc, cộc cằn, nói bậy nói bạ rồi rất là khổ, rất là khổ.
[22:57]Quý Phật tử lớn lớn tuổi có đồng ý điều đó không? Cho nên cái niềm vui do cái tình thương nhỏ bé nó đem đến không bền, không bền. Vì vậy, chúng ta đến với Phật pháp, Phật dạy cho chúng ta là phải mở rộng cái tình thương yêu đó đến vô hạn. Mà nếu tình thương yêu đó mở rộng đến vô hạn thì cái hạnh phúc mà chúng ta tìm được cũng là không có ngày chấm dứt, không có đau khổ, không có chấm dứt. Cái tình thương yêu lớn lao, vô hạn đó là gì? Trong đạo Phật gọi là gì?
[23:34]Gọi là lòng từ bi, lòng từ bi. Lòng từ bi là cái lòng thương yêu tất cả chúng sinh, không có phân biệt ai hết. Dĩ nhiên cái tình thương như vậy nó quá lớn và quá lý tưởng đi. Ban đầu chúng ta không thực hiện nổi, không thực hiện nổi. Chỉ có những người mà rất thiết tha tu hành, căn lành rất lớn thì hằng ngày, hằng giờ trong đời sống á, lúc nào cũng tâm nguyện sẽ thương yêu tất cả mọi người. Còn đa phần chúng ta, nếu căn lành không đủ, dù chúng ta có đi chùa, dù có lạy Phật nhưng căn lành còn kém thì chúng ta vẫn không đủ cái tâm nguyện để trải lòng thương yêu tất cả mọi người. Nghĩa là mình đi trên đường phố thì ai đi qua lại mặc kệ,
[24:23]mình không bao giờ mình nghĩ rằng mình sẽ thương những con người xa lạ đó. Chỉ có những người nào mà tu tập nhiều kiếp thì khi nhìn thấy chúng sinh là khởi lòng thương yêu liền. Đi trên đường phố người ta xuôi ngược xa lạ như vậy, khởi lòng thương yêu liền. Nhìn con chim líu lo trên cành là khởi lòng thương liền, vân vân, nghĩa là lòng thương yêu tràn ngập là cái người đó đã tu tập nhiều kiếp. Còn tạm thời như là Phật tử chúng ta mới đến chùa thì hiếm, hiếm chứ không phải không có, hiếm có người nào thường tâm nguyện để tu tập được cái tình thương yêu như thế. Cho nên ở đây thì cái mục đích về lâu về dài
[25:06]chúng ta phải tâm nguyện là thương yêu được tất cả chúng sinh. Đó, nghĩa là nếu mà ai tu tập lâu dài thì phải hướng đến tình thương yêu đó. Còn bây giờ trước mắt thì chúng ta cụ thể, thực tế, chúng ta mở cái rộng tình thương yêu ra khỏi gia đình mình luôn. Khỏi gia đình mình thì đến chỗ nào? Đến đâu trước? Hàng xóm, phải không? Rồi ai nữa? Bạn bè, thân quen. Ai nữa? Bà con, phải không? Thân quyến, họ hàng. Rồi ai nữa? Rồi cái quan trọng là những người bạn đạo, những người bạn đạo. Hôm nay chúng ta nói về đề tài này. Thật ra khi mà sinh ra giữa cuộc đời này á, thì con người luôn luôn bị đặt vào
[26:04]một cái tương quan tình cảm bắt buộc với gia đình, không thể không có. Đó là đạo lý. Nghĩa là khi chúng ta không biết ở đâu mà đầu thai lại đây, chúng ta sinh vào cái gia đình cái là mình có cha có mẹ trước. Thì khi lớn lên, cái tình thương yêu đối với cha mẹ nó là một cái tương quan tình cảm bắt buộc.
[26:30]Nếu mà người nào đối với cha mẹ mà không thương yêu, nghĩa là cái tương quan tình cảm đối với cha mẹ không tốt là người có tội, là sai đạo lý. Chúng ta thấy trên cuộc đời này đó, nó có những cái tương quan tình cảm bắt buộc và không bắt buộc. Có những cái đó, có những cái tình cảm mà không cần chúng ta có thì chúng ta không có tội. À ví dụ bây giờ là cái người hàng xóm ở cách mình mười căn nhà, mình không cần phải thương họ. Và khi mình không thương họ thì mình không có tội. Còn nếu mình thương họ thì mình là người tốt, mình có phước, mình có phước vì cái tâm của mình tốt, cái trái tim mình rộng lớn, mình biết tu tập nên mình
[27:21]thương được những người xa lạ thì đó là mình rất có phước. Còn nếu mình không thương thì chẳng ai bắt bẻ mình, chẳng có cái luật lệ nào buộc tội mình hết, và trong đạo lý của truyền thống Á Đông cũng như của Tây phương thì cũng không hề buộc tội mình. Nhưng có những cái tương quan tình cảm bắt buộc, nếu mình không thương yêu, không đối xử tốt thì mình là người có tội. Đó, tình thương cha mẹ là cái bắt buộc gay gắt nhất, nghiêm khắc nhất. Với cái người sinh thành mình, nuôi nấng mình mà mình không thể thương yêu thì mình là loài người dường như bỏ đi, không xài được. Đó, đây là một cái đạo lý. Thì những lần sau, chúng ta sẽ đào sâu về cái tình thương yêu
[28:10]cha mẹ gọi là lòng hiếu, lần sau nữa chúng ta sẽ nói tới. Hôm nay chúng ta lướt qua. Rồi cái tình thương đối với anh chị em trong gia đình cũng vậy, đó là cái tình tình cảm bắt buộc. Chúng ta phải thương yêu anh chị em mình, lớn lên là không có vụ mà giành gia tài với nhau, không có vụ. Nhưng mà nhiều người đã quên điều đó. Khi mà tài sản cha mẹ để lại một căn nhà, miếng đất thì tranh giành nhau quyết liệt, tới khi mà có khi phải vác dao chém nhau để mà đòi, giành giật thì những người như vậy họ đã đánh mất cái đạo lý làm người. Vì sao? Vì cái tương quan tình cảm với anh chị em là một tình cảm bắt buộc.
[28:54]Đây người ta đã quên mất, người ta xem cái vật chất hơn. Hôm nay chúng ta cũng không đào sâu để làm sáng. Rồi đối với bà con họ hàng cũng là tình cảm bắt buộc, mặc dù nó nhẹ bớt đi, nó nhẹ bớt nhưng mình gặp dì mình, gặp cậu mình, gặp chú, gặp bác, gặp cô, không thể không thương yêu, không thể lơ là như người dưng nước lã được, vẫn phải có cái quan tâm chào hỏi, chăm sóc giúp đỡ nào đó có thể mình làm được. Nhưng mà không phải quá bắt buộc như đối với gia đình ruột thịt. Đó. Rồi lớn lên có những tương quan tình cảm nó mới phát sinh, nó ít bắt buộc. Ít bắt buộc. Ví dụ như là mình đi làm trong sở làm,
[29:37]có cái tình đồng nghiệp thì cái đó cũng là một tương quan. Cũng phải đối xử tốt với nhau, mặc dù không có bắt buộc lắm, ít bắt buộc. Hoặc là bạn bè, khi lớn lên mình đi học, ha mình quen người này quen người kia, nó thành cái tình bạn và trong cái tình bạn đó nó không buộc chúng ta phải dồn hết cái sự quan tâm trách nhiệm của mình. Tuy nhiên nó cũng phải có cái sự đối xử tốt đẹp nào đó nên gọi là cái tương quan ít bắt buộc. Riêng cái tình, hai cái tình không có máu mủ mà lại lại là một đạo lý quan trọng, không có máu mủ mà lại là một đạo lý quan trọng là tình gì?
[30:23]Nghe hỏi cái trả lời vợ chồng liền. Cũng đúng thiệt. Đúng vậy đó, vợ chồng là một cái tương quan đạo lý bắt buộc mặc dù đó là người dưng. Thứ hai nữa còn cái nữa cũng là quan trọng, một đạo lý quan trọng là tình thầy trò. Tình thầy trò. Thầy trò này là thầy trò học văn hóa hay là thầy trò học đạo cũng vậy. Nên đây cũng là một đạo lý rất quan trọng. Mà nếu chúng ta xem thường thì chúng ta cũng là người có tội, không phải là người tốt. Đó, đó là như vậy. Bây giờ khi đến với đạo thì chúng ta bắt gặp một cái tình cảm mới, cũng là cái phát sinh, là tình gì? Tình đạo. Tình đạo, phải không? Tình đạo.
[31:17]Tình đạo cũng là một cái tình không bắt buộc.
[31:22]Vì đúng là nào giờ là cùng đi chùa với nhau. Nhưng mà đúng là mình không cần phải thương nhau. Chẳng ai bắt buộc mình phải thương cái người huynh đệ, người cư sĩ cùng đi chùa với mình hết, không ai bắt buộc điều đó, hiểu không? Nghĩa là vào chùa thắp nhang lạy Phật mà gặp bữa nào mà chùa chật quá, họ cứ lấn chỗ mình hoài còn sừng sộ, cự nự, "dành phước của tui nữa". Hả. Còn khi nào mà tốt á thì gặp nhau cười cái rồi thôi, không ai bắt buộc cái điều đó hết. Nó là một cái tình cảm không bắt buộc. Tuy nhiên, nó lại là một cái cây thước đo đạo tâm tu hành của người đệ tử Phật.
