Lời giảng: Tham Ái

[0:09]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay thì chúng ta học bài hơi hấp dẫn là tình yêu, tham ái.

[0:21]Thật ra cái đề tài này nó là cái vấn đề của con người. Chúng ta sống trên đời này thì chúng ta bị cái nghiệp quá khứ cũng như cái bản năng nơi chính mình nó thúc đẩy chúng ta tìm đến tình yêu đôi lứa với người khác phái. Để rồi từ cái tình yêu đôi lứa đó nó thúc đẩy người ta tiến đến hôn nhân và tính dục. Tạo hóa đã giăng ra cái cái chương trình này khiến cho con người cứ phải duy trì được nòi giống của mình, không riêng loài người, các loài vật khác đều cũng như vậy. Tuy nhiên, mà vì người tu không được phép nhiễm vào tham ái, nên cái vấn đề tham ái tuy là vấn đề cấm không được phép, nhưng rồi cũng ít được nói

[1:13]đến do những cái khía cạnh tế nhị khó nói của nó. Nên ở đây mạnh ai tự tìm hiểu, mạnh ai có kinh nghiệm, mạnh ai nấy biết làm gì đó thì làm, chứ ông thầy mình ổng cũng nói xa xa. Hễ mà thấy mình lảng vảng nói chuyện với người nữ: "Tránh ra nghe không, chỗ khác", vậy thôi chứ ổng không giải thích gì thêm, là mình cũng không biết sao kỳ nữa, sao cô đó dễ thương quá mà thầy mình không cho mình nói chuyện. Thì thật ra những cái vấn đề nó nó nó tế nhị, nó khó nói. Thì hôm nay chúng ta cũng hơi cả gan, mình đem ra mình nói chuyện với nhau, đào sâu cái vấn đề xem coi nó đẹp cỡ nào. Ở đây thì chúng ta thấy thế này, tình yêu nam nữ

[1:53]mình gọi là tham ái á, danh từ trong đạo Phật á, nó cũng thuộc về tình cảm. Mà tình cảm, tức là tình thương yêu nói chung á, các mọi loại tình thương yêu á, là đều không thể định nghĩa được. Như hôm trước trong cái bài từ bi chúng ta đã nói, là bài tâm từ đó, là lòng thương yêu là cái gì không thể định nghĩa được. Vì sao? Vì tình cảm nó nằm ở cái mức độ sâu hơn là ý thức. Ở ý thức á thì chúng ta có ngôn ngữ. Trong cái ý thức này nó có ngôn ngữ, à có đặt tên, có suy luận, có diễn đạt, còn những trạng thái của tình cảm nó nằm ở cấp độ sâu hơn. Do đó là cái ngôn ngữ của ý thức không định nghĩa được.

[2:36]Chúng ta chỉ nhận thấy, chỉ đặt tên, chỉ thấy cái hiện tượng của nó như vậy và biết rằng mình đã yêu, chứ còn phân tích ra cái gì không ra. Còn dưới tình cảm này nó còn những lớp sâu trong vô thức nữa thì càng không thể dùng tâm mà nói được. Nên ví dụ như trong nhà thiền á mà chúng ta nghe nói à cái trạng thái thiền định này, cái tam muội này, cái đại định này thì suy tư không được mà ngôn ngữ không bàn tới được là vì vậy đó. Vì cứ càng vào sâu, chìm sâu vào những lớp tâm thức ở phía dưới thì ngôn ngữ với không tới. Còn cái tình cảm thì coi vậy chứ nó vẫn cạn, cạn nhưng mà nó vẫn sâu hơn ý thức, do đó ngôn ngữ cũng không định nghĩa được.

[3:16]Đó là lý do mà tại sao người ta đã than á, than là: "Làm sao định nghĩa được tình yêu?" đó. Câu gì nữa nhớ không? Ai nhớ? Thầy dở hơn quý cô, hỏi quý cô đọc ro ro bài thơ. "Làm sao định nghĩa được tình yêu? Có nghĩa gì đâu, một buổi chiều nó chiếm hồn ta bằng nắng nhạt, bằng mây và gió nhẹ hiu hiu", hình như của Xuân Diệu phải không Mai Phương Anh? Phải của Xuân Diệu không? Nhưng thật ra ổng nói cũng sơ sài, ổng cũng nói không có đúng đâu. Người ta mới phát hiện sau này Xuân Diệu không hề biết yêu. Thì cái tình cảm như vậy, và thêm một điều nữa, tuy mình không biết nó là cái gì, không định nghĩa được, chỉ thấy có thôi, nhưng nó mạnh hơn ý thức.

[4:01]Cái gì mà nó cứ càng nằm xuống bề sâu thì nó lại có cái sức mạnh hơn là cái phía trên nó. Nhưng ý thức á thì nằm ở trên cùng, coi vậy chứ yếu nhớt à. Nên những cái suy luận của ý thức mà mình gọi là lý trí á nó luôn luôn thua tình cảm, luôn luôn thua. Nên tại sao mà có những cái mối tình nó ngang trái, éo le và vô lý mà người ta vẫn lao vào bất chấp, bất chấp danh dự, bất chấp sự nghiệp, bất chấp tương lai hết, là tại vì như vậy, tại vì tình yêu luôn luôn nó mạnh hơn lý trí. Nói rằng: "Con tim có những lý lẽ mà lý trí không hiểu nổi" là vì như vậy đó. Như chúng ta thấy có những cái cô gái đi thương cái anh chàng du thủ du thực không ra gì hết trơn.

[4:47]Cái gia đình kêu lại rầy la, la thì la, vẫn yêu là yêu. Ông bố kêu lại nói: "Bây giờ bố hỏi con, con thấy nó có ưu điểm nào nói ra cho bố nghe?". Ngồi cô kia nói không ra. "Ủa, con có công nhận thằng đó du côn không?". "Dạ có". "Con thấy nó có tương lai không?". "Dạ không". "Con thấy nó ăn nói đàng hoàng không?". "Dạ, hình như cũng không, hay chửi thề quá à". Hỏi một lát: "Nghề nghiệp nó là gì?". "Dạ, hình như cũng chưa học được nghề gì". "Ủa, tại sao con yêu nó?". "Dạ, không biết làm sao, thấy cưới đi". Tình yêu nó mạnh hơn vậy đó. Rồi cũng có những trường hợp, ví dụ như một người phụ nữ năm mươi mấy tuổi đi yêu anh chàng hai mấy,

[5:21]ba mươi tuổi, là những cái mà bình thường không chấp nhận được, nó kỳ cục, kỳ khôi, kỳ kỳ kỳ làm sao á. Mà yêu thì cứ yêu thôi, không có lý lẽ, không giải thích gì được hết trơn á. Không biết tại sao. Nên cái sức mạnh của nó nó vượt hơn cái lý lẽ thường tình. Chính vì cái sức mạnh của tình cảm đáng sợ như vậy mà người tu sĩ chúng ta phải biết đề phòng, vì chúng ta biết là nó sẵn sàng đẩy chúng ta vượt ra ngoài khuôn phép. Sẵn sàng đẩy ra, nên do đó là mình phải hiểu về nó, hiểu cái sức mạnh của nó và hiểu cái nguyên nhân của nó và do đó mới biết cái phương pháp để hóa giải, vượt qua nó. Là như vậy, chứ nó mạnh khủng khiếp lắm.

[6:03]Thường như bây giờ thì quý thầy trong cái môi trường mình sống với đại chúng, với giới luật, được quý thầy lớn huynh đệ che chở bao bọc mình thấy mình bình yên. Nhưng mà đây là chỉ là bình yên tạm thời thôi, một ngày nào đó quý thầy phải xông pha, phải làm việc, phải đối diện, phải gặp gỡ, rồi có khi một ngày nào đó giữa đường gặp cọp, rồi thấy về chùa cứ thấy con cọp nó dễ thương quá.

[6:29]Với một điều nữa mà chúng ta thấy cái sức mạnh của tình cảm nó mạnh như vậy là vì đâu? Vì nó là một loại bản năng. Nó thuộc loại bản năng thứ nhì. Bản năng thứ nhất là gì? Bản năng sinh tồn, tức là bản năng, cái sức mạnh tiềm tàng thâm sâu trong con người buộc người ta cứ phải duy trì sự sống. Đó là bản năng sinh tồn, tôi có nói cái này chưa kìa? Chưa hả? Đó là bản năng sinh tồn. Cái bản năng mạnh thứ hai là bản năng hưởng thụ, tức là cái khuynh hướng thôi thúc người ta đi tìm hạnh phúc. Đó là bản năng thứ hai, và trong những vấn đề của cái mà con người gọi là hạnh phúc thì người ta đã coi tình yêu là một loại hạnh phúc, vì con người ta luôn luôn

[7:13]khát khao luôn luôn khát khao yêu thương và được thương yêu. Sống trên đời này mà nếu mình không thể thương yêu ai mà cũng không ai thương yêu mình thì đau khổ ghê gớm lắm. Tôi đã từng gặp những người như vậy và thấy rất đáng thương. Như có một lần tôi học tôi gặp một cô bạn, thì cứ thấy cổ cũng xinh, học giỏi, cũng đang có việc làm. Chỉ có cái là không có ai để thương, cũng không ai thương mình. Thì tôi cũng khuyên giải cổ là bình an mà lo cho mọi người, thương yêu mọi người rồi sẽ thấy niềm vui. Cổ không có cái lý tưởng đó, cổ từ chối. Tôi đưa cuốn Nhân Quả cho cổ đọc, cổ đọc xong cổ cũng không tin,

[7:54]tại vì từ nhỏ đến lớn cổ sống trong môi trường duy vật, không có tin tôn giáo. Bây giờ cổ cứ ngẩn ngơ, khờ khạo à. Tôi rất là đáng thương, và cái cô đơn của cổ cổ trình bày nó khủng khiếp lắm, nhiều lúc cổ chỉ muốn tự tử, dễ sợ như vậy. Nên đó là một bản năng thứ hai mà không được thỏa mãn cũng đáng sợ. Và chúng ta thấy cái này nó là bản năng thứ nhì, tức là cái mức độ mạnh của nó nó thua bản năng sinh tồn, nghĩa là người ta phải ưu tiên duy trì sự sống trước rồi mới đi tìm hạnh phúc sau. Vậy mà có những lúc cái tình yêu này nó đã lấn cái bản năng thứ nhất này luôn. Có những lúc cái bản năng của tình yêu

[8:29]là bản năng thứ nhì nó đã tranh giành với cái bản năng thứ nhất. Nghĩa là làm sao? Nói lý luận nghe mơ hồ không giống gì hết trơn. Ý nghĩa là thế gì? Chỉ có nghĩa là thế này: có đôi khi vì yêu mà người ta phải tự tử chết. Đó, nói thẳng ra là vậy đó. Mà nói lý luận dài dòng là cái bản năng thứ hai nó đã cạnh tranh với bản năng thứ nhất, có những lúc như vậy. Nên có nhiều người yêu không được rồi mà đã đã nhảy xuống cầu Bình Lợi, nhưng mà biết lội thì bơi vô lại đi tìm cách khác. Đó, nhưng cái sức mạnh của tình yêu nó khủng khiếp như vậy. Có cái bộ phim nào đó họ nói rằng: "Tình yêu lớn hơn sự chết", có không ta?

[9:08]Tôi có nghe đâu đó có có bộ phim. Quý thầy có coi chưa? Chưa hả? Tôi cũng chưa coi, nghe ai đồn lại. Mà nhiều khi nó như vậy, người ta cứ ngỡ rằng không thương yêu được hoặc là bị thất bại trong tình yêu cái sự đau khổ đó nó quá đáng đi, đến nỗi sự sống không còn ý nghĩa nữa, nó vượt quá nó cạnh tranh luôn cái bản năng sinh tồn. Nên chúng ta nêu qua một vài điểm để chúng ta thấy cái sức mạnh khủng khiếp của nó, khủng khiếp nên mà mình lo lo giữ mình, lo giữ mình như vậy. Vì cái bản năng đó đó thì chúng ta thấy thế này nữa: là nó là bản năng nên nó nằm tiềm tàng trong từng con người. Mà ở đâu nó nằm tiềm tàng trong từng con người?

[9:47]Trong đó nó có một cái nguyên nhân của sinh lý nữa, là nội tiết tố. Là nội tiết tố sinh dục á. Thấy người nam á thì có nội tiết tố nam, testosterone; người nữ thì có nội tiết tố nữ, đó là estrogen. Hai cái nội tiết tố này nó thúc đẩy tạo thành cái tâm lý. Tâm lý để người nam đi tìm người nữ và người nữ chờ đợi người nam, hai cái nội tiết tố này. Khi mà người nam và người nữ đến tuổi trưởng thành thì những cái kêu là những cái tuyến nội tiết của họ nó tiết ra lần lần cái này đi vào trong máu, đi vào trong các cơ quan, đi vào trong não và nó thúc đẩy tạo thành cái tâm lý như vậy. Nên cứ lớn lên một chút là người ta cứ phải phải yêu

[10:31]thương là vậy đó, vì cái nội tiết tố nó thúc đẩy. Trong cái y văn, trong tài liệu y khoa định nghĩa rõ ràng đó, cái nội tiết tố nam á là testosterone á, nó thúc đẩy người nam ưa thích người nữ đã phát triển giới tính. Nghĩa là ví dụ đứa con nít á thì mình không thương, nhưng đến khi nó tới cái tuổi dậy thì nhìn tự nhiên có tình cảm liền. Nó luôn luôn tự nhiên vậy đó. Rồi đến chừng nào thì chúng ta mới hết như vậy? Đến tuổi nào thì người đàn ông mới mới chấm dứt khi nhìn thấy người nữ mà không còn thương yêu nữa? Mấy tuổi? Đây có mấy ông cụ già nhà hỏi coi. Thì tôi trả lời là: không bao giờ. Đến cái ngày mình xuống lỗ phải hiểu rằng cái tình yêu chưa hết, chưa hết yêu.

