Lời giảng: Đại Diện Cho Trí Tuệ Nhân Loại

[0:08]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:21]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:35]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:46]Mời đại chúng ngồi xuống. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay là mùng 3 Tết ha. Thì còn Tết, hì hì, nên thì cũng phải ráng cày. Tối nay, chúng ta nói chuyện về đề tài là đại diện cho trí tuệ của nhân loại. Cái tựa đúng ra nó dài hơn. Tựa nó phải thế này: Đại diện cho trí tuệ của nhân loại qua từng thời đại. Mà cái tựa nó dài quá, thôi thì mình bớt lại, bớt cái chữ là qua từng thời đại lại còn lại đại diện cho trí tuệ của nhân loại. Mà nếu mình thấy dài quá cái mình bớt đi là đại diện cho trí tuệ, bỏ chữ nhân loại. Còn mình thấy dài quá mình bớt để chữ đại diện không cũng được. Nhớ có cái chuyện vui:

[1:29]Có ông đó ổng đem đồ từ miền à miền nông a thôn, ổng mới ra ngoài tỉnh ổng bán. Ổng bán xong ổng mới nhắn tin cho vợ ổng. Ổng đắt a, ổng đem hàng ra ổng bán xong cái ổng ổng nhắn nhắn a đánh dây thép á. Kêu là gửi điện tín về cho vợ ổng để báo cái tin mừng. Nói là: "Anh đã bán được hàng rất là lời và sẽ về sớm." Nhưng mà mỗi chữ vậy ổng tính tiền á, tính tiền mắc. Cái ổng ngồi ổng nghĩ ổng bỏ chữ "anh" đi, tại vì ừ phải là cô vợ phải dư biết là mình bán chứ, chồng mình bán chứ ai bán, bỏ chữ "anh". Là ờ nói là mình bán á được hàng, thì đương nhiên bán xong mới về, ở lại làm gì? Bỏ cái chữ là "phải về sớm" đi, là chỉ "bán đã được hàng",

[2:10]à mà "lời nhiều" thôi, bỏ chữ "về sớm" để cho nó đỡ tốn tiền. Mới bán hàng thì phải lời chứ không nói lỗ, bỏ chữ "lời nhiều". Thì còn chữ "bán được hàng", thì "bán được hàng" thì không có chữ "bán được hàng" nó vô nghĩa. Thôi, xé luôn tờ giấy khỏi nhắn tin gì nữa hết trơn á, tiết kiệm. Ở đây mình cũng vậy, cái tựa là đại diện cho trí tuệ của nhân loại qua từng thời đại. Thì lịch sử của nhân loại, chúng ta đi qua nhiều cái thời đại khác nhau. Làm theo ước đoán, thì nói là ước đoán thôi chứ không chính xác đâu nha. Tại vì theo như là khoa học đánh giá, các nhà khảo cổ học đánh giá, thì loài người chúng ta

[2:44]bắt đầu từ cái thời tiền sử, thượng cổ chưa có văn minh lắm, cho đến biết sử dụng đồ đá, đồ đồng, rồi rồi tới đồ sắt. Lần lần văn minh tiến dần tiến dần tới ngày hôm nay, tức là chỉ có một giai đoạn để tiến từ thời sơ khai nhất cho tới cái nền văn minh hiện nay, chứ không có cái cái cái gián đoạn. Nhưng mà cũng có một vài người nghiên cứu thì cho rằng là không phải lịch sử nhân loại tiến một cách bình thường như vậy, mà trái đất đã qua nhiều lần văn minh rồi lại bị tiêu diệt mất, trở lại như là thời cổ xưa rồi lại văn minh trở lại rồi lại bị tiêu diệt mất như thời cổ xưa. Cho nên cũng có những cái thuyết như vậy.

[3:25]Tuy nhiên những cái thuyết đó chưa có cái chứng cứ mạnh bằng cái lý thuyết là loài người tiến một mạch từ cái thời thượng cổ như vậy, đi cả mấy trăm ngàn năm, mấy triệu năm vậy á, là tới dần dần tới ngày hôm nay, đó là như vậy. Và mỗi cái cái thời đại như vậy, con người đã có những cái tiến bộ dần dần về nhận thức, về khoa học, về triết học, về tôn giáo để đi đ- đi dần đến như ngày hôm nay. Làm mình biết ngày hôm nay thì mình cho rằng hôm nay là một thời đại mà con người văn minh rực rỡ, vì con người có thể phóng phi thuyền vào vũ trụ, có thể lập những cái máy điện toán mạnh mà đánh cờ thắng luôn con người,

[4:07]đánh thắng luôn một cái kiện tướng kỳ thủ giỏi nhất thế giới là Kasparov. Hoặc là chế được những chiếc tàu ngầm đi sâu thẳm dưới đại dương, vân vân. Có thể khai thác lấy trong lòng đất lên những cái tài nguyên nhiên liệu để mà thắp sáng mà sử dụng. Là ngày hôm nay mà so với những cái thời thượng cổ mà người ta chỉ biết làm cưỡi ngựa, bắn tên, cầm đá chọi nhau, vân vân. Hoặc là đi lượm trái thì quả thật cái sự tiến bộ ngày hôm nay phải nói là quá rực rỡ. Tuy nhiên, chúng ta phải nhớ lại như hôm qua mình đã nói vậy: Những điều ta biết chỉ là một giọt nước, còn những điều ta chưa biết là cả một đại dương.

[4:47]Vì vậy, những người nào mà có cái đầu óc tỉnh táo, những người nào mà có cái đầu óc thông minh thì luôn luôn cho rằng những cái văn minh mà chúng ta gọi là rực rỡ bây giờ đó chưa phải là cuối cùng. Hay là con người còn có thể tiến đến những nền văn minh cao siêu tột bực hơn không thể tưởng tượng nổi nữa hoặc là dùng cái nền văn minh hiện nay để tiêu diệt lẫn nhau chết hết luôn, là vậy. Và nếu con người biết kiềm chế, không tiêu diệt lẫn nhau thì người ta có thể tiến đến những cái nền văn minh rực rỡ còn hơn nữa, hơn như thế này nữa, chứ không phải là là là đơn giản. Giống như trong cái bộ phim truyện làm Chiến tranh giữa các vì sao vậy.

[5:30]Ờ, các nhà dựng phim đã hình dung, tưởng tượng một cái loại văn minh, một cái loại tiến bộ của kỹ thuật là thầy nói ví dụ thế này: Là người ta biết được trọng lực là cái gì và thắng được thắng được trọng lực là như thế nào. Như trong cái hội nghị, hội nghị mà hội nghị liên hành tinh, liên thiên hà, tức là nhiều cái hành tinh khắp nơi trong vũ trụ tập trung về để mà bàn bạc hội nghị với nhau, thì cái người nó ngồi đầy hết cả một cái nghĩa là trong cái hội trường đó nó lớn như là cả một cái sân vận động mà trong sân vận động nó có mái che, không biết mái che cấu kết cách nào, không cột không gì hết, nhưng có mái che hết.

[6:07]Và cái cái cái bục để người ta đứng lên đó, cái người mà thuyết trình viên đứng lên trên cái bục đó để giảng á thì cái bục đó nó không phải là xây cố định mà nó bay. Nó bay lơ lửng, bay lơ lửng trên đầu mọi người. Khi nó bay qua góc này để nó nói, khi bay qua góc kia nói mà nó thắng trọng lực và không hề có phun khói, không có có quạt gió nha. Không biết bằng cách nào đó mà nó cứ bay lơ lửng lơ lửng theo ý của người điều khiển để đi qua nơi này nơi qua nơi kia. Là cái bục giảng không còn ngồi cố định chỗ mà nhìn xuống nữa, không có cái chủ tọa đoàn ngồi xuống khán giả nữa, mà cái cái cái bục đó là nó làm cái một cái phi thuyền nhỏ,

[6:39]nó bay lơ lửng lơ lửng nhẹ nhàng, không có phun khói, không có tiếng nổ, không tiếng ồn, không có gì hết. Người ta hình dung ra, nghĩa là nền văn minh còn dễ sợ hơn. Hoặc là trong bộ phim mà Yếu tố thứ năm, The Fifth Element, thì trong đó người ta hình dung ra được một cái thời đại vào thời đại mà thành phố người ta xây nhà nhiều tầng. Nghe từ đất mà lên cao tuốt tuốt tuốt tuốt trên cao mà đường phố cũng nhiều tầng. Nhiều tầng không phải là mình làm nhiều đường nhựa từng lớp bê tông, không phải. Nghĩa là mỗi chiếc taxi đi có quy định cái độ cao của nó. Thì chiếc taxi này á thì đi ở một cái cách mặt đất 10

[7:15]thước, đi không rớt, không có đường sá hết trơn. Cái loại taxi khác thì đi cái có loại đường cao hơn là cách mặt đất 20 thước, thì cứ bay vèo vèo vèo vèo. Là tới nhà ai thì cứ ghé sát vô cửa, cửa mở rồi bước vào, đừng bước trật chân, bước trật chân rớt cái bịch dưới. Như vậy đó, nghĩa là cái đường phố nó nhiều tầng, nhiều tầng mà không phải làm đường mà do xe nó cứ bay lơ lửng lơ lửng, taxi như vậy. Người ta đã hình dung là sau này khoa học còn tiến bộ nữa chứ không phải ngang đây là cuối cùng. Nhưng mà mình không hiểu được là khoa học tiến như vậy nhưng mà cái nhận thức và cái đạo đức của con người tiến tới đâu mình không có biết.

[7:51]Đó, để chúng ta biết rằng là loài người đã đi qua nhiều cái giai đoạn, nhiều thời đại. Và mỗi thời kỳ như vậy thì trên trái đất này cũng có nhiều cái vùng dân cư sinh sống khác nhau chứ không phải là tiến bộ đồng đều. Ví dụ như trong cái thời đại mà người Ai Cập, họ có thể đã xây dựng được những cái kim tự tháp chính xác tuyệt vời như vậy, cái trình kiến thức của họ lên cao tuyệt vời như vậy, thì trong lúc đó thì có thể ở Việt Nam mình người ta vẫn có thể còn chỉ là ôm những cái bó nhà tranh, dựng lên những cái chòi lá đơn sơ để sống theo cái nông nghiệp đơn giản, chứ không thể cất được một cái nhà bằng gạch, có thể như vậy.

[8:33]Có thể như vậy, mình đoán thôi mình không nói. Nghĩa là trong cùng một thời đại của trái đất thì mỗi vùng dân cư có cái nền văn minh khác nhau. Đó là như vậy. Thì theo khảo cổ học thì người ta có thể thấy như thế này, là Cái nền mà văn minh cổ xưa nhất còn để lại vết tích mà xưa hơn hết á, tiến bộ trước nhất là Ai Cập. Ừ vì bởi vì người ta còn tìm thấy được những cái kim tự tháp đồ sộ. Ờ người ta còn nhớ cái cảnh mà lúc đó đạo quân của Napoléon là tiến về phía Trung Đông vào Phi Châu. Khi mà bước vào Cairo Ai Cập, đi vào cái sa mạc mênh mông, coi là từ Napoléon cho tới lính đứng chết ngất, nghĩa là ngạc nhiên.

[9:14]Nhìn những cái kim tự tháp đứng sừng sững sừng sững giữa sa mạc như vậy, không thể nào hiểu nổi. Là nơi tại sao nơi cái đất nước mà người ta kém văn minh như vậy mà có cái công trình kiến trúc khủng khiếp như vậy. Rồi cả thế giới bắt đầu mới đổ xô về nghiên cứu. Thì những cái cửa hầm bí hiểm, mà càng nghiên cứu thì người ta càng ngạc nhiên vì cái sự tính toán chi ly nó phù hợp với khoa học, với thiên văn, với vật lý. Mà sau này khi mà càng nghiên cứu người ta mới phát hiện ra là không phải là chỉ có cái khoa học, toán học không, mà còn có cả yếu tố tâm linh nữa, còn có những lời nguyền của Pharaon nữa.

[9:47]Có những ma quỷ, những xác ướp, những thần linh cai trị, giữ gìn trong đó, chứ không chỉ là khoa học, trên toán học. Cho nên người ta biết rằng cái nền văn minh của Ai Cập ngày xưa là vừa là toán học, kỹ thuật mà vừa là tâm linh. Hơ vì vậy à sau này Hollywood họ có dựng cái bộ phim là Xác Ướp Ai Cập mà chùa mình thầy có cho xem á. Nghĩa là cái người đi khảo cổ lại thì ngoài cái chi ly tính toán cái kiến trúc độc đáo của họ, còn có yếu tố bùa chú tâm linh, xác ướp có thể sống lại. Và có thể lấy bộ phận của người sống để làm trở thành con người có quyền năng lại, quậy phá lung tung hết trơn bởi vì cái ác tâm người ta vẫn còn.

[10:26]À đó là bộ phim vậy. Rồi trong cái bộ phim mà xác ướp trở lại đó, The Mummy Returns đó, tập hai thì có cái cảnh mà luân hồi nữa. Là cái người đó cái cô mà đi với chồng mình để khảo cổ thì nhớ lại kiếp xưa mình cũng là một cái người đã sống ở Ai Cập như vậy và từng gặp những đối thủ đó, bây giờ trở lại cũng là cái đối thủ địch thủ của nhau. Nên trong cái bộ phim đó là cho chúng ta thấy rằng là thường á phim ảnh họ hay tiên tri trước thời đại. Họ báo hiệu là trong quá khứ nền văn minh Ai Cập đã có nền văn minh toán học với tâm linh. Thì và tương lai thế giới cũng sẽ như vậy. Lát nữa chúng ta trở lại điều này.