[32:10]Nên không cần bắt, không cần nói tới. Là ví dụ như Ôn trụ trì ở đây như vậy, Ôn không cần buộc các Phật tử đến chùa phải thương nhau. Nhưng mà Ôn đứng Ôn nhìn. Thấy những người nào đến chùa rồi sau đó thương được những cái huynh đệ của mình thì biết người này cái tâm mến đạo sâu sắc, cái sự tu hành có tiến bộ, giáo lý hiểu sâu. Còn nếu Ôn nhìn Ôn thấy là những Phật tử đến chùa rồi đối với những cư sĩ khác cũng lạnh lùng, lạt lẽo, lơ láo, lững lờ,
[32:50]lảng lắc thì mình biết ngay là Ôn cũng biết ngay là cái người này cái đạo tâm chưa mạnh lắm, chưa mạnh. Cái tình đạo có hai loại.
[33:03]Một á là tình huynh đệ xuất gia. Hai là cái tình huynh đệ tại gia cư sĩ. Những người xuất gia vào chùa làm huynh đệ với nhau cũng là một cái tình đạo. Nhưng bắt đầu cái tình huynh đệ của người xuất gia nó là đạo lý quan trọng bắt buộc. Mà nếu cái người tu mà sâu sắc thì hiểu rằng cái tình huynh đệ ở trong đạo nó như tình ruột thịt, mà nhiều khi còn hơn cả tình ruột thịt. Còn hơn cả tình ruột thịt. Lý do tại sao thì thì chúng ta không có phân tích bài này, vì điều này để nói với người xuất gia thôi. Thực sự cái tình huynh đệ ở trong đạo nó nặng hơn cả tình anh em ruột. Không phải là ít. Còn ở đây chúng ta nói cái tình huynh đệ tại gia cư sĩ.
[33:59]Cái tình này không bắt buộc và lỏng lẻo. Vì sao? Vì hiếm khi chúng ta gặp nhau, nhất là cái người Phật tử mình á không có đến chùa định kỳ như là bên các đạo khác. Ví dụ như bên Thiên Chúa giáo thôi, người ta buộc là mỗi tuần phải đến nhà thờ một lần. Còn người Phật tử mình á thì mấy ngày rằm, ngày mùng một, nhiều khi mình quên mất. Nhằm cái năm mà sầu riêng nó trúng quá thì dù sao sầu riêng cũng quan trọng hơn là chùa. Cho nên thôi kệ. Bữa nào mà mới quá rảnh rỗi mà ai rủ thì mới sực nhớ là à mình đã có quy y năm nào pháp danh gì đó quên rồi. Thôi ráng đi chùa lạy Phật một cái. Cho nên cái việc gắn bó giữa người Phật tử
[34:48]đối với chùa, đối với thầy rất là ít, rất là kém, rất là lỏng lẻo. Đối với ông thầy, đối với cái chùa mình mình đến hoài, mình quy y nhiều khi nó còn ít nữa, huống hồ là đối với những người bạn đạo với nhau, phải không? Do đó, dường như là không ai quan tâm tới ai, không ai thương ai. Về trong cái trường hợp có những trường hợp mà những Phật tử đi đến chùa mà lại quy y ở đâu khác nữa, là khác Bổn sư nữa. Ví dụ cùng đến chùa ví dụ đến chùa đây là chùa Bảo Sơn, thấy không? Thì cùng quy y với thầy trụ trì ở đây thì nói là thôi cùng một bổn sư đi là mình thêm một cái cái ràng buộc gì đó. Nhưng có những người đến Bảo Sơn nhưng mà lại quy y ở nơi
[35:35]khác nữa thì lại càng thấy mình lỏng lẻo hơn nữa. Đó. Đó là cái trong đạo Phật mình những cái quy chế về cái người cư sĩ nó rất là là yếu, rất là yếu. Do đó mình dở hơn các đạo khác nhiều lắm. Đây cũng là một cái dở. Nên các Phật tử phải cố gắng là đừng để cái dở này nó kéo dài nữa. Nên tự mình phải bắt buộc mình đến chùa, phải gắn bó với chùa. Chứ đừng có để lỏng lỏng nữa, đừng có đợi người ta kêu réo rồi mới mới đi. Tự mình nhớ, mình phải kêu người khác nữa, rồi phải kêu con cái mình đi nữa. Cái đó đó là cái mình biết tu đó. Nghĩa là đối với chùa đã lỏng vậy, đối với ông Bổn sư, đối với ông thầy mình quy y cũng không bắt buộc luôn, cũng lỏng luôn. Đúng không?
[36:23]Ví dụ mình quy y xong nhiều khi năm ba năm rồi chứ cũng không có tới thăm ổng nữa. Nhất là trường hợp mà quy y hơi xa xa một chút, ở đây mà chạy về Bà Rịa quy y hay đây mà chạy về Biên Hòa, Sài Gòn quy y là coi như nhiều khi ba bốn năm không biết ông thầy mình nay ổng chết chưa nữa. Để mà về làm giỗ nữa, không biết nữa. Tự nhiên đây mà ngay Long Khánh quy y ngay đây á thì còn tới lui. Đôi khi lâu lâu gặp ra đường, giữa đường gặp thầy còn chào một cái, biết ông thầy ổng còn sống. Chứ ở xa nhiều khi cũng không để ý nữa. Đó là cái lỏng lẻo. Cái dở. Mà nó thêm cái nữa là nó cũng phải tại mình rồi cũng tại
[36:59]ông thầy nữa, ăn thua cái đức độ của vị Bổn sư nữa. Ví dụ như vị thầy của mình mà ổng là người đức độ, hiền lành, mỗi khi mình có cái nỗi đau khổ gì đó mình tới thì mình thấy yên ổn, tâm hồn mình nó an lạc. Một vài lời khuyên của thầy cái mình thấy nhẹ nhàng, mình giải tỏa được cái khúc mắc, về nhà mình phấn đấu mình vượt qua tiếp. Đó. Còn khi nào mình vui thôi, không khỏi cần tới ổng làm chi. Khi buồn thì tới thôi. Nhưng mà ví dụ như gặp được vị thầy Bổn sư mà có đức độ thì còn gắn bó. Chứ gặp vị thầy Bổn sư nhiều khi vị thầy Bổn sư mình ổng cũng ổng cũng lơ lơ làm sao thì thôi mình cũng nản, ổng cũng né luôn nữa.
[37:45]Mà trong đạo Phật cái trường hợp đó cũng có nữa. Mà tại sao vậy? Là tại vì nhiều khi cái vị Bổn sư đó
[37:54]trước đây cũng chưa có được đào tạo kỹ. Vị trụ trì thì nhiều lắm chùa chùa Phật giáo mình thì đầy. Long Khánh mình bao nhiêu ngôi chùa tất cả ta? Vài chục ngôi, vài ba chục ngôi chùa phải không? Đông lắm. Nên nó đông quá đi, đông quá nên mình không biết được là những vị trụ trì ở những ngôi chùa như vậy trước đây đã tu học như thế nào. Cho nên bây giờ cái khả năng mà hướng dẫn quần chúng Phật tử nó chu đáo đến đâu. Nên có những người thì quan tâm hướng dẫn Phật tử một cách chu đáo nên mình mến, mình tới chùa hoài. Còn có những người mà không quan tâm hướng dẫn Phật tử nên thôi mình cũng lơ ổng luôn.
[38:35]Đó, nên ăn tại Phật tử mình là không quan tâm, không mến đạo nè, tại ông thầy Bổn sư mình nhiều khi ổng cũng lơ lơ nè, rồi tại tại đạo Phật mình cũng không có một cái quy định bắt buộc để cho người Phật tử phải gắn bó với chùa. Đó là ba cái tại. Nên mình đổ thừa một lát là tại ai chứ không phải tại mình, là mình khỏe, mình cứ tiếp tục nghỉ. Nó nhờ có tại với bị nên mình cũng khỏe lắm. Nhưng bây giờ thì thôi, mình phải quay lại. Mình phải ý thức điều này để mình mình tại mình, chứ đừng có tại ai nữa hết trơn á. Bây giờ hôm nay chúng ta đặt cái tình đạo mà chúng ta nói cái tình đạo nó là cái thước
[39:17]đo cái sự tu hành của mỗi người là ở chỗ nào?
[39:26]Đây là cái điều tự nhiên. Ví dụ như cùng đến chùa, nhưng nếu người nào mà hiểu sâu Phật pháp, người nào thực hành tu tập tinh tấn, bắt đầu trong tâm xuất hiện được cái niềm vui. Đây là điều tự nhiên lắm. Đây là điều tự nhiên, cái niềm vui của việc tu hành ở trong đạo. Nói điều này, nếu mà quý Phật tử có tu, có được niềm vui, quý Phật tử hiểu câu nói này liền. Là nếu đến chùa tụng kinh, lạy Phật, nghe Pháp, ngồi thiền, niệm Phật mà nếu có kết quả, tâm mình vào an định, niềm vui nó nó ngập tràn tâm hồn mình liền. Đây là điều có thật. Thì khi mà nếu tôi vừa nói câu này, quý Phật tử mà có thực hành tới chỗ này thì nghe hiểu liền, thông cảm liền.
