[0:19]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Chúng ta có nhớ ngày hôm nay ngày gì không ạ? Hôm nay ngày 29 tháng 4 hả? Ngày mai là 30 tháng 4. Thầy vẫn còn nhớ như in cái ngày đó, lúc đó thầy đang ở Sài Gòn,
[0:40]theo dõi từng cái phút giây mà mà lúc đó quân đội giải phóng tiến vào Sài Gòn. Bắt đầu mình nghe những bài nhạc rất là lạ tai, nào giờ chưa bao giờ được nghe: "Tiến về Sài Gòn, ta quét sạch giặc thù", vân vân. Nghe những bài mà từ nhỏ lớn không không được nghe, lạ vậy. Nghe những cái âm hưởng mà mình cũng chưa quen. Như vậy, mọi điều bỡ ngỡ. Rồi cái hình dáng những người bộ đội
[1:14]tràn vào thành phố, đứng ở góc này góc kia, rồi những người đeo cái băng đỏ để làm trật tự, vân vân, những giờ phút đó như vậy.
[1:24]Đất nước bước vào một cuộc thay đổi lớn. Nhiều người ở đây lúc đó cũng chưa sinh ra phải không? Nhiều người lúc đó cũng chưa sinh ra. Còn có những người thì đã tham dự vào cái cuộc chiến tranh, cuộc chiến thắng vĩ đại đó vậy. Hôm nay vậy cũng cái nhân duyên khiến thầy ra đây hôm nay có một bài nói chuyện đạo lý, không ngờ cũng là rơi vào cái kỷ niệm lớn của đất nước. Thì thầy, trước hết là thầy xin bày tỏ cái cái tình cảm của một người dân đối với những người chiến sĩ trước. Ở đây ai từng là bộ đội, đứng lên cho thầy xem mặt chút. Ai là bộ đội, bộ đội nam, bộ đội nữ đứng lên hết cho thầy coi, cho mọi người được nhìn thấy mình. Anh Thông đâu cà?
[2:20]Thầy nhớ có anh Thông đâu mất rồi cà. À đây đây, anh Thông. Anh cũng tham gia trong chiến dịch đó phải không? Vâng, tham gia chiến dịch. Để mọi người hãy nhìn những gương mặt đây. Những người bộ đội này có khi cũng trực tiếp tham gia cái chiến dịch giải phóng Sài Gòn, có những người cũng không trực tiếp. Đứng đó đi mà, đứng đó chút đi mà. Mặc dù bác nay tuy tuy đã già rồi, nhưng mà cứ đứng đó chút cho mọi người nhìn, để mình nhớ lại cái cái giờ phút đó một chút.
[2:51]Lúc thầy còn bé vậy, đất nước là chiến tranh, ai cũng ước mơ hòa bình. Và mọi người dệt một cái ước mơ hòa bình theo cái ý nghĩ riêng tư của mình. Không ai giống ai, nhưng mà đều chung một cái ước mơ hòa bình. Rồi cuối cùng vậy, hòa bình cũng đã đến với cái cuộc chiến thắng của cách mạng, hồi đó gọi là như vậy. Rồi lặng lẽ đất nước ta đi qua 42 năm với rất nhiều thăng trầm và khó khăn, cực kỳ khó khăn. Khó khăn nhiều khi ta nghĩ như vượt cái sức chịu đựng của mình. Nhưng mà dân tộc ta với cái tinh thần kiên trì, bất khuất, nhẫn nại, chịu thương chịu khó rồi cũng đi qua hết những khó khăn để ngày hôm nay ta so vai được với thế giới,
[3:46]để ngày hôm nay ta có uy tín trên trường quốc tế. Phải nói ta nhớ ơn những người đã nằm xuống cho đất nước này. Ta biết ơn những người lãnh đạo đã dẫn dắt cái dân tộc này. Hôm nay một cái cơ hội, tuy là một ngày nghe Pháp, nhưng không ngờ ta lại gặp nhau trong cái ngày kỷ niệm của một cái sự kiện lớn như thế này, cho nên ta có một giây phút như vậy để nhớ lại cái ngày xưa, mở lòng mình biết ơn, yêu đất nước này hơn và nguyện lòng cống hiến, phụng sự cho đất nước này, cũng như cho cái hòa bình thế giới sau này vậy. Thầy cảm ơn những người đã là bộ đội, đã là chiến sĩ nha, dù thế nào cũng vậy. Cho tràng pháo tay, thôi mời ngồi xuống.
[4:35]Cảm ơn, cảm ơn.
[4:41]Hôm nay ta trao đổi với nhau một cái đề tài đạo lý. Cái đề tài đó trả lời cái câu hỏi là: "Tu để làm gì?" thì cái đề tài nó trả lời cái câu đó. Nhiều người tu để ước mơ được làm thánh, tu để làm Phật, tu để trở thành cái gì cao siêu, tu để mình có cái giá trị nhiều hơn, tu để mình được gọi là có tu để làm oai với mọi người: "Nè, ông đó ổng tu hành nha, ổng mặc áo đạo đồ, ổng có những cái lối cư xử rất là kỳ lạ, đặc biệt, siêu phàm" và ai cũng nể trọng. Nhưng hôm nay một cái định nghĩa khác. Vừa rồi vậy thầy giảng cái bài định kỳ cái khóa thiền, cũng một bài hơi khó nghe, cái bài "Mạng vũ trụ", mọi người thấy khó?
[5:31]Thầy cũng không hy vọng mọi người ngồi nghe hết, hy vọng sẽ có nhiều người ngủ, nhưng mà không ngờ chỉ có hai, ba người ngủ thôi. Mọi người... Còn cái bài hôm nay ta sẽ hơi khó... Lúc khi mà ta học bên cái giáo lý của Đại thừa hoặc của Thiền tông: tu là để kiến tánh thành Phật, phải không? Hoặc là ta tu để trở thành cái gì cao siêu: Chánh đẳng giác, Bồ Tát Đại thừa. Nhưng mà khi đi tìm trong cái kinh Nikaya nguyên thủy thì Phật dạy là tu là để hết vô minh, tức là hết ngu chứ không gì hết trơn. Mình nói ủa, sao Phật định nghĩa gì mà sao nó thấp, nghe nó đơn giản, nó tầm thường? Tưởng tu là để trở thành cái gì cao siêu,
[6:13]sáng chói, vinh quang, rực rỡ, chớ tu để hết ngu, hết vô minh mà vô minh là ngu chứ gì đâu. Lúc đó hơi khó chịu, nói Phật là cao siêu, Phật là tuyệt đối, Phật là không thể ai hơn, mà những bài kinh của Phật từ thủa ban đầu thì cũng không thể sai. Nhưng mà sao cái định nghĩa của Phật nó nó nó giản dị quá, làm cứ ngờ ngợ ngờ ngợ cả một cuộc đời tu hành. Cho đến cái ngày mà tu lâu rồi, mà cũng không lâu lắm á, nhưng mà cũng cũng hơi vừa vừa thì mới phát hiện ra cái câu mà định nghĩa đúng nhất lại là chính cái câu của Phật: tu để hết ngu. Hôm nay thì mình không có hy vọng là hết ngu. Trong một kiếp này không hết ngu đâu.
[7:00]Cho nên ta chỉ hy vọng là một điều ít hơn là để để biết mình ngu thôi là đã giỏi lắm rồi. Rồi mới phát hiện ra là không đơn giản như vậy. Là có cái gọi là tu mà hết vô minh như Đức Phật dạy là một điều thực ra ngoài tầm tay của chúng ta. Mới ban đầu thì nói tu để làm Phật, để làm thánh, làm Bồ Tát, cái cao siêu, đó mới là ước mơ, là mục đích khi mình tu. Rồi cuối cùng mà nghe Đức Phật hạ xuống tu để hết vô minh là mình thấy đã thất vọng tràn trề. Nhưng sau khi tu nhiều năm rồi, thực sự là hết vô minh là cái gì quá sức. Chỉ mong rằng tu để biết mình ngu thôi à. Vì nào giờ chúng ta không hề không hề không hề biết mình ngu.
[7:53]Cực kỳ đơn giản như vậy, không hề biết mình ngu. Ví dụ như bây giờ ta thấy có hai người họ quẹt xe, cái họ quăng xe xuống, họ họ gây cãi với nhau, suýt suýt tí nữa là đánh nhau, rồi mặc chung quanh là xe bị tắc đường, bấm còi inh ỏi, kệ, họ cứ tranh cãi với nhau: "Anh là có lỗi, tôi không có lỗi", người này: "Không, anh mới có lỗi, tôi không có lỗi", cứ cãi qua cãi lại. Thì lúc đó mà mình đến mình nói: "Hai anh ngu quá à!" thì người ta chịu không? Bắt đầu người ta quay sang người ta gây với mình. Nhưng mà mình là người mà không bị cái quẹt xe, không bị nóng tính, mình nhìn vô mình thấy hai người đó cư xử khôn hay ngu?
[8:39]Rất là ngu. Làm tắc đường là tổn phước lớn, mình chưa nói vi phạm luật pháp, tắc gây tắc đường, gây trở ngại lưu thông đã là tổn phước rồi, rồi cứ đổ lỗi cho người kia, cứ tranh cãi sao... Thật sự hai cái hành vi đó rất là ngu. Nhưng mà lúc đó mình nói họ ngu họ chịu không? Không, họ không thấy mình ngu. Tất cả chúng ta đều rơi vào tình trạng không thấy mình ngu. Đó là nói hai cái ông bị quẹt xe. Còn bây giờ nói: "Dạ, thưa thầy, con không bị quẹt xe, con đang ngồi đây nên con đâu có gì ngu." Đó, vấn đề của chúng ta là vẫn tiếp tục nói mình không có không ngu, đó. Bây giờ ai chỉ: "Nè, cô đó đứng lên, cô ngu nha!" nói:
[9:21]"Không!" Cãi liền phải không à? Cãi liền. Nhưng mà sự thực là mình rất là ngu. Đó, nó tự ái không? Tự ái nãy giờ tự ái nhiều chưa? Đó, thật sự là như vậy. Bây giờ mà thầy chỉ bất cứ ai đứng lên nói: "Nè, cô ngu lắm nha!", lúc đầu lúc đó sau đó nó nói không có ngu, nhưng mà thầy quyết thầy nói là cô ngu thì lúc đó là sẽ làm sao? Lúc bắt đầu ngu thật, nổi sân si lên liền. Thì thực ra là nào giờ ta vẫn ngu, mà không ai thấy mình không ai thấy mình ngu. Hôm nay chúng ta cố gắng là đào xới vấn đề ra làm sao hy vọng là hết cái bài hôm nay rồi mọi người đều thấy mình ngu, đó là một thành công lớn của đời ta.
[10:07]Thấy mình ngu.
[10:13]Cái nhân quả thì mênh mông. Ta hiểu được nhân quả thì cũng là một cái bớt ngu, nhưng mà nhân quả tinh vi lắm, nhiều khi ta không thấy hết. Như khi thầy đi xe vào những đoạn đường chật hẹp thì mới thấy con người gieo những cái nhân xấu trong đời sống mà không hay. Ví dụ như họ để một chiếc xe máy đó để họ đi vào ấy đó họ mua cái gì đó không biết. Nhưng mà cái cách đậu xe của họ nó không khéo, cái đuôi xe nó hơi lấn cái ra lòng đường chỉ có khoảng 15 phân thôi. Và họ nghĩ cái đuôi xe ló ra ngoài đường 15 phân thì có việc gì lớn lao không ạ? Không có việc gì lớn lao, vì vẫn còn một khoảng trống để
[11:00]mà xe đi qua đi lại được, chứ không có gì lớn lao cả. Nhưng mà luật nhân quả thì 15 phân thì tính theo 15 phân, 20 phân thì có cái quả báo của 20 phân, ló ra đường 10 phân thì có quả báo 10 phân.
[11:18]Không có lớn lao hay nhỏ lao gì không biết, nhưng mà anh cản trở lưu thông một chút xíu, xe người ta đi tới người ta phải đánh lái một chút xíu, thì cuộc đời mình đều có quả báo. Quả báo là cái gì? Thì có người than, than sao đời con sao có cứ không may, làm cái gì cũng không suôn sẻ, mà con tính con là người hiền lành, chưa bao giờ con biết hại ai, chưa bao giờ con biết ghét ai, nhưng mà đời con con thấy chưa bao giờ suôn sẻ. Thì nếu nói trên nhân quả, họ tự nhận họ là con người không phải là người ác, người xấu, nhưng mà cái quả báo cứ hiện ra là không suôn sẻ, không may mắn, mà bây giờ nó đổ thừa thôi vậy chắc kiếp trước thì họ không phục.
[12:02]Tại vì kiếp trước đâu có biết đâu. Tại vì nếu kiếp trước làm ác thì đời này cái tính ác nó phải còn chứ. Rõ ràng đời trước con không làm gì ác nên đời này cái tính ác nó không còn, con sống rất là lành, yêu thương mọi người. Nhưng mà đời nó cứ không suôn sẻ thì chỉ có chút xíu thôi là cứ đậu xe ra lòng đường thôi.
[12:23]Đâu có ác gì đâu, cứ đỗ xe ra lòng đường, chỉ gây trở ngại lưu thông một chút, mỗi ngày đều như vậy cả. Thì cái quả báo là cả cuộc đời mình làm gì cũng không suôn sẻ, giống như con đường mà mình đã chặn cho người ta không suôn sẻ. Cứ như vậy. Có một cái cô đó cổ gửi một một cái tin, cô nói: "Con nghe giáo lý của thầy, con biết nhân quả, nhất về cái nhân quả việc đường xá, nó rất là hệ trọng nên nhiều bạn thanh niên cứ lặng lẽ đi vá lấp đường ban đêm". Ở đây có cái đội vá đường Hà Nội mà được lên báo vừa rồi cũng kìa, có không? Có cái đội ở đây không kìa? Lên báo á. Thì cái cái nhân quả như vậy, nên như vậy.
[13:08]"Rồi con có đi qua đi lại cái nhà đó, con thấy có cái nhà đó nằm ở góc đường, mặt tiền đường lớn và bên cạnh là một con đường hẻm nhỏ. Rồi không biết là vì lý do họ tranh cãi, gây gổ, tranh chấp gì đó, cái ông xây bít cái con đường hẻm nhỏ đó lại, ổng chừa vừa đủ một người lách đi qua. Vì giận dữ gì và họ nghĩ rằng cái vì nếu mà theo giấy tờ hay theo cái gì đó thì họ được quyền làm như vậy nên họ ngang nhiên họ xây, mà sao cũng không thấy phường tới nói gì. Thì mọi người đi qua cũng ngán ngẩm, cũng buồn phiền, nhưng mà họ cũng không biết sự tình làm sao mà ông kia ổng dám xây thì cứ để vậy. Mà đúng 6 tháng sau là trong nhà đó tan vỡ liền.
[13:50]Ổng bại liệt liền, rồi đứa con là bệnh ung thư liền, mọi người tan vỡ, mọi sự nghiệp tan vỡ đổ vỡ hết luôn. Rồi không biết là cái nhà đó giải tỏa chưa, chứ cái nhà đó cứ tồn tại thì không phải chỉ kiếp này đổ vỡ, nghèo khổ, bệnh tật, nhiều kiếp sau từ từ đi xuống dần, xuống dần, có khi đọa làm súc sinh luôn". Nên những cái nhân quả mà ta không biết cũng là một cái ngu, cái vô minh. Nội cái nhân quả thôi ta chưa biết hết đã làm cho ta vướng nhiều cái tội khó chịu, lặt vặt, lặt vặt mà mình không hay. Nên Đức Phật có nói một câu rất giản dị cái chỗ mà mình phải chiêm nghiệm mới thấy thấm: "Là một vị tỳ kheo thấy sự nguy hiểm trong từng lỗi nhỏ nhặt".
[14:35]Cái lỗi ta thấy nó rất là nhỏ, nhưng mà không ngờ cái quả báo của nó rất lớn, rất lớn. Ví dụ như ta đeo hình Phật ở nơi ngực,
[14:48]cái tượng Phật thấp hơn cái đầu mình đúng không ạ? Thường là Phật phải trên cao, lúc nào mình cái bệ Phật hay là tượng Phật phải cao hơn đầu mình mới bày tỏ được cái lòng kính trọng, mà ai thờ Phật thấp thấp xuống là có chuyện lớn rồi đó. Còn đây Phật để gọn ở dưới đầu mình, mà tưởng là kính, không phải, tưởng là may mắn, không phải. Rồi cái miệng mình thường hay nói cái lời gì? Mình ăn cái gì mỗi ngày? Thức ăn nó có thanh tịnh không? Đó, đeo tượng Phật dưới này, trên này cứ đưa thịt, đưa cá vào, đưa nước mắm và đặc biệt nữa là mắm tôm đặc sản của Hà Nội nữa thì không hiểu chuyện gì xảy ra, phải không ạ?
[15:32]Có ai đeo tượng Phật vào cái tiệm bún đậu mắm tôm chưa? Chắc cũng có rồi nha. Điều rất nhỏ, không có gì lớn phải không ạ? Nhưng mà sau này ta gặp bao nhiêu điều xui xẻo, bất hạnh, rủi ro mà mình tìm không ra nguyên nhân. Trong khi cái nguyên nhân đó chỉ là một điều rất nhỏ. Nhưng mà như Đức Phật nói vậy: "Thấy sự nguy hiểm trong từng lỗi nhỏ nhặt". Vậy đó. Rồi có những người rồi có những cái tiệm mà đem hình Phật hay đầu Phật ra để trang trí ở góc này góc kia thì sau này tan vỡ hết, sau này tan vỡ hết. Hình tượng Phật chỉ để tôn thờ, không có cái để trang trí, chỉ vậy. Nói: "Giờ con là đệ tử Phật, con muốn có cái gì để
[16:22]nhắc nhở?" Thì ta có những cái biểu tượng thôi, hình chữ vạn hay hình hoa sen gì đó đeo để nhắc nhở mình là Phật tử thôi cũng được, nhưng mà hình Phật thì cấm, không bao giờ được. Đó, coi vậy chứ là một sự xúc phạm, những điều nho nhỏ.
[16:42]Khi ta bắt đầu bước vào cái sự tu tập,
[16:52]thì mới ban đầu mình chưa có kết quả gì. Mà để có thể phát tâm tu tập thì người này đã có một bước tiến dài trong cuộc đời, mới bắt đầu chịu vào tu tập, chứ còn đâu ai khi không chịu bước vào sự tu tập làm gì, phải không ạ? Người ta đi chơi sướng hơn. Mà trước khi muốn bước vào sự tu tập thì ta phải làm sao? Ta phải tìm hiểu giáo lý cái đã. Mà nội cái tìm hiểu giáo lý không đã là một sự tiến bộ rất là lớn, trong khi người ta không cần tìm hiểu giáo lý, người ta không cần biết Phật pháp, người ta chỉ cần đi tìm cách để làm ăn sao có giàu có, xem phim để giải trí, rồi để tâm trí mình vào những điều của thế gian này mà được gọi là vui.
[17:44]Còn những người mà đã dành thời gian để tìm hiểu Phật pháp, xem Phật nói cái gì, Tổ nói cái gì, các vị cao tăng nói điều gì, khi mà ta dành cái thời gian để tìm hiểu cái đó là mình đã là một con người khác rồi, không còn, không còn kém, dở như lúc trước nữa. Rồi khi tìm hiểu Phật pháp mà hiểu rồi thích thích, hiểu và thích thì cái mình đã là thuộc một đẳng cấp khác rồi. Thích rồi sao? Mới xin làm đệ tử Phật, đến chùa xin quy y, thọ giữ giới cấm, đó, chọn một vị bổn sư, chọn một ngôi chùa để tới lui học hỏi, đó. Rồi sau một thời gian như vậy, khi mà cái công đức ta tăng dần, tăng dần lên rồi ta mới xin vào hẳn cái đạo tràng để tu tập.
[18:35]Chứ trước đây mình là đệ tử Phật rồi mà mình vẫn chưa vào đạo tràng thì mình là đệ tử Phật thôi. Còn vào đạo tràng là đạo tràng có cái kỷ cương, nề nếp. Ta phải một tuần vậy đó, đến với nhau mấy ngày để cùng lễ Phật, tụng kinh, ngồi thiền một cách có kiểm soát. Còn mà chưa vào đạo tràng, ở nhà mình, mình tu hay không tu không có sự kiểm soát, thì có người mới nói là
[19:02]con rất tự giác, con không cần phải vào đạo tràng, vì ở nhà con vẫn là tu tập, tụng niệm đầy đủ, một ngày mấy thời nghiêm túc chứ không có nên nếu nói là vào đạo tràng để tu thì ở nhà con, con cũng tu. Cái câu nói đó đầy chủ quan và tự mãn. Vì sao vậy? Vì ta vào đạo tràng có huynh đệ, có những lời góp ý, có sự quan tâm của mình với người, của người với mình, có sự so sánh, có sự va chạm, rồi mình mới có cơ hội thấy lỗi của mình. Còn khi không tiếp xúc với ai, người nào cũng tưởng mình đã giỏi cả. Khi tiếp xúc rồi ta mới bộc lộ ra những nhược điểm của mình. Mình nói cái câu đó hơi hớ, mình nói cái câu kia
[19:53]hơi vội, mình nói cái câu này chưa đúng lúc. Thì khi mà nói chuyện với nhau, cư xử với nhau mới bộc lộ ra những cái khuyết điểm của mình, chứ còn ở nhà mình tu không bộc lộ ra. Nên khi ta đến đạo tràng có kỷ cương, có nề nếp thì đó là một bước tiến rất là dài, nó gọi là ta bắt đầu có tu tập. Thì đó, từ cái quá trình mà ta dành thời gian để tìm hiểu Phật pháp rồi đến xin quy y rồi tự tu rồi vào đạo tràng tu, một bước tiến rất dài. Rồi từ đây ta mới bắt đầu gọi là có tu tập. Và có tu tập thì nó có cái kết quả của sự tu tập. Cái kết quả đầu tiên của sự tu tập là thế này: là thấy mình phát hào quang ra không ạ?
[20:40]Không, không có. Chỉ là biết lỗi mình. Biết lỗi. Cái người mà càng tu khá thì càng biết lỗi mình nhiều, chỉ vậy thôi.
[20:58]Còn mà tu mãi mà vẫn chưa thấy lỗi thì người này tu không tiến bộ. Chỉ đơn giản vậy thôi. Cho nên cái người mà đến với đạo rồi, nhìn lại mình phát hiện ra mình nhiều lỗi trong quá khứ, đó là người bắt đầu có trí tuệ. Cái câu này giống như Khổng Tử mà nói vậy đó: người ngu mà biết mình ngu là đã bắt đầu có có trí, á vậy. Còn người ngu không biết mình ngu thì gọi là vẫn tiếp tục là ngu. Mà cái bậy nhất là người ngu mà tưởng mình có có trí. Nên ở giai đoạn ban đầu, hầu hết tất cả chúng ta đều bị cái chủ quan là ngu mà tưởng mình có có trí, đó. Cho đến cái ngày ta tu tập mà ta vỡ ra một điều, ta biết mình ngu, ta biết mình ngu.
[21:50]Đừng mơ mộng cái chuyện hết ngu trong kiếp này nha, đừng mơ mộng điều đó. Chỉ cố gắng biết mình ngu thôi là đã là tu giỏi lắm rồi của kiếp này, chứ đừng hy vọng kiếp này hết ngu, không có chuyện đó đâu. Cái hết ngu trong đạo Phật khủng khiếp lắm. Thì bắt đầu là ta biết lỗi, biết những sai lầm. Và khi ta biết lỗi, biết những sai lầm thì luôn luôn nó xuất hiện một cái cảm xúc là là hối hận, đúng rồi. Đúng rồi, ta biết hối. Mà khi ta hối hận thì ta làm sao? Ta hay làm cái gì? Sám sám hối, đúng như vậy. Cho nên trong đạo Phật, cái nghi thức sám hối cực kỳ quan trọng. Tháng nào cũng phải sám hối. Đó, mà có những người mỗi ngày đều phải sám hối.
[22:43]Những bậc hòa thượng mỗi ngày đều phải sám hối. Những vị nhiều khi lạy không nổi nữa thì thôi, chứ còn lạy được, các vị đều mỗi ngày sám hối. Vì sao? Vì tu đến hòa thượng rồi thì nhìn lỗi mình thật là kỹ, thật là sáng, thật là rõ. Còn chúng ta cái hối hận ít nên hất, à con không cần sám hối nhiều, ừ tháng con hai lần được rồi, bởi vì cái hối hận mình ít. Mà cái hối hận mình ít là do cái gì? Mình thấy lỗi mình ít. Còn các bậc cao tăng hòa thượng, họ sám hối rất nhiều bởi vì họ hối hận rất là nhiều. Bởi vì sao? Vì thấy lỗi rất là nhiều, ở cái trí tuệ nằm ở chỗ đó. À khi mà ta ta tu đến mức độ ta thấy lỗi mình một cách tinh tế,
[23:32]sâu sắc trong từng điều nhỏ nhỏ nhỏ nhỏ, rồi ta nhìn mọi người ta mới tức cười. Mới thấy vui. Ta thấy hai người yêu nhau.
[23:46]Thường thường hai người yêu nhau thì họ làm sao? Thế có ai biết yêu rồi kìa, nói thầy nghe coi. Coi ai biết yêu thì làm sao?
[23:58]Thì họ khen nhau, phải không ạ? Hồi xưa chưa có tin nhắn thì họ viết thư, nha: "Trong đôi mắt anh, em là tất cả, là niềm vui, là hạnh phúc anh ước mơ", á vậy. Bây giờ không có phải viết thư tay nữa, chỉ cần là bấm là nó bay vào liền, đó, bấm nó bay vào. Thì họ cứ khen nhau là là em là trăng, là sao gì đó, tức là nhìn nhau. Nhưng mà khi mình mình tu một thời gian rồi, mình nhìn những điều đó mình thấy nó tức cười. Vì sao vậy? Vì sự thực là cái người con gái mà họ xem như tiên ở trên trời đó, sự thực đầy lỗi lầm. Đầy vô minh, đầy lỗi lầm, đầy ngu si, ích kỷ, hẹp hòi, ác độc, ghen tị, hơn thua, dối trá.
[24:47]Thầy nói nữa sợ lát đi ra không khỏi chùa này. Thầy vừa nói cái chữ dối trá. Có một lần thầy nói: "Những người yêu nhau họ hứa với nhau, họ khen nhau sự thực là chỉ có 30% là sự thật, còn 70% là kỹ thuật. Nhớ. Trong tình yêu cần có kỹ thuật. Là phải nói câu này, phải khen câu này, phải nịnh câu kia. Thẳm sâu họ đều biết không phải sự thật, nhưng mà vì yêu thì phải phải nói như thế." Khi thầy giảng bài đó xong, thì có cái cô ca sĩ cổ mới nói nhỏ: "Lúc con yêu ảnh con chỉ có thật có 15% à, còn bao nhiêu con nói dối không thì con mới dụ được ảnh á." Như vậy. Mà rồi cái người này nhìn lại cũng vậy,
[25:34]đôi khi người ta cũng thấy lỗi nhau, nhưng mà ta nghĩ rằng họ sẽ khắc phục được, sẽ chuyển hóa được để về sống với nhau một cái hạnh hạnh phúc. Ở đây ai sống hôn nhân hạnh phúc giơ giơ tay cho thầy biết á.
[25:50]Thầy hỏi câu này nhiều lắm rồi, mà không ai giơ tay cả. Suốt mấy chục năm thầy đi giảng thầy cũng hay hỏi câu này, đến bây giờ vẫn chưa ai giơ tay. Vẫn chưa giơ tay.
[26:06]Lúc đó khi mà mình tu mình thấy cái lỗi của mình rồi, thì mình nhìn mọi người đẹp có, xấu có. À. Cái người xấu thì mình kết luận liền: tâm hiện ra tướng, tâm xấu thì tướng phải xấu. Đó là quy luật nha. Đừng nói câu là: "Coi mặt mày nó xấu xấu vậy chứ tâm nó tốt lắm con." Câu đó sai hoàn toàn. Câu đó sai hoàn toàn. Hễ mặt xấu thì tâm phải xấu, nhớ giùm thầy điều đó nha. Nhớ giùm thầy. Đó là quy luật, đó là quy luật.
[26:46]Vậy vậy tới người mặt đẹp? Xin thưa, tâm cũng xấu luôn.
[27:00]Thầy nói đùa thôi, chứ mặt đẹp là đã đỡ rồi. Cái tâm nó hiện tướng ra mà. Gương mặt đẹp tức là trong tâm có chuyển biến một số vấn đề. Nhưng mà khổ cái thế này, cái đẹp theo cái đánh giá của chúng ta đó thì à ta nói: "Ờ vậy là cô đó là đẹp rồi. Ồ mặt mày coi phục hậu, sáng sủa, vậy là nếu nói theo quy luật nhân quả tâm hiện tướng thì cô đó chắc là tốt." Tốt tức là tốt hơn mấy người kia thôi. Chứ nếu ta gặp một người cõi trời thì sao? Ừ, tất cả chúng ta chỉ là cỏ rác, cát bụi mà thôi, vì cái thiên nữ cõi trời họ đẹp kinh khủng, đẹp không thể tưởng tượng được. Lúc đó ta mới biết: à, phải đẹp đến như cỡ này thì tâm mới gọi là tốt.
[27:47]Đúng như vậy, nên có một cái chuyện ở trong lịch sử đạo Phật vậy, là ngài Nan Đà là em của Phật, ngài ngài thua Phật khoảng mười mấy tuổi. Thì à khi mà Đức Phật xuất gia rồi thì ngài còn bé. Đến khi Đức Phật đắc đạo trở về à thăm gia đình thì à vua Tịnh Phạn mới sắp xếp một cuộc hôn nhân. Một cuộc hôn nhân đã tới tuổi, tức là cái niềm vui của vua Tịnh Phạn là có hai điều: là được Phật về thăm và gả là cưới được vợ cho Nan Đà, ý là như vậy. Thì cái ngày mà cưới thì à theo đúng truyền thống, Phật là ông anh cