[0:08]Một năm qua nó có nhiều cái sự kiện xảy ra ở trong đất nước, trên thế giới, nhưng đối với Đạo Phật. Và những cái sự kiện đó làm cho ta phải suy nghĩ rất nhiều về cái sự tu hành cũng giống như là đường lối của Phật giáo Việt Nam trong những giai đoạn sắp tới. Mà nhất là quý thầy là những tăng sinh trẻ, là những người mà phải gánh vác cái trách nhiệm đối với đạo pháp tương lai thì phải hết sức là ưu tư, trăn trở để xem sau này mình đứng ở chỗ nào, mình sẽ làm cái gì cho Phật giáo và quê hương Việt Nam này. Mỗi người phải suy nghiệm trước điều này, chớ đừng có để cho cuộc đời nó đẩy đưa mình đi. Mình không có thụ động để cho cuộc đời nó đưa đẩy mình chỗ này, chỗ kia.
[0:57]Phải có những cái hoài bão trước. Hôm nay chúng ta nói chuyện với nhau cái đề tài là: "Tu sĩ đa năng". Vào thời Đức Phật, lúc đó tình hình mà xã hội, tín ngưỡng cũng không có đơn giản, vì trước đó đã có hệ thống đạo Bà La Môn, rồi và nhiều cái giáo phái chống lại Bà La Môn nổi lên. Ta nhớ thời đó không phải là Bà La Môn là tuyệt đối đâu nha. Vào những thời đó cái giáo lý của Vệ Đà tuy là mấy nghìn năm đã được chấp nhận như vậy, rồi nguyên hệ thống giáo sĩ Bà La Môn đã lãnh đạo hết tinh thần của Ấn Độ như vậy, nhưng không phải là không có sự phản kháng. Rất nhiều giáo phái mới nổi lên, nhiều cái triết học mới nổi lên.
[1:51]Và những người đó họ tổ chức thành một nhóm mới gọi là nhóm du sĩ. Nhóm du sĩ, mà nhóm du sĩ này đôi khi họ xuất gia, họ cạo đầu, họ quấn y, y như ta như bây giờ. Họ đi lang thang từ nơi này nơi kia để họ đấu lý, họ đi tìm chân lý, họ thực hành nhiều cái công phu tu tập, những cái phép thuật. Thì họ cũng gây nên cái phong trào xôn xao xôn xao trong Ấn Độ, chứ không phải là không. Tuy nhiên, cái giới Bà La Môn vẫn là cái giới mà nắm ưu thế về cái lãnh đạo về tín ngưỡng ở Ấn Độ thời đó. Trong cái bối cảnh như thế, Đức Phật xuất hiện, Ngài tạo ra cái cuộc cải cách cực kỳ lớn, thay đổi hết mọi cái suy
[2:34]nghĩ, mình lôi cuốn kể cả Bà La Môn cũ, kể cả những cái giáo phái mới, những du sĩ mới, cuốn hết theo cái con đường của Đức Phật. Và nhiều vua chúa đã quy y theo Phật, ủng hộ Đức Phật, trừ một vài vị vua, không. Vài vị vua là cũng không cần quan tâm tới Đạo Phật, mấy cái nước đó, nhiều nước không quy y theo Phật. Nhưng mà hai nước lớn nhất là nước Kosala và nước Ma Kiệt Đà thì theo Phật. Nhờ vậy Đức Phật cái việc giáo hóa được rất là thuận lợi. Vì cái uy đức của Phật lớn quá, mà vì nhiều cái vị đại vương lớn ủng hộ Đức Phật cho nên là lúc đó Đạo Phật trở nên chiếm ưu thế, cạnh tranh và muốn vượt hơn cả Bà La Môn giáo luôn.
[3:17]Cho tới đời A Dục Vương thì vượt hơn hẳn. Thì lúc đó, chư tăng sống trong một đất nước là hầu như ai cũng kính quý Đức Phật, ai cũng kính quý Tam Bảo, không có một sự cạnh tranh, không có những thủ đoạn. Hồi giáo chưa xuất hiện, Thiên Chúa Kitô gì cũng chưa xuất hiện hết, và chỉ có cái Bà La Môn cũ, từ từ họ đang theo Đạo Phật. Và chỉ có một Đạo Phật bành trướng mạnh mẽ bởi cái uy đức rực rỡ của Đức Phật. Cho nên ta không có nhiều vấn đề để nói. Lúc đó vấn đề của ta không có cái việc mà lo sợ Đạo Phật bị suy tàn, bị cạnh tranh, bị giết hại. Mà ta chỉ lo một điều ta tu sao cho nó chứng, tu sao cho đắc đạo.
[3:59]Nên cái giáo lý vào cái thời điểm đó xoáy mạnh vào cái sự thực hành tu tập. Rồi nhiều năm sau khi Đức Phật đã vắng bóng, lịch sử bắt đầu thay đổi, đến khi Hồi giáo nổi lên, rồi Phật giáo tràn qua ở các nước khác, vân vân. Đạo Phật phải đối diện với nhiều vấn đề xã hội, lúc đó Đạo Phật bắt đầu có cải cách, có biến đổi. Đến thế kỷ thứ XIII, là ngót gần hơn 1500 năm sau, thì Hồi giáo mới tới tới Ấn Độ.
[4:35]Và bắt đầu cái công cuộc mà chém giết thảm khốc. Ở Đại học Nalanda lúc đó tập trung tới 10.000 tăng sĩ ưu tú của Ấn Độ, là những người giỏi không, trẻ và giỏi. Những vị thượng tọa, những vị hòa thượng, đạo cao đức trọng và những tăng sĩ trẻ ở các nơi gửi về. Lúc đó Hồi giáo nó chỉ đem tới có 150 tên lính thôi, 150 tên lính, nó giết sạch hết 10.000 chư tăng. Máu trôi chảy thành sông. Rồi nó sai dân quăng đá quăng đất lấp cái Đại học Nalanda, mà lấp không hết, ló lên được một chút, giờ đào ra còn phòng ốc tùm lum trong, xương sọ còn tùm lum trong. Sau khi 10.000 chư tăng đó chết rồi, Đạo Phật suy tàn luôn.
[5:20]Lát chúng ta sẽ nói lại vấn đề này. Cái chết đó có oanh liệt không? Đem đưa cổ cho người ta giết xong rồi Phật giáo suy tàn luôn, cái chết đó có oanh liệt, vẻ vang, anh hùng không? Có không? Có không? Đó là cái chết mang tội. Chết xong Đạo Phật suy tàn là mang tội. Chừng nào mình chết xong Đạo Phật phát triển á, thì cái chết đó mới anh hùng. Nhưng mà tại sao ta thụ động đến cái mức độ đưa cổ cho người ta chém để cho Phật pháp suy tàn và không hề suy nghĩ, không hề phản ứng? Và cũng trên cái tinh thần đó, đôi khi ở một đất nước hòa bình, vua chúa ủng hộ Đạo Phật thì Đạo Phật phát triển rất là mạnh,
[5:59]bởi vì người ta yêu quý một cái đạo mà hiền lành như thế. Yêu quý như vậy. Nhưng mà khi đụng trong cái tình huống mà xã hội phức tạp, nhiều sự cạnh tranh, đấu tranh, thủ đoạn hãm hại thì Đạo Phật ta tỏ rõ cái nhược điểm của mình, không trụ nổi, không trụ nổi. Nên ở những vùng nào mà chỉ được vua chúa họ có cái lưỡi gươm sắc, họ bảo vệ giùm Đạo Phật thì Đạo Phật đứng yên, chứ còn bản thân của chư tăng không tự bảo vệ nổi mình, bản thân Đạo Phật không tự bảo vệ nổi mình. Đó là một sự thật. Nên ngày hôm nay, từ một cái Đạo Phật là kéo dài từ cái Trung Đông, Iran, Iraq ngày xưa đất nước Đạo Phật, kéo dài qua tới Á châu, tới Trung Á, leo tới Nga, nước Nga.
[6:44]Thì ngày hôm nay cái tín đồ của Phật giáo siết lại còn 300 triệu. Còn cái tôn giáo Hồi giáo, cái giáo lý không có gì, mà chỉ bằng cái cương quyết của họ, mới năm ngoái năm kia họ 1,2 tỷ, 1,3 tỷ, năm nay họ 1,5 tỷ. Họ tuyên bố trên thế giới 1,5 tỷ với cái sự mãn nguyện của họ là họ tín đồ tăng rất là nhanh. Mà Phật giáo thì cứ tiếp tục và đang bị thu hẹp từ từ. Ở những vùng mà Đạo Phật sống chung với Hồi giáo, cọ xát Hồi giáo thì tín đồ Đạo Phật thì co lại hẳn liền, giảm sút hẳn đi. Hồi giáo thì bành trướng ra liền. Ta cứ nói giáo lý ta hay, nhưng mà hãy nhìn lên con số tín đồ đi theo ta để biết rằng ta hay hay không hay.
[7:27]Nếu người nào mà cảm thấy cái giáo lý Đạo Phật hay, thì phải ưu tư tại sao cái con số tín đồ của Đạo Phật lại giảm, cái lỗi nằm ở chỗ nào? Cái lỗi nằm ở chỗ nào? Cái lỗi nằm ở chỗ tu sĩ Phật giáo không đa năng, không giỏi. Quý thầy có đồng ý đổi lỗi không, hay đổ thừa tại Đức Phật không linh? Hả? Hay đổ thừa tại Đức Phật không linh, tại giáo pháp còn dở? Dám không? Dám đổ thừa vậy không? Nếu chúng ta không dám đổ thừa Phật, Pháp thì ta phải đổ thừa cho Tăng. Là chư tăng không giỏi. Nên vì vậy trong cái thời đại mới, mà xã hội phức tạp, chính trị biến động, con người ta thủ đoạn hơn. Tôn giáo đã đứng vào cái vòng xoáy của chính trị
[8:21]và thủ đoạn, quân sự, bạo lực, khủng bố, thì Đạo Phật phải lột xác, phải cải cách để tiến lên. Tiến lên như thế nào đó mà ta vẫn giữ được cái hướng đi đến cái mục tiêu giác ngộ, giải thoát, mà vẫn có thể đối phó được đối với những cái nguy hiểm đe dọa Đạo Phật, mà vẫn có thể phát triển lên, bành trướng ra trở lại được. Đó là yêu cầu của ta trong những giai đoạn mới. Mà muốn như vậy, chư tăng phải được đào tạo lại, đào tạo lại. Tại xưa giờ ta sống tĩnh lặng quá. Cứ một người vào chùa, thấy hiền hiền, tụng được mấy thời công phu cho cạo đầu. Cạo đầu xong có thể ở chùa dạy gì đó rồi cho đi các trường Phật học học.
[9:11]Vô các trường Phật học học, học những kinh điển rất cổ. Những kinh điển mà bây giờ nói ra không ai hiểu. Không ai hiểu. Chỉ có những người mà chuyên sâu tu tập ở trong chùa, còn đa số quảng đại quần chúng bên ngoài không hiểu quý thầy nói gì. Và với những cái giáo lý mà chúng ta học như vậy thì cái sức bành trướng vô trong xã hội rõ ràng là không có. Có một lần tôi xem cái phim, tả cái cảnh trong nhà thờ, có hai cái tay đó tay trộm, ảnh đi không biết có hẹn hò ai ảnh vô nhà thờ ảnh đứng, đứng coi cái buổi lễ làm lễ, thì có một cái tay mục sư ra giảng, thì ở đằng sau đó là một nguyên một ban nhạc, trống, kèn, đàn, địch đầy đủ hết.
[9:56]Ở phía dưới là tín đồ, mà cái số lượng tín đồ không đông, nghĩa là trong cái buổi lễ nhà thờ của Tin Lành đó, tín đồ không có đông như số người ta đang ngồi hiện nay, ít hơn, tại vì hiện nay ở bên Tây phương á nhiều người cũng bỏ Ki-tô vì nó không còn khoa học, và họ đã khai thác những khía cạnh khác, là họ khai thác cái cảm tình, cái cảm tính, cảm xúc con người, chứ còn giáo lý thì không nhiều. Một tay mục sư mặc cái áo thiệt đẹp, đội mũ rồi đồ thiệt đẹp, đứng lên giảng, giảng mà không phải là giảng nghĩa lý như mình đâu, nói như chính trị á, nói từng câu la lên, nói chứ: "Đêm qua tôi thức dậy nửa đêm..."
[10:37]nói rồi ổng dừng để cho dưới kia hô lên "A...", tức là kích động cảm xúc. "Tôi thấy có những linh hồn lạc loài..." nói cái ngừng lại, nói từng câu từng câu á. "Bởi vì không có Chúa trong trái tim của họ..." nói câu nghe rất là cảm xúc, nói như thơ á. "Hôm nay tôi thức dậy, tôi thấy những linh hồn
[11:03]đã về được với Chúa. Và..." bắt đầu ổng nhảy múa ổng hát, ảnh vừa bước, đằng sau là nguyên một ban nhạc nổi lên đánh xì xèo đàng, ảnh vừa hát vừa nhảy vừa giật, chính mục sư đó ảnh nhảy nhảy giật giật ảnh hát luôn, nguyên đằng sau là người ta hát nhảy, rồi cái con chiên tín đồ cũng đứng lên giật giật nhảy theo hết, toàn bộ cả cái nhà thờ nhảy nhót um sùm hết trơn. Mà sau đó về họ thấy vui, thoải mái, đã, đi nhà thờ đã thiệt, vui thiệt. Không có giáo lý gì hết, chỉ có cảm xúc. Còn bây giờ là người ta đã khai thác mọi khía cạnh để tìm cách lấy trái tim của con người, chứ không cần phải có lý trí nhiều.
[11:39]Vì sao vậy? Vì lý trí họ không có nhiều, giáo lý họ không nhiều lắm. Còn trong đạo Phật, cái giáo lý rất nhiều, cái tính lý trí rất cao, tuyền cao quá, cao quá ở luôn trên mây và không còn không còn đến với cái con người nữa, cho nên đã rời xa khỏi quần chúng. Và cái hệ thống trường Phật học chúng ta đào tạo để rồi từ một cái tu sĩ khi vào chùa xuất gia với những tiêu chuẩn rất thấp, chỉ cần thuộc hai thời công phu rồi thì cho cạo đầu, học mấy quyển luật, rồi ta mới gửi trường Phật học. Trường Phật học thì cho học những bài kinh rất xưa, ý nghĩa rất cao, không dính nhiều với quần chúng. Và cái người đó sau khi tốt nghiệp ra trường,
[12:21]cái khả năng để lãnh đạo quần chúng, truyền bá giáo pháp, tổ chức những cái lễ hội, tổ chức thành những đạo tràng để phát huy bành trướng Phật pháp hoàn toàn không biết, không có. Và do đó ta đã không thích ứng được đối với thời đại. Nên vì vậy, có lẽ tương lai sắp tới giáo hội cần phải chỉnh đốn rất là nhiều về đường lối giáo dục. Những cái vị mà ưu tư về việc đào tạo tăng tài đều phải suy nghĩ về cái hướng đi mới cho giáo hội. Xã hội đã thay đổi, cho nên cái quan niệm, cái đời sống con người cũng rất là thay đổi. Ngay cả cái lớp trẻ ngày hôm nay vậy, nó có cái suy nghĩ lạ lùng mà thế hệ trước không hình dung nổi.
[13:02]Không hình dung nổi. Cái lối sống á là ham vui, không cần phải lễ phép, không cần phải vâng lời, nó ảnh hưởng đâu cái lớp sóng bên ngoài, làm cho chúng ta không hiểu nổi. Còn đối với thế hệ trước á, đứa trẻ phải ngoan, phải biết vâng lời, ờ phải phụ giúp với cha mẹ, phải siêng năng học hành. Chứ ta không hiểu nổi là nó nó thích chơi nhiều hơn hoặc là chạy theo cái những cái phương tiện kỹ thuật nhiều hơn, ta không hiểu được. Hoặc là cái trang phục bây giờ cũng vậy, ví dụ như ta thấy những cái thời trang của nước ngoài á, họ mặc quần áo hở hang, hở hang từ từ mà nó lòi cái bụng ra, mình nhìn mình thấy khó chịu nhưng mình nghĩ đâu nước ngoài
[13:46]không phải tới nước mình, bây giờ trong nước mình cứ đầy như vậy, cũng không hiểu nổi luôn, không hiểu nổi tại sao bây giờ người ta người ta thay đổi cái quan điểm về trang phục đến như vậy. Mà cái lớp của mình thì còn thấy nó lạ, chứ tới cái lớp nhỏ nó lớn lên nó hết thấy lạ rồi, tại hồi nó mới đẻ mở mắt ra là nó thấy má nó mặc quần đưa nguyên cái rốn ra rồi, thì đấy nó sau này lớn lên nó bình thường. Cho nên cái xã hội cứ thay đổi dần dần dần dần. Rồi còn cái ví dụ như là ngày xưa á, cái mà việc dạy dỗ đó là cái từ đời cha ông từ đời ông truyền tới cha, cha tới con, con tới cháu. Đó là cái nền nếp, cái gia phong,
[14:24]phong tục tập quán này nọ là trong gia đình dạy nhau là cái nền. Bây giờ thì cha mẹ mắc đi làm ăn, con cái nó lấy thông tin ở đâu?
[14:35]Nó lấy thông tin ở đâu? Trong internet á. Trong internet là chủ yếu. Nó vô trong internet nó đi hết thế giới nó dòm, thấy đủ thứ trò, và như vậy là nó không được dạy bởi cha mẹ mà nó bị ảnh hưởng bởi cái thế giới rất là xa lạ ở bên ngoài. Mà trong cái thế giới internet thì hư nhiều hơn là nên. Cho nên bây giờ lớp trẻ nó thay đổi nhân cách, nó rối loạn hết đủ thứ hết mà ta không biết tại sao. Chỉ bởi vì cái hướng mà nó tiếp nhận thông tin đã thay đổi, không còn kế thừa từ gia đình nữa mà đã bị từ bên ngoài đi xuyên qua kỹ thuật cao tấn công vào. Nên vì vậy, cái lớp trẻ giờ ảnh hưởng lối sống Tây phương nó xem cái ta là quan trọng.
[15:19]Không có xem trọng cái tâm tình của người chung quanh, những cái ý kiến của cha mẹ, cái sự dạy bảo của ông bà nữa, mà thấy cái ta mình là quan trọng. Ha. Rồi một cái sự thay đổi nữa là cái người trí thức thời nay là họ cũng hoài nghi về cái tín ngưỡng và đạo đức của tôn giáo. Họ nói: "Với cái xã hội văn minh tiến bộ như vậy, liệu đi theo mấy thầy mà cứ tụng kinh gõ mõ như vậy có lợi gì chăng? Có phù hợp chăng?" Họ đặt vấn đề lại liền, họ không có chắc không có chắc là đúng đâu. Rồi họ lấy cái mục tiêu làm giàu là quan trọng. Vào đời xưa á, cái mục tiêu của người ta là một người quân tử có nhân cách, là một kẻ sĩ á, là được mọi người kính nể.
[16:07]Nhất sĩ nhì nông mà. Nhất sĩ là cái người có tri thức, có nhân cách là người được tôn trọng bậc nhất trong xã hội. Thứ hai là cái người mà trực tiếp lao động vất vả, tuy họ có thể là dốt nát, nhưng cái công lao của họ làm nên miếng ăn cho xã hội này rất đáng trân trọng. Rồi tam công, tứ thương. Cái người buôn bán là người cứ lấy chênh lệch lợi nhuận là người đáng xem thường nhất. Nhưng mà đời nay thì ngược lại, cái người nào mà làm ra tiền nhiều nhất lại là người có địa vị nhất. Như bây giờ phải lật ngược lại: Nhất thương. Nhất thương. Và người ta lấy mục tiêu làm giàu nhiều hơn là xem trọng cái nhân cách, cái đạo lý.
[16:49]Và chính vì người ta xem mục tiêu làm giàu là quan trọng hơn là nhân cách đạo lý, cho nên cái vị trí của quý thầy đối với xã hội tự nhiên nó nhạt liền. Đúng không? Tại quý thầy mình là người mẫu mực, làm gương về nhân cách, về đạo lý. Nhưng bây giờ trong xã hội, cái nhân cách đạo lý không còn là quan trọng, thì vai trò của quý thầy cũng bị đặt thấp xuống liền. Đó là xã hội đã thay đổi như vậy. Rồi một điều nữa là vào đời xưa á, cái người tu sĩ ở trong chùa là người có học thức hơn là người ở ngoài đời. Tại vô chùa mới được đi học chữ Nho, học các kinh này điển kia, rồi khi mà giỏi chữ Nho rồi là
[17:27]đọc các sách thế gian, đọc thêm các sách về an bang tế thế, phong thủy, địa lý, thiên văn, ờ dịch lý đồ, dịch số đồ, biết hết. Cho nên từ cái chữ Nho của kinh điển mà trở nên một cánh cửa để mở vào cái kho tàng tri thức của xã hội. Cho nên người ở trong chùa là người giỏi đủ thứ hết, còn người ở ngoài chỉ những người nào mà có tiền của, đến nhà đến thủ đô ăn học thì mới có cái cái cửa ngôn ngữ để đi vào cái thế giới tri thức. Còn vô chùa là chắc chắn được liền, cho nên cái người tu là người có cái vốn tri thức so với xã hội. Ngày hôm nay thì sao? Nay ngược lại. Ở bên ngoài cái chương trình học phong phú hơn rất nhiều.
[18:09]Trong chùa không có, rất ít. Và những điều chùa được học đem ra dạy, người ta cũng ít hiểu nữa. Bây giờ quý thầy có gan quý thầy ra đường quý thầy giảng kinh Lăng Nghiêm coi có ai hiểu không? Nhưng mà ví dụ người ta giảng, người ta tập trung lại người ta giảng một bữa, dạy cách tiếp thị để bán điện thoại di động có nhiều người tới mua liền, tới tới dự tham học liền. Ở cái chương trình học ngoài đời càng lúc càng phong phú, nhiều môn, lợi ích thực tiễn, giúp cho con người sống, làm giàu và thành đạt. Còn cái học ở trong chùa làm cái tháp ngà bí mật gì đó, người ta không hiểu, không hiểu và cũng không
[18:50]cần, vì không có nó ta vẫn sống được. Nên vì vậy, cái vai trò tu sĩ càng lúc càng thấp, càng lúc càng thấp so với xã hội. Ta nghe phân tích một hồi ta thấy thiếu điều muốn bỏ chùa luôn ha. Nhưng mà người ta vẫn không bỏ chùa, người ta vẫn đến chùa, một số vẫn tiếp tục đến chùa, vì sao?
[19:14]Vì chùa vẫn còn là nơi cung cấp những cái hoạt động về tâm linh, mà con người vẫn còn có những nhu cầu về tâm linh. Những nhu cầu về tâm linh đó là gì? Ví dụ như cầu siêu, khi cha chết, mẹ chết thì khoa học không xử lý được, mà người ta thì phải có cái niềm tin rằng cha mẹ mình chết cũng còn ở đâu đó chứ không phải chết là mất. Mà ở đâu đó không biết thì mấy ông thầy chuyên môn nói chuyện đó, mấy ông thầy rành. Cho nên, nhờ quý thầy cầu siêu, đó là một nhu cầu còn. Rồi có khi mà bệnh nặng, tai nạn, hoạ mà khoa học cũng không xử lý được, à luật pháp không xử lý được thì còn ai xử lý giùm? Thôi thì hoạ chăng hay chớ, cứ vô nhờ mấy ông thầy ổng cầu an giùm,
[19:57]nên nó cũng còn, quý thầy cũng còn đất sống là vậy, nhờ cầu an, cầu siêu. Rồi có thêm một số thầy có một khả năng nữa là coi tướng, là cũng có thầy bói, ở bên ngoài thầy bói coi cạnh tranh nhiều khi coi còn hay hơn quý thầy nữa. Nhưng mà đôi khi người ta quen ông thầy nào đó, biết thêm coi bói, coi tử vi. Đôi khi có một số quý thầy biết coi phong thủy, địa lý. Có thầy biết coi phong thủy, địa lý, người ta đến nhờ coi phong thủy, địa lý rồi... ừm rồi đôi khi có một số quý thầy biết cho bùa để về làm ăn. À, mấy cái đó thì khoa học rồi đại học rồi không có dạy được nên phải nhờ quý thầy. Thì thành thử ra vẫn còn cái nhu cầu làm ăn như vậy.
[20:36]Và chính vì chùa cũng còn đất sống là do người ta cũng còn cái nhu cầu tâm linh, à nên quý thầy vẫn còn sống được. Nhưng mà cái nguy hiểm là cái gì? Là cái sự tự mãn. Quý thầy thấy thôi sống được vậy là được rồi, được rồi là chết liền. Đến lúc nào đó mà người ta không cần tới mình ở những nhu cầu khá đó nữa thì bắt đầu mình tiêu. Ví dụ đến lúc nào đó khoa học hay cái học gì đó nó nói có một cái phương pháp cầu an cực kỳ hay là bỏ quý thầy liền, tới mấy ông đó liền. Hoặc là nói bây giờ tới người chết mà làm theo những cái phương pháp thế này thế này thì sẽ siêu độ thế nào là bỏ quý thầy liền, nếu có bên ngoài người ta dụ, người ta đáp ứng những cái điều đó.
[21:17]Hiện nay là về thầy bói toán thì quý thầy thua rồi đó, bên ngoài thầy bói hấp dẫn hơn nhiều. Quý thầy dám trải một bộ bài ra bói cho người ta không? Hả? Quý thầy có dám xóc xóc xóc bộ bài đưa người ta rút mấy lá rồi trải bộ bài ra đầm, cơ, ách, chuồn là ứng cái gì có không? Ở ngoài dám làm, thì quý thầy thua ngay. Về địa lý, quý thầy thua không? Bắt đầu thua, ở ngoài nhiều người bắt đầu giỏi. Bùa chú, thua không? Bắt đầu thua, ở ngoài nhiều người bắt đầu cạnh tranh với quý thầy, lấy nghề quý thầy. Chỉ còn có một cái là lúc quý thầy đắp y nghiêm trang tụng cầu an, cầu siêu thì người ta thấy có bộ còn hay hơn mấy ông kia.
[21:51]Nhưng lúc nào đó, nếu có một cái người nào đó họ may được một bộ đồ cực kỳ đẹp để họ tụng cầu an, cầu siêu nữa thì quý thầy mất luôn chén cơm.
[22:00]Nên cái mà ta nghĩ là được rồi đó là cái nguy hiểm. Vì cái đó ta sẽ mất. Ta tưởng là ta được rồi, cái đó từ từ sẽ mất vì sẽ có người cạnh tranh ta. Cho nên vì vậy mà ta phải luôn luôn có trách nhiệm đối với sự tồn tại của đạo pháp, sự phát triển của đạo pháp bằng cách là không bao giờ được tự mãn. Biết rằng cái mình đang được nghĩa là cái đang trở thành quá khứ, đang trở thành lạc hậu rồi. Cái mình đang gọi là được đang trở thành lạc hậu. Vì sao vậy? Bởi vì khi mà Phật tử họ không còn cần cái mình có nữa, cái sở trường của mình nữa là mình mất á, mình hết hết chỗ đứng á. Ví dụ làm sao? Ví dụ như là có cái người giảng hay, cái người ta nghe thích quá người ta theo.
[22:49]Đến lúc nào đó cái thì tự nhiên có một người khác nổi lên nói: "Không cần nghe giảng đâu. Lại tu kiểu này nè mau chứng hơn." Cái người ta đổ xô người ta theo cái lối tu kiểu gì đó không biết mau chứng hơn, không cần nghe giảng thì cái ông giảng sư đó làm sao? Ế liền chứ có gì đâu, ế tại chỗ liền. Hoặc là ví dụ như là nào giờ người ta nhờ quý thầy cúng kiếng, cầu nguyện, bây giờ người ta thích chuyển qua là dùng một cái máy để cầu giùm. Lúc đó họ phát minh, các nhà khoa học phát minh ra một cái máy. Nói cái máy này mà nhấn nút cái tần số nó phát lên trên cao, nó phát tần số siêu tần số bao nhiêu megahertz đó,
[23:26]nó phát lên tới cõi thiên đường ở trên đó chư Phật, chư thiên nghe hơn là mấy ông thầy ngồi tụng. Cái Phật tử nghe có lý à, bây giờ kết hợp khoa học hay chứ mấy thầy ngồi tụng tụng không biết có ai nghe, mà còn cái máy này họ hứa hẹn có cái ăng ten, kéo ăng ten ra phát tần số sóng cao, phát cái lời cầu nguyện này, nhấn mình gài sẵn ví dụ như là ông này tên là cầu cho ông ba tên là Nguyễn Văn A phải không? Nhấn gõ tên vô: Nguyễn Văn A sinh năm mấy, cốc cốc cốc cốc hiện màn hình rồi cái nọ, cần gởi hình vô luôn. Nhấn nút cái xoẹt, phát sóng tít tít tít tít tít bay lên trời. Hay hơn quý thầy ngồi tụng trước chánh điện. Xong. Sợ như vậy đó.
[24:02]Hoặc là nào giờ ví dụ như các Phật tử họ tới chùa, nhất là Phật tử lớn tuổi tới chùa, người ta thích cái không khí trầm mặc. Đến chùa yên tĩnh, có những bóng cây, tiếng mõ, tiếng chuông, quý thầy đi đứng khoan thai nhẹ nhàng, người ta thấy lòng mình thanh thản. Nhưng đến lúc mà lớp trẻ lớn lên chút xíu, lớp trẻ đời mới vô chùa cái thấy sao chùa vô buồn quá à, không thích, thích vô công viên Đầm Sen rồi chơi nhạc nước đồ. Mà chùa cứ tiếp tục buồn buồn trầm mặc này là người ta không tới nữa. Nếu mà quý thầy không biết tổ chức cho cái chùa nó thành những cái sinh hoạt vui tươi, người ta bỏ chùa đi hết.
[24:39]Cho nên vì vậy là chùa tuy tu có cái trầm mặc nhưng vẫn phải có những sinh hoạt vui tươi cho người ta, làm sao quý thầy phải có khả năng tổ chức như vậy. Cho nên có nhiều cái nhu cầu mới đặt ra mà nếu ta không có nắm được liền, ta không có thích ứng, ta không có cái năng lực để mà đáp ứng được thì ta thua. Ta sẽ bị lạc hậu và xa rời quần chúng luôn. Do đó là ta muốn nâng cao cái năng lực của mình thì trước hết ta phải vượt khỏi cái sự tự mãn và sự cố chấp á. Tự mãn nghĩa là sao? Là cho mình là đủ rồi, được rồi, ngon rồi. Cố chấp là sao? Cố chấp là không muốn thay đổi. Thấy nào giờ cứ để yên vậy cho tôi.
[25:29]Tôi nào giờ tôi tu cái con đường này, tôi cất cái chùa này, bao nhiêu người cúng dường tôi. Tôi lên tới Hòa thượng là cái nhờ cái con đường này thì không được đổi một chút hết á. Cái người như vậy gọi là cố chấp á, mà người đó giết hết những thế hệ đi sau của mình luôn, cản đường đường tiến của những người đi sau mình. Thường thường ta có cái nhược điểm là gì? Ta thành công nhờ con đường nào ta cứ tưởng con đường đó là nhất á. Ví dụ một giảng sư giảng được lôi cuốn lại cứ tưởng là hễ tu là cứ phải đi giảng. Hoặc là cái người tu là nhờ mà chuyên tu, nhập thất riết rồi thành công rồi cứ tưởng là đi tu là cứ phải nhập thất thôi, đừng làm gì khác.
[26:08]Là thường ta có cái nhược điểm, cái lối mòn. Ta lấy cái cuộc sống của ta, con đường của ta đi để ta áp đặt lên cho tất cả mọi người, đó gọi là sự cố chấp. Nên bây giờ ta phải nhìn ra khỏi ta, ta phải thoát khỏi chính ta để ta nhìn thấy toàn diện cái vấn đề của Phật pháp, của xã hội. Cái người mà tự mãn như vậy rồi thì không phấn đấu, người cố chấp rồi không thay đổi. Ví dụ người biết tụng kinh hay, ông thầy đó nói là khi người ta còn cứ mời ông thầy đó đi cúng đám này, mời cúng đám kia bởi vì ổng tụng hay, nghi thức nhiều rồi ổng mãn nguyện ổng sống vậy được rồi là một sai lầm. Đến lúc nào mà có cái máy cúng nữa rồi ta thua đó nha.
[26:47]Có máy cúng rồi tụng hay mà phát tần số đưa lên tới trên trời cao chứ không cần quý thầy nữa là rồi, quý thầy hết xài. Cho nên tới lúc mà ta phải hiểu quần chúng, Phật tử cần gì, cái người không phải Phật tử cần gì, người đã là Phật tử cần gì và ta làm được gì để giúp mọi người, ta làm gì để mọi người có lợi ích. Phải như vậy, chứ không phải ta cứ ngồi ở chùa đợi mọi người tới tìm mình cầu xin, năn nỉ mình, không có. Chùa ta có một cái nhược điểm nữa là ta hay ở yên một chỗ chờ mọi người tới năn nỉ, chờ mọi người tới chặt tay để cầu pháp á. Nhớ không? Quý thầy nhớ chuyện đó không? Chuyện ở đâu? Huệ Khả.
[27:31]Có một lần tôi ra ngoài Bắc tôi giảng, tôi kể cái chuyện đó lại. Tôi nói: "Tại sao đạo Phật mình thụ động á? Tại có cái người bày đầu là tổ Bồ Đề Đạt Ma với Huệ Khả." Mấy ổng cứ trố mắt dòm. Hỏi: "Làm sao vậy?" Nói: "Một ông á thì không thèm dạy, quay mặt vô vách, ông kia quỳ năn nỉ, quỳ hoài ông thầy mình không... lấy dao ra chặt một nhát." Mà dao mà chặt một nhát thì cái người đó làm sao? Quý thầy thử lấy tay của quý thầy, lấy dao phay quý thầy chặt một nhát coi nó đứt không? Đứt không? Quý thầy thử coi, như thầy Minh Lãnh là giỏi nhất nè, chấp thầy lấy dao thầy chặt tay thầy một nhát mà đứt á, khen hay á.
[28:13]Chứ cái người mà giơ gươm lên chặt một nhát đứt cánh tay liền thì người đó là sao? Siêu đẳng về võ thuật. Cho nên có bộ phim dựng về Tổ Huệ Khả trước đó là một tướng quân giỏi võ, nói rất đúng. Mình cứ tưởng họ hư cấu, không ngờ họ đúng đó. Cầm dao mà chặt rớt, rớt cánh tay xuống liền là rất là giỏi võ. Mà phải đợi người ta năn nỉ tới chặt đứt cánh tay rồi mới chịu dạy đạo người ta. Thì trong cái hoàn cảnh đó thì có lẽ đúng để cầu vị thiết tha, nhưng về sau này thì ta bắt chước á. Ta không phải là Tổ Đạt Ma, nhưng mà ta chảnh như Tổ Đạt Ma. Ta cũng đợi người khác tới năn nỉ, muốn rớt cái gì ra mới chặt cái rớt cái gì ra
[28:50]đó, thì thì mới ta mới dạy đạo, và đạo Phật tiêu luôn, đạo Phật tiêu luôn. Bây giờ là không có chuyện mà đợi người ta tới năn nỉ mình dạy đạo nữa, mà mình phải làm sao? Mình tới nhà năn nỉ người ta học đạo, mình dạy cho. Giờ tới lúc phải ngược lại, cái sự tình phải ngược lại, và ta không được tự mãn. Nãy giờ thấy nghe phê bình không? Kệ, phê bình thêm chập nữa cho ớn luôn. Đi... Để cho bỏ hết cái tự mãn, cố chấp trong lòng ta. Cái người mà tự mãn và cố chấp á có cái nhược điểm thế này nữa, là
[29:28]không thích cái gì mới của người khác. Mình thì không chịu mới rồi, nhưng mà ai đưa ra cái gì mới cũng chống liền, và muốn là mọi người phải đứng phía sau mình, đứng phía sau cái cũ kỹ của mình mà thôi. Những người như vậy hạn chế người khác dữ lắm. Như có những cái khu vực mà đạo Phật không có gì hết, có những cái tỉnh mà đạo Phật trống bốc á, không tăng, không sư, chùa thì bỏ hoang phế, mà lỡ đó lọt một vài ông thầy tu, mà ông thầy tu đó kiên quyết không cho ai lọt vô nữa. Ví dụ cái vùng đó là ở miền Bắc thì đố quý thầy miền Nam vô được á. Nó có một cái kỳ thị, một cái cố chấp, một cái phân biệt ngấm ngầm ở đâu trong tim trong óc quý thầy á.
[30:10]Ví dụ trong miền Nam á quý thầy thì đông, ngoài Bắc có những vùng chùa thì nhiều mà không có thầy, nhưng quý thầy miền Nam ra không được. Ngoài Bắc thà một ông thầy lãnh mười chùa, trụ trì chơi. À, nhưng mà quý thầy miền Nam ra không có, không có được. Và cái tinh thần đó ta gọi là sự cục bộ, sự cố chấp, không đáng có. Hoặc có một thời gian dài, hôm trước vậy, tôi ra ngoài Bắc tôi thăm thầy Gia Khang... thầy Gia Quang. Thầy Gia Quang dễ thương lắm. Đến ăn cơm với thầy, cái thầy mới nói rằng trước kia thầy cũng vô miền Nam thầy sống, thầy tu, mà thầy cảm thấy cái tâm tình của quý thầy miền Nam cũng có cái sự phân biệt
[30:44]đối xử, cái thầy buồn tình thầy trở ra Bắc lại, chứ đáng lẽ ổng thầy ở miền Nam. Lúc đó mình nghe mình mới thấy buồn buồn, là nói Nam Bắc là là sao? Nam Bắc là là một nhà, đều là người Việt Nam cả, mà chỉ vì lỡ đẻ ở vùng đó rồi nói cái giọng đó, cái ta thành ra ngăn cách với nhau. Rồi bây giờ ông thầy miền Nam ra miền Bắc ở không được, ông thầy miền Bắc vô miền Nam ở hổng vui là ta thấy ta thấy cũng là cái không không hay. Nhưng mà thời gian gần đây cũng có thay đổi. Ví dụ như ta thấy thầy ở Thanh Trung rồi, thầy Thanh Phong rồi đó hồi kia vô đây rồi cũng rất là vui vẻ, cũng tốt đẹp, rồi cũng bắt đầu xóa đi từng lần.
[31:20]Nhưng mà ra miền Bắc rồi cũng hiếm có cái người miền Nam ra trụ trì được lắm. Như bữa Hải Dương có một thầy trong miền Nam gửi ra, à hoặc là có vài sư cô ở trong miền Nam cũng ra trụ trì vài chùa miền Bắc. Rồi hôm vừa rồi à thầy Gia Quang vậy, cũng gọi tôi nói: "Bây giờ muốn phát triển Phật giáo ở Cao Bằng, thưa thầy cho người đi ra ngoài đó để bắt đầu xây dựng, mở mang." Tại ngoài đó chưa có gì hết. Ừ, chưa có gì hết thì hôm đó tôi cũng cho một thầy ra, không phải là đệ tử tôi, ra để mà mà giới thiệu với thầy Gia Quang để thầy đưa lên, nhưng mà việc ngoài đó cũng chưa xúc tiến được nên cũng chưa ra.
[31:54]Nên hôm nay sẵn đây nói vậy để dặn quý thầy, nếu sau này mà có cơ duyên ra ngoài Bắc làm đạo, quý thầy cố gắng xung phong đi, tại ngoài đó còn trống nhiều vùng lắm. Thầy Minh Lãnh là đi được á. Mập mạp, chịu lạnh đồ tốt á. Khí hậu ngoài Bắc thì khắc nghiệt hơn trong này. Thì cái mà cục bộ, tự mãn, cố chấp như vậy nó làm cho nhiều cái vùng đạo Phật không phát triển luôn, ai tới cũng không được hết á. Mà một mình đứng đó mình không xây dựng gì rồi, nhưng mà ai tới để góp phần xây dựng cái Phật giáo lên thì không cho. Rất là kỳ lạ. Nhưng may mắn như bây giờ tôi đến cái vùng ở Thanh Hóa, có thầy Tâm Đức á, thầy là Phó ban Trị sự Thường
[32:32]trực, nhưng mà giống như Trưởng vậy. Thì thầy lại là người rất là năng nổ, rất năng nổ. Kích động chùa này, xúi chùa kia, hướng dẫn chùa nọ, tùm lum hết để mà cho nó lên. À, ví dụ như nơi khác tới muốn làm đạo thì thầy có cái đứng trên cái phương diện là Giáo hội, thầy tiếp xúc, thầy hướng dẫn rõ ràng, mạch lạc. Nói chung rất là hay, cũng có những cái thầy như vậy rất là hay. Hoặc là như hôm tôi đến ở Hải Dương, gặp cái thầy Trưởng ban Trị sự, ồ Trưởng ban Trị sự trẻ măng, nhỏ xíu à. Nhưng mà tướng phúc hậu lắm, làm thơ bằng chữ Nho rồi rất là giỏi. Cái thầy đó rất là phóng khoáng nha, giỏi, phóng khoáng, có đức độ.
[33:07]Tôi thấy cũng rất là mừng, tôi nghĩ: "Rồi, Phật pháp miền Bắc mà được mấy cái thầy như thế này thì chẳng bao lâu là miền Bắc sẽ rất là phát triển." Nhưng mà ra tới Hải Phòng thì dội ngược liền. Đố, đố có thằng nào mà vô cái vùng này của tao? Dội ngược liền. Nói mà Hải Dương, Hải Phòng sát nhau cái ranh, sát nhau cái ranh. Ồ, kỳ lạ, không hiểu sao luôn. Cho nên ta thấy là do cái dạy trong chùa ta từ cái nền của toàn bộ Giáo hội ta chưa có cái thống nhất á, nên ta có cái ngăn cách. Hên cái vùng nào mà có được những vị mà có tâm, có trí tuệ thì Phật giáo sẽ phát triển và nhiều người sẽ về đó tụ hội được, cùng làm Phật sự được.
[33:47]Mà cái vùng nào mà những vị đó cục bộ rồi là thôi Phật giáo chịu chết, không phát triển được, rất là đáng tiếc á. Đó là vài điểm mà ta ta nói như vậy. Bây giờ tới lúc là ta nêu ra những cái năng lực mà tu sĩ cần phải có trong cái thời đại mới. Cái năng lực thứ nhất căn bản nhất là cái gì? Hử? Cái khả năng thứ nhất căn bản nhất của một người tu là gì?
[34:15]Là gì? Phải giỏi giáo lý. Phải không? Mình là người tu mà, dở cái gì được thì dở chứ giáo lý không được dở, phải giỏi. Và đó là cái chánh kiến. Cái bước đầu trong Bát Chánh Đạo là chánh kiến, cho nên ta phải giỏi giáo lý. Giỏi giáo lý nghĩa là sao? Biết nhiều giáo lý và biết đúng. Nhiều và đúng mới gọi là giỏi nha. Hai yếu tố đó ta coi lại.
[34:46]Biết nhiều là ta được học được nhiều kinh điển, nhiều luận bản, tham khảo được những cái bài giảng của nhiều vị của cái thời cận đại, thời hiện đại, và nhiều khi biết luôn cả những cái giáo lý ngoài đạo Phật, trước đạo Phật luôn. Bên cạnh đạo Phật, ta biết luôn, tức là biết nhiều. Ta biết nhiều rồi, nhưng mà trong cái nhiều đó nó lẫn cả sai và đúng ở trong. Thì cái bài kinh này á nó có đúng chỗ này thì nó sai chỗ khác, cẩn thận, không phải bài kinh nào cũng đúng hết. Trừ những cái bài mà đúng nguyên thủy của Đức Phật á thì ta chỉ vâng lời, nhưng mà có những bài kinh sau Phật chế ra mà nói là của Phật
[35:21]thuyết thì có điểm đúng và có điểm không đúng, ta cẩn thận. Và còn nhiều bài kinh hoàn toàn ngụy tạo hẳn luôn. Có những bài kinh mà chỉ do bên Trung Hoa mới có chứ Ấn Độ không có, mà cũng nói là kinh Phật thuyết, cũng "Như thị ngã văn nhất thời Phật tại" tùm lum hết trơn. Nhưng mà ở Trung Hoa mới có chứ Ấn Độ không có. Như vậy là bài kinh đó do Trung Hoa tạo ra. Cho nên ta phải biết nhiều kinh điển, nhưng mà trong cái nhiều đó ta phải chắt lọc để tìm ra cái đúng. Và trong cái đúng đó ta phải thể nghiệm trong cuộc sống, trong cuộc sống tu hành của ta thì mới biết chắc là nó đúng hay không, chính xác hay không.
[35:59]Vì nếu mà chúng ta học giáo lý học để hiểu, để nhớ rồi để nói lại thì ta chỉ là con con vẹt. Cho nên vì vậy ta phải ứng dụng vào trong cuộc sống. Ví dụ như trong cái kinh điển của Phật có nói về giáo lý vô ngã là không có cái ta, rồi có một giáo lý khác nói về đại ngã thì giữa cái đại ngã với cái vô ngã ta lấy cái nào? Cái nào mới lấy cái đúng? Hử? Vô ngã, chứ đừng có khờ mà lấy cái đại ngã này chết á, lấy cái đại ngã lạc qua ngoại đạo liền. Cho nên trong cái giáo lý nhiều mênh mông, có cái nói vô ngã, có cái nói đại ngã ta cũng biết hết, nhưng mà để lựa thì ta phải lấy cái cái đúng là cái vô ngã.
[36:42]Nhưng mà lấy được cái đúng rồi ta ứng dụng trong cuộc sống, ta phải coi mình sống thế nào để gọi là vô ngã. Phải nghiệm ra cái này trong cuộc sống tu hành của mình nhiều năm. Nhiều khi mình mình muốn hơn một cái điều gì với ai cái mình biết là ta vừa bị bị bản ngã. Ta muốn được nhiều quyền lợi, ta muốn người khác phải khen mình, ta muốn Phật tử phải thăm mình nhiều hơn là người khác, vân vân, thì lúc đó ta biết là mình bị bản ngã và ta phải ráng sửa những điều đó. Tu làm sao để hết, muốn cho huynh đệ mình hay hơn mình, giỏi hơn mình, tốt hơn mình. Thì ta ứng dụng được cuộc sống rồi thì cái giáo lý đó nó mới trở thành cái của ta.
[37:19]Ta không còn là con vẹt nữa. Và lúc đó sau này khi ta đứng trước hội chúng, trước tăng ni, trước Phật tử, ta dạy mọi người ta kêu là: "Đại chúng hãy nhẹ bản ngã mình xuống để thương nhau." Cái câu nói đó không phải là con vẹt nói nữa, mà cái câu nói đó từ một bậc thầy nói xuống đàng hoàng, tại vì đã đi qua sự sự sự tu tập. Đi xuyên qua sự tu tập rồi thì cái lời nói nó không phải của con vẹt mà của một bậc thầy đúng nghĩa. Cho nên trước hết là ta phải giỏi giáo lý, mà giỏi giáo lý có nghĩa là hiểu được nhiều giáo lý và chắt lọc được cái giáo lý đúng mà trong đó ta có thể nghiệm qua cái đời sống tu hành của mình.
[38:03]Phải qua ba bước như vậy thì ta mới gọi là giỏi giáo lý, chứ không phải là người học được thật nhiều mà gọi là giỏi giáo lý. Nhược điểm của ta thời gian gần đây là gì? Là cứ tưởng nhiều là giỏi. Cho nên cứ lấy hết bằng này tới lấy hết bằng kia để đi tìm cái chữ "nhiều" mà tưởng là giỏi. Cho nên mấy người ra xài không được, ra làm việc không được, thậm chí đi giảng một bài giảng cũng không nên thân nữa. Nên có cái người học tới tiến sĩ rồi đứng lên bục giảng giảng không được, là bởi vì không đi qua được ba cái này mà chỉ lấy cái này: học thật nhiều kinh điển, nhiều luận bản, ráng ghi nhớ, chép cho nhiều,
[38:38]chất đống trong thư viện trong tủ mình quá chừng, lấy bằng này hết bằng kia, nhưng mà không chắt lọc được cái đúng và chưa hề ứng dụng được trong đời sống thực của mình. Ví dụ mình nói từ bi, thương yêu con người, chưa bao giờ ngồi lắng lòng để quán thương ai, lòng vẫn còn nuôi những cái ghét, cái hận, cái hiềm thì cái người này cứ mở miệng kêu mọi người thương nhau đi là nói dóc, chỉ là con vẹt và lời nói không có sức thuyết phục. Người như vậy không gọi là giỏi giáo lý. Cho nên ta nhớ phải đi qua ba cái này mới giỏi giáo lý. Cái khả năng thứ hai của người tu sĩ là gì? Khả năng thứ hai.
[39:21]Mình phải giỏi cái gì?
[39:28]Giỏi ngồi thiền. Nãy giờ ta nói cái giỏi giáo lý là nó đã có cái tu trong đời sống rồi đó, phải không? Để giỏi giáo lý là ta biết nhiều, ta chọn được cái đúng và ta ứng dụng được trong đời sống. Thì trong đời sống này đã là tu rồi nè. Nhưng mà chưa phải là cái tu đỉnh cao. Cái tu đỉnh cao là phải giỏi toạ thiền, phải ngồi thiền cho được. Cái ngồi thiền nó khó vì ta ngồi bắt chéo chân mà nếu chưa quen là đã đau, đã tê rồi không được nhúc nhích. Rồi sau đó phải dụng công điều thân, theo dõi hơi thở như thế nào, quán chiếu như thế nào vân vân, để cho tâm mình từ từ đi vào trong thanh tịnh. Đó là cả một bước tiến rất là xa và rất là khó.
[40:12]Mà nếu ta không thực hành được cái này thì ta không phải đệ tử Phật. Vì sao vậy? Bởi vì Đức Phật đắc đạo là nhờ ngồi thiền. Cả đời của ngài à ngài là vậy, ngồi thiền. Và ta thờ ngài trong tư thế ngồi ngồi thiền thì không có lý do gì ta không biết ngồi thiền. Nhưng nói đi phải nói lại, thiền bị thất truyền trong hệ thống Phật giáo Việt Nam nên có nhiều vị tôn túc đến giờ vẫn chưa biết ngồi thiền. Bởi vì sao? Bởi vì cái thiền nó gián đoạn hết mấy trăm năm. Trên đời này là mấy vị đó là niên cao lạp trưởng nhưng mà quý ngài là lúc bước vào chùa không có được dạy ngồi thiền. Vì thất truyền, ta không trách các vị đó được.
[40:56]Nhưng mà ngày hôm nay là phương tiện thông tin rất là rộng rãi, ta có nhiều điều kiện để tham khảo, buộc mỗi người chúng ta phải phục hồi lại cái việc toạ thiền trong chùa, không thể không biết được. Với hơn nữa, thế giới ngày nay người ta yêu quý đạo Phật bởi vì trong đạo Phật có có có thiền định. Mà người ta mới thấy rằng cái thiền của đạo Phật là dường như cao nhất. Người ta nói dường như thôi chứ người ta cũng chẳng biết đâu. Vì người ta thấy gì? Cái võ thuật của Trung Hoa cũng có cũng có thiền, đó là khí công, yoga cũng cũng thiền. Và nhiều cái tôn giáo khác cũng có cái sự trầm tư mặc tưởng gì của họ giông giống như thiền.
[41:40]Nhưng chỉ trong đạo Phật, cái phương pháp thiền mới được Đức Phật nói đến hoàn chỉnh, đa dạng, phong phú, có chiều sâu và đạt được kết quả được quy định rất rõ ràng ở cái tam minh lục thông mà không bao giờ có một tôn giáo nào nói được. Vì vậy, họ tin vào cái thiền định của đạo Phật hơn. Do đó, khi họ đến với đạo Phật, họ tìm hiểu về đạo Phật, họ gặp gỡ quý thầy thì luôn luôn trong đầu họ họ muốn thích tìm hiểu về thiền trước. Mà nếu ta không biết gì về thiền thì họ nhìn ta ngỡ ngàng, ngạc nhiên và có thể xem thường. Cho nên do đó, cái năng lực thứ hai của một người tu sĩ thời nay là phải giỏi toạ thiền.
[42:26]Tuy nhiên, tại sao thiền không được phổ biến mạnh? Bởi vì thiền khó. Nhiếp tâm là khó. Có người nói: "Thưa thầy, con ngồi thiền rồi hổng nhiếp tâm." Nói: "Ngồi được bao lâu?" "Dạ con ngồi mấy tháng cái thôi con bỏ." Cái câu trả lời thế này: Ta không nhiếp tâm được nhưng mà cứ kiên nhẫn ngồi giùm 40 năm. Cứ tới thời khoá cứ ngồi. Trong đời sống thì giữ sự tu hành chuẩn mực. Tới thời khoá cứ ngồi và ngồi rất cố gắng 40 năm. Bắt đầu tâm mới thay đổi, bắt đầu mới có cái chuyển biến, tâm mới tan vỡ, rộng ra dần dần để ta mới thấy được cái hương vị của thiền, 40 năm. Nói 40 năm lâu quá. 40 năm lâu quá là ta làm sao?
[43:16]Ta so sánh với với một ngày thì 40 năm rất là lâu. Nhưng nếu ta so sánh với một triệu kiếp ta đã từng luân hồi, trôi lăn, làm đủ thứ chuyện tào lao xích đế hết thì 40 năm chỉ là cái gì? Một cái chớp mắt. Nên vì vậy, đừng lo, cứ kiên nhẫn mà phải kiên nhẫn, phải tinh tấn thì 40 năm nó mới tan vỡ cái tâm của ta được. Còn nếu ta ngồi bữa có, bữa không, bữa không, bữa có thì 400 năm. 400 năm chưa bảo đảm nha. Nên vì vậy, khi một người ngồi thiền mà nếu ngồi, ngồi một vài tháng mà chưa thấy tâm mình chuyển biến rồi bỏ thiền thì đó là người này không hiểu vấn đề, không hiểu vấn đề. Nên cái người hiểu vấn đề nói:
[43:59]"Ngồi thiền được bao lâu rồi?" "Dạ ngồi 6 năm rồi." "Được gì chưa?" Nói: "Chưa." "Còn ngồi không?" "Dạ còn." Đó là người đệ tử Phật chân chính. Dù ta ngồi đã nhiều năm qua mà tâm vẫn không kết quả mà vẫn tinh tấn ngồi, đó là đệ tử Phật ạ. Người đó sẽ có ngày chứng đạo. Trừ trường hợp một vài người căn cơ cao, nhiều khi họ ngồi thiền chừng tháng, hai tháng bắt đầu tâm có chuyển biến và họ có niềm tin họ đi suốt đời họ luôn. Có thể không tiến xa nữa, chứng ngang đó thôi dừng lại, không tiến cao hơn vì phước họ nhiêu đó à. Nhưng mà họ có cái yên tâm, có cái niềm tin đi suốt đời họ. Nên cái năng lực thứ hai mà ta phải giỏi là giỏi thiền định.
[44:37]Mà thiền định thì rất là khó, mà có khó vậy ta mới đúng là một tỳ kheo chân chính, không còn cách nào khác hết. Còn phương pháp đây thì ta chưa nói. Cái kỹ năng thứ ba của người tu sĩ nữa là kỹ năng giao tiếp. Giao tiếp, ngoại giao, lấy lòng, chiếm cảm tình, gieo duyên lành, đó ta gọi nhiều từ vậy đó. Cái nghĩa chính ở trong đạo Phật ta gọi là kết duyên lành với chúng sinh bằng cái giao tiếp. Còn ở ngoài đời ta hay gọi là ngoại giao, lấy cảm tình, lấy lòng gì đó. Nhưng mà trong đạo Phật đúng nghĩa là kết duyên lành với chúng sinh. Tại trong nhiều kiếp luân hồi, đôi khi ta đã có kết duyên xấu với ai, ta đã có ghét ai thì bây giờ ta phải thay đổi,
[45:24]ta phải luôn luôn tìm cách kết duyên lành với từng người từng người trong cuộc sống, tạo thêm bạn chứ không tạo thêm kẻ thù. Tại sao trong một quốc gia mà người ta phải có cái bộ ngoại giao? Để lúc nào cái người ngoại giao đó kết cái tình giao hảo với nhiều nước khác, tạo thêm nhiều bạn bè chứ không có tạo thêm kẻ thù. Như Việt Nam mình có câu nói sao? Việt Nam muốn làm bạn với với thế giới, cũng là cái ý như vậy, cũng gọi là kết duyên lành á, chứ không cần không phải đối đầu nhau mệt lắm. Sống trong hành tinh, chung một cái hành tinh, chung một cái bầu không khí của hành tinh này thì cứ thương
[46:00]nhau mà sống chứ mắc mớ gì mà cứ đòi chém giết rồi thù nhau hoài. Nên cái kỹ năng giao tiếp để kết duyên lành, tạo mối giao hảo tốt với mọi người là một kỹ năng quan trọng. Mà muốn như vậy, lòng ta phải cởi mở trước, ta phải có cái đạo đức là ta thương người thật, ta không có cố chấp, không ghét người, không ghen gút, không hiềm hận thì ta mới có được cái kỹ năng giao tiếp này. Và ta cũng không được có cái ý lợi dụng. Ví dụ như là mình qua mình thăm chùa kia vì mình nghĩ ông chùa kia ông có cái thế lực, mình nhờ vả được. Trong đầu mình có cái mục tiêu đó là lợi dụng thì nó không thành gọi là giao tiếp nữa, không gọi là kết duyên lành nữa.
[46:39]Hoặc là mình đến thăm người Phật tử đó vì mình nghĩ người Phật tử đó họ giàu có có thể giúp đỡ mình thế này thế kia, làm cho mình giàu thêm, mình được cúng dường nhiều hơn, thì cái ý đó ý lợi dụng, nó không phải là ý giao tiếp á. Cho nên vì vậy là trong cái kỹ năng giao tiếp là ví dụ một người đó họ đến chùa, ta có cách nói chuyện khéo, hay, đạo đức chân chính, chuẩn mực, không có sướt mướt, không phải ra vẻ ráng lấy lòng nhưng mà vẫn làm vui lòng người đến, vừa lòng người đi. Hoặc là ta có duyên sự ta phải đến thăm người Phật tử nào cũng vậy, ta thăm trong cái chừng mực, cái tốt đẹp, cái vừa phải trong cái giới hạnh của ta
[47:20]mà vẫn làm cho người kia họ quý mến được ta, quý mến được đạo, vân vân. Đó gọi là cái khả năng giao tiếp. Còn tại sao ta phải đặt vấn đề khả năng giao tiếp này? Là bởi vì sự thật có nhiều thầy mình rất là dở về khả năng giao tiếp. Do từ nhỏ sống trong chùa rồi cứ cần giữ mấy quyển luật là đủ rồi, rồi Phật tử tới thờ ơ. Cái đó gọi là không có lòng từ mà gọi là mất khả năng giao tiếp á. Nói đơn giản như thế này, đơn giản có nhiều Phật tử tới chùa, thế nhưng mà Phật tử là quen với ông thầy A, thì khi họ vô chùa thì họ đi tìm ông thầy A, nhưng trên đường đi họ gặp ông thầy B, họ cúi họ chào ông thầy B theo đúng cái nghi lễ của người Phật tử.
[48:02]Ông thầy B nhìn thấy không phải Phật tử mình lơ đi, không thèm đáp lại thì đó gọi là cái người gì? Không có khả năng giao tiếp mà cũng không có lòng từ, không có đạo đức mà có phân biệt. Phật tử cứ là Phật tử chung, không có phân biệt. Hoặc là một cái điều nho nhỏ, ví dụ như là người huynh đệ của ta đi làm Phật sự về giữa trưa vất vả, mà ta đang ăn cơm, ta đang ngồi quá đường ta ăn cơm, thì thường người ta có cái thụ động ăn cơm cứ ngồi ăn, thậm chí Bổn sư đi ngang cũng không chào mà, phải không? Trong luật của mình á. Trong luật là khi ăn cơm ta không chào ai mà khi người đó ăn ta cũng không không chào người đó, trong luật ghi rõ.
[48:41]Thì bây giờ ta đang ăn cơm, có người huynh đệ ta ở ngoài kia đi trưa nắng về thì ta cứ thản nhiên ta ngồi ăn luôn. Cái đó là một cái gì nó khô khan, nó tàn nhẫn ghê. Ta phải sao? Ta để bát cơm xuống, ta ra ta tiếp người huynh đệ của ta. Dù huynh đệ ở với nhau từng ngày quen mặt, nhưng cái tình cảm huynh đệ là thể hiện những lúc đó. Ta bước ra, ta lấy giùm cái túi xách, ta rót ly nước và ta mời vào quả đường ăn ngồi chung ăn tiếp. Một chút đó thôi cũng thành tình, thành nghĩa với cái huynh đệ. Nhưng mà ta không làm được. Ta trơ trơ. Thành thử nhiều khi cái người tu trở thành cái người mất lịch sự.
[49:17]Không phải là nhất, nhưng mà nhì. Mất lịch sự, vì ta tự tại quá, ta bình thản quá, ta trơ trơ quá. Cái đó cũng gọi là mất khả năng giao tiếp. Cái giao tiếp trong đạo Phật gọi là kết duyên lành với đại chúng, với chúng sinh, nó xuất phát từ cái trái tim thương yêu. Là khi ta gặp ai ta cũng cảm thấy thương. Và gặp ai ta cảm thấy thương nên ta sẵn sàng nở một nụ cười, một câu chào, một lời hỏi thăm. Còn nếu có duyên nói thêm nữa cái gì nữa thì thì cũng càng tốt. À như vậy. Nên cái khả năng giao tiếp là một khả năng quan trọng. Trong cái khả năng giao tiếp này, nó còn nhiều cái nữa chứ không phải là chỉ gặp nói chuyện.
[49:59]Ví dụ nha, ta tiếp xúc với nhiều người trong một buổi lễ, ta tổ chức một buổi lễ để đón tiếp những người khác. À ta là một cái người tiếp tân thư ký ngồi cái bàn để mà cho mọi người tới cúng dường, hoặc là ta là người thị giả đón tiếp người khách giùm cho thầy của ta, hoặc là ta đứng ở vị trí chùa ta tiếp khách chính quyền, hoặc là ta gặp phải những bậc tôn túc ta phải tiếp như thế nào? Tức là rất nhiều tình huống giao tiếp đặc biệt, mà ta phải được nắm hết và phải được học hết. Nãy giờ là ta chỉ nói những Phật tử, sự thực rất nhiều tình huống. Trong một buổi lễ trước đông người, phải làm sao?
[50:38]Ví dụ như trên chùa của tôi vậy, vào những ngày lễ lớn như Phật Đản hay Vu Lan hay Thành Đạo, nhiều ngàn người lên chùa dự lễ. Mà quý Phật tử lên thì tội lắm, lên đây đâu có chỗ ở đâu, thì cứ ở dưới đất trải bạt ra, trải bạt dưới đất, trải lớp simili rồi trên thì che lều ở đỡ, nằm đây hết trơn. Mà sức khỏe tôi thì kém, bao nhiêu ngàn người làm sao đi chào từng người được? Làm sao đi chào từng người được? Mà tôi thì ốm yếu, ho hen, bệnh hoạn, còm cõi, xơ rơ xác rác, chứ làm sao mà tự nhiên 7.000 người mình đi chào hết 7.000 người, hay 10.000 người đi chào hết được. Nhưng mà nếu mà không chào thì mình không có lòng từ,
[51:20]mình chảnh, mà đúng là không có khả năng giao tiếp. Nên buộc lòng lúc đó làm sao? Phải chống cái gậy lết đết mà, cũng đi rảo một vòng, thì cứ gặp đâu cũng phải chắp tay hướng về một số đông người, ta chào, cúi đầu chào, chào hết mọi người. Đi một vòng rồi vô trốn trong núp một góc lại nữa. Lâu lâu lại đi ra một vòng nữa, cũng gọi là mình ra mắt mà mình chào hỏi. Chứ Phật tử đến đây, thì tại vì mình là vai trò trụ trì, không lẽ mình cứ để hết cho đệ tử mình làm hết rồi mình không có mặt thì quá chảnh đi, quá chảnh cũng không được. Đó cũng là một cái góc nhỏ trong cái giao tiếp. Và nhiều trường hợp, nhiều trường hợp nữa,
[51:54]trong suốt cả cuộc đời ta làm đạo, khi giao tiếp với đối tượng này làm sao, khi giao tiếp với thành phần kia thì như thế nào, ví dụ vậy. Rồi cái người đó là Phật tử thuần thành ta, kính trọng ta như ông Phật thì ta đối tiếp sao? Hoặc cái người đó họ coi ta ngang hàng với họ, không có thầy bà gì hết, ai cũng như ai thôi thì ta phải giao tiếp thế nào là vừa thích hợp. Chứ không phải gặp người đó giận: "Tôi nghỉ chơi với anh. Anh vô anh không xưng con với tôi, tôi nghỉ chơi không thèm nói chuyện với anh", không được. Họ họ không có biết đạo. "Tôi à, tôi với thầy à, tôi với ông à", thậm chí kêu không thèm bằng anh luôn:
[52:23]"Tôi nói cho anh nghe nha", có nhiều người vậy luôn đấy. Mình cứ tỉnh, mình cứ nói chuyện, cứ nói chuyện không bình thường không cần, không đòi hỏi người ta phải kính trọng mình. Thì trong những trường hợp đó, cái giao tiếp là như thế nào là thích hợp? Rồi người chính quyền, rồi cái người chính quyền họ tới gặp chùa thì họ là cương vị chính quyền thì họ không được phép tỏ ra như một tín đồ. Nhưng mà có những người chính quyền họ xưng con luôn. À ngộ ghê, nhiều khi có những ông tướng quân đội vậy, gặp chùa cũng xưng con ngoan. Nhưng mà có những người cán bộ tré măng thì xưng tôi. Thôi kệ, trong tình kệ, thì mình cứ tùy theo người như
[52:56]thế này mình tiếp, người thế kia mà mà mình tiếp. Là nhiều trường hợp là quý thầy phải được học và phải được biết hết, như vậy. Một cái khả năng nữa quý thầy phải nắm nữa là khả năng tổ chức lễ hội. Tại trong tôn giáo lễ hội nhiều, lễ hội nhiều lắm, à phải biết.
[53:16]Mà nếu ta không biết tổ chức lễ hội, ta đánh mất một cái Phật sự rất là quan trọng. Ví dụ bây giờ nói cái lễ Phật Đản, Phật Đản ta tổ chức như thế nào, làm sao cho mọi người tới họ về họ được cảm động, họ tăng được niềm tin đối với đạo, yêu quý quý thầy, tôn kính Đức Phật nhiều hơn? Phải tổ chức làm thế nào? Mà phải chu đáo để không xảy ra những chuyện đáng tiếc. Nên cái đầu tiên mà muốn tổ chức lễ hội đông người, là quý thầy phải lo cái gì trước? Lo cái gì trước? Ai nói đúng khen hay á. Hả? An toàn? Chưa cần an toàn. Cái đó chưa phải nhất. Cái trước nhất là cái gì?
[54:04]Thầy Minh Lãnh.
[54:09]Trước nhất là cái gì? Muốn tổ chức một lễ hội thành công thì trước hết là cái gì?
[54:19]Quý thầy vì nghĩ cao siêu quá đó quý thầy quên. Chứ muốn tổ chức lễ hội thành công, làm ơn làm giùm dãy nhà vệ sinh cho tốt.
[54:31]Kế thứ hai nữa chỗ giữ xe, tại mất chiếc xe rồi là hết vui rồi, buổi lễ hội đó hết vui liền. Thứ ba là y tế, ai đau bụng, tiêu chảy rồi cấp cứu kịp thời. Rồi bắt đầu mới tới nhà bếp, nhà ăn. Rồi sau đó bắt đầu mới tới cái chương trình khán đài, chương trình nghị sự rồi MC, những bài thuyết giảng, rồi âm nhạc, âm thanh, ánh sáng, trật tự, tri khách, nơi cúng dường, đủ thứ cái đó từ từ tính sau, đầu tiên nhà vệ sinh giùm một cái. Như ừ cười lắm. Hòa thượng Trưởng ban Trị sự ở ngoài Bình Định, hòa thượng vào đây hòa thượng gọi tôi đến dạy bảo. Hòa thượng dạy chuyện gì quý thầy biết không? Hòa thượng dạy chuyện này, là 25 tháng 7 tới hòa thượng
[55:12]khánh thành cái cái chùa, chùa Thiên Đức ngoài. Hòa thượng giao: "Con ra ngoài đó tổ chức lễ khánh thành."
[55:24]Hòa thượng dạy thì phải nghe lời chứ làm sao giờ. Thì bắt đầu mới đi kiếm tiền. Chứ quý thầy dòm mặt tôi là biết mặt không có tiền, nghèo. Bắt đầu đi kiếm tiền để mà dự trù coi kinh phí bao nhiêu. Rồi hỏi hòa thượng coi dự định mời bao nhiêu người. Mà chưa kiếm tiền được là phải móc móc tiền chùa gởi ra: "Hòa thượng cho xây giùm con dãy nhà vệ sinh trước á. Xây liền 10 cái trước đi." Đầu tiên đó, muốn thành công không là lo cái đó trước. Ừ. Khi mà có cái nhà vệ sinh rồi, người ta yên tâm người ta ở lại dự buổi lễ lâu. Còn không có nhà vệ sinh rồi thì làm sao mà người ta tới người ta lật đật chạy về liền.
[55:58]Tại vì nó là một nhu cầu bức xúc của của con người, của chúng sinh. Mới vô nói: "Ủa sao ông mới tới ông đi đâu mất tiêu rồi? Sao ông về?" Nói: "Dạ, em về rồi." "Ủa sao mới tới mà về rồi?" Chỉ vì lý do: không có nhà vệ sinh. Thầy ta quên điều đó à. Đơn giản vô cùng. Còn nhà vệ sinh sạch đẹp là họ yên tâm ở cả ngày qua tới ngày mai. Ăn ăn không quan trọng. Có gì chạy ăn mì gói cũng được, không sao hết. Mà cái kia không có thì cực kỳ đau khổ. Ừ. Những cái đơn giản. Rồi trong cái cái tổ chức lễ hội như vậy, là ngoài những cái gọi là cái phụ á: vấn đề ăn, giữ xe, an toàn không để trộm cắp, vấn đề tiếp đón, ừ khi không có làm gì hết người ta ngồi
[56:40]ở đâu, khi vào lễ thì người ta ở đâu, nước uống có an toàn hay không, người nào phục vụ đủ thứ, rồi bắt đầu cái chính là cái chương trình lễ, chương trình chính. Mà trong chương trình đó đừng bao giờ thiếu một bài thuyết giảng. Vì đạo Phật ta cái quan trọng là đạo lý. Trong cái cái lõi vẫn là cái bài thuyết giảng. Có cái bài thuyết giảng rồi, thì buổi lễ là có linh hồn liền. Còn ta làm đủ thứ ăn uống linh đình, cái gì cũng có hết mà không có bài thuyết giảng là buổi lễ không có linh hồn. Nhớ cái đó giùm, nhớ cái đó. Phật tử tới chùa chịu cực, chịu khổ chỉ vì để chờ cái bài thuyết giảng. Ừ. Mà nếu người ta không thể ở lại để chờ có bài thuyết
[57:19]giảng được chỉ bởi vì không có nhà vệ sinh. Có nhiêu đó thôi chứ không gì hết trơn á. Muốn cho người ta ở lại để nghe cái bài thuyết giảng thì làm ơn cất giùm nhà vệ sinh cho ngon lành. Nhiêu đó thôi. Nhịn đói cũng được, không sao. Nên có hai cái trong cái lễ hội quý thầy để ý. Cái thấp nhất là cái nhà vệ sinh và cái cao nhất là cái bài thuyết pháp trong một buổi lễ hội. Còn ngoài ra những cái phụ trợ thêm để làm cho buổi lễ sinh động: văn nghệ, âm nhạc, trang trí, âm thanh, ánh sáng trần thiết, những người tri khách, tiếp đón, trà nước, cơm nước, rồi những chương trình, những phát biểu, vân vân, vân vân, cứ nhiều cái đó để phụ trợ thêm.
[57:56]Nhưng cái thấp nhất là nhà vệ sinh và cái cao nhất là bài thuyết giảng. Nhưng cái quan trọng là khi tổ chức như vậy, mình phải lường được cái tình huống xảy ra. Mình muốn cái lễ hội đó đi theo cái chương trình nào. Ví dụ như là mấy giờ làm cái gì, mấy giờ làm cái gì, mấy giờ làm cái gì, mấy giờ làm cái gì, mình vạch chương trình ra. Sau khi vạch chương trình ra xong rồi, bắt đầu ta mới xem coi bao nhiêu công việc phải làm để cho cái chương trình đó có thành tựu. Tìm ra bao nhiêu công việc. Sau khi mà, ví dụ như bây giờ trong nó có 10 mục, chương trình có 10 mục: giờ nào làm gì, giờ nào làm gì là có 10 mục.
[58:31]Thì để cho 10 mục nó xuất hiện, ta sẽ thấy rằng có 100 công việc chuẩn bị, phân ra 100 cái công việc chuẩn bị. Mà khi đã phân ra được 100 công việc rồi, ta mới biết là phải cần phải 500 con người để làm được 100 công việc này. 500 con người để làm 100 công việc này, và 100 công việc này mới tạo thành 10 mục trong cái chương trình lễ hội xảy ra. Phải lường trước hết. Khâu từ bảo vệ, an ninh, trật tự, tiếp đón, từng giọt nước, từ cái ly uống xong rồi để đâu, chén rửa nằm ở chỗ nào, cái lối đi lối lại nằm ở chỗ nào, vân vân. Từng chút từng chút là đều được chúng ta tính toán sắp xếp hết trong đầu, không để sót.
[59:13]Cái đó gọi là tài tổ chức. Quý thầy phải được học cái này rất là kỹ. Thiếu cái này là chúng ta thiếu khả năng hoạt động Phật sự dữ lắm. Hồi cái khóa hai, tôi có dạy về cái cách tổ chức, nhưng cái khóa ba chưa hả thầy Minh Đức Hoàn hả? Hồi đó cái quan điểm Phật sự á có dạy một bài về tổ chức, nhưng qua khóa ba này không có. Cái khả năng nữa mà quý thầy phải biết nữa là có kiến thức về kỹ thuật nghe nhìn.
[59:45]Kỹ thuật nghe nhìn. Cái thời đại này là thời đại của nghe và nhìn, phát triển tối đa. Ví dụ khi ta đang nói này là ta đang dùng một phần của kỹ thuật nghe nè. Nghe là nhờ máy khuếch đại âm thanh lên. Và cái âm thanh không chói, không gắt, nghe mọi người đều, dễ chịu, tiếng treble, tiếng bass vừa phải, đó là kỹ thuật khuếch đại âm thanh. Nhưng mà kỹ thuật nghe nó còn gì nữa? Là xử lý âm thanh, lưu trữ âm thanh, triển khai trở lại, play back trở lại cái âm thanh đó, phát triển trở lại. Cho nên những cái đó quý thầy phải có kiến thức sơ qua. Bây giờ thì máy vi tính nó có hết, quý thầy vào đó học là biết hết.
[1:00:25]Khi mình nói như vậy mình thu lại, thu lại vào trong máy, mình đưa vào vi tính mình xử lý, cắt xén bớt, nhỏ to, lưu trữ lại vào trong các đĩa, các ổ rồi mai mốt phát trở lại như thế nào. Hoặc là trong âm nhạc nó bao nhiêu tiếng, tiếng trống nó đi một track, tiếng kèn, tiếng đàn, tiếng hát, tiếng hát bè, tiếng vocal, đủ thứ loại nhạc cụ đi theo, nhiều cái track nhau, thu cùng lúc nhiều track, vô đó mình mới hòa lại, mix lại thành một cái âm thanh tổng thể, thành một âm thanh tổng thể. Rồi người nghe có một giọng hát, bao nhiêu cái tiếng đệm, cái tiếng đệm lúc đó cái tiếng này nó trội to lên, cái tiếng kia nó lắng xuống
[1:01:01]nhỏ hơn chút xíu, một lát cái tiếng kia nó lại trội to lên, tiếng khác nó lại lắng xuống chút xíu nó nhường. Cho nên cái cân phân cái tiếng lúc to lúc nhỏ như vậy, nó thuộc về những kỹ thuật xử lý âm thanh, mix âm thanh đó, trộn âm thanh đó, nó đều trong kỹ thuật nghe, audio. Quý thầy phải biết qua kiến thức này. Ví dụ quý thầy phải biết cái micro bật tắt ở đâu, biết cắm cái dây như thế nào vào trong cái máy âm ly, âm thanh cái dây nó nối ra cái loa như thế nào, quý thầy phải biết cơ bản. Và khi nó kết nối vào trong vi tính để thu cái âm thanh lại vào trong vi tính, cái chương trình Sound Forge như thế nào,
[1:01:34]chương trình Nuendo thế nào, quý thầy phải biết qua tổng quát một chút, phải biết. Rồi khi mix down trộn lại, xuất ra cũng phải biết cơ bản. Người chuyên viên họ giỏi hơn mình, nhưng ngày nay mình cũng phải biết hết. Đừng có bỏ lơ cái đó, kỹ thuật nghe. Còn kỹ thuật nhìn, video là cái gì? Là kỹ thuật thu hình, xử lý hình ảnh, lưu trữ hình ảnh, chiếu phát lại hình ảnh, play back lại hình ảnh. Và ngày nay là người ta chinh phục con người bằng hai cái đó: nghe và nhìn, nghe và nhìn. Dùng hình ảnh hùng hoành tráng để mà phổ biến cái giáo lý, dùng những âm nhạc, âm thanh cực kỳ sống động để mà lay động trái tim con người về với Phật pháp, với đạo lý.
[1:02:17]Một tôn giáo ngày hôm nay mà muốn truyền bá được đạo lý mạnh thì phải phát triển cái kỹ thuật nghe nhìn này tới đỉnh cao. Chứ còn ví dụ ta đứng đây là ta cũng đang nghe đang có cái kỹ thuật nghe nhìn. Ví dụ như tôi đứng đây tôi giảng, thì tôi nói cái gương mặt tôi là cũng là cái cái hình ảnh, nhưng mà khổ cái gương mặt nó xấu quá. Hoặc là nghe thì bằng cái tiếng nói thì mình nhờ âm thanh khuếch đại lên thì nó nghẹt mũi thì thôi cũng được rồi, nhưng mà nó còn rất là ít, rất là đơn điệu. Còn khi mà khi mà ta quay phim xong, ta đưa vào vi tính xử lý, ta gài thêm hình ảnh, phát triển âm thanh đồ vô, chiếu ra cuốn phim là nó khác
[1:02:55]liền, bắt đầu nó hoành tráng, vĩ đại, sống động, lôi cuốn lên liền. Nhờ như vậy người ta thích để mà nghe được cái giáo lý bên trong. Còn cái người mà họ chỉ cần cái lõi giáo lý thì họ không cần gì đâu, chỉ cần giáo lý thôi, không cần gì nữa. Nhưng mà cái đó chỉ một ít người thôi, rất ít người chỉ cần cái lõi giáo lý mà không cần những cái nghe nhìn đi phụ thêm. Còn đa phần tất cả chúng sinh đều cần nghe, nhìn đi phụ thêm mới lấy được cái lõi giáo lý. Như vậy. Ví dụ như là nói ở nhà thì: "Ôi, tôi ở nhà tôi chỉ cần cái mái che nắng che mưa được rồi." Nói không! Còn gì? Còn phải có cửa nẻo, có cái nền lát gạch,
[1:03:35]có cái bức tường được sơn, có cái bàn trang trí nữa. Nó có nhiều thứ lắm chứ không phải là vậy. Nói: "Tôi mặc đồ, ôi tôi mặc đồ tôi chỉ cần tôi quấn quấn tôi che cái chỗ cần che." Nói không, chuyện đó xưa rồi. Bây giờ làm sao? Đồ là phải cái nút phải đẹp, cái đường may nó phải khít, rồi phải vừa vặn, áo làm sao cái lai, cái tà, cái model, cái kiểu nó thế nào nó phù hợp, chứ ra đường nó phù hợp với mọi người chứ không giống ai không được, chứ không nói là: "Tôi chỉ cần tôi quấn che ngang đúng cái chỗ đó thôi không cần nữa", không được. Cũng vậy, nói: "Bây giờ tôi đi học đạo, ôi tôi chỉ cần lấy được cái
[1:04:05]lõi giáo lý à." Thôi, cái đó không phải nữa. Ta phải có kỹ thuật nghe nhìn để ta gói cái giáo lý mà ta đem tặng cho mọi người. Quý thầy cũng phải biết nha, phải biết cầm máy quay phim, rồi phải biết load cái hình ảnh mình quay được vào trong vi tính, rồi xử lý hình ảnh nó lại như thế nào, xuất ra. Kỹ thuật là phải biết. Rồi một cái kỹ năng ta cần phải biết nữa là sử dụng, sử dụng gì? Sử dụng vi tính. Cái thời đại nay là thời đại của vi tính.
[1:04:36]Vi tính là cái gì? Vi tính là cái gì? Thấy ta hình dung ta so sánh ta đối chiếu này một chút xíu ta hiểu vi tính là cái gì. Ví dụ thế này, quý thầy có thấy cái chỗ cái máy trộn xi măng không? Cái máy mà nó quay vòng vòng vòng nó trộn xi măng, trộn bê tông đó. Thấy không? Thấy rồi phải không? Mấy cái công trường xây dựng đó ta thấy. Chứ trước đây mà muốn trộn bê tông, trộn xi măng ta phải làm sao? Ta có cái công cụ nho nhỏ là có cái xuổng ha, xúc, nhút, rét rét đổ này đổ qua trộn qua trộn lại bằng tay. Trộn được một bao muốn khùng luôn, trộn được một khối bê tông muốn chết luôn á. Nhưng bây giờ người ta đổ vào cái máy, đổ vô nó quay vòng vòng nó đánh tơi
[1:05:14]lên hết, trong nó có cần ở trong bụng nó đánh tơi nó xáo xáo xáo lên hết. Bao nhiêu lượng nước, xi măng, cát, đá trộn hết, à rồi đổ ra sản xuất ào ào ào, thậm chí sản xuất kịp để ta phun lên cái nhà luôn. Thì ta thấy cái cơ khí cơ khí là nó khuếch đại cho cái gì của ta? Khuếch đại cái gì? Nó khuếch đại cái cơ bắp của ta. Ta thay vì ta phải dùng cái tay, sức người đây, thì giờ máy nó cứ quay vòng vòng vòng nó làm đủ thứ chuyện hết là cái cơ khí nó đã khuếch đại cơ bắp ta lên cả vạn lần, cả triệu lần. Như con người mình làm sao mà bay được, nhưng mà cái máy bay nó bay được, tức là nó nâng cái năng lực của ta lên cả triệu lần.
[1:05:58]Từ cái ta chỉ chạy chạy ta nhảy một cái rớt xuống cái bịch liền, thì bây giờ nó nhảy lên một cái nó rớt xuống rồi ra tới Hà Nội nó mới rớt xuống, tức là gấp cả triệu lần hơn. Cho nên cái cơ khí nó khuếch đại cái sức mạnh cơ bắp của ta lên một triệu lần, thì cái vi tính cái vi tính là nó khuếch đại cái gì? Đúng. Cái não, não bộ của ta. Cái năng lực của ta, cái năng lực tính toán của ta lên triệu lần và tỉ lần, tỉ tỉ lần nữa chưa hết chuyện. Ví dụ bây giờ ta không thể nào mà tính nhanh con toán: Thí dụ mấy triệu nhân với mấy triệu ra bao nhiêu, ta phải ngồi ta tính khoảng mấy phút mới xong. Thí dụ mấy triệu nhân cho mấy triệu mấy triệu chia cho mấy triệu, ta tính rất lâu.
[1:06:38]Còn máy tính nó gõ một cái cóc, bay cái vèo ra kết quả liền. Nhưng mà đó vẫn còn chậm. Cái đó là chưa hết cái khả năng của vi tính. Khả năng của vi tính là trong một giây nó có thể tính toán một tỉ phép tính, tỉ phép tính. Nhanh hơn rất nhiều. Cho nên mấy triệu nhân mấy triệu mà gõ một cái cóc bay ra cái đáp số liền là vẫn còn thoải mái, dư khả năng của nó, chưa xài hết khả năng. Vì vậy là trong rất nhiều công việc phải cần tới tính toán thì ta phải biết sử dụng vi tính để tính giùm. Dàn trang, đánh chữ, sắp xếp hình ảnh, sắp xếp hình khối, thông tin liên lạc cái nọ là vi tính trở thành một cái trợ thủ đắc lực của con người.
[1:07:24]Mà ngày hôm nay mà ta không biết vi tính thì giống như người xưa không biết chữ. Cho nên bắt buộc bây giờ thầy tu cũng phải biết vi tính luôn. Nhưng mà ta sẽ có cái lo: Thầy tu mà biết vi tính như vậy thì có phải ta nhiễm đời nhiều quá không? Có không? Có nhiễm đời không?
[1:07:47]Cái gì cũng nhiễm mà cái gì cũng không nhiễm. Cái gì cũng nhiễm là sao? Ví dụ như tiền có phải là cái nhiễm không? Nhiễm chứ sao không nhiễm. Nhưng mà khi nào thì tiền trở thành không nhiễm?
[1:08:03]Khi nào ta sử dụng đồng tiền chính xác thì không phải do tham, không phải muốn hưởng thụ thì lúc đó đồng tiền trở thành là vô nhiễm. Còn ta cất một đống trong túi rồi ta mừng ta thích: "Ồ, túi tôi nay có mười triệu nha, rồi lát ta mua cái gì cho sướng thân ta", thì đó là nhiễm, tiền trở thành ô nhiễm. Còn người ta có mười triệu trong túi, ta không thích không ham, coi như đống giấy thôi. Và suy nghĩ làm sao để mười triệu này sử dụng cái gì cho có lợi cho chúng sinh, cho Phật pháp thì cái mười triệu đó không làm ta nhiễm. Nên tiền cũng vậy, nói là nhiễm mà cũng là không nhiễm tùy tùy tâm ta. Thì vi tính cũng vậy á, tức là tạo nên khả năng tính
[1:08:43]toán siêu việt, nhanh chóng giúp cho con người. Có thể làm cho ta nhiễm nếu ta sử dụng vi tính vào những việc thế gian, những việc hưởng thụ, coi phim tầm bậy tầm bạ, liên kết nói chuyện chat chít mất thời giờ của ta, không lo tu mà cứ lên máy vi tính mà chat, nói chuyện tào lao với ai thế giới thì đúng là nhiễm. Còn nếu ta sử dụng vi tính để làm những việc của đạo thôi, thì đó là một trợ thủ đắc lực của đạo pháp mà ta ta phải biết như vậy. Một cái khả năng nữa mà ta phải biết nữa là rèn luyện sức khỏe, kể cả võ thuật.
[1:09:20]Nói cái này là ai là người mắc cỡ nhất? Tại hạ là người mắc cỡ nhất, tại đây là người ốm yếu số một trên thế giới. Đó là cái nghiệp. Nhưng cái lợi ích là vẫn phải nói là người tu phải phải biết rèn luyện thể lực và rèn luyện võ thuật nữa. Nó không phải khi không mà trong đạo Phật ta có hai cái biểu tượng rất là độc đáo về võ thuật và sức khỏe. Cái biểu tượng thứ nhất là ai? Tổ sư Bồ Đề Đạt Ma. Biểu tượng thứ hai?
[1:09:56]Hộ Pháp, chính xác, cái ông cầm gươm. Ta thấy đạo Phật như là đạo không sát sanh, nhưng mà trong chùa lúc nào cũng có thờ cái ông cầm gươm. Mà gươm là vũ khí gì? Vũ khí sát thương, giết người. Đó là thời xưa cầm gươm, chứ nếu mà thời nay mà ta tạc tượng Hộ Pháp thì ta phải làm sao? Cầm súng, giắt cây súng lục bên đây, cầm luôn cái AK phía sau lưng nữa, mới đủ bộ của Hộ Pháp. Chính xác luôn đó. Vũ khí sát thương rõ ràng đó, mà ta không được tránh né. Mà đến thời nào nữa là vác luôn cây bazooka, B40 luôn trên vai luôn. Mà tại sao như vậy? Vì thời xưa, lúc mà Tổ Bồ Đề Đạt Ma lên trên núi Thiếu Lâm ở trển á, thì mới thấy rằng các tu
[1:10:42]sĩ sống trong rừng là những người chân tu nhưng mà sức khỏe kém, tại vì không biết cái bí quyết để rèn luyện võ thuật của bên Ba Tư. Hồi đó bên Ba Tư, Ấn Độ họ có cái bí quyết rèn luyện võ thuật, nên ngài mới dạy phương pháp khí công rồi phát triển võ thuật. Phát triển võ thuật là do Trung Hoa có sẵn. Mà cái khí công Trung Hoa cũng có sẵn chứ không phải không. Tổ Bồ Đề Đạt Ma có cái công gì? Có công là ngài bắt tăng sĩ phải tập. Thế. Chứ còn trước đó là Trung Hoa họ cũng đã có nội công, có đánh chưởng, có phi thân, có võ thuật, có tinh vi hết rồi, có hết. Mà nhờ như vậy cái là chùa yên liền. Khi mà chư Tăng giỏi võ rồi là chùa yên, không có trộm cướp vô quấy phá.
[1:11:17]Rồi đàn na tín thí mang gạo lên cúng chùa họ yên tâm là biết gạo không bị cướp. Cúng tiền, cúng gạo không bị cướp. Hồi xưa ở Thường Chiếu cười lắm, tới cái mùa điều là bắt đầu cả cái làng chùa loạn lên hết. Tại vì tối đến nó có một sư đoàn đi nó hái hột điều. Hái điều thì chùa thì sống nhờ kinh tế là hái hạt điều, vì thời đó điều có giá lắm, chứ không có như bây giờ mà điều giá rẻ vậy. Thì nó đi nó cứ thắp một cái đèn pin nhỏ xíu, nó đi nó chui lùm cây nó mò mò mò mò nó rọi rọi rọi thấy cái trái điều mà còn non nó cũng hái luôn nữa. Nó về nó trộn với cát vậy nó đem nó đem nó bán, bán ra thì vô nhà máy làm không được, tại vì hạt điều non quá không xuất khẩu được.
[1:11:56]Mà chưa tới già thì nó phải hái, vì tới già thì chùa hái mất rồi. Cho nên chưa già là nó đã hái, nên nó phá hoại kinh tế thê thảm luôn. Tức là nó phá hoại kinh tế nhà chùa, đồng thời là nó bán người ta, nó lừa luôn cái nhà máy không xuất khẩu được. Mà cả một sư đoàn đi nó ăn cắp toàn ăn cắp hột điều của chùa không. Rồi sau đó bắt đầu mới trên là Hòa thượng mới cho tập võ, treo bao cát rồi ban đêm hí, há, hí, đá ừ xèo xèo cái mất tiêu luôn, không thấy tên trộm nào vô hết. Cả mấy cô ni già già cũng treo bao cát gõ cộc cộc. Già, lưng đứng không thẳng nổi mà cũng đấm bao cát. Đấm bao cát có nhúc nhích đâu,
[1:12:28]rồi đấm mạnh chút nữa gãy tay làm sao, mà cũng đứng lom khom đấm. Và trộm biến mất luôn, không thấy thằng trộm vô, bảo vệ được điều. Nên ta thấy là khi mà mình có cái sức mạnh tự vệ, mình mới có tiếng nói. Cho nên nhiều các nhà chính trị đã nói: "Chân lý nằm nơi đầu họng súng." Cái người nào mà có cái khả năng vũ lực thì người đó có quyền lực. Bắt buộc như vậy. Nhiều khi nói trắng trợn ra như vậy: Người nào có vũ lực, người đó có quyền lực. Mà đạo Phật của ta không có quyền lực bởi vì ta không có không có vũ lực. Cho nên muốn nhà chùa yên ổn thì quý thầy phải biết rèn luyện sức khỏe và có khả năng chiến đấu.
[1:13:09]Bữa mà ra Bình Định giảng, tại Bình Định là đất võ mà, thì tôi sẽ nói điều này cho chư Tăng Bình Định nghe cho vui. Ví dụ nói võ thuật đối với Phật giáo có lợi gì không? Có lợi không? Mới đầu nghe dường như không có cần, tại vì con ruồi không dám giết mà cần võ chi đánh ai. Nói: "Tôi tu hành yên ổn cả một đời, tôi có cần đánh đấm, võ thuật, vũ lực gì với ai đâu." Nói xin lỗi thầy á, sở dĩ thầy tu yên một đời bởi vì có người cầm súng thay cho thầy chiến đấu. Đó là ai? Bộ đội, Công an. Những người đó họ phải cầm súng họ chiến đấu, thầy mới yên mà thầy ngồi ở trong chùa thầy tu. Nếu không có người cầm súng chiến đấu,
[1:13:52]đố thầy ngồi yên chùa tu giờ này, cướp nó vô nó đốt chùa thầy mất, hay là giặc xâm lăng nó vô tan phá hết đất nước này nó đốt chùa mất luôn. Cho nên ta hiểu phía sau sự bình yên đều luôn luôn có có khẩu súng, có vũ lực, có những người quên mình chiến đấu. Chứ chúng ta đừng nói kiểu vô ơn, nói: "Tôi ôi, mấy người chiến đấu sát sinh, còn tôi tu một đời tôi không cần giết ai, không cần đánh ai." Không dám đâu. Mình bình yên tu bởi vì có người phải sát sanh, có người phải cầm súng chiến đấu, mình mới được yên tu đó, chứ không phải dễ đâu. Cho nên vì vậy, ta cũng phải biết khả năng tự chiến đấu, tự bảo vệ mình để bảo vệ chùa.
[1:14:28]Biết đâu sau này lại phụ để bảo vệ Phật pháp, bảo vệ quê hương, đâu biết được. Mà khi ta có cái sức mạnh là ta có quyền, ta có tiếng nói. Có một bộ phim có một bộ phim, cái cô gái đó cổ cực kỳ giỏi võ, nhưng mà cổ giấu thân phận. Hôm đó cổ đi chơi đến một cái xóm đó là toàn là người nữ không, thì cổ cũng hòa trong người nữ cổ chơi vui, nhảy múa. Chợt có một đám người đàn ông bặm trợn tới, cái là người nữ sợ co ro khép nép quỳ xuống lạy. Họ đến để họ cướp, họ cưỡng hiếp và bắt phải phục vụ cho họ. Thì cái cô kia cũng giả vờ quỳ theo để coi coi cái gì xảy ra. Tới chừng mấy thằng kia nó làm quá, cô này đứng lên quánh một trận
[1:15:07]tan tác hết trơn, không còn gì hết, rồi cổ mới nói câu này: "Bây giờ ta mới biết cái nỗi bất hạnh của một người tầm thường." Tức là người mà không có khả năng bảo vệ mình á, ai ăn hiếp mình cũng được hết. Cho nên mình phải có khả năng tự bảo vệ mình. Cho nên vì vậy quý thầy cũng vậy, mình phải có khả năng tự vệ, có sức khỏe, có khả năng chiến đấu. Và nhớ, cái tượng Hộ Pháp cầm gươm là một bài học lớn, một cái lời nhắc nhở của người xưa đến cho mình ngày hôm nay. Và nếu mình hiểu ý được người xưa muốn nói gì thì mình phải mua thêm cái khẩu súng cao su mình cột vô cái tượng Hộ Pháp. Đeo vô đó để thờ, mỗi ngày mình lại nhớ.
[1:15:48]Một khả năng nữa mà thầy tu ta phải biết là tổ chức sinh hoạt học tập cho thanh thiếu niên, nhất là thiếu nhi. Như ở trên núi tôi cũng vậy, là mùa hè này tôi tổ chức cái khóa sinh hoạt hè suốt 2 tháng. Hôm nay đang vẫn còn nè, khoảng chừng hai tuần nữa là hết. Cho mấy đứa nhỏ nó học về đạo đức, giáo lý, một ít toán, hóa, văn, anh văn, một số kỹ năng sống, những cái trò chơi. Hôm qua nay đang chơi trò chơi trinh sát ở trên rừng, đang chơi trò chơi trinh sát trên rừng. Mà mấy đứa nhỏ rất là vui, rất là thích. Chuyện mà lỡ gia đình có ai mà phải kêu về là khóc liền. Mà bỏ nhà 2 tháng ăn chay trên chùa
[1:16:28]cũng là đặc biệt mấy đứa còn nhỏ, từ lớp 6 tới lớp 11, mà rất là vui. Mà đó là những mầm non đạo pháp tương lai đấy. Chùa mình cực khổ 2 tháng, quý Phật tử ủng hộ suốt 2 tháng vậy. Để chi vậy? Để ta gieo cái mầm tương lai cho đạo pháp. Nhờ những đứa nhỏ như vậy lớn lên mới có những Phật tử thuần thành chứ, nó mới yêu mến chùa chiền, yêu mến đạo pháp chứ. Còn nếu ta không đào tạo thì nữa lấy ai mà nối tiếp, kế thừa, ủng hộ Phật pháp. Nên khi tôi gặp quý thầy mà ra lãnh chùa tôi đều dặn câu này: "Mỗi chiều Chủ Nhật, quý thầy tổ chức giùm một lớp dạy đạo đức cho thiếu nhi quanh xóm. Năm đứa cũng vậy, hai đứa cũng vậy, từ từ nó sẽ đông khi ta dạy tốt."
[1:17:09]Ở trên chùa cũng vậy, ngày xưa mỗi học hè chỉ có hai đứa nhỏ à. Cha mẹ đi làm không biết gửi con ở đâu đem lên chùa quăng hai đứa nhỏ mới bỏ biết bò lên núi á. Cái giao cho quý cô giữ. Nó lớn lớn lên chút bắt đầu dạy dạy chữ. Thì từ từ mấy người kia thấy: "Ồ, chùa giữ con nít hay quá ha. Mùa hè giữ con nít hay quá." Quăng thêm 9 10 đứa nữa. Giờ là mấy trăm đứa trên. Mấy trăm đứa rồi cái mình phải tổ chức thành lớp học đàng hoàng, nghiêm chỉnh luôn. Cho nên quý thầy vậy, cứ chùa mình là cứ buổi chiều Chủ Nhật tổ chức cái lớp học đạo đức cho thiếu nhi. Hai đứa cũng vậy, một đứa cũng vậy, cứ nền nếp, đúng bài bản, từ từ sau này sẽ đông.
[1:17:41]Bà con quanh xóm người ta thấy chùa làm được vậy, người ta sẽ bắt con người ta phải đi học, bắt con người ta đi học. Mình dạy những bài một ít giáo lý, một ít đạo đức, một ít âm nhạc, một ít kỹ năng sống. Kỹ năng sống là gì? Là dạy nó đi đường sao cho đừng bị xe tông, xài điện sao đừng để điện giật chết, rồi cắm hoa làm sao, trồng cây làm sao, giao tiếp sao, tiết kiệm điện nước làm sao, vân vân. Tức là những cái kỹ năng sống như vậy, song song với dạy đạo đức. Cứ quanh xóm ta vậy từ từ sẽ thu hút hết quanh xóm. Nhiều khi những đứa bé ngoại đạo nó vô học luôn khi thấy mà cái môn học ta có lợi ích.
[1:18:16]Quý thầy phải có khả năng tổ chức cái này. Nữa mai mốt về chùa, chùa nào cũng phải tổ chức như vậy, một cái lớp dạy đạo đức thiếu nhi. Một cái khả năng nữa mà ta phải biết là sử dụng âm nhạc hiện đại. Cái âm nhạc hiện đại nó là cái nền văn minh của Tây phương, cực kỳ phong phú, hấp dẫn và đỉnh cao, tạo thành những cái âm điệu, những cái âm giai hết sức là phức tạp và phong phú hơn hẳn cái âm nhạc cổ truyền của ta. Ta nói câu này là ta chịu thua á mà ta đành phải nói. Tại vì cái âm nhạc cổ truyền của ta coi vậy chứ nó đơn điệu, nó chỉ có 5 nốt nhạc thôi, là ngũ cung. Còn cái âm nhạc của hiện đại, nó 7 cái nốt chính
[1:18:56]và 5 cái nốt phụ và nó biến đổi giai tầng rất là phức hợp. Rồi ví dụ như nơi cái trống thôi. Cái trống của ta một người cầm một cái một món một cái dùi gõ một cái: "Phèng, phèng, phèng", ông kia: "Cóc, cóc, cóc", một ông một cái. Còn cái bộ trống của hiện đại, một người thôi đánh bao nhiêu cái trống? 10 cái trống. Chân đạp bass ình ình, cái kia gõ chách, cheng cheng, chách xình xình, chách xình xình, chách xình xình, chách xình xình. Họ đánh đủ thứ mà một ông đánh à, nguyên cái bộ trống như vậy. Còn ta thì mỗi cái gỡ ra cho một ông cầm cái dùi cọc đỏ hèn phèng phèng. Không có văn minh tí nào hết trơn.
[1:19:29]Nên cái cả cái nốt nhạc, cái nhạc cụ, cái nọ, cái âm nhạc hiện đại hay hơn rất là nhiều của Tây phương. Ta đành phải bái phục và ta phải sử dụng thôi. Cái hay của họ ta phải sử dụng, không còn cách nào khác. Và đưa cái âm nhạc vào trong sinh hoạt của đạo Phật, trong nghi thức của đạo Phật sẽ làm tăng thêm hiệu quả rất là lớn cho cái cảm xúc của cái người tín đồ. Vì thực sự ta tụng kinh cũng là âm nhạc thôi. Nhưng mà vì ta chấp cái điệu tụng xưa, tức là chấp cái nhạc xưa thôi. Điệu tụng của miền Nam của quý thầy miền Nam là đúng cái gì? Đúng cái hò ru em của miền Nam.