[40:17]Còn nếu quý Phật tử đi chùa lâu năm mà chưa tìm thấy được cái niềm vui này, thì phải biết cái việc tu hành mình còn kém. Thì hôm nay khi nghe tôi nói câu này, cái mặt ngơ ngơ nhìn tiếp nữa. Ngồi ngơ ngơ nhìn là biết ngay người này sao rồi. Ở đây để coi mọi người nhìn tôi như thế nào coi. Nhìn một cách thông cảm, hiểu biết, hay là nhìn ngơ ngơ không biết thầy nói gì kỳ quá, nghe không hiểu, là biết người này tu chưa nhiều. Còn người nào khi tôi nói ra câu này là mình đến chùa mình tu tập, khi mà có kết quả tâm hồn tràn ngập niềm vui, cảm thấy mến đạo sâu sắc hơn thì hiểu liền. Vậy ở đây ai hiểu giơ tay lên?
[41:01]Ai hiểu điều này? Một người. Hai người, ba người.
[41:10]Bốn. Tới năm người lận! Trời ơi! Thêm được người sáu. Thôi, thôi như vậy là cũng tốt. Chắc nhiều người mắc cỡ không dám giơ tay. Dạ. Thôi đại khái là như vậy. Cho nên cái người mà tu tập bắt đầu trong tâm có kết quả, xuất hiện cái niềm vui thì lúc đó đến chùa sao? Tự nhiên mình lạy Phật không có giống lúc trước nữa. Là cũng vào quỳ lạy Phật, mọi người quỳ lạy giống nhau, nhưng mà trong tâm cái sự tôn kính khác nhau. Trong tâm tôn kính khác nhau hết. Nói câu này mà nhìn ngơ ngơ là biết nữa. Nghĩa là cái người nào mà tu có kết quả đó, quỳ lạy Phật tự nhiên lòng kính trọng chất ngất, lòng tôn kính Phật rất tha thiết, là người đó tu có tiến bộ.
[42:04]Còn người vô lạy Phật thì xì xụp lật đật chạy qua cầu chuyện gì đó, nói: "Chiều nay con mua vé số á, lạy Phật gia hộ con nghe, mai cúng nải chuối à." Thì người đó lật đật đi ra thì như vậy lòng kính Phật không có nhiều. Còn người tu tiến bộ rồi thì thì không, vào lạy Phật cầu nguyện cho tất cả chúng sinh, không cầu nguyện cho mình nữa và lòng kính Phật rất tha thiết. Rồi thứ hai nữa là tôn kính Pháp. Đối với giáo pháp của Phật thì vô cùng trân trọng, tôn quý. Từng lời kinh, tiếng kệ, lúc nào lòng cũng thiết tha tôn kính. Vì sao? Vì biết đây là cái con đường, đây là cái ánh đuốc, đây là ánh sao, đây là lẽ phải giúp chúng ta
[42:49]vượt qua khỏi đau khổ tăm tối, đi về nơi có ánh sáng, có yên vui, có hạnh phúc. Do đó cái người tu mà thấm từ từ đó thì rất là tôn kính Phật, tôn kính Pháp. Rồi tự nhiên phát hiện xuất hiện thêm một cái tâm nữa là khi nhìn những người cùng đến chùa như mình bỗng nhiên khởi cái tâm thương yêu, quý mến, tự nhiên vậy. Vì thấy mình đã được cái điều đó, thấy mình đạo đức đã phát triển, thấy mình được cái an vui, thấy mình được lợi ích, thì khi đưa mắt nhìn những người bạn đạo bước vào chùa thắp nhang, lạy Phật, tự nhiên lòng mình tràn đầy cái trìu mến đối với những người đó. Vì biết đây là những người
[43:34]đi cùng đường với mình, đây là những người cùng quỳ lạy đối với Đức Phật, đây là những người cùng là đệ tử Phật giống như mình, thì cái tình đó nó thắm thiết, chan chứa, vì nghĩ rằng họ cùng cái đạo đức như mình, cùng cái suy nghĩ giống như mình, cùng cái lý tưởng giống như mình, nên tự nhiên mình thương yêu những người đồng đạo. Đó đó. Đó là lý do nói là cái tình đạo là cái thước đo cái sự tu hành của người Phật tử là như vậy đó. Còn nếu mà chúng ta đến chùa chúng ta tu tập một cách cạn cợt thì tự nhiên chúng ta cảm thấy mình không cần phải thương ai hết, không cần phải thương ai những người đi chùa với mình.
[44:21]Thế bây giờ khi chúng ta nói đến chỗ này, chúng ta ngừng lại vài giây, chúng ta xét lại tâm mình. Xét lại tâm mình xem là như vậy trước khi chúng ta nghe bài giảng này, lui về quá khứ chúng ta đã thương yêu được những người đồng đạo với mình hay chưa? Tự xét lại và khỏi cần báo ra cho ai biết, nhưng mà Phật biết điều đó rồi. Phật không cần phải thú tội trước bình minh, là Phật biết điều đó. Mình nhìn lại từ cái ngày hôm nay lui về trước, nếu mình thấy là những ai đến chùa lạy Phật, nghe Pháp mình cảm thấy mình thương mến thì phải biết là việc tu hành của mình có tiến bộ. Còn nếu nhìn lui lại quá khứ mà mình thấy những người cư sĩ đến
[45:11]chùa như mình mà mình thờ ơ, hờ hững, dửng dưng thì phải biết rằng cái việc tu hành của mình chưa có tiến bộ gì hết. Vậy ở đây ai là người thấy thương huynh đệ của mình, những người đồng đạo đến chùa? Ai? Đó được hai ba người, lẹ thấy không? Đó. Kì này giơ bồ hơi nhiều hơn. Kìa. Vậy là tốt, vậy là tốt. Thấy giơ được nhiều là là tôi rất là mừng. Tôi mừng và ôn trụ trì cũng mừng, và ở trên cao chư Thiên, Hộ Pháp, chư Phật đều vui mừng. Chư Phật vui mừng vì thấy những đệ tử của Ngài biết thương yêu nhau. Chứ còn mà đến chùa thấy ghét nhau thì chư Phật ở trên buồn lắm, mình làm cho nhau buồn Phật cũng buồn nữa.
[46:00]Còn ở nơi một cái ngôi chùa nào đó mà khi đến đó mình chỉ nhìn thấy nhìn thấy những nụ cười trìu mến, nhìn thấy những ánh mắt chạm vào nhau chỉ có thương yêu thì mình biết chùa đó người ta tu hành tiến bộ. Và nơi đó là nơi mà chư Thiên, Hộ Pháp quay quần tề tựu để hộ trì cái đạo tràng đó. Cũng như bây giờ cái đạo tràng Bảo Sơn chúng ta bởi vì mình có cái phước, khi mình thương yêu được huynh đệ của mình tự nhiên mình có cái phước để hưởng những cái điều như vậy, hưởng được cái sự gia hộ của chư Thiên, Hộ Pháp như vậy. Bây giờ khi cái tình đạo mà nó lớn lên thì chúng ta được những cái lợi gì? Đây là điều chúng ta phải để ý.
[46:51]Thứ nhất là chúng ta khuyến khích trợ duyên nhau tu hành. Như ăn cơm có canh, tu hành có bạn vậy. Nhưng lúc nào đó chúng ta chưa tinh tấn lắm, nhưng khi gặp những người bạn đạo của mình, chúng ta thấy họ siêng năng, tự nhiên mình cũng cảm thấy được khuyến khích. Phải không? Mình cảm thấy là mình được khuyến khích phải tu hành tiến bộ thêm như vậy, không có dãi đãi. Rồi có những khi người huynh đệ của mình họ nghe được cái băng nào hay họ cho mình mượn, nhờ vậy mình tìm thêm được cái kiến giải nào đó. Hoặc là trường hợp mình có cái cuốn sách nào đó hay cái mình đem cho người huynh đệ, bạn đạo của mình đọc để họ tăng thêm được hiểu biết đối với đạo lý.
[47:40]Đó là nhờ vậy đó. Thương yêu nhau, quan tâm đến nhau mà giúp nhau tu hành. Rồi ở nơi cái biết ở đâu mình thấy có cái đạo tràng giảng Pháp mà có thể dễ đi, tiện đi, cái mình rủ rủ nhau cùng đi nghe Pháp: "Kìa xe tôi còn trống một chỗ, hay là mình đi mình đèo nhau mà đi" vân vân, rủ nhau. Do đó là thương yêu nhau, gặp gỡ nhau mình bàn chuyện đạo lý. Còn mà cái người đời gặp nhau thì bàn chuyện ăn nhậu, chuyện hơn thua thị phi, nói xấu người này nói xấu người kia, làm mất thì giờ và tạo thêm nghiệp chướng. Còn khi mình hiểu đạo mà thương yêu nhau thì gặp nhau chỉ nói chuyện tu hành. Khi mà nói chuyện tu hành thì mình nêu ra những cái lỗi mà mình phạm rồi
[48:33]mình vượt qua như thế nào, rồi mình hỏi người huynh đệ của mình là thời gian này dụng công có cái gì lạ để mình học hỏi, mình bắt chước. Nhờ như vậy mà cái sự tu hành của mình cũng được tăng trưởng, được lớn lên thêm.