[11:16]Cái nội tiết tố nó còn hoạt động là người ta luôn luôn cứ bị thúc đẩy như vậy. Nên trong cái bộ phim mà Những Con Chim Ẩn Mình Chờ Chết á, quý thầy coi chưa? Chưa. Coi vậy chứ quý thầy tốt, ngây thơ. Quý cô hỏi tới đâu có tới đó hết trơn, hay thiệt chứ. Cứ cô hỏi tới đâu cũng ừ, cũng dạ, cũng có, cũng biết hết trơn, hay thiệt. Thì trong đó có một cái bà nọ bả thương ông cha, ông linh mục, thì bả lớn tuổi lắm rồi, ông cha ổng ổng trẻ, ông cha ổng áng chừng hai mấy, 30, bà thì bả năm mươi mấy, 60. Bả yêu ông cha, thì dĩ nhiên là ông cha ổng từ chối vì ổng nói rằng bà đã già rồi. Bả nói rằng tôi già nhưng trái tim tôi không già.

[11:56]Mà câu nói ấy nghiêm túc đó, bả nói rất chân thật đó. Đây là điều mà tất cả chúng ta phải cảnh giác từ cái câu nói đó. Ngày nào đó quý thầy cũng sẽ già nhưng xin thưa trái tim quý thầy không già. Vì cái nội tiết tố này chưa bao giờ nó ngừng ngừng chảy trong máu mình hết. Kể cả phụ nữ cũng như phụ nam.

[12:18]Là không bao giờ chấm dứt cái tình thương yêu, nó là điều đáng sợ chứ không phải không. Trong cái tình thương yêu này, trong cái tình cảm mình gọi là mình biết yêu vì sao? Chúng ta chỉ gọi tên chứ không định nghĩa được và nhìn thấy bốn cái hiện tượng của nó và mình biết rằng mình đã yêu. Thứ nhất á là gặp cái người mình thương thì mình thấy thấy vui. Thứ hai là xa cái người đó thì mình thấy buồn, nhớ, nghĩ tới hoài. Thứ ba là luôn luôn muốn giúp đỡ cái người đó. Tại vì tình yêu nó là cái nợ quá khứ mà, nên mình luôn luôn muốn giúp đỡ để để trả nợ. Và thứ tư là cái khuynh hướng ích kỷ là chỉ muốn người đó là của mình.

[13:03]Hễ khi nào mà quý thầy thấy trong tim mình có bốn cái điều này thì coi là đã biết yêu rồi đó.

[13:12]Lo mà chữa chạy kịp thời. Nên mình không định nghĩa được, chỉ thấy hiện tượng nó phát ra và gọi tên nó thôi, không có gì được. Ở đây nó có một cái lý do nữa, ngoài cái lý do sinh lý khách quan, lý do sinh lý khách quan còn lý do nữa là lý do nghiệp duyên từ quá khứ. Khi chúng ta thương yêu ai, điều đó cũng có nghĩa là giữa chúng ta với người đó có cái tương quan gì từ quá khứ xa xăm, có cái tương quan gì đó từ quá khứ xa xăm. Mà nếu cái tương quan đó mạnh thì nó thúc đẩy chúng ta tìm đến với người đó để thành đời sống vợ chồng luôn. Và trong đời sống vợ chồng phải trả nợ nhau gay gắt lắm, phải lo lo lắng, nuôi nấng, đỡ đần với nhau,

[13:53]gắn bó suốt ngày này qua năm kia tháng nọ, nên đó gọi là trả nợ. Còn có những khi mà nợ quá khứ không nhiều, ân nghĩa quá khứ không nhiều, mà có cái duyên gì một chút á, thì cũng thành cái tình thương yêu trong một cái giai đoạn ngắn. Nó là như vậy. Mà rồi chúng ta thấy để ý vầy nè, cái người nào mà mắc nợ nhiều thì người đó thương nhiều trong hai người á. Ví dụ như sau này quý thầy đi làm việc Phật sự nơi này nơi kia, thấy gặp cái cô nào tự nhiên cổ cứ đeo cổ thương mình miết thì phải biết cô đó mắc nợ mình. Còn mình mắc nợ lại không là chưa biết, xem tâm mình đó. Hễ tâm mình có vẻ bình thản thì biết là mình không mắc nợ nhiều, không mắc nợ.

[14:33]Còn nếu mà mình tự nhiên mình cứ động tâm xao xuyến về hướng lại là mình mắc nợ lại, trong quá khứ có mang nợ rồi đó. Còn cái người đó mà họ cứ đeo mình hoài là chắc chắn họ mang nợ. Thì ở đây là thôi mình đừng có đòi nợ, trốn đi, đừng đòi nợ. Người ta mắc nợ người ta trốn, chứ mình là chủ nợ mà tôi phải trốn cho lẹ. Thấy tổng quát là như vậy. Bây giờ chúng ta nói cái này: Cái tình yêu á làm cho con người có cảm giác rất là hạnh phúc, luôn luôn là như vậy. Vì như chúng ta nói, yêu thương và được thương yêu là một cái gì hạnh phúc. Dĩ nhiên thì nó chỉ là hạnh phúc ở buổi đầu thôi, chứ còn về lâu về dài thì đau khổ sẽ chiếm chỗ.

[15:16]Tại sao mà tình yêu nam nữ làm cho con người có cảm giác hạnh phúc? Thì dĩ nhiên là chúng ta không có định nghĩa sâu được, vì nó là cái cơ cấu, tổ chức như vậy á, giống như là một cái bẫy nó giăng ra, một cái bẫy của tạo hóa để con người ta phải giẫm vào. Mà khi giẫm vào rồi thì không có cái lối bước ra. Nên một nhà thơ, nhà sĩ đã nói: "Ôi chông gai đầy lối, cất bước đi về đâu" trong cái bài nhạc là Ta yêu em lầm lỡ. Mà yêu ai cũng lầm lỡ. Vì tình yêu cái bản chất nó là vậy, nhưng mà do cái nhân quả của quá khứ nên khiến chúng ta bị thúc đẩy, bị hướng về, bị dồn tâm vào một cái đối tượng nào đó nên tạo thành cái tình yêu.

[16:02]Còn cái trường hợp mà những người mà gọi là bị bệnh hoặc là bị đổ vỡ về nhân cách hoặc là những trường hợp đặc biệt á, thì họ có thể hướng tâm về nhiều người. Thì đó cũng là cái cơ họ lúc đó là họ không có theo cái duyên nghiệp quá khứ, mà họ theo cái nội tiết tố của họ. Ví dụ như một người đàn ông mà gặp cô nào cũng tán tỉnh, cũng dụ dỗ, cũng muốn chiếm đoạt hết thì cái người đó không phải là tình yêu, không có tình yêu nghiêm túc, không có đạo đức, mà chỉ là theo bản năng của nội tiết tố, đi tìm cái niềm vui cho mình rồi thỏa mãn cái tự ái, cái háo thắng, cái khuynh hướng chiếm đoạt của người đàn

[16:41]ông nơi mình, chứ không có tình yêu nghiêm túc. Cái nội tiết tố này nó tạo ra hai khuynh hướng nơi hai hạng người khác nhau. Người đàn ông thì thích chinh phục hay là tìm đến, còn người phụ nữ thì chờ đợi. Chinh phục còn người nữ chờ đợi và dễ xiêu lòng. Trong những trường hợp mà sau này ngược lại người ta đòi phụ nữ bình quyền thì dường như bắt đầu người ta cho phép phụ nữ chinh phục, đàn ông cứ chờ đợi. Mới đây người ta dường như đòi hỏi chuyện đó nữa, trước đây xưa tới giờ thì đàn ông do trời sinh ra không biết sao là chỉ đi chinh phục, tán tỉnh, dụ dỗ; còn người nữ đứng đó chờ, hễ thấy ai được gật

[17:23]đầu, không được thì thôi kiếm người khác. Nhưng bây giờ thì nghe nói bên Tây phương họ đang đấu tranh để đòi ngược lại. Thì thôi quý thầy cứ ngồi mà chờ.

[17:34]Cái cảm xúc hạnh phúc trong tình yêu nó mãnh liệt, chúng ta biết nó là cái bản năng mạnh thứ hai. Và nó nó tạo cái hứng khởi, cái cảm xúc mạnh nó tràn trề vào trong các tác phẩm nghệ thuật của thế giới, của nhân loại từ xưa đến nay. Chúng ta sẽ thấy là từ xưa đến nay đấy, vô số vô số tất cả những thi phẩm, nhạc phẩm đều nói về tình yêu hết á. Vì sao? Vì cảm xúc nó thúc đẩy sự sáng tạo, đó nguyên tắc của nghệ thuật. Sau này mà chúng ta học về nghệ thuật chúng ta sẽ thấy nghệ thuật là một sự sáng tạo xuất phát từ cảm xúc, thì ở đây tình yêu nó cho người ta cái cảm xúc và nó thúc đẩy sự sáng tạo.

[18:15]Nên tình yêu nó tràn trề hết trong các văn hóa phẩm. Và chúng ta thấy nó là một thứ tình yêu của bản năng, nên các nhạc sĩ hay các thi sĩ mà cứ mải sáng tác những tác phẩm mà nói về tham ái, về tình yêu thì họ là những người tuy có tài nhưng chưa vượt khỏi thường tình của con người. Là họ không thể tìm thấy, họ không có cái xúc cảm mạnh đối với những tình cảm cao thượng hơn tình yêu, chỉ đứng ở tình yêu mà than thở, ca ngợi. Có nhiều bài thơ tình hay lắm, vì tôi không để ý nên không nhớ.

[18:50]Rồi lâu lâu chúng ta bắt gặp một vài nhạc sĩ, vài thi sĩ mà ca ngợi những cái tình cảm không phải tình yêu, thì chúng ta quý giá, chúng ta trân quý vì chúng ta biết người đó có cái cảm xúc vượt ngoài thường tình. Như người ca ngợi quê hương. "Quê hương là chùm khế ngọt cho con lén trèo qua hàng rào người ta hái mỗi ngày", ví dụ vậy. Thì những cái đó làm mình thấy dễ chịu, lâu lâu tâm hồn mình được thư giãn và tưới mát lại, chứ không có cứ nặng nề chìm đắm trong cái tình yêu nam nữ. Hoặc là như là "Tôi yêu tiếng nước tôi từ khi mới đến ra đời", vân vân. Hoặc là những bài nhạc như ngày xưa từ thời kháng chiến,

[19:29]những bài nhạc mà tôi xúc cảm tôi ca ngợi mãi không không hết được, bài Nương chiều. "Chiều ơi" đó. "Lúc chiều về ngập ánh trăng tan" hoặc là "Chiều ơi, biết chiều nào còn đứng trên nương, phố phường nhiều chiều vắng quê hương." Những cái câu đẹp không thể tưởng được. Họ ca ngợi cái buổi chiều, ca ngợi cái thiên nhiên, ca ngợi cái đồng quê và sợ một lúc nào đó phố phường mọc lên đầy, người ta không còn nhìn thấy quê hương qua hình ảnh của cái nương, cái rẫy, cái rừng, cái núi nữa. Tôi không có thuộc hết, hôm nào thuộc tôi hát cho nghe. Rồi cái tình yêu nó tràn trề các tác phẩm như vậy, hiện nay cũng vậy, sau một thời gian mà nhà nước

[20:10]ngăn cấm không có cho phép hát những bản nhạc tình yêu, đến khi cởi mở thì thôi, người ta đặt nhạc tình yêu quá chừng luôn rồi. Thời gian gần đây vậy, lúc ban đầu thì người ta hát nhạc Hồng Kông, Hồng Kông cái gì đó. Tôi đi xe tôi nghe hoài, không nhớ. Rồi gần đây mấy nhạc sĩ Việt Nam mới cạnh tranh, cũng được nhiều bài mà thấy nhiều người cũng ưa chuộng. Chỉ có cái bài Những nẻo đường phù sa nghe thì ca ngợi quê hương đất nước thì nghe được hơn một chút. Hồi đó tôi cũng vậy, khi biết Phật pháp tôi hối hận, tôi làm một bài thơ để sám hối. Lúc còn cư sĩ. Cái bài thơ là: "Mãi về sau tôi có viết những dòng thơ để nói, sẽ chẳng nói lên để ca ngợi tình yêu.

[20:54]Vì tình yêu là hình ảnh buổi chiều, tuy êm ái nhưng sẽ là đêm tối". Tôi có viết bài thơ dài lắm nhưng trong đó có một câu để sám hối, sám hối những bài thơ mình đã làm phía trước đó. Hồi trước đó không biết Phật pháp. Rồi ca ca ngợi vu vơ thôi. Mà chúng ta thấy những cái khuynh hướng của tình yêu nam nữ nó nằm tiềm tàng trong con người như một điều tự nhiên và người ta cứ xem nó là một cái đẹp. Thì tôi nhớ năm đó tôi khoảng 17, 18 tuổi còn nhỏ, vào dịp Tết, Tết lúc đó tôi ở trong rừng, trong rẫy, chỉ có dòng suối trong, chim hót và sương, sương rơi thôi, còn hàng xóm thì ở xa xa xa xa. Tôi làm bài thơ về Tết, rồi tôi có làm một cái đoạn mà thực

[21:35]ra lúc đó cũng chẳng yêu ai, mà cũng làm cái đoạn lọt vô thế này, nghe thì tưởng chừng có người yêu nhưng không phải. Trong đó có câu là: "Này cô bé có yêu tôi sẽ biết, trong lòng tôi vui vẻ biết bao nhiêu khi thấy cô đôi má thắm đỏ nhiều, theo tuổi lớn tình thương nồng phơi phới". Thực ra nhưng mà điều đó nó chứng tỏ rằng trong cái tiềm tàng của con người mình, cái khuynh hướng của tình yêu nam nữ nó vẫn chờ đợi đâu đó, vẫn chờ đợi đâu đó. Ở đây cái hạnh phúc, cái cảm xúc cũng như nỗi đau khổ của tình yêu nó dằn vặt nhân loại qua những cái tác phẩm nghệ thuật. Nhưng mà ở đây chúng ta xét thế này nè.

[22:14]Nó có một cái công thức tuyệt đối đúng là sự hưởng thụ hạnh phúc luôn luôn đưa đến ích kỷ. Tôi có nói cái điều này trong cái bài Ý nghĩa của hạnh phúc mà tôi giảng cho cư sĩ. Vì không có giảng ở đây nên tôi không có phân tích kỹ, tuy nhiên tôi cũng nói tổng quát. Cái tâm ích kỷ á nó sẽ khiến chúng ta đổ vỡ đạo đức và tạo nghiệp. Và khi tạo nghiệp rồi thì chúng ta sẽ đau khổ. Mà cái nguyên tắc để tạo thành ích kỷ nó có một cái công thức này tuyệt đối đúng là hưởng cái hạnh phúc. Hạnh phúc không có lỗi nhưng mà khởi tâm hưởng nó là bắt đầu ích kỷ phát triển liền. Thật ra khi chúng ta biết đạo á thì chúng ta

[22:58]sẽ sống tốt, mình làm được nhiều việc phước, mình thương yêu con người và giúp đỡ mọi người thì cái điều đó đem đến cho chúng ta một cái hạnh phúc vào một ngày mai nào đó, điều đó là chắc chắn phải có theo luật nhân quả. Nhưng khi hạnh phúc nó tới mà nếu mình hưởng thì mình lần lần trở thành con người ích kỷ. Còn nếu mình không hưởng thì mình không ích kỷ. Nhưng mà cái khó là tại sao hạnh phúc nó đến mà mình không hưởng? Đây là bản lĩnh của sự tu tập. Tôi nói ví dụ như: Một người cư sĩ do kiếp trước là bố thí rộng rãi nên đời này được giàu sang. Khi giàu sang thì họ tiền muôn bạc vạn, nhà cao cửa rộng, xe cộ, và vinh quang.

[23:40]Thì nếu mà họ hưởng rồi họ cảm thấy họ hơn những người khác, họ kiêu ngạo, họ tận hưởng, họ thích thú về cái giàu sang của mình thì người đó ích kỷ liền. Đây là lý do tại sao mà có những người giàu mà ích kỷ vì trước đó họ đã hưởng cái giàu của họ. Còn con người Phật tử, do cái căn lành sâu dày hơn, nên đời trước làm phước đời này giàu sang, nhưng mà đời này giàu sang mà vẫn biết tu, giữ được tâm mình nên khi thấy tiền bạc nó tới, không xem đó là vinh quang, không tận hưởng, vẫn biết dùng cái tiền bạc nó đi bố thí tiếp thì người đó giàu mà không ích kỷ. Nghĩa là hạnh phúc đến mà không ích kỷ. Hoặc là ví dụ.

[24:24]Ví dụ như do đời trước chúng ta trồng nhiều căn lành, làm được nhiều việc phước thiện, bây giờ mình thành công, làm được nhiều điều tốt, đẹp trai, nhà giàu, học giỏi vân vân, rồi được người ta ca ngợi vì những việc mình đã làm, những thành tích mình đạt được thì người ta ca ngợi, nó xưng tụng mình. Lúc đó mình thấy sung sướng. Cái việc người ta ca ngợi, xưng tụng mình nó là hạnh phúc, nó là cái quả báo của những đời trước, nhưng nếu lúc đó mình tận hưởng, mình khởi cái thích thú, mình tận hưởng thì từ từ ích kỷ nó xuất hiện theo. Còn trước những điều đó mà lòng mình bình thản trước cái sự xưng tụng của người khác thì cái ích kỷ không xuất hiện.

[25:04]Đó, đây là cái bản lĩnh. Thì cũng vậy, cái hạnh phúc trong tình yêu ở buổi đầu á luôn luôn làm tăng dần cái khuynh hướng ích kỷ lên. Chúng ta mới thấy người ta ích kỷ, giành giật, ghen tuông nhau là vì vậy, vì tình yêu nó, cái cảm giác hạnh phúc nó rất mạnh và cái ích kỷ nó đem đến cho người ta cũng rất là mạnh. Hạnh phúc lớn chừng nào thì cái ích kỷ nó mạnh chừng đó. Ví dụ như là cái người đó thương yêu một cái cô nào đó mà thương yêu hơi hơi thôi, thương yêu nhẹ nhẹ thôi thì không ích kỷ nhiều. Nhưng mà nếu người nào thương yêu ai say đắm thì họ ích kỷ dữ dội, ghen tuông dữ dội lắm. Cái tình yêu nam nữ nó tạo thành ích kỷ, mà ích kỷ là nguyên nhân của đau khổ.

[25:51]Vì ích kỷ rồi thế nào mình cũng tạo nghiệp. Cái ích kỷ mà khởi đầu rồi thì đạo đức từ từ đổ vỡ hết trơn. Mình sẽ trở nên tham lam, nóng giận, thù hận, ghen tuông và do đó mình tạo nghiệp rồi đi mãi trong luân hồi. Nhưng vì lý do đó mà người tu sĩ không được phép yêu thương, tham ái, luyến ái cá nhân nào hết là vậy đó. Chứ đâu phải là nói: Ủa, tình yêu đẹp quá mà sao Phật không cho con yêu? Là vì không phải, Phật sợ mình ích kỷ. Mình ích kỷ thì mình tạo nghiệp rồi mình sẽ đau khổ, nó đi ngược lại cái mục tiêu của đạo Phật là giải thoát. Mục tiêu của đạo Phật là giải thoát vượt khỏi đau khổ, nhưng mà tình yêu, hạnh phúc của tình yêu nó

[26:36]làm mình ích kỷ rồi đưa mình đến đau khổ. Nên do đó trong giới luật mình ghi rất rõ là không được có luyến ái riêng tư là vì vậy. Mà không riêng gì tình yêu, người tu sĩ bị cấm hết tất cả những cái gì đưa đến khoái cảm của hạnh phúc á. Uống rượu mà nghe đã là bị cấm liền, hút thuốc mà nghe đã là bị cấm liền, rồi cái gì nữa ta? Đại khái là những cái giới luật ràng buộc người tu sĩ là không cho họ hưởng cái hạnh phúc của thế gian là vậy đó. Vì nếu mà hưởng hạnh phúc thì ích kỷ xuất hiện. Đây là công thức. Và ích kỷ xuất hiện thì đau khổ có mặt, đường giải thoát ngừng lại. Nên nó thành cái giới luật bắt buộc là vậy đó, mà mình thì không hiểu tại sao.

[27:20]Mình không hiểu tại sao là người tu cứ bị phải ràng buộc như vậy, nhưng có lý do hết, có lý do trong tâm lý sâu sắc mà nó là một điều rất là mạnh. Một điều chúng ta để ý thế này nữa là cái tình yêu nó không có ổn định, tình yêu nó không bền vững. Mặc dù khi yêu thì người ta

[27:40]nghĩa là thề yêu nhau đến muôn đời về sau, thề non hẹn biển á, nói là: "Thà là sông cạn núi mòn chứ tình yêu của anh đối với em không bao giờ chấm dứt". Thì ai cũng muốn như vậy, lúc tình yêu thì nó vậy. Hỏi mấy cô cư sĩ ở dưới là nghe đầy hồi trẻ hết trơn rồi, mấy người nói vậy đó. Bây giờ chưa chịu đi tu là hồi đó nghe mấy cái lời đó, người ta dụ hết trơn rồi. Nhưng mà thực sự chúng ta sẽ thấy cái tình yêu nó không có bền vững, nó dễ thay đổi lắm. Mà tại sao vậy? Bởi vì bản chất của tình yêu nó chỉ có hai điều: Một là trả nợ quá khứ, và hai là sự ích kỷ đi tìm hạnh phúc cho mình.

[28:24]Thứ nhất là trả nợ quá khứ và hai là tìm hạnh phúc cho mình thôi. Khi mình thương yêu cái người đó, nếu xét theo nhân quả là vì mình có duyên với người đó ở quá khứ nên bây giờ bị thúc đẩy phải thương yêu. Và thứ hai là nếu xét theo khía cạnh tâm lý là vì mình tìm thấy nơi người đó những cái gì đó mà mình nghĩ rằng khi gắn bó, yêu thương với nhau với người đó mình sẽ được hạnh phúc. Thì theo cái tiêu chuẩn riêng mà mỗi người đánh giá, chọn lựa, thường thì người nam chọn lựa cái gì? Người phụ nữ đẹp, phải không? Đa số là như vậy. Hồi ban đầu á thì người ta thích cái người đẹp, nhưng mà sống lâu thì mới thích cái người có tính tốt.

[29:09]Đây là cái kinh nghiệm, kinh nghiệm của thiên hạ chứ không phải của tôi. Nghĩa là mới gặp á thì thấy cái người đẹp thì thích, nhưng mà ở lâu dài thì thích cái người có tính tốt. Còn người nữ á thì thích cái người có tài, khâm phục người có tài. Cái tâm lý của người phụ nữ á là chỉ thương yêu khi nào có sự kính phục thôi. Người nữ yêu thương cái người nào phải giỏi hơn mình, còn người nam thì không cần tiêu chuẩn đó, mà thường là cần tiêu chuẩn sắc đẹp, sự tao nhã, cái gì mà họ cảm thấy họ họ hạnh phúc, được đem đến cho họ hạnh phúc. Nên coi về cái bề nông, bề sâu của tình yêu nó vẫn là cái sự ích kỷ, vẫn là sự ích kỷ thôi.

[29:53]Đó là xét về lý do tâm lý. Và chính vì lý do hai cái yếu tố đó nên chúng ta thấy tình yêu nó không có bền vững. Ví dụ như mình yêu ai đó, đến lúc nào đó thấy nợ hết á, tự nhiên thấy lòng nó lạnh băng, không thương được nữa. Có những cái cặp vợ chồng vậy, họ yêu nhau say đắm, ở với nhau 4-5 năm cái tự nhiên lạnh băng băng à. Mà không giải thích được, không giải thích được, là lý do là cái nợ quá khứ trả hết rồi, một người nào đó trả hết rồi. Ví dụ trong hai người, ví dụ cái người vợ là người mắc nợ đi, tự nhiên thương say đắm cái người đàn ông đó, cũng không có tài gì lắm, rinh về nuôi, nuôi gần chết 4-5 năm.

[30:35]Thì ông kia là ỷ có người nuôi rồi là cứ sống phè phỡn, ăn nhậu ha, thì người này vì còn nợ là cứ ráng mà nuôi, làm việc cực khổ để mà nuôi chồng 4-5 năm. Qua 4-5 năm đó hết nợ, tự nhiên lạnh băng liền. Cái tình yêu của bốn năm trước biến mất sạch, không còn chút nào hết. Đó là cái nghiệp quá khứ. Và như vậy chúng ta thấy tình yêu không ổn định, nó lệ thuộc vào nợ, không biết nợ nhiều nợ ít. Nếu đời trước mà quý thầy cho người ta mượn nợ nhiều thì đời này người ta thương mình lâu một chút. Còn đời trước mà cho nợ ít ít, hà tiện thì đời này người ta thương mình ít, nó vậy đó. Rồi thêm cái yếu tố của sự ích kỷ, tìm hạnh phúc cho chính mình nữa.

[31:10]Khi mình thấy con người đó, à ngày xưa khi mình gặp, mình thấy đây là một người có thể đem đến hạnh phúc cho mình, người này đẹp, giỏi giang hay gì đó, mình mới rinh về. Rinh về, nhưng ở một thời gian mới phát hiện ra là có những cái tật xấu: đêm nằm ngủ ngáy pho pho, làm mình khó ngủ ha, rồi lười biếng, rồi hay ích kỷ, cằn nhằn, rồi không quý mến gia đình bên chồng, ví dụ vậy. Vài năm cái nản, mới thấy rằng người này không đem đến cho mình hạnh phúc, cái tình yêu cũng biến mất. Đó, bởi vì nó không ổn định, nên cái tình yêu của buổi đầu không có cái gì bảo hành nó được hết trơn, không có cái giấy nào bảo hành chắc ăn hết.

[31:58]Ở đây tôi chỉ bảo hành cho quý thầy mấy năm học cơ bản thôi, ra khỏi là không bảo hành nữa, thì tự mà lo chứ. Còn ở trong tình yêu vậy, cái tờ giấy hôn thú không có bảo hành gì được với ai hết trơn á. Lúc mà đã hết thương rồi thì mười tờ giấy họ cũng xé mất à, nên tình yêu không bền vững. Và chính vì lý do đó, chúng ta thấy cái sự đời nó vô thường, nó có cái nguyên nhân của sự thay đổi, nên mình không có dại gì mà vướng vào đó là vậy đó. Ở đây, thì những yếu tố để làm thành cái sự không bền vững của tình yêu nữa là cái khuynh hướng của người nam cứ thích chinh phục. Mà hễ họ chinh phục được nhiều người, họ cho rằng họ giỏi, họ có thành tích.

[32:37]Kỳ lạ lắm. Không biết quý thầy có gặp không, tôi gặp nhiều ông như vậy lắm rồi. Cứ hồi tôi còn nhỏ này, tôi cứ đứng lặng lẽ nghe mấy người lớn họ nói chuyện, nên mình cũng có quan sát và biết. Rồi lúc sau khi đi tu, tôi có gặp cái anh cư sĩ, giờ thì ảnh cũng đi xa rồi, ảnh kể chuyện quý thầy kia, tôi nghe cái tôi cũng không có... lúc đó tôi không có nói chuyện. Ảnh nói rằng trong cái nhóm bạn của ảnh á thì người nào cũng phải có 10 cô bồ. Thì ai cũng vậy hết, cái bằng nhau là coi như thành tích bằng nhau. Bữa nào đi chơi á thì nói thôi bữa nay đi chơi với cô bồ thứ tư nha, thì ông nào cũng lấy cô thứ tư chở đi chơi á. Mà 10 cô vậy.

[33:16]Đến khi ảnh gặp Phật pháp, ảnh quy y thì ảnh thôi, ảnh chia tay bớt chín cô, giữ lại một cô cho nó đúng với giới luật của cư sĩ á. Thì cái đó chúng ta thấy cái gì? Đâu có tình yêu gì đâu, nó chỉ là bản năng của người đàn ông thôi. Mà người nữ thì lại dễ bị xiêu lòng. Hồi tôi còn nhỏ, tôi ở cái xóm ở Sài Gòn vậy, có cái anh đó anh đẹp trai lắm, ở trong xóm đẹp trai lắm. Thì mấy cô trong xóm quanh quanh xóm này xóm kia thương ảnh lắm tại ảnh người Bắc ảnh khéo nói nữa. Mà có cái câu mà mẹ tôi gặp ảnh là cứ chọc: "Trên đời anh chỉ có yêu em là duy nhất." Nhưng mà ảnh nói câu đó với chừng hai ba chục người, mà mấy cô thì nghe là xiêu lòng, đâu có biết rằng đó là một câu...

[34:00]câu nói giả dối và được lặp lại. Ở đây nói với quý thầy hơi thừa, vì câu này là dặn những người con gái chưa có gì đó. Phải cẩn thận, thì người đàn ông nào vậy, đàn ông là... Đó là cái thiên hướng của đàn ông. Họ tham lam và thích nhiều, cứ nhiều bồ là cho đó là vẻ vang, nó cũng là một yếu tố làm cho tình yêu không bền vững. Còn người nữ á vì họ thụ động và chờ đợi nên họ ít quậy hơn đàn ông. Tuy nhiên mà nếu gặp cái người này tán tỉnh, người kia tán tỉnh coi chừng xiêu lòng một lúc hai ba người cũng có. Vì người ta nói rằng người đàn ông yêu bằng mắt mà phụ nữ yêu bằng tai, nghĩa là đàn ông bị chinh phục bởi vẻ đẹp,

[34:42]còn người phụ nữ bị xiêu lòng bởi cái lời nói mật ngọt. Mà đàn ông nhiều người họ học những cái bài học hay lắm, họ nói, nói như là là đường với mật vậy đó. Quý thầy cũng là nhờ đi tu sớm nên đỡ tạo nghiệp là vậy. Chứ ở đây tôi nhìn thấy vài thầy cũng thuộc loại nguy hiểm với phụ nữ, tương đối là đẹp trai, phải cẩn thận. Nhưng nhờ đi tu rồi, thôi mình dừng những chuyện đó lại cũng được, đỡ. Chính vì cái lý do đó, cái thiên hướng, cái bản năng người nam cứ thích chinh phục mà người nữ dễ xiêu lòng cũng làm cho tình yêu không bền vững. Một cái yếu tố nữa cũng làm tình yêu không bền vững là tâm lý mà thích thú đối với cái mới, đối với cái mới.

[35:22]Thì con người ta vậy, nghe một bản nhạc hay mà nghe nhiều lần cái chịu không nổi, chán, nghe lần sau nghe sợ. Hay mình bữa nào mình khen cái món bún Huế ngon người ta cho ăn một tuần cái món bún Huế đó, lần sau mình trốn liền. Rồi cái tâm lý đó nó cũng liên quan trong tình yêu luôn nữa. Mà cái này người nam thường bị hơn là người nữ, người nữ thường có cái khuynh hướng chung thủy hơn người nam. Người nam vậy, tự nhiên có vợ mình không đủ, đôi khi ra ngoài đường gặp cái cô nào thấy hay hay, thích thích rồi cứ bắt đầu để ý. Hôm trước có cái bà phật tử bả nói câu này: bả nói "Con không có tin đàn ông thầy ơi.

[35:59]Hễ con mà đi vô buồng tắm là chìa khóa xách theo." Bả nói câu đó thì tôi không hiểu là tiền bạc trong nhà bả quản lý hay ổng làm ra tiền, bả làm ra tiền thế nào thì mình chẳng hiểu. Mà cũng tế nhị mình không hỏi sâu thêm, chứ nếu mà tò mò hỏi sâu thêm thì mình sẽ hiểu thêm được nhiều điều về con người. Nhưng mà bả nói những vấn đề đó tế nhị quá, thầy tu mình khó hỏi nên tôi cứ im lặng nghe. Bả nói là: "Là đàn ông thầy ơi, có vợ thì có chứ ra đường thấy gái đẹp cũng dòm à." Thì đúng là cái nội tiết tố của đàn ông, bản chất đàn ông là như vậy, bà lắm kinh nghiệm. Nó cũng cái đó là cái tâm lý thích cái mới cũng làm cho tình yêu không bền vững.

[36:36]Cho nên khi mà bước vào sự thương yêu, thì chúng ta phải hiểu đó là vào cái biển sóng gió. Mà nhiều người đời họ cứ nghĩ là à lớn lên dựng vợ gả chồng cho con là cho nó yên nơi yên chỗ, yên thân, có mái ấm gia đình là xong, đâu có hiểu được thật ra đó là khởi điểm giông thuyền vào biển khơi sóng gió. Vào trong cái tình yêu đủ thứ chuyện rắc rối trong đó. Tình yêu nó khó thế này: là ngoài những yếu tố chúng ta thấy bản chất nó ích kỷ, không bền vững, ổn định do nợ, là hai cái người đó thương yêu nhau đòi hỏi nơi nhau rất nhiều điều để làm cho nhau hạnh phúc. Chỉ có những người thế này mới đáp ứng được tình yêu lâu bền:

[37:20]là những người rất đạo đức và rất thông minh thì mới có thể yêu cho đúng nghĩa. Vì cái tiêu chuẩn, cái đòi hỏi của tình yêu nó gay gắt, nó khó quá, cái bản năng ích kỷ nó mãnh liệt quá, cảm xúc nó quá mạnh, ích kỷ nó quá nhiều, nên đòi hỏi nhiều thứ cho những người người yêu nhau. Và thường thường chúng ta thấy rằng con người không ai đủ tiêu chuẩn để đáp ứng cái tình yêu, vì ít có ai mà đạt được cái mức độ thông minh và đạo đức cao để có thể thương yêu bền vững. Nên ông Schopenhauer ổng nói cái câu này, ổng nói: "Chỉ có những triết nhân mới có thể sống hạnh phúc trong tình yêu hôn nhân, nhưng chỉ tiếc là hễ mà là triết nhân thì không

[38:01]lập gia đình, mà không yêu ai." Ổng nói câu đó. Thì cái câu cái triết nhân của ổng có nghĩa là gì? Là một người rất đạo đức và rất thông minh. Rất đạo đức và thông minh thì mới yêu được đúng nghĩa. Mà chúng ta thấy nó vất vả như vậy đó. Khi bước vào trong cuộc sống hôn nhân, gia đình thì người ta phải tế nhị, phải chiều chuộng, phải sâu sắc, phải hy sinh bản thân mình, phải quan tâm đến người khác, phải nhận ra được những điều còn sâu chưa thể hiện là sự thông minh, và phải hy sinh, phải sống vị tha, phải biết lo lắng, chịu cực khổ, chứ còn cái lười biếng như nọ là không có thành được một cái gia đình hạnh phúc, cực kỳ là khó và thấy mệt mỏi lắm.

[38:41]Nên thì thôi, mình đem hết cái thông minh đạo đức mình để thương yêu mọi người tốt hơn là thương yêu một người. Còn những ai mà đã sống đời sống lứa đôi rồi thì phải hiểu tình yêu hôn nhân là vậy đó, luôn luôn bất toàn. Và tại sao mà cứ những cặp vợ chồng cứ luôn luôn cứ phải gây gổ, xô xát, bất đồng ý kiến, giận hờn đủ thứ hết vì tiêu chuẩn tình yêu nó khó quá, không ai đáp ứng được hết hoàn toàn. Nãy giờ chúng ta nói dông dài để chúng ta thấy cái tình thương yêu nó phức tạp như vậy, mà người tu sĩ cái bổn phận là phải vượt ra khỏi tham ái vì tham ái nó làm ràng buộc người ta, ràng buộc người ta trong sự ích kỷ và tạo nghiệp.

[39:25]Mình không thể nào mở lòng để thương yêu tất cả chúng sinh khi mà mình cứ phải thương yêu một người. Nên về nguyên tắc thì người tu sĩ không được dính vào tham ái, không có thương yêu một người, mà để mở lòng thương yêu tất cả chúng sinh, để dành trọn cuộc đời, tâm hồn, đôi tay, khối óc mình lo cho Phật pháp. Đó là nguyên tắc. Tôi nói nguyên tắc nhưng trên thực tế nó khác một tí. Nhưng trên nguyên tắc là định nghĩa như vậy đó. Vì nếu mà chúng ta chưa nói đến cái lý tưởng giải thoát, nó đòi hỏi cái sự trong sạch tuyệt đối, chúng ta chỉ nói đến một người dù chưa được giải thoát mà có trách nhiệm đối với Phật pháp,

[40:08]đối với chúng sinh, nặng lòng với Phật pháp với chúng sinh, có lý tưởng, biết gánh trách nhiệm với việc chùa, với việc Phật, thì nếu mà người này đã phải bận tâm, đem trái tim thương yêu một người nào đó rồi thì thì không còn cái tâm hồn để mà lo những chuyện lớn lao hơn nữa. Đó, cái nguyên tắc là như vậy. Còn mà nếu thực sự để dồn cái công đức để tiến đến cái cái lý tưởng giải thoát lâu xa, thì đúng là hoàn toàn không thể dính vào tham ái được. Đó là nguyên tắc. Nhưng trên thực tế thì sao? Trên thực tế thì sao? Trên thực tế thì nghiệp tham ái chi phối tất cả mọi người, không ai thoát được hết, dù là người đó đã xuất gia.

[40:57]Đó là một cái thực tế. Mà vì sao vậy? Vì hai lý do như chúng ta nói. Thứ nhất là trong vô lượng kiếp trước, tất cả chúng ta đều đã từng sống đời sống vợ chồng với hoặc người này hoặc người kia, chứ không ai mà từ vô lượng kiếp tới nay sống hoàn toàn trong sạch, hổng vợ hổng chồng, không có, thế nào cũng có. Mà trong những kiếp xưa đã từng sống đời sống vợ chồng rồi, chỉ bây giờ là mình không biết cái người người đó là ai thôi. Không, nói vậy là sai, mình không biết người đó là những ai, vì nó nhiều lắm. Những kiếp này nó đổi qua kiếp khác là nó cứ thay đổi thay đổi chứ thường là nó không duy trì một người.

[41:36]Không phải là ví dụ như kiếp trước à mình làm chồng của người đó, kiếp sau lặp lại cái mình làm chồng của người đó lại, không phải, không phải. Nhưng kiếp trước á làm chồng của người này, coi chừng kiếp sau làm chồng của người khác, nó thay đổi. Vào cái thời phong kiến ngày xưa chúng ta nhớ là cái người đàn ông được quyền năm thê bảy thiếp nữa. Một ông vua thì cả ngàn cung phi mỹ nữ, ông quan thì mấy chục bà vợ, năm sáu bảy bà vợ, rồi một cái ông thương gia giàu có cũng có thể lấy được năm bảy người vợ, cũng vậy. Thì những cái nhân quả luyến ái này nó còn vẫn vẫn còn ràng buộc, vẫn còn ràng buộc.

[42:12]Nhưng trong trường hợp nào thì nó kéo dài đến kiếp này và trong trường hợp nào thì nó không có kéo dài? Là như thế này, ví dụ như đời trước lúc mà làm vợ chồng á đối xử với nhau tốt, đối xử với nhau tốt nghĩa là ân nghĩa tiếp tục ràng buộc, thì qua đời sau mình mà gặp lại cái người đó thì... thì choáng váng liền. Đêm về không thể ngủ được. Cái gì đó? Phút đầu gặp em tinh tú quay cuồng. Nó đó. Có nghe bài đó chưa? Lòng đang giá băng bỗng rộn ràng muôn tia nắng. Đó là cái tiếng sét á, là cái người nào mà đã đối xử tốt với nhau, còn cái những người nào mà đời trước không đối xử tốt với nhau, tuy trong đời sống hôn

[42:59]nhân bực bội, chán chê, gây gổ, mà cứ ý muốn bỏ nhau, dù không bỏ được đi nhưng trong tâm nó cứ như vậy, thì qua kiếp sau mình gặp lại người đó, thì có thể là có hơi có cái gì tương quan một chút, nhưng sau đó chia tay chán bỏ liền. Nó không có đọng và không thành cái cái khúc được ước, không thành một cái tiếng sét ái tình mạnh. Với nghiệp tham ái nhiều đời như vậy nên chúng ta không biết rằng là những ai đã từng là vợ, là chồng của mình trong những kiếp xưa, mình không biết được, và không biết rằng người đó đã lẩn quẩn tới gần chùa Thiên Khánh chưa? Đó là một điều đáng sợ. Lỡ hôm nào đẹp trời người đó bước vào chùa Thiên Khánh

[43:43]rồi vào xin lễ Phật, mình lên mình gõ chuông, nhìn mắt người đó cái sững sờ đứng lại, lặng người, nghĩa là quên hết đất trời hết thì đó, đó là người mà ngày xưa mình đã lỡ thề cái câu gì đó biết, đời trước thề cái câu gì nguy hiểm, nên phải cẩn thận.

[44:03]Và thứ hai nữa, cái thứ nhất là nghiệp từ quá khứ và thứ hai như chúng ta nói nó là nội tiết tố. Nội tiết tố nó cứ suốt đời mình nó chi phối tâm mình như vậy, nên đâu có ai mà thoát ra được. Tới ngày mình chết thì phải nhớ rằng mình chưa thoát được tham ái. Một ngày nào đó quý thầy già rồi đừng bao giờ: À, tôi bây giờ hết tham ái. Đừng nghĩ điều đó. Vì nãy tôi vừa mới nghe cái bác cư sĩ bác nói, bác đã chứng kiến một người đến lúc gần chết, bảy mươi mấy tuổi, bỗng nhiên đòi hỏi tham ái mãnh liệt rồi mới chết. Những cái nghiệp nó khởi lên như vậy rất là đáng sợ vì nó nằm sâu trong con người mình á, nó chờ cái cơ hội thuận tiện nó khởi lên.

[44:49]Cơ hội đó là cái nghiệp của mình khởi, cái tập nghiệp, cái lỗi lầm của mình và cái nghiệp quá khứ nào nó đến khởi lên là mình bị liền, nên không ai dám nói tài, nói tướng về vấn đề này hết. Nó là nghiệp và mình luôn luôn là một kẻ bị động trước nghiệp, mà nghiệp thì do chính mình tạo, đồng ý là do chính mình tạo, bây giờ mình không tạo nữa nhưng mà mình đã bị động rồi, quả nó đã vây mình rồi, nên ngày hôm nay mình ngồi đây trong sạch trước đại chúng như thế này đừng bao giờ yên tâm là suốt cuộc đời còn lại trong sạch nếu mình không biết phương pháp. Chỉ có hai hạng người mà không bị tham ái: một là người đã chứng thánh quả và hai là người nghiệp chưa tới,

[45:34]chưa thôi chứ không phải không, nó đang chờ chờ từ từ nó bò tới đó. Thì trong hiện nay, khi mà nó chưa bò tới thì mình được gọi là người trong sạch, người chưa bị nghiệp khởi. Một ngày nào đó mà nghiệp nó đã đến rồi thì bị đó. Đây là điều phải cẩn thận, phải cảnh giác. Cái người chứng thánh quả là cái người như thế này: Hồi nãy như chúng ta nói cái nội tiết tố, nội tiết tố sinh dục nó thúc đẩy tình yêu, thì nội tiết tố này á nó đi trong máu mình, nó tác động lên não mình, nó làm xuất hiện cái tâm tâm lý. Xuất hiện cái tâm lý khiến cho mình phải yêu thương người khác, đó là cái nội tiết tố tạo nên tâm lý, mà nó mạnh lắm,

[46:19]vì nó là một cái chất hóa học mà, nó là một chất hóa học sinh học có cơ cấu, cấu trúc phân tử rất phức tạp, rất mạnh, khó bẻ gãy. Nó đi vào máu, nó đi theo máu vào trong các tế bào, nó lên tới não, mà khi những tế bào não bị những cái nội tiết tố, những phân tử nội tiết tố này nó tấn công vào thì nó bị kích động theo tình cảm, là lúc đó mình chỉ muốn thương yêu thôi. Nhìn người khác phái là lòng cứ bị cảm tình, bị thương yêu. Người chứng thánh quả là người cắt được cái chỗ này. Nội tiết tố vẫn tiết đều đều, nghĩa là một vị mà chứng đạo thì nội tiết tố vẫn hoạt động, nhưng không bao giờ nó tạo thành cái tâm lý nữa,

[47:01]là cái định của họ vững vàng, sâu, chắc là dù nội tiết tố có tiết mà không bao giờ tạo thành cái tâm lý thương yêu người khác phái nữa. Đó là người chứng thánh quả. Còn người chưa chứng thánh quả dù có được một phần định, nội tiết tố vẫn tạo thành tâm lý tình yêu, mà mình không biết chừng nào mình chứng thánh quả, cũng như trong cuộc đời này mình không biết ai là người đã chứng thánh quả, nên phần đó thôi xếp qua một bên, mình xét lại mình là những người còn phàm phu, chưa bị nghiệp khởi, thì ở đây do nguyên tắc cũng giống như là vì lý tưởng của chúng ta thì người tu sĩ vậy, nếu nghiệp chưa khởi thì đừng để

[47:45]khởi, mà nếu đã khởi rồi thì phải tìm cách vượt qua. Đó là vậy. Ngày hôm nay thì chúng ta chưa khởi, nhưng đừng bao giờ chủ quan vì nó rất là mạnh, một ngày nào đó nó sẽ khởi, thì bây giờ mình phải biết cái phương pháp, biết đường đi nước bước của nó để chặn không cho nó khởi, và lỡ một ngày nào đó nó khởi rồi mình phải biết phương pháp để vượt qua. Ở đây thì chúng ta không có kết tội, chúng ta học về tâm lý đạo đức chứ mình không có học về theo quan điểm của giới luật. Theo quan điểm của giới luật thì xếp loại liền á, phân ra tội gì, tội gì liền trong luật liền. Như một Tỳ-kheo có bao nhiêu loại tội,

[48:26]tội nhẹ là xếp vào loại gì, tội nặng xếp loại gì, quý thầy thọ giới rồi biết. Còn ở đây chúng ta học tâm lý đạo đức nên chúng ta không có kết tội con người, mà chúng ta thương yêu và mong cho con người vượt qua lầm lỗi thì chúng ta phải hiểu là chưa khởi đừng để khởi và khởi rồi phải vượt qua. Cái gì để làm được điều đó? Cái gì mà giúp cho chúng ta nghiệp chưa khởi thì không cho nó khởi và nếu nó có khởi nghiệp tham ái rồi thì sẽ vượt qua? Cái gì làm được điều đó? Ai biết? Ai biết điều đó? Người đẹp trai hỏi coi. - Mô Phật, bạch Thầy theo con nghĩ, để cản trở không cho nghiệp tới với mình chỉ có phước, luôn luôn có phước và công đức. Thầy nói đúng rồi đó.

[49:15]Đúng là ở đây chúng ta nhớ là không được ỷ tài, ỷ tướng, không được lấy cái ý chí hay gì á, vì nó coi vậy chỉ là cái ngọn, mà chính công đức, chính công đức mới giúp mình thoát ra được cái nghiệp đó, chứ không phải là là cái tài năng, không phải tài năng. Nó có ba cái công đức mà chúng ta học căn bản là gì? Ba tâm hạnh công đức quan trọng:

[49:44]tôn kính Phật, từ bi và khiêm hạ, đó là ba cái tiêu chuẩn quan trọng. Thứ nhất á là tôn kính Phật, là chúng ta tôn kính một bậc thánh, mà theo nhân quả chúng ta sẽ từ từ xuất hiện những tính chất của bậc thánh đó, mà Đức Phật là một bậc thánh tuyệt đối, nên chúng ta tôn kính Ngài thì lần lần cái sự trong sạch, sự vô nhiễm, sự cao thượng của Ngài lần lần xuất hiện nơi chính chúng ta. Dù trong quá khứ chúng ta có những cái nghiệp gì đó, nhưng mà nếu mình thường xuyên lễ Phật, niệm Phật với lòng tôn kính thì những cái nghiệp ô nhiễm của thế gian từ từ xóa dần đi, xóa dần đi. Vì chúng ta tôn kính Phật, chắc chắn là những tính chất của Phật từ từ

[50:26]sẽ ngự trị trong tâm hồn mình, nó đánh bạt những cái nghiệp của người phàm phu này. Đó là cái công đức căn bản nhất. Và thứ hai là lòng từ bi. Khi chúng ta, ví dụ như mình biết mình đang thương một người, lúc đó mình khởi lòng từ bi thương yêu chúng sinh thì nó vẫn hóa giải được cái tình thương yêu một người đó. Rất là hay. Và vừa rồi trong cái bài làm về thiền đã có một thầy ở trong đây nói cái điều đó. Quý thầy làm đây tương đối là khá khá chân thật, quý thầy rất là thật lòng, nên tôi rất là tán thán quý thầy trong cái bài thiền vừa rồi. Quý thầy đã nói những cái nội tâm sâu kín của mình, ngay cả những cái sai lầm cũng đã nói ra rất là rõ,

[51:06]nên tôi rất là tán thán quý thầy, nhưng mà người tu như vậy là tốt. Thì có một thầy trong đây đã nói rằng có một lần bị dao động với người nữ thì liền khởi quán từ bi và xóa được cái dao động đó. Đó cũng là cái điều đáng khen đó. Không biết đây là ai, thôi cứ làm thinh luôn đi. Cái thứ ba nữa là cái tâm khiêm hạ. Vì sao? Vì cái kiêu mạn nó làm khởi tham ái rất là mạnh, lát chúng ta sẽ nhắc lại, nên mình giữ được cái khiêm hạ thì kiêu mạn không khởi, kiêu mạn không khởi thì không có điều kiện cho tham ái khởi. Đó là công thức, là nguyên tắc. Nên ba cái tâm hạnh này là ba tâm hạnh quan trọng mà chúng ta

[51:45]phải tích lũy suốt đời để giữ không cho tham ái nó khởi. Một ngày nào tham ái khởi, mình phải hiểu là ba điều này mình bị thiếu. Đó. Bây giờ chúng ta sẽ xét những cái gì mà làm cho tham ái nó khởi từng cái từng cái. Mình biết được nó thì có nghĩa là mình tránh được nó, biết được nguyên nhân. Thứ nhất, kiêu mạn hơn thua là cái làm cho tham ái khởi nhanh nhất, không có gì bằng hết trơn. Dù mình thấy cái người đó hay gì hay, giỏi gì giỏi không biết, tốt gì tốt không biết, mà nếu người đó mình thấy còn có cái kiêu, thấy hơn người thì chắc chắn có ngày dính vào tham ái liền, không chạy đường nào hết, không chạy đường nào hết.

[52:31]Tôi đã chứng kiến rất nhiều trường hợp. Tôi chứng kiến rất nhiều. Hễ mà có có kiêu mạn rồi là một ngày nào đó phải đổ vỡ thôi, không biết. Có một lần tôi gặp một cái người này, mới đầu là cư sĩ sau xuất gia, mà công phu tu hành rất là tốt. Phải nói cái sở đắc trong cái ngộ của thiền rất cao, thiền ngữ hiểu hết, rất tự tại. Chỉ có cái hơi hăng, hơi hơn thua một chút, tranh nhau hơn trong cái thiền ngữ một chút thôi. Lúc đối đáp thiền ngữ chỉ muốn hơn người khác thôi, chút xíu thôi, chứ còn kiến giải hoàn toàn tôi phải xác nhận là rất là ổn. Nhưng mà sao tôi thấy cái người này có một chút hơi hăng, hơi muốn hơn người, tôi hơi lo.

[53:16]Lo nhưng mà tôi cũng hy vọng rằng có lẽ là nhờ cái sở đắc tâm linh nó giữ cho người này yên ổn tu hành chân chính một đời. Nhưng mà thiệt đúng mười mấy năm trôi qua, tôi cũng vừa mới nghe tin người đó cũng đã vấp ngã. Tôi rất là buồn. Vì tôi thấy công phu vững vàng quá mà lại bị. Điều đó có nghĩa là nếu mà nói theo cái hệ thống tâm lý nội tiết tố, là cái sức định chưa đủ cắt được cái nội tiết tố nối với tâm lý, chưa cắt được. Mặc dù là có sức định nào đó, có kiến giải, có trí tuệ, tự tại một phần nào đó, mà chỉ vì còn có cái hơn thua đến một ngày nào đó phải bị cái nghiệp tham ái. Nên cái kiêu mạn là cái đáng sợ nhất.