[11:05]Cái nền văn minh kế tiếp mà được để ý tới, ca ngợi đó là nền văn minh của Trung Hoa. Với những cái triết học về Nho giáo như là Khổng Tử, Lão Tử đã lý luận. Thì những cái lời dạy của Khổng Tử và Lão Tử đến bây giờ không hề mất giá trị, không hề mất giá trị chút nào hết. Những cái cư xử giữa người và người, những cái thái độ sống nó vững vàng, tự tại, bình an. Những cái tiêu chuẩn về đạo đức giữa người và người, những cái mà giữ lấy phẩm cách của mình trước cái cám dỗ và biến động cuộc đời đến bây giờ vẫn còn nguyên giá trị. Chỉ có một điều người ta nghe là hơi hoang mang, tại vì thời đó thời quân chủ thì ổng đề cao cái yếu tố trung thành.

[11:46]Người dân, người quan phải trung thành với vua. Mà chúng ta xét điều đó cần thiết. Cần thiết là vì sao? Vì nếu trong một đất nước mà người làm quan và người dân không trung thành với vua thì đất nước đó làm sao? Loạn. Đất nước nó loạn. Nhưng nhưng mà để cảnh giác lại thì ông cũng buộc là vua phải thương dân, phải lo cho dân. Đó là một đất nước lý tưởng. Vua lo cho dân và dân trung thành với vua. Đất nước vậy là đẹp. Cho nên điều đó không phê bình. Nhưng mà ở trong cái thời đại này người ta gọi là dân chủ. Người ta đi làm cực đoan là người dân có quyền chửi người lãnh tụ được, có quyền chống đối lãnh tụ được.

[12:24]Cho nên đất nước nhiều khi bây giờ nó rối loạn hơn là vậy. Nó không có ổn định, nó không có êm đẹp lắm. Mặc dù là đời sống người dân có vẻ dễ chịu vì cái người lãnh tụ không được quyền độc đoán nữa. Người ta phải lắng nghe ý kiến người dân. Và ta xem dân chủ là một sự tiến bộ của lịch sử loài người. Nhưng mà chúng ta hay thấy hay nhất nó vẫn là một sự trung dung. Là đúng là phải dân chủ. Nhưng người dân vẫn phải có một cái sự trung thành, à một cái sự nhu thuận nào đó đối với chính quyền, chứ không nên chống đối. Và dĩ nhiên là cái người lãnh tụ, cái người chính quyền cũng phải biết thương dân, biết lo cho dân.

[13:03]À chúng ta đòi hỏi như vậy, dù rằng chế độ bây giờ là chế độ dân chủ nó khác với quân chủ phong kiến ngày xưa. Nhưng mà cái việc mà người lãnh tụ lo cho dân và người dân trung thành với lãnh tụ vẫn là một cái cái đạo lý đẹp, không thể phủ nhận được. Đó. Ngoài ra, Trung Hoa còn có những cái văn minh khác như về y học. Cái cái khoa học về y của Trung Hoa tiến bộ rất là sớm. Đến ngày nay vẫn làm người Tây phương ngạc nhiên mặc dù không lý giải được. Thường họ dùng trực quan. Trực quan như thế nào? Ví dụ như là họ cho rằng cái cái điểm đó châm vào sẽ trị được cái bệnh gan, điểm đó châm vào trị được não, vân vân.

[13:48]Nhưng mà khi mà Tây y họ mổ ra thì không thấy gì liên quan hết. Thấy lụi kim vô thì không thấy ảnh hưởng, không có thấy là là làm cho hết bệnh được. Nhưng mà một yếu tố vô hình nào khác đã chữa được cái bệnh đó. Cho nên đây cũng là một cái lý luận rất là lạ, Tây phương không chứng minh được nhưng hiệu quả, rất hiệu quả. Hoặc lý luận về âm dương ngũ hành trong cái y học của Đông phương vẫn tiếp tục hiệu quả dù là khoa học vẫn chưa chứng minh được. Cho nên ngày nay người ta có khuynh hướng là kết hợp giữa cái hai cái nền y học của Tây phương và Đông phương lại. Thậm chí là những cái nhà dược sĩ,

[14:28]dược học của bên Tây phương vậy, người ta cứ đi mày mò, đi tìm những cái phương thuốc về cỏ cây của Đông phương để họ chế thành cái thuốc chữa bệnh theo cái cái cách thức chế biến của Tây phương là chưng cất, trích ly rồi vân vân như vậy cho nó tinh xảo hơn là mình bỏ nguyên một đống lá vào trong cái nồi mình nấu cô lại rồi uống coi nó đơn giản quá. Người ta tìm cách người ta lại chế thành những viên con nhộng vân vân. Nhưng mà trong đó ra trỏng gì? Thì cũng là gì? Là cái vị thuốc bắc như là lô hội, hoặc là như là gừng hoặc là tỏi, rồi những loại lá này lá kia. Hiện nay là vẫn như vậy, người ta có khuynh hướng kết hợp.

[15:06]Và cái hệ thống về kinh mạch huyệt đạo của của Trung Hoa vẫn tiếp tục được ca ngợi. Hoặc là cái võ học của Trung Hoa ngày xưa vậy, của Trung Hoa, Việt Nam hệ thống chung á, cũng rất là đặc biệt. Vì cái mà kỷ lục của Olympic ngày nay á, người ta nhảy chưa được hai thước rưỡi, nhảy cao, chạy cho đã lấy đà bay qua cái xà không tới hai thước rưỡi là được huy chương vàng. Nhưng mà cái người Trung Hoa hoặc là người Việt Nam hồi xưa họ không cần chạy lấy đà, họ nhảy một cái qua khỏi năm thước á, bình thường. Hoặc họ có thể làm cho người nhẹ đi mà lướt trên mặt nước. Như hiện nay vừa rồi là truyền hình của Hà Nội trực tiếp truyền

[15:43]hình là người Việt Nam đã thành tựu chạy bay bay trên mặt nước bay qua bờ sông luôn, băng qua một con sông. Thì là những cái bí thuật về võ thuật thì khoa học không giải thích được. Nhưng mà đó cũng là một cái nền văn minh của Trung Hoa. Hoặc là cái văn minh về văn chương của Trung Hoa thì tuyệt vời. Trung Hoa thì mình nói chung Việt Nam, Nhật Bản, Triều Tiên một cái hệ thống giống nhau. Những cái bài thơ là ngũ ngôn tứ tuyệt, những cái bài Đường thi hoặc là những câu lục bát của Việt Nam là cái giá trị bất diệt đời đời không thể phủ nhận được. Mình hiểu rằng cái tư duy của người xưa, người Á Đông phải nói là rất là sâu sắc, rất là độc đáo.

[16:19]Những cái bài thơ mà đến bây giờ khi người ta ngâm nga lại nó vẫn còn xúc động, vẫn không thay thế được chữ nào. Hoặc là về kiến trúc, thì kiến trúc của Trung Hoa vậy, những cái mái cong, những cái cách bố trí về không gian, về ánh sáng, những cái cấu tạo đặc biệt. Mà có một cái điều đặc biệt nữa là cái kinh thành ở Bắc Kinh này được xây dựng bởi người Việt Nam. Thì lúc mà mình bị nhà Minh chiếm á, thì nhà Minh mới đi tìm lấy, bắt lấy thợ giỏi ở Việt Nam mình đem sang Trung Hoa. Nên ngày xưa người Việt Nam mình dường như có vẻ giỏi hơn Trung Hoa nhiều mặt lắm, trong đó về kiến trúc. Thì chính người Việt Nam đã là người thiết kế lên cái cái cấu trúc của cái

[17:01]cái kinh thành Bắc Kinh, cái nội cung bên trong, cái cung đình bên trong. Mà có những cái nơi mà hoàn toàn không có một cây đinh nào đóng vô hết, chỉ gài gỗ, chèn, nêm, thế nào đó mà cứng ngắt, bão thổi gió xô không có nhúc nhích được. Là những cái văn minh đặc biệt như vậy ở Á Đông. Hoặc là cái nền văn minh của Ấn Độ, mà nền văn minh của Ấn Độ thì thiên hẳn về cái tín ngưỡng với triết học. Mà người Ấn Độ nổi tiếng là triết học. Bây giờ nếu mà nói về triết học người ta vẫn ca ngợi Ấn Độ và Đức. Nhưng mà Đức là kế thừa của Ấn Độ. Tuy nhiên người ta quên là vĩ đại hơn là không thua nữa là Trung Hoa.

[17:36]Trung Hoa khủng khiếp lắm. Nhưng vì cái người Tây phương thì họ hay thiên vị về họ, họ hay coi thường Á Đông. Cho nên họ khi họ nghiên cứu Ấn Độ sớm hơn thì họ ca ngợi Ấn Độ, chứ nếu họ biết họ phải nể phục Trung Hoa. Mà ngày nay họ bắt đầu nể phục Trung Hoa rồi, tại vì cái con rồng của Trung Hoa đang đang sống dậy. Hiện nay đất nước Trung Quốc đang phát triển và những cái giá trị cổ đang được bảo tồn, đang được khai thác làm cho người nước ngoài họ ngạc nhiên lắm. Tuy nhiên là khi qua cái kinh điển của Phật thì cho chúng ta cũng nhận thấy rằng là vào thời Đức Phật là rất là xưa, nhưng mà người Ấn Độ đã có những cái tiến bộ

[18:12]về cái vũ khí, về cái kiến trúc xây dựng, về y phục, vân vân, nhiều điều chứ không phải là không. Hoặc là những loại hình giải trí ca, múa, nhạc, kịch thì lúc đó đã có phát triển không phải là không, như vậy. Thì cái thời đại mà thời đại đó đó kéo dài khá nhiều ngàn năm. Cho đến khi và cách đây khoảng vài thế kỷ thì lúc đó là vượt lên trên là khoa học của Tây phương. Chính những nhà khoa học Tây phương thoát khỏi sự kiềm chế của nhà thờ để mà cất cánh bay cao. Và xây dựng những đất nước Tây phương họ vững mạnh từng giờ từng phút, từng giờ từng phút. Họ chế tạo ra được những cái cỗ máy, những chiếc xe,

[18:55]những chiếc tàu thủy, những chiếc máy bay, rồi những vũ khí hiện đại. Thì khi mà họ mạnh quá rồi bắt đầu họ phải đi xâm chiếm các nước khác để họ họ giàu hơn, họ mạnh hơn, họ gây ảnh hưởng nhiều hơn. Đó là thời gian mà các nước Tây phương đã đi chiếm các thuộc địa. Các nước Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Pháp, Anh, Đức thi đua nhau đi chiếm các thuộc địa ở những phần còn lại của thế giới. suốt từ Phi Châu qua tới Á Châu, tới Úc Châu, Mỹ Châu, vân vân. Đó là cái nền văn minh sau này xuất phát từ nơi Âu Châu, Âu Châu lan truyền đi. Thì cái nền văn minh đó xâm chiếm hết thế giới bằng hai cách. Một là do các nước đó họ du nhập tự nguyện, như Thái Lan vậy, Nhật Bản vậy;

[19:43]hoặc là do bị chiếm thành thuộc địa, rồi chịu cái ảnh hưởng của nền văn minh Tây phương, giống như Việt Nam chúng ta. Mình bị Pháp chiếm, và do đó mình ảnh hưởng tới văn minh của Tây phương. Và thời đó thì dù có yêu nước gì đó, nhưng mà rồi người ta vẫn phải nể phục, choáng ngợp trước cái kỹ thuật của Tây phương, chế được những cỗ xe lửa chạy xình xịch xình xịch trên con đường rầy mà làm cho giao thông thuận tiện, hoặc những con tàu thủy nhả khói đen ngòm, kéo còi inh ỏi mà chở được rất đông người, những con tàu sắt như vậy; hoặc những cái ca nông của Pháp nó bắn đi, tức là làm cho nghĩa là những những cái

[20:19]du kích quân, những nghĩa quân của mình phải khốn đốn, làm người ta phải nể phục. Và nhiều người vậy là nhiều khi cái lòng yêu nước nhẹ quá, đã phải đi làm nghĩa là làm tay sai cho Pháp, theo cái đạo của Pháp để quay lưng lại và chống cái cái dân tộc của mình, cũng có như vậy, vì bị choáng ngợp bởi cái sức mạnh của họ. Và ngày nay thì cái kỹ thuật đã đi dần đến cái thời đại gọi là thời đại computer, thời đại vi tính, là họ đã chế được những cỗ máy để có thể tính toán thay cho con người, tổ chức thay cho con người, lên kế hoạch thay cho con người, mà nhanh hơn, mạnh hơn, chính xác hơn con người nhiều,

[20:59]hiệu quả hơn con người nhiều, dù cái máy đó là do con người chế ra. Thì ở đây là cái computer thì chúng ta biết hết rồi, chúng ta ai cũng có học qua. Mình nói là tự nó, ví dụ mình ra một cái lệnh là tự nó sắp xếp cái văn bản lại cho ngay ngắn. Mình nói là chương trình đơn giản nhất là chương trình Word, mình ra cái lệnh nó đổi cái phông chữ khác cho đẹp, hoặc là mình có thể cắt cái đoạn này mình dán qua đoạn kia một cách nhanh chóng như vậy. Rồi những chương trình về cái kế toán như Excel, những chương trình về đồ họa vẽ một cái hình thành ba chiều, xoay chung quanh nhìn được hết, mà mình không thể làm nhanh

[21:35]như vậy với cái đôi bàn tay của họa sĩ được. Cho nên cái kỹ thuật computer quá sức tưởng tượng, có thể tính được những đường bay, hình dung trước đường bay của phi thuyền, hay là hình dung trước cái cấu trúc của một cái tàu ngầm, nghĩa là tính toán được hiệu quả, hình dung trước được cái một cái hậu quả của một cái vụ nổ hạt nhân dưới lòng đất. Họ dùng cái máy vi tính mạnh, thay vì là họ thả một trái chôn một cái trái bom nguyên tử xuống đào chôn khoan sâu dưới mấy ngàn thước dưới đất rồi để trái bom nguyên tử xuống rồi cho nổ một cái họ đo, họ đo cái thông số, coi áp lực bao nhiêu, phóng xạ bao nhiêu, sức hủy diệt bao nhiêu.

[22:15]Bây giờ thế giới la làng quá, cái họ không có có cho thí nghiệm thiệt nữa thì họ thí nghiệm trên vi tính. Họ cho nổ một cái vụ nổ trên vi tính, thì không có chết chóc ai hết, không có rung, nhưng mà nó vẫn cho biết cái con số là phóng xạ ra bao nhiêu, sức hủy diệt bao nhiêu, sức ép bao nhiêu, sức nóng lên tới bao nhiêu ngàn độ, mà nếu lan xa ra một cái vùng không gian cả một cái thành phố như vậy thì cái hủy diệt sẽ cỡ nào, vân vân. Nghĩa là cái máy vi tính nó hình dung như vậy. Người ta đang nghĩ tới một cái loại máy vi tính nữa là là trí tuệ nhân tạo. Trí tuệ nhân tạo nghĩa là cái máy vi tính nó tự nó có thể nó biết học hỏi,

[22:52]cái gì nó chưa biết nó sẽ học cho biết, và nó tự bảo vệ lấy sự sự tồn tại của nó. Ví dụ nó đoán cái người nào mà có thể tới tiêu diệt nó thì nó có cách nó giết người đó trước. Nên trong cái bộ phim "Hồ sơ X", X-Files, là có một cái người kỹ sư trẻ chế cái hệ thống vi tính để quản lý một cái cái tòa nhà, nhưng mà không ngờ ông đó là người đã chế ra được cái cái trí tuệ nhân tạo, là cái bộ máy trong cái tòa nhà nó tự bảo vệ được lấy nó. Nghĩa là nếu mà người nào có thể là xâm phạm đến nó, nó giết người đó. Nó làm cho người đó rớt cầu thang máy, người đó bị ngã vào điện giật chết, vân vân, là nó điều khiển được hết, thoát ngoài tầm tay con người.

[23:33]Rồi sau này thì cái người mà thanh tra của FBI, ổng này ổng đoán ra được điều đó, ổng mới buộc cái người kỹ sư ở trong tù đó, nói: "Anh phải chế ra con virus, anh thả vào cái bộ máy vi tính đó, anh tiêu diệt chương trình đó đi." Cái bộ phim như vậy, nhưng dĩ nhiên đó là bộ phim khoa học giả tưởng, nhưng đó là điều con người ta lo sợ. Lo sợ tương lai là có những cái bộ máy như vậy, những cái robot như vậy, nó tồn tại bình đẳng với con người, nó tự bảo vệ sự sống, nó biết học hỏi, cái gì nó chưa biết nó sẽ tìm cách nó học, thì lúc đó mình sẽ thua, mình sẽ là nô lệ đó. Lúc đó mình chuẩn bị, là hễ gặp cái người robot đi đâu là phải bắt đầu cúi

[24:10]đầu chào, rồi xin ngài robot ra lệnh gì phải làm theo, bởi vì không nó đưa tay ra nó phóng điện mình chết liền nếu mình không nghe lời nó. Thế giới đang bị sợ cái đó. Và thời đại ngày hôm nay mình đã tiến tới cái điều đó từ từ như vậy. Thì qua mỗi thời đại như thế, thì có một hạng người để tiêu biểu, xuất sắc đại diện cho cái trí tuệ của cộng đồng đó, hay mình nói là đại diện cho trí tuệ của nhân loại trong cái thời đại đó. Thì những cái người mà tiêu biểu ở đỉnh cao đó đó, đỉnh cao của trí tuệ đó, được mọi người tin tưởng, kính phục, học hỏi và nhờ giúp ý kiến. Ví dụ như là vào cái thời mà ông phù thủy ổng là người tiêu biểu,

[24:51]thì cái người dân trong bộ tộc hễ đụng chuyện gì phải tới hỏi ổng. Ví dụ: "Hôm nay sao con nghĩa là đau bụng quá?" Cái ổng ngồi ổng xoa xoa cái bụng, ổng lấy nắm thuốc ổng nhai nhai nhai nhai, ổng kêu mở miệng ra, ổng phun vô miệng mình, nuốt đi cái có thể lát hết hết đau bụng, tại lúc đó mình chết rồi, hết đau bụng. Nghĩa là thời đại đó này, những cái người mà người ta đến ta nhờ vả, hoặc là cái giai đoạn mà một một một ông thầy tu, ông thầy tu trong cái tôn giáo lớn, ổng này có thể biết được nhiều điều, là ổng là người giao tiếp được với thần linh. Như có một lần có một cái một cái cánh đồng ruộng ở

[25:27]bên Pháp vậy, cái thời đó là bị sâu nó phá quá đi, nó phá hư hoa màu, hư cái luống mì, luống bắp. Thì lúc đó đại diện tiêu biểu nhất của loài người là ai? Lại các ông linh mục, ông cha. Thế là ông cha đó ổng mới đứng trước cái cái cánh đồng đó ổng cầu nguyện. Ổng cầu nguyện mấy ngày như vậy thì tất cả con sâu đó biến thành bướm bay đi hết, không phá nữa. Nghe không hiểu hả? Nghĩa là sao? Thì có cần ổng cầu nguyện không? Không, khỏi cần, ít bữa sâu nó cũng biến thành bướm bay đi hết rồi. Nhưng mà lúc đó người ta thấy như vậy là người ta nói sao? "Ông này quá hay phải không? Cha quá hay, đúng là Chúa cho ông có một cái lực gì đó

[26:07]để ổng làm cho con mấy con sâu phải biến thành bướm để đừng có phá bắp nữa." Cho nên mình rút kinh nghiệm, mai mốt mình gặp nơi nào mà sâu nó phá quá, người ta tới mà người ta nhờ mình để mà mà mà mà diệt sâu á, mình phải đếm coi canh gần tới ngày nó hóa bướm, mình lại mình cầu nguyện giùm cho người ta ít bữa, phải không? Nhưng mà gặp rầy, mà rầy mà thí dụ rầy nâu thì thôi, chịu khó đi mua gì đó, Mipcin, Tiếc Dĩa hay là Fuzajin gì đó thì thì xịt giùm thôi. Làm phép rồi xịt thôi. Thì chúng ta thấy là trong mỗi cái nền văn minh của mỗi cái thời đại đó, có một cái người mình gọi là cái người đại diện cho trí tuệ của cộng đồng,

[26:43]hay đại diện cho trí tuệ của nhân loại trong cái thời đại đó. Hôm nay chúng ta khảo sát về những hạng người như vậy, từ xưa cho tới ngày nay, và chúng ta cũng tiên đoán thử tương lai cái người nào sẽ là người đại diện cho trí tuệ của loài người như thế. Giờ trước hết là chúng ta nói về cái người tiêu biểu xưa nhất là là ai? Là ai? Thầy phù thủy. Thầy phù thủy, thầy mo. Mình hay gọi là gọi là thầy mo, thầy cúng trong những bộ tộc. Chữ thầy mo giờ vẫn còn dùng ở miền Tây Nguyên phải không ta? Miền Bắc hả? Trong những bộ tộc vậy, gọi là thầy mo. Nhưng mà danh từ chung gọi là ông thầy phù thủy. Là nếu mình lạc vào một cái bộ tộc người da đỏ,

[27:30]thì cái người mà lãnh đạo đó là là ông thầy phù thủy. Thì ông thầy phù thủy đó, ổng ở nơi cái chòi, ổng được quyền ưu tiên, ổng có những cái mặt nạ bự tròng lên người, biến thành một con quái vật. Ổng có những cái câu thần chú linh thiêng. Ví dụ như có một cái chuyện gì mà cộng đồng không biết được thì ổng có thể là cầu nguyện với thần linh để mà biết được điều đó. Thì cái cách cầu nguyện của mỗi thầy phù thủy mỗi khác. Ví dụ như có ông thầy phù thủy là bắt đầu ổng ổng dựng mấy cái đầu lâu, đốt cái đống lửa, thì người trong bộ tộc vây quanh hết như vậy để chờ ổng làm lễ, coi phán. Phán là: "Năm nay là chừng nào thì bắt đầu là sẽ có có mưa?"

[28:15]Thế là bắt đầu họ phải đi gieo trồng, họ đi săn bắn gì đó, phải không? Hoặc là nếu mà hạn hán mãi thì họ phải dời cả bộ tộc họ đi tìm về một cái vùng khác, vì thấy nước sông nước suối đồ nó cạn dần rồi, thì không biết là mưa có tới hay không. Không thì phải lo mà nhổ neo, nhổ chòi đem đi. Thì cái ông phù thủy đó bắt đầu ổng mới phải hỏi ý kiến của thần linh. Ổng dựng mấy cái đầu lâu, không biết của ai chết á, dựng lên rồi ổng đốt đống lửa, bắt đầu ổng đứng đó ổng tụng chú. Ổng tụng chú và ổng nhảy, ổng nhảy bằng cái điệu múa của ổng. Nhảy mà điệu nhảy là bảo đảm bây giờ là những ca sĩ nổi tiếng

[28:46]nhất mà hay quậy nhất cũng không thể nhảy đẹp bằng. Đây mình có coi Michael Jackson nhảy chưa? Ổng nhảy chân méo mó, người uốn qua uốn lại, gần giống như là ông Thiện Giác mà dạy mình cái thế mà lắc lắc cái bụng, mà siêu hơn nhiều. Giật tay giật chân rồi run rẩy đồ nhảy. Nhảy một lát run bắn người đó, tới lúc mà giống như xuất thần vậy đó, ổng nhập thần, ổng biến thành con người khác là cả một cái cái khối thịt của ổng rung bần bật bần bật lên, rồi ổng ngã bật ra, ổng ngã nằm xuống sùi bọt mép. Rồi từ từ cái cái một cái người mà phó của ổng mới lại kê cái tai vô miệng ổng hỏi: "Thưa ngài, chừng nào có mưa?" Thì ổng mới thì thào ổng nói là:

[29:22]"Ừm ít bữa nữa, nghĩa là ví dụ ổng nói là năm ngày trăng rằm sắp tới sẽ có mưa, vân vân vậy." Từ từ ổng hồi tỉnh lại. Mà có cái điều là nó phải đúng, là đúng là trăng rằm có mưa. Vì nếu mà trăng rằm mà không có mưa như mà ổng nói á, thì chuyện gì xảy ra? chuyện gì. Không biết chừng họ là người ta lật đổ ổng, đi tìm phù thủy khác hoặc là người ta căm giận người ta giết ổng, vân vân. Thì làm phù thủy, lúc mà còn thời mà còn nói được đúng á thì người ta còn tôn trọng, mà lúc mà nói trật rồi thì cái hậu quả cũng không lường được ha. Nhưng mà lúc đó thì thầy phù thủy là người đại diện, đại diện cho con người vì ông này có khả năng tiếp xúc với thần linh.

[30:03]Ngoài ra, là ổng còn có thể giải thích mọi chuyện trên trời, dưới đất này để làm yên lòng mọi người. À lúc đó, ví dụ như trong cái bộ tộc đó người ta mới hỏi ổng: là "Thưa ngài, khi mà chiều hôm qua, khi mà trời tạnh mưa, à con thấy một cái vầng ánh sáng màu màu vòng cầu vồng vắt qua đây, có nhiều ánh sáng bảy màu rất là đẹp, thì đó là chuyện gì đã xảy ra?" Thì ổng mới trả lời: "Đó là cái cầu mà để cho thần thánh họ đi qua đi lại. Khi mưa tạnh họ đi họ ngắm coi ở đây con người ta có tin thầy phù thủy hay không. Phải không? Cái người nào mà không tin thầy phù thủy thì thần linh sẽ đánh người đó chết, sét đánh người đó chết.

[30:44]Còn người nào mà khi săn bắn được một con nai đem cái đùi ngon nhất cho thầy phù thủy thì sẽ được thần linh khen khen ngợi." Cái cầu vồng là như vậy đó. Thấy không? Tức là ổng có cái cách giải thích gì đó. Nghĩa là nói bậy nói bạ để cho có lợi ổng và người ta yên lòng: "À, vậy chắc có thần linh thiệt." Đại khái vậy. Hoặc là ví dụ như con người ta cần mưa quá, cần mưa quá cái lúc đó mưa xuống thì mới nói rằng là: "Thưa ngài, à tại sao mà ở trên trời đổ mưa xuống?" Ổng nói: "Bởi vì có cái ông thần ổng coi việc là ổng coi việc mưa để cho cây trái như vậy để cho con người sống vì thần linh là có cái bổn phận lo cho con người.

[31:22]Cho nên là khi mà các con à cần mưa thì trời sẽ mưa." Nhưng mà có một lần đó nó mưa hoài nó không chịu dứt, mưa bắt đầu nó ngập trôi nhà cửa bắt đầu cuốn nhau mà chạy thì mới lại hỏi ổng. Mới hỏi ổng là là: "Thưa ngài, tại sao mà ông thần mưa mà mưa tới nỗi mà tiêu tan hết trơn nhà cửa, ruộng đồng, cây trái như vậy?" Thì ông này mới nói rằng ơ ông thần linh mà coi mưa ổng giống như con người, ổng mắc bận đi hỏi vợ. Ổng làm ra mưa xong rồi thì ổng mê một cái bà nữ thần ở bên kia triền núi, ổng đã sang đó ổng để đi tán tỉnh cầu hôn. Mà bà kia đang còn giằng co chưa ừ hử nên chưa về để làm mưa dừng được.

[31:55]Thôi thì con ráng chờ, ráng chờ năm bữa nửa tháng thì hễ mà mà thấy nếu mà ổng cầu hôn được ổng quay về thì ổng sẽ làm cho mưa dừng lại." Đó. Thì đại khái là ổng có cái lối vậy đó. Cho nên ở đây mà nếu mà trong đây chúng ta ai là người mà khéo tưởng tượng nhất mà ai người hay bịa chuyện giỏi nhất mà xạo nhất thì có thể đi làm phù thủy được. Có ai được không, giơ tay lên? Chịu rồi. Cho nên có những người mà ví dụ bây giờ mình thấy là cái người hay bịa chuyện, hay tưởng tượng, hay xạo, coi chừng ngày này hồi kiếp xưa là phù thủy. Đó nghĩa là họ giải thích mọi chuyện để yên lòng mọi người để chứng tỏ rằng mình cái gì cũng biết. Mà sự thật có biết hết không?

[32:33]Không, thấy bậy bạ vui tưởng tượng vậy thôi. À ví dụ như là thấy tự nhiên cái sét đánh xuống cái chết tươi hai ba người vậy, cái thấy người ta lạy lạy lục ổng cầu nguyện. Ổng nói đây là thần linh đã nổi giận nổi giận. Nói: "Nổi nổi giận chuyện gì? Thì con thấy đâu nghĩa là con đâu có thấy chồng con làm cái chuyện gì chọc giận ai đâu." Nói: "Bởi vì nghĩa là ngày hôm qua nghĩa là lúc mà ta đi cầu nguyện đi vắng nhà, nó đã đi đi ngang đây nó đã tán tỉnh vợ của ta. Cho nên nay trời bắn nó chết." Từ đó về sau là trong làng không ai dám hó hé đi ngang chòi của ổng mà liếc vô vợ ổng hết trơn. Thì như vậy nó có cái cách giải thích xạo bịa và có lợi cho ổng.

[33:12]Nhưng mà tuy nhiên nó có cái này: là họ có thể chữa bệnh được. Những cái thầy phù thủy ổng được gia truyền những cái bí truyền là mỗi cái loại lá cây nào đó biết chữa được cái bệnh gì. Ví dụ khi một người phụ nữ sanh nở rất là khó khăn mà ổng vô ổng lấy một nắm lá cây ổng đốt hay rễ cây ổng đốt ổng cho uống. Uống xong là cái người sản phụ đó có thể xuống suối bồng đứa con đem dưới ngâm nước tỉnh queo luôn, xuống tắm liền ngay tức khắc ngày hôm đó luôn. Và đứa bé nhúng xuống tái người hết, lớn lên rồi không chết thôi, mà nếu nó chết thì đem chôn. Nói cái thằng này là cái thằng mà nghĩa là không được thần linh yêu mến,

[33:48]nên lớn lên chỉ vô tích sự, thôi chết chôn cho rồi, không chôn ăn thịt nó cho rồi. Có vậy. Còn cái người sản phụ uống cái loại thuốc lá cây gì của ổng là đẻ xong đi xuống suối tắm liền bình thường, sau đó ra đồng cuốc đất. Những cái thuốc đến bây giờ vẫn còn tồn tại. Và ngày hôm nay cái thuốc đó đó ở Việt Nam mình vẫn có đó. Những cái người ở cái sắc tộc thì thường có đó. Nhưng mà nó liên quan qua tới Miên, nó qua tới Miên á. Hiện nay là cái cái người Miên họ có bí truyền cái loại thuốc đó, tức là uống làm người ta tăng sức đề kháng khỏe mạnh, cái người sản phụ đẻ xong là xuống nước ngâm liền.

[34:24]Ở một số vùng dân tộc người Châu Ro, người Khmer họ vẫn có thuốc bí mật. Mà điều đặc biệt là bây giờ cái thuốc đó bắt đầu nhập khẩu qua Mỹ luôn. Và từ Mỹ có người mới gửi về thầy một hộp. Thầy tuy thầy chưa đẻ nhưng mà người ta đã vẫn cho một hộp. Mấy nay thầy uống thử không biết làm sao, chưa biết. Cũng vậy đó, đốt thành tro hết trơn rồi vo cục lại, kêu thầy đâm ra uống. Mấy nay thầy cũng tin tưởng thầy phù thủy đó, thầy cũng đập đập thầy uống thử được ba viên rồi, không biết. Biết viên thứ năm tới thứ năm có ngáp không thì không biết nhưng bây giờ cứ kệ, còn giảng được không sao. Rồi đặc biệt mấy ông thầy mo đó ổng còn có thể ém bùa trừ tà nữa.

[34:58]Ém bùa trừ tà nên nói nói chung là chứ họ có cái tâm linh thực sự chứ không phải không đâu. Ví dụ như là họ muốn nhà đó bệnh, họ ngồi ở nhà họ ém rồi họ lấy kim họ đâm vô hình nhân thì đằng kia cái người kia ôm bụng rên la. Chuyện có thiệt á. Nên cái khả năng mà thư đó, tự nhiên là nhét vô bụng người ta một đống tóc, một đống kim trong bụng người ta, chuyện có thiệt chứ không phải không. Mà khoa học không giải thích được chứ có thật xảy ra vậy. Cho nên những nhà phù thủy hồi xưa đó mà được người ta tin là vậy đó. Mặc dầu ổng không có đủ kiến thức để ổng giải thích về cái chuyện vũ trụ, nói bậy nói bạ cho vui, nhưng mà những cái năng

[35:29]lực khác á, ví dụ như bói có nè, chữa bệnh có nè, ém bùa trừ tà trừ ma có nè, chứ không phải không. Bây giờ ở những cái bộ tộc mà xa xôi hẻo lánh đôi khi còn vài ông thầy mo ổng cũng còn được khả năng đó chứ không phải không. Đó là một loại đại diện cho trí tuệ của loài người thời đó, vì trong thời đó không có ai giỏi bằng họ hết, nên phù thủy là tiêu biểu, xuất sắc cho thời đại đó. Kế đến á một hạng người khác chúng ta phải kể đến á là kẻ sĩ ở Trung Hoa. Kẻ chữ trí sĩ có nghĩa là người trí thức á. Người trí thức của Trung Hoa ngày xưa về sau được gọi là đại diện cho trí tuệ của loài người, bởi vì cái này người này người giỏi nhiều mặt:

[36:08]nho, y, lý, số. Mà cái giỏi đầu tiên á là giỏi về Kinh Dịch. Nghĩa là hễ là một người kẻ sĩ Trung Hoa phải giỏi Kinh Dịch. Đó bắt buộc. Mà Kinh Dịch là cái kinh gì? Kinh Dịch rất là bí hiểm, khó hiểu, vì nó gồm 64 quẻ, 64 quẻ của Phục Hy. 64 quẻ đó thì nó từ cái 8 quẻ Bát quái, mà 8 quẻ Bát quái đó rồi nó từ 2 cái quẻ:

[36:36]âm và dương. Tức là một vạch liền á gọi là dương, còn một vạch mà bị đứt ở giữa gọi là là âm. Là chỉ cái ký hiệu chỉ là một vạch liền và một vạch đứt ở giữa, âm và dương, nhưng mà khi họ ghép lại, khi họ ghép lại thành chồng từng nhiều tầng thế này, chồng lại thành sáu cái cái vạch như vậy, có những vạch đứt xen với những cái vạch liền, những vạch liền xen với những vạch đứt, hoặc là khi hoặc đứt hết toàn bộ hoặc khi liền hết toàn bộ, âm hết toàn bộ, dương hết toàn bộ hay xen giữa cái âm, xen giữa cái dương và xen theo một thứ tự nào đó, vậy mà trong đó đã có những ý nghĩa đặc biệt. Ý nghĩa đặc biệt.

[37:14]Cái ý nghĩa đặc biệt đó nó vừa là một cái dạy con người ta cái cách sống, mà nó vừa là một cái cách nghĩa là dự đoán sự việc. Kinh Dịch là như vậy. Cho nên ngày xưa Trung Hoa kẻ sĩ ai cũng phải biết điều này hết, coi đó là một cái khoa học quan trọng, giống như bây giờ mình phải biết học vật lý, toán học, ngoại ngữ vậy á là mới gọi là một người trí thức, thì thời xưa phải biết Kinh Dịch mới là người trí thức. Đây Kinh Dịch bởi vậy không phải là ai cũng học được, phải thông minh mới đoán được. Ví dụ như làm cái quẻ Thiên Địa Bĩ, Thiên Địa Bĩ là ở trên nó có ba cái vạch liền là ba vạch dương tượng trưng cho

[37:53]bầu trời, ở dưới là ba cái vạch đứt là tượng trưng cho địa là đất, là quẻ khôn và càn, là trời ở trên đất ở dưới thì kết luận lại đó là quẻ bĩ. Bĩ tức là xấu, kẹt, không hanh thông, không tiến bộ được. Chỉ nói gọn vậy thôi, giờ hiểu làm sao? À thì đó cho chúng ta vừa là một bài học về đối nhân xử thế, về cách làm việc, mà vừa là một cái dự đoán tương lai. Tức là nếu mà một người nào đó chiêm nghiệm cái quẻ bĩ á thì phải hiểu thế này: hiểu thế này, Trong cái bình thường trời đất này thì trời là ở trên, đất thì ở dưới. Đó là chuyện bình thường. Vậy mà khi vào cái quẻ đó, trời cũng ở trên, đất ở dưới thì lại là một điều không tốt.

[38:39]Không tốt vì sao vậy? Bởi vì trời đất không có giao hòa. Nghĩa là trời và đất cách xa nhau. Trời ở vị trí ở trên, đất ở dưới thì không có chuyện gì xảy ra nữa, phải không? Không chuyện gì xảy ra nữa tức là không có điều gì tiến bộ tốt đẹp. Lý luận như vậy. Và cái quẻ tốt phải là quẻ thế nào? Phải là quẻ Địa Thiên mới là Thái. Tức là đất ở trên, trời ở dưới thì mới là thái, mới là hanh thông, tốt đẹp. Sao kỳ, tại sao đất lại ngược ở trên trời ở dưới? Bởi vì lý luận thế này: nếu mà trong cái quẻ đất ở trên đó thì đất nó sẽ chuyển để nó xuống dưới lại đúng như vị trí của nó, và trời cũng sẽ bay lên để đúng vị trí của mình.

[39:18]Thì trong cái khoảng mà nó vận chuyển đó, thì mọi chuyện hanh thông tốt đẹp, cây cỏ sẽ tốt tươi, mưa nắng sẽ thuận hòa. Hễ cái gì mà có động, có vận động thì mới có điều tốt, có hanh thông, có thái. Còn cái đứng yên, tĩnh thì nó là bĩ, bế tắc. Bĩ tức là bế tắc. Đó là lý luận người xưa như vậy. Và như vậy, người ta mới dạy như thế này: là cái âm âm đó tức là một cái gì nó thầm lặng, nó nhẹ nhàng như không ừ như không thì cái đó nên để ở trên. Còn cái gì nó có, nó vững chắc, nó là một cái sở hữu nó tồn tại thì nên giấu nó ở dưới. Nếu mà một người mà làm theo được cái đạo lý đó thì người đó sẽ được thái, sẽ được tốt đẹp, phát triển.

[40:07]Đó là một bài học về cái cách sống. Hay là như vậy, nếu mà người nào mà hiểu được cái đạo lý trong cái quẻ dịch nó dạy thì mình sống ở bên ngoài, bày tỏ ra bên ngoài là một cái gì nó nhu thuận, nó hiền lành, nhẹ nhàng, nhưng mà giấu bên trong mình là những cái khả năng, những cái bản lĩnh, sự cứng cỏi, thì người như vậy sẽ là người tốt đẹp. Hoặc là một công ty mua bán, một cái cửa hàng mua bán cũng vậy. Một cái gì mình bày ra bên ngoài, cái gì nó nhẹ nhàng, hiền lành nhưng những cái quý giá nhất, thực chất nhất giấu lại bên trong thì cái cửa hiệu đó sẽ phát triển được bền lâu hơn. Đó là bài học về về cái cách sống.

[40:44]Kẻ sĩ ngày xưa họ phải hiểu điều đó. Cho nên do đó là kẻ sĩ, tức là hiểu về Kinh Dịch là đại diện cho trí tuệ của loài người lúc đó. Mà ngoài ra, nó còn cái gọi là bói dự đoán nữa. Thay vì người ta chiêm nghiệm 64 quẻ của Dịch đó để người ta học thì người ta bói luôn. Ví dụ khi mà gặp một việc không giải quyết được, người ta mới gieo những đồng tiền để coi cái sự việc đó rơi vào quẻ nào. À ví dụ như người ta rơi vào cái quẻ là Lôi Hỏa Phong, tức là tiếng sấm ở trên và lửa cháy ở dưới thì đây là một sự phong phú phát đạt thì cứ làm tới, hy vọng là sẽ được thành công, sẽ phấn phát. À còn nếu mà gieo cái quẻ là Hỏa Trạch Khuê

[41:31]thì chuyện này sẽ tan nát, thôi đừng có nhúng tay vô, đổi đi, chuyển cách khác, vân vân. Nghe nói cái bộ giống thầy giống thầy bói quá ha. Thầy nổ thôi chứ thầy cũng không biết. Thì người xưa đó, một kẻ sĩ như vậy thì ngoài cái việc đó, thì cái lý âm dương nó nó nó nó nó nó thâm nhập vào trong cả tướng số nữa. Tức là kẻ sĩ ngày xưa bắt đầu họ biết nhìn một người họ đánh giá được cái vận mệnh cuộc đời của người đó, đánh giá được cái tâm tính của người đó. Đó là kẻ sĩ. Hoặc là biết phải biết luôn y lý. Hễ là kẻ sĩ rồi là phải biết thò tay bấm mạch người ta, phải biết kê đơn ra thuốc, đó là kẻ sĩ.

[42:08]Biết huyệt đạo, biết châm cứu, đó là kẻ sĩ. Không có kẻ sĩ nào mà không biết y lý hết. Đây là điều đặc biệt của Trung Hoa ngày xưa. Nên vừa là một triết gia, vừa là một cái nhà thầy bói, vừa là một nhà tướng số, vừa là một nhà bác sĩ, kẻ sĩ Trung Hoa như vậy. Rồi họ còn phải biết cả võ thuật, cả khí công nữa. Bởi vì những cái đó nó nó quyện chặt nhau trong một cái lý luận thống nhất về âm dương. Cho nên cái kẻ sĩ ngày xưa là phải văn võ song toàn, đánh võ rất giỏi mà đặc biệt là phải có nội công, kẻ sĩ. Cho nên bây giờ những nhà sử học họ không hiểu điều này. Khi họ nghiên cứu một cái danh nhân thời xưa,

[42:46]họ không bao giờ họ biết rằng cái danh nhân đó hoặc là cái văn nhân đó cũng là một người xuất sắc về võ thuật, họ không bao giờ biết. Ví dụ khi họ nghiên cứu về Nguyễn Trãi thì cứ tưởng ông này là một ông quân sư, cố vấn, ý kiến về cái chiến lược, sách lược cho Lê Lợi đánh quân Minh. Đâu có biết Nguyễn Trãi cũng là một tay võ thuật siêu quần luôn, một người có thể địch muôn người, có thể phi thân được, đâu ai ngờ. Cho nên chúng ta phải hiểu là kẻ sĩ ngày xưa họ như vậy, họ toàn diện như vậy và những người đó là đại diện cho trí tuệ của loài người thời đó. Họ có thể đi ra làm quan, họ có thể về lui về nhà mở trường dạy học.

[43:25]Hoặc là trong làng trong xóm mà có chuyện gì rắc rối, đến gặp cái kẻ sĩ á, tức là gặp cái ông thầy đồ, ông nhà Nho đó hỏi. Nghĩa là: "Thưa thầy", phải gọi là thầy đàng hoàng thầy đồ, là: "Sang năm nghĩa là nhà con là định cưới vợ cho đứa con trai, nhờ thầy xem có tốt hay không?". Tức là cố vấn những chuyện gia đạo thì ông này ổng bốc quẻ xong, ổng tính toán ngày giờ, ổng nói là: "Chưa tốt được, chưa tốt, ừ phải 10 năm nữa". Nói: "Giờ 10 năm nữa chắc tụi nó tự tử nó chết hết". Ví dụ vậy. Hoặc là ví dụ có bệnh thì chạy lại ông thầy đồ, ổng bốc thuốc, bắt mạch cho uống, vân vân. Hoặc là muốn học chữ Nho, muốn học cái đạo lý của thánh hiền,

[44:05]là những câu nói của Khổng Tử, Mạnh Tử cũng phải tới thầy đồ. Nghĩa là đem lễ qua tới cho con gởi đứa con tới học. "Được". Thế là cứ nằm dài bò dưới đất đó mà để tờ giấy mà ngồi viết từng chữ Nho nắn nót từ từ như vậy. Cho nên ngày xưa vào cái thời đại đó ở Á Đông thì những kẻ sĩ như thế là đại diện tiêu biểu cho trí tuệ của loài người. Một đại diện khác nữa là là tu sĩ của các tôn giáo thần quyền. Ví dụ như linh mục của Thiên Chúa, giáo sĩ của Hồi giáo, vân vân. Thì ở tới cái mức độ này đó, là lúc đó cái tín ngưỡng nó đã phát triển thành một hệ thống tôn giáo lớn chứ không còn là một cái những cái tín ngưỡng nho nhỏ theo từng bộ tộc.

[44:43]Mỗi bộ tộc đặt ra nhiều thần linh không có nữa, họ thống nhất lại. Họ đi xâm chiếm khắp nơi, họ bành trướng khắp nơi là ví dụ bên Thiên Chúa thì chỉ có một Đức Chúa Trời Giê-hô-va, Hồi giáo chỉ có một Đức Thượng Đế là A-la. Họ không tin Thượng Đế khác. Mỗi con người đặt cái tên khác, đó. Và đôi khi họ cũng gán cho cái Thượng Đế đó những tính chất giống như con người là cũng giận dữ, à đôi khi cũng phải đòi hỏi con người phải quy phục mình và có những lúc tàn bạo, có những lúc cũng giết chóc nữa. Là họ gán những cái tính chất của con người cho Thượng Đế của họ. Cho nên Thượng Đế đó sự thật cũng chỉ là một cái sản phẩm của

[45:17]con người thôi, chứ không phải là một Thượng Đế thật. Nhưng con người đặt ra một Thượng Đế đó rồi tôn thờ Thượng Đế đó, bảo vệ Thượng Đế đó và giết những người nào không tin Thượng Đế đó. Cho nên đây là một giai đoạn phải nói đen tối của loài người. Khi người ta đã tin đến độ cực đoan như vậy và người ta đã gây tội ác. Một Thượng Đế nào người ta gán cho Thượng Đế là nhân từ nhưng vì Thượng Đế nhân từ đó người ta giết hại lẫn nhau. Cho nên đây thật là một cái một cái khoảng đen trong lịch sử văn minh của nhân loại. Khi con người đi qua nhiều thời đại thì những lúc này là những lúc u ám nhất. Nhưng mà dù sao thì đó cũng là những người mà

[45:53]đại diện cho trí tuệ của nhân loại thời đó. Vì cái ông cha của nhà thờ ổng là người nắm hết, chuyên lãnh đạo hết nữa. Nghĩa là chuyện gì phải hỏi ông cha, ông cha đồng ý rồi mới làm, không đồng ý phải làm. Chết cũng phải kêu ông cha, cưới xin kêu ông cha, đẻ con cũng phải tới ông cha, cầu hồn, cầu nguyện cũng tới ông cha, vân vân nhiều chuyện. Như là gây gổ nhau cũng tới cha hòa giải. Nên cái lúc đó tu sĩ của các tôn giáo thần quyền là đại diện cho trí tuệ của loài người, là được loài người tin tưởng, kính phục, nhờ góp ý trong cuộc sống, vân vân. Rồi một hạng khác là tu sĩ của Phật giáo. Tu sĩ của Phật giáo thì có cái là hiền lành, ít có chen vào chuyện thế tục.

[46:35]Cho nên chúng ta thấy cái vai trò một người tu sĩ mà để gọi là trở thành chỗ nương tựa tinh thần cho đồng bào thì hơi ít, không có giống như là ở các đạo khác. Các đạo khác thì họ có một cái trách nhiệm, một cái quy định rõ ràng là cái người giáo sĩ đó, tu sĩ đó phải lãnh đạo cái cộng đồng dân chúng đó. Mà còn cái tu sĩ Phật giáo thì không có cái trách nhiệm đó mà lại lo quay về tu hành nơi yên vắng để giải thoát, nên ít chen vào chuyện thế tục. Nhưng mà đôi khi có một vài vị tu sĩ mà họ đắc đạo phi thường thì họ cũng được vua chúa vời vào cung để hỏi ý kiến trong cái việc trị nước. Thành thử họ cũng có cái vai trò cũng được trọng nể.

[47:17]Những người tín đồ của Phật giáo thì tin tưởng các vị tu sĩ là những người đạo đức, là những người có thể làm trung gian giữa Phật và mình, có thể cầu nguyện giùm cho, cầu an, cầu siêu giùm cho, vân vân. Hoặc là những vị mà đạo cao đức trọng quá đáng thì coi như là phước điền, cúng dường những vị đó, lo lắng những vị đó thì sau này mình sẽ được những quả báo lành, vân vân. Nên họ cũng là đại diện cho trí tuệ của loài người. Vì cái người tu sĩ họ hiểu được nhiều điều do học từ trong kinh Phật, tu trong kinh Phật, rồi bản thân họ tu hành nên cái trí tuệ họ phát sáng, biết được điều này điều nọ. Đó, cũng là đại diện cho trí tuệ của loài người.

[47:56]Nhưng mà có một vài trường hợp đặc biệt, nói ví dụ như là Sư Vạn Hạnh vào thời nhà Lý vậy. Ông là người mà góp phần mở ra cái triều đại của Lý, thì ông là một cái người ở đâu đó mình không biết mà khi ổng vào chùa tu là ổng đã giỏi đủ thứ chuyện ở trên đời. Ổng giỏi về, ổng như là một kẻ sĩ của nhà Nho vậy, tức là giỏi về dịch lý, bói toán, võ thuật. Và những s- là đồng thời là giỏi luôn cái thiền định của đạo Phật. Ổng ổng đa dạng nhiều mặt. Nên ông đã đào tạo Lý Công Uẩn thành con người phi thường. Chúng ta phải biết là Lý Công Uẩn là một người phi thường. Đây là điểm mà những nhà sử học lại bỏ quên.

[48:32]Đây là điều mà chúng ta nhiều khi mình thấy hơi giận những cái nhà nhà sử viết sử vậy. Họ khi họ nghiên cứu lại lịch sử họ không biết hết vấn đề, họ viết sơ sài. Chính vì họ viết sơ sài khiến cho chúng ta không đủ lòng kính trọng tổ tiên của mình. Ví dụ như họ dựng lên hình ảnh của Lý Công Uẩn là có vẻ như từng tầm thường. Chỉ nhờ cái mưu mô gì của Sư Vạn Hạnh mà được lên ngôi vua. Họ đâu có hiểu rằng Lý Công Uẩn phi thường tới mức độ nào. Mới là khi mà đi vào trong thành là được chỉ huy cái quân cấm vệ tức là đội bảo vệ cho nhà vua, mới hai mươi mấy tuổi đã chỉ huy cái đội túc vệ, cấm bảo vệ nhà vua thì võ nghệ phải cỡ nào.

[49:16]Phải giỏi hơn hết tất cả mọi người trong đó, phải không? Mà đồng thời ngoài cái việc mà giỏi về võ nghệ như vậy, còn phải là một con người chỉ huy được, có cái uy lực chỉ huy được lính, sắp xếp, bố trí mọi chuyện hết. Những điều đó là được Sư Vạn Hạnh dạy hết. Là ổng dạy mà cách trị người sao, chỉ huy sao, đoán trước sự việc sao bằng những quẻ Dịch. Là có thể đoán trước được sự việc, ngồi thiền định như thế nào để có khả năng tâm linh như thế nào, biết trị bệnh như thế nào, vận mệnh đất nước thế nào, ổng đã dạy hết. Nên Lý Công Uẩn cực kỳ phi thường. Do đó, cái uy tín của Lý Công Uẩn trong triều đình rất lớn.

[49:52]Là có những vị quan lớn tuổi, già cũng có những vị tướng già, giỏi, có công lao với đất nước nhưng mà nhìn thấy một cái ông quan trẻ tuổi quá phi thường, giỏi hơn mình rất nhiều mà đức độ rất cao, trong lòng rất kính phục. Cho nên đến khi mà Lê Ngoạ Triều chết, tôn Lý Công Uẩn lên làm vua liền, mới ba mấy tuổi, cực kỳ giỏi. Phi thường đến là chúng ta biết cái tâm con người là luôn luôn đố kỵ, phải không? Không thích ai giỏi hơn mình. Vậy mà cái đức độ của Lý Công Uẩn đã tiêu diệt được cái tâm đố kỵ của mọi quan chức trong triều đình thời đó hết là mình phải hiểu rằng cái đức thật là lớn. Cái đạo đức phi thường, cái sự độ lượng,

[50:29]cái khoan dung, cái nhân ái chinh phục được lòng người và cái tài năng mà làm cho người ta phải tắt luôn cái sự đố kỵ luôn. Chứ thường thường á, cái người giỏi là luôn luôn gây sự đố kỵ người khác, luôn luôn như vậy. Mà cái giỏi của Lý Công Uẩn á nó đến cái độ nó nó dập tắt luôn cái đố kỵ người khác, người khác không còn dám đố kỵ nữa. Bởi vì biết rằng cái nhân vật này giỏi hơn mình quá sức tưởng tượng, mình đố kỵ vô ích. Ngày nay nhà sử học họ không dựng lại được cái hình ảnh phi thường của Lý Công Uẩn, thì đó là điều tiếc vì hiểu không hết. Đó, đây là một điều chúng ta nhắc nhở như vậy. Đó là trường hợp một tu sĩ Phật giáo mà đặc biệt,

[51:06]tức là trong người ông vừa có cái tính chất của kẻ sĩ vùng Trung Hoa mà vừa là một tu sĩ của Phật giáo, đã dựng nên được một triều đại nhà Lý hưng thịnh, rực rỡ như vậy. Nhiều cái làng quê Việt Nam thời trước á sống bằng nông nghiệp, cũng gắn bó với chùa chiền để có cái niềm tin, chỗ dựa tinh thần mà được cái cố vấn. Thầy tu vừa là cái chỗ dựa tinh thần của dân á vừa là cố vấn cho người dân trong nhiều việc. Mất bò cũng chạy lại hỏi ông thầy chùa. "Bò con qua tự nhiên đâu mất tiêu không biết ăn cắp hay đi lạc." Thế con thầy ổng ngồi ổng bấm bấm tay một lát: "Nè, có người ăn cắp con đi về hướng đông nam.

[51:43]Giờ con cho ba người chạy chặn ba đường đó sẽ bắt được nó. Nhưng mà trong cái quẻ này thì báo cho con biết con đừng đánh nó, đánh nó nó chết á, nó chết con ở tù. Cho nên đến nó gặp nó nói chuyện đàng hoàng, dắt con bò về và cho nó ít đồng tại cái thằng này nó nghèo." Đó, sạy- xử lý như vậy. Thế là người nhà hớt tốc cầm cây, cầm gậy, cầm dao đi chặn đường, đúng là gặp thằng dắt con bò mình. Nhưng bị ông thầy ổng dặn rồi, không dám chạy lại quánh người ta. Mới nói, "Bị thằng này nó ho lao gần chết rồi, nhà nghèo nó đi ăn cắp bò." Rồi lại cái nói, "Đây là bò của tôi." Thằng kia run quỳ xuống lạy.

[52:13]"Không sao, tôi biết anh nghèo, cho anh mấy đồng đi về mua thuốc uống rồi dắt bò về, êm xuôi." Đó là những cái điều về ông thầy ổng cố vấn chút chút như vậy. Cho nên người dân họ nương tựa vào chùa dữ lắm. Mà thời đó mấy thầy mình cũng giỏi thiệt chứ không phải không. Lúc đó những cái thầy cúng, thầy tu á ở trong cái làng quê giỏi ghê lắm nha. Ổng giỏi võ đã đành, ổng giỏi về dịch lý, ổng bói toán, khi cần thì cầu siêu, cầu an, chết chóc gì ổng tới ổng làm được hết. Rồi đến khi ổng buồn quá, ổng không thèm tu nữa thì cả làng sao? Cả làng sao? Xúm lại mà mà năn nỉ. Ổng mới nói hồi xưa thầy tổ để lại cho thầy cái chùa này,

[52:48]huynh đệ đông, bây giờ mỗi người đi mỗi nơi, thầy ở một mình thầy buồn quá. Nói: "Thế bây giờ thầy, tụi con cho người đi tới lui ở với thầy." Nói tới lui rồi đêm hôm thầy ở một mình buồn quá. Nói thì cái nói: "Thì cho cái thằng Năm, thằng Bảy." "Thằng Năm, thằng Bảy ở lại với thầy mấy đêm cũng buồn quá, hay bằng cái con nhỏ kia, con Tám ở với thầy nó đỡ buồn hơn." Cái người dân nói: "Thôi, nhất trí rồi, cho thầy lấy vợ luôn. Miễn thầy ở lại thì lo cho dân rồi thì cầu nguyện, cầu an rồi có gì thì bói thì giùm tụi con." Thế là từ đó xuất hiện một cái lớp là thầy tu mà có vợ một cách chính thức, được người dân công nhận, chịu luôn.

[53:19]Thời gian rất là dài. Chúng ta có cái Phật giáo cổ truyền là vì vậy á. Cho nên mình bây giờ mình không biết mình trách. Nói: "Trời, sao thầy tu Phật giáo mà giữ giới mà đi sao có vợ?" Nhưng mà cái hoàn cảnh của xã hội lúc đó nó nó nó phát sinh dần dần, dần dần và được mọi người công nhận bình thường luôn. Cho đến sau này, khi các vị tôn túc chúng ta chấn hưng Phật giáo thì chỉnh lại, không chịu chuyện đó nữa thì lúc đó mình mới thấy, ủa sao thầy tu mà có vợ kỳ khôi vậy? Mình mới bắt đầu thấy nó sai, chứ còn trước đây một trăm, hai trăm năm chuyện đó là một chuyện bình thường, bình thường. Nhật bây giờ vẫn còn bình thường.

[53:50]Nhật là thầy tu phải có vợ, hiện nay. Và một cái hạng người mà cũng đại diện cho cái trí tuệ của loài người nữa là những triết gia. Những triết gia là những người giống như hôm trước mà chúng ta nói trong cái bài dạy và học á, là mình nhìn cái cuộc sống như vậy mà rút ra được những nguyên lý, những đạo lý, thì triết gia là những người như thế. Là họ nhìn cái cuộc sống này nhưng mà họ rút ra được bao nhiêu điều đạo lý để họ nói là họ dạy con người sống cho đúng. Nha, họ dạy con người là sống trên đời phải biết thương nhau, phải không? Và phải biết kiềm chế những cái ham muốn của mình để có thể là để đừng có xâm phạm đến cái niềm vui của người khác.

[54:29]Đó, những cái câu dạy nho nhỏ vậy là từ những triết gia. Nên những triết gia đó nó giống như là những cái những cái thầy tu vậy đó, nhưng mà họ không có một cái tôn giáo, họ không có thờ thần linh. Nên triết gia nó khác với giáo sĩ là họ không có thờ thần linh, họ không là một tu sĩ, họ không có tín ngưỡng, nhưng mà họ quan sát cuộc sống và họ rút ra được những đạo lý. Và có những triết gia nổi lạc đến nỗi người ta tôn sùng như thánh. Ví dụ như Khổng Tử của Trung Hoa là ông có nói tới Trời, nhưng mà cái Trời của ông cái khái niệm nó trừu tượng nhẹ nhàng lắm, nó không có rõ. Nó không phải là ông Trời mà có phép ban chuyện

[55:01]này ban chuyện kia như đạo Thiên Chúa. Nhưng mà những cái đạo lý ông dạy về cuộc sống rất là hay. Như con người, năm cái đức tính con người là gì? Nhân, Lễ, Nghĩa, Trí, Tín. Đó, những cái đạo đức căn bản, bây giờ vẫn phải công nhận. Sống trên đời phải có lòng nhân ái. Đối xử với con người phải lịch sự là có cái Lễ, chứ không được buông tuồng, không được gặp ai muốn nói gì nói, muốn nạt ai nạt, không có. Người lớn đối với người nhỏ thế nào, nhỏ đối với lớn thế nào, phải có cái tương quan, phải có cái quy tắc ứng xử hợp lý chứ không có được bừa bãi. Rồi cái Nghĩa, Nghĩa là gì? Nghĩa là cái ân nghĩa đối với nhau,

[55:39]cái qua lại, cái tương quan là mình phải biết nhớ ơn người khác, phải có cái cái tình đối với nhau như thế nào. Là gọi là là cái cái cái tình nó đã ràng buộc trong lâu ngày thì nó thành cái Nghĩa như vậy, cái Nhân nó tạo cái Nghĩa. Trí, nhưng mà không phải là vì cái tình cảm đó mà mềm yếu, phải biết khôn ngoan nhận định để sắp xếp mọi điều. Và Tín là gì? Tín là nói gì chắc cái đó à, không được nói xạo. Cái gì đã hứa phải làm, vân vân. Đó, những cái đức tính căn bản mà họ lập ra. Thì đó nó không có thuộc về tín ngưỡng lắm, nó như là một triết học, một đạo lý để sống. Gọi là triết gia, nhưng vì những cái đạo lý nó hay quá

[56:18]nên người ta tôn sùng ông như là là bậc thánh. Hoặc Lão Tử cũng vậy, hoặc là Socrate của Tây phương Hy Lạp cũng vậy. Ông Socrate này thì ngoài cái triết gia này, ổng còn có khả năng tâm linh nữa. Socrate hay lắm, những điều mà ổng dạy về cách sống cho con người rất là độc đáo mà ổng giống như Bồ Tát thị hiện. Tại vì trong chuyện kể có một lần á ổng đứng giữa đường, ổng đi đến khúc đường đó ổng suy tư vấn đề gì ổng đứng nhập định bất động một ngày luôn, không nhúc nhích luôn. Qua ngày hôm sau ổng xuất định đi về nhà. Cho nên những cái triết gia thời xưa như vậy chứ họ có khả năng tâm linh chứ không phải là họ là người thường.

[56:53]Hoặc là như Pythagore, Pythagore là sinh vào đồng thời Đức Phật á thì ông là một nhà toán học, cho nên cái định lý Pythagore rất nổi tiếng trong toán mà mình phải học á. Định lý Pythagore là gì? Tổng bình phương hai cạnh góc vuông phải không? Bằng bình phương cạnh huyền. Thấy không? Thầy, ba bốn chục năm rồi thầy còn nhớ cái định lý đó. Định nghĩa rõ ràng. Thì ông Pythagore này là ổng có nhiều lần ổng biểu diễn thần thông ổng bay lên cho dân làng Hy Lạp coi. Và ổng thường hay nói cái luân hồi kiếp trước, kiếp sau, ổng cũng sống đồng thời Đức Phật á. Mà trong đó ổng có ổng cũng dạy đệ tử ổng là không được suy nghĩ,

[57:29]ổng nói con người ta chỉ có trí tuệ khi người ta tắt cái vọng tưởng xuống. Và ổng khen ngợi nhất một người đệ tử giỏi xuất sắc của ổng là Joseph. Và ổng nói là người này cũng được cái tâm bất động không suy nghĩ. Như vậy. Vào thời đó mình thấy có những triết gia là những nhà toán học mà cũng là những nhà có cái sức mạnh tâm linh chứ không phải không, rất là lạ như vậy. Còn những triết gia thời đây chuyên về lý luận như là Kant, Schopenhauer hay Voltaire của Pháp hay Karl Marx của Đức, Jean-Jacques Rousseau của Pháp lại cũng là những triết gia, họ cũng nêu ra được những cái nhận xét, những nguyên lý của cuộc sống độc đáo,

[58:04]đóng góp vào trong cái kho tàng lý luận về triết học của nhân loại rất là hay. Như Kant vậy, cái ông già Kant này thì kỳ lạ, triết gia Kant kỳ lạ. là cuộc đời ổng ổng như cái máy vậy. Giờ nào làm việc gì, giờ nào làm việc gì rất là chuẩn xác mà rất là cẩn thận. Mà những cái lý luận của ổng, ổng viết cái cuốn sách cỡ này, dày cỡ này, thì ổng viết xong cuốn sách về cái kinh nghiệm về tiên nghiệm. Vì thời đó người ta nói rằng con người ta chỉ hiểu biết từ kinh nghiệm thôi. Cái mình làm cái gì có rồi, xảy ra rồi mình mới rút ra được cái cái cái lý luận lý thuyết về nó. Thí dụ như là mình có té mình biết đau rồi mình mới biết à khi té người ta sẽ đau.

[58:46]Nghĩa là thời xưa giờ người ta tin là như vậy. Tức là con người ta cái trí tuệ là hậu nghiệm. Tức là cái trí tuệ, cái hiểu biết con người nó đến sau khi kinh nghiệm xảy ra. Nhưng mà cái ông Kant này thì ổng chơi ổng nói là con người ta có cái trí tuệ biết trước khi kinh nghiệm xảy ra. Ổng lý luận ngược lại và ổng chứng minh. Và cái chứng minh của ổng là cuốn sách bấy lớn. Ổng mới đưa người bạn ổng đọc thử. Thì người bạn ổng đọc được ít bữa trả lại, mới nói rằng: "Nếu tôi đọc hết cuốn này tôi sẽ điên, không hiểu gì hết." Tại ổng nói là sách ổng viết á, ổng viết ngắn ổng viết sợ mà ổng mà ổng có

[59:19]ví dụ nó dài quá, cái cuốn sách nó sẽ dài quá. Nên ổng viết sơ sơ cho nó ngắn gọn thì ngắn gọn nó khoảng nhiêu đây. Chứ mà ổng cho ví dụ nữa thì chắc nó một chồng vầy. Mà chính vì cái ngắn gọn của ổng mà nó nhiêu đây á không ai đọc nổi. Nên những bộ óc siêu việt nhất mới đọc nổi triết học của Kant. Ổng nói mà ổng lý luận ổng đã chứng minh được rằng con người ta có những hiểu biết trước kinh nghiệm. Kinh nghiệm chưa xảy ra nhưng mình ngồi mình suy luận mình biết được nó sẽ như thế nào. Mà đây là một bước đột phá trong triết học của nhân loại rất là hay. Cuộc đời ổng kỳ lạ, chỉ có một lần ổng trịch giờ thôi.

[59:50]Hễ là cái người mà trong cái làng của ổng á hễ mà đang ngồi làm lơ mơ thấy ổng đi qua cửa là bắt đầu chỉnh cái đồng hồ lại vì biết đồng hồ mình sai, ổng mới đúng. Ổng đúng hơn cái đồng hồ nữa. Hễ tới mỗi ngày mà thấy ổng đi ngang qua cửa, cái quay lại chỉnh đồng hồ mình lại cho nó đúng lại 5 phút vì nó đi lạc 5 phút. Ổng đúng hơn đồng hồ mình. Chỉ có một lần ổng trễ cát là lần đó bị có chiến tranh xảy ra, ổng ghé ổng mua tờ báo. Thế là người ta bị hố bữa đó thôi, chứ còn mấy bữa khác đúng lại. Và có hai lần ổng không thể cưới vợ vì ổng thương cái cô đó. Ổng thương cô đó thì cô đó vẫn có vẻ có cảm tình. Bắt đầu ổng ngồi ổng cân nhắc.

[1:00:24]Tại ổng có cái trí tuệ tiên nghiệm á, biết trước khi kinh nghiệm xảy ra. Ổng ngồi ổng nói: "Khi nếu mà lấy vợ rồi thì phải làm sao? Phải sinh con, rồi bắt đầu phải nuôi con, phải nuôi vợ, rồi những khi vợ mình bệnh, khi con mình bệnh, có khi nó hỗn, có khi nó ngoan, rồi có những lúc vợ mình phải lòng người khác." Ổng ngồi ổng tính ổng tính kỹ quá, cho nên khoảng tính riết thì cô kia chịu chờ hết nổi đi lấy chồng khác, huốt một cô. Bắt đầu ổng gặp cô khác nữa. Ngồi bắt đầu ổng ngồi ổng cân nhắc nữa. Ổng thấy: "Cô này cái tính vầy." Ngồi thì ổng chưa kịp cái nhà người ta dọn đi mất cái thôi mất.

[1:00:55]Thôi ổng đành ổng ở vậy, không vợ vậy, nuôi heo luôn, xong chuyện, hết. Cái ông Kant triết gia này hơi kỳ lạ. Đó, đó là những người mà họ trình bày về những cái nguyên lý cuộc sống và gợi ý về cuộc sống cho tốt đẹp hơn. Rồi có những người mà cũng tiêu tiêu biểu cho cái cái trí tuệ loài người là những loại người xuất sắc là những đạo sĩ. Những đạo sĩ của Ấn Độ, của Tây Tạng, của Ai Cập, của Trung Hoa. Thì những người này đó họ có cái hệ thống tín ngưỡng của họ, nhưng mà họ có cái phương pháp rèn luyện tâm linh, cho nên họ có thể có thần thông. Họ có thể kêu mưa, gọi gió, chữa bệnh, ếm bùa đồ vân vân, là những đạo sĩ này.

[1:01:30]Ơ đây cũng con người đặc biệt chứ không phải không. À tuy mình nhìn bây giờ mình thấy họ hơi có vẻ kỳ lạ lùng, mình nhiều khi mình không tin, coi như mê tín, nhưng sự thực là có thật. Đã có những đạo sĩ họ thành công được những cái tâm linh như vậy chứ không phải không. Rồi có một vài giáo chủ là những đại diện xuất sắc cho loài người, ví dụ như Phật Thích Ca, Chúa Giê-su, Mahomet, Khổng Tử vân vân. Lát mình trở lại. Nhưng mà hiện nay ai là đại diện cho trí tuệ của loài người hiện nay? Hạng người nào? Nói gọn thầy: "Những nhà khoa học gia, những nhà khoa học." Đó, đúng rồi đó. Lát cho hát năm bài, phải không?

[1:02:08]Đó, hiện nay đó những nhà khoa học là đại diện xuất sắc cho trí tuệ của loài người. Thế vì sao vậy? Bởi vì họ có cái kiến thức chặt chẽ, hợp lý, có lý luận từng bước và nó có cái thí nghiệm, có cái thử nghiệm mỗi khi mỗi khám phá của họ thí nghiệm thành công từ từ, chứ không phải ngồi ước đoán, không phải dùng cái trực giác, trực quan như ngày xưa nữa, mà bây giờ đều có thí nghiệm trên cơ sở vật chất. Và nó có cái cái hiệu quả rõ rệt chứ không phải là nói chuyện chơi, chuyện mơ hồ. Thí dụ giờ nói gì nói nhưng mà chính những nhà khoa học gia đã làm cho phi thuyền bay lên không gian. Chứ không phải là những nhà văn sĩ, thi sĩ ngồi mơ mộng.

[1:02:49]Ví dụ bây giờ ví dụ như là có một nhà nhạc sĩ đã nói là: "Làm cắt nửa vầng trăng á, tôi làm con đò nhỏ ha, chặt đôi câu thơ tôi làm mái chèo lướt sóng." Gì đó. Phải không? Có nghe bài đó không? Có nghe không? À nghe bài rên rên dân ca gì đó. Thì nói chơi thôi, chứ làm sao mà lên được vầng trăng mà cắt nửa vầng trăng ra được, phải không? Đó, thi sĩ văn sĩ ngồi nói chuyện chơi. Nhưng mà nhà khoa học mới làm phi thuyền bay lên được, lấy đất mặt trăng về coi thử trong đó có gì. Hoặc là cho đáp một cái phi thuyền xuống sao Hỏa để mà phân tích đất đá ở dưới đó được. Cho nên những nhà khoa học hiện nay là tiêu biểu xuất sắc

[1:03:28]cho trí tuệ của loài người vì những cái hiệu quả của họ. Và đồng thời nữa là họ đem lại những tiện nghi rõ rệt trong cuộc sống của chúng ta. Như ngày hôm nay mình ngồi nói chuyện, cái ghế mình đang ngồi, cái nhựa đã được chế bằng những cái suy nghĩ thành công tính toán của các nhà khoa học. Họ rút từ dầu hỏa dưới lòng biển lên. Họ trích chia nhiều thành phần, những phần nào làm xăng cho máy bay, xăng cho xe hơi, dầu diesel, dầu hỏa, những thành phần nào chế ra thuốc tây, nào chế ra vải vóc, chế ra nhựa, chế được cuối cùng chất bã cuối cùng rồi để làm cái gì? Nhựa trải đường, đúng. Rồi cái micro, cái âm ly chúng ta đang nói để mọi người nghe

[1:04:08]cho dễ, mà cái người nói không cần phải gào thét, cũng là thành tựu biết bao nhiêu trí tuệ của con người gói vào đây. Nên vì vậy, cái thành tựu khoa học nó quá rõ rệt, nó đem lại hiệu quả quá lớn trong thế giới, phủ ngập, làm choáng ngợp mọi người hết. Cho nên cái khoa học hiện nay mà đã chiếm ưu thế đến nỗi làm lu mờ tất cả những nền văn minh cổ hết. Ví dụ như bây giờ những cái học thuật cổ như là võ thuật, giờ từ từ lu mờ. Người ta chỉ coi nó như là một phương tiện rèn luyện thể diện thể thân thể, chứ ngày xưa võ thuật là một phương tiện để làm gì nữa? Để bảo vệ đất nước. Phải không? Lên làm quan, làm chiến sĩ bảo vệ đất nước.

[1:04:48]Cho nên không biết võ là đất nước nó sẽ suy nhược. Nhưng bây giờ thì thì phải biết cái gì mới bảo vệ đất nước? Phải biết biết bấm nút, bóp còi, là người biết bảo vệ đất nước. Chứ hồi xưa phải biết đánh kiếm, bắn cung cho giỏi. Nên nó làm cái khoa học quá tiến bộ nó làm lu mờ hết tất cả mọi nền học thuật cổ, như y học cũng vậy. Như người xưa cái y học người ta tìm lá cây đắp, nấu, hoặc là như ông phù thủy bỏ miệng nhai nhai, mở miệng bệnh nhân ra nhổ vô miệng bệnh nhân, đóng lại cho nuốt đi, phải không? Sau đó người ta nhảy tê tê người ta chết thì nói: "Này đã lên thiên đường rồi nhờ có cái bùa này." Sao nó không biết?

[1:05:24]Thì bây giờ khoa học bây giờ họ mổ xẻ, họ phân tích từng con vi trùng, từng loại bệnh, từng mạch máu rồi cái tim hoạt động sao biết hết. Nên nó lu mờ hết tất cả cái khác, kể cả triết học, kể cả tôn giáo là bị khoa học đè bẹp mất luôn. Giờ coi triết học nói gì nói thì người ta vẫn thấy cái lợi nhuận kinh tế là quan trọng. Nói đạo nghĩa gì nói nhưng mà làm ăn là phải có lời, mở một công ty là phải có lời, hằng năm đóng thuế nhà nước. Rồi bây giờ tôn giáo nói cái gì nói thì cũng không thể mà vì ông tu sĩ ổng có hay gì hay, kê súng màng tang ổng bắn cái bùng ổng cũng chết, Chúa cũng không che ổng nổi.

[1:05:58]Nó như vậy. Cho nên là cái hiệu quả quá lớn của khoa học nó lấn áp hết mọi cái. Nên bây giờ các nhà khoa học hiện nay coi như là đại diện cho trí tuệ của loài người hiện nay. Chuyện biết đó là điều hay hay điều dở? Ngày xưa những nhà phù thủy, những kẻ sĩ Trung Hoa, tu sĩ của các tôn giáo, những triết gia, những đạo sĩ đã là đại diện cho trí tuệ của loài người. Họ cũng đã góp phần cho đời sống của con người được những cái thuận tiện hơn, dễ chịu hơn, nhưng mà họ cũng đã cản trở sự tiến bộ của con người, của nhân loại chứ không phải không. Nhưng ngày hôm nay thì hơn những người đó đó họ có cái hay của họ và có cái dở của họ.

[1:06:45]Và ngày hôm nay thì đại diện cho loài người, đại diện cho trí tuệ loài người là các nhà khoa học. Thì cái hay của họ là gì? Là đem lại được cái văn minh, cái tiện nghi cho cho con người. Nhưng mà họ có cái dở không? Có không? Có. Đó. Cho nên mỗi thời đại đều có một hạng người làm đại diện cho trí tuệ của con người. Nhưng mà họ vẫn luôn luôn, bên cạnh những cái hay của họ làm người ta nể phục, họ vẫn có một cái dở nào đó, vẫn có một cái dở cũng để làm tổn hại, làm bất lợi cho con người chứ không phải không. Thì hiện nay cũng vậy. Những nhà khoa học đang là đại diện đầy lợi ích cho con người, nhưng mà họ vẫn đang làm cản trở,

[1:07:32]vẫn làm thiệt thòi cho loài người chứ không phải không. Và chúng ta cần những người đại diện mới trong tương lai. Đại diện mới trong tương lai là gì? Là ai? Đại diện mới trong tương lai cho loài người là ai? Chúng ta đoán coi trong tương lai ai, thành phần nào mới là đại diện cho trí tuệ của nhân loại? Đúng, cho hát thêm năm bài nữa. Đúng như vậy. Mà tại sao vậy? Tại vì thế này: tại vì khoa học á, họ bỏ quên, họ quay lưng, họ chống lại với yếu tố siêu nhiên, yếu tố về về cái siêu hình về tâm linh, họ không công nhận. Đó là một cái có mà không được công nhận, cho nên vẫn là một cái sai. Nó không phải là chân lý hoàn toàn. Vì chân lý là gì?

[1:08:24]Chân lý nghĩa là cái gì có mình phải công nhận. Nhưng mà khoa học không chịu công nhận một cái có đó là tâm linh, thế giới siêu hình. Đó là một cái có thật. Và những cái biểu hiện của thế giới siêu hình nó xuất hiện đầy nhan nhản khắp thế giới mà các nhà khoa học cũng không chịu đưa nó vào để nghiên cứu nghiêm túc, tiếp tục chối bỏ. Cho nên hiện nay mà như vừa rồi thầy đọc cái cuốn mờ mờ của ông Trịnh Xuân Thuận nói về cái vũ trụ, việc thành lập vũ trụ, cấu tạo vũ trụ thì không bao giờ dám nói tới vấn đề các thế giới siêu hình như các cõi trời, địa ngục á. Cho nên họ bế tắc về cái lý giải về vũ trụ,

[1:09:06]họ không giải quyết được hết, không trả lời được hết mọi điều. Vì sao? Vì họ đưa rất nhiều cái tham số vào trong cái cấu trúc vũ trụ. Tham số đó về về lực hạt nhân, lực hạt nhân yếu, lực hạt nhân mạnh, lực điện từ, lực hấp dẫn rồi yếu tố về cái khối lượng, yếu tố về các các năng lượng trong vũ trụ, yếu tố về sự tốc độ ánh sáng, yếu tố về cái sự cấu tạo vận chuyển, vân vân, rất là nhiều tham số đưa vào trong máy tính để họ hình dung được cái vũ trụ như thế nào. Nhưng một điều họ không đưa vào là yếu tố tâm linh, yếu tố thế giới siêu hình. Vì quả thật tồn tại thế giới siêu hình, có những cõi trời, những cõi địa ngục,

[1:09:51]những cái cõi gọi là cõi âm, có những chúng sinh sinh sống, họ sống trong vũ trụ. Họ có tác động đến cái sự vận hành của vũ trụ chứ không phải không. Nên chính vì cái người khoa học họ tự mãn với những cái thành tựu họ đạt được nên họ quay lưng với vấn đề tâm linh nên họ mất hết một mảng lớn của chân lý trong vũ trụ này. Đây là một thiếu sót lớn. Và chính vì vậy mà họ không thể giải thích được hết mọi điều của vũ trụ. Ví dụ như là sự thành lập vũ trụ như thế nào, họ không giải thích được hết. Họ đưa ra giả thuyết về Big Bang nhưng rất sơ hở. Hoặc là cái vận động của các thời thiên thể, họ không giải thích được hết.

[1:10:32]Ví dụ như theo cái tính toán á mà đối với lực hấp dẫn, đối với khối lượng á thì cái sự xuất hiện của các thiên hà không hợp lý. Tại sao vậy? Tại vì họ nói nếu mà đúng với những cái vận chuyển đó đó thì cái thiên hà mà nằm ở giữa này này, cái một cái đám thiên hà lớn thế này thì bao vây cái khối thiên hà lớn đó nó phải có một cái số vật chất nó to gấp 100 lần cái khối thiên hà đó thì như vậy cái sự chuyển động thiên hà đó mới hợp lý, đúng quy luật vật lý. Nhưng mà cái khối vật chất đó không thấy, không bao giờ tìm thấy. Nhưng mà cái vận chuyển của thiên hà đó thì nó buộc là phải kết luận rằng có một cái khối vật chất bao quanh

[1:11:13]khối thiên hà đó, mà khối vật chất lớn gấp 100 lần cái khối thiên hà đó. Họ không giải thích được. Đó là những điều mà bởi vì họ không đưa vào cái tham số là thế giới siêu hình tồn tại trong đó. Hoặc là cái vấn đề mà sự tồn tại cái sự sống, xuất hiện cái sự sống, ví dụ Trái Đất mình ngày xưa không có sự sống rồi sự sống đã bắt đầu như thế nào, từ những cái men thành cây, thành lá, thành những con thú, cuối cùng thành con người đầy trí tuệ. Nó phát triển như thế nào vẫn là một bí ẩn mà họ đành phải tạm chấp nhận của thuyết Darwin là thuyết tiến hóa do đột biến gen. Tức là con chó nó đột biến gen cái tự nó thành con dê,

[1:11:47]dê đột biến gen thành con bò, bò đột biến gen nó thành con con gì đó, từ từ nó thành con khỉ rồi buồn buồn khỉ đột biến gen cái thành thành cái con người. Mà chưa thấy con người đột biến gen để thành một cái cái loài vật khác cao siêu hơn, không thấy. Mà con người vẫn phải nỗ lực rèn luyện. Lâu lâu chúng ta thấy có một cái đột biến gen để xuất hiện những siêu nhân, những con người phi thường là những nhà bác học thông minh cực kỳ, những nhà ngoại cảm trực giác đặc biệt. Nhưng mà không tiếp tục có thêm rồi người đó chết rồi mất hết. Nên cái chỗ đó là chỗ hở của cái thuyết Darwin về cái đột biến gen để tiến hóa, không có.

[1:12:25]Nên người ta vẫn phải ước đoán là như vậy, không giải thích được hết. Vì sao? Vì người ta không tính đến cái sự hiện diện của thế giới siêu hình, những thần thánh trong đó, những cái vong linh trong đó, họ đã tác động vào thế giới vật chất như thế nào để buộc cái vật chất này nó phải kết hợp như thế nào bắt đầu để tạo thành những cái tế bào, những cái cấu trúc về ADN để buộc tạo thành cái sự sao chép cho sự sống phát triển. Chính đây là yếu tố của siêu nhiên nhưng mà họ không tính đến. Nên những nhà khoa học tuy đã đem lại cái sự tiến bộ ngoạn mục cho thế giới nhưng họ đã bỏ mất một cái mảng rất quan trọng, đó là thế giới siêu hình.

[1:13:05]Nên trong hiện tại thì đúng họ là cái người đại diện xuất sắc cho nhân loại, nhưng trong tương lai chưa phải, vì hiện nay họ vẫn đang thiếu sót. Do đó nên đại diện trí tuệ cho loài người trong tương lai phải là những người là vừa giỏi về khoa học mà vừa giỏi về tâm linh học, tức là những thiền sư. Thì do đó mà thầy hay kêu vậy, những người Phật tử phải có cái hiểu biết về khoa học, đồng thời phải siêng năng tu tập tâm linh, phải tin về luật nhân quả, phải tu tập về đạo đức. Thì đó là chính là những con người tương lai đó, những cái đại diện tương lai cho nhân loại là những người như thế này: giỏi về khoa học mà giỏi về tâm linh học.

[1:13:46]Mà cái điều này thì không ngờ chúng ta lại được một nhà bác học giỏi nhất của thiên niên kỷ, của thế kỷ đã tiên đoán trước. Là ai? Einstein. Ổng đã nói thế này: ổng đã nói là cái tôn giáo tương lai của nhân loại phải là một tôn giáo vừa thỏa mãn được khoa học mà vừa thỏa mãn được tâm linh của con người. Và ổng nói rằng chỉ có Phật, đạo Phật mới thỏa mãn được hai điều kiện đó. Ổng đã nói trước, mình không biết ổng nghiên cứu đạo Phật là sao nhưng ổng đã nói, ổng đã cho câu tiên liệu như vậy. Những cái câu tiên đoán của ổng á người ta kiểm chứng rất là vất vả. Vào cái thời của ổng á đã có nhiều cái ổng chỉ ngồi bằng cây viết chì

[1:14:28]với cái tờ giấy thôi mà ổng đã nói hết nhiều bí mật của vũ trụ. Rồi sau này người ta phải dùng các dụng cụ đo đạc rất là tốn kém, phức tạp mới kiểm chứng lại coi ổng nói đúng hay không, không ngờ ổng đã nói đúng. Rồi sau khi ổng chết rồi, người ta vẫn tiếp tục kiểm chứng cái lý thuyết của ổng. Vì nhiều vì đến ngày hôm nay nhiều cái lý thuyết của ổng vẫn chưa kiểm chứng được hết. Mà ổng chết rồi, người ta vẫn tiếp tục kiểm chứng và vẫn tiếp tục thấy ổng đúng. Ông này kỳ khôi vậy. Nhưng mà còn cái câu một cái câu dự đoán độc đáo của ổng là về vấn đề tôn giáo là chỉ có đạo Phật mới là một tôn giáo tương lai cho nhân loại,

[1:15:04]vì đạo Phật mới thỏa mãn được vừa khoa học vừa tâm linh. Ổng đã tiên đoán được như vậy. Thì khi ổng nói như vậy thì chúng ta có quyền kết luận một điều này: là như vậy, trong suốt lịch sử của nhân loại mấy triệu triệu triệu năm như vậy cho tới ngày hôm nay thì ai là người đại diện tiêu biểu nhất, xuất sắc nhất cho trí tuệ của loài người? Ai? Đúng, Đức Phật. Lát cho hát hai bài. Đúng như vậy. Chính Đức Phật mới là một người đại diện tiêu biểu nhất, xuất sắc nhất cho trí tuệ của loài người trong suốt bao nhiêu thời đại, từ thời thượng cổ cho đến ngày văn minh hôm nay và mãi cho đến ngày văn minh về sau này nữa.

[1:15:46]Mà nhiều nhà trí thức trên thế giới cũng đã tuyên bố như vậy: nếu phải chọn ra trong hành tinh này một con người tiêu biểu nhất, đại diện cho hành tinh này để nói chuyện với hành tinh khác thì chỉ có Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Bởi vì đây là một con người mà từ cái thời cách đây mấy ngàn năm đã dám tuyên bố không có một Thượng đế tạo ra tất cả mọi vật, mà tất cả mọi vật trên đời này đều là do nhân duyên vận hành. Đó là một con người mà cách đây hơn 2.500 năm, lúc mà các nơi khác còn tin rằng Trái Đất là trung tâm, bầu trời là cái bát úp xuống thì chính con người này đã dám tuyên bố rằng vũ trụ là mênh mông vô tận và trong đó có vô số thế giới

[1:16:26]có con người, có nền văn minh và cũng có những bậc bậc giác ngộ như vậy. Đó là những con người mà cách đây hơn 2.000 năm 500 năm đã dám vạch ra một cái chuẩn mực về đạo đức cho loài người bởi cái đạo lý về Tứ vô lượng tâm và luật nhân quả nghiệp báo. Thì cái đạo lý này nó sẽ là một đạo lý bất diệt, tuyệt đẹp cho con người, để con người giữ gìn nó, tôn trọng nó, bảo tồn nó, tu tập theo nó, thực hành theo nó mãi mãi muôn đời về sau và không bao giờ lạc hậu. Đó là một con người như vậy. Đó là một con người mà đã vạch ra được một cái cái hành trình, cái tiến trình của thiền định để cho con người chúng ta đi theo Ngài và bước dần vào thế giới tâm linh,

[1:17:10]mở ra những cái điều siêu tuyệt của thế giới tâm linh và làm cho con người từ một thân phận tầm thường của con một con vật và trộn lẫn giữa loài người để lần lần chúng ta trở thành những thần thánh nhờ cái con đường thiền định như vậy. Cho nên Đức Phật là một đại diện xuất sắc cho trí tuệ của loài người từ ngàn xưa và mãi đến ngàn sau. Khi chúng ta nói như vậy thì chúng ta cũng có quyền tự hào là chúng ta đã may mắn chọn được đúng con đường, chọn được đúng vị thầy của mình. Phải không? Chúng ta đã may mắn như vậy. Và chúng ta biết chúng ta may mắn như vậy rồi thì chúng ta làm gì? Chúng ta đi đi khoe cùng với thiên hạ phải không? Phải không?

[1:17:57]Hay là làm gì? Chúng ta phải, chúng ta phải tinh tấn tu tập. Chúng ta phải tinh tấn tu tập theo lời Phật dạy, đồng thời phải có cái quan tâm đúng mức với khoa học. Bởi vì cái đại diện xuất sắc cho trí tuệ tương lai của nhân loại chính là những người như vậy, vừa giỏi về khoa học mà vừa giỏi về tâm linh, mà cái tâm linh đó phải là tâm linh từ cái kinh điển của Đức Phật. Nó rất là chuẩn xác và hợp lý. Cho nên là chúng ta nơi bản thân mình, mình phải vừa tinh tấn tu tập nè, vừa phải quan tâm đến khoa học, mà chúng ta còn phải có bổn phận đối với những phần còn lại của thế giới này là những người mà họ chưa

[1:18:40]biết được cái đạo đức của cái từ bi vô lượng Đức Phật dạy, những người mà chưa tin được cái luật nhân quả nghiệp báo. Đó, chúng ta phải có bổn phận đem đến cho họ cái đạo lý về lòng từ bi vô hạn, đem đến cho họ cái đạo lý về cái sự công bằng của cái luật nhân quả nghiệp báo để con người ta tự giữ gìn lấy mình và sống tốt đẹp với nhau. Và trong cái giữa cái thế giới mà có những người đã may mắn biết được Phật pháp và những người chưa may mắn biết được Phật pháp, chúng ta phải có một thái độ nghiêm khắc quyết liệt, chứ không được thờ ơ, thụ động. Nghĩa là từ ngày hôm nay, chúng ta phải nghiêm khắc phê bình những

[1:19:19]người mà đã thờ ơ với Phật pháp, quay lưng với Phật pháp. Bởi vì đó là những người mà họ có thể hoặc họ không may để không gặp Phật pháp, nhưng cũng có thể họ tự cao mà họ coi thường Phật pháp. Cho nên chúng ta phải biết là Phật pháp mới là giá trị thật sự của nhân loại trong tương lai như Einstein đã tiên đoán. Và vì vậy, chúng ta phải có bổn phận phải mạnh mẽ nói lên tiếng nói, phải nghiêm khắc đối với những người mà thờ ơ với Phật pháp, quay lưng với Phật pháp để cho họ không được quyền tự mãn dừng lại ở cái khoa học vật lý này, mà để cho họ phải biết nhắm tới cái nền văn minh tương lai, trong đó yếu tố tâm linh là một tham số quan trọng

[1:20:07]của cuộc sống con người, của trí tuệ của con người. Hôm nay, đêm mùng 3 Tết, chúng ta nói với nhau về đề tài là những những đại diện những hạng người đại diện cho trí tuệ của nhân loại qua từng thời đại. Chúng ta đã nói tới những người phù thủy từ cái thời sơ khai, chúng ta đã nói tới những kẻ sĩ của Trung Hoa, chúng ta nói tới những tu sĩ của các tôn giáo thần quyền, tu sĩ của Phật giáo, những đạo sĩ, những triết gia và ngày hôm nay là những nhà khoa học, nhưng chưa đủ. Tương lai phải là những hạng người khác, mà cái hạng người đó đã được nhà bác học Einstein tiên đoán, đó là những người đi theo đạo Phật.

[1:20:46]Vì những người này sẽ là những người mà họ cân đối hài hòa, dung hợp được giữa khoa học và tâm linh. Mà khi chúng ta biết được điều đó, chúng ta mừng vì chúng ta đã chọn đúng đường. Nhưng mà khi mừng như vậy, chúng ta cảm thấy mình phải có trách nhiệm đối với phần thế giới còn lại trong việc chúng ta đem Phật pháp đến cho mọi người. Mà chúng ta đem Phật pháp đến cho mọi người không phải chúng ta đem một cách lén lút, rụt rè, nhút nhát, mà phải đem với tính cách đường bệ, đĩnh đạc, chững chạc của một người đi trước giúp cho những người đi sau chưa biết, giúp cho những người thờ ơ, hời hợt, nông cạn hoặc là tự mãn, tự kiêu mà đã quay lưng với Phật pháp.

[1:21:26]Đó là thái độ của chúng ta để giúp cho thế giới này tiến nhanh đến cái nền văn minh tương lai hoàn chỉnh hơn nhiều. Xin chúc cho mọi người được cái dũng mãnh như vậy trong việc truyền bá Phật pháp để xây dựng cho đại diện trí tuệ nhân tương lai của nhân loại là những con người xứng đáng như vậy. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[1:21:49]Có ai hỏi gì dễ dễ không? Khó quá đừng hỏi. Thôi, hồi hướng ha. Nguyện đem công đức này

[1:22:02]hướng về khắp tất cả

[1:22:09]đệ tử và chúng sinh đều trọn thành Phật đạo.

[1:22:47]Nam mô Đại từ Đại bi Quán Thế Âm Bồ Tát. Nam mô Đại từ Đại bi Quán Thế Âm Bồ Tát. Chắp tay quỳ kính lạy Người, thiết tha con khấn nguyện cầu.

[1:23:13]Quê hương là dòng sông, mắt trông trăng vàng soi sáng.

[1:23:22]Nam mô Đại từ Đại bi Quán Thế Âm Bồ Tát. Nam mô Đại từ Đại bi Quán Thế Âm Bồ Tát. Đóa hoa tươi sắc vô thường, sớm trưa rơi rớt muôn lường. Nương thuyền từ vượt qua, bến mê đến nơi bờ giác.

[1:23:57]Mẹ hiền Quán Thế Âm, giọt nước cành dương xoa dịu lầm than.

[1:24:10]Mẹ hiền Quán Thế Âm, đem đến an vui dứt sạch ưu phiền.

[1:24:22]Mẹ hiền Quán Thế Âm, ngàn mắt ngàn tay vô lượng vô biên.

[1:24:34]Mẹ hiền Quán Thế Âm, chiếu sáng yêu thương khắp nơi bình yên.

[1:24:47]Nam mô Đại từ Đại bi Quán Thế Âm Bồ Tát. Nam mô Đại từ Đại bi Quán Thế Âm Bồ Tát. Chiến tranh đau đớn cuộc đời, bão giông mây nước ngập

[1:26:55]Nam Mô Đại Từ Đại Bi Quan Thế Âm Bồ Tát.

[1:29:15]Thương người nghèo khó lo âu, thương ai chẳng biết tìm đâu áo màu.

[1:30:16]Lòng này thương hết chúng sinh, cho dù kẻ oán người thân cũng đồng.

[1:30:46]Một lòng quỳ dưới Phật đài, nguyện người người biết chung xây tâm từ.

[1:31:02]Từ nay cho tận ngàn sau, một con tim nhỏ để yêu quý người.

[1:31:17]Đôi môi xin tặng cho đời ngàn lời trìu mến, vạn lời thân thương.