[48:50]Thứ hai nữa là chúng ta có thể chung sức với nhau làm được nhiều việc phước thiện. Có những việc phước thiện mà tự một mình mình mình làm không nổi, mà kêu gọi mọi người thì dễ làm hơn. Ví dụ như mình biết ở cái xóm bên kia có cái người họ quá nghèo, họ qua đời không có hòm, không có ai chôn cất gì được, mình mới kêu gọi những người anh em bạn đạo mà mình biết là những người cũng có tâm lắm, người một chút, 5.000 10.000 vậy đó, mua giùm một cái hòm giúp gia đình người ta cũng đỡ tủi, đó cũng là cái việc thiện. Hoặc là mình thấy cái khúc đường đó hư, thì mình thấy nếu mà mình mua xe về đổ đất ban ra như
[49:35]vậy, khi mình làm cũng kéo dài thời gian quá, làm không xuể. Cái mình rủ vài người cái bạn đạo của mình hùn nhau mua đất, rồi hùn nhau ban ra, đắp đồ lại cho xe đi qua lại. Có những cái việc thiện như vậy rất là cần thiết mà đường ở Long Khánh mình thì hư nhiều quá. Mà không biết sao mình thấy ít có ai đắp, đi một lát xe dằn quá chừng. Dạ dạ dạ. Cho nên nói nói không có đâu mà dễ có dịp làm phước như ở Long Khánh á, tại đường hư quá chừng hư. Ổ gà, hố ga gì tùm lum hết trơn, đường đào ngang đào dọc đủ thứ hết. Cho nên đó là cái phước điền đó. Mình đừng có nghĩ là phước điền là nằm ở nơi chùa nơi đồ nhiều, nằm ở ngoài đường á.
[50:22]Cái ruộng phước là nằm ở ngoài đường á, mình ra ngoài đó mà gieo. Tụm với nhau ban đường, đắp ngõ đồ lại cho người ta đi qua lại đỡ tai nạn, đỡ tiện lợi thì cái phước của mình cũng rất lớn. Cho nên mình thờ ơ nó hơi uổng, ha. Rồi cái điều thứ ba nữa lợi ích nữa là giúp nhau kiểm soát đạo đức của con cháu.
[50:47]Bây giờ thế này ví dụ như bây giờ nói trong cái Long Khánh như vậy thì là mình là đệ tử đi hết chùa này qua Long Thọ, qua Bảo Sơn gì đó, cũng cũng là Phật tử vòng vòng rồi gặp nhau hết. Rồi mình kết tình thân nhau hết, rồi thương nhau hết, thành thân thiết hết. Cái mình biết à nhà ông bạn mình đó ổng có mấy thằng con như vậy đó. Cái bữa cái đi đường cái mình thấy nó qua bên xóm bên kia. Ở nhà đâu biết nó trốn cha trốn mẹ nó đi chơi ai mà biết, nhưng mà lại gặp bạn đạo của cha mình. Trong bạn đạo nhớ: "À, thằng này hôm nay thấy nó giờ này là giờ đi học mà sao thấy nó tòn ten ở đây?" Cái về báo lại:
[51:25]"Anh coi lại, tôi thấy thằng con anh nó như vậy". Thì nhờ như vậy mình hỗ trợ nhau mà kiểm soát được đạo đức của con cháu, phải không? Chớ một cha một mẹ lo không xuể, mà nếu bạn đạo mình ổng cũng không quan tâm thì thôi cũng không biết đường, nhất là trong giai đoạn hiện nay cái ma túy nó lan tràn khắp nơi không thể tưởng tượng được. Ở Long Khánh này ma túy nhiều chưa? Nhiều chưa? Chớ ở Sài Gòn là đầy nghẹt hết. Sài Gòn là ở ngõ ngách nào xóm nào cũng có ma túy hết nên con cái bị nghiện rất là đông, những người trẻ. Nhưng mà ở đây dù chưa tới nhưng mà chúng ta phải đề phòng. Đề phòng là về cái mặt trận đạo đức là
[52:10]các bạn đạo của chúng ta lại giúp nhau để ý tới đạo đức của cái con cháu của mình. Vì từ đây về ngoài cái việc mà mình thương yêu, lo lắng, dạy dỗ cho con mình, thế mình xem con của cái người bạn đạo mình cũng giống như con mình. Dù mình không cần phải nuôi nó nhưng mà gặp nó mình chào hỏi khuyên nó một tiếng, rồi gặp nó đi chơi đâu nhắc nhở nó một tiếng, về báo cha mẹ nó một tiếng cũng là cái phước rất là lớn. Là vì sao? Vì giúp người nào thoát khỏi cái tội lỗi, cái ác độc, giúp cho người nào củng cố được đạo đức đều là cái việc phước, phước vô lượng. Coi vậy chớ mình cái phước làm bằng vật chất
[52:52]không bằng cái phước làm ở tinh thần là dạy dỗ đạo đức cho người khác. Bây giờ mình chưa thể là đi xuất gia tu học trở thành giảng sư mà thuyết pháp giáo hóa chúng sinh được thì hiện nay trong cái vị trí cư sĩ, chúng ta cũng cố gắng đem lại cái giáo pháp, cái tinh thần, cái đạo đức cho mọi người. Đem lại bằng cách gặp nhau mình trao đổi đạo lý, vân vân. Nhưng mà cái quan trọng là dạy dỗ cái lớp trẻ, vì cái lớp trẻ đó là tương lai của dân tộc cũng là tương lai của đạo pháp. Như bây giờ nhìn ngồi đây thấy là quý Phật tử là đa số là lớn, còn những Phật tử trẻ nhỏ thì thì hơi ít. Đó là điều mình phải lo.
[53:43]Phải lo bây giờ lớp mình già chết qua hết thì cái những người mà
[53:49]những Phật tử kế tiếp để giữ gìn Phật pháp, giữ gìn Tam bảo là ai? Đó chính là con cháu của mình. Mà nếu con cháu của mình nó lỡ sa đà vào những cái trụy lạc, hư hỏng, ma túy, vân vân thì thì thật là cái điều điều đáng buồn. Vì vậy trong các việc mà người Phật tử hỗ trợ với nhau trong cái đời sống cộng đồng về việc tu hành nè, về việc làm phước thiện nè, còn cái là phụ nhau kiểm soát đạo đức của con cháu nè. Đó là cái quan trọng. Rồi cái thứ tư nữa nó biểu lộ cái tình nặng hơn nữa là nâng đỡ lẫn nhau khi hữu sự như là khi tang ma, cưới hỏi, phải không? Mà nhất là đám tang á. Ví dụ nhà mình có cha mẹ già rồi đến khi qua đời
[54:47]thì những lúc đó nó cần cái sự nương tựa, cần cái sự an ủi, cần cái tình thương lắm. Mà nếu lúc đó mình quạnh quẽ chỉ có vài ba người hàng xóm tới để cái hòm trơ vơ đó, rồi nhang thắp khói nghi ngút gì đó, một hai ba người ngồi lỏng chỏng trước nhà mình thấy thấy cái buồn không? Thấy đám tang nó buồn. Rồi cái mình cảm thấy tủi cho cho cha mẹ mình. Mà bây giờ mình thể hiện cái tình đạo ở chỗ đó. Khi một con người mất thì tất cả những Phật tử mình tới người tiếp một tay khỏi cần kêu. Người tới dựng rạp, người chạy đi mua quan quách, người thỉnh quý thầy lại tụng kinh, người lo đi xé vải xé tang,
[55:31]người nấu cơm, nghĩa là nhìn vô không biết ai là ai, bà con con cháu biết mà thấy đầy nghẹt cái nhà hết thì thấy ông bà mình cũng đỡ tủi, phải không? Rồi lại có quý thầy lại rồi tụng kinh, rồi đông đảo quý Phật tử đạo hữu mình đứng phía sau tụng cho thời kinh thì đúng là tuy cái mất mát người thân cũng là một cái nỗi đau lớn nhưng mình cũng được bù đắp rất nhiều khi mà có cái tình đạo ấm áp như vậy. Quý Phật tử đồng ý không? Phải không? Đó, cho nên đây là điều chúng ta phải quan tâm lại, là chúng ta phải gắn bó lại với nhau để nâng đỡ giúp nhau khi hữu sự. Rồi rồi đám cưới nữa. Nhưng mà đám cưới hơi khó.
[56:15]Đám cưới thường là mời đúng người, mời đông quá là cái số số bàn ăn nó có hạn á, nó cũng cũng khổ.
[56:24]Cho nên thì thôi nhưng mà giúp nhau được cái gì đó thì giúp, phải không? Đó, giúp nhau được gì giúp. Tại vì cũng nghe đồn á tới mùa tết mà cái thiệp mời đám cưới mà tới thấy người ta méo mặt lắm, ai cũng đau khổ lắm chứ không có sướng ích gì. Cho nên thôi, đám tang là giúp mà đám cưới thì tùy nghi, tùy nghi sử dụng.
[56:47]Bây giờ chúng ta phân tích lại từng việc nhau một chút từng việc một chút. Là có bốn cái mình nói là: trợ duyên nhau tu nè, chung sức làm việc thiện nè, kiểm soát đạo đức con cháu, hỗ trợ khi hữu sự, phải không? Bây giờ ví dụ trong huynh đệ mình đây, nếu mình là người tu giãi đãi mà người bạn của mình tinh tấn, tự nhiên mình được kéo theo liền. Thì như vậy mình có lợi không? Có lợi. Rồi trường hợp mình là người tinh tấn mà bạn mình thì giãi đãi thì sao? Thì mình kéo bạn mình thì mình rất là có phước. Hễ mình dở thì mình có lợi mà mình giỏi thì mình có phước thì đằng nào mình cũng được hết. Hơn là mình tu một mình, phải không?