[53:57]Nên ở đây quý thầy cố gắng gìn giữ cái đó. Sau này dù cho có được bao nhiêu điều giỏi, bao nhiêu thành công gì cũng vậy, ráng lúc nào phải tìm cái lý luận nào đó để giữ cho mình được khiêm hạ. Hôm vừa rồi có một cái đứa bé nó chào tôi để nó đi du học, nó qua Mỹ du học. Bé này giỏi. Thì cái buổi tối trước khi ra đi, đứng ở thềm cửa rồi thì tôi mới dặn vài điều. Tôi mới nói điều này, nói với con thì thầy không có nói chi tiết, thầy chỉ dặn con một điều vậy thôi. Khi mà con học tốt, có kết quả, có thể xuất sắc thì con phải tự con tìm một cái lý luận gì đó để con giữ cho con được khiêm hạ. Còn lý luận gì đó thì tự con tìm, thầy không có nói.

[54:45]Nếu mà thầy giảng cho đông đảo mọi người thì thầy sẽ đưa ra cái lý luận gợi ý, như tôi vẫn đưa ra cái lý luận gợi ý là quý thầy thường quán thấy mình là cái gì? Là cỏ rác, là cát bụi. Đó là cái lời mà tôi gợi ý, phải không? Nhưng mà tôi nói với cái người thanh niên đó, tôi nói con tự tìm cái lý luận gì đó tùy con, nhưng con phải lý luận làm cách nào để con phải giữ được cái khiêm hạ khi con có thành tích tốt trong học tập. Vì nếu mà con kiêu mạn thì tương lai con sụp đổ. Đối với người đời sụp đổ cách gì mình không biết, nhưng người tu cái sụp đổ rõ nhất là tham ái khởi lên. Đó là cái đáng sợ nhất.

[55:24]Có nhiều người đời này không kiêu mạn mà vẫn sụp, là vì đời trước lỡ kiêu mạn.

[55:33]Mà đời trước lỡ kiêu mạn không phải là cố ý kiêu mạn, mà vì cái giáo lý khiến cho người đó kiêu mạn. Nên người

[55:56]đó tu hành tốt, nhưng mà do cái

[56:14]giáo lý khiến cho người đó thấy mình hay, mình giỏi, vậy mà cái nhân

[56:41]quả đó khiến cho người đó kéo dài từ đời đó đến đời này vẫn bị vấp ngã.

[57:12]Cái kiêu mạn đáng sợ lắm.

[57:21]Đó là một cái yếu tố. Một yếu tố khác để làm cho tham ái bộc khởi nữa là sống không lý tưởng. Lý tưởng là gì và tham vọng là gì? Có học rồi đúng không? Quên rồi. Lý tưởng và tham vọng đều là những cái mục tiêu lớn trong cuộc đời, nhưng mà trong đó, cái mục tiêu lớn của lý tưởng là mình vì người khác, vì làm lợi cho con người, cho xã hội, cho đất nước, quê hương, nhân loại. Còn cái mục tiêu lớn của tham vọng là vì? Vì chính mình. Hai cái khác nhau. Thì ở đây, nếu một người mà sống không lý tưởng là sinh ra chỉ nghĩ tới sau này lớn lên đi làm có tiền nhiều, mình nói người cư sĩ, rồi có mái ấm, có hạnh phúc gia đình gì đó

[58:13]thôi, thì người này chắc chắn chìm luôn trong tham ái, không có ngày thoát ra. Vì hễ sống không lý tưởng thì cái tham lam ích kỷ tự nhiên từ từ nó phát triển và tham ái sẽ phát triển theo. Còn một người tu hành cũng vậy, do một cái nhân duyên gì đó đời trước mình được vào chùa, xuất gia tu tập, rồi không biết là ông thầy mình ổng dạy mình làm sao hay là đời trước cái căn cơ mình sao không biết, tự nhiên cứ sống tàn tàn vậy thôi, thấy đủ rồi, nó tới đâu tới. Ví dụ như nếu thầy mình cho đi đám có tiền cúng thì thôi bỏ túi mua đồ thêm xài, mua áo quần thêm mặc, rồi Phật tử có quen ai biết gì đó cúng gì đó thì để dành

[58:53]từ từ sắm máy sắm móc đồ thêm, rồi mai mốt có tiền nhiều sắm xe Honda chạy từ từ, cứ vậy cứ không nghĩ gì hết, không nghĩ gì tới Phật pháp với chúng sinh hết, không nghĩ đến cái lý tưởng giải thoát là gì hết, cứ sống qua ngày, cứ tụng kinh ngày mấy bữa như vậy, có đám thì mình đi tụng, không thì ở chùa tụng kinh, mệt quá thì nghỉ, cứ qua ngày tàn tàn như vậy mà không có biết cái lý tưởng trước mắt mình phải làm cái gì. Cái lý tưởng vĩ đại trước mắt của Phật pháp là cả một sự giác ngộ giải thoát vô biên vô lượng, cả một cái trách nhiệm nặng nề đối với vô số chúng sinh đang còn trôi lăn, cả cái trách nhiệm nặng nề đối với Phật pháp đang bị phân hóa,

[59:30]đang bị suy thoái, không thấy, chỉ thấy có cái chùa mình, chỉ thấy bản thân mình. Người như vậy sống không lý tưởng thì tham lam ích kỷ từ từ phát triển và tham ái sẽ đến, không tránh khỏi. Đây là điều chắc chắn, tôi không có nói đùa. Quý thầy để ý nè, một người thầy tu mà mình xét trong nhân cách không có lý tưởng, mình đến gần mình tiếp xúc, thấy ông này ổng không có một cái mục tiêu lớn với Phật pháp, không thiết tha tu hành, cứ làm bổn phận hằng ngày một cách bình thường, không có gì đặc biệt, chắc chắn một ngày sẽ có một người nghệ sĩ từ đâu đến, êm ái trao cho một bức thư. Biết bài thơ này không? Biết không?

[1:00:15]Thơ TTKH: "Thuở ấy lòng tôi trong trắng quá, vườn hoa nguyên vẹn một làn hương. Bỗng người nghệ sĩ từ đâu đến, êm ái trao cho một vết thương." Nên nếu một người mà sống không lý tưởng, thì một ngày nào đó sẽ có người êm ái trao cho mình một vết thương, mà oằn oại luôn á. Rồi cái thứ hai nữa, ví dụ cái người này lại có mục tiêu lớn, nhưng mà mục tiêu lớn của tham vọng, ích kỷ, tức là mong sau này mình sẽ vinh quang cá nhân. Ví dụ người đời đi, thì mong cho mình là chức vụ cao, giàu có lớn. Còn người ở trong đạo thì mong cho mình sẽ làm chánh đại diện tỉnh, Trưởng ban Trị sự tỉnh, mong cho mình hiệu trưởng, làm giảng sư nổi tiếng,

[1:00:59]là những tham vọng của cá nhân, thì tham ái đến liền không có lâu. Tham vọng mà mạnh là tham ái tới liền. Nên ở đây chúng ta thấy, chúng ta cứ nhìn những lãnh tụ chính trị rồi mình thấy. Những lãnh tụ chính trị nào mà thật sự vì dân vì nước, họ là người có lý tưởng, không có tham vọng, mình thấy cuộc đời họ không có tham ái, nhẹ như mây, như gió. Vì thật sự họ đã suốt cuộc đời phấn đấu cho quê hương, cho dân tộc, mà là lý tưởng, họ nhẹ tham ái. Còn cái người lãnh tụ nào mà chúng ta thấy họ tùm lum chuyện bê bối hết trơn về tình ái lăng nhăng, thì họ có tham vọng đó. Lúc trẻ họ có mục tiêu phấn đấu để giành được quyền

[1:01:40]lực, mà họ có phước để giành được, nhưng mà cái mục tiêu đó vì vinh quang của chính mình nhiều hơn. Thì khi cái vinh quang nó đến thì tham ái tới luôn. Đó, nó chinh phục, chiếm mất cái tâm hồn. Tham ái, ích kỷ, tham vọng, những cái đó nó đi chung với nhau. Một cái có là những cái kia có liền. Vì lý do đó mà quý thầy để ý vậy. Chúng ta phải có những mục tiêu lớn, nhưng cái mục tiêu lớn đó là vì chúng sinh, vì Phật pháp, không được vì mình. Không bao giờ được mơ ước một ngày kia mình đắc đạo để cho chúng sinh lạy chơi, hay mơ ước ngày kia tức là mình trụ trì cái chùa lớn nhất thế giới cho mọi người biết tiếng mình chơi.

[1:02:18]Những cái tư tưởng như vậy thì cái mục tiêu nó chưa tới, một cái bà nào khác tới dắt mình đi mất. Vì tham vọng dắt tới tham ái liền, nguy hiểm. Rồi ví dụ như trong cuộc đời tu hành của mình một vài lần mình bị cám dỗ mà thoát ra được. Có người nào đẹp và giàu đến mời gọi, nói không có thầy con không sống nổi, thầy về không cần làm em nuôi thầy, nhà em giàu có.

[1:02:51]Nhưng mình từ chối được, từ chối vì mình nghĩ việc đạo quan trọng hơn. Qua năm vài tháng sau một cô khác tới cũng cái bài ca đó hát lại, mình khước từ được, chừng ba lần cái mình mới nói với các huynh đệ: "Tôi là chứ đối với đạo là không có thối chuyển, tôi vững vàng lắm. Ba người giàu có mà đẹp đến mời mà tôi từ chối, tôi vững." Thì tháng sau có người thứ tư tới rinh đi mất.

[1:03:20]Nên để ý điều này. Vài lần thoát qua cám dỗ mà tưởng mình vững thì tham ái cũng khởi luôn. Nên là điều cẩn thận. Quý thầy nhớ là nhiều cái lý do mà làm cho tham ái khởi. Nên quý thầy nhớ một điều thế này: bỗng một ngày đẹp trời nào đó, một ngày nào đẹp trời, tức là ánh nắng vàng đẹp chiếu trên ngàn hoa nội cỏ, mây trắng trên bầu trời thưa thớt bay qua từng đợt, chim hót ở đầu cành ríu rít, mà mùa xuân cũng đang gần tới, chợt quý thầy phát hiện trái tim mình nằm trong bàn tay của bà nào mất. Vào một ngày đó mình phát hiện trái tim mình nằm trong bàn tay của một người phụ nữ nào mất tiêu rồi. Thì phải hiểu cái lý do là chỗ nào?

[1:04:07]Là không phải tại vì cái cô đó gội đầu bằng cái dầu Pantene óng mượt lấp lánh của các ngôi sao,

[1:04:16]hay là có cái mùi hương của Chanel No. 5. Không phải, không phải những điều đó. Mà lý do là tại vì cái gì? Tại vì cái gì? Mình kiêu mạn, mình chủ quan, mình tưởng mình đã vững, mình tham vọng. Đó là những lý do đó. Chớ đừng có đổ thừa tại cô đó. Ai hỏi: "Ủa tại sao lại thầy lại khởi tham ái cô đó?" Đừng đổ thừa là nói: "Tại tóc cô đó đã được gội bằng cái xăm-bô gì rất đặc biệt, óng mượt như tơ." Không phải vậy đâu. Không phải tại cô đó mặc đồ hiệu mà đi chiếc xe đời mới đắt tiền, không phải tại cô đó, mà tại chính mình đã có cái cái lầm lỗi gì trong đạo đức nên mới tiếp tay khiến cho cái tham ái khởi lên.

[1:04:59]Đó, đó cũng là một cái lý do. Rồi một cái lý do nữa, một yếu tố nữa cũng làm cho tham ái phát khởi là khi quý thầy lớn lên làm việc Phật pháp rồi đạt được nhiều thành công, rồi được người ta ngưỡng mộ. Đây là lúc nguy hiểm. Lúc mà mình thành công được người ta ngưỡng mộ, tâm tự hào xuất hiện thì tham ái cũng tới luôn. Đó là lý do mà chúng ta thấy nhiều người thành công rồi rớt. Vì khi thành công người khác ngưỡng mộ mà mình tự hào. Nhưng mà giữ cho tâm mình đừng tự hào khi người khác ngưỡng mộ là việc vô cùng khó. Nó là cái bản lĩnh tu hành của nhiều năm tháng trước khi thành công. Chứ tới lúc thành công rồi mình giữ lại không nổi.

[1:05:50]Tức là trước khi mình chưa thành công, mình đã là người thiết tha tu hành, nên đến khi mình thành công, người ta ngưỡng mộ, mình giữ tâm mình không có bị tự hào. Chớ còn không tới lúc đó mình sẽ bị tự hào. Đây là quá trình mà quý thầy phải tu từ bây giờ cho đến cái ngày mình sẽ thành công. Vì quý thầy mà bây giờ đó mình thiết tha tu hành, siêng năng công quả, tu dưỡng đạo đức, tinh tấn thiền định thì chắc chắn sẽ có ngày quý thầy thành công lớn. Đó là điều không thể nào tránh được. Nhưng mà khi thành công á, mà thành công có nghĩa là mình chiếm được cái tình cảm, sự ưu ái, sự ngưỡng mộ của nhiều Phật

[1:06:31]tử, thì những lúc đó cẩn thận, lúc đó là lúc cẩn thận nhất. Nên nhiều người tại sao chúng ta thấy thành công rực rỡ rồi rớt hết trơn. Mà mình nhìn thấy những người thành công mà lâu bền á, mình nhìn mặt họ mình biết liền. Cái người mà thành công lâu bền mình nhìn gương mặt họ hiền lành lắm, khiêm hạ, họ bền. Còn cái người mà thành công nhưng mà mình thấy họ có cái sung sướng trong cái thành công của họ, là biết họ đang tự hào, thì mình chờ đợi tin buồn sẽ đến, chờ đợi cái tin xấu tới. Nên khi mà đang thành công vinh quang mà nhìn thấy người đó vẫn bình thản, lặng lẽ, hiền lành, người này còn tiếp tục thành công.

