[0:23]Trên khắp thế giới có nhiều cái hiện tượng về đĩa bay xuất hiện. Những cái dấu vết về đĩa bay đó nó nhan nhản trong trên nhiều đất nước. Đất nước nào cũng ghi nhận được cái hiện tượng đĩa bay xuất hiện. Mà lạ là những đất nước mà càng có vẻ hơi tiến bộ thì cái tần suất xuất hiện của cái đĩa bay, UFO là càng nhiều. Ngay cả Việt Nam mình cũng có những cái hiện tượng ghi nhận là đĩa bay xuất hiện. Và cũng không phải là thời bây giờ, cách đây mấy chục năm người ta cũng đã ghi nhận được. Nhưng mà thời đó chúng ta rất ít khi chụp được, họ chỉ nhìn bằng mắt rồi kể lại miệng và coi như không có chứng cứ.
[1:08]Và đi ngược lại cả trăm năm trước, cả nghìn năm trước thì cái dấu vết mà người ta không chụp hình nhưng mà người ta vẽ lại trên vách đá thì dường như là họ cũng đã từng tiếp xúc với các đĩa bay, người ngoài hành tinh. Còn ngày hôm nay, do ai cũng có cái cái điện thoại chụp hình được nên hễ gặp chuyện người ta lấy ra người ta chụp hình thì cái bằng chứng rồi nó lại nhiều, dày hơn ngày xưa. Thì cái những bằng chứng nó đầy hết á, nhưng mà nói là khoa học công nhận không? Các nhà khoa học không công nhận, chưa công nhận chỉ bởi vì không chứng minh được. Chỉ bởi vì trình độ khoa học của trái đất không chứng minh được
[1:47]mà người ta phủ nhận cái nền văn minh của cái hành tinh khác. Đây là một cái võ đoán và hẹp hòi. Cái trình độ mình chưa đủ chứng minh, ví dụ họ lý luận thế này: Hiện nay với cái thiết bị thiên văn quan sát vũ trụ thì địa cầu ta có khả năng quan sát được rất xa. Mà với cái kính thiên văn nó tìm không thấy sự sống nào gần mình, mà nếu có đi gần mình đi thì cũng phải bảy năm ánh sáng. Ánh sáng mà đi mất bảy năm thì cái phi thuyền đi bao lâu? Chưa có vật thể nào có thể đi nhanh bằng vận tốc ánh sáng, mà đi bằng ánh sáng là đã bảy năm là gần nhất, còn những nhiều, rất nhiều các hành tinh còn xa xôi đi cả mấy nghìn năm ánh sáng.
[2:32]Ánh sáng mà đi tới mấy nghìn năm mới tới, có khi cả triệu năm mới tới, cả tỉ năm mới tới thì không có cái chuyện mà có một thiết bị có thể đi nhanh hơn ánh sáng để tới thăm địa cầu. Lý luận cực kỳ đơn giản. Rồi phủ nhận người ta. Lỡ người ta có thiết bị đi nhanh hơn thì sao? Lỡ trình độ người ta tiến bộ đến đến cỡ đó thì sao? Cho nên mình bằng cái gọi là lấy dạ tiểu nhân để mà đo lòng quân tử á, lấy trình độ của mình để mà đánh giá cái trình độ người khác, đây là một sự võ đoán và hẹp hòi. Cho nên khoa học cứ không chịu công nhận, nhưng chứng cứ thì đầy. Nên hôm nay chúng ta nói chuyện với nhau, chúng ta nói với cái lòng ta mở ra.
[3:15]Ta đứng trên cái văn minh của vũ trụ chứ không phải đứng trên văn minh của trái đất. Ta không lấy cái nền văn minh trái đất làm điểm tựa để phán xét các nền văn minh khác, như ta không lấy cái giàu cái nghèo của mình để ta đánh giá cái giàu cái nghèo của người khác, mà ta vượt lên trên, nhìn trên mặt bằng tổng xã hội. Nói ví dụ như là nói ờ cái đất nước đó, bây giờ cái số tỉ phú đã tăng lên được bao nhiêu người. Nghe câu đó, hãy hiểu rằng đó là một chuyện buồn chứ không phải là một chuyện vui. Nói: "Ồ, đất nước đó tiến bộ vì hồi xưa họ có 3 tỉ phú, bữa nay cái số tỉ phú trong đất nước họ đã lên tới con số 50 người.
[3:56]Đây là một đất nước càng lúc càng giàu." Không, nghe câu đó nên buồn. Vì sao? Vì số tiền của toàn tổng xã hội dồn lại cho có 50 người, thì như vậy là bao nhiêu người sao? Mất tiền. Chuyện đó chuyện buồn. Chuyện đó là chuyện buồn chứ không phải là chuyện, chuyện vui. Chừng nào mà: "Ồ, đất nước không còn ai là tỉ phú nữa." Bởi vì sao? "Vì tất cả những người khác đều là triệu phú, giàu, khá giả hết, tiền nó trải ra hết." Đó mới là tin vui. Hay nói nói tin vui thế nào? Nói là: "Ồ, đó một đất nước hồi xưa là ta thống kê ra được 100.000 người rất nghèo, bây giờ không còn người nghèo nào cả." Đó mới là tin vui!
[4:33]Chứ không phải tin vui là vì có đang có nhiều tỉ phú nổi lên, nghĩa là họ gom hết tiền của xã hội về vài người, tin đó tin buồn, không phải tin vui. Nên các thống kê và đánh giá như vậy là điều đánh giá ngược. Cũng giống như bây giờ ta cứ đứng trên cái điểm tựa của nền văn minh trái đất để mà phê phán cái văn minh của toàn vũ trụ là có hay không, đúng hay sai, đó là một điều cực kỳ hẹp hòi. Thì hôm nay như vậy chúng ta đánh giá cái nền văn minh của vũ trụ không dựa trên cái nền văn minh trái đất, mà dựa trên cái nền văn minh của Đạo Phật, của Phật Pháp, mở lòng ra.
[5:15]Mà cái nền văn minh của vũ trụ này được Đức Phật nói rất nhiều trong kinh điển. Đây rất là lạ, bởi điều này làm cho ông Einstein ổng thán phục là vậy. Ông Einstein tới cuối đời ổng bắt đầu ổng đi về triết học, rồi đi về các tôn giáo, ổng đọc hết. Ở tuổi trẻ thì ổng chỉ chăm lo vào toán và lý, rồi đi dạy, rồi được giải Nobel, rồi được người ta tôn vinh. Rồi thời cuộc ổng cũng chiến tranh, ổng đi từ nơi này qua nơi kia, lần lần ổng về Mỹ ổng định cư, vân vân vậy. Nhưng đến lúc bắt đầu rảnh rỗi, ổng lại nghiên cứu về tôn giáo. Mà khi ổng bước vào Phật giáo, ổng ngạc nhiên, có những điều mà ổng còn phân vân phân vân, Đức Phật đã nói rồi.
[5:57]Đây là điều ngạc nhiên vô cùng. Nên ta đánh giá cái nền văn minh của vũ trụ là trên cái cái cái cái cái nhìn của Phật Pháp để ta sẽ mở lòng hơn. Thì những cái cái đĩa bay mà họ đến xuất hiện với ta như vậy thì ta thấy có những những đặc tính như thế này: Thứ nhất là có thể họ đã đi nhanh hơn ánh sáng. Vì họ đi nhanh hơn ánh sáng thì cái họ mới còn sống để khi họ xuất phát từ cái hành tinh của họ đến hành tinh mình, họ mới còn sống. Chứ nếu mà cái tuổi thọ họ vài trăm năm cũng không kịp thời gian để đi xa đến như vậy, vì ánh sáng từ đó mà đi tới mình phải mấy nghìn năm, có nơi phải cả triệu năm.
[6:40]Gần nhất mình là bảy năm, ánh sáng đi bảy năm. Như vậy cái người phi hành gia đó họ phải lúc họ xuất phát họ còn trẻ, tới đây họ cũng vẫn còn tỉnh táo để làm việc, vân vân như vậy. Như vậy cái đĩa bay họ có thể đi nhanh hơn ánh sáng. Cái chuyện mà có một vật thể đi nhanh hơn ánh sáng thì bị Einstein phủ nhận. Einstein phủ nhận là không thể có vật thể nào đi nhanh hơn ánh sáng, thì cũng chưa chắc Einstein là đúng, phải không ạ? Hồi đó á, khi mà người ta còn cưỡi ngựa người ta chạy thì có vài người nói là con người không thể chịu nổi cái tốc độ 30 km/h. Bây giờ mấy ổng bây giờ cái xe máy nó đã chạy tới là sáu, bảy chục rồi.
[7:25]Mấy mấy cụ mình đây hồi trẻ là chạy tới bảy, tám chục km/h rồi. Nên 30 nó sai. Rồi có khi người ta nói: "Ồ, cái sức con người không không không không chạy được, không chịu nổi cái vận tốc mà 300 km/h." Bây giờ máy bay nó bay luôn tới là 700, 1.000 km/h. Rồi nói là: "Con người không thể chịu nổi cái vận tốc mà vượt vận tốc âm thanh." Tức là âm thanh ta gõ một cái cóc ở đây thì coi là một trăm bảy mươi mấy mét một một giây thì nói con người không vượt qua được. Bây giờ máy bay siêu thanh nó đi qua luôn, chở người và con người vượt khỏi cái tốc độ âm thanh luôn, vẫn sống. Mà rồi bây giờ cái trở ngại người ta lại nói con người không thể
[8:07]chịu được cái vận tốc ánh sáng, vì vận tốc ánh sáng là vận tốc mà không thể vượt qua được, coi như là 300.000 km/giây. Coi chừng đây cũng lại là một cái gì? Một quan điểm sai lầm, biết đâu đến lúc nào đó người ta vẫn vượt qua được. Và việc mà các các đĩa bay họ đến với mình như vậy thì rõ ràng họ đi nhanh hơn ánh sáng. Còn cách nào thì mình không biết, nhưng có vẻ họ đi nhanh hơn ánh sáng là một cái. Cái thứ hai là thế này: Họ không tiếp xúc với mình. Chúng ta cứ đợi họ đến nói chuyện với mình nhưng họ không tiếp xúc. Lý do tại sao họ không tiếp xúc thì thầy có giảng một bài là "Chuyện người ngoài hành tinh".
[8:50]Trong đó thầy có nói rằng bởi vì họ đánh giá họ đánh giá được mình rồi họ không cần phải tiếp xúc để biết mình. Họ bay qua một vèo họ đã scan mình xong hết rồi. Họ có những thiết bị ví dụ họ chỉ đứng trên lơ lửng trên thành phố, họ quét qua một cái và họ biết tất cả cấu trúc nhà cửa mình, trong những tầng sâu mình mình làm cái gì, vật liệu gì, con người suy nghĩ cái gì, sống ra sao, thói quen thế nào họ biết hết, họ nhập vô dữ liệu họ luôn, họ không cần gặp mình. Họ không cần gặp mình mà họ đã hiểu hết về mình, không cần tiếp xúc. Và họ biết tiếp xúc với mình chỉ rách việc, dùng từ của người Bắc á,
[9:29]hình như họ cũng trên đó họ có cái từ rách việc, họ cũng dùng cái từ rách việc. Tiếp xúc với đám này chỉ rách việc, chẳng được cái gì. Vì sao vậy? Vì cái đám này nó hay hiểu lầm. Nó hay hiểu lầm sao? Hễ khen nó thì nó tự cao mà chê nó có nổi sân lên nó đánh mình, nó đòi bắn, nó đòi giết mình. Nên loài người này không chơi được. Chỉ khi nào mà nếu có được thì đến người Hà Nội thì được, người Hà Nội thanh lịch chút, còn ở đâu cũng hơi sân si quá không tiếp xúc được, nên nó scan qua nó biết hết. Vì cái khả năng mà gọi là khảo sát của họ, thiết bị khảo sát của họ cực kỳ cao cấp, không cần phải tiếp xúc, có những cái máy quét qua một cái biết hết.
[10:10]Nó cứ lơ lửng trên trời, dưới này làm gì biết hết. Và người ta đã bắt gặp rất nhiều cái hiện tượng UFO, đĩa bay cứ lơ lửng trên mây. Đứng yên để làm cái gì? Là lúc đó đang scan, quét qua cái cái cái cái khu vực đó hết, thăm dò hết tất cả địa tầng từ cạn tới sâu, cấu trúc của kiến trúc nền văn minh, và cái khiếp nhất là nó quét qua nó biết được tâm lý của giống loài đang sinh sống ở bên dưới luôn. Nếu bây giờ mà nó đang quét qua cái, nói: "Khắp Trái Đất này chỉ có cái chỗ này là đàng hoàng, bao nhiêu người đang nghe Pháp đạo lý, đây mấy con người này tốt nè." Còn mấy chỗ kia: "Ồ quán nhậu, quán đồ bậy bạ." Đó.
[10:55]Đá mà chưa thắng mà bắt đầu là bắt đầu chúng nó chuẩn bị gậy gộc rồi để ngày mai nó đổ ra đường hết, tức là nó biết cả. Nó vậy. Tức là cái cái cái cái cái phương tiện khảo sát họ cực kỳ là là là cao. Trước đây ta có nghe báo cáo là họ bắt cóc vài người, họ lấy mẫu tế bào. Tức là khi scan rồi nhưng mà đôi khi họ muốn có một cái tế bào thực tế, họ gặp người họ lấy gì đó, trích xuất tế bào đem đi. Vì thôi họ đến khảo sát cũng không đụng chạm gì mình. Và cái quan trọng là họ không can thiệp.
[11:33]Có một vài cái phim của Hollywood
[11:39]nêu lên cái ý tưởng rằng cái người ngoài hành tinh đó họ ác và họ giỏi, họ giỏi quá cho nên họ đến đây họ xâm chiếm Trái Đất, họ thống trị hoặc họ hủy diệt Trái Đất. Và trong bộ phim đó có những người hùng cố gắng chiến đấu để bảo vệ cái địa cầu. Nhưng cái ý tưởng bộ phim đó sai hoàn toàn. Vì sao vậy? Vì họ không thèm đụng tới mình. Họ không thèm đụng tới mình. Họ không cần. Họ không cần. Vì sao họ không cần? Vì ở nơi mình không có cái họ cần.
[12:23]Những cái họ cần nó nằm ở chỗ khác. Mà họ đi trong vũ trụ này họ biết nhiều quá, và cái họ cần không phải là những thứ vật chất hay là những con người mà phải thống trị. Tại vì sao? Vì cai trị con người cực, không sung sướng gì. Vì sao vậy? Vì con người vô minh, tham, sân, si. Trừ có vài người được ở Tương Mai biết tu thôi, còn lại tham, sân, si, cai trị nó cực, cho nên họ không cần gì nơi mình cả. Còn tài nguyên, tài nguyên Trái Đất không đáng gì với những tài nguyên mà họ đi trong vũ trụ họ tìm thấy. Ví dụ bây giờ nói cái nguồn năng lượng mà họ cần để họ du hành trong vũ trụ,
[13:08]họ chỉ cần đi ngang một ngôi sao như Mặt Trời cho cái sức nóng đốt họ một cái là họ đủ năng lượng bay tiếp. Họ đi xuyên qua cái cái bề mặt của Mặt Trời với cái nhiệt độ mấy triệu độ, họ cho đốt qua một cái là cái cái cái đốt nóng đó là đã cấp được điện, pin cho họ, họ bay tiếp trong vũ trụ, không cần. Không cần, chẳng cần lấy tài nguyên của mình. Vàng, bạc, kim cương của mình đây mình quý, họ có coi là quý đâu. Không cần, không xâm chiếm gì cả. Họ cũng không can thiệp, và cái họ không can thiệp vào mình rất giống với việc mà mình đi khi mình khảo sát cái rừng rậm ở Phi Châu á, coi mấy con vật nó cắn giết nhau đó, mình cũng không can thiệp.
[13:50]Nhiều khi mình thấy con con con sư tử nó vồ chết một con hươu mình trong đêm mình mình sôi máu lên, mình tức không biết ai lại đập cho con sư tử cái cho nó nhả con hươu ra. Nhưng mà những nhà khoa học thì nói không, đó là cuộc sống tự nhiên, cứ để cho nó cắn giết nhau rồi tự nó cân bằng sinh thái, họ quan niệm như vậy. Thì không biết là cái người ngoài hành tinh sao, họ cũng chẳng can thiệp vào mình. Họ tìm hiểu biết vậy thôi, giống như họ ghi nhận có một cái cuộc sống nơi một hành tinh ở cái tọa độ đó rồi thôi, rồi họ đi. Ta cũng không thấy họ làm gì. Rồi có những người nói rằng à có một số người ngoài hành
[14:27]tinh đã giả dạng người Trái Đất và sống cùng với người địa cầu, thì cái đó cũng chỉ là một cái thuyết thôi, ta cũng chưa chứng minh được, không biết có hay không. Mà cái cái quan trọng là trong một vài câu chuyện mà có một vài người họ báo cáo rằng họ đã được tiếp xúc với người ngoài hành tinh hoặc là bị người ngoài hành tinh bắt cóc rồi thả, thì điều họ diễn tả lại là những người ngoài hành tinh có trực giác phi thường, họ biết hết mọi chuyện, biết hết về suy nghĩ của mình, biết hết về mọi việc. Họ giống như một ông thánh ở cái tức là mức độ cái tư duy, thông minh, trí tuệ, văn minh họ cực cao, cao hơn mình đẳng cấp cao lắm.
[15:11]Qua những mẩu chuyện đó, chúng ta nhận xét thế này: đây đó trong vũ trụ có nhiều nền văn minh rất cao. Và cái nền văn minh Trái Đất của ta đang là một giai đoạn sơ khai, không phải là cao.
[15:30]Khoảng năm 1900 bảy mươi mấy, sáu mươi mấy bảy mươi mấy, Mỹ làm những phim giả tưởng và họ cho rằng đến khoảng những năm gần 2000 thì người Trái Đất đã du hành vũ trụ được. Nhưng đến ngày hôm nay đã là 2018 ta vẫn chưa ra khỏi Thái Dương Hệ được, chưa đáp lên Sao Hỏa được, chưa đưa người lên đó được. Là cái suy nghĩ, đánh giá rằng khoa học sẽ tiến rất nhanh đến khoảng năm 2000 là ta đã bay vân du đầy trong vũ trụ, cái đo đánh giá đó sai hoàn toàn. Cái sự tiến bộ về cái công nghệ du hành vũ trụ về vật lý ta chưa có gì hết. Đến ngày hôm nay ta chưa biết được trọng lực là gì, ta vẫn chưa thể hóa giải được trọng lực, lực hấp dẫn.
[16:24]Ta vẫn chưa tạo ra được trọng lực nhân tạo nên các phi hành gia mà ở trên vũ trụ vẫn luôn luôn ở trong cái tình trạng bồng bềnh không có trọng lực. Đầu, chân giống nhau vì không có cái trọng lực. Và họ bị ảnh hưởng rất nhiều, phải cái người cực kỳ mạnh về bộ óc mới chịu nổi. Còn không như mình đang yếu yếu đưa lên cái tình trạng không trọng lực đó hết, mình ói, mình chết liền, mình rối loạn tiền đình liền. Còn các phi hành gia đó họ là những người sức khỏe phi thường, họ mới chịu nổi tình trạng không trọng lực. Chứ còn nếu ta tạo ra một cái trọng lực nhân tạo thì cái đáy nền của vệ tinh nó có cái sức hút, mọi người sẽ đi đứng tự nhiên.
[17:02]Ta không bị như vậy, rõ ràng ta vẫn chưa tạo ra được trọng lực nhân tạo. Thì ở đây đó trong vũ trụ có rất nhiều nền văn minh cao hơn chúng ta rất nhiều. Nhưng mà các cái nền văn minh đó nó rẽ nhánh đi thành hai hướng.
[17:22]Một: nó phát triển rất cao, rất cao rồi cái chính cái nền văn minh đó quay lại hủy diệt cái sự sống của hành tinh đó, làm cho hành tinh đó tiêu diệt luôn, trở lại giống như thời đồ đá nếu còn sống một vài người, còn không chết hết. Chính nền văn minh nó quay lại tiêu diệt họ. Đó là trường hợp thứ nhất. Còn một cái ngã rẽ thứ hai là cái nền văn minh nó vượt lên cao, không bị rơi vào ngõ cụt, không quay lại hủy diệt và cứ vượt lên cao, vượt lên cao và xây dựng cái cuộc sống nơi cái hành tinh đó trở thành thiên đường luôn. Những cái cư dân của hành công hành tinh đó trở thành như thần thánh luôn.
[18:05]Tức họ vượt lên luôn, không bị giới hạn, không bị cái cái ngõ cụt, không bị khống chế, không bị quay lại tự hủy diệt mình.
[18:17]Đây ta nhớ cái hiệu ứng của nền văn minh chia làm hai nhánh, hai kết quả.
[18:24]Hai kết quả này là điều ta sẽ bàn với nhau trong hôm nay và thấy trách nhiệm của mình. Khi cái nền văn minh phát triển đến mức độ cao thì nó sẽ sinh ra một trong hai kết quả. Thầy nhắc lại: kết quả thứ nhất là chính nền văn minh đó hủy diệt sự sống của hành tinh đó luôn. Nó cao quá rồi nó hủy diệt luôn. Hai là nếu không bị rơi vào ngõ cụt, không quay lại hủy diệt mình thì nền văn minh đó đưa cái hành tinh đó trở thành thiên đường luôn, cực kỳ hạnh phúc, cực kỳ đạo đức, và mỗi người, mỗi cư dân đó họ giống như thần thánh luôn. Đó là hai một trong hai kết quả khi mà nền văn minh tiến lên cao.
[19:11]Khi nào thì cái kết quả thứ nhất xảy ra? Khi nào thì cái nền văn minh vượt lên cao rồi nó quay lại nó hủy diệt luôn cái sự sống ở đó luôn? Và khi nào thì nó không bị rơi vào ngõ cụt mà nó vượt lên luôn, nâng cái hành tinh đó thành một thiên đường luôn, và làm cho mọi cư dân trở thành thần thánh luôn? Vì sao? Ta đi tìm cái lý do nó như vậy. Và Trái Đất của ta đang đứng ở ngã rẽ, chưa biết đi kết quả nào.
[19:45]Hiện nay, ta đang bước đến cái giai đoạn người ta hay gọi là 4.0, nhưng mà Thầy thì Thầy không gọi là 4.0, Thầy có cái thước đo khác. Hôm vừa rồi Thầy có nói chuyện ở trong chùa, hôm nay Thầy nhắc lại cái này một chút. Cái nền văn minh, cái kỹ thuật công nghệ đầu tiên của con người là lúc đó con người chế ra được một cái công cụ thay thế cái bàn tay của mình, thay thế cái ngón tay, cái móng tay của mình. Ví dụ, bây giờ ta muốn hái trái, ta phải thò ngón tay ta hái. Ta muốn giết con vật, bắt con vật, ta phải chụp bằng những bàn tay của mình, ta chụp nắm lấy nó. Ta muốn gieo cái hạt giống, ta phải lấy ngón tay mình bới
[20:26]bới đất để bỏ hạt giống xuống, đó là bằng cái bàn tay. Bàn tay là công cụ để làm việc, để lao động, để thu hoạch, để ăn, để uống, đủ thứ chuyện bằng bàn tay. Cho đến cái ngày mà một cái bước tiến vĩ đại của con người là con người
[20:46]đập vỡ đá, lấy cái cạnh sắc của đá mà sử dụng thay bàn tay của mình. Lấy cạnh sắc của đá đó đào đất nhanh hơn. Bàn tay mình đào rất là lâu, nhưng nếu dùng cái miếng đá có cái cạnh sắc bới sẽ hiệu quả hơn bao nhiêu lần?
[21:08]Ta ví dụ để ta đo được cái cái cái cái cái sự hiệu quả này của một công cụ. Ví dụ, ta dùng cái bàn tay này, ta bới một cái lỗ tròn đường kính khoảng 1 m, to to đấy, đường kính 1 m để mà lấy nước đó mà, đào xuống bới bới cho nó sâu được khoảng 2 m, đường kính 1 m và sâu 2 m bằng cái bàn tay thì bao lâu ta sẽ có được một cái giếng nước đơn giản như vậy? Bao lâu? Bằng bàn tay? Ta nghĩ không ra tại vì rất lâu ta không dùng tới nó để đào phải không, làm công việc nặng nhọc nữa. Hiện nay cái bàn tay của ta, cái móng tay của ta chỉ còn dùng một việc duy nhất là ta nhéo, ta ngắt cái người yêu thương của mình
[21:49]thôi chứ không còn dùng để đào giếng nữa, thấy hết không? Hoặc là gì, để đánh đàn nha, để bấm phím nha. Phật về như trong cơn mơ, con quỳ bỡ ngỡ nắng vương ngoài bờ, ví dụ vậy. Ta đánh đàn thôi chứ còn ngón tay mình không còn để đào giếng nữa. Thì bây giờ, nếu có một cái cái mảnh đá sắc, ta đào cái giếng đường kính 1 m sâu 2 m thì sẽ nhanh gấp bao nhiêu lần?
[22:20]Bao nhiêu lần? Tự hình dung đi. 10 lần không? Không, cả trăm lần. Đúng, cả trăm lần. Chỉ một công cụ đơn giản thôi nha, là lúc đó cái năng suất lao động con người nhân lên 100 lần hơn cái bàn tay của mình. Đó, một bước tiến vĩ đại. Nên đến bây giờ khi ta khảo cổ, ta đi tìm được những cái mảnh đá sắc và họ biết đây là công cụ lao động của ngày xưa. Bây giờ mình nhìn mình cười khẩy, nói: "Trời ơi, cái cục đá mẻ mẻ đó có gì đâu mà ca ngợi mấy ông khảo cổ." Không, đó là một bước tiến vĩ đại của nhân loại vì đã nâng cái năng suất lao động con người ta lên gấp 100 lần. Đó là bước tiến thứ nhất. Bước tiến thứ hai là cũng cái công cụ đó
[23:13]nhưng mà được tổ chức lại, sắp xếp lại phức tạp hơn.
[23:21]Ví dụ, bây giờ người ta làm được cái thuổng có cái lưỡi và có cái cán, người ta đứng người ta cầm người ta có thể xúc đất được. Thì bây giờ ta tưởng tượng cũng một cái giếng đường kính 1 m và sâu 2 m bằng một cục đá ta đào đã nhanh gấp 100 lần cái bàn tay, bây giờ nếu ta có cái thuổng, ta đứng ta đạp cái chân nó xuống phải không ạ, xắn xuống là ta xúc quăng lên là công cụ phức tạp hơn thì gấp bao nhiêu lần? Gấp bao nhiêu lần? Cái mà cầm cục đá bới bới gấp bao nhiêu lần? 1.000 lần, chính xác.
[23:58]Đó là một bước tiến nhảy vọt thứ hai của con người là sắp xếp những cái công cụ phức tạp hơn, thông minh hơn, đưa cái năng suất vượt lên gấp ngàn lần. Một bước tiến vĩ đại. Ví dụ như về cái cái cái cây cung cũng vậy, người ta kéo nó ra thay vì dùng cái bàn tay ôm vật con vật, đánh cho nó chết, không khéo đánh nó không chết mà nó quay lại nó nó cắn mình chết liền. Thì bây giờ bước tiến thứ hai là cầm cục đá chọi nó, chắc ăn không? Không chắc ăn lắm, bởi vì ta chọi không được khoảng cách xa, nó quay lại nó dứt mình, nó rượt chạy, nó rượt mình, mình chạy không thoát. Bây giờ ta cầm cái cung, cũng những cái công cụ sắp xếp lại thông minh hơn,
[24:39]kéo cung ra thì khoảng cách đi xa hơn, lỡ trật mình còn thời gian để chạy. Nhưng mà người ta phải luyện cho trúng và cái hiệu quả mà săn bắn giết một con vật hiệu quả hơn là cầm cục đá mà chọi nó. Cái sức người với cái cơ bắp này chọi không được, nhưng nếu tích lũy sức đó vào cái cây cung, kéo căng ra buông ra thì cái lực cái cái cái cái mũi sắc của cái mũi tên và cái lực được tích lũy nơi cái dây căng đó, dây dây cung buông ra thì nó sẽ giết con vật hiệu quả hơn. Tính ra hiệu quả đúng là cả ngàn lần. Cho nên cái bước tiến thứ hai của loài người là cũng là công cụ nhưng công cụ được sắp xếp phức tạp hơn,
[25:23]thông minh hơn và nâng cái năng suất lao động con người lên gấp nghìn lần. Đúng không ạ? Một bước tiến rất vĩ đại của nhân loại và điều rất là lạ, mặc dù là các lục địa trên Trái Đất cách xa nhau, ngăn cách nhau bởi những biển cả, núi non, sông ngòi, nhưng ở bộ tộc nào người ta đều tìm thấy cây cung cả, cung tên cả. Giống nhau cả, không biết tại sao. Chứ mình tưởng à thời xưa con người không thể giao lưu thì ở đây có cái cung tên thì chỗ khác không thể có, tại vì đâu thể như vậy, nhưng mà khắp nơi trên thế giới bộ tộc nào cũng có cung có nỏ cả. Cũng đã bước tiến được tới cái bước thứ hai, cái nền văn minh của con người.
[26:08]Bước tiến thứ ba của con người là bắt đầu lợi dụng cái sức của trời đất. Trong hai bước tiến đầu thì vẫn cứ dùng sức cơ bắp, nhưng mà chỉ cái thông minh là của công cụ thôi, cục đá sắc hay cái thuổng hay là cung tên, nhưng mà sức vẫn là sức của con con người. Nhưng tới cái thứ ba thì bắt đầu con người lợi dụng sức của trời đất. Cái công cụ thông minh hơn để lấy được sức mạnh của trời đất, ví dụ lấy được sức gió để quay quay cái guồng của máy xay, lấy được sức nước đưa vào để làm cưa, làm mộc, làm máy xay, tức là lấy được cái sức mạnh của thiên nhiên, lấy được cái sức mạnh của thiên nhiên. Và cái lấy được sức mạnh của thiên nhiên đó thì đòi hỏi công
[26:54]cụ phải thông minh hơn, máy móc phải thông minh hơn. Và cái lấy được sức mạnh của thiên nhiên đó là ở bước đơn giản. Nhưng mà đến cái mức mà lấy được sức mạnh của thiên nhiên nó cao hơn một cấp nữa là lấy từ than đá, dầu mỏ và những nhiên liệu địa khai mà cái đỉnh điểm của nó là tạo ra được cái máy đốt trong, mấy cái xe của mình nổ đó, máy nổ của mình đó. À. Là con người đã tiến một bước tiến rất là xa, bước tiến rất là xa. Là ví dụ bây giờ đừng có nói chuyện mà ta nâng lên một tảng đá cả trăm tấn. Ví dụ vừa rồi vậy, khi ta tạc bức tượng Phật trong chùa mình, cái khối đá đầu đó nó phải 7 8 tấn,
[27:42]phải gọt được 7 8 tấn, đừng có nói chuyện con người nâng lên. Nhưng máy nâng lên liền. Vậy cái so sánh cái năng lực của máy với con người cách xa nhau cả triệu triệu lần rồi. Cách xa nhau xa lắm rồi. Bởi vì sao? Bởi vì con người lấy được năng lượng của của trời đất, không dùng cái sức của cơ bắp mình nữa mà lấy của gió, lấy của nước, lấy của than đá, lấy của dầu mỏ.
[28:12]Và song song với cái việc đó, con người phát minh ra điện, đây một bước tiến bước tiến rất là dài trên cái nền văn minh công nghệ của nhân loại. Bây giờ thì sao?
[28:27]Bước tiến thêm nữa đó hay là nội cái mà lấy cái lấy cái sức lực của lấy cái năng lượng của trời đất thì ta thấy từ cái đơn giản là lấy nước, lấy gió tới khi chế được cái máy đốt than đá hoặc là dầu mỏ là một bước tiến cao hơn về việc mà lấy cái năng lượng ở bên ngoài. Đó. Con người không dùng cơ bắp nhiều vì cái sức lực đã lấy sức lực của trời đất để phục vụ cho mình. Bây giờ bắt đầu tới giai đoạn mà bắt máy móc tính toán giùm cho mình. Trước đây thì máy móc là là thay cơ bắp của con người. Con người mình yếu nhưng mình tạo ra cái máy rất mạnh để thay cho mình, hiệu suất nâng lên gấp triệu lần.
[29:17]Nhưng bây giờ bắt đầu bước lên tới cái đầu, bắt máy móc tính toán giùm mình. Là đi vào cái thời kỳ nào? Thời kỳ điện toán, tính toán giùm mình. Hồi xưa mình muốn nhân chia gì mình ngồi mình lấy giấy mình tính gần chết, bây giờ hết rồi, bấm cạch cạch cạch cạch ra kết quả, không cần biết tại sao nó tính như vậy kệ nó, chỉ cần máy tính giùm thôi. Cho nên con người mất dần cái khả năng tính toán thủ công, mất dần. Bấm máy thì giỏi vì máy tính giùm mình. Ta đi vào giai đoạn đó, ta Word, Excel, đồ họa, vân vân. Tất cả những cái điều đó mà cái computer, máy vi tính làm đều là có ý nghĩa rằng là máy móc tính toán giùm mình.
[30:00]Con người ta cần cái gì, muốn cái gì, muốn tính toán cái gì, muốn thiết lập cái cái cái một cái văn bản, bài toán hay hình ảnh,
[30:16]Thì nhờ máy làm giùm, và máy nó cái đồ họa mà nó cao cấp thì tính được cái ba chiều. Khi mà bước tới cái gọi là nhờ máy móc tính toán giùm mình, con người đã bước một tiếng rất, một bước tiến rất là xa. Từ cái mà làm cái công cụ đơn giản cho tới khi lấy được năng lượng của trời đất để thay cơ bắp, cho tới cái ngày bắt đầu nhờ máy móc tính toán giùm mình, bước tới cái đầu là bước tiến của nhân loại quá xa. Nhưng mà chưa đáng sợ bằng tới ngày hôm nay, gọi là trí tuệ nhân tạo.
[30:52]Trí tuệ nhân tạo nó không phải là máy móc tính toán giùm mình nữa, mà máy móc sáng tạo giùm mình.
[31:00]Thậm chí máy móc nó tự tìm mục tiêu giùm mình. Trước đây cái mục tiêu là của con người, con người muốn cái gì thì giao cho máy móc tính toán, nhưng đến ngày hôm nay của trí tuệ nhân tạo là con người không cần muốn cái gì nữa, máy nó muốn giùm mình. Nó đi tìm mục tiêu giùm giùm mình, nó sáng tạo giùm mình, nó tìm giải pháp giùm mình. Đến mức độ ngày hôm nay máy bằng con người và giỏi hơn con người.
[31:29]Và chúng ta thấy điều này tốt hay xấu? Tốt hay xấu? Bắt đầu ta run. Rất nhiều những người có trí thức trên xã hội trên thế giới này bắt đầu run vì cái sự tiến bộ của cái công nghệ. Hồi đó nhờ nó tính toán giùm mình vẫn là chủ. Bây giờ tới lúc nó sáng tạo luôn giùm mình rồi thì vai trò làm chủ của con người sao? Bắt đầu bị gạt qua một bên. Tại vì người chủ là gì? Người chủ là người tìm mục tiêu và người sáng tạo, nhưng bây giờ hai cái đó máy làm được và làm giỏi hơn mình. Ví dụ bây giờ có một người nói với ta rằng: "Nè em, em vẽ cho tôi cái hình một con một con con chim đi, à con chim lông màu vàng rồi nó cao khoảng bao nhiêu đó ha.
[32:22]Vậy rồi em vẽ đi." Thì bắt đầu ta ngồi ta nghe ông nói vài cái thông tin đó ta ngồi ta vẽ phải không ạ? Ngồi ta thấy cái viết ta vẽ ra, vẽ gì vẽ cả ngày ra được có con chim nhìn vẫn không giống con chim thật lắm, mặc dầu nhìn vô thì biết con chim có lông màu vàng. Nhưng chỉ những lời nói đó thôi, à một con chim màu vàng cao bao nhiêu, ta nhập dữ liệu nhập vài câu nói đưa vào trong máy cho cái trí tuệ nhân tạo thì vài phút sau, chỉ vài phút nó đưa ra một con chim như thật, như một con chim ta vừa mới chụp xong 3D, quay mọi cảnh mọi góc đều được hết, đẹp hơn con chim ta vẽ gấp triệu lần, y như thật.
[32:58]Đó là trí tuệ nhân tạo, nó nghe nó biết mục tiêu của mình nó sáng tạo ra. Đến ngày nào đó ta viết một kịch bản nha, ta muốn người này oánh người kia, người kia cướp người nọ và rồi cuối cùng ai sao sao sao, ta nhập cái văn bản vô cho máy, tuần sau ta quay lại ta có một bộ phim hay hơn bộ phim Hollywood bây giờ. Có các diễn viên đánh nhau bắn súng xì xèo trên đó luôn, tự nó sáng tạo nó dàn dựng trong đó luôn, không cần con người nữa. Đến ngày đó bắt đầu không xa, không xa. Rồi ngày nào đó thế là ni sư trụ trì chùa Tương Mai à mới đến một cái robot mới nói thế này: "Tối nay muốn giảng một bài pháp cho Phật tử.
[33:41]Cái ý ý này ý này nha, nhân quả thế này đạo đức thế này." Nhập nhập dữ liệu vô, nhấn nó cái nó trả lời: "Yes, được rồi." Thì một lát 7 giờ mọi người tới, thế là trên loa phát ra một bài giảng rất hay, ý tứ bởi vì nó sáng tạo ra hết và nó không cần cái con người gầy gầy xấu xấu này có mặt nữa, không cần nữa, vì nó sáng tạo hay hơn. Và lúc đó cái
[34:12]vậy con người để làm gì?
[34:20]Người ta thấy đến mức độ trí tuệ nhân tạo thì hiệu quả công việc nó tăng lên so với cái thời mà ta cầm cục đá ta đào đào á cái hiệu quả nó tăng lên gấp tỉ tỉ lần, hiệu quả như vậy. Và con người cực kỳ sao? Khỏe khoắn, sung sướng, phải không ạ? Không cần làm gì nữa. Và ta nhớ một điều, nếu ta không cần phải làm gì nữa thì ta cũng không cần phải ăn gì nữa. Tại vì có làm mới có ăn, còn bây giờ máy làm hết rồi thì con người không cần có mặt nữa.
[34:57]Lúc đó cái viễn cảnh đáng sợ là gì? Viễn cảnh đáng sợ là gì? Là cái chủ hành tinh này chính là người máy, robot chứ không phải con người.
[35:12]Mà cái nhưng có một vài người nói: "Không sao, tao mới là chủ con robot đó, tao mới là chủ cái hành tinh này. Mọi người đều có thể là nô lệ của robot hết nhưng cái người nào mà là sở hữu chủ của robot, người đó mới là người thống trị thế giới, đúng không ạ?" Nên họ cười khẩy: "Ai nô lệ kệ, tao vẫn là chủ." Nhưng đừng nghĩ như vậy. Đến cái ngày mà con robot nó thông minh đến mức độ đó, nó sáng tạo mức độ đó, nó khước từ quyền làm chủ luôn, điều khiển nó không được luôn thì những người chủ còn cuối cùng đó làm sao? Cũng trở thành nô lệ luôn. Và lúc đó là sao? Hành tinh này bị robot cai trị. Mà robot nó là máy, nó không có tình yêu thương.
[36:05]Nếu nó diễn tả tình yêu thương đó là một cái mô phỏng thôi. Giống như một người bị mù, ta hỏi: "Bầu trời màu gì?" thì người đó sẽ trả lời là màu xanh. Cái cái âm miệng họ phát ra là màu xanh, nhưng trong đầu họ có hình dung được màu xanh không? Không. Vì họ được học. "Hễ ai hỏi em bầu trời màu gì thì em nói là màu xanh nhá." Ờ nói: "Vâng." "Nếu ai hỏi em là nước màu gì thì em nói là nước trong nhá." Nhưng họ không hình dung được cái trong là gì, màu xanh là gì. Thì ví dụ như con robot kêu tạo hình khuôn mặt buồn coi, nó nhăn mặt lại nó cúi đầu xuống, nhưng nó có buồn không? Không, nó cái nhăn mặt tạo hình đó chỉ là một cái gì?
[36:48]Công thức thôi. Và do đó con robot nó không có tình cảm, không có tình cảm thì nó không biết là hành tinh này tồn tại để làm gì. Vì con người thì đã trở thành nô lệ rồi, mà con người thì mới có mục đích để sống, con người mới có mục đích để xây dựng, để yêu thương, để hướng thượng, để tu dưỡng. Nhưng mà con người ngày hôm nay đã bị robot khống chế thành nô lệ hết rồi, mà robot thì nó không có mục đích, nó không có mục tiêu tu dưỡng, hướng thượng, không cần đạo đức gì cả. Và lúc đó nó thấy là cái hành tinh này không có mục đích để tồn tại thì sao? Nó nó delete hết, nó lên chương trình thôi delete
[37:32]xóa hết cái hành tinh này cho gọn, xong. Điều đó có nghĩa là khi cái nền văn minh mà phát triển tới tột đỉnh, tới cái ngõ cụt thì nền văn minh đó quay lại hủy diệt sự tồn tại của của tinh cầu này. Đó là một kết quả trong hai kết quả mà ta vừa nêu ra. Trong kinh Phật Phật nói là trái đất này đã trải qua nhiều lần tận thế. Phật nói rất nhiều lần. Mà cứ một lần xuất hiện sự sống trở lại rồi tới tận thế Phật gọi là một kiếp. Còn mà ta chết rồi ta tái sinh, cái từ chính xác chỉ là một đời chứ không phải một kiếp, nhưng ta hay dùng nhầm, ta dùng à kiếp trước, kiếp sau, thực sự là gọi là đời trước, đời sau.
[38:24]Còn một kiếp, một kalpa theo cái tiếng Phạn á có nghĩa là từ lúc mà trái đất xuất hiện lại sự sống cho tới khi biến mất sự sống là một kiếp, rồi sau sự sống lại xuất hiện trở lại. Khoảng cách nó xa lắm, khoảng cách nó xa. Nên những lý thuyết về việc xuất hiện của loài người ngày hôm nay đang dần dần bị khoa khảo cổ học lật đổ. Ví dụ như họ tìm được cái vết bánh xe của 150.000 năm trước mà ta nói rằng 150.000 năm trước thì chưa có bánh xe, nhưng dấu vết nó còn bị hóa thạch. Còn. Rồi một vài cái pho tượng, một vài dấu vết đã chứng tỏ rằng có cái nền văn minh đã có trước đây hơn 1 triệu năm, bây giờ còn lưu dấu lại, vô tình khoa khảo cổ học phát hiện ra lại.
[39:14]Khi mà những cái dấu vết khảo cổ đó tìm ra lại, thì bắt đầu ta nhớ lại lời Phật nói. Lời Phật nói là: đã có những nền văn minh xuất hiện rồi bị hủy diệt. Như một lần Đức Phật đến cái ngôi đền đó, có cái ông đó ổng giữ đền, mà ngôi đền cổ lắm, nó gần như thiếu điều là muốn hư hết. Thì cái ông giữ đền đó ổng nhìn Phật mà ổng ổng ổng thờ ơ, trong khi ai nhìn thấy Phật người ta cũng cũng kính trọng, thì mọi người có vẻ trách cái ông giữ đền. Đức Phật nói: không, đừng trách, tại vì cái người giữ đền này họ đang giữ đền của Đức Phật Ca Diếp,
[39:55]cho nên người này rất có công đức. Thế mọi người mới hỏi như thế nào, Đức Phật mới nói: ngày xưa đây là một cái tháp thờ xá lợi của Phật Ca Diếp còn sót lại. Mà cái việc theo như Phật kể thì phải cả mấy trăm nghìn năm mới có một vị Phật xuất hiện. Khi mà Chánh pháp đã không còn nữa, tà pháp giăng đầy, thì lúc đó mới có một vị Phật trở lại, dựng lại Chánh pháp. Giống như là vào cái thời mà con người không còn biết sự giác ngộ, vô ngã là gì nữa thì Phật Thích Ca xuất hiện. Cho đến cái ngày mà ta không duy trì nổi Phật pháp, tà pháp nó phá tan hết rồi, lúc nào đó Phật Di Lặc sẽ xuất hiện. Và vì vậy, cái thời Phật Ca Diếp sẽ rất lâu xa,
[40:44]không còn một dấu vết kinh điển nào ghi lại được, chỉ trừ ta nghe lời kể của Phật Thích Ca. Thời đó xưa lắm xưa lắm, mà ta cũng không lấy được chính xác cái niên đại. À lúc đó Đức Phật nói còn ngôi tháp sót lại. Nghĩa là cái nền văn minh nhân loại đã xuất hiện rồi tàn lụi, xuất hiện rồi tàn lụi. Nó ứng với cái quy luật tiến bộ trong vũ trụ này. Khi người ta khi cái nền văn minh nó đến một lúc nào đó, có thể nó rẽ vào một cái ngõ cụt và nó quay lại hủy diệt luôn cái sự sống của nề của tinh cầu đó. Đây rất là đáng lo. Chỉ một ít nền văn minh họ vượt qua được ngõ cụt, họ lên luôn. Họ xây dựng cái tinh cầu hành tinh đó thành một cái nơi cực kỳ văn minh,
[41:36]hạnh phúc, tiến bộ và mỗi một cư dân là một người thần thánh, là một vị thánh. Đó là những cái hành tinh mà họ có thiết bị bay đến với chúng ta, họ đi thăm, họ viếng chúng ta. Đó là những cái hành tinh mà họ vượt qua được cái ngõ cụt để họ vượt lên cao và họ đi du hành trong vũ trụ. Văn minh cao mà không quay lại hủy diệt mình. Còn đa phần văn minh cao rồi quay lại hủy diệt mình cả. Đó, một cái nền văn minh tiến bộ đi lên thì nó sẽ có hai cái ngõ rẽ, mà con người luôn luôn tiến bộ. Bởi vì con người đã cấu tạo có có cấu tạo bộ óc thông minh, họ luôn luôn sáng tạo, tìm tòi, từ cái bàn tay không cho tới khi lấy cái mảnh
[42:28]đá sắc mà làm công cụ, cho tới cái ngày chế được con robot. Tiến bước tiến rất là dài, rất là xa, và tiến dần cho đến cái ngày nó quay lại diệt luôn loài người luôn, hoặc nếu không thì trở thành thiên đường.
[42:46]Vậy chúng ta đang đối mặt với ngõ rẽ, và ngày hôm nay ngõ rẽ đó đã hiện ra. Trước đây ngõ rẽ đó chưa hiện ra, nhưng khi mà con người đã chế tạo được cái trí tuệ nhân tạo thì ngõ rẽ đó bắt đầu hiện ra. Khắp thế giới đều nghiên cứu về trí tuệ nhân tạo,
[43:09]đã thành công, tất cả đều đã thành công hết. Nhưng ngày nào mà ứng dụng đại trà thôi, thì chỉ chờ cái ngày đó thôi, chứ còn tất cả các nước đều có trí tuệ, đều nghiên cứu xong cả. Việt Nam mình cũng vậy, Việt Nam mình cũng đều đã nghiên cứu xong cái trí tuệ nhân tạo, mà ta hay gọi là 4.0 á. Nhưng nhưng Việt Nam mình có cái tật là kín đáo, khiêm cung, mình nghiên cứu được hết mà không công bố.
[43:42]Thì sau này ai đụng thì biết thôi. Đó, như... Nào giờ đá banh cũng giỏi mà không thèm thắng thôi, bây giờ cần thắng thì sẽ thắng. Khi
[43:59]mà xuất hiện cái đến giai đoạn mà tìm ra được trí tuệ nhân tạo rồi, khai thác trí tuệ nhân tạo rồi thì ta đang đứng ngã ba, tới ngõ rẽ. Thầy đố mọi người:
[44:14]vì sao một nền văn minh đi vào ngõ cụt quay lại giết hại con người, hủy diệt sự sống? Và vì sao cái nền văn minh nó không bị rơi vào ngõ cụt, vượt lên luôn, xây dựng một cái tinh cầu cực kỳ hạnh phúc, văn minh, tiến bộ, mỗi một cư dân là một vị thánh cả? Vì sao? Dạ, thưa thầy con xin trả lời, đó là vì do nhân quả bảo ứng ạ. Ờ thì chắc là nhân quả rồi đó, nhưng có thể nói rõ hơn chút được không? Đứng lại. Ta ta chọn một cái nhân nào đó, cho nên khiến cho cái nền văn minh nó hiện ra một cái kết quả phải không? Hủy diệt, và nếu ta chọn một cái nhân khác thì nó sẽ đi qua một cái quả khác là vượt lên luôn phải không?
[44:55]Con nói thì không có sai tí nào hết trơn. Với cái mục tiêu mà sống không có tình thương mà chỉ giống như là gieo những cái nhân ích kỷ, hẹp hòi á thì thì thì trái đất sẽ đi vào ngõ cụt ạ. Còn nếu như mà khi mà tất cả loài người gọi là chia sẻ yêu thương và hướng đến cái mục tiêu hướng thượng á thì trái đất... Đó đó đó. Đó, cái cái cái ông nấy nha, ổng nói cái rất là tổng quát, nhưng mà rất là đúng, nhân quả. Thì bắt đầu tới bé đây thì nó lại đào sâu thêm một bước, cái yêu thương, tử tế gì đấy nha. Đó, cho tràng pháo tay đi. Rồi rồi ai nói gì nữa? Ai có ý kiến gì nữa? Nhiều khi cứ mỗi câu trả lời lại sâu dần, sâu dần, hay hơn dần, hay hơn dần.
[45:45]A Di Đà Phật. Vì chúng sinh chúng ta ở Ta Bà này vì tham, sân, si, vì cạnh tranh, vì đố kỵ và vì nước nào cũng muốn làm cường quốc và cũng vì chúng ta không có trí tuệ của Phật và không có tâm từ bi của Bồ Tát. Dạ, theo ý hiểu của con thì là con nghĩ rằng tinh cầu này sẽ đi theo hai ngã rẽ. Ngã rẽ thứ nhất là đi vào ngõ cụt là do khi mà đạo đức không vượt qua được khoa học kỹ thuật ạ. Dạ, và cái ngã rẽ thứ hai là khi mà đạo đức vượt qua khoa học kỹ thuật. Vậy chạy qua kiếm viên kẹo thưởng. Dạ. Đứng sửng ở đây. Dạ, con xin đội ơn thầy sư phụ ạ. Rồi rồi thôi, lấy micro lại được rồi. Không, câu trả lời đúng luôn.
[46:24]Tức là thực ra mọi người đều trả lời đúng. Ví dụ như cái anh đấy nói là do nhân quả, thấy chính xác. Anh gieo nhân gì nền văn minh đi vào ngõ cụt quay lại hủy diệt, còn nếu ta gieo nhân đúng thì ta vượt lên luôn. Bé thì bắt đầu nói cái nhân gì, tình yêu thương, thì cái ông tóc bạc ổng nói là từ bi của Bồ Tát, cũng là cái ý đó sâu hơn. Ông kia ổng túm lại một cái: đạo đức thua kém khoa học. Chính xác. Đó là cùng với ý của thầy.
[46:56]Ta đang nói về cái công nghệ, công nghệ, công nghệ tiến dần, tiến dần lên. Nhưng bên cạnh công nghệ, ta cần yếu tố đi kèm theo công nghệ kỹ thuật là gì? Đạo đức, chính xác. Nên cái ta sẽ đi vào ngõ rẽ nào là do một cái tham số đi song song bên cạnh khoa học kỹ thuật là đạo đức. Nếu đạo đức luôn luôn cao hơn khoa học công nghệ kỹ thuật thì cái nền văn minh này sẽ không bị rơi vào ngõ cụt, vượt lên luôn. Và cái tinh cầu này sẽ trở thành một thiên đường. Thiên đường là gì? Thì nếu ta có thời gian ta sẽ phân tích tại sao cái sự tiến bộ tột cùng của khoa học làm cho cái hành tinh này trở thành thiên đường.
[47:46]Nhưng nếu đạo đức kém hơn cái khoa học công nghệ thì cái khoa học công nghệ sẽ quay lại thống trị con người và hủy diệt con người luôn. Chính vì vậy một cái yếu tố mà nãy giờ thầy không nhắc tới, đó là yếu tố đạo đức của con người. Nó phải đi song song bên cạnh khoa học công nghệ. Con người vì nhu cầu của cuộc sống nên buộc phải gì? Phải tạo ra công nghệ. Đầu tiên là cái cục đá sắc cạnh để mà đào, mà bới. Đó là nhu cầu của cuộc sống, của ăn, của mặc. Và cũng vì nhu cầu của cuộc sống, ví dụ như ta cần phải liên lạc với người thân thì ta phải có cái điện thoại. Vì vì nhu cầu của cuộc sống mà ép, mà thúc đẩy khoa học tiến lên.
[48:34]Nhưng những bậc thánh triết mới biết rằng vì cái nhu cầu cuộc sống mà đẩy khoa học công nghệ đi lên mà không có cái đạo đức kèm một bên thì khoa học công nghệ đó quay lại giết nhau cả. Nên cứ lâu lâu lại có những bậc thánh triết xuất hiện, dạy dỗ, nhắc nhở con người về đạo đức để cho cái đạo đức nó đi kèm kèm kèm một bên cái khoa học kỹ thuật mà duy trì, giữ gìn cái sự sống của hành tinh này. Cho nên nãy giờ từ đầu bài ta chỉ nói khoa học công nghệ, nhưng còn một con người đứng bên cạnh khoa học công nghệ, những con người âm thầm, lặng lẽ nhưng mà giữ cho cái cuộc sống hành tinh này còn tồn tại, đó là những bậc thánh triết,
[49:19]những con người mà chuyên dạy đạo đức cho loài người. Mà trong số đó, Đức Phật ta là một người vĩ đại nhất. Rõ ràng là như vậy.
[49:31]Tới ngày hôm nay, cái sự tiến bộ của khoa khoa học công nghệ nó khủng khiếp quá, nó thay cái đầu con người, nó sáng tạo hơn con người, nó tìm ra giải pháp giỏi hơn con người và nó tìm luôn mục tiêu độc đáo hơn con người, mà cái trình độ đạo đức của con người vẫn ở mức gì? Mức rất trung bình, rất thấp, chưa phải cao. Có bao giờ ta nghe nói: "Ồ, hôm nay cái trình độ đạo đức của loài người đã tiến đến mức độ 1.0, 2.0, 3.0, 4.0 chưa?". Chưa. Khoa học công nghệ thì vậy, ta thấy rất rõ, tiến dần đến trí tuệ nhân tạo, nhưng mà cái đạo đức của con người thì ta không thấy rõ cái ranh giới, không thấy rõ cái bước tiến:
[50:18]à bước thứ nhất con người tiến đến đâu, bước thứ hai tiến tới đâu, bước thứ ba tiến tới đâu để có thể theo kịp được cái cái 4.0, 5.0, 6.0 của công nghệ. Không có. Rõ ràng cái cái mức mức thang chỉ số đạo đức của nhân loại chưa hình thành rõ ràng, cũng có nghĩa là con người ta chưa hề được cái quan tâm đến cái vai trò cực kỳ quan trọng của đạo đức để kềm cái khoa học công nghệ, giữ cho khoa học công nghệ không quay lại hủy diệt con người. Chúng ta cũng chưa quan tâm. Bây giờ ta định lại cái mức thang đạo đức song song với cái khoa học công nghệ một chút. Bước đầu tiên của đạo đức là gì?
[51:08]Giống như hồi nãy ta nói, cái bước công nghệ đầu tiên của loài người là lấy cái mảnh đá sắc phải không, mảnh đá vỡ sắc cạnh mà làm công cụ, thì bây giờ cũng vậy, cái mức tiến là cái mức đầu cái mức mức mức gọi là mức đạo đức đầu tiên của con người là cái gì? Theo con thì đạo đức của của một con người thì trước tiên là có lòng yêu thương những con người xung quanh bản thân mình ạ. Thứ hai thì à ví dụ như kiểu mình người khác mà làm gì sai đối với mình thì mình luôn luôn có lòng bao dung và độ lượng. Thứ ba là mình phải có ý thức đối với bản thân mình. Tức là con lập ra từng số luôn đó hả, từng nấc luôn hả?
[51:44]Siêu vậy ta. Chưa nói mà con lập ra rồi. Rất rất cảm ơn con. Cái đầu tiên là con nói là yêu thương được người xung quanh phải không? Vâng ạ. Đó là một ý kiến. Thôi, cứ nói cái mức đầu tiên thôi. Thì có mức đầu tiên đúng rồi, ta sẽ tìm ra được những mức khác. Thầy nói là mức đầu tiên chứ nhiều người ta sẽ trả lời ở mức cao đấy, coi chừng đấy. Con kính bạch Sư phụ và toàn thể đại chúng. Có lần con đã nghe Sư phụ nói là cái đạo đức căn bản đầu tiên đó là yêu được rác ạ. Yêu được rác? Vâng ạ. Không, yêu được rác là một đạo đức rất cao. Vâng ạ. Cao lắm, bởi phải dùng tới chữ giác ngộ về rác mà. Không dễ đâu con, không yêu được rác đâu.
[52:28]Người ta chỉ yêu hoa hậu, không ai yêu nổi rác đâu. Đầu tiên đạo đức của con người đó là sự sẻ sẻ chia ạ. Sẻ chia? Dạ. Câu này đúng.
[52:41]Câu này đúng. Nãy giờ ta nói yêu thương, nãy con cũng nói yêu thương, cái người nói từ bi, sự thực là khi có yêu thương, có từ bi, nó là một cấp hơi cao, chứ sự thực cái căn bản nhất của con người chính là sẻ chia. Bố mẹ làm ra nồi cơm, bới cơm cho con mình ăn. Người mẹ chia cái bầu sữa của mình cho con mình bú. Ông bố tức là săn được một con thú về, cắt ra dành cho các con mình ăn, đó là nó là bản năng của gia đình. Nhưng mà nhích thêm chút xíu nữa, cái người hàng xóm bên kia thấy nó không có gì ăn, nói: "Bà đem cái cái cái cái đùi lợn qua cho nó, cho cái nhà bên cạnh". Cũng không nghĩ gì về không yêu thương gì nhiều,
[53:27]nhưng mà trong thấy người ta thiếu mình cũng phải chia sẻ đầu tiên. Đó là bước đầu tiên: biết sẻ chia. Đó là cái bước mà con người bằng với cái bước mà con người lấy cái cái đá có cạnh sắc mà biết đào đất, chính là sẻ chia và sẻ chia rất là ít. Nhìn ta nhìn một đứa bé cũng vậy. Ta nhìn đứa bé khi nó đang ăn cái bánh mà có đứa bé đứa bạn nó lẩm tẩm lật tậm, hai đứa bé như nhà mầm non á mà, nó lại gần, đứa này nhìn thấy đứa kia đòi ăn mà nó bẻ ra nó chia thì nó có đạo đức rất cơ bản. Còn mà nó không, nó quay đi nó giành nó ăn một mình. Vậy cơ bản đầu tiên là sẻ chia, câu trả lời cực kỳ đúng. Ta sẽ có nhiều bước.
[54:06]Ta sẽ có nhiều bước, mà bước rất cao mới gọi là yêu được rác nha. Yêu được rác là cái sự giác ngộ cao lắm, trí tuệ cao lắm mới yêu được rác, không phải là dễ đâu. Trong đó ví dụ chúng ta có cái tinh thần trách nhiệm. Mỗi người đứng trong cuộc đời này, ta có trách nhiệm với gia đình, với cuộc đời, với xã hội và mình ý thức được cái trách nhiệm của mình, hoàn thành được trách nhiệm của mình, đó là đạo đức. Cái tư duy đó cũng cao lắm. Như thầy nói ví dụ thế này: Ở đây ta thích đóng thuế không? Giữa cái đóng thuế và trốn thuế, ta thích cái nào? Đa phần ta thích trốn thuế, tức là ta không thích làm bổn phận của công dân.
[54:47]Nhưng mà ta đi ra ngoài đường, ta thích cái đường nó phải phẳng và đẹp không? Nó rộng rãi không, phải không? Qua cầu, cầu phải hoành tráng, an toàn phải không ạ? Nhân viên quét rõ dọn đường rác phải lúc nào cũng tươm tất, sạch sẽ nha, bệnh viện, trường học đồ đâu phải ra đó hết, đèn phải thắp sáng đèn đường ban đêm cho ta đi cho rõ ràng, phải không ạ? Mọi dịch vụ thì tốt hết. Ta muốn đất nước này là một đất nước năm sao để cho ta ta sống là một nơi đáng sống và ta tận hưởng cái cuộc sống đó. Nhưng mà ta trả tiền một sao thì có công bằng không? Không. Ví dụ bây giờ ta vào khách sạn á, ta nhìn khách sạn này một sao, ta nhìn túi tiền mình:
[55:26]"Thôi, mình ở đêm nay ở khách sạn một sao được rồi". Thì vào đó mọi chuyện chuyện rất là đơn giản nha, phòng ốc gì nó cũng sơ sài, nhưng vì túi tiền mình mình chỉ trả cho một sao thì mình ở. Còn nếu đó khách sạn năm sao thì mọi chuyện lộng lẫy nha, người nhân viên tiếp tân thiếu điều nói gì cũng khúm núm quỳ dưới chân mình á, tại họ được đào tạo cái sự phụng sự như vậy, năm sao. Và để vào được khách sạn năm sao thì số tiền mình chi sao? Phải nhiều hơn. Vậy ta muốn đất nước mình năm sao, nhưng mà ta chỉ đóng thuế cho một sao thì công bằng không? Không. Lý do tại sao vậy? Vì ta muốn trốn thuế, ta không muốn đóng thuế nhiều.
[56:04]Mà lý do tại sao ta không muốn đóng thuế nhiều? Vì ta thiếu tinh thần trách nhiệm của công dân. Ta không hiểu được cái nỗi lo của Nhà nước đối với cái bầu ngân sách. Ngân sách chỉ chừng ấy thôi, nhưng mà phải đem tạo ra được tiện ích cho người dân tối đa. Đó, quốc phòng thì phải vững mạnh, an ninh trật tự xã hội thì phải hết sức là ổn định, nền giáo dục, công nghệ, đầu tư hạ tầng tất cả đều phải tốt cho dân, phục vụ cho dân, nhưng mà tiền thì chỉ chừng ấy thôi, dân chỉ đóng lại chừng ấy, nên cái người mà nghiên cứu để sử dụng cái bầu sách cái bầu ngân sách cho cho thật là hiệu quả là những thiên tài.
[56:47]Như trong gia đình ta cũng vậy, lương ta chỉ chừng ấy, nhưng ta muốn con ta phải béo như thế, phải mạnh như thế, phải học được trường như thế. Đó là bài toán rất là khó, thì những người họ lãnh đạo Nhà nước cũng khó như vậy đó. Mà ta thì không cần biết, ta chỉ muốn sao? Tôi phải sống trong một đất nước năm sao bằng với các nước mà tôi nghe kể: ờ nước Mỹ đó, nước Anh đó, họ sống như vậy, tôi phải sống như vậy. Nhưng mà tiền thuế thì tôi không đóng. Là cái gì? Thiếu tinh thần trách nhiệm. Nhưng mà cái gọi là khái niệm là có tinh thần trách nhiệm với cuộc đời này là một khái niệm rất cao cấp, đúng không ạ?
[57:26]Rất cao cấp, không phải ai cũng tư duy được. Ngày hôm nay chúng ta ngồi đây đó, mình là những người có đạo đức hết mới đến đây, hôm nay mới đến đây mà mà ngồi nghe pháp chứ. Chỉ những người đạo đức mới có mặt ở trong chùa Tương Mai hôm nay, trừ những người muốn móc túi lẫn lẩn ở đây thì thầy không nói, còn đa phần người ở đây đều là những người đạo đức, vậy mà thầy hỏi muốn đóng thuế hay trốn thuế, tất cả đều cười cười trừ, thích trốn thuế. Đó là gì? Bởi vì cái khái niệm mà cái tinh thần trách nhiệm của ta đối với gia đình ta, đối với đất nước ta, cái khái niệm tinh thần trách nhiệm nó cực kỳ là khó hiểu, khó đạt được.
[58:06]Cho nên nói trong cái mức thang đạo đức của loài người, từ cái mức đạo đức ban đầu là cái chia sẻ thức ăn với cái người bên cạnh mình cho tới cái ngày mà ta hiểu được cái nỗi khó khăn của ngân sách Nhà nước để ta thích đóng thuế, bước tiến nó rất là xa. Ta có thể có được cái mức ban đầu: Mình có cái bánh ăn, cái đứa bạn mình lại gần cái mình chia, ta có thể tới mức đó. Có đấy, nhiều người trong đây có đó, nhưng mà ta nói: "Ta hãy cố gắng đóng thuế để cho ngân sách Nhà nước được dồi dào mà Nhà nước xây dựng một đất nước năm sao", thì ta cười cười trừ hiểu không ra, ta không hiểu nổi điều đó, ta không thấy được cái trách nhiệm của
[58:42]mình trong cái cái cái cái cái công việc này, đúng không ạ? Vì nó là một tư duy rất là cao. Tư duy cao lắm, con người ta mới có cái tinh thần trách nhiệm. Mà cái tinh thần trách nhiệm đó nó có nhiều phạm vi. Ví dụ có người chỉ có tinh thần trách nhiệm đối với gia đình thôi, ngoài gia đình ra vô trách nhiệm, vô trách nhiệm. Mà có những người tệ đến nỗi ngay cả với gia đình mình cũng vô trách nhiệm luôn, có không ạ? Có. Đó là người cực kỳ tệ. Với vợ mình, với con mình cũng vô trách nhiệm luôn, con người đúng là không đáng sống trên đời nữa. Con người đấy thiệt chỉ giống như thú vật. Đối với gia đình mình là cái môi trường nhỏ nhất mà cũng vô trách nhiệm.
[59:24]Còn cái người mà đối với gia đình mình mà có trách nhiệm, đó là đạt được một bước thứ nhất. Rồi cái lớn hơn gia đình mình là gì?
[59:33]láng giềng phải không ạ? Ờ là thân quyến, bà con, trong cơ quan, trong xí nghiệp. Phải không? Rồi, lớn hơn nữa là gì? Cộng đồng xã hội. Lớn hơn nữa là gì? Cả một đất nước này. Lớn hơn nữa là gì? Cả một thế giới này. Thì với những mức thang, cái phạm vi trách nhiệm của ta đó, thì trong tâm ta hiện nay ta đạt được tới cái nào? Đó chính là mức thang đó. Cái tinh thần trách nhiệm ta tới mức độ nào, tới cộng đồng nào, thì đó chính là cái mức thang đạo đức mà con người có theo kịp cái công nghệ hay không. Khi nào thì cái đạo đức con người theo kịp được công nghệ, tới cái trí tuệ nhân tạo? Khi nào trong tâm ta, mỗi người, cái tinh thần trách nhiệm đối với cả thế giới
[1:00:23]này ta có đầy đủ, lúc đó ta mới theo kịp được cái gọi là trí tuệ nhân tạo. Nếu ta chưa đạt được cái mức độ mà là cái đạo đức 6.0, có tinh thần trách nhiệm đối với cả cái hành tinh này thì ta vẫn thua cái bước tiến của khoa học công nghệ là đến mức trí tuệ nhân tạo. Và lúc đó, cái nền văn minh này sẽ đi vào ngõ cụt và nó quay lại hủy diệt cuộc sống này, nhớ như vậy. Đây chính là cái bài toán ta phải giải, tinh thần trách nhiệm ta tới mức thang nào. Ví dụ như người nói: "Tôi chỉ biết gia đình tôi, rất yêu thương vợ con tôi", thì đó là người 1.0. Và 1.0 không chịu nổi cái sự tiến bộ của khoa học công nghệ tới mức độ trí
[1:01:13]tuệ nhân tạo, và chắc chắn Trái Đất này sẽ đi vào ngõ cụt tự hủy diệt. Còn những con người nghĩa là, những con người rất đạo đức, tôi có trách nhiệm với đất nước tôi, đến mức này là vĩ đại rồi đó, tôi là một người công dân bình thường, à tôi chỉ là người buôn buôn bán lẻ ở đầu phố, nhưng trái tim tôi là Tổ quốc tôi. Ờ lúc đó dầu tôi bán rất là ít, cái đồng lời không bao nhiêu, nhưng mà tôi luôn luôn đóng phí vỉa hè đầy đủ cho địa phương. Không, thầy nói thật, thầy đâu không nói đùa đâu. Ví dụ như với những người đó thì thuế chẳng tới mà đánh đâu, bán nước ở vỉa hè mà ai mà sở thuế nào mà tới mà đánh,
[1:01:53]nhưng địa phương họ sẽ thu, ví dụ phường họ cũng cần cái, có cái, có cái ngân sách của phường và họ sẽ đi tìm những cái người đó họ thu, thì ta rất vui vẻ đóng. Mặc dù ngân sách đó chỉ giữ lại phường thôi, chứ chẳng tới được cái ngân sách của quốc gia đâu, nhưng mà cái bà bán nước đó hiểu rằng một nghìn, hai nghìn tôi đóng cái phí này cho địa phương cũng là góp phần cho ngân sách quốc gia. Cái đầu nghĩ đó là cái người này đã đạt được đến cái gì? Đạo đức 5.0. 5.0. Tùy coi ta, coi lại tâm ta.
[1:02:29]Thầy không đòi hỏi một người phải giàu, thầy không đòi hỏi một người phải quyền cao chức trọng, thầy không đòi hỏi một người phải có cái bằng cấp trí thức cao, nhưng thầy đòi hỏi cái tinh thần trách nhiệm của ta đến, phủ được đến cái cộng đồng cỡ nào để biết rằng cái đạo đức của mình là mấy chấm, mình có theo kịp được cái công nghệ khoa học kỹ thuật đến ngày hôm nay nó tới cái mức độ 6.0 là trí tuệ nhân tạo hay chưa thôi. Để mình xem cái nền văn minh này sẽ đi vào ngõ cụt hay là thoát khỏi ngõ cụt và đưa cái tinh cầu này lên trở thành thiên đường luôn. Thầy cần cái điều đó và trách nhiệm của mỗi người là ở chỗ này.
[1:03:14]Cái việc mà chọn lựa cái nền văn minh của ta đi vào ngõ cụt hay không đi vào ngõ cụt là trách nhiệm của ai? Của ai? Của tất cả mọi người chúng ta, nhớ như vậy. Còn những người có thế lực thì họ không để ý tới đạo đức, vì sao? Vì họ phải chạy đua công nghệ cho kịp với các nước. Vì nếu thua là đất nước nó mất nước liền.
[1:03:39]Nếu bây giờ mà súng ta bắn không mạnh, cái bộ vi tính ta dở, trí tuệ nhân tạo ta thua, thì nước khác chiếm nước mình liền. Nên những người họ có thế lực, họ buộc là sao, phải đăm đăm đi mà tìm cái công nghệ cho cao mà chống đỡ bảo vệ đất nước. Thì cái phần còn lại, cái tham số còn lại là đạo đức để đi kèm với công nghệ đó chính là trách nhiệm của ai? Của tất cả chúng ta, chứ chúng ta không ép nhà nước được vì nhà nước phải lo cái chuyện công nghệ để bảo vệ đất nước, còn cái chuyện mà xây dựng một hệ thống đạo đức đi kèm bên cái cạnh cái công nghệ là trách nhiệm của từng người chúng ta. Mà cái chỉ số đạo đức đó ta được tính theo cái thang
[1:04:25]là cái tinh thần trách nhiệm của ta phủ sóng được cộng đồng cỡ nào. Mà cái phủ sóng cộng đồng cơ bản đầu tiên là gia đình mình, nhớ như vậy nha, gia đình mình. Nhưng mà gia đình mình mới là 1.0 thôi. Cả đất nước này mới là 5.0, nhân loại mới là 6.0. Thì khoa học tiến tới 6.0 là hết, là tới trí tuệ nhân tạo rồi, là hết, bắt đầu quay lại thống trị con người rồi. Nhưng trong đạo Phật còn có cái 7.0, ở trong đạo Phật trong đạo đức á, đạo đức của đạo Phật còn một cái đạo cái mức là 7.0. Bởi vì Đức Phật khi sinh ra, Ngài bước trên bảy hoa sen mà. Tức là cái đạo đức hơn cái khoa học một bước, thắng được khoa học để giữ cho cái văn minh loài người không đi vào ngõ cụt.
[1:05:16]Đố ai biết cái 7.0 là gì? - Dạ theo con là sự giác ngộ ạ. - Sự giác ngộ. - Dạ thưa thầy, 7 đạo đức 7.0 là vô ngã ạ. - Con cũng giống như bạn này nói giác ngộ con. Giống như bạn này nói. Tụi con nói không sai, nhưng chưa chuẩn về câu trả lời. - Xin trả lời đó là sự giải thoát ạ. - Cái chữ đây giác ngộ nè, bạn kia nói vô ngã nè, con nói giải thoát, đồng nghĩa. Không sai, nhưng không phải không chuẩn theo cái ý câu trả lời đó. - Dạ con thưa sư phụ, theo con nghĩ đó là thiền định ạ. - Cái thiền định, cái câu trả lời con nó còn thấp hơn cái chữ giác ngộ, vô ngã và và giải thoát nữa. Không sai, nó thấp hơn thôi chứ nó không sai,
[1:06:04]nhưng không phải cái câu trả lời chuẩn. - Kính thưa sư phụ là theo con là yêu tất cả chúng sinh nhân loại ạ. - Thôi thôi để thầy trả lời luôn cho rồi, tụi con cứ nói gần gần tới mà không phải. Nãy nhớ như vầy, cái thang đạo đức mà hôm nay ta lập ra là tinh thần trách nhiệm trong phạm vi nào? Phạm vi số một là gia đình mình, phạm vi số sáu là toàn thế giới, phạm vi số bảy là tinh thần trách nhiệm với tất cả chúng sinh trên cõi vũ trụ này.
[1:06:40]Và để có được điều đó, để có cái tinh thần trách nhiệm đến vô tận như vậy thì phải như bạn này nói là giác ngộ, bạn kia nói là vô ngã, bạn này nói là giải thoát, rồi con nói là thiền định, đồng nghĩa. Nhưng mà ta đang lập trên cái tinh thần trách nhiệm, phạm vi của tinh thần trách nhiệm phủ sóng đến mức độ nào ta đo theo cái thang đó, nha. Toàn cả yêu được đất nước mình, có tinh thần trách nhiệm với đất nước mình là 5.0. Có tinh thần trách nhiệm với cả cái thế giới này là 6.0. Có tinh thần trách nhiệm với tất cả chúng sinh trong vũ trụ này là 7.0 và đó là đạo đức của đạo Phật. Và đó là bảy bước chân hoa sen mà Đức Phật bước lên lúc Ngài vừa
[1:07:28]đản sinh, thì ta mới là sao, ta cao hơn công nghệ kỹ thuật một bước, ta mới kềm giữ cái khoa học công nghệ này lại, không cho nó gì, rơi vào ngõ cụt mà quay lại tiêu diệt con người. Là như vậy. Và như vậy, cái trách nhiệm này là của tất cả chúng ta. Làm sao ta có được tinh thần trách nhiệm thì nó nhiều thứ lắm ha, hôm nay ta không bàn. Hôm nay ta không bàn vì sao một người mà có tinh thần trách nhiệm với gia đình, vì sao một người mà có tinh thần trách nhiệm với đất nước, vân vân, ta không bàn. Vì để phấn đấu cái cho được cái nội tâm có trách nhiệm đó, vấn đề lớn nhiều thứ nữa, phải tu dưỡng nhiều lắm,
[1:08:09]còn phải đi chùa Tương Mai nghe nhiều lắm, ha, nó mới bắt đầu có cái tinh thần trách nhiệm lớn lại dần, nhưng mà cái trách nhiệm cái quan trọng của ta ngày hôm nay, khi mà cái nền văn minh khoa học đã tới bước này, ta gặp cái ngã rẽ rồi, thì mỗi người mình là đều có một trách nhiệm kéo cái nền văn minh đó đừng cho đi vào ngõ ngõ cụt.
[1:08:38]Bằng cách gì? Nâng cái tinh thần trách nhiệm mình lên cao dần, cao dần. Thấy bây giờ hiện nay ta xem lại cái mức độ phủ sóng của tinh thần trách nhiệm mình đang ở mức độ nào, để đánh giá nó là mấy chấm. Mà chỉ khi nào hầu hết mọi người trên hành tinh này đều đạt được cái mức độ là 7.0, chưa đạt được, dù là ta chưa chứng ngộ được nhưng ta đã ý thức về điều đó, nghĩa là ta đang cứu cái thế giới này, nhớ như vậy. Vì nếu không có những con người mà có cái đạo đức 7.0, tình yêu thương bao la đối với chúng sinh, cái trách nhiệm đối với tất cả chúng sinh, thì thế giới này sẽ bị hủy diệt. Nhưng mà để nâng cái trách nhiệm,
[1:09:31]nâng cái tinh thần trách nhiệm lên một mức dần lên một mức dần, dễ không? Không. Như có người nói: "Chỉ gia đình mình là tất cả, chỉ gia đình mình thôi, còn ngoài gia đình không cần biết", là người đó cố chấp ở cái mức độ 1.0. Những con người đó cũng là những người mà góp phần hủy diệt thế giới này. Còn chúng ta cứ phải nâng dần mình lên, mở rộng lên, mở rộng cái phạm vi phủ sóng của cái tinh thần trách nhiệm của mình để cứu cái thế giới mai sau này. Nên khi ta nêu ra những nấc thang từ bước số một là chỉ biết gia đình mình, mà thậm chí có những người cũng không biết hết gia đình mình, bởi vì sao?