[1:20:09]Điệu tụng của miền Trung là đúng, của Huế là đúng cái hò của Huế. Điệu tụng miền Bắc là đúng cái giọng hò của miền Bắc á, họ ru miền Bắc y chang. Sau này các nhà âm nhạc người ta phân tích ra, người ta phân tích cái nốt á. Quý thầy tụng kinh rồi cái cách tụng kinh của thầy so với một cái câu ru em ngày xưa nè. Nghĩa là ví dụ như: "Dình cầu ván đóng đinh, cầu tre lắc lẻo gập ghềnh khó đi, khó đi mẹ dắt con đi" đó, "Con đi trường học mẹ đi trường đời", ví dụ: "Ví dầu tình bậu muốn thôi, bậu gieo tiếng dữ để rồi bậu ra". Những cái câu người ta so sánh những cái câu đó với cái câu tụng của quý thầy thì giống hệt nhau.
[1:20:45]Tôi không biểu diễn được, tại tôi thuộc loại là người tụng kinh dở nhất thế giới. Thì mỗi nó chính là nhạc chứ không gì hết trơn á. Nhưng mà ta chấp cái nhạc xưa mà ta khước từ cái âm nhạc hiện đại, nên ta bỏ mất nguyên mảng lớn. Trong khi là các tôn giáo khác họ mạnh dạn họ sử dụng âm nhạc hiện đại, họ lôi cuốn được lớp trẻ rất là nhiều. Nên vì vậy, quý thầy nên cố gắng bổ sung thêm kiến thức về âm nhạc, cố gắng. Vừa rồi trên núi, nhân dịp có mấy đứa nhỏ lên học hè, tôi cho tổ chức là hội thi tiếng hát nhà chùa. Bắt toàn bộ quý thầy, quý cô hát, thi, chấm điểm đàng hoàng mà cho mấy đứa nhỏ nó chấm.
[1:21:20]Lần này ngược lại, nãy giờ quý thầy cô chấm tụi nó, bây giờ mấy đứa nhỏ chấm quý thầy cô. Coi như cô Liễu Nguyện là phải lên hát. Quý thầy đây là ai cũng phải lên hát á, mấy thầy mới lên hát. Mà không ngờ nhiều người hát rất hay. Và có nhiều người hát thì cực kỳ đau khổ, cũng có như vậy. Như có ông thầy trong chùa hát không bao giờ ổng hát giọng chánh, ổng chỉ hát giọng bè thôi. Là Bảo Phúc nó không biết đường đâu nó đệm. Nhưng mà nhiều người hát cũng hay lắm. Nhưng mà chi vậy? Nói chùa làm chi thi hát hò? Không phải. Để cho quý thầy cô phải biết chú tâm quan tâm đến âm nhạc hiện đại trong cái sinh hoạt Phật giáo.
[1:22:01]Rồi một cái khả năng nữa ta cần phải có nữa là ngoại ngữ. Ngoại ngữ và một cổ ngữ nào đó. Ngoại ngữ là những cái tiếng thông dụng như là tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Nga, tiếng Hoa, những cái tiếng mà nhiều người sử dụng trên thế giới hiện nay, ta nên cần biết một ngôn ngữ nào đó, một ngoại ngữ. Còn cổ ngữ thì ta thường có hai cái, một là chữ Nho và cái tiếng Pali, Sanskrit gì đó, tiếng mà cái kinh điển cổ còn nằm ở đó ta cần phải nghiên cứu. Nên một thầy tu nên biết hai cái: một cổ ngữ và một ngoại ngữ. Còn nếu người nào biết nhiều hơn thì càng tốt. Nếu ta biết đến mức độ có thể nói chuyện được thì rất
[1:22:33]là hay, còn không thì ta biết cái để nghiên cứu cũng là quý lắm, hơn là người không biết gì hết. Bây giờ những nhãn hiệu, những cái sách hướng dẫn đồ nằm trong tiếng Anh rất là nhiều. Đi đây đi kia, các phi trường quốc tế đều nói tiếng Anh hầu hết. Nên ta không biết một ngoại ngữ như vậy rất là rất là thiệt thòi, nên phải biết. Một cái khả năng nữa là phải có kiến thức về chính trị. Tại sao người tu phải có kiến thức về chính trị? Tại vì tôn giáo tức là chính trị. Nghe kỳ lạ không? Tôn giáo mà lại tức là chính trị. Mà đây điều này là ai nói? Cái câu này ai nói? Câu này ai nói? Cái câu mà tôn giáo tức là chính trị là ai nói?
[1:23:21]Thánh Gandhi nói. Thánh Gandhi. Mà tên tuổi Gandhi là uy tín đầy mình thấy không? Ta yên tâm. Thánh Gandhi mới nói: "Người ta cứ tưởng tôn giáo không phải là chính trị. Không, tôn giáo chính là chính trị." Thánh Gandhi đã khẳng định như vậy. Tại sao tôn giáo chính là chính trị? Bởi vì tôn giáo gây được ảnh hưởng trong trong quần chúng. Mà lực lượng quần chúng đông nó tạo thành một cái sức mạnh, mà sức mạnh là đã trở thành chính trị. Nên do đó, không bao giờ có cái chuyện mà tôn giáo đứng ngoài chính trị. Ta chỉ muốn tu và dạy đạo lý, nhưng luôn luôn Nhà nước phải để ý tới ta. Bởi vì ta vô tình đã trở thành chính trị.
[1:24:06]Ta chỉ muốn tu, nhưng không, tình báo ngoại bang luôn luôn để ý ta, muốn tìm cách lợi dụng ta, khuynh loát ta, lôi cuốn ta để chống phá lại đạo Phật và chống phá lại đất nước của ta. Do đó, người tu phải có cái hiểu về chính trị, quan điểm về chính trị, để không lẫn giữa cái đúng sai, thiện ác, cái chân chính hay là cái phản động, không để bị lầm lẫn.
[1:24:35]Ta thấy như ở Thái Lan, đâu phải khi không mà Sonthi lật đổ hết cả một cái hệ thống nhà nước Phật giáo để mà lên nắm chính quyền. Làm người Hồi giáo mà leo lên lãnh đạo nguyên một đất nước Phật giáo, đâu phải là một ngày. Mà chuyện đó đã được chuẩn bị trước 20-30 năm trước.
[1:24:57]Chuẩn bị 20-30 năm trước là sao? Tức là Hồi giáo họ đã đưa tiền rất nhiều vào để mua chuộc hết những quan chức Phật giáo ở trong chính quyền Thái Lan, mua chuộc nhiều người trong Phật giáo luôn. Rồi Sonthi mới leo lên leo lên lần lần. Nên khi lên rồi không ai phản đối, không ai chống. Tại vì sao? Tại vì nhiều người trong chính quyền đã ăn tiền của người Hồi giáo, nên phải ủng hộ Hồi giáo. Cho nên ta biết, ta đừng tưởng Hồi giáo chỉ biết đánh bom. Hồi giáo họ khôn hơn ta rất nhiều. Họ tình báo rất giỏi. Và hiện nay, Việt Nam là cũng bị Hồi giáo xâm nhập rất nhiều. Hồi giáo xâm nhập vào Việt Nam vậy họ cũng tìm cách mua chuộc
[1:25:34]quan chức Nhà nước, họ tìm cách họ mua chuộc các chùa. Quý thầy nghe lạ không? Hồi giáo đi mua chuộc các chùa, đó là sự thật. Hồi giáo họ mua chuộc các chùa để họ nắm các chùa, mà chùa càng nổi tiếng chừng nào thì nó càng thích mua chừng nấy. Mua để sau này khi mà nó chính thức vào đây rồi, chùa đó phải theo nó, không được nói ngược lại nó, không được chống lại nó. Hồi giáo rất là khôn ngoan. Và những cái đó đều là chính trị và ta phải biết. Ta phải biết về chính trị, tức là ta biết cái nào chính nghĩa hay phi nghĩa. Ta phải biết cái thủ đoạn của những cái kẻ xấu, của những cái ngoại đạo, những ngoại bang,
[1:26:08]những tình báo giặc, biết mà để giữ mình cho đúng, đừng đi lầm đường lạc lối. Ví dụ ta thấy một người Phật tử tới ngon ngọt, nói ta đủ thứ điều ngọt ngào trên đời thì coi chừng nó vẫn có thể là tình báo của giặc đến để tìm cách lôi kéo ta. Đến khi mà ta mê mẫn tâm thần rồi, sai gì nghe nấy thì ta sẽ nghe lời họ mà ta phản bội đất nước của mình. Nên cái người thầy tu mà nam á, sợ nhất hai điều: thứ nhất là tiền, thứ hai là gái. Đúng. Mà càng nổi tiếng, càng có ảnh hưởng chừng nào thì hai điều đó là hai cái điều, cái bẫy dụ mình nhiều nhất. Ví dụ như quý thầy tương lai, sau này quý thầy sẽ lớn lên làm được các Phật sự tốt,
[1:26:53]quý thầy cũng đẹp trai, ăn hay nói giỏi là họ sẽ đem tới hai cái họ nhử mình: tiền và gái. Nên suốt đời quý thầy phải cẩn thận cái điều đó: tiền và gái. Khi mà lỡ mà dính vô một cái rồi bắt đầu nó sai sử lôi mình đi, mình phải làm theo ý nó. Mà những điều mình làm cho nó là mình vô tình phản bội lại đạo pháp và phản bội lại quê hương. Cho nên cái kiến thức về chính trị là không được thiếu, phải biết rõ. Một cái khả năng cuối cùng mà tôi muốn chia sẻ là quý thầy phải có một cái ý niệm về cái Giáo hội Phật giáo vững mạnh.
[1:27:26]Một cái Giáo hội Phật giáo vững mạnh, đó là một cái môi trường thân thiện để mọi người tu tập với nhau. Đó là một cái tổ chức để quản lý tăng ni, Phật tử cho ổn định nề nếp. Đó là một cơ quan bảo vệ quyền lợi chính đáng của của các của tự viện, của các tu sĩ. Mà đó cũng là cái nơi hỗ trợ cho ta để ta bước ra ngoài, ta hoằng pháp độ sinh. Nên cái Giáo hội có bốn cái chức năng. Giáo hội có bốn cái chức năng. Chức năng thứ nhất là chức năng tập hợp, quản lý tăng ni, Phật tử. Chức năng thứ hai là chức năng tạo một cái môi trường thân thiện để cho tăng ni, Phật tử cùng chung tu hành. Cái chức năng thứ ba là cái chức năng hỗ trợ cho những người
[1:28:18]đệ tử Phật mà muốn hoằng truyền chánh pháp ra bên ngoài. Chức năng thứ tư là Giáo hội cũng là một cơ quan bảo vệ quyền lợi chính đáng của tăng ni và Phật tử. Đó là bốn chức năng của Giáo hội. Mà nếu Giáo hội tốt đẹp, ổn định, đoàn kết thì ta yên tâm ta tu tập mà ta truyền pháp độ sinh. Còn nếu Giáo hội mà yếu, lỏng lẻo, bên ngoài họ đánh vô đánh ra, tan nát hết thì ta cũng không được yên mà mà tu. Cho nên trong đầu ta, ta phải có ý niệm về việc góp sức xây dựng một Giáo hội Phật giáo vững mạnh của Việt Nam và nếu sau này được thì của của cả thế giới. Đó là cái khả năng cuối cùng mà ta muốn nói với nhau.
[1:29:04]Nãy giờ nói như vậy thì rất là nhiều cái khả năng mà một người tu sĩ cần phải có, phải không? Rất là nhiều. Vậy học ở đâu ra hả? Học ở đâu ra?
[1:29:15]Học ở đâu ra? Bổn sư ta bảo đảm là dạy không hết những điều đó, tại Bổn sư ta nhiều cái cũng không biết nữa. Mà trường Phật học hiện nay thì cũng không dạy đủ những môn này, vì chương trình trong cái giáo trình chưa có. Sau này có lẽ là Giáo hội sẽ bổ sung lần lần, nhưng mà hiện nay chưa có, và vì vậy ta phải làm sao? Ta phải làm sao? Ta phải xin phép thầy mình mà tự nghiên cứu thêm cho những cái năng lực này của ta được đầy đủ, để mà sau này ta mới nối tiếp con đường của thầy ta mà hoằng dương chánh pháp. Như vậy, với những cái năng lực như vậy, ta có được hình ảnh một người tu sĩ dấn thân, năng nổ giữa cuộc đời này để đem ánh sáng đạo pháp đi đi khắp nơi.
[1:30:05]Như vậy, tu sĩ đa năng cũng là người tu sĩ có khả năng dấn thân, xông xáo đối diện với những tình huống nguy hiểm, phức tạp mà đem đạo lý đến cho cho mọi người. Tình huống đó có khi là là phức tạp vì có những người chống đối, tình huống đó có khi là nguy hiểm vì có những người sẵn sàng giết hại ta, vân vân. Nhưng mà ta đa năng, ta nhiều năng lực nên ta dám ta dấn thân đến những nơi mà khó đến, độ những người mà khó độ để cho ánh sáng Phật pháp được lưu bố tràn đầy. Là ta dấn thân. Nhưng cái chữ dấn thân này, cái chữ dấn thân này cho ta một cái sự hiểu lầm là có thể ta quá tiếp cận, gần gũi với nhân tình, với người đời, với thế gian. Phải không?
[1:31:01]Chữ dấn thân làm cho ta có một cái ý niệm gì đó ta đã đến quá gần, ta đã đến quá gần với người đời, với thế gian và có thể ta sẽ bị ô nhiễm chăng? Nên ở đây thì chính cái khả năng hiểu giáo lý và tu tập thiền định giữ tâm ta, nên dù dấn thân mà ta vẫn có được một cái một cái khoảng cách. Đây mới là cái bản lĩnh của người tu. Bản lĩnh của người tu là dấn thân nhưng mà lúc nào cũng có được cái khoảng cách đối với với với thế tục. Ta yêu thương tất cả chúng sinh nhưng lúc nào ta có cái khoảng cách vô hình đối với người thế gian. Và đây chính là bản lãnh tu hành. Mọi người sẽ thấy ta rất đáng yêu, đáng quý,
[1:31:54]nhưng không bao giờ chi phối được ta, không bao giờ lôi kéo được ta theo ý họ. Vì ta có cái đạo lý của Phật, ta chỉ đi theo ý của Phật. Ta chỉ phụng sự cho đạo pháp và quê hương. Chúng ta không bị lầm đường lạc lối chính là nhờ cái ta có cái bản lĩnh tu hành nên tuy dấn thân mà lúc nào cũng có cái khoảng cách.
[1:32:20]Thôi cũng là bài nói chuyện cuối của cái khóa trung cấp Phật học này. Tôi cũng chúc cho quý thầy sau này ra trường có thể học tiến lên thêm, nhưng mà dù ở cái vị trí nào, quý thầy cố gắng tu, học, làm những điều công đức để chúng ta làm vẻ vang cho cho đạo pháp. Đó là chúng ta đền ơn Phật, đền ơn thầy tổ, cha mẹ, chúng sinh, đền ơn đàn na tín thí. Vào một ngày nào đó tất cả chúng ta đều gặp nhau ở trên cái pháp hội của chư Phật vinh quang nào đó, và điều đó rất là vui. Chúc quý thầy được mọi điều an lành. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.