[0:25]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Như thông lệ, vào cái ngày trước khi ta vào lễ, vào hai ngày lễ thì sư phụ có buổi nói chuyện với tụi con trong cái tình thân một chút. Nhiều khi quanh năm cũng không có cơ hội để để gặp tụi con được. Nhiều tụi con ở chân trời góc bể. Nhiều khi lén lên Facebook dòm tụi con chút xíu, dòm xem tụi con tán hươu tán vượn để coi tụi con đi về tới chân trời nào.
[1:00]Biết rằng tụi con là cái niềm yêu thương của sư phụ, là cái niềm hi vọng của quý thầy quý cô.
[1:09]Khi về đây,
[1:14]tụi con vui với nhau, tụi con có cái tình thân ái với nhau. Nhưng mà tụi con không biết rằng cái yêu cầu của đạo lý nó cao hơn nhiều lắm. Cái yêu cầu của đạo lý nó không phải chỉ là tình, cái tình thân, mà là cái lòng từ bi chan rải sâu sắc thực sự. Mà tu hành thì phải cho đạt được tới cái tình thương đó, tu làm sao phải đạt tới cái tình thương yêu mọi người đầm ấm, đậm sâu như đó. Ngồi xa quá hả?
[1:53]Có nhiều khi cái lên mạng xem tin tức hoặc khi vào Facebook đọc mấy cái bản tin tụi con đưa lên. Có khi xem thấy cái người già gầy ốm đi bán vé số hoặc đi ăn xin ở trong cái nhà dột nát, rồi có những người kêu gọi giúp đỡ. Thì sư phụ có mấy cái buồn. Buồn vì mình trực tiếp nhìn thấy cái cảnh người nghèo. Cái buồn thứ hai là đất nước mình vẫn còn những người nghèo. Mà đất nước còn những người nghèo tức là đất nước mình chưa phải giàu, tại vì đất nước giàu là đất nước không còn người nghèo. Chứ không phải là có người rất giàu và có những người rất nghèo thì đất nước ấy vẫn chưa hay. Như Ấn Độ là bị như vậy.
[2:43]Ấn Độ là có những người triệu phú, tỉ phú, nhưng mà rất nhiều người đi ăn xin, lê lết. Khu nhà không có được cái nhà vệ sinh. Chúng ta cố gắng hễ giàu là giàu hết như vậy. Và tại sao người ta bị nghèo khổ? Nên thấy cái tin tụi con đưa lên vậy: Cái bà nghèo không có con cái, gầy ốm, rồi sống may mắn là có người phát hiện rồi giúp, nếu không có ai phát hiện thì không ai giúp rồi không biết chuyện gì xảy ra. Nhưng mà tại sao họ nghèo đến như vậy? Tại sao họ cô đơn đến như vậy? Tại sao?
[3:26]Bởi vì họ thiếu thiếu... Có một chữ nữa tụi con phải trả lời cho ra chứ. Họ thiếu gì? Thiếu phước, đúng như vậy. Mình hiểu nhân quả, chỉ bởi vì họ thiếu phước. Nên cái việc mà thay đổi số phận cho người ta, nếu mà mình không có biết đó, thì mình cứ cố gắng cho người ta miếng đường, miếng sữa, miếng gạo, lê lết ngày nào hay ngày đó. Và người ta vẫn chưa bao giờ hết khổ, chưa bao giờ hết cái thân phận của người nghèo. Vì cái bản chất của họ là người nghèo, vì cái đẳng cấp họ là người nghèo, vì cái phước của họ là thiếu, vậy thôi. Nên muốn thay đổi thân phận của họ, thay đổi cái bản chất của họ, thay đổi cái đẳng cấp của họ
[4:12]thì phải nâng cái nâng nâng cái phước họ lên thôi, không còn cách nào khác. Cái vấn đề là ở chỗ đó. Nhưng mà mấy người đó mà bây giờ nghe nói làm phước để nâng cái phước lên họ có hiểu không, có chịu không? Không, vấn đề là ở chỗ đó. Họ đã già, cái não họ đã thoái hóa, không còn cái ý chí chiến đấu, phấn đấu và họ buông xuôi cho số phận. Ngày nào đó kiệt sức chết không ai hay ai biết rồi thôi. Chết xong có thể chỉ là làm một cái vong linh vất va vất vưởng đói khát tiếp. Chứ còn nói mà cái ý thức hiểu để họ nâng cái phước họ lên để thay đổi thân phận, thay đổi đẳng cấp của họ, họ không hiểu. Không hiểu và cũng không muốn.