[1:10:07]Bởi vì trong họ chỉ có một người thôi, tinh thần trách nhiệm họ chỉ dồn cho một người thôi. Mà có một bài hát đó: "Trong đôi mắt em", à "Trong đôi mắt anh em là tất cả", thì người đó họ không có đủ phủ hết một cái gia đình, họ chỉ có một người thôi. Được một con người nữa. Còn việc mà ta nâng lên dần dần dần dần, đó là bằng cách nào? Thì mỗi một con người mình phải đem hết trí thông minh của mình ra mà tư duy từ ngày hôm nay để cứu thế giới cho kịp nha. Vì nếu ta không tư duy ra được, ta không nâng cái tinh thần trách nhiệm mình lên cao được nữa thì ta là những người mà hủy diệt thế giới đó. Chúng ta vừa nói đến bảy cái mức độ đạo đức, từ 1.0 tới 7.0.
[1:10:56]Ở cái mức độ 7.0, ta nguyện lòng yêu thương hết mọi loài, mà ta nói một cái câu là có tinh thần trách nhiệm với chúng sinh. Ta dùng cái câu, cái từ của hiện đại: có tinh thần trách nhiệm với tất cả chúng sinh. Nhưng mà từ cái câu nói đó, nếu ta phân tích ra thì nó thành một những điều khác dễ thương hơn, nhẹ nhàng hơn là yêu thương được tất cả chúng sinh. Mà muốn yêu thương được tất cả chúng sinh thì ta phải vô ngã, phải không ạ? Ta phải đi đạt được mức độ vô ngã thì ta mới yêu thương được muôn loài. Mà muốn đạt được vô ngã thì ta phải thiền định. Như bé Quỳnh vừa nói, ta phải có thiền định. Ta có thiền định, ta mới đạt được vô ngã.
[1:11:46]Mà có vô ngã, ta mới được giác ngộ như bé này nói, ta mới được giải thoát như bé này nói. Nhưng vì mỗi người nói hơi trệch chút xíu, cho nên tụi con đã thoát được cái nguy cơ là bị bắt lên cạo tóc. Rất là may mắn. Bị trệch chút xíu thôi, chứ nói đúng nữa là tụi con hôm nay đã xong rồi đó, hôm nay là hết về nhà luôn rồi đó, bắt ở chùa tu luôn rồi đó. Nhưng may mắn. Thì ta thấy, từ cái thang mà ta lập ra 7.0 là có trách nhiệm với pháp giới chúng sinh, trở thành cái tình yêu thương bao la, và nó yêu cầu cái sự... yêu cầu cái mức độ giác ngộ là phải vô ngã. Và muốn đạt được cái đó, phải kỳ công thiền định.
[1:12:28]Và khi nói tới thiền định, ta đi vào cái lĩnh vực tâm linh nha. Và cái lĩnh vực tâm linh này là lĩnh vực trí tuệ nhân tạo không bao giờ có được.
[1:12:42]Và chỉ ở mức độ tâm linh này, con người mới hơn được người máy. Còn nếu ta không có tâm linh, ta sẽ thua người máy, vì người máy nó mạnh quá, nó thông minh quá. Nó thông minh quá. Nó sáng tạo mạnh hơn ta, nó tìm giải pháp nhanh hơn ta, tính toán lẹ hơn ta. Mình chưa kịp nghĩ ra được cái gì thì nó đã rút súng nó bắn mình chết rồi. Mình chưa tìm cách nào để chống lại nó thì nó đã quét scan nó tìm mình nó thấy mình núp sau góc nhà đó là nó tới nó bắn mình chết rồi, nó nhanh hơn mình. Nhưng chỉ khi mình có tâm linh thì nó không có, lúc đó con người mới hơn được người máy. Cho nên để cứu cái thế giới tương lai, chúng ta phải đi vào cái lĩnh
[1:13:23]vực tâm linh cao siêu bằng cái con đường thiền định, nhớ như vậy.
[1:13:33]Ví dụ ta thấy một cái robot robot hình một con người, ha. Ngày hôm nay như Ả Rập nó chơi chơi chơi trội, nó cấp quyền công dân cho một cái người máy Sophia, ta đọc tin phải không? Và cái bà người máy đó hỏi bất cứ thứ gì bả cũng trả lời và trả lời cực kỳ thông minh. Họ sợ quá phải cấp quyền công dân cho bả. Và bắt đầu ráp cho bả cái tay, hôm trước chưa ráp, ráp cái chân, thảm họa tới rồi đó. Bả mà có tay có chân thì bả làm gì? Đố ai biết chuyện gì đầu tiên? Con nói chữ cướp quyền kiểm soát, con đi nhảy tắt nhiều bước quá. Rồi, cảm ơn con. Nếu cho bả có tay có chân, mà nếu bả đủ thông minh sẽ bả làm một việc này:
[1:14:12]bả chế tạo thêm người máy. Để cho có lực lượng, rồi mới tới cái chỗ con nói là kiểm soát quyền thống trị con người. Cho nên khi mà người ta cho một cái người máy trí thông minh nhân tạo cao siêu, lắp cho họ đủ tay chân nữa là con người đã tới lúc chấm dứt rồi đó. Vai trò con người đã tới lúc chấm dứt. Vì robot sẽ tự chế ra những robot khác. Chúng ta nhớ ta thấy có một bức hình cô gái đẹp, ta nghe kể chuyện ngày xưa phải không ạ? Cái anh chàng thư sinh ảnh nhìn bức họa đẹp ảnh cứ tương tư, lãng mạn mà. Rồi đi học, đi học về thấy cơm nước dọn ra đầy đủ hết. Cái không biết ở đâu mà nhìn thì không ai.
[1:14:52]Rồi ảnh đi xa, hôm đó cái ảnh lén về thì mới phát hiện ra gì? Cô gái bước ra từ... từ bức tranh. Ừ, nấu cơm rồi nọ, ảnh vào ảnh ôm giữ lại không cho cô chạy vào bức tranh nữa, rồi hai người thành vợ chồng. Đó, nhưng mà cô kia cũng cuối cùng nói cổ là người tiên, không ở lại được nên phải ra đi. Nó có câu chuyện thần thoại về, ta có nghe không ạ? Câu đó, câu chuyện nó không có sai đâu, đừng nghĩ là câu chuyện ai bịa nha, câu chuyện nó có thật. Vì lý do gì? Nghĩa là có những cái vong linh ở trong cõi vô hình, họ khát khao một cuộc sống vật chất. Khi khát khao cuộc sống vật chất đó, nhiều khi họ nhìn thấy bức tranh đẹp, bức tượng đẹp họ hay nhập vào.
[1:15:35]Đó là chuyện có thật. Cho nên nhiều khi ở nơi mà ta thờ thần, ta làm cái tượng xong hay làm cái thể lễ là hô thần nhập tượng á, cho cái ông thần đó ổng nhập vô cái tượng đó, từ đó cái tượng nó có sự sống, có sự linh thiêng. Ta đến ta khấn vái, ông thần đó ổng lắng nghe đấy. Có khi ổng cũng giúp ta được vài điều gì đó chứ không phải không. Trong nhà ta nhiều khi có một cái bức phù điêu hay bức tượng của một người đẹp, có khi vong nó đã nhập vào đó rồi. Có. Hoặc là có những búp bê, trong nhà đó có cái vong, mà mua một búp bê về cái đứa bé nó cứ chơi ôm búp bê nó chơi, và vong nó nhập luôn vô búp bê đó để nó giỡn với...
[1:16:13]giỡn với đứa bé đó. Và khi nó nhập vô rồi thì do búp bê nó cứng, cho nên cái vong đó nó không cử động được nhiều, nó cử động được rất là ít. Nó cử động nó chỉ nhúc nhích chút xíu thôi, đôi khi mắt nó liếc chút xíu. Nhưng mà những camera quan sát thấy được. Tại vì ông bố ổng để cho đứa con chơi đó ổng có cái camera, ổng đi xuống làm việc ổng vẫn... ổng phải nhìn qua màn hình để coi con mình nó chơi thế nào. Thì ổng không để ý, nhưng khi có lúc rảnh ngồi xem lại thì con búp bê để góc nhà mắt nó liếc, nó nhìn qua nhìn lại. Trên thế giới người ta thu được vì vong nó đã nhập vào cái búp bê đó rồi. Như vậy. Và vì sao?
[1:16:48]Vì cái vong nó rất thèm khát cái cuộc sống vật chất. Thì cái câu hỏi là: "Sau này khi mà những robot hình người đó vong có nhập hay không?" Câu trả lời là: "Yes, có." Nhưng mà vong nhập rồi làm gì? Nhập rồi không làm gì được. Vì sao? Vì cái suy nghĩ của cái vong không mạnh bằng cái bộ... bộ óc điện tử. Bộ óc điện tử nó mạnh quá, nó xử lý hết, vong nhập vô rồi cũng như không, nó nhảy ra lại. Cho nên vong nhập cũng như không. Nên mãi mãi, robot không bao giờ có đời sống tâm linh. Rất thông minh nhưng không bao giờ nó có đời sống tâm linh. Không bao giờ có cái vong nó nhập vô, nó kết hợp với cái hoạt động của điện tử để nó biến thành một
[1:17:34]cái vừa người máy mà vừa có đời sống tâm linh, thì con người chịu không nổi. Nhưng may mắn không bao giờ có chuyện đó. Vì cái vong có nhập vô rồi cũng không tương thích được với cái hoạt động của bộ máy điện tử. Bộ máy điện tử hoạt động mạnh quá, vong không theo kịp. Vong nó vật vờ, vất vưởng cho vui thôi. Theo không được, ít bữa nó nhảy ra. Cho nên không có chuyện con người máy kết hợp được với cái tâm linh. Đó là cái may mắn cho chúng ta. Và chúng ta còn có được một khoảng hở đó để chúng ta cố gắng mà tu hành, ta nâng cái trình độ con người lên trở thành tâm linh giác ngộ, thì ta mới khống chế được cái sự tiến bộ của
[1:18:11]khoa học công nghệ, không cho nó trở thành những cái công cụ mà hủy diệt loài người. Lúc đó ta mới làm chủ được nó, điều khiển được nó, không cho nó trở thành kẻ phá hoại, và lúc đó nó chỉ phục vụ thôi. Robot cứ tiến bộ, trí tuệ nhân tạo cứ tiến bộ nhưng con người luôn luôn ở một đẳng cấp cao hơn. Và dùng cái trí tuệ nhân tạo đó, dùng cái công nghệ đó để xây dựng một hành tinh này hạnh phúc, an vui, tốt đẹp. Nó xứng đáng với cái đạo đức của con người trong thời đại đó. Nó xứng đáng với cái đạo đức của con người trong thời đại đó là gì? Là ai cũng có cái tinh thần trách nhiệm ở mức độ 7.0, yêu thương được tất cả chúng sinh trong vũ trụ này.
[1:18:56]Và với sự tiến bộ đó, cho đến ngày ta cũng có đĩa bay, ta cũng đi du hành trong vũ trụ, ta cũng đến nơi này nơi kia, và tại nơi nào chúng sinh còn mê muội, còn kém đạo đức, ta sẽ đến với họ để gì? Để rao truyền cái đạo đức cho họ. Rao truyền đạo đức gì? Trước hết là luật nhân quả như cái anh bạn kia nãy vừa nói, nha. Đó là cái ước mơ, là lý tưởng của chúng ta. Hôm nay cuối năm ta vừa nói một bài đạo lý rất quan trọng. Mọi người hãy gánh cái trách nhiệm này, nha, nâng cái đạo đức của mình lên ở mức độ 7. 7.0 để đối phó với cái sự tiến bộ của khoa học công nghệ cực kỳ khó kiểm soát mai sau.