[0:40]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:44]Hôm nay cũng là cái khóa thiền, nhưng mà lúc ngồi thiền có đông như vầy không à?
[0:54]Hay là lúc ngồi thiền thì trốn, rồi lúc nghe pháp thì đông? Cũng ráng tập ngồi thiền nha. Mỗi khóa thiền thì vì sao mà chúng ta phải mở cái khóa thiền? Bởi vì Thiền là cái con đường tâm linh cốt lõi của đạo Phật.
[1:13]Giống như có Thượng tọa Phước Hạnh là phó ban thường trực ban Trị sự ở tỉnh Vĩnh Long vậy. Một đời ngài là tu Tịnh độ, rồi là một kinh sư nổi tiếng tụng kinh rất là hay, tụng hay hơn mấy thầy mình ở đây một ngàn lần.
[1:34]Cái hôm nay thầy ổng mới nói câu này, ổng nói: "Bao nhiêu năm tu nhầm." Nên bây giờ thầy cũng quyết tâm là mở cái khóa thiền cho Vĩnh Long hằng tháng để xây dựng lại cái Thiền cho Phật giáo miền Tây. Đó là một bậc tôn túc á mà nói như vậy. Và ngài bắt các đệ tử ngài là tu thiền hết, tụng kinh theo đường lối của mình hết, lấy kinh mình về tụng lại hết. Cái rằm tháng Tám này ở chùa Phật Quang ta thì có cái lễ cầu siêu hằng năm cho tất cả các vong linh, tại núi mình những ngày xưa chiến tranh chết cũng nhiều, thì ta mới mời thầy ổng lên để ổng làm sám chủ. Nhưng mà mình đưa cái nghi thức của Phật Quang cho ổng xem,
[2:26]ổng thích quá ổng nói nghi thức này mới có đạo lý, vì vậy. Cho nên kỳ này ngài sẽ về chùa mình để làm sám chủ trong cái lễ cầu siêu. Nhưng mà con người rất là dứt khoát, con người rất là dứt khoát là đổi từ Tịnh độ bước qua Thiền một cách rất là mạnh mẽ vậy. Vì ngài nói rằng là có Thiền mới có trí tuệ nên ngài quyết tâm xây dựng Thiền cho Phật giáo miền Tây. Nhưng mà cái nhiều năm rồi cái Phật giáo chưa có hiểu về Thiền, bây giờ thì rất là là là xây dựng Thiền bước đầu nhiều người còn bỡ ngỡ. Còn Nghệ An ta ngay từ buổi đầu thầy về đây
[3:10]đã đặt cái nền tảng của Thiền, làm thành cái tâm linh của đạo Phật trên cái căn bản của Thiền. Nên vì vậy, Phật tử ta cố gắng mà tu tập thiền định vì từ ngày xưa Đức Phật ta cũng chỉ dạy thiền định. Còn các kinh về Tịnh độ là phải 700 năm sau Đức Phật mới có hai cuốn kinh: một cuốn kinh Di Đà, một cuốn kinh Vô Lượng Thọ, hai cuốn kinh mỏng mỏng. Còn một rừng kinh điển của đạo Phật, cả một tạng kinh tam tạng kinh điển lớn mênh mông của đạo Phật chỉ nói về Thiền mà thôi, nhớ như vậy. Nhưng mà không hiểu tại sao hai cuốn kinh mỏng mỏng về Tịnh độ Di Đà, tự nhiên người ta chỉ ôm hai cuốn kinh đó người ta
[3:56]tu mà quên hết cả một cái tam tạng kinh điển lớn mênh mông chỉ nói về Thiền. Nên vì vậy, những cái bậc tôn túc trong đạo Phật nhiều khi là ta thấy xuất thân trong Tịnh độ nhưng mà phẩm chất của các ngài đều là các thiền sư cả. Bên trong các ngài tự tại, vô ngại, giải thoát theo cái phong cách của Thiền, còn bên ngoài thì cứ nhìn vào cứ tưởng các ngài là Tịnh độ, sự thật đều là thiền sư. Hôm nay vậy, cái Phật giáo đất nước ta hội nhập với thế giới, Phật giáo ta cũng hội nhập với thế giới, nhiều đoàn Phật giáo quốc tế tìm về Việt Nam để họ thăm viếng. Họ thăm viếng hai ngôi chùa rất là lớn, thầy không tiện nói tên, một ngôi chùa miền Bắc,
[4:50]một ngôi chùa thành phố Hồ Chí Minh, hai ngôi chùa rất lớn. Khi ta dắt cái đoàn Phật giáo quốc tế vào, họ bước vào chánh điện, họ nhìn lên thấy chánh điện thờ không phải Phật Thích Ca, họ không chào. Họ bỏ họ không chào, không xá, không gật, không chào, bỏ đi ra. Ta quê luôn, ta xấu hổ với họ luôn. Ngoài Bắc bị một cái như vậy, tới vô Nam cũng vậy, một ngôi chùa rất là to, họ đoàn Phật giáo bước vào họ nhìn lên họ không thấy không phải là thờ Phật Thích Ca, họ quay lưng họ đi ra liền, không chào. Coi như cái buổi giao lưu đó thất bại, cái sự giao tiếp nó thất bại, cái sự hội nhập với Phật giáo thế giới ta thất bại.
[5:31]Bởi vì ta thờ một vị Phật mà họ không thờ, họ không tin, chết cái đó. Còn ta đi con đường Thiền, ta thờ là thờ đúng Phật Thích Ca. Đây là vị Phật mà cả thế giới, Phật giáo thế giới họ cũng tôn thờ, nên họ bước vào cái chùa mình như vậy họ sẽ tôn trọng, họ sẽ chào đàng hoàng, vì đúng vị Phật mà họ thờ. Nên đây ta thấy, hôm nay vậy ta về chùa Viên Quang ta đi con đường thiền định, ta thờ Phật Thích Ca là ta đang đi đúng cái dòng của Phật giáo thế giới, ta không bị lạc hậu, không bị sai lầm. Hãy hạnh phúc vì điều này, nhớ như vậy, hãy hạnh phúc vì điều này.
[6:19]Hôm nay cũng là kết thúc cái khóa thiền ngoài Hà Nội. Là trong Nam thì cùng một lúc tuần trước thì có hai khóa thiền: một cái là ở Sài Gòn, cái Vĩnh Long, thầy cũng phải hướng dẫn cả hai. Đi thì cũng rất là cực. Còn ngoài Bắc thì Nghệ An với Hà Nội cùng một lúc thầy cũng mới chia ra đi. Mà khóa thiền ở ngoài Hà Nội ta nhờ ở chùa Pháp Vân, Phật tử về đông nghẹt, không đủ chỗ để ngồi. Cái tầng hầm của cái nhà tổ lớn mênh mông ngồi chật cứng hết.
[6:57]Rồi
[7:02]thầy thầy hay về Nam thì khen miền Bắc. Thầy nói chứ cả nhân dân miền Bắc và cả chính quyền miền Bắc có cái sùng đạo Phật rất nhiều, có cái hướng tâm về tâm linh rất là mạnh. Đó là cái phẩm chất của dân tộc và đó là sức mạnh của dân tộc vẫn nằm ở miền Bắc chứ không phải miền Nam. Ví dụ nói là thành phố Hồ Chí Minh là đầu tàu kinh tế của thế giới, à của quốc gia, thì kinh tế thì cứ kinh tế, nhưng mà cái sức mạnh của dân tộc vẫn nằm ở miền Bắc. Vì sao? Vì nơi đó con người hướng về tâm linh rất mạnh. Mà khi có cái sức mạnh của tâm linh, ta có cái sức mạnh của dân tộc. Ta nhớ thế này: Các quốc gia nó đánh ta nó đánh bằng cái gì?
[7:55]Súng đạn đúng không nè? Vũ khí. Đánh súng đạn, vũ khí thì ta đánh cho bay hết rồi. Đánh bằng tình báo, ta đánh cho bay hết rồi. Nó còn một con đường để đánh nữa là đánh bằng gì? Bằng gì? Tín ngưỡng. Họ cứ đem những tín ngưỡng của họ vào truyền và họ lấy dân ta. Thế thì lúc đó ta là người Việt Nam nhưng ta mang một cái tín ngưỡng khác, thế là ta phục vụ quyền lợi cho cái tôn giáo đó, mà cái tôn giáo đó là của nước nước ngoài. Cho nên đây là một cái đòn mà xâm chiếm nước ta rất là êm ái mà lợi dụng trên cái luật tự do tín ngưỡng của thế giới, ta không cản được. Đụng tới thì nói: "Tôi tự do tín ngưỡng." Nhưng mà sự thật bản chất của họ là gì?
[8:44]Là lấy sức mạnh của dân ta để phục vụ cho nước ngoài qua trung gian một tôn giáo. Tôn giáo nó làm cái trung gian giữa cái thế lực của ngoại bang với nhân dân ta. Thế thì nhân dân ta đi theo một cái tôn giáo đó làm trở thành dân của một cái nước ở bên ngoài. Ta không còn yêu nước, ta không còn phục vụ quyền lợi cho dân tộc ta nữa mà ta chỉ phục vụ cho cái tôn giáo, mà tôn giáo thì bị điều khiển bởi ngoại bang. Như vậy rõ ràng ta đang phục vụ cho cho ngoại bang. Nên cái con đường mà xâm lược ta bằng tôn giáo cực kỳ hiểm độc. Mà người dân ta nhiều khi dại khờ đã đi theo rồi mê muội. Thì may mắn như vậy ta còn có đạo, ta còn có đạo Phật.
[9:39]Đạo Phật là đạo của dân tộc. Mình nói: "Ủa, đạo Phật của Ấn Độ mà." Nói không, bởi vì sao? Bởi vì Đức Phật của ta là vô ngã, cho nên Đức Phật không xây dựng một quyền lực cho mình. Và các vị Thánh tăng đệ tử của Đức Phật cũng vậy, những bậc A La Hán cũng đều là vô vô ngã, nên các ngài không xây dựng một cái quyền lực cho mình. Các ngài chỉ truyền dạy con đường giác ngộ và tặng không cho thế giới. Thì lúc đó đạo Phật đến nước nào thì đạo Phật trở thành tài sản của nước đó, phục vụ cho lợi ích của dân tộc đó, chớ đạo Phật không có một cái tổ chức nằm ở đâu ở bên ngoài để mà rút cái quyền lợi của dân tộc đó về cho mình.
[10:27]Cho nên ta theo đạo Phật là ta theo dân tộc ta, ta không có phải phục vụ cho lợi ích của một ngoại bang nào cả. Đây là một điểm hết sức là tế nhị. Có một lần thầy về ở Lệ Thủy, Quảng Bình nơi quê hương của Bác Giáp á, lúc đó thầy mới giảng, thầy nói thế này, thầy nói: "Đồng bào ta chưa cần làm gì, chỉ cần theo đạo Phật thôi đã là góp phần bảo vệ đất nước." Nói như vậy ai cũng rất là hoan hỷ, vui mừng. Chưa cần làm gì, chỉ cần theo đạo Phật thôi là đã góp phần bảo vệ đất nước. Cho nên hôm nay ta về đây với mái chùa Viên Quang yêu thương, ta sống trong cái không khí, trong cái đạo tình vui vẻ, ta dự những khóa tu nghiêm túc, thực sự ta đã đóng góp
[11:19]rất nhiều cho việc bảo vệ đất nước mình nha. Hãy tự hào vì điều đó.
[11:30]Đó là nói tổng quát, bây giờ ta nói gần lại. Một con người như thế nào gọi là con người có đóng góp, lợi ích cho cộng đồng, cho dân tộc? Đó là con người như thế nào?
[11:47]Con người như thế nào thì đóng góp được cho cộng đồng của mình, cho dân tộc của mình?
[11:54]Con người gồm có bốn điều này, bốn cái tâm này, ta nghe cho rõ nha. Thứ nhất đó là người có một tâm hồn đạo đức. Thứ hai, người đó có một tâm thức trí tuệ. Thứ ba, người đó có một cái tâm lý tích cực, ổn định. Và thứ tư, người đó có cái tâm linh giác ngộ.
[12:23]Người nào có được bốn cái tâm như vậy người đó đóng góp cho cộng đồng, cho dân tộc mình. Thứ nhất: tâm hồn đạo đức, thứ hai: tâm thức thông minh, thứ ba: tâm lý ổn định, thứ tư: tâm linh giác ngộ. Bốn điều đó nhớ chưa? Nói lại. Nói cho thuộc nha. Thứ nhất là một tâm hồn đạo đức, thứ hai là một tâm thức thông minh, có tài đó. Thứ ba là một tâm lý ổn định, không có nghĩ bậy, vậy thôi. Thứ tư là một tâm linh giác ngộ. Thuộc chưa? Chưa, tụng lại.
[13:16]Tâm hồn đạo đức, tâm thức thông minh, tâm lý ổn định, tâm linh giác ngộ. Thuộc chưa?
[13:27]Rồi. Ta đi về chùa tu tập là để đi tìm bốn cái tâm này. Tâm gì? Quên rồi? Tâm hồn, tâm thức, tâm lý, tâm linh. Rồi, giỏi.
[13:59]Cái chữ tâm thì nhiều lắm, tâm trạng, tâm tư, tâm sự, tâm tình, đủ thứ tâm á. Nhưng mà bốn cái tâm lớn, bốn vấn đề lớn của tâm thì gồm có: tâm hồn, nói tổng quát, nói thiên về cái tình cảm, cái đạo đức; nói về tâm thức thì ta thiên về nói cái sự nhạy bén, thông minh, sáng suốt của nội tâm; nói về tâm lý, ta hay nói về những ý niệm, những suy nghĩ của con người, những hoạt động của nội tâm; và thứ tư, nói về tâm linh là nói ở mức độ siêu nhiên, thần bí thì ta hướng về sự giác ngộ, vô ngã. Đó, nên bốn cái bốn cái trạng thái của tâm. Ta tu tập là đi tìm bốn cái tâm này. Thứ nhất là một tâm hồn đạo đức.
[14:45]Mà một tâm hồn đạo đức là cái tâm hồn gì?
[14:54]Đạo đức thì nói mênh mông phải không ạ? Nó lớn lắm. Nhưng mà khi ta nghe nói tới cái chữ tâm hồn thì ta nghĩ thiên về tình cảm nha, thiên về tình cảm. Khi ta nói tâm thức, ta thiên về lý trí. Khi ta nói tâm lý thì ta thiên về những cái hoạt động của những ý niệm, những quy luật chằng chéo bí mật ở bên trong tâm ta. Còn khi ta nói tâm linh thì ta nói về một đẳng cấp cao hẳn lên, đó là cái siêu nhiên, thần bí. Thì tâm ta nó đi từng bước như vậy và cuối cùng nó vượt lên cái cõi giới siêu nhiên, thần bí của tâm linh. Nhớ, không ai nếu với cái sự thông minh, con người biết tu tập thì từ từ từ cái tâm hồn, tâm thức rồi đều phải tới cái tâm linh cả, như vậy.
[15:47]Nhiều người mới đặt vấn đề hỏi nói: "Tại sao là cái chứng cứ của người ngoài hành tinh rất nhiều? Đĩa bay xuất hiện nơi này, đĩa bay xuất hiện nơi kia, thậm chí có những người thấy được cái người ngoài hành tinh. Nhưng mà chưa bao giờ chưa bao giờ người ngoài hành tinh tiếp xúc công khai, trực tiếp thẳng thắn với loài người. Họ cứ thoắt ẩn thoắt hiện, họ quan sát mình rồi thôi. Tại sao họ không bao giờ họ bước ra từ đĩa bay, kêu người Trái Đất đến nói chuyện cho đàng hoàng? Mà cứ ẩn ẩn hiện hiện, ẩn ẩn hiện hiện?" Thì vừa rồi thầy có hỏi họ
[16:30]thì họ trả lời thế này, nói: "Mấy người không đủ trình độ nói chuyện với chúng tôi. Tại vì chúng tôi nói những điều mấy người không hiểu do cái tâm hồn của các người không đạt được những cái đạo đức như chúng tôi, do cái tâm thức của các người chưa đủ thông minh như chúng tôi, do cái tâm lý của các người không có ổn định, phân biệt chia rẽ hơn thua đấu tranh, và cuối cùng các người chưa đạt được cái tâm linh siêu nhiên như chúng tôi. Chúng tôi nói làm chi, các người có hiểu đâu." Thế là thầy cũng đành ngậm ngùi bye bye từ giã.
[17:16]Đi hóng hớt. Giống như bây giờ vậy, à ví dụ bây giờ ta nuôi một con vật nào đó rất là thông minh, ta rất thương. Nhưng mà rồi ta có thể tâm sự với nó mọi điều của cuộc sống ta không? Không. Ví dụ bây giờ mình có nuôi một con chó cực kỳ thông minh đi nữa, ôm ấp, vuốt ve, cho ăn đồ, nựng nịu dắt đi chơi, nhưng mà rồi những điều trong cuộc sống mình, những điều trong tình cảm, mọi điều trong triết học mình có tâm sự được với nó không? Không, nó không hiểu gì hết, nó không hiểu gì hết. Cái đẳng cấp khác nhau quá không nói chuyện được. Rồi người ngoài hành tinh cũng vậy, họ cũng để mặc cho mình, còn ngoài ra họ không can thiệp.
[17:59]Cũng giống như ta đi vào rừng, ta nhìn các con thú, con này ăn con kia, con kia xé con nọ, mình không can thiệp. Nhiều khi thấy rất là tội, thấy con này nó cắn xé con kia nói: "Sao không ai bước ra can giùm?", nhưng mà con người họ chủ trương là không can thiệp vào rừng hoang thiên nhiên. Họ không can thiệp vào rừng để cho mặc các con thú vậy. Nhưng cái đó là một quan niệm sai.
[18:26]Nhớ như vậy. Cái giá trị của ta nằm ở bốn chữ tâm và ta sống một đời này ta phải có ý thức xây dựng bốn cái cái tâm này. Nếu người nào sống chỉ biết ăn, biết chơi, hưởng thụ, làm lụng vất vả, cày rồi chờ bệnh, già, chết thì đó là một cuộc sống gì? Vô nghĩa. Còn khi ta về với mái chùa, dưới bóng Phật, ta bắt đầu ta hiểu ta phải xây dựng bốn cái cái tâm này. Mà khi ta xây dựng được bốn cái tâm này, ta có một tâm hồn đạo đức, một tâm thức
[19:11]thông minh, một tâm lý ổn định, một tâm linh giác ngộ thì cuộc sống của ta cực kỳ có ý nghĩa. Bởi vì sao? Bởi vì chắc chắn
[19:25]ta sống để phụng sự, cống hiến đem lại niềm vui, hạnh phúc cho vô số người chung quanh mình nếu ta có bốn cái tâm này. Còn nếu ta thiếu bốn cái tâm này, ta sẽ trở thành gì? Nỗi đe dọa cho những người chung quanh. Nếu cái tâm hồn ta không có đạo đức thì ta xuất hiện ở đâu mọi người sợ tới đó, lánh xa tới đó. Sợ ta gây gổ hay sợ ta trộm cắp. Nếu ta có một tâm thức ngu si, làm cái gì hư cái đó thì mọi người sẽ thấy ta là một gánh nặng của họ. Nếu ta có một tâm lý không ổn định, suy nghĩ cái gì cũng tiêu cực, cũng bậy bạ, suy diễn mọi điều nó sai tầm lum hết thì trở thành gì? Làm phiền mọi người chung quanh mình.
[20:08]Mình không có suy nghĩ đúng với với sự thực, mình cứ suy luận sai hết. Thấy người ta bước vào chùa, cái nói: "Cái người này chắc vô chùa cứ vô kiếm cơm ăn chứ không phải vô tu", tức là suy luận bậy liền, cái tâm lý không ổn định. Trong khi một người người ta mới vào chùa người ta cũng chưa hiểu gì, người ta thấy à có tiếng chuông chùa, có bóng dáng các thầy, có nhiều người tới người ta cũng tò mò vào thử, người ta chưa nghĩ gì hết, nhưng cái tâm lý mình không ổn định, mình cứ suy nghĩ bậy bạ, làm phiền người khác. Và cuối cùng vậy, mình cứ đi tâm linh mà mình toàn mê tín không, toàn những chuyện thần bí mê tín, không đúng cái con đường giác ngộ thì sao?
[20:46]Thì đúng là ta gây họa cho cuộc sống này. Cho nên vì vậy, ta chỉ đóng góp được cho cộng đồng của mình, cho đất nước của mình khi ta có bốn cái tâm này được đúng hướng. Nhắc lại: tâm hồn? Đạo đức, tâm thức, thông minh, tâm lý, ổn định hợp lý đó, tâm linh, giác ngộ, nhớ cho chắc giùm thầy. Và ta đi tìm bốn bốn cái điều này. Thứ nhất là tâm hồn đạo đức, nhưng mà nghe tới cái chữ tâm hồn thì ta hiểu ngay thiên về tình tình cảm. Con người mà có cái tâm hồn đạo đức là con người yêu thương được mọi người, nhạy cảm, đa cảm, tình thương dạt dào, ta gọi là người nhiều tình cảm. Nhưng mà không phải là thương người theo kiểu nhiễm
[21:40]ô, ích kỷ, mà con người này là người nhạy cảm, nhạy cảm với nỗi đau của người khác, nhạy cảm với những cái điều đẹp, điều hay của cuộc sống này. Thầy nói ví dụ, ví dụ như ta đi qua một dòng sông mà ta suy nghĩ gì? Nói không nghĩ gì hết, thì tức là ta thiếu tâm tâm hồn, tâm hồn ta ít tình ít tình cảm. Nó có những Còn cái người mà tâm hồn họ lai láng tình cảm, cái tình yêu thương họ mênh mông, họ đi ngang một con sông thôi, lòng họ có cái xúc cảm. Vì cái mặt nước dòng sông nó đẹp, nên thơ, chảy từ nguồn xuống mang không biết bao nhiêu điều, và nơi cái dòng sông đó ta thấy được mặt nước lấp loáng lấp loáng, ở phía dưới nó còn nhiều điều ta không thấy.
[22:36]Nhưng trên con sông có những thuyền đi qua lại, hai bên bờ sông những hàng cây rủ bóng, cái dòng sông này đem phù sa nuôi lên cuộc sống của bao con người, và dòng sông cuối cùng biến mất mình để đổ ra biển cả hòa vào cái đại dương chung của thế giới. Nơi con sông này nó nhiều ý nghĩa, nhưng mà ta không thấy gì hết. Ta đi qua ta không thấy gì hết, không nghĩ gì hết, chứng tỏ rằng tâm hồn mình cạn cợt, ít tình cảm. Còn cái người mà họ có tâm hồn, có tình cảm, họ nhạy cảm vì những điều đó. Ví dụ vậy, ta đi qua
[23:18]một cái ngôi làng nông dân, nói chứ nông dân mình giờ nhà lầu ba bốn tầng không, hết rồi, hết nhà lá rồi. Ta đi qua một cái làng quê đi, ví dụ làng quê, ta ta tưởng tượng thôi chứ bây giờ hết rồi. Ta tưởng tượng ta thấy cái người mẹ quê nghèo
[23:43]đang phơi lúa, rồi ta nghĩ gì? Nói không nghĩ gì hết, thấy họ phơi chật đường đi qua khó. Thì đó là tâm hồn của ta
[23:58]cạn, người không có tâm hồn, tức là tâm hồn không có tình cảm, mà cũng có nghĩa là tâm hồn thiếu đạo đức, nhớ như vậy. Cái tình cảm yêu thương là dấu hiệu của đạo đạo đức. Cái người có đạo đức là người có cái tình cảm lớn và người nhạy cảm, dễ yêu thương, dễ xúc động với những điều nhỏ nhỏ trong cuộc sống này. Người ta nhìn một người mẹ quê phơi lúa, biết bao nhiêu điều gói ghém, gửi gắm trong cái hình ảnh người mẹ quê đang phơi lúa ở nơi làng như vậy.
[24:40]Thầy nói không biết có ai thấy không cà? Ở đây mẹ quê nhiều lắm mà phải không à? Ở đây mẹ quê phơi lúa nhiều lắm á, phải không? Anh Vinh có phơi lúa chưa? Có hả? Đó, vậy là bố quê đó.
[24:56]Rồi, ví dụ bây giờ ta thấy có một cái người đạp chiếc xe đạp.
[25:05]Cái thời này mà đạp xe đạp là là người đó làm sao? Rất là nghèo. Vì thời nay bắt đầu người ta đã mua ô tô rồi. Còn cái người mà vẫn còn đi xe máy là cái người vẫn là thu nhập thấp. Vậy mà có cái người đạp xe đạp thì sao? Còn rất là nghèo. Thấy một ông, ông đó ổng đạp chiếc xe đạp, sau lưng ổng chở một đứa bé thì ta nghĩ gì? Ta nghĩ gì? Không nghĩ gì hết. Họ đi kệ họ, miễn là đừng tông tôi thì thôi. Nếu mà ta nhìn cái đó mà ta nghĩ như vậy, tâm hồn ta làm sao? Nông cạn. Nhìn không thấy gì cả, mở mắt nhưng chẳng thấy gì. Còn cái người mà có một tâm hồn đạo đức, cái tình cảm lớn, họ nhạy cảm, một hình ảnh đó cho họ nhiều cái ý nghĩa của cuộc sống này. Đó là hình ảnh gì?
[26:03]Một người nghèo, cái người đi trước, cái ông đó chở đứa bé đi sau thì có thể là gì? Hai hai gì? Hai bố con, phải không à? Có thể đó là hai bố con. Mà gia đình đó là gia đình nghèo và rất nghèo. Thời nay mà đi xe đạp là rất nghèo. Nhưng mà nhìn thấy ông bố chở đứa con thì ta hiểu điều gì? Trong cảnh nghèo mà bố rất yêu thương con. Trong cảnh nghèo, mà trong cảnh nghèo mà bố rất yêu thương con làm cho ta thấy cái gì? Ta cảm xúc hơn, phải không à? Chứ còn nếu là người giàu, chiều con, điều đó bình thường rồi. Mà trong cái nghèo, ông bố vẫn đạp xe chở con mình và có thể là chở con mình đi học, cái hình ảnh đó cho ta nhiều cảm xúc hơn.
[26:57]Trong cái cuộc sống này cũng vậy, cái tình cảm gia đình, bố mẹ yêu thương con vẫn là cái điều thiêng liêng, căn bản của của cuộc sống này. Cho nên rồi ta nhớ lại, ta cũng có bố, ta cũng có có mẹ, ta cũng từng được yêu thương. Đó, và cái ta mang cái tình yêu thương của bố mẹ đó ta đi vào cuộc đời, ta sống, ta phụng sự cuộc đời. Ta không quay về để phụng sự cho bố mẹ mình được nhiều, nhưng ta mang cái tình yêu thương của bố mẹ để ta phụng sự cho cho mọi người, và đó chính là gì? Chính là ta đền ơn bố mẹ. Biết bao nhiêu điều chỉ cần thấy người bố chở một đứa con trên chiếc xe đạp cọc cạch thôi đã cho ta nhiều đạo lý của cuộc sống này.
[27:45]Còn nếu ta nhìn không thấy gì hết thì tâm hồn ta khô cằn sỏi đá. Cho nên ta tu tập là để gì? Để nâng dậy tâm hồn mình, làm cho tâm hồn mình mở ra, lớn lên, yêu thương được nhiều hơn, nhạy cảm hơn, nhìn được nhiều điều cao đẹp từ những góc rất là nhỏ.
[28:08]Giờ thầy đố mọi người, khi nhìn thấy một chiếc lá rơi, ta thấy gì?
[28:18]Nói không thấy gì hết trơn, đợi nó đông đợi nó nhiều nhiều rồi lấy chổi quét cho rồi, là tâm hồn ta rất là khô cằn. Còn nhìn một chiếc lá rơi mà ta thấy được rất nhiều điều trong đó thì mới gọi là ta có một tâm hồn lớn lao, yêu thương, nhạy cảm và đạo đức.
[28:39]Và ta đến với chùa là để ta xây dựng mình cái tâm hồn đó. Ta hiểu thế này, ví dụ một cái dân tộc văn minh, đừng nghĩ họ là nhà cao cửa rộng, mà một cái dân tộc văn minh chính là những người dân đó họ có cái tâm hồn nhạy cảm, sâu sắc, lớn lao, yêu thương. Cho nên khi ta đang nói đến cái tâm hồn đạo đức là ta đang xây dựng cái nền văn minh của đất nước mình. Thầy hỏi, khi thấy một chiếc lá có ai nghĩ gì không? Nãy giờ có ai nghĩ gì được không à? Nếu có ai nghĩ gì giơ tay lên thầy đưa micro tới cho phát biểu. Bây giờ thầy đố, nhìn thấy một miếng rác rơi xuống sân, ta nghĩ gì?
[29:33]Rác, ví dụ có người ngồi ăn một miếng bánh, xé cái bao nhựa ra, rồi ăn miếng bánh rồi họ buông tay, cái bao nhựa rớt xuống nằm ở dưới sân, ví dụ như là sân chùa, thì ta nghĩ gì?
[29:51]Một chiếc rác thôi.
[29:55]Nếu ai thấy một chiếc rác rơi trên sân mà hiểu về nó, thì người này hiểu được thế giới.
[30:06]Vì nơi cái điều mà nhỏ nhặt nhất, chính là cái nơi chứa đựng những điều lớn lao nhất. Ví dụ như bây giờ thầy nói điều lớn ha, à thầy nói, giờ hôm nay là lễ một cái lễ hội Quốc khánh, ví dụ vậy, đó là chuyện rất là lớn. Ta nghĩ gì về lễ Quốc khánh? Thì có nhiều điều để ta nghĩ lắm vì nó là chuyện lớn. Nhưng bây giờ thầy hỏi một điều rất nhỏ, một miếng rác rơi trên sân, ta nghĩ gì? Nếu nhìn một chiếc rác rơi trên sân mà ta hiểu về nó rất kỹ, thì người này đủ trí tuệ để hiểu về thế giới. Vì sao vậy? Vì một tâm hồn lớn, trí thông minh mẫn tiệp mới hiểu được những điều nhỏ nhặt, tầm thường. Mà ta tu tập là để đi tìm cái tâm đó đó. Nên ví dụ như ta đến người,
[30:58]ta thấy người họ đến với Phật pháp họ tu tập, ta hỏi là họ: "Khi anh tu rồi anh thấy cái gì?" Mà nếu ta nghe người đó nói những chuyện lớn lao: ờ chuyện giải thoát, giác ngộ cao siêu, pháp giới mênh mông, cõi giới chư Phật vi diệu, thì ta biết người này sao? Chưa có trí tuệ, nhớ giùm thầy điều đó. Còn ta hỏi một người: "Ủa anh đến với Phật pháp anh tu anh thấy cái gì?" Thì họ nói chuyện một chiếc lá rơi, một chiếc rác nằm ở một cái góc sân, thì ta hãy kính phục con người này, vì con người này là người có trí tuệ. Vì có trí tuệ nên họ thấy được những điều rất là nhỏ. Nhớ như vậy giùm thầy. Nên ta khi ta tu tập, ta đi tìm một cái tâm hồn đạo đức,
[31:49]mà cái tâm hồn đạo đức này là tâm hồn yêu thương mênh mông, mà cái yêu thương mênh mông đó nó làm sao? Nó tụ lại, nó đọng lại, nó giữ lại ở những điều rất là nhỏ nhặt. Ở một chiếc lá rơi, ở nơi một nụ cười của một em bé, một ánh mắt dõi theo của người mẹ già, nha, ở một cái làn khói lên buổi chiều tà, ở cái tiếng chuông ngân nga, thong thả giữa trời không, những điều đó. Không có một điều gì mà thoát ra khỏi cái tinh tế, nhạy bén của tâm hồn ta cả. Ta tu đến khi nào mà tâm ta trở nên như vậy, gọi là ta có một tâm hồn đạo đức á.
[32:39]Nói nghe sợ không kìa?
[32:46]Cái người nào mà tu đến cái tâm hồn như vậy là người có thể làm thầy người khác được rồi. Nhìn thấy được những điều đặc biệt, thiêng liêng trong những điều rất nhỏ nhặt như vậy, không bỏ sót điều gì, nha, vậy. Cái thứ hai là một tâm thức,
[33:08]tâm thức gì? Tâm thức gì? Thông minh. Đó, khi ta tu, từ từ ta phải thông minh lên, khôn lên, sáng suốt hơn. Đó là kết quả của sự tu tập, chứ không thể mà càng tu càng ngu được. Hễ tu đúng, ta phải thông minh lên. Một năm chưa thông minh, hai năm phải thông minh, rồi mười năm là phải rất thông minh nếu ta tu đúng như vậy. Mà ví dụ như ta lớn rồi thì ta ít còn cơ hội để kiểm chứng cái thông minh của mình, nhưng mà trẻ nhỏ, thanh niên thì kiểm chứng rất nhanh. Ví dụ, ba tháng trước mới bắt đầu gặp đạo, thì ba tháng sau kết quả học tập phải tăng lên. Điều đó phải rất rõ. Khi một đứa bé mà nó biết lễ Phật,
[34:05]tụng kinh, ngồi thiền, biết khiêm hạ, biết kính trọng người lớn, biết làm những điều phước nho nhỏ, thì chỉ trong ba tháng, kết quả học tập phải bắt đầu nhúc nhích, chuyển biến, tăng lên. Kiểm chứng ngay trong ba tháng, không có lâu. Còn đứa bé nào mà tu tập ổn định, thì ta sẽ thấy rằng có thể là trước đây đứa bé không thông minh, nhưng mà sau đó, sau một năm, hai năm tu tập nghiêm túc, thì kết quả học tập luôn luôn phải là khá, giỏi cho tới xuất sắc. Không bao giờ là thành tích học tập kém cả. Cho nên bố mẹ mà muốn cho con học giỏi, cứ yên tâm cho đi chùa. Mà không phải là chùa nào cũng đi nha,
[34:51]lựa cái chùa nào mà tu thiền, vì thiền mới làm cho ta mở mang trí tuệ, nhớ như vậy. Khi tâm ta thanh tịnh thì ta thông minh lên, đó là nguyên tắc. Còn tâm ta xáo động, loạn động, vọng động, suy nghĩ lung tung, không tập trung được thì chắc chắn là ta sẽ bị ngu, nói vậy.
[35:19]Khi ta ngồi trong lớp học, thầy cô giảng, ta không tập trung được vì mải nghĩ tùm lum trong đầu, thì ta không tiếp thu được bài vở, không hiểu được bài vở, và không giải bài tập được. Còn khi tâm ta thanh tịnh, nhờ ta ổn định trong cái sự tu tập, thì thầy cô giáo giảng bài ta nghe được hết, theo dõi được hết, tiếp thu được hết, hiểu được hết, thì đó là học sinh giỏi thôi, có gì đâu. Nên cái thiền định và cái đạo đức của Phật pháp
[35:54]giúp cho một đứa học sinh học giỏi lên. Còn cái người lớn, ta sẽ để ý như thế này: khi ta tu tập thì ta giải quyết công việc của mình sắc bén hơn, hiệu quả hơn, khôn hơn. Có đúng không ạ? Mọi người kiểm tra lại có đúng không?
[36:20]Rồi ví dụ như một người làm cái nghề về công tác ngoại giao, giao tiếp, trước đây có thể trong cái giao tiếp nhiều khi mình còn cái sơ hở, không khéo léo, đôi lúc có cái vụng về, đôi lúc mất kiểm soát, nhưng nếu mình có tu tập, tự nhiên cái tâm thức mình nó linh mẫn hơn, thông minh hơn, và rõ ràng trong cái giao tiếp với mọi người, mình cẩn thận hơn, chặt chẽ hơn, khôn ngoan hơn, chu đáo hơn, không có bị hở, không bị sơ hở, không bị hớ đó.
[36:54]Ta sẽ thấy như vậy. Có nhiều o già quá làm việc ở nhà nên thầy không hỏi được, còn những người mà còn đi làm việc mà nếu có tu tập thiền định, đến với Phật pháp, ta sẽ thấy rõ ràng ta sáng suốt hơn ngày xưa rất là nhiều, như vậy. Dũng hình như còn đi làm việc phải không con? Con làm việc cái gì? À, mà con có thấy là từ khi theo đạo, tự nhiên con xử lý công việc nó tốt hơn không? Dạ, con kính bạch sư phụ, hiện tại thì con đang công tác tại ngành Xúc tiến đầu tư, Thương mại và Du lịch của tỉnh Thanh Hóa ạ. Dạ con kính bạch sư phụ, con kính thưa tất cả các quý thầy, vâng à các chú, các bác và các cô.
[37:40]Thì trước khi mà con chưa đến biết đạo á, thì trong công việc của con và trong cái quá trình mà giao tiếp, làm việc với lại các cơ quan cùng cấp ngành với lại các cơ quan trên tỉnh, thì con cảm thấy là thứ nhất là rất chi là lúng túng, vì thứ hai là nhiều công việc đang còn sơ sót, và thứ ba là công việc nhiều lúc là chưa được ổn định và nhiều lúc xử lý công việc vẫn đang còn là hấp tấp. Nhưng mà khi con đã biết đến giáo lý của sư phụ và con bắt đầu tu tập thiền định và lễ Phật, thì tự nhiên là con thấy là trong cái tâm con nó sáng ra và trí tuệ con con nó cũng mở rộng ra được dần dần. Và từ cái những cái nhỏ nhặt trong cái giáo lý của sư phụ,
[38:24]thì con cũng từ đấy mà con cũng áp dụng vào công việc của con, thì từng cái công việc nhỏ nhặt, từ những cái công việc mà soạn các cái công văn gửi đến các các sở, ban, ngành và từng cái câu chữ trong cái công văn, và từng những cái gói các cái tài liệu và làm các cái tài liệu về xúc tiến đầu tư của tỉnh, và những cái quan hệ khi mà đi sang với lại các sở, ban, ngành, và đi họp và làm việc với lại các cơ quan cấp trên, thì tự nhiên con có tự tin lên hẳn và tự nhiên đây là con cũng cũng chuẩn bị các cái tài liệu và chuẩn bị những cái nội dung công việc thì nó cũng chu đáo hơn từ những cái nhìn nhỏ nhặt trong các công việc nhỏ ạ.
[39:03]Dạ con xin hết ạ.
[39:13]Ở đây sư phụ nghĩ là còn nhiều người vẫn đang làm việc, phải không ạ? Và nếu mà thấy rằng ủa, con chưa giỏi lên, có nghĩa là mình làm biếng đi đi chùa, làm biếng dự các khóa khóa tu nên mình chưa giỏi lên. Còn nếu người nào đi chùa siêng năng, dự các khóa tu đầy đủ, lễ Phật, tụng kinh, ngồi thiền đều đặn thì chắc chắn một điều công việc mình làm giỏi hơn lên. Đó là điều thầy chắc chắn như vậy nha. Cho nên cái thiền làm cho ta có một cái tâm thức thông minh lên, lên hẳn, nhớ! Thiền cho ta một cái tâm hồn đạo đức, thiền cho ta một cái tâm thức minh mẫn hơn hẳn. Đó là điều chắc chắn như vậy. Cái thứ ba là gì?
[40:04]Tâm lý ổn định. Tâm lý ổn định nghĩa là gì? Không có suy nghĩ bậy, không có suy nghĩ sai, không có những suy nghĩ bất hợp lý. Đó gọi là một tâm lý ổn định.
[40:20]Ví dụ như là
[40:24]ví dụ như bây giờ có một người vợ
[40:29]cái tới cái thai kỳ, tới cái sản kỳ, cái sinh nở mà người phụ nữ khi mà sinh con mang nặng, đẻ đau, nó căng thẳng tâm lý khủng khiếp lắm. Cái sự căng thẳng là khủng khiếp, vì nào giờ tâm mình là luôn luôn suy nghĩ động loạn mà, mà đến cái thời điểm mà sinh sản thì cái sự loạn động nó còn mạnh hơn. Nên hầu hết người phụ nữ đi qua một cái thời kỳ thai sản thì tinh thần, tâm hồn bị tổn thương rất nhiều và nhiều người rơi vào bệnh gọi là bệnh trầm cảm. Bệnh trầm cảm là nó hư cái cấu trúc tâm hồn, hư cái cấu trúc tâm lý à. Và trong cái căng thẳng đó, trong cái hư của cái tâm hồn đó, bắt đầu nghĩ bậy, nghĩ bậy, nghĩ tiêu cực, nghĩ không hợp lý.
[41:24]Và khi mà suy nghĩ không hợp lý thì ta làm cho cái tình trạng sao? Sức khỏe mình kém và gia đình mình rối loạn thêm. Lúc đó là nhiều khi người vợ buồn cái người ta nghĩ xấu cho ông chồng mà không kiềm chế được, cái chửi chồng hoặc là chửi con hoặc là tưởng tượng ra những điều bậy bạ rồi tự mình buồn rồi có người tự tử chết luôn. Cho nên cái bệnh trầm cảm sau khi sinh trên thế giới là họ thống kê là chiếm 36%, tức là cứ ba người đi đẻ thì hết một người bị tan vỡ tâm lý vì bệnh trầm cảm này. Cái con số rất là lớn. Các o nghe nói hơi lạ hả? Thấy mình đẻ hoài có bị trầm cảm đâu. Vì sao vậy? Vì mình sống gần với thiên nhiên.
[42:14]Còn những đời sống mà công nghiệp hiện nay á, cái người phụ nữ khi mà sinh sản rồi họ bị căng thẳng đến nỗi mà căng thẳng nặng rồi bị trầm cảm luôn. Chữa cái bệnh này cũng rất là vất vả. Đó là một dạng mà tâm lý không ổn định. Tâm lý không ổn định vì vì căng thẳng. Còn ta đến với thiền, thiền giữ cho tâm ta thanh tịnh, lặng lẽ nên ta diệt trừ được những suy nghĩ bất hợp lý. Ví dụ có một người họ đến họ họ họ họ hỏi ta câu này: hỏi "Hình như tháng trước chị có mượn em mấy triệu, sao chưa thấy chị trả?" Ta nghe câu đó rồi thì cái tâm lý ta làm sao? Trong khi mình không có mượn người ta tiền, tự nhiên người ta tới người ta gán cái câu nợ như vậy thì tâm lý mình nghĩ sao?
[43:10]Mình tức lên, mình giận lên và mình nghĩ rằng người này có ý đồ hại mình, gán oan cho mình, làm nhục mình, tức là mình suy luận thêm rất là nhiều, còn người ta nói có một câu à. Người ta nói có một câu, người ta nói: "Ủa, kỳ trước như chị hứa trả em, gì mượn nợ gì hứa trả em mà sao không thấy chị trả?" Người ta nói có một câu mà mình chưa biết gì nhưng mình suy luận theo rất nhiều điều xấu phía sau. Rất nhiều điều xấu phía sau: à, người này mưu hại mình, người này ác độc với mình, người này ác cảm, người này vu oan cho mình để mất uy tín của mình, tức mình suy luận thêm một loạt loạt loạt loạt sau sau một câu nói người ta.
[43:48]Nhưng sự thật nhiều khi không phải. Nhiều khi cái cái người kia bị đãng trí, bả cho ai mượn bả nhớ nhầm mình và bả không có ác ý gì cả, nhưng mà mình suy luận, cái suy luận của mình nó sai sự thật, bất hợp lý, thế là làm sao? Phía sau đó là nhiều cái điều đổ vỡ hơn. Tình nghĩa, tình cảm đổ vỡ rồi chửi mắng nhau, gây gổ nhau, căng thẳng lên không đáng có. Còn nếu mình có cái tâm lý ổn định, mình không có suy luận bậy, người ta vừa nói oan cho mình, mình bình thản, không suy diễn thêm, chỉ thong thả giải thích thôi. Rồi mọi việc lại vui vẻ, thì ra bà kia mắc bệnh tâm tâm thần, bắt đầu quên, bắt đầu đãng trí chứ không phải không có ý gì cả.
[44:31]Nhưng mình đừng có suy diễn thêm thì mọi việc nó tốt đẹp ra. Còn hầu hết trong cuộc sống này do ta suy diễn thêm bởi tâm lý ta không ổn định, thế làm cho cái tình trạng nó gì? Nó căng thẳng hơn. Ta cường điệu thêm làm cho tình hình nó căng thẳng hơn không đáng có. Ví dụ bây giờ thế này: cái một nước đó bắn một cái hỏa tiễn lên, thì cái nước kia làm sao? Nói vậy là nó đe dọa mình, thế mình phải làm sao? Mình phải tấn công nó. Đó, cái suy diễn đó gây ra chiến tranh liền và người ta bắn lên không á nó chưa trúng ai nhưng mình bắn lại một quả vô trong cái thành phố người ta là chết dân, chiến tranh nổ ra liền, chỉ bởi cái gì?