[57:37]Nên đó, mà đó cũng là cái thể hiện được cái tâm vị tha trong đạo Phật. Cái người mà tu theo đạo Phật mà hiểu sai đó cứ nghĩ là mình núp vào một cái nơi vắng vẻ không ai biết để lo tu tập, nghĩ như vậy mau đắc đạo giải thoát, đó là một cái hiểu lầm rất là lớn trong đạo Phật. Đó là cái hiểu sai. Vì sao? Vì trong đạo Phật cái đáng sợ nhất là cái ích kỷ, cái mà chỉ lo cho mình. Ích kỷ là nguyên nhân của đau khổ mà làm cho mình mất hết phước. Còn khi mình sống vị tha, mình lo được cho người khác thì chắc chắn mình sẽ có hạnh phúc, rồi mình có phước. Nhờ cái phước đó mà mình nhiếp tâm được trong câu niệm Phật,
[58:31]nhiếp tâm được trong cái công phu thiền định một cách vững chắc. Cái phước quan trọng. Còn có những người không hiểu điều này, chưa tạo được phước bao nhiêu mà đã vội vàng đi vào trong cái am vắng ở một mình tu, cách ly hết, bỏ rơi hết mọi người, tu một thời gian từ từ hụt phước hết luôn. Vì sao kỳ vậy? Vì trong suốt thời gian mình ở trong am vắng một mình á mình phải nhờ có ai nuôi mình, phải không? Năm năm, mười năm. Người ta nuôi mình năm năm, mười năm đâu có ít. Mà năm năm, mười năm đó mình chẳng làm lợi cho ai được một câu nói nào nên phước hết dần, hết dần. Cho nên nhiều khi nhập thất mười năm ra rồi không có gì, tâm chưa tiến bộ.
[59:17]Còn những người mà nhập thất mà ra mà có tiến bộ là do phước đời trước. Mà bây giờ mình chả biết là đời trước mình có phước hay không, nhưng mà thôi chắc ăn nhất là kiếp này lo tạo phước. Là tạo phước bằng cách nào? Là bằng cách sống một đời sống hết sức là vị tha, lo cho mọi người. Cho nên cái tình đạo của cư sĩ, cái tương quan gặp gỡ, hỏi thăm, lo lắng, giúp đỡ nhau là cái mà chúng ta đang tu thật sự. Chúng ta đang tập quan tâm giúp đỡ người khác chứ không còn sống cho mình nữa. Cái người mà quanh ngày, quanh năm không gặp ai, không nói chuyện với ai, cái ích kỷ từ từ nó tăng lên. Còn mà mình trong cái môi trường mình gặp nhiều người,
[1:00:03]tự nhiên mình phải lo cho nhau thì cái cái tâm vị tha nó tăng lên. Như bây giờ mình đến chùa đông nè, cái chùa đông như thế này, thì mình cũng là người nhát, ít có dám nói chuyện với ai, nhưng mà khi đó cái mình nhìn mình thấy, mình nhìn thấy dép người ta để bên ngoài nó lộn xộn á, thì mình sợ lát người ta lễ Phật xong lui ra nó nó mất thời gian, cái mình đi lại mình lén lén mình nhặt mấy đôi dép lại để từng đôi, từng đôi, mà đừng có bỏ túi luôn người ta cự à. Mình đặt mình để đâu đó ngay ngắn, khi người ta trở ra người ta có dép mang liền. Thì đó cũng là cái tự nhiên chỗ đông người khiến mình lo được cho người khác phải không?
[1:00:42]Rồi tới giờ ăn cơm, tới giờ ăn cơm mình nhìn thấy sao đông quá, rồi sợ việc dọn chén không kịp, cái mình xuống nhà bếp, mình xin phụ làm công quả, ăn xong mình phụ rửa chén nữa là cái đó cũng cái lòng mình nghĩ đến người khác nữa. Đó, chính cái mà đời sống cộng đồng tu tập như vậy làm tăng trưởng cái tâm vị tha của mình lên dần dần, dần dần. Không có ai mà chỗ đông người mà lo cho mình mình được hết trơn á. Thấy người này, thấy người kia tự nhiên mình phải phát tâm à. Như nội bây giờ có một người nào làm biếng nhất ha, làm biếng nhất trên đời, ở đây không biết ai làm biếng nhất trên đời? Cũng không ai dám giơ tay, hỏi làm lơ.
[1:01:22]Dạ, đó, thì cái, ví dụ người làm biếng nhất đi, mà ngồi núp vào một chỗ là canh nghe như là nghe giảng thì mình núp mình nghe, hiểu không? Để khỏi lạy Phật mất công. Tới chừng ăn thì lẩn chỗ khác, đợi dọn xong rồi chạy vô ăn. Ví dụ có một người như vậy, ví dụ thôi, chứ hy vọng không đến nỗi, hy vọng. Ví dụ có người như vậy đó, hễ mà đứng cái chỗ nào mà thấy nhà dơ thì lẩn qua chỗ khác đứng để cho ai thấy thì quét, mình khỏi quét. Dù cho một người lười biếng như vậy nhưng mà chợt nhìn ra ngoài cổng thấy một bà già chống gậy khụm khịu đi vô, đi vô không nổi, thì lúc đó làm sao? Ngươi lười gì lười chứ rồi cũng phải ra đỡ bà cụ dìu vô cho bà có ghế ngồi
[1:02:05]chút, chứ không đến nỗi để bà đi lạng quạng té cái ạch, không nỡ. Vì dù sao mình biết đi chùa, mặc dù là hơi lười vậy nhưng vẫn phải còn cái tâm thương người. Đó, đó là chính cái đời sống cộng đồng á mà mình tập quan tâm với nhau được. Mà chính cái quan tâm với nhau á làm cho tâm vị tha nó nảy nở, phá dần cái ích kỷ, làm cho mình càng có phước và càng dễ tu về sau. Chúng ta muốn giải thoát thì tâm chúng ta phải vào định rất sâu. Nhưng muốn vào định được thì phước phải rất lớn. Mà muốn phước lớn thì tâm vị tha phải tràn đầy. Mà muốn tâm vị tha được tràn đầy, nảy nở thì chính là trong cái cộng đồng cư sĩ với nhau như thế.
[1:02:55]Là chúng ta tới lui thăm hỏi, gắn bó, cùng đi chùa, cùng tu tập, nhắc nhở nhau, đó là cái rất là tốt vậy.
[1:03:05]Rồi trong cái việc tu hành cũng vậy, là khi mà càng đi sâu á, chúng ta thấy vấn đề nó không có đơn giản, không có đơn giản. Ví dụ bây giờ chúng ta đến chùa chúng ta nghe là thầy trụ trì dạy chúng ta phải thường xuyên cố gắng niệm Phật, niệm Phật. Nói: "Niệm Phật làm sao thầy?" Thầy nói là: "Ờ, lúc nào thì con cố gắng Nam Mô A Di Đà Phật, giữ câu niệm Phật trong tâm mình đừng để mất, đi đứng nằm ngồi làm chi nghĩa là cũng ráng mà mà niệm Phật." Thì cái câu vậy nghe đơn giản phải không? Dễ hiểu không? Làm được không? Cũng được phải không? Đó, nhưng mà khi bắt đầu đi vào đời sống mình mới thấy vấn đề không đơn giản nữa, không đơn giản.
[1:03:51]Nghĩa là cứ một câu niệm Phật, không cần phải tu gì nhiều. "Dạ rất tốt cụ ạ. Phật, một Phật là tất cả Phật, cho nên mình đừng có không cần phải bận tâm là niệm Phật gì. Miễn có một vị Phật mình niệm thì đều công đức giống nhau hết." Thì thầy cũng dạy mình như vậy, nhưng khi đi vào trong đời sống có chuyện xảy ra. Bỗng lúc đó cái mình đi xe có một cái người nào đó họ quờ quạng, họ lủi mình cái ầm té xuống. Thì lúc đó làm sao? Thì tạm thời mình quên câu niệm Phật để mình mắng người ta cái đã, trợn mắt lên: "Ủa mắt đui hả? Đi không thấy đường sao?" Nghĩa là người ngáy người là cứ là mình sỉ vả người ta một lát. Tới chừng lát tỉnh dậy:
[1:04:38]"Ủa, mình niệm Phật mà sao kỳ vậy?" Thôi lật đật: "Thôi xin lỗi, Nam Mô A Di Đà Phật tiếp", rồi cọc cạch đạp xe đi. Thì trong những lúc, những cái tình huống như vậy mình thấy cái việc tu của mình sao nó lại khó giữ, nó khó giữ gìn. Rồi trong lúc mà khi đi làm ăn cũng vậy, tự nhiên mình đang niệm Phật: "Nam Mô A Di Đà Phật", mình đang ngồi nói chuyện với bạn mình tự nhiên có người bạn vỗ vai nói: "Tôi có cái mối này làm ăn lớn lắm anh, bỏ một vốn bốn lời." Cái mình bỏ câu niệm Phật xuống: "Gì? Anh nói lại tôi nghe kỹ, buôn cái gì mà một vốn bốn lời phải không?" Thế là lúc đó, nhưng mà khi mà bàn câu chuyện đã đời cái một lát
[1:05:14]mình thấy ông này ổng nói không chính xác, cái thôi quên: "Thôi xin lỗi, niệm Phật lại cái đã." Thì lúc đó mình mới thấy rằng giữa cái lôi kéo, giữa cái cái tham sân si của cuộc đời với cái câu niệm Phật nó không dễ, không dễ giữ. Thì lúc đó mình mới gặp người bạn đạo của mình tâm sự, nói: "Vậy anh tu cách nào, chứ mà tôi nghe nói một vốn bốn lời là tôi bỏ Phật, mà nó đi xe nó quẹt tôi một cái là tôi quên Phật. Như vậy trong trường hợp anh thì anh phải làm sao?" Thì cái người bạn đạo mà họ tu hành tốt hơn mình á, lúc đó họ trả lời cho mình nghe được. Họ mới nói rằng là: "Thôi cũng đừng có buồn. Là vì sao?