[1:07:12]Còn mà hiện trên nét mặt cái niềm vui sướng rồi, không bao lâu sẽ rớt.

[1:07:19]Một yếu tố khác nữa để làm cho tham ái khởi là mình chê bai người khác bị vấp ngã. Khi thấy người khác bị vấp ngã rồi mình chê bai thì sẽ làm cho tham ái khởi. Ở đây chúng ta chúng ta phải thấy thế này, khi mà người khác họ bị vấp ngã là vì nhiều cái nghiệp gì phía trước họ, và tới lúc họ không cưỡng lại nổi nữa, vì cái sức mạnh của tham ái nó dữ dội lắm, hễ nó khởi lên rồi là nó dồn người ta, nó dồn người ta vào trong đó không có đường thoát ra. Cái sức mạnh nó mãnh liệt như hồi nãy chúng ta nói, đã có lúc nó phải cạnh tranh với bản năng sinh tồn. Nhiều người yêu không được thà chết, chứ không sống làm gì nữa.

[1:08:00]Nó mạnh như vậy nên một người mà bị nghiệp tham ái khởi, họ mất tự chủ rồi, họ bị động, mất tự chủ rồi. Thì lúc đó mình có cái biện pháp gì đó giúp họ vượt qua, dìu họ đi qua, chứ đừng đứng đó mà chê. Dù mình có chê là dù mình có chê giống như là dù có trách, có trách một đời thì cũng chẳng làm được chuyện gì hết trơn. Dù có ước, có ước ngàn lời, đã có trách một đời cũng đã muộn rồi. Biết bài nữa không? Không có biết nhạc Ngô Thụy Miên. Thì à thế là khi mà thấy người ta vấp ngã mình phải hiểu nhân quả nó là như vậy và chỉ tội nghiệp, xót xa thôi, chứ đừng có chê bai. Mình chê bai người ta bữa trước là bữa sau tới phiên mình liền.

[1:08:50]Nên trong lời cầu nguyện chúng ta nhớ không: "Cho con biết im lặng..." Gì nữa? Quý thầy dở hơn quý cô, quý cô hỏi gì cũng biết hết trơn. Hỏi thơ biết thơ, hỏi tụng biết tụng. "Cho con biết im lặng, không nói lỗi của người, chỉ lặng lẽ dùng lời cầu cho người hết lỗi." Các thầy không có đọc, không tụng bài đó. Quý cô vậy mà hay hơn. Về tình yêu nam nữ tham ái này quý cô bộ giỏi hơn quý thầy. Thầy thì bộ khờ quá không biết.

[1:09:23]Cho nên đây là điều chúng ta cẩn thận đó, cái sự chê bai người khác nguy hiểm. Rồi một cái điều nữa mà cũng là một yếu tố nữa là cái người tỏ vẻ cứng cỏi bên ngoài cũng là nguyên nhân làm cho người đó vấp ngã. Vì cái nguyên tắc á, cái cứng bên ngoài là cái yếu mà phải là cái cứng bên trong á nó mới chắc ăn, cứng bên trong. Là đạo Phật là như vậy đó. Ở bên ngoài á, mình phải nhu hòa là cái thể hiện bên ngoài nè, hiền lành, dịu dàng như mây như gió, nhưng mà bên trong là cương quyết. Đây là tiêu chuẩn đúng. Cái người nào mà ở bên ngoài làm ra vẻ cứng rắn thì người đó gãy sớm. Hi vọng là quý thầy không có bị điều này.

[1:10:11]Mà thường thường chúng ta thấy hai tính chất này là hai tính chất của người nam và người nữ nữa phải không? Thường là người nữ thì thì mềm mại, dịu dàng, người nam thì cứng rắn. Nhưng nếu mà tu đúng á, lần lần nó dung hòa lại, thì người nữ từ từ cái nhu hòa nó trở nên cứng rắn dần dần và người nam cái cứng rắn bên ngoài sẽ trở nên nhu hòa dần dần. Khi mà tu được rồi thì người nam người nữ bắt đầu giống giống nhau hết trơn. Bên ngoài thái độ ai cũng vậy, hiền lành, nhẹ nhàng, dịu dàng mà bên trong cứng như sắt như đá, đó là đúng, tiêu chuẩn này là đúng. Còn nếu mà chỉ bên ngoài mình mềm, bên trong mình cũng yếu

[1:10:48]là sai, thế nào cũng bị, nói chung là không có tốt đâu. Mà bên ngoài cứng thường là bị bên trong mềm, đây là cái điều lạ như vậy. Nên những người mà làm ra vẻ cứng cỏi, nói năng manh bạo, thấy người nữ là quay ngang rồi hất nguẩy không cần dòm tới mà coi bất cần đời, ít bữa là có cái ngõ khác người ta rinh đi mất á. Càng làm ra vẻ cứng rắn bên ngoài bao nhiêu thì bên trong là yếu bấy nhiêu. Hồi đó tôi có biết cái ông thầy đó vậy, ổng cứng rắn, nói năng manh bạo, cá tính mạnh, nhưng ổng chỉ được có cái phước là lo lắng việc của chúng siêng năng, xốc vác á, có lẽ nhờ cái phước đó. Thì một thầy khác mới hỏi tôi là:

[1:11:26]Thấy ông thầy đó cứng như vậy chắc tu được? Tôi nói: Thật ra cái mà cứng bên ngoài như sắt á, tới chừng gặp axit nó mềm nó chảy. Mà đúng, sau này axit tới ổng thiệt. Tới chừng axit tới rồi, hết cứng nổi. Nhưng mà cũng nhờ cái phước của ổng là ổng xốc vác chuyện trong chúng dữ lắm, do đó khiến kỳ đó cái tôi làm bạo tôi ra tay, tôi gỡ axit giùm ổng, ổng cũng ghét tôi hết một thời gian, nhưng rồi thôi nó qua. Thật ra cái đó là cái phước của ổng đó, cái phước là do ổng siêng năng công quả trong chúng. Chúng ta nhớ cái phước nó giải quyết giúp mình chứ không phải cái tài. Còn cái cứng cỏi bên ngoài hay là cái thể hiện ý chí,

[1:12:08]đó là một cái nguy hiểm, vì tham ái nó đi kèm với ý chí. Nhớ như vậy, cái tham ái nè, ý chí nè, bản ngã, kiêu mạn nó đi chung với nhau một khối. Nhưng cái ý chí thật sự là cái gì mà nó cứng ngầm ở bên trong mà nó mềm ở bên ngoài. Có một lần tôi gặp cái cô Phật tử này, cổ hiền, hiền, nhìn gương mặt thấy hiền lành kỳ lạ, nói năng nhỏ nhẹ, mình thấy con người này chỉ biết chịu đựng thôi chứ không có làm dữ gì với ai được hết á. Mà tôi hơi nghi nghi rồi, tại tôi thấy thường thường mà cái người mà hiền quá như vậy coi chừng bên trong cứng như đá á, thì tôi để ý thôi. Một lần thì tôi thấy cô với cô bạn bàn với nhau công việc

[1:12:46]gì đó thì cô bạn kia là định làm theo cái cách này, nhưng mà cổ không chịu, cổ nói làm theo cách đó nó hơi phí phạm, phí phạm chút xíu không đáng, mà cổ cương quyết cổ chịu cực để làm cách khác, để đừng có bị phí phạm một chút, để tiết kiệm được một chút dù một chút rất ít. Tôi biết sợ, tôi thấy cô này bên ngoài hiền, bên trong rất cương quyết, mà đó đúng là cái cách của đạo Phật đó. Nên quý thầy cũng vậy, đừng bao giờ mình bày tỏ cái cứng rắn bên ngoài. Bày tỏ cứng rắn bên ngoài nó có vẻ là phô trương nên cũng dễ làm tham ái xuất hiện. Rồi một điều nữa mà cũng dễ làm tham ái khởi là mình chịu ơn ai

[1:13:23]nhiều quá mà không có đem được cái giáo pháp để đền bù cho họ. Ví dụ như có một người nữ thí chủ nào đó, họ cứ đến cúng dường mình hoài, rồi đến khi mình lớn lớn lên chút cái nói: "Con đã mua miếng đất mấy mẫu, thỉnh thầy về, con cất thầy một cái chùa, mọi chuyện con lo hết, thầy chỉ tu thôi." Nhưng mà quý thầy yên tâm lúc đó không có tu được đâu. Nghĩa là nghe dụ quý thầy về là: Thầy chỉ tu thôi, chứ không làm gì hết, nhưng mà yên tâm lúc đó không có tu được nữa đâu, hết rồi. Vì mình đã chịu ơn quá nhiều mà mình không đem được giáo pháp tương xứng để đền bù lại thì phải trả bằng tham ái. Nhiều người đã bị như vậy, nhiều người.

[1:14:08]Thì có tôi nghe kể chứ tôi không có chính mắt thấy, ông thầy đó ổng kể về một ông thầy nào khác xưa đó, thời gian ổng hoàn tục với một người nữ cư sĩ, người ta mới hỏi ổng lý do tại sao, vì ổng đang làm trụ trì tốt như vậy, ổng nói là ổng chịu ơn cái bà đó quá nhiều, không cưỡng lại được. Không cưỡng lại được tức là cái tham ái nó đã phải tới lúc nó mạnh, chịu ơn quá nhiều. Cũng có lần có cái sư cô đó đến hỏi tôi vậy, hỏi là: Có một ông cư sĩ ổng đến ổng nói với con là ổng có sẵn mấy mẫu cà phê, ổng mời con về đó rồi cất chùa cho con ở tu, thầy thấy làm sao? Tôi nói: Chớ, đừng, chết liền. Vì cái đó là mình mình chịu ơn người ta nhiều mà mình đâu có đem giáo pháp

[1:14:54]được, tại cô đâu có biết giảng pháp, thì chắc chắn phải trả bằng tham ái. Quý thầy nhớ cái kinh nghiệm này là sau này trong cuộc đời tu hành đừng để chịu ơn một người nào quá nhiều. Và lúc nào mình cũng phải ráng siêng học tu để lúc nào gặp ai mình cũng có giáo pháp đền trả người ta hết. Nếu mình không tự nói được thì mình kiếm băng kiếm sách độ cho người ta, chứ đừng bao giờ mà chịu ơn mà không đền hoặc là chịu ơn một người nhiều quá, nguy hiểm lắm. Một cái điều nữa để cho tham ái khởi là tạo điều kiện gần gũi mãi. Trong chùa mình có câu nghe hay là: "Rong đóng ở đầu cầu, nhìn lâu cũng thấy đẹp."

[1:15:36]Đầu cầu tiêu đó, chứ không phải là cầu bắc đi đâu. Cái rong mà đóng ở cầu tiêu đó, ở trong hầm cầu tiêu mà nhìn hoài là thấy cũng đẹp. Cho nên có những người mà cứ gặp gỡ nhau hoài, cứ nhìn mặt nhau hoài, nghĩa là hồi năm trước mà nhìn thấy cô đó bình thường, nhưng mà năm sau gần gũi nhìn thấy bắt đầu sao cười cũng có duyên, tướng đi sao cũng ẻo lả tha thướt, rồi nói năng là thấy cũng được, lễ phép, đó bắt đầu từ từ rồi đó. Gọi là nhìn lâu bắt đầu thấy đẹp rồi đó, cho nên thôi. Hễ là mình thấy người nào mà lâu quá tiêu chuẩn mấy giờ đồng hồ vậy rồi thôi tránh. Đó là cái tránh điều kiện. Một điều kiện nữa, một điều nữa chúng ta quan sát thấy trong cái

[1:16:14]việc mà tham ái khởi nữa là nếu mình làm cái điều gì mà tổn phước nặng á, cái người mà bị phước tổn nặng khi mà tham ái nó khởi lên rồi á là họ quên mất đường về, quên mất đường về. Là chỉ dồn hết tâm tư cuộc đời mình đi vào mối tình đó luôn, không còn nghĩ ngày trở ra nữa, thì người này đọa rất lâu, không biết ngày nào thoát khỏi, là do nghiệp quá nặng. Còn cái người mà nghiệp nhẹ đó mà nếu bị tham ái khởi đó thì họ bị bất an, bị giằng xé giữa hai bên, một bên là lý tưởng tu hành, một bên là cái tình yêu đối với một người nào đó, họ bị giằng xé thì đó là cái nghiệp họ nhẹ. Thì người này nếu mà biết phương pháp thì vẫn thoát ra

[1:16:55]được, còn cái người mà nghiệp nặng rồi là hết rồi, quên đường về, đi luôn, đi luôn, rất là đáng sợ. Như vừa rồi tôi mới nghe một câu chuyện cũng hơi buồn, vì tôi biết cái anh cư sĩ đó, bao nhiêu năm anh ăn chay trường, lo việc Phật pháp. Gọi là anh toàn bộ bao nhiêu tài sản của anh là dùng cho Phật pháp, tiền bạc làm ra được là dùng cho Phật pháp hết. Anh tương đối là có tiếng tăm vì anh giàu, tận tình lo cho Phật pháp, có vợ và hai đứa con. Thì anh chỉ tuyên bố là chờ ngày anh đi tu thôi, nhưng mà không ngờ trước cái năm mà anh dự định, là năm đó đúng năm đó phải đi tu, thì trước một năm thì người ta đã trao cho anh một vết thương.

[1:17:38]Anh về anh nói với vợ anh rằng là anh nào giờ anh chưa hề biết yêu, bây giờ, đây là lần đầu tiên trong cuộc đời anh mới biết thế nào là tình yêu, thế nào là hạnh phúc của nó, thế nào là sự lôi cuốn, sự say đắm mặn nồng của nó và anh xin phép được ly dị vợ anh. Anh nói thẳng thắn, chia gia tài và anh chia tay, vì anh không còn thấy cái gì đáng sống hơn là yêu thương cái cô kia, nhỏ hơn anh 25 tuổi.

[1:18:08]À há, đó là tình yêu đầu đời của anh. Chứ tuy có vợ, con bao nhiêu năm cũng chưa biết yêu, vì nó quá mãnh liệt, đó là nghiệp. Không nghĩ được ra. Thì quý thầy tới khuyên răn dữ lắm. Tại vì anh có duyên với các chùa hồi nào giờ mà, làm việc Phật sự nhiều lắm, nên quý thầy tới khuyên răn dữ lắm. Nhưng mà anh bỏ ngoài tai hết. Thì anh nghĩ bao nhiêu năm là anh không tìm thấy lẽ sống và hạnh phúc, đây mới là lẽ sống và hạnh phúc của cuộc đời anh. Anh bất chấp bỏ hết tất cả để đi theo. Quý thầy thấy kinh khủng chưa? Cái người này là giáo lý rất là vững, tại vì đã có một lần anh gọi tôi đến anh thuyết về Bát Nhã cho tôi nghe.

[1:18:45]Anh nói thao thao bất tuyệt, và tôi lắng nghe anh tôi thấy anh nói đúng hết. Và tôi biết rằng trong tâm anh cũng có một chút sở đắc chứ không phải là không đâu. Người như vậy đó, nhưng rồi cuối cùng là không biết anh tạo nghiệp gì mà nặng thì tôi không hiểu, vì lâu lắm không có gặp, không biết là cái gì. Mà đến khi tham ái khởi lên một cái quên đường về luôn, bỏ hết tất cả, đi luôn, đi theo... phủi hết sạch luôn, đi theo luôn. Bao nhiêu năm là ăn chay, nằm đất, khắc kỷ, làm công đức đủ thứ hết, không biết tại sao. Nhưng mà thôi, tôi hi vọng rằng, cũng cầu mong rằng nhờ những việc phước mà anh đã làm đối với Phật pháp sẽ có ngày anh thức

[1:19:22]tỉnh quay lại, chứ hiện nay là anh quyết tâm đi luôn. Đó là cái người này. Chúng ta nhớ là ý chí không có đủ để thoát ra tham ái, phải công đức thật nhiều, công đức thật nhiều mới có thể thoát ra tham ái. Bây giờ quý thầy tham ái chưa khởi thì phải tích lũy công đức thật vững thì mới thoát ra, chứ đừng có ỷ y những điều khác. Cứ lo học mà không tích lũy công đức, coi chừng có ngày ngã nha, nhớ đó! Nhiều người lo học, mải mê lo học mà không chịu tích lũy công đức đã... đã tiêu. Nhất là phải siêng tọa thiền để tìm cái định, tìm cái định đến cái ngày mà nó cắt được cái đường nối giữa nội tiết tố và tâm lý thì lúc đó chúng ta mới có thể yên

[1:20:03]tâm, lúc đó mình vững vàng thoát được tham ái thực sự. Còn nếu chưa có cái sức định mà cắt được cái đó thì đến ngày chúng ta chôn dưới lòng đất thì chúng ta phải hiểu có hai điều vẫn tồn tại là kiêu mạn và tham ái. Nhớ như vậy. Đến cái ngày mà chúng ta tắt hơi thở chôn dưới lòng đất lạnh thì kiêu mạn và tham ái chưa hết. Đừng có ai vỗ tay tự hào nói rằng tôi thoát được tham ái. Dù lúc đó quý thầy lụm cụm, rụng răng hết rồi, chống gậy đi rồi, xin thưa tham ái vẫn còn tiềm tàng trong lòng. Vì tôi hỏi nhiều người rồi, tôi hỏi nhiều người già rồi, họ đều tâm sự thật. Họ nói rằng ví dụ tuy họ già vậy, nhưng họ nhìn một người con gái

[1:20:42]trẻ đáng tuổi cháu họ thôi, họ vẫn thích như thường, vì đúng cái nội tiết tố của nó làm cho người nam thích cái người nữ khác phái đã phát triển giới tính, nghĩa là đã đến tuổi dậy thì. Người nữ mà đến tuổi dậy thì luôn luôn hấp dẫn người nam, dù đó là ông già. Ghê gớm như vậy đó, nên luôn luôn phải cẩn thận, đừng bao giờ ỷ y. Rồi thêm một điều nữa là phải kiểm soát tâm vị kỷ thầm kín của mình, phải sâu lắng trong tâm hồn của mình là dành trọn cuộc đời cho Phật pháp, đừng có cái gì cho cá nhân mình. Hễ một chút cái gì cho cá nhân mình thì tham ái sẽ theo đường đó đi vào. Phải trọn lòng hết, tận cùng cả cuộc đời,

[1:21:21]cả tâm hồn mình vì Phật pháp, vì chúng sinh thì mới hi vọng là... là không có rước cái tham ái vào. Chúng ta nói qua một vài trường hợp không bình thường chút, như hiện tượng đồng tính luyến ái là trường hợp mà thương yêu giữa những người cùng phái với nhau, người nam thương người nam, người nữ thương người nữ, đây là điều không bình thường. Nhiều xã hội họ lên án, cho rằng đây là điều mất đạo đức. Nhưng mà nếu mình hỏi những người đó thì họ thấy họ bình thường lắm. Nghĩa là người nam này họ yêu thương người nam kia một cách bình thường, họ thấy không có gì tội lỗi, họ yêu say đắm, cũng biết ghen, biết đồ đủ thứ hết.

[1:21:57]Hoặc là người nữ cũng vậy nữa. Thấy nó kỳ, nhưng mà sự thật gần đây thì khoa học họ mới phát hiện đó là một loại tật nằm ở trong não. Vì cái loại tật nằm trong não này nên họ thấy việc họ thương một người cùng giới tính với họ bình thường. Mình ở bên ngoài thấy kỳ kỳ, nhưng mà họ không thấy kỳ, họ thấy bình thường. Trong đạo Phật mình gọi những người đó là người nghiệp rất nặng, vì cái tham ái đã vượt ra khỏi khuôn phép thì người này nghiệp rất nặng. Không cho xuất gia, nhớ nha, không cho xuất gia cái người mà đã bị đồng tính. Để họ tu tập chừng nào họ vượt qua được cái điều đó, họ bình thường lại mới có thể cho xuất gia, nhưng mà thường khó, rất lâu.

[1:22:34]Thực ra thì trong cộng đồng tu sĩ đã có những hiện tượng thầm kín này đã xảy ra, phải không? Những cộng đồng tu sĩ nữ cũng có những cặp đồng tính luyến ái, cộng đồng tu sĩ nam cũng có những cặp đồng tính luyến ái, nhưng mà ít ai bị phát hiện, vì họ đồng giới, họ ở chung với nhau không ai biết hết. Nhưng mà phải hiểu là nghiệp rất nặng. Người này phải sám hối rất nhiều để vượt qua, không được duy trì cái điều đó, không được duy trì. Một điều nữa chúng ta thấy, có những cái tôn giáo hoặc những giáo phái họ cho phép tu sĩ có gia đình. Đây vì sao? Tại vì họ thấy là trong cái tôn giáo họ cấm không cho

[1:23:05]tu sĩ có gia đình, rồi mấy ổng quậy chịu không nổi. Chịu không nổi thôi cho ổng gia đình luôn cho yên thân đi rồi, có một bà quản lý ổng thôi, ổng đừng quậy tùm lum nữa cho nó khỏe. Nhưng mà xin thưa không đơn giản như vậy, vì nếu người này bị tổn phước nặng thì ổng tiếp tục vượt ra ngoài cái giới hạn cho phép, cho một bà không đủ, ổng kiếm thêm hai, ba bà khác. Đó là cái nghiệp. Nên cái người thế gian cũng vậy, ví dụ cho phép họ một vợ một chồng, nhưng mà bình thường đừng tổn phước thôi à, hễ mà tổn phước là ổng đi kiếm bà khác nữa. Xuống... sụp đổ nhân cách làm cho mình cái tham muốn mình nó nhiều hơn, vẫn vượt ra ngoài khuôn phép.

[1:23:42]Thậm chí hồi tôi còn nhỏ tôi nhớ có ông cụ trong xóm 70 tuổi đòi cưới vợ lần thứ ba. 70 tuổi mà thấy ổng già rồi. Đó là cái nghiệp, ổng cũng có cái gì làm tổn phước, cái kiêu mạn gì đó đã làm tổn phước. Đây là điều nguy hiểm. Nên nói tới nói lui là ráng đừng làm điều tổn phước thôi, hễ làm điều tổn phước thì tham ái nó tới, nó tới rồi gỡ thoát không nổi đâu. Đó là một sự trừng phạt. Tham ái là một sự trừng phạt chứ không phải là vinh quang, là hạnh phúc như là bước đầu mình nghĩ đâu. Rồi những yếu tố như là văn hóa phẩm ủy mị, đồi trụy cũng làm tác nhân đáng sợ. Nhiều cuốn phim bậy bạ, cái chuyện tầm bậy tầm bạ nó truyền vào

[1:24:21]trong cuộc đời, nó cũng kích động cái đạo đức người ta sụp đổ, cái lòng tham muốn, tham dục, tham ái con người nó nhiều hơn. Đó! Rồi gần đây chúng ta nghe về những tội phạm tính dục như là cưỡng dâm, tức là không có cái tham ái, không có yêu thương, mà chỉ dùng sức mạnh bạo lực để thỏa mãn tham dục. Mà theo đúng nguyên tắc á là phải có tham ái trước rồi tham dục sau, nghĩa là có tình yêu rồi mới đi đến tính dục, mà những người này họ không cần tình yêu, họ tìm cách có được tính dục liền, không cần tham ái, tìm tới tham dục bằng sức mạnh, bằng bạo lực, bằng sự cưỡng ép. Nên người này nghiệp rất nặng, phiền não rất nặng, phước rất là tổn.

[1:24:58]Hoặc là mại dâm trẻ em, cưỡng hiếp trẻ em, nghĩa là đứa trẻ nó chưa phát triển giới tính mà đúng nội tiết tố quy định á là người nam mà có nội tiết tố rồi thì người nữ phải đủ phát triển giới tính dậy thì rồi họ mới thích, còn đây đứa bé nó chưa dậy thì mà đã thích luôn thì phải hiểu rằng cái người này đã tan vỡ hết, đạo đức tan vỡ hết, tổn phước rất là nặng, nghiệp rất là nặng. Đó! Thì chúng ta thấy nếu mà xã hội những hiện tượng đó nó lan tràn có nghĩa là đạo đức xã hội đang xuống dốc. Và trong cái tình trạng như vậy thì chúng ta càng thấy cái trách nhiệm của người tu mình là ráng tu hành làm sao để đem được ánh sáng đạo đức

[1:25:34]đến cho xã hội, làm cho bớt những chuyện đó đi, vì người ta không có cái cách gì để tu dưỡng đạo đức, người ta không có cách gì để nâng cái công đức người ta lên, người ta không biết lạy Phật, không biết thương yêu mọi người, không biết khiêm tốn, mở miệng là cứ hơn thua, tranh giành, chiếm đoạt, ích kỷ, sống không lý tưởng, thì người ta cứ trôi mãi trôi mãi trong những cái tham dục, tham ái như vậy mà càng lúc càng nặng, càng lúc càng đi ra ngoài khuôn phép, làm cho xã hội bị xáo trộn. Thì chúng ta chứng kiến những điều đó thì càng phải thấy cái trách nhiệm của mình. Ngoài việc mình ráng tu để giữ bản thân mình không bị tham ái chi

[1:26:08]phối, ráng đóng góp thêm cho xã hội để nâng cao cái đạo đức của xã hội lên nữa, để tránh những chuyện đau lòng đó xảy ra.

[1:26:38]Nam Mô A Di Đà Phật.

[1:26:47]Nam Mô A Di Đà Phật.

[1:26:53]Lạy người, tôi không dám khinh suất các người,

[1:27:02]vì nhân duyên trước sau các người sẽ thành Phật.

[1:27:12]Lạy người, tôi không dám khinh suất các người,

[1:27:21]vì nhân duyên trước sau các người sẽ thành Phật.

[1:27:32]Nam mô

[1:27:42]Thường Bất Khinh Bồ Tát. Nam mô Thường Bất Khinh Bồ Tát. Về đây gom chung sức xây mái lam hiền, cùng bên nhau nắm tay tiến lên một đài sen.

[1:28:07]Về đây, con quy kính dưới bóng Cha lành.