[45:16]Cái suy suy diễn, bởi cái tâm lý không ổn định, ta suy diễn sai sự thật và bất hợp lý. Trong cuộc sống này cũng vậy, ví dụ như là
[45:33]có một cái câu chuyện vậy: có một cái ông chồng ổng đi đi xa nhà thì hôm đó ổng đi về thăm nhà. Đó chuyện đời xưa nên ổng này là một võ tướng, ổng có cái gươm. Ổng vào nhà trong đêm hôm thì trời tối thì ổng cũng không có muốn đánh thức cả nhà dậy để mọi người nghỉ, ổng lặng lẽ ổng vào thôi. Ổng vào ổng vào phòng vợ thì ổng mới ổng rờ rờ rờ rờ lên ổng phát hiện có hai người nằm. Thì như mình mình làm sao? Sẵn cây gươm đang cầm trên tay thì mình làm sao? Chặt cho mỗi đứa một một gươm, phải không ạ? Rồi xong. Nhưng mà may mắn là đáng lẽ ổng đã làm như vậy, nhưng mà thầy của ổng có dặn một câu: "Con đừng bao giờ động thủ sát nhân khi mà mọi việc chưa rõ ràng."
[46:27]Thì khi ổng rờ trên giường ổng thấy có hai người, ổng tính là rút gươm ra ổng xử liền, nhưng mà ổng chợt nhớ lời ông thầy dặn: "Khi mà việc chưa rõ ràng", mà đúng là chưa rõ ràng, tại trong bóng đêm mà. Cái ổng mới bật cái đèn lên, đốt cái đèn lên thì vợ ổng nằm với đứa em gái ổng. Tại bà vợ chồng đi xa buồn quá kêu em chồng lại ngủ cho vui. Tí nữa ổng dứt hai mạng đẹp rồi.
[46:52]Trong trường hợp này là cái ông quan tướng đó là nhờ ông thầy ổn định tâm lý. Ông thầy đã dặn trước: "Đừng bao giờ động thủ sát nhân khi mọi việc chưa rõ ràng." Chứ còn chính ổng là ổng bị tâm lý chưa ổn định, suýt tí nữa giết oan hai mạng người mà toàn là hai người mình cực kỳ yêu thương, thân thiết, người em gái ruột và người vợ mình, khiếp như vậy. Cho nên là ta dễ bị cái gì? Suy luận bậy cho cho nhau, ta hay nghĩ xấu cho nhau. Cái việc mình hay suy luận xấu về người khác, đó là một dạng tâm lý bất ổn định. Và khi ta tu tập thiền định là ta để gỡ những điều đó ra, không có những cái suy nghĩ bậy, những suy diễn xấu gán cho người khác.
[47:39]Và nhờ như vậy sao? Cuộc sống này nó đỡ rối loạn lên. Còn ta cứ nghĩ xấu cho người khác, ta đổ lỗi cho người khác thì cái mối giao thương của giao tiếp của ta với mọi người nó không còn đẹp nữa và đời sống này rối loạn lên, con người mất hạnh phúc cũng vì vậy. Còn ở đây bây giờ mới mới hỏi: "Nhưng mà thưa thầy, lỡ người ta xấu thiệt, lỡ người ta xấu thiệt mà như thầy dặn là đừng nghĩ xấu người ta thì như vậy mình có phải là mình hơi bị ngu không?" Tức là không nhìn ra sự thật, đúng không ạ? Thì đúng vậy, ví dụ như người ta xấu thật mà mình không nhìn ra thì đúng là mình hơi bị hơi bị ngu.
[48:30]Nhưng mà cái ngu này cũng hơi có lợi.
[48:34]Ta hơi khờ, ta có thể bị họ lừa, nhưng mà sao? Nó hơi có lợi vì khi mình tưởng người ta tốt, mình nghĩ người ta tốt, mình bớt tạo nghiệp. Mặc dầu mình có thể bị thiệt hại, có thể bị thiệt thòi nhưng mà mình đỡ tạo nghiệp. Đó là cái ngu này, cái ngu có lợi. Ví dụ người ta đến người ta ngọt ngào với mình, người ta nói chuyện tử tế với mình, thế là xuất hiện hai tâm lý, một trong hai tâm lý, phải không? Một cái tâm lý là gì? Nó nói ngọt với mình, nó nịnh mình để nó làm chi? Nó lợi dụng mình, nó lừa gạt mình, nó mượn tiền mình rồi nó không trả. Đó là cái suy nghĩ thứ nhất là một dạng suy nghĩ tiêu cực.
[49:20]Một dạng suy nghĩ thứ hai là làm sao? Cái người này thật là tốt bụng, ngọt ngào, nhiều tình cảm, phải không, dễ thương, mình chơi được. Đúng không ạ? Đó mình có hai cái suy nghĩ như vậy khi mà thấy một người thấy tử tế ngọt ngào với mình. Vậy sự thật người đó là người như thế nào? Một loại ta suy luận là người này có ý đồ khi đến ngọt ngào với mình, hai, ta tin vào cái sự ngọt ngào đó, ta tin rằng người này tốt, tử tế, dễ thương, ta chơi. Đó hai cái suy nghĩ của ta chứ không phải của người đó. Vậy sự thật người đó là người tốt hay người xấu?
[50:01]Sự thật người đó là người tốt hay người xấu? Hổng biết. Không biết phải không ạ? Còn đây ta suy nghĩ thôi thì ta suy nghĩ một trong hai, còn người đó có thể cũng một trong hai. Người đó có thể đúng là người đó xấu hoặc là người đó là người tốt. Rồi đó thì vấn đề là thế này, nếu người đó là người tốt mà ta suy nghĩ xấu cho họ thì chuyện gì xảy ra? Ta tạo nghiệp. Và mối tương quan giữa ta với một người tốt đó là sao? Tan vỡ. Họ có cái tự trọng của họ chứ. Họ đến với ta là tấm lòng thành mà bị ta nghĩ xấu rồi, họ tới nữa không? Không, ta mất một người bạn tốt trong đời. Đó là người tốt mà ta nghĩ xấu.
[50:45]Rồi trường hợp cái người đó xấu mà ta nghĩ tốt thì sao?
[50:54]Thì thế nào ta cũng bị họ lừa. Thế nào cũng mất mớ tiền, thế nào cũng mất mớ thiệt thòi. Nhưng mà sao? Vậy chứ mà tâm mình bình an. Mất rồi thôi, biết được một con người. Trả giá một số tiền để hiểu về một con người, coi vậy chứ cũng không phải là lỗ lắm. Không phải là lỗ lắm, cho nên mình vẫn lạc quan. Đó là gì? Tâm lý ổn định. Tâm lý ổn định là gì? Cứ nghĩ tốt cho người ta. Thứ hai, có bị người ta lừa cũng coi như đó là phí để mua cái sự khôn ngoan cho cuộc đời, để hiểu về một con người. Lúc nào cũng suy nghĩ tích cực, lạc quan thì ta gọi người đó là có tâm lý gì? Ổn định. Mà sống với tâm lý ổn định vậy sướng hay khổ?
[51:41]Sướng thấy mồ, phải không ạ? Vẫn sướng hơn, sướng hơn cái người phải đau khổ, ray rứt, suy luận tầm bậy tầm bạ rồi tan vỡ hết. Còn đây trường hợp biết họ lừa, thôi kệ cho lừa, kiếp sau họ phải phải trả.
[51:55]Như Thầy vậy, Thầy vẫn bị lừa chứ. Thầy vẫn bị người ta gạt, Thầy vẫn bị người ta lấy tài sản, lấy tiền, có. Nhưng mà Thầy chả bao giờ giận cả, vì sao? Vì Thầy nghĩ đơn giản: một, chắc mình mắc nợ người ta thì thôi cứ lấy, giờ trả; hai, người ta mắc nợ mình, kiếp sau trả. Đơn giản vô cùng. Mà kiếp sau trả là hơi cực à nha, vì mà khi trả với Thầy, trả nợ Thầy là Thầy sẽ hành hạ, đày đọa bằng cái gì? Bắt bắt bắt tu. À lúc đó mới khổ à nha, người ta bắt tu à. Cho nên nghĩ thanh thản, ừ thôi cho ờ cho lấy nhiêu lấy, lừa nhiêu đó kệ. Giờ kiếp sau còn gặp lại, vì nếu mình đã lừa rồi thì nợ còn. Họ không lấy gì của mình đó thì mới có thể là xa nhau mãi mãi,
[52:50]còn đã lấy của mình lố rồi thì rồi cái nợ còn nằm đó, kiếp sau còn gặp nhau. Mà kiếp này Thầy là một người tu thì kiếp sau gặp lại Thầy, Thầy bắt phải tu thì thôi có lời, không sao cả, nên Thầy thanh thản. Vậy đó. Đó là cái trường hợp Thầy nói là cái suy diễn, cái tâm lý mình suy diễn á là nghĩ người ta tốt hoặc nghĩ người ta xấu, và người kia tốt người ta xấu. Còn trường hợp mình nghĩ người ta xấu mà người ta xấu thật thì nó là sao? Kết quả là gì?
[53:26]Mình nghĩ người ta xấu mà người ta xấu thật thì đó là gì? Trên đời ta gọi là đó là người khôn, phải không ạ? Hiểu đúng đối phương. Mà không biết hiểu đúng không hay là cái bệnh tâm lý đụng ai cũng nghĩ xấu, cũng không biết. Nhưng mà vô tình hay là khôn ngoan gì đó mình hiểu đúng người đó, mình nói ông này xấu nha, người đó xấu thật, thì cái lợi thứ nhất là thế này, ta không bị không bị lừa, đó cái lợi thứ nhất. Mà không biết nó là lợi hay không lợi nữa. Thực sự Thầy thích cho người ta lừa hơn là mình... Thứ nhất là mình không bị lừa. Nhưng cái thứ hai là gì? Mình phát sinh một tâm lý gì? Lúc nào cũng nghi ngại với mọi người, lúc nào cũng gì?
[54:08]Dễ suy nghĩ tiêu cực về cho mọi người tại mình đã đúng một lần rồi, mình thường hay giữ cái thói quen đó. Từ đó về sau cái nghi ngờ mình cứ tăng lên mãi, ít có khi nào mình buông ra. Nhớ, ta thành công một lần rồi, ta hay đi theo con đường cũ. Ta thành công một lần rồi, ta hay đi theo con đường cũ. Và đạo Phật ta bị cái này rất là nặng. Thầy nói điều này tâm sự chút xíu. Cách đây 200 năm hay 100 năm lúc đó đạo Phật đã suy tàn, rồi vừa bị ngoại xâm đem các tôn giáo khác đến thay thế, đạo Phật ta rất là suy yếu. Nhưng mà thẳm sâu trong lòng dân ta, nhiều người vẫn mến đạo Phật nhưng mà họ không biết tìm đạo Phật ở đâu.
[54:58]Thì có một số vị tổ, các vị hòa thượng ngày xưa mới tìm cách là chấn hưng lại đạo Phật, đem lại Phật pháp cho mọi người. Đó, vừa là giữ lại cái tâm linh dân tộc mà vừa để kháng chiến, kháng chiến giành độc lập đó. Thì để mà đem đạo Phật đến cho mọi người thì các vị đó làm sao? Tạo ra những bài kinh tụng, những điệu tụng kinh. Và cái điệu tụng đó người ta nghe người ta rất là thích. Những cái điệu tụng vào khoảng 200 năm trước, 100 năm trước mọi người nghe rất là thích. Thế là coi như thành công, mọi người đổ xô về chùa tìm hiểu lại, tu tập, tụng kinh với nhau, niệm Phật đồ rất là ấm cúng, là thành công, đạo Phật từ từ được chấn hưng lại.
[55:48]Mà nhớ vậy thành công rồi ta lại làm sao? Ta lại tiếp tục đi theo con đường đó đến ngày hôm nay. Cho đến ngày hôm nay ta vẫn tiếp tục tụng theo những bài kinh của 100 năm trước đó, những bài kệ đó, và cũng tụng theo cái điệu của 100 năm trước. Kết quả là sao?