[1:05:57]Vì anh mới đến chùa, anh mới niệm Phật được có hai ba tháng nay. Còn nếu anh niệm Phật được từ ba năm trở lên thì lúc đó anh sẽ thấy người ta tông xe anh rồi câu niệm Phật vẫn không mất, không sân, không giận. Hoặc là có cái người nào đó họ rủ anh mà một vốn bốn lời thì anh nhìn nó nó nhạt nhòa, bình thản lắm, không bận tâm. Làm nếu mà thuận duyên làm, dễ dàng làm thì làm, vì mình còn là cư sĩ phải làm ăn. Tiện thì làm không tiện thì thôi, nhưng mà khi nghe họ nói mà lòng không có rạo rực, không có là quá thích thú nữa. Còn vì anh còn mới niệm Phật quá, cho nên anh nghe mà lời nhiều cái anh mất câu niệm Phật.
[1:06:37]Còn nếu anh niệm Phật lâu rồi thì nghe lời nhiều nhiều nhiều chứ mình vẫn không thích thú, vẫn bình tĩnh phán xét mà vẫn giữ cái câu niệm Phật. Thôi thì bây giờ anh biết được cái lỗi thì cứ sám hối rồi niệm Phật tiếp." Nhờ cái người bạn đạo họ tu trước mình họ nói cho một câu, họ nói cho một câu vậy rồi cái mình yên tâm, mình tiếp tục tu hành. Dù là mình đã có những cái vấp váp, những cái lầm lỗi gì đó rồi mình nhờ người bạn khuyên mà đứng lên mình đi lại. Còn nếu mà lúc đó mình một mình, mình lỡ vấp cái thôi chắc mình không có căn tu, thôi để từ từ kiếp sau. Thôi đó những cái ý nghĩ bi quan làm cho mình lui lại, nó nhiều trường hợp lắm.
[1:07:22]Rồi mình trợ duyên nhau làm cái pháp thí nữa. Như nãy chúng ta nói đó, cái bố thí vật chất coi vậy chứ nó cái phước nó không nhiều. Mặc dù là mình thấy ai khổ mình cũng giúp, mình cũng bố thí gạo, bố thí tiền, vân vân, mà không bằng cái bố thí pháp. Cái bố thí pháp công đức nó vô lượng. Cái người đó mình cho họ 100.000 họ sống hai ba bữa hết, nhưng mà mình ngồi mình nói chuyện, mình giải thích về luật nhân quả, nghiệp báo cho họ nghe mà họ nghe được, họ tin được thì từ kiếp này cho tới nhiều kiếp sau họ đi lên luôn, họ tránh được cái khổ vì họ không dám làm ác nữa. Đó, cho nên một lần cực khổ, một ngày,
[1:08:06]hai ngày, tuần, tháng mà mình cứ gặp một người mình hay nói chuyện về nhân quả cho họ nghe để giúp họ hiểu thì mình thay đổi cả cuộc đời của họ trong kiếp này và vô lượng kiếp về sau. Thì cái phước của mình nhỏ hay lớn? Không thể tính được, không thể tính được. Cho nên cái pháp thí đó, cái làm công đức về tinh thần á, cái đó nó quan trọng. Mà mình làm phước đó với ai? Mình làm phước đó đâu có phải làm với cây cỏ, phải không? Mà phải làm với con người. Do đó trong cái cộng đồng cư sĩ với nhau như vậy, mình giúp nhau biết đọc cuốn sách, nghe cái băng, rủ đi nghe Pháp, rồi lần lượt, chưa hết, chưa hết, bắt đầu mình coi có
[1:08:56]những người mà chưa biết Đạo, từ từ giúp cho người ta biết Đạo. Mà sở dĩ được như vậy là mình biết rằng mình có anh em cư sĩ hỗ trợ mình làm việc đó. Nào giờ đó là mình làm phước lẫn nhau thôi, là mình tu được cái gì hay mình nói, biết gì mình học, rồi mình đưa sách đưa băng lẫn nhau, cho tới khi mà huynh đệ tương đối vững thì cái phước pháp thí đó nó lan ra tới bên ngoài những người chưa biết Đạo, mà đây là điều quan trọng, đây là điều quan trọng. Cho nên tôi thường hay nói với những Phật tử là cái gì quý Phật tử sẽ đem theo sau khi quý Phật tử mất? Đem được cái gì? Rõ ràng chúng ta không đem được điều gì hết á.
[1:09:43]Cả danh vọng, tài sản, nhà cửa, vinh quang, danh tiếng, tăm tiếng gì bỏ lại hết, không đem theo được. Khi mà trút hơi thở cuối cùng, chỉ có một điều chúng ta đem theo được, chỉ có một điều là cái công lao khi còn sống chúng ta đã đem được bao nhiêu người về với Phật Pháp.
[1:10:10]Đó, cái đó là cái chúng ta đem đi qua đời sống khác thành cái phước vô lượng. Mà nếu có gặp Diêm Vương thì Diêm Vương lật sổ ra thì ông quan ổng đọc: “Cái người này khi còn ở Long Khánh thường đi chùa Bảo Sơn”. Cái ông Diêm Vương nói: “Tốt, gì nữa?” “Và lúc đó đã đưa được 20 người chưa biết đạo về quy y với ôn trụ trì ở chùa Bảo Sơn”. Ông Diêm Vương: “Tốt, vậy người này nghĩa là bây giờ cho đầu thai lại làm người”. Cái vị phán quan cái ông quan tả hữu mới nói: “Nhưng mà người ở gia đình nào thưa Ngài?”. Thưa Đại Vương, phải không, Diêm Vương nói: “Nhưng mà khi mà đưa người 20 người đó về với đạo như vậy, còn có công đức gì?”.
[1:11:04]Nói: “Dạ, hay giúp băng, giúp sách à trợ duyên đi nghe pháp”. Cái nói: “Thôi, có cái gia đình nó đang giàu lắm cho nó đầu thai vô đó luôn”.
[1:11:16]Mình nói đùa nhưng mà sự thật cái quan trọng là những người biết Phật pháp rồi mà nhắc thêm một, hai câu thì phước coi như không nhiều bằng cái người chưa biết gì hết, chưa biết Tam Bảo, chưa biết Phật, biết Pháp, biết Tăng, chưa biết nhân quả, nghiệp báo, chưa biết ngồi thiền, chưa biết niệm Phật mà mình giúp người ta từ từ đạt được những điều đó hết thì công đức thật là vô biên vô lượng. Đó. Mà một mình mình làm nhiều khi mình ngại, nhưng mà đây có huynh đệ hỗ trợ, bàn bạc, nói chuyện, dẫn dắt với nhau thì cùng nhau làm được những cái điều tốt như vậy á, rất là hay như vậy. Rồi như nãy chúng ta nói là trong cái môi trường đồng đạo như vậy
[1:11:56]là chúng ta phát triển được cái vị tha, quan tâm tới người khác. Còn thêm cái nữa là mình tập cái hạnh nhường nhịn, khiêm tốn. À vì sao? Ở một mình mình á mình cứ nghĩ mình là nhất thiên hạ, mình muốn nói gì đó nói, thấy không? Nhưng mà khi trước đông người mình nói mình phải lựa lời coi coi có ai buồn hay không. Chứ không phải muốn nói gì đó nói. Mình nói bên cho bên phải nghe coi chừng đụng chạm ông bên trái, phải không? Nói ông đằng trước nghe coi chừng ông đứng sau lưng ổng buồn. Đó, cho nên là nhờ lúc này cái tâm mình lúc nào cũng nhường nhịn, dè dặt, khiêm tốn để ý và mình tập được cái hạnh là khiêm tốn, nhường nhịn lại.