[5:01]Nhưng mà nói họ rồi để mình nhìn lại. Nhìn lại ai? Nhìn lại mình. Mình có thuộc loại đó hay không? Nửa về già mình có phải thuộc loại người đó hay không?
[5:17]Trông người rồi phải ngẫm lại ta.
[5:23]Biết đâu chỗ đó là xa hay gần. Vì cái cảnh của người ta, cái nạn của người ta, cái lỗi của người ta, ngày nào đó cũng sẽ là của chính mình. Nếu mà mình không chuẩn bị, mình không có tránh né trước. Ví dụ bây giờ ta thấy cái người già bị tai biến, mình cứ tưởng của ai á, một ngày nào đó rồi mình cũng già rồi mình cũng tai biến. Thấy người ta bệnh tiểu đường tháo chân, cưa tay, ngày nào đó cũng tới mình. Rồi nghe trong tin đọc có cái người đó tự nhiên lớn tuổi rồi đi hiếp dâm người khác, ngày nào đó cũng tới mình nếu mình không biết tu, biết dưỡng, biết tránh né. Nên khi ta nhìn thấy cái người già nghèo khổ,
[6:10]cô độc, đừng nghĩ chuyện đó không phải của mình. Chuyện đó sẽ là của mình nếu từ bây giờ mình không có không làm cái gì để ngăn chặn nó. Nên hồi nãy sư phụ nói là nâng phước lên, bây giờ mấy người đó họ hết nâng gì nổi rồi. Mình chỉ nhìn cái người đó để ngẫm lại mình và tránh cho mình về sau. Và vấn đề của tất cả chúng ta vậy. Cái việc tu hành cao siêu, tâm linh, giác ngộ, giải thoát đâu biết, nhưng cái căn bản của con người ta là phải nâng phước mình lên từng ngày. Đó là cái người khôn ngoan, đó là người có trí tuệ, rất căn bản. Còn những việc như thiền định, giác ngộ, giải thoát, đó là ở tầm rất là cao.
[7:01]Mà cái người có phước nhiều rồi thì tự nhiên tâm họ sẽ có cái nhận thức về điều đó, có lý tưởng về điều đó. Còn cái căn bản vẫn là làm sao nâng bước nâng phước của chính mình từng ngày từng ngày để dày hơn lên. Để thoát cái cảnh mà khi lớn lên ta phải có trách nhiệm với gia đình, ta phải có trách nhiệm với người thân mà ta không có phước, không làm ra tiền, không nuôi ai được. Đó là một cái khổ tâm ghê gớm lắm. Như cái người chồng làm trụ cột trong gia đình mà thất nghiệp, nếu không vì thương vợ thương con thực sự nhảy cầu chết rồi, nhục nhã. Vì mình là người có trách nhiệm mà không nuôi nổi ai, khổ tâm.
[7:45]Rồi có khi trường hợp ví dụ như không nuôi nổi rồi vợ nuôi, vợ đi làm nuôi tại vợ có phước, có lộc làm ra tiền. Lúc đó có những cái câu nói nặng nói nhẹ xa xa gần gần, nó thấu vào trong tim chịu không nổi, khủng khiếp lắm. Mà ngẫm lại nó là cái gì? Vẫn là cái thiếu phước. Nên cái trí tuệ căn bản của chúng ta vẫn làm sao mà tạo ra được phước trong cuộc đời này cho chính mình là như vậy. Nhiều lần sư phụ nói với tụi con vậy. Sư phụ hay nói với tụi con câu này nói nghe vui, nhưng mà nó thấm thía lắm. Ví dụ tụi con về chùa, tụi con được quyền ăn nhiều hơn làm. Bởi vì chùa là nhà của tụi con. Hễ ở trong chùa mà còn cái gì ăn được và tụi con cảm thấy cần phải ăn,
[8:37]tụi con phải ăn cho hết, ăn hết bởi vì chùa là nhà. Chỉ sợ là ví dụ như chùa không còn gì ăn thì thầy trò ta cùng nhịn. Nhưng mà hễ còn gì ăn được là tụi con phải đòi cho bằng được để đem ra cho tụi con ăn, vì chùa là nhà. Về chùa, tụi con được quyền ăn nhiều hơn làm. Mặc dù mấy ngày hôm lễ thì tụi con phải phục vụ, tụi con phải lo toan, là phục vụ tất cả những Phật tử về đây vậy. Nhưng mà tụi con thoải mái trong cuộc sống ở chùa. Nhưng khi tụi con bước ra khỏi cổng chùa một cái thì tụi con phải làm nhiều hơn ăn, vì cuộc đời bên ngoài rất là khắc nghiệt. Cuộc đời bên ngoài họ so đo cái công sức mình từng chút một.
[9:24]Họ xem mình làm có lợi cho họ hay không rồi họ mới thuê, họ mới tuyển dụng mình. Vì cuộc đời bên ngoài là hơn thua, là lợi hay hại, là thiệt hay hơn. Hầu mọi họ sống với nhau đều là tính toán bằng cái đó cả. Cho nên nếu mình xuất hiện ở giữa cuộc đời, trong một cái môi trường, trong một công ty mà mình không đem cái lợi cho công ty đó thì mình bị sa thải liền. Tụi con xem những cái phim ở các nước ngoài tụi con sẽ thấy điều đó. Như cái ông đó, bỗng nhiên ổng được mời lên văn phòng và nói rằng là trong hơn một năm qua anh không làm lợi gì nhiều cho công ty. Ông kia nói: "Tôi vẫn làm đúng bổn phận." Nói:
[10:07]"Nhưng cái bổn, nhưng cái bổn phận anh làm đúng, nhưng mà tính ra những cái quyền lợi mà công ty cho anh, tiền lương, tiền bảo hiểm hay kia nọ, nó nhiều hơn những cái điều mà anh đem làm lại lợi cho công ty. Cho nên thôi chúng ta đành phải chia tay. Rất cảm ơn anh trong phục vụ trong thời gian qua." Và mời bảo vệ tới dìu đi ra khỏi công ty. Thật là cay đắng. Mặc dù ổng cũng ngơ ngơ, ổng nói tôi làm đủ bổn phận. Nhưng mà cái đủ bổn phận anh nó không có lợi cho công ty, đuổi liền. Cuộc đời nó là như vậy. Cho nên chỉ có một cái nơi mà ta về mà không ai tính lợi, tính hại với ta, vẫn yêu thương ta đó là gia đình ta thôi.
[10:48]Nhưng mới đây cũng vậy, có hai vợ chồng người Mỹ ra tòa kiện đứa con trai yêu cầu ra khỏi nhà, không cho ở trong nhà nữa. Lý do, nó về nhà nó không làm gì lợi cho gia đình. Tới giờ ăn thì nó ăn, rồi thôi nó ở riết hai ông bà chịu không nổi, nó không chả thèm đi làm gì, tại nó nghĩ nó ăn cơm bố mẹ được rồi. Vụ kiện thì đăng báo tùm lum đang xảy ra, vẫn đang diễn ra. Không biết hôm nay là hình như hôm nay xử rồi đó, xử bắt anh phải cuốn gói đi, mà không biết anh có chỗ đi, nếu anh không có chỗ nào đi nữa mà bố mẹ thì cự được tòa phán xử là không cho anh ở nữa, có thể anh xuống gầm cầu ở. Có những cái thế giới nó cay nghiệt đến như vậy.
[11:28]Ở ngoài cuộc đời là như vậy.
[11:32]Rồi có hai người yêu nhau, tụi con yêu ai chưa? Nhớ đừng yêu ai nha! Sợ sư phụ nói muộn quá rồi, sư phụ đã nói muộn quá rồi. Cái yêu nhau tụi con dòm cái gì? Cũng phải lựa cái người đó có lợi hay không.
[11:53]Yêu người đó có lợi hay không. Có những cuộc tình đã chia tay chỉ bởi vì sao? Ta vừa tìm được cái người có lợi hơn cái người yêu cũ. Có không? Có không? Cũng có đó. Nhiều chuyện lắm. Mặc dầu tình cảm cũng là duyên nghiệp ở kiếp trước, nhưng mà cái bản chất hơn thua lợi hại vẫn là bản chất của con người. Sống giữa cuộc đời này vậy, người ta không đem được cái lợi cho mọi người, tự nhiên ta bị sa thải. Đó là quy luật khắc nghiệt của luật nhân quả,
[12:31]mà cũng là của cái tính gì, trục lợi, là thực dụng của con người. Chúng ta sống trong cuộc đời là như vậy. Nên hễ hiện diện cuộc đời này, tụi con phải lúc nào trong đầu mình cũng nghĩ một điều, mình làm lợi gì cho cuộc đời này, nhớ nhiêu đó thôi. Lúc nào tụi con cũng nhớ một điều thôi, mình làm lợi gì cho cuộc đời này. Thì cái làm lợi gì cho cuộc đời này nó có hai cái ý, một cái ý là để người ta đừng sa thải mình, cuộc đời đừng hắt hủi mình. Nhưng một cái ý thứ hai thuộc về đạo đức, để mình nâng cái phước mình lên, như vậy. Nó khắc nghiệt như vậy, nên sư phụ nhắc lại, lúc nào trong đầu tụi con cũng phải có cái câu, mình làm lợi gì cho cuộc đời này.
[13:19]Mà cái mình làm lợi gì cho cuộc đời này nó có hai cái ý, một cái ý là để đối phó và một cái ý là đạo đức. Cái ý để đối phó là đừng để mình trở thành vô dụng người ta ghét, người ta sa thải, người ta hắt hủi mình. Còn cái ý đạo đức á là để mình nâng phước mình lên và mình xuất hiện một cách đĩnh đạc, đàng hoàng giữa thế gian này. Gọi là những người có phước là như vậy.
[13:49]Mà không phải tụi con đâu, các thầy tu cũng bị như vậy. Các thầy tu cũng bị. Có nhiều thầy tu bị ảnh hưởng bởi cái tư tưởng là ẩn cư, sống và không không có trách nhiệm để giáo hóa cho chúng sinh, cứ lặng lẽ sống rồi ăn cơm qua ngày, cuối cùng phước hết. Phước hết và cuộc đời cũng gạt cái người đó qua một bên. Cũng như ngày Tết đấy, có mấy ông thầy ở đâu lạ ổng lên đây ổng thăm sư phụ, rồi ổng xin ít tiền, xin ít gạo. Mà ngày Tết, xong rồi vừa nói trong nước mắt: "Ba ngày Tết, không một người nào đến thăm cốc con để thắp cho con một cây nhang." Cô độc đến như vậy, bữa nay sư phụ nghĩ chắc ổng chết đâu rồi quá, mà ổng cũng lớn tuổi.
[14:41]Sư phụ nhìn xót xa, nhìn thấy ổng thiếu phước quá. Vì ổng thiếu phước quá nên không ai quan tâm đến ổng. Chúng ta có phước thì chúng ta được mọi người quan tâm, chúng ta hết phước không ai quan tâm đến mình. Đó, cái nhân quả nó khắc nghiệt như vậy. Nên càng hiểu về điều đó, quan sát cuộc đời, hiểu về cuộc đời như thế, chúng ta càng phải có cái bổn phận nâng phước mình lên. Cái nâng phước mình lên để cho cái sự tồn tại mình giữa cuộc đời này là một sự tồn tại có giá trị, chứ không phải mình tồn tại giữa cuộc đời này trở thành gánh nặng của cuộc đời này, trở thành cái sự khinh bỉ của cuộc đời này.
[15:25]Khi mình có phước thì sự tồn tại mình giữa cuộc đời này là một sự tồn tại đầy giá trị, nhớ như vậy. Mà để có thể nâng phước mình lên trong cuộc đời này, tụi con cứ nhớ một cái câu: "Mình làm lợi gì cho cuộc đời này?" Từng ngày, từng ngày, từng giờ, từng cơ hội nhỏ, bất cứ việc gì có thể làm lợi cho cuộc đời, cho mọi người, cho một người mình cũng làm. Nhớ như vậy. Một cái điều đó mình làm lợi cho một người, cho nhiều người, cho cộng đồng thì ta đều không từ chối. Mà thường những việc phước nó phải bắt đầu từ cái việc mà ta làm lợi cho một người thôi, thêm người thứ hai, thêm người thứ ba. Mà nếu ta cứ vậy thì trời Phật cho ta cái cơ hội
[16:18]để ta có thể làm lợi cho rất nhiều người. Đó, nên cái việc mà trong đầu ta lúc nào cũng nghĩ mình làm cái gì để có lợi cho cuộc đời thì tụi con được cả hai điều một lúc: một là mình có đạo đức, hai mình có phước. Cái câu thần chú, cái câu tự vấn: "Ta làm gì lợi cho cuộc đời?" chứ không phải là ta hưởng cái gì nơi cuộc đời, cũng không phải đi làm đó nghĩ rằng là tôi được lương bao nhiêu, không nghĩ rằng cái giá trị của mình là nơi cái lương. Đó, anh làm hãng đó lương nhiêu vậy? Tôi làm được 1.000 đô. Còn anh làm nhiêu? Tôi 1.800 đô. Nói rồi cười khẩy khẩy, cho rằng hễ cái lương cao là cái giá trị mình cao.
[17:04]Không, mình không có ngu gì mình mình không có ngu để mình định nghĩa cái giá trị cuộc đời mình theo cái lương. Mình định nghĩa cái giá trị cuộc đời của mình theo cái việc mà mình làm lợi cho cuộc đời. Còn lợi cái gì là một lát nữa tiến sĩ Đông Hải sẽ nói với tụi con thêm. Đó, cái đó lúc nào cũng tự vấn mình làm gì lợi cho cuộc đời là cái quan trọng.
[17:30]Mà cái câu nói, mình nghĩ cái trong đầu mình làm cái gì cho cái lợi cuộc đời này, nó chỉ có trong những người có trí tuệ, có đạo đức. Vì có trí tuệ, có đạo đức nên chúng ta gọi rằng người đó có lý tưởng sống. Nhớ như vậy. Cái lý tưởng lý tưởng sống được hình thành bởi hai điều, bởi những người có đạo đức và những người có trí tuệ. Người không có đạo đức không thể có lý tưởng. Người không có trí tuệ không thể có lý tưởng. Vì sao vậy? Vì lý tưởng là mục tiêu lớn, mục tiêu xa mà cái người không có trí tuệ nghĩ không ra, nên phải có trí tuệ mới có lý tưởng, mà cũng phải có đạo đức mới có lý tưởng.
[18:23]Vì lý tưởng là cái gì? Là cái gì là một mục tiêu mà đem đến cái lợi rất lớn cho nhiều người, không phải cho mình thì gọi là lý tưởng. Còn hễ cho mình thì nó biến thành cái gì? Tham vọng. Tham vọng và lý tưởng rất giống nhau, nhưng một bên là vị tha, một bên là vị kỷ. Nên trong cái việc mà ta cố gắng nâng phước mình lên mãi thì ta nhờ một cái câu thần chú tự vấn: "Ta làm gì được cho có lợi cho cuộc đời này?" Cái câu hỏi đó thôi thì tức là tụi con có đạo đức, có trí tuệ, có lý tưởng
[19:10]sống.