[56:09]Kết quả là sao? Không ai tới chùa, chỉ vài bà già tới thôi. Vì sao vậy? Vì cái điệu tụng đó mấy đứa nhỏ bây giờ hết thích rồi. Hồi đó không có âm nhạc gì hết thì cái điệu tụng đó là cái chọn lựa duy nhất.
[56:30]Anh không nghe điệu này thì không có điệu nào để anh nghe, nên chỉ có một điệu nhạc đó thôi. Bây giờ thì nhạc pop, nhạc rock, nhạc Hàn Quốc, nhạc Đài Loan, Ấn Độ, Trung Quốc, Anh, Mỹ gì tùm lum hết trơn, đủ thứ loại nhạc hết. Bây giờ đứa những đứa trẻ thời đại mới nó có quá nhiều chọn lựa. Cho nên cái điệu tụng của chùa có còn là một chọn lựa tối ưu nữa không? Không, nó không thích. Vô nghe cái gì cứ tiếng cóc cóc cóc cóc đều đều, cái điệu tụng rất là xưa cũ nó không thích, còn nghe nhạc bên ngoài là xập bùm bùm bùm xập bùm ò e, đủ thứ nhạc cụ hết trơn, điệu nhạc là bay bổng đủ thứ, nó nói cái này hay hơn.
[57:07]Nó chả biết nội dung là cái gì nhưng mà điệu này nghe đã tai hơn. Cho nên nếu mà vì ta đã thành công trong 100 năm trước, bây giờ ta giữ nó thì còn thành công nữa không? Thất bại liền. Đó là lý do mà chùa Phật Quang của chúng ta bắt đầu phải thay đổi điệu nhạc, đưa cái điệu nhạc mới vào trong kinh tụng là vì vậy. Xin cho con giữ vững tâm tinh tấn tu hành, chẳng một giờ xao lãng, không giây phút buông lơi.
[57:43]Đưa điệu nhạc mới vô nghe đã tai liền, phải không ạ? Đó, mấy đứa nhỏ nó đi chùa vì cái gì? Nghe tụng kinh mà hát nghe đã tai. Được thì vậy. Thì cũng vậy, ta suy nghĩ xấu cho người khác đúng một lần, từ đó ta có thói quen gì? Cứ suy nghĩ xấu cho người khác mãi. Mà lúc đó làm sao? Một lần này đúng nhưng những lần khác còn đúng không? Sai. Và ta suy nghĩ xấu nhầm cho người tốt thì chuyện gì xảy ra? Tạo nghiệp, bắt đầu ta mang tội, phước ta bị tổn giảm, đó là nguy hiểm. Rồi bây giờ trường hợp nè, ta suy nghĩ tốt cho người khác mà người khác tốt thật thì chuyện gì xảy ra?
[58:26]Trên đời có đẹp gì hơn thế, phải không ạ? Người yêu người, sống để yêu nhau. Ta nghĩ tốt cho người và người cũng tốt thật thì đời rất là hạnh phúc. Và ta đi chùa để làm gì? Ta rủ mọi người cùng nhau đi chùa tu tập để làm gì? Để ta được nghĩ tốt về người mà người cũng tốt thật. Mục đích của ta là vậy. Cho nên ráng mà rủ nhau đi đi chùa, đi cho đông, đừng bao giờ đi một mình. Cả nhà mình phải vơ vét sạch nhà mình đem đi rồi, còn phải qua bên hàng xóm mà tiếp tục rủ đi, để làm chi? Ai cũng đi chùa, ai cũng tu tập để ta được một cái hạnh phúc là nghĩ tốt về người mà người cũng tốt thật. Đời hạnh phúc là như vậy.
[59:20]Cho nên ta xây dựng cho mình một cái tâm lý ổn định mà không phải dễ tin, không phải ngu. Ta ngu là vì ta nghĩ xấu cho người mà người lại tốt, ta ngu là bởi vì ta nghĩ tốt cho người mà người xấu vì ta nghĩ sai. Đúng không ạ? Đó là đều là ngu cả. Còn ta khôn là cái gì? Ta khôn là ta nghĩ tốt cho người mà người tốt thật. Mà còn người xấu, ta không dại gì lên án, phỉ nhổ, khinh bỉ, chê ghét họ.
[59:54]Biết người xấu thì ta xót xa, yêu thương, tìm cách mà hóa độ. Nhớ, nhớ như vậy. Và cuối cùng là gì? Để đạt được một cái cộng đồng, một cái tâm lý là ta nghĩ tốt cho người, ta tin nhau mà mọi người cũng sao? Tốt thật. Đó là vì vậy, nên ta phải cố gắng là gì?
[1:00:19]Rủ mọi người về chùa tu tập nha. Hôm nay ai đi chùa có rủ thêm người khác đi? Không nói trong gia đình, gia đình bắt buộc phải rủ rồi. Người nào mà không phải gia đình mình mà hôm nay mình vẫn dẫn đi chùa, giơ tay lên. Một bà già, hai ông trẻ. Phải không? Đã được rồi. Rồi, được năm người tất cả, sáu người. Cả hội chúng mấy ngàn người này đâu được bảy mười người à, không biết dưới lầu được mấy người. Thôi thì cảm ơn những người như vậy, vỗ tay nha.
[1:00:57]Tháng sau thầy sẽ hỏi lại câu này. Nha. Gia đình mình thì bắt buộc phải rủ đi rồi, nhưng mà ngoài gia đình mình, mình rủ được ai hay không? Nha. Và rồi rủ ai thì làm sao anh Vinh phải ghi nhận những điều này để cuối năm ta có khen thưởng, ta có khen thưởng những người đi chùa
[1:01:22]mà rủ thêm được người khác cùng đi. Gia đình thì bắt buộc phải đi rồi, nhưng mà hàng xóm láng giềng, bạn bè, cơ quan đồng nghiệp cũng phải rủ đi hết, kể cả đồng chí đảng viên cũng rủ đi luôn. Để làm chi? Vì mọi người sẽ hỏi ta một câu thế này: “Tại sao anh rủ tôi đi chùa?” Thì ta trả lời cách nào? Khi ta rủ một người đi chùa, họ sẽ hỏi ta tại sao anh rủ tôi đi chùa, tại sao chị rủ tôi đi chùa? Thì ta trả lời cách nào?
[1:01:58]Thì thầy vừa mới giảng hồi nãy đó. Tôi rủ anh đi chùa để tôi được một cái hạnh phúc là tôi nghĩ tốt về anh và anh tốt thật. Đó là câu trả lời chuẩn nhất.
[1:02:13]Và ngược lại cũng vậy, anh nghĩ tốt về tôi và tôi cũng tốt thật với anh, mà trên đời này đó là hạnh phúc, đó là hạnh phúc.
[1:02:27]Có một dạng người không được quyền nghĩ tốt cho mọi người, đó là ai?
[1:02:39]Đố ai biết có một dạng người trên đời, cái nhiệm vụ của họ là không được quyền nghĩ tốt cho người khác? Đó là ai?
[1:02:54]Đó là ai? Người an ninh, tình báo bảo vệ Tổ quốc á.
[1:03:03]Và khi họ học, họ học vô số những mưu kế hiểm độc của giặc và học nhiều quá rồi bắt đầu nó lọng ở trong tâm, họ nhìn đâu cũng thấy là kẻ thù, giống như bác sĩ nhìn đâu cũng thấy là vi khuẩn. Thì những người an ninh tình báo họ nhìn đâu cũng thấy kẻ thù. Ví dụ bây giờ như trong hội chúng đây, chắc là cũng có cái người an ninh ngồi vào nghe, phải không ạ? Thì ví dụ quý Phật tử nhìn sư phụ vậy có thấy thương sư phụ không? Có. Có tin sư phụ không? Có. Nhưng mà cái người an ninh ngồi đây họ không tin. À, họ không tin. Tại vì sao? Vì họ được học là không tin ai, lúc nào cũng cảnh giác với với kẻ thù muôn mặt.
[1:03:46]Đó, nên nhiệm vụ của họ là như vậy, và nhờ họ lúc nào cũng nghi lúc nào cũng nghi, cho nên thực sự họ phát hiện được rất nhiều cái âm mưu chống phá nhà nước ta. Chứ còn nếu mà dễ tin thì nhiều khi bỏ sót, bỏ lọt, nên họ cứ phải nghi, cứ phải nghi. Ngay cả như thầy cũng còn bị bị nghi, rất là tội nghiệp cho thầy, đúng không quý vị? Gầy còm, ốm yếu vậy mà cứ bị nghi. Nhưng mà cái nghề của họ là như vậy, cái tâm lý của họ được cấu tạo như vậy, ta cũng không không trách. Còn ta ta đi vào trong đạo, ta đi tìm một cái tâm hồn đạo đức, yêu thương, ta đi tìm một cái tâm thức linh mẫn, thông minh, rồi ta tiến đến một cái tâm lý ổn định,
[1:04:32]suy nghĩ đều đúng cả, cho nên là ta không cần phải nghi, ta không cần phải tin. Nhớ như vậy. Một cái tâm lý ổn định là một tâm lý không buộc mình phải lúc nào cũng nghi và cũng không buộc mình lúc nào cũng phải phải tin. Ta cứ đi tìm một sự thật khách quan bởi cái gì? Bởi cái tâm thức thông minh, bởi cái gì? Bởi một tâm hồn đạo đức. Đó, cái tâm hồn đạo đức, tâm thức thông minh nó làm nền tảng cho cái tâm lý của ta. Tâm lý ổn định. Tâm lý ổn định đó là tâm lý gì? Không bắt mình phải nghi, không bắt mình phải tin, khách quan như vậy. Đó đó là cái tâm lý ổn định. Còn mình gặp ai nói chuyện mình tin liền cũng là không ổn
[1:05:19]định, gặp ai mình cũng nghi liền cũng là không ổn định. Cái tâm lý này thì nhiều lắm, ta nói tới là ba bốn năm sau cũng chưa hết chuyện. Nhưng mà đây là những khái niệm cơ bản để ta tạm hiểu như vậy mà mà thôi, nha. Hôm nay khi ta nói về cái tâm lý ổn định, ta chỉ phân tích hai điều: nghĩ xấu cho người hay nghĩ tốt cho người, vậy thôi. Chứ còn cái cơ cấu tâm lý thì nó vô số chuyện, nhưng ta chỉ rút ra hai điều rất là cơ bản là hay nghĩ xấu cho người khác hay là hay nghĩ tốt cho người khác, tức là ta thuộc dạng là dễ tin hay dễ dễ nghi, nhớ như vậy nha. Cân đối giữa cái tin và cái nghi này ta có được
[1:06:03]một tâm lý là ổn định, đó vậy là hiểu rồi đó. Hôm nay học tới đây là giỏi rồi đó nha. Rồi, giỏi rồi, học tới đây là giỏi rồi. Rồi cái thứ tư là chi? Thứ tư là tâm linh giác ngộ, đúng như vậy. Đó đây là cái tầng bậc cao, một đẳng cấp cao của của loài người, một đẳng cấp cao của loài người. Con người ta hơn nhau ở cái chỗ nào? Có cái tâm linh hay không có tâm linh? Ví dụ bây giờ tại sao ta gặp ông thầy bói ta phải kêu bằng thầy? Mà kêu ổng bằng thầy tức là công nhận ổng hơn mình một đẳng cấp, đúng không ạ? Đúng không ạ? Ổng hơn mình mình mới kêu ổng bằng thầy chứ. Tại sao?
[1:06:58]Ổng hơn mình ở chỗ nào mà mình đặt ổng lên một đẳng cấp cao hơn mình? Ở chỗ nào? Chỗ tâm linh. Tại vì sao? Ổng biết coi bói. Mình không biết coi bói, phải tới hỏi ổng. Mình không biết chuyện tương lai sẽ xảy ra như thế nào mà ông thầy bói ổng biết. Như vậy rõ ràng là ổng hơn mình. Ổng hơn mình một đẳng cấp nên mình phải kêu ổng bằng thầy. Vậy đó. Còn thầy không biết coi bói. Mà sao vẫn kêu thầy bằng thầy? Tại sao? Nói tại thấy thầy đầu trọc chắc thầy hơn con cái đầu nên thầy kêu bằng thầy. Cho
[1:07:46]nên cái đẳng cấp của con người ta so sánh trên nhiều phương diện. Người này giàu hơn người kia, người nọ học thức hơi cao hơn người kia, bằng cấp hơn, địa vị hơn. Nhưng mà có một cái tiêu chuẩn để so sánh đẳng cấp con người là người đó đạt được cái tâm linh hơn hay chưa? Đây là một đẳng cấp vượt hẳn lên liền. Con người có thể giàu hơn, địa vị hơn, nhưng mà vẫn trôi lăn trong cái đẳng cấp của gì? Của cái tâm thức cạn cợt, nhỏ bé, thấp bé. Còn nếu cái người nào không so sánh tới tiền bạc và địa vị, nhưng mà có được cái tâm linh giác ngộ cao hơn thì người này hơn hẳn loài người. Người này bước vào thế giới của bậc bậc thánh, nhớ như vậy.
[1:08:36]Ví dụ ví dụ trong các Phật tử đây cũng vậy, ngồi giống giống giống nhau hết, nhưng mà nếu trong đây có người nào đó âm thầm tu tập thiền định, chứng được quả Thánh Tu-đà-hoàn thì người đó đã thuộc một đẳng cấp khác với mọi người, mặc dù có thể mọi người không biết. Vì cái người chứng Thánh rồi họ tự biết nhưng mà họ khiêm tốn không nói. Họ không nói nhưng mà họ đã là Thánh giữa cuộc đời, đẳng cấp họ cao hơn mọi người một bậc. Mà đây mới là cái bất hạnh cho chúng ta. Cho chúng ta là sao? Ta nhìn người đó ta không biết họ là Thánh, trong đầu ta không có sự kính trọng, nhiều khi ta buông những lời nói cợt nhã,
[1:09:16]đùa vui, chọc ghẹo, những điều đó đều làm ta tổn phước, những điều đó đều làm ta tổn phước. Cái cái bất hạnh cho ta nhất là trong cuộc đời này có lẫn những bậc Thánh sống trong đó. Họ hơn ta hẳn một đẳng cấp, nhưng ta không biết để mà kính trọng, đây là điều rất là đáng ngại. Đó là lý do mà nhiều bậc Thánh không muốn đến với trần gian. Họ không đến với trần gian vì chúng sinh không hiểu nổi họ, coi thường họ và chúng sinh bị tổn phước. Cũng vậy, những người ngoài hành tinh họ điều khiển những đĩa bay mà đi cả mấy trăm ngàn năm ánh sáng tới đây, tâm linh họ cực kỳ cao và họ không tiếp xúc với loài người,
[1:09:58]vì loài người không hiểu họ, không đủ kính trọng họ, loài người bị tổn phước liền. Họ biết điều đó nên họ tránh loài người, chứ không phải họ không thương, nhưng mà loài người tội cho loài người không kính trọng. Như có cái câu chuyện trong thời Đức Phật như vậy, có hai người đó là bạn thân với nhau, rồi một người giàu có, ở lại vẫn tiếp tục sống cái đời cư sĩ tại gia sung sướng. Một người kia thì đi xuất gia. Người kia đi xuất gia chứng tới quả Tu-đà-hoàn. Rồi một hôm có duyên gì đó về lại nhà cũ thăm bạn mình. Thăm bạn cũng có ý là cũng nói những câu đạo lý khuyên bạn mình tu. Nhưng mà khi bước vào thì cái người bạn kia đang chải tóc, đang chải tóc.
[1:10:43]Đang chải tóc đang ngồi soi gương. Soi gương hồi đó là họ bằng miếng kim loại, bằng đồng đánh bóng thôi. Họ nhìn, họ chải tóc soi gương, thì quay qua nhìn thấy cái bạn mình: “A, a, chị về đấy hả?” Thì lúc đó là: “Nè, chị lấy giùm em cái cái kẹp tóc.” Mấy cái gài đó, họ quấn quấn lên họ gài gài. Thầy cũng không rành lắm, đại khái là vậy. Kẹp gài. Thì ngồi đó làm biếng đứng lên, thấy cái cô bạn của mình ngày xưa là đứng gần cái chỗ kẹp tóc, nói là: “Chị chị lấy giùm em cái đồ kẹp tóc.” Thì cái cô bạn kia, cổ chứng Tu-đà-hoàn, cổ biết cổ đã ở một đẳng cấp khác rồi. Lúc đó trong tâm cổ có hai option, hai chọn lựa.
[1:11:25]Nếu mà cổ đi lấy cái kẹp đưa cho cái cô bạn, thì cô bạn này phải mất khoảng 10 kiếp đi làm ô-sin hầu hạ cho người ta vì bắt một vị Thánh phục vụ mình. Nhưng mà nếu cổ từ chối không lấy, thì cô bạn nghĩ sao? Tức giận, nhờ có lấy cái kẹp mà cũng làm chảnh không lấy, đi tu hành gì đâu mà ác độc vậy, trong tâm nguyền rủa thì cô bạn này chết sẽ đọa địa ngục.
[1:11:56]Lúc đó cổ đứng cổ bị khó xử. Nhưng mà cổ cân đối, 10 kiếp đi làm ô sin vẫn đỡ hơn một kiếp xuống địa ngục. Cho nên cổ lặng lẽ cổ lấy cái kẹp tóc cổ đưa. Cô kia cầm kẹp tóc kẹp lên, đâu biết rằng định mệnh đã xuất hiện 10 kiếp đi làm ô sin cho người ta. Chỉ vì dám sai một bậc Thánh cao hơn mình một đẳng cấp. Tu-đà-hoàn là cao hơn mình một đẳng cấp rồi. Khíp như vậy. Mà bây giờ ta trách tội cô nhà giàu đó được không? Cũng không vì cổ không biết. Không biết nhưng mà có tội không? Cũng có tội như thường. Đây là điều rất đáng lo. Cho nên nhiều khi những bậc Thánh họ ít dám đến với trần gian là vậy.
[1:12:43]Đến với trần gian chúng sinh nghĩ bậy, nghi ngờ. Nhất là ta thấy trên mạng, hễ đưa cái tin gì ra là ở dưới cái chửi bậy, comment phủ nhận, phản bác. Không chứng minh được mà cứ phủ nhận. Ví dụ có người họ quay được một cái đĩa bay, họ chiếu lên trên mạng, thì người phản bác: "Đồ ghép phim." Đó. Anh chứng minh gì người ta ghép? Không có chứng minh được, mà vẫn gán người ta là cái tội ghép phim. Là cái con miệng con người ở trên thế gian này nó độc lắm. Mà nếu mà cũng vậy, khi một bậc Thánh xuất hiện giữa cuộc đời, cũng có sẽ có nhiều người độc miệng độc mồm, tâm nghĩ bậy, cứ hay phản bác hay phủ nhận hay nói xấu và kết thúc của họ là gì?
[1:13:22]Địa ngục cả. Cho nên bậc Thánh ngại, ít có dám đến với với trần gian. Và chính vì cái tâm lý của ta như vậy mà ta khiến cho các bậc Thánh không không đến với trần gian nhiều. Ai thiệt thòi? Ai thiệt thòi? Ta thiệt thòi. Vì thế gian cứ vắng bóng những bậc Thánh là như vậy. Rất là thiệt thòi cho chúng ta. Còn nếu chúng ta đừng có vội vàng nghĩ xấu nghĩ bậy ai hết, đừng có cái tâm lý đó, thì ta dễ tiếp xúc được với với những bậc Thánh, bậc Thánh sẽ tìm tới ta. Nếu cái tâm ta đừng bao giờ nghi ngờ bậy, đừng bao giờ nghĩ xấu thì những bậc Thánh sẽ tìm tới ta. Nhớ cái điều đó, đó là nhân quả nha. Bây giờ ta nói cái thứ tư là ta tu tập, ta đi tìm cái tâm linh giác
[1:14:12]ngộ là ta rõ ràng ta bước lên một đẳng cấp cao hơn hẳn loài người. Mặc dù ta không có ý hơn thua, ta không có muốn là đi tu tập, đi tìm cái tâm linh giác ngộ để ta tranh hơn với loài người, nhưng buộc đó là con đường phải đi tới. Ta không thể mãi mãi làm phàm phu, ta không thể mãi mãi là một kẻ vô minh, tăm tối, buộc ta phải tu tập để đi tìm bốn cái tâm: Một là tâm hồn đạo đức, hai là tâm thức thông minh, ba là tâm lý ổn định, bốn là tâm linh giác ngộ. Buộc ta phải đi tìm bốn điều này. Mà khi ta đi tìm bốn điều này, rõ ràng ta bước lên một đẳng cấp mới, buộc phải vậy thôi, và để lại bao nhiêu người ở phía sau.
[1:15:03]Nhưng một bậc Thánh thì mặc dù bước lên được một đẳng cấp mới rồi, vẫn không bao giờ nỡ để lại mọi người ở ở phía sau, mà luôn tìm cách hóa độ. Nhớ như vậy. Thì chúng ta bây giờ chưa phải là Thánh, nhưng vẫn luôn tìm cách mà đem Phật Pháp chia sẻ, giáo hóa cho mọi người. Nhớ như vậy. Để đến khi nào mà chúng ta chứng Đạo thì ta còn duyên với rất nhiều chúng sinh mà ta tiếp tục cái công việc của mình để đền ơn Phật đó là gì? Là giáo hóa chúng sinh, nhớ như vậy. Nên mà cái con đường tâm linh giác ngộ này là cái gì?
[1:15:48]Là cái gì? Ta nhớ tâm linh giác ngộ nó có nhiều điều, nhưng nó có nhưng nó có hai cái tính chất này. Nhớ giùm thầy, nó nhiều tính chất lắm, nhưng mà thầy nói hai cái tính chất chính để ta phân biệt: Một là cái tâm của vị đó đạt dần đến vô ngã. Nhớ là cái tiêu chuẩn quan trọng. Thứ hai là cái tâm của vị đó có những năng lực phi thường.
[1:16:21]Phải năng lực cao hơn mình thì mới gọi là tâm linh giác ngộ, còn giống mình thì chưa phải tâm linh giác ngộ. Hai điều. Nhớ như vậy. Cái người mà gọi là tâm linh giác ngộ, mà giác ngộ thì nhiều tầng bậc lắm. Tới A La Hán, tới Phật mới là cao tột. Nhưng mà chưa tới A La Hán, ở những bậc khác thấp hơn vẫn là tâm linh giác ngộ. Mà để gọi là tâm linh giác ngộ gồm hai yếu tố. Nhớ giùm này nha, ai hỏi biết đường mà trả lời. Hỏi đi tu vậy đi tìm sự giác ngộ, giác ngộ là cái gì? Thì nói hai điều liền. Một thứ nhất là
[1:16:59]gần đến vô vô ngã. Nhớ như vậy, bản ngã tan biến không còn, cái tôi, cái ta mất dần mất dần mất dần. Mất tới đâu thì mình chứng Thánh cao tới đó, còn mất hoàn toàn cái ta thì đó là một bậc A La Hán cao siêu, đó là Đức Phật, mất cái ta hoàn toàn. Còn cái ta rất mỏng nhạt thì đang là đang là những bậc Thánh nào đó. Này cái ta rất là mỏng nhạt là yếu tố thứ nhất. Yếu tố thứ hai là gì?
[1:17:32]Năng lực của tâm phi thường hơn chúng ta, giỏi hơn chúng ta. Thầy bói không là cái đinh rỉ gì nha. Với những người là bậc Thánh cái tâm linh họ cao hơn, năng lực họ lớn hơn ta. Họ thay đổi được số phận của ta.
[1:17:48]Nói thay đổi được số phận là sao? Mỗi người có nhân quả của mình. Ví dụ như đời xưa tôi là bỏn xẻn, giờ tôi nghèo. Đời xưa tôi bố thí, giờ tôi giàu. Thì bậc Thánh làm sao can thiệp đổi cái số phận tôi được? Bậc Thánh can thiệp được đó. Bậc Thánh tính qua tính lại, sàng qua sàng lại, đổi đi đổi lại thay đổi số phận ta được. Ví dụ, ví dụ bây giờ ta không có tiền nhưng mà ta muốn đầu tư, à ta muốn đầu tư là làm một cái nông trại, một cái trang trại kỹ thuật cao, trồng rau sạch, chứ không phải là trồng rau bẩn bình thường theo truyền thống dưới đất nữa, trồng rau ở trên trong nhà, trên khay, trong nhà lưới không có sâu vào, không cần phải xịt thuốc sâu, rau đó là rau sạch.
[1:18:40]Ta muốn đầu tư, ta có kỹ thuật, ta có nghiên cứu, nhưng ta không đủ vốn. Và nếu nói theo nhân quả, mình không đủ vốn, mình nghèo là do đời trước mình sao? Mình thiếu cái bố thí, nên đời này ráng mà chịu. Cái câu đó là một cái câu không hiểu nhân quả. Đời nay khi mà mình có kiến thức, mình có điều kiện, mình có thể đi vay ngân hàng được, đúng không ạ? Mình đến mình trình bày với ngân hàng: "Tôi có kỹ thuật, nhu cầu xã hội tôi khảo sát thấy có, lúc này người ta thích ăn rau sạch. Tôi có kỹ thuật, tôi có một số điều kiện đây, đây đây. Bây giờ tôi vay vốn ngân hàng." Ông giám đốc ngân hàng thấy cái dự án này khả thi, ổng cấp vốn cho, cho vay vốn.
[1:19:26]Thì cái vốn này có phải là của ta không? Không, ta đi vay mà. Thì có phải là cái phước của ta đời trước không? Không, mình đi vay mà. Nhưng mà sao? Ta mượn được. Ta mượn được bởi vì sao? Bởi vì ông ngân hàng ổng tin rằng ta trả được. Như vậy việc mà ông ngân hàng ổng cấp vốn cho ta, ổng đã thay đổi số phận của ta, đúng không ạ? Ổng thay đổi số phận của ta. Tức là từ một người ta không làm gì, bây giờ ta làm chủ một cái nông trại kỹ thuật cao. Ta ăn nên làm ra và ta trả vốn cho ngân hàng dần dần. Rõ ràng cái ông ngân hàng đó ổng thay đổi số phận của ta vì ổng biết ta làm ăn đàng hoàng. Thì cũng vậy, một bậc Thánh chính là một ông ngân hàng,
[1:20:12]cho ta mượn phước, thay đổi cuộc đời ta và nhiệm vụ của ta là trả lại dần dần bằng cách sao? Cuộc đời ta thay đổi rồi, ta phải làm phước. Ví dụ như ta bệnh quá, ta đến gặp một vị Thánh nào đó, họ dùng cái thần lực họ chữa bệnh cho ta, tức là thay đổi số phận của ta. Nhưng mà sau đó ta phải trả nợ ông Thánh đó bằng cái gì? Bằng mỗi tháng đem cho ổng một triệu đồng, đúng không ạ? Không phải nha. Bằng cách là mỗi tháng ta phải đi phóng sinh, ta đắp đường, ta làm phước. Đó, ta trả lại ông Thánh bằng cái là cái phước của mình, chứ không phải bằng tiền. Nhưng ông Thánh là ổng thay đổi số phận ta được.
[1:20:56]Chỉ ta có niềm tin với ổng, là ổng giúp ta, ổng ngăn cái nạn của ta, nhưng rồi ta phải trả, giống như vay vốn ngân hàng, phải phải trả vậy, đó. Cho nên một bậc Thánh nó gồm ít nhất hai yếu tố. Yếu tố thứ nhất là
[1:21:13]vô ngã, nhớ ha. Yếu tố thứ hai là năng lực tâm linh phi thường. Nhớ như vậy, phải có hai yếu tố đó, ta mới gọi là là Thánh, hả, như vậy. Như vậy hôm nay ta nói với nhau về bốn cái chữ tâm, Khi ta đi chùa là ta đi tìm bốn cái tâm này. Trong ba cái tâm đầu thì ta vẫn thuộc là phàm phu. Dù cái tâm ban đầu là một tâm hồn có đạo đức, nhưng mà đạo đức gì đạo đức, ta vẫn chỉ là một người phàm phu thôi. Phàm phu. Mà một người phàm phu có đạo đức, nó vẫn đỡ hơn là một người phàm phu mất đạo đức. Nên trước hết, ta phải làm người phàm phu có đạo đức, tức là ta có cái tâm hồn, tâm hồn cao đẹp. Thứ hai là ta phải có một tâm thức thông minh, tức là năng lực ta cao lên.
[1:22:09]Chứ không thể đi tu mà tu càng tu càng ngu, càng tu mà càng mất năng lực là ta tu sai rồi. Ta tu càng tu phải càng giỏi. Đó gọi là ta có một tâm thức thông minh lên, tài năng vượt lên. Thứ ba là ta có một gì? Tâm lý ổn định. Mà trong cái tâm lý ổn định đó, ta cân đối giữa cái nghi và cái tin với cuộc đời, với con người. Ta không buộc ta phải nghi, không buộc ta phải tin, mà mình ổn định, biết suy luận, biết quán xét, biết phân tích. Đó là đặt cái niềm tin hay sự nghi ngờ đúng người, đúng vật. Nhưng mà trong đó ta vẫn yêu thích nhất cái tâm lý là gì? Ta nghĩ cho người là tốt mà người là tốt thật sự.
[1:22:55]Đó là điều ước ao nhất của ta. Mà để có được cái tâm lý đó thì ta phải làm sao? Ta phải biết hoá độ mọi người cùng ta mà tu tập. Cho nên ba cái đầu: tâm hồn đạo đức, tâm thức thông minh, tâm lý ổn định, nó vẫn thuộc về phàm, phàm phu. Nhưng tới cái thứ tư này là ta bước lên một đẳng cấp mới, đó là thánh. Đó là gì? Là một tâm linh giác ngộ. Nha, tâm lý giác ngộ, tâm linh giác ngộ, ta bước hẳn lên một đẳng cấp khác rồi. Nên khi ta tu tập, ta đi tìm bốn cái tâm này. Mà người có bốn cái tâm này: tâm hồn đạo đức, tâm thức thông minh, tâm lý ổn định, tâm linh giác ngộ, thì người đó làm sao? Đóng góp được rất lớn cho cộng đồng của mình, cho dân tộc của mình.
[1:23:46]Trong một dân tộc mà có nhiều cái con người mà có được bốn cái tâm này, ta phải biết đó là một đất nước bắt buộc phải phát triển, bắt buộc phải phát triển. Ví dụ như ta nhìn sang Nhật ta ngưỡng mộ, ta ngưỡng mộ. Ta ngưỡng mộ họ vì kỹ thuật cao trước, vì ta mua đồ của họ xài, ta thấy đồ thông minh, nó bền, thì ta ngưỡng mộ họ về kỹ thuật trước. Sau khi ngưỡng mộ họ về kỹ thuật rồi, thì ta mới tìm hiểu tiếp, ta mới phát hiện ra là đó là một dân tộc gì? Tinh tế, nhạy cảm, sâu sắc, có văn hoá. Ta mới phát hiện là phía sau cái sự thông minh của họ là cả một nền văn hoá rất lớn. Ví dụ chỉ có uống trà thôi mà họ điềm đạm,
[1:24:31]tinh tế từng cái giọt trà, từng cái cốc, từng cái ấm. Đứa nhỏ của họ nó lễ độ, phép tắc, đâu đó cẩn thận, chỉn chu. Cái nước cống của họ thải ra cá sống được, bơi lội trong cái hầm cảnh đó. Một đứa bé nó băng qua đường, chiếc xe dừng lại để nhường cho bé nó băng qua, nó qua con đường xong nó quay lại nó cúi gập nó chào cái người lái xe. Đó một đất nước nó tinh tế, nó văn minh như vậy, ta ngưỡng mộ họ. Thì ta thấy rõ ràng là một dân tộc mà tâm hồn của người ta có đạo đức, tâm thức thông minh, tâm lý ổn định, rõ ràng nhiêu đó thôi đã là đóng góp rất lớn cho cộng đồng, cho dân tộc của mình. Nước Việt Nam ta cũng vậy.
[1:25:16]Ta muốn cho đất nước mình bay lên, sánh vai cùng với năm châu, bạn bè thế giới thì ta cũng phải đi tìm bốn cái tâm này. Chính ta và con cháu ta phải có bốn cái tâm này: tâm hồn phải đạo đức, tâm thức phải thông minh, tâm lý phải ổn định và tâm linh phải đi con đường giác ngộ. Nên ta ta đi tìm bốn cái tâm này cho ai? Thứ nhất cho chính cuộc đời ta, nha, để ta vượt lên khỏi cái thân phận phàm phu thấp hèn, tối tăm, tội lỗi để mà ta tìm được chính con người ta trong sạch, thánh thiện, cao thượng và thăng hoa. Rồi ta đi tìm bốn cái tâm đó cho ai? Cho gia đình ta, cho cộng đồng ta. Những người chung quanh ta được tiếp xúc với ta,
[1:26:09]gần gũi ta, họ đều phải được niềm vui, hạnh phúc. Nhớ như vậy. Bởi vì không gì hạnh phúc bằng sống một con người đạo đức, thông minh, ổn định và siêu việt giác ngộ như vậy hết. Nên nếu ta có bốn cái tâm này, tất cả mọi người chung quanh ta đều sẽ được hạnh phúc. Và ta đi tìm bốn cái tâm này cho ai? Cho đất nước ta. Một đất nước mà có nhiều con người bốn có bốn cái tâm này, chắc chắn đất nước đó phải bay lên. Chắc chắn. Và ta đi tìm bốn cái tâm này cho ai? Cho cái thế giới này. Càng có nhiều con người có bốn cái tâm này thì thế giới sẽ gì? Sẽ hoà bình, hạnh phúc, an vui. Nên vì vậy, cố gắng mà ta đến chùa, ta tham dự khoá thiền đều đặn,
[1:26:55]về nhà mỗi ngày cũng phải tập khí công, ngồi thiền, lễ Phật, tụng kinh đều đặn. Nhớ như vậy nha. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.