[1:12:41]Cái ngã mình nó nhỏ đi, cái chấp ngã nó vơi đi là cái bớt đi cái chướng duyên trong sự tu tập. Còn cái người do không biết đạo mà đối với trước đông người như vậy cứ cự nự người này, chống đối người kia, phê bình người nọ, chê bai kẻ khác thì người đó cái ngã lớn lên từ từ rồi ai cũng ghét, sống như vậy ai cũng ghét. Rồi cái ngã chấp nó tăng lên, mình tu hành không được. Hễ cứ chê người này chống người kia thì tâm mình nó sẽ càng lúc càng loạn, đó là cái nhân quả. Còn khi mà trước đông người luôn luôn mình nhìn được cái hay của người khác. Ha, mình thấy cái người này là gia đình đàng hoàng, cái người kia mình thấy thấy là cái thái độ là khiêm tốn,
[1:13:28]cái người nọ mình thấy khi lạy Phật rất là cung kính. Mỗi người như vậy mình đều thấy được điểm hay của họ và mình tôn trọng thì cái đó cũng làm cho mình được cái tâm hạnh khiêm hạ là biết quý trọng những cái ưu điểm của người khác. Đó, khi mình quý trọng được người khác thì tự nhiên mình trở thành khiêm hạ. Mà khi mình khiêm hạ thì cái chấp ngã của mình thấp xuống dần, bớt đi dần dần. Mà cái chấp ngã mình càng bớt chừng nào thì cái việc mà giác ngộ giải thoát càng đến gần chừng nấy, nhớ như vậy. Còn cái ngã chấp lớn thì không thể giải thoát được, phải không? Rồi cùng nhau làm việc từ thiện là gì?
[1:14:11]Là chúng ta gắn bó quanh Tăng Ni mà cùng với quý thầy mà làm những việc như sửa đường, cất nhà tình thương như nãy thầy trụ trì nói vậy. Đó. Khi mình mà chung làm tội đó thì càng ngày càng xa nhau. Nhưng mà chung làm phước thì càng ngày càng gắn bó. Bây giờ cứ gặp nhau đi, mình thấy từ ba, bốn thằng ăn trộm xính nhau nó đi ăn trộm, một thời gian xa nhau vì thằng tù thằng tội rồi nội chính nó mà giành giật giết hại lẫn nhau cũng làm nó xa nhau. Nhưng mà khi mình chung nhau làm phước á thì mình thấy cái tình đó càng ngày càng sâu đậm. Có thể một lúc nào đó do hoàn cảnh xa nhau mà thấy cái tình với nhau không mất, phải không?
[1:14:57]Rồi một điều nữa là mình làm tăng được cái giá trị của đạo Phật trước mắt mọi người. Nghĩa là người ta không biết, người ta không biết đạo Phật là cái gì. Nhưng người ta cứ nhìn thấy mấy cái người mà hay đi chùa đó chuyên môn đi làm việc thiện, giúp người này, giúp người kia, cái bỗng nhiên họ họ tăng cái lòng tôn kính đối với đạo Phật. Thì như vậy mình có phước không? Có phước không? Rất có phước, phải không? Là làm cho một người không biết đạo Phật mà khởi cái tâm tôn kính đạo Phật do việc làm việc thiện của mình. Đó đó chính là cái mình đã đền ơn Phật. Bao nhiêu điều Phật dạy, bao nhiêu điều chư Tăng dạy
[1:15:41]là mình đã đền ơn Phật bằng cách là làm cho cái người ngoài họ khởi được cái tâm tôn trọng Phật pháp chính qua cái việc làm từ thiện của mình, đúng không? Rồi cái mà giúp đỡ con cháu về đạo đức cũng vậy. Là cái xã hội mà nó tràn ngập cái văn hóa của Tây phương nó tới thì chúng ta thấy cái cái đồi trụy cái trụy lạc nó nó nó dễ xâm nhập vào giới trẻ. Cha mẹ không biết, ở nhà cứ lo làm ăn, con cái nó rủ nhau với bạn bè nó đi mướn phim tầm bậy tầm bạ nó coi, hoặc là nó kết bè kết đảng rồi video này đồ rồi ma túy. Những cái đó nghĩa là một tay một mắt của mình không nhìn được, phải ngàn tay nghìn mắt.
[1:16:29]Mà nghìn tay nghìn mắt là gì? Chính là những người bạn đạo của mình đó. Những huynh đệ bạn đạo thế là con cái mình nó đi đâu nó cũng gặp bạn đạo của cha mẹ nó hết trơn, là bị người ta biết hết. Và cũng kiểm soát được phụ mình là cái điều như vậy. Rồi những cái khi hữu sự tang ma rồi cầu an cầu siêu bệnh hoạn thì hỗ trợ nhau rất là tốt. Nhưng mà khi mình sửa nhà xây nhà coi vậy chớ cái công nó tốn lắm thì bây giờ tiền đâu mà mình thuê hết người thợ để làm, thế là huynh đệ bạn đạo xúm nhau lại làm giùm cho một người cũng đỡ biết bao nhiêu là tiền công. Đó cũng là cái tình với nhau. Rồi khi bệnh hoạn, nhiều khi nhà đơn chiếc đâu có ai
[1:17:07]mà ở trong bệnh viện nuôi giùm cái người bệnh. Nhưng mà người bạn đạo xung phong nhau trích bớt thì giờ để giúp đỡ nhau nuôi cho mình, đó cũng là cái tình. Nên khi mà trong cái cộng đồng cư sĩ thương yêu nhau như vậy, nhiều việc lợi nó tới lắm, nhiều việc rất là có lợi. Tuy nhiên, chúng ta có một số việc chúng ta nên lưu tâm cảnh giác là thật sự đã có những người lợi dụng cái tình đạo để mà huy động vốn.
[1:17:40]Trong cái huy động vốn này có cái tính lừa bịp và lừa đảo. Cho nên, nhiều người ờ thấy cùng đi chùa với nhau cho nên kêu hụi thì mình đóng vô. Hoặc là hùn nhau làm ăn cái gì đó đóng vì mình nghĩ là đồng đạo mà, cùng thầy, cùng tổ, cùng chùa mà. Thì sau này cái làm ăn một là thất bại, hai là
[1:18:08]trốn thì lúc đó mình nghĩ chuyện gì xảy ra? Đúng là đổ vỡ, thấy không? Tự nhiên mình không muốn đi tới chùa nữa. Thế là mình đi tới cái chùa đó, khi mình gặp cái người bạn đạo cái mình đưa tiền cho họ làm ăn đóng hụi gì đó rồi cái người đó trốn, mình cũng nản luôn. Mình nói: “Phật pháp không linh, đi chùa sao lại bị giựt, thầy mình sao không cho cái người đó vô chùa làm chi để giựt tùm lum hết”. Nên nó làm mất cái tình đạo đi, làm mất uy tín của Phật pháp. Đây là cái điểm chúng ta cẩn thận nha. Và như vậy, để tránh cái tình trạng này là tuy chúng ta kêu gọi cái tình đạo trong cộng đồng cư sĩ, tuy chúng ta kêu gọi rằng những người Phật tử
[1:18:53]phải biết thương yêu nhau, giúp đỡ nhau, tuy nhiên đừng bao giờ dùng cái danh nghĩa đạo để làm ăn, để kêu gọi đóng góp tiền bạc hay làm hụi, làm gì hết. Nên trong chùa không nên kêu gọi đóng hụi. Những điều này là quý thầy, quý cô mà ở các chùa cũng vậy, trụ trì các chùa, không nên cho phép các Phật tử của mình kêu gọi đóng hụi, chơi hụi. Nói là à, cái nhóm đạo tràng này, nhóm đạo tràng kia mở cái hụi, đó là không nên, chỉ nên tu hành làm việc thiện. Còn việc làm ăn là việc ngoài chùa, ngoài đạo. Vì lỡ thất bại cái mất niềm tin với đạo. Mà đâu phải ai cũng có phước làm đâu được đó, phải không?
[1:19:37]Đó, rồi lụi lụi rồi có cái người nào họ có cái ý gian, họ giựt thì đúng là là một cái tổn thất đổ vỡ cho cái tình đạo, phải không? Giúp đỡ như công ăn việc làm thì rất là tốt. Ví dụ bây giờ mình biết có công việc này làm thì mình kêu cái người bạn đạo vô đó làm thì đó là tốt. Thế còn mà kêu đóng góp tiền bạc thì thì nên tránh, đó để giữ uy tín của đạo, ư. Rồi một điều nữa, chúng ta phải lưu tâm cẩn thận trong cái tình đạo của cư sĩ là coi chừng những thế lực bên ngoài họ chen vào họ gây chia rẽ. Mà chuyện này các chùa bị dữ lắm, bị thường lắm. Ví dụ nói bây giờ mình chùa mình đây được 100 Phật tử,
[1:20:22]Trong Phật tử thì bình thường không có phe gì hết. Nhưng bỗng nhiên xuất hiện một người, trong đó có một người cái nói xấu bên kia. Bên kia nghe được cự lại, rồi có một số bênh người này, số bênh người kia, cái chùa tách thành hai phe. Hai phe bắt đầu thầy trụ trì ổng bệnh từ từ rồi đó. Rồi mà xử kiện cãi nhau là thầy trụ trì bệnh nặng lên nữa đó. Mà thầy trụ trì mình ở đây là thấy ổng gầy ốm lắm, cho nên quý Phật tử ráng thương ổng, đừng có chia phe. Rồi trong cái hai phe đó chia ra thành hai, ba phe một lần nữa, coi cái chùa không ra gì. Đúng là mình là đệ tử Phật mà làm cái chuyện không phải Phật pháp.
[1:21:02]Mà tại sao vậy? Là tại bị chia rẽ, bị tin những cái lời nói xấu. Nên chúng ta cẩn thận, mình là người Phật tử phải giữ cái sự đoàn kết trong cộng đồng cư sĩ, không được để chia rẽ. Mà cái nào là cái làm chia rẽ? Là cái nói xấu á. Ở đây cho nên mình khi mà nghe một người mà nói xấu người khác, mình phải chặn liền, rầy liền, cự liền, nói: "Chị đừng nói như vậy." Mình rầy một cái, người kia hết dám nói. Chứ còn mình nghe cái mình tin, mình tin là có chuyện. Ví dụ nói chứ người ta lại nói mình chứ: "Trời ơi, cái bà đi chùa sao bả thấy bả cứ nạt người này nộ người kia, ẹo ẹo thầy trụ trì không thấy
[1:21:47]bực gai mắt." Nói cái mình tin, cái mình có ác cảm với người ta. Chuyện thì cũng không biết có hay không có, mình ác cảm là bắt đầu của sự chia rẽ. Mình gặp cái người đó cái mình đôi mắt mình nhìn lạnh lùng rồi, phải không? Mấy bữa trước nhìn còn cười tươi, cái mình nghe nói xấu xong cái mình nhìn người ta lạnh lùng. Người ta thấy mình đôi mắt lạnh lùng thì người ta cũng cũng cũng hờ hững lại, cái tình đạo nó bị nhạt đi từ từ. Do đó, trong cái tình đạo của cư sĩ, chúng ta để ý đừng để cho bên ngoài xen vô chia rẽ, nói xấu qua nói xấu lại. Hễ mà nghe người này nói xấu người kia, mình phải rầy, phải chặn liền, không cho.
[1:22:25]Phải giải thích cho bằng được để người này đừng nghĩ xấu người kia nữa. Phải giải thích tìm cho ra tại sao người này ác cảm người kia, rồi giải thích xóa đi, xóa cái điều đó đi. Đó, cái quan trọng là vậy. Một điều nữa là trong cái quan hệ của cư sĩ Phật tử, mình phải giữ cái phân biệt nam nữ rõ ràng. Như là người nam phải đứng đắn, mà người nữ phải tiết hạnh, ha, không có cái ỷ là thân tình rồi nhiều khi xuồng sã, thân mật quá trớn, nói những câu đùa nó đi quá đáng. Phải cẩn thận, cho nên là tuy thương yêu nhau, tình với nhau rất thân, nhưng phải trong sáng. Đó, đó là cái như vậy. Cho nên nếu mình không giữ được cái điều này thì mình lại
[1:23:23]mất đánh mất cái uy tín và giá trị đạo Phật một lần nữa. Và như vậy đã có xảy ra rồi, đã có xảy ra rồi, là có những người đi chùa rồi cái đâm phải lòng nhau, thế là những người ở nhà tùm lum chuyện xảy ra. Đó, cho nên chúng ta đi chùa, giữ được cái tình trong cộng đồng cư sĩ, nhưng mà phải giữ cái đứng đắn, cái đàng hoàng, không có lộn xộn.
[1:23:51]Rồi một điều nữa, là dù là chúng ta đến đây mà chúng ta học được những pháp tu khác nhau từ ở nơi nào đó thì cũng phải bỏ cái tư tưởng chia rẽ đi. Vì quý Phật tử đến đây, chứ sự thật trong lòng mỗi người đó, trước đây đã từng học ở đâu, học ở đâu nhiều rồi, chứ không phải là mới đây, không phải là mới ngày hôm nay mới nghe pháp. Có chỗ đó, cái vị thầy đó dạy mình cái niệm Phật. Đến chỗ khác, vị thầy khác dạy mình quán hơi thở. Đến chỗ khác nữa, vị khác dạy mình tu tri vọng. Đến chỗ khác nữa, cái ông khác ổng dạy mình thoại đầu. Mình mang nhiều cái pháp môn lắm, nhưng mà vì mình là Phật tử Long Khánh,
[1:24:41]thôi mình cứ cũng đến đây thọ Bát Quan Trai mà mình có cái pháp tu riêng. Mà một cái nhược điểm ở trong đạo Phật mình nữa là bất cứ ai cũng nói pháp môn mình là hay nhất, ai cũng nói đây là cái bệnh lớn. Nên ngày hôm nay, chúng ta biết điều đó là sai lầm, chúng ta phải bỏ điều đó đi. Nghĩa là làm sao thấy ai tu được cái nào cũng tốt, mình đến đây buông hết tất cả những cái hơn thua, riêng tư, bỏ hết. Chỉ còn thấy có Phật, có chư Tăng và thấy mình là con một nhà, chứ không còn có cái riêng riêng hơn thua nữa. Đừng có nghĩ: "À tôi niệm Phật là hơn hết", nói: "À tôi tu thiền là hơn hết", bỏ hết những điều đó xuống, không còn thấy hơn thua nữa.
[1:25:28]Mà chỉ tùy thuận, hòa với mọi người để tu tập. Thì đến giờ tu, mình thấy niệm Phật là dễ nhiếp tâm thì cứ niệm Phật. Đến giờ đó, mình thấy theo dõi hơi thở dễ nhiếp tâm thì cứ theo dõi hơi thở. Cho nên không có cần phải nói là tranh cãi, thấy hơn thua, độc tôn làm cho mình bị chia rẽ một lần nữa. Đó, đó là cái vài điều mà chúng ta cảnh giác khi chúng ta đang xây dựng lại cái tình trong cái cộng đồng cư sĩ. Cái tình trong cái cộng đồng cư sĩ nó là cái bước đầu để chúng ta củng cố lại Phật pháp, chấn hưng lại Phật pháp. Tôi nói câu này quý Phật tử nghe coi chừng coi thường. Tôi nói rằng cái mà xây dựng cái tình đạo trong cộng
[1:26:25]đồng cư sĩ là bước đầu để củng cố lại Phật pháp. Nói câu này coi chừng quý Phật tử coi thường. Nói như vậy nghĩa là gì? Nghĩa là đạo Phật mình đang suy thoái.
[1:26:41]Đạo Phật mình không phải là lúc hưng thịnh. Vì cái người đi chùa không nhiều, rồi cái người tu tập, làm việc thiện chưa nhiều, rồi gắn bó với chùa một cách lỏng lẻo, cái giáo lý không hiểu sâu. Chính những cái điều đó đó, cứ nơi nào cũng như vậy thì phải biết là đạo Phật chưa có hưng thịnh mà đang suy. Đi đâu cũng thấy chùa, đi đâu cũng thấy chùa, coi vậy chớ chỉ có hình thức thôi, chớ nội dung còn yếu lắm, cái chất kém lắm, phẩm chất kém lắm. Là vì vậy, nên tôi mới nói câu quan trọng là: Chúng ta phải củng cố lại Phật pháp, phải chấn hưng lại Phật pháp. Nó có nhiều cách. Phía những người xuất gia thì có cách của người xuất
[1:27:27]gia, nhưng mà ở cư sĩ thì có cách của người cư sĩ. Mà trong bao nhiêu cách để củng cố, chấn hưng lại Phật pháp thì có một cái quan trọng là xây dựng lại tình đạo trong cộng đồng cư sĩ. Làm sao cho từ đây về sau, những người cư sĩ thương yêu được nhau, nâng đỡ với nhau, gắn bó với nhau, nương tựa với nhau trong việc tu tập. Đó, thì cứ từng chút, từng chút như vậy thì chúng ta sẽ thấy
[1:28:03]là cái người cư sĩ mình tu tập tinh tấn hơn, những người cư sĩ mình làm được nhiều việc thiện hơn, con cái đạo đức hơn, rồi gắn bó giúp đỡ được với nhau nhiều hơn, tự nhiên đạo Phật mạnh lên liền, tự nhiên đạo Phật mạnh lên lại, là vì ai cũng tu hết. Nói: "Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao", thì cũng vậy, từng người tu một cách riêng rẽ, ích kỷ, thì đạo Phật sẽ từ từ suy tàn. Nhưng mà nếu bao nhiêu người con Phật như thế này, mà mỗi khi nhìn nhau thấy thương mến, mỗi khi gặp nhau thấy vui mừng, rồi chung tay góp sức với nhau làm bao nhiêu việc lợi ích, thì đạo Phật sẽ tự nhiên
[1:28:56]phát triển mạnh mẽ một cách vững chắc lại, chứ không phải là vì cái chùa to, vì Phật lớn mà cho rằng đạo Phật hưng thịnh, không phải. Mà chỉ khi nào những người con Phật thương yêu gắn bó với nhau thì lúc đó là lúc mà đạo Phật được hưng thịnh. Nên hôm nay thì có duyên về thăm quý Phật tử, trao đổi vài đạo lý, thì cũng mong rằng quý Phật tử kể từ ngày đây về sau, lúc nào cũng xét tâm mình ngoài cái những cái tình cảm bắt buộc đối với gia đình, họ hàng, thì mình phát triển thêm cái tình cảm gọi là không bắt buộc, đó là tình đạo. Vì khi mình phát triển được cái tình đạo là mình biết việc tu tập mình có
[1:29:43]tiến bộ, mà cũng là khi mình phát triển được tình đạo tức là mình đang xây dựng lại Phật pháp cho vững chắc, mạnh mẽ, hưng thịnh lâu dài về sau. Cầu chúc cho quý Phật tử được nhiều phước lành, được nhiều sự gia hộ của Tam Bảo. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:30:12]Thôi, đứng dậy hồi hướng ha. Nguyện đem công đức này Hướng về khắp tất cả
[1:30:32]Đệ tử và chúng sanh Đều trọn thành Phật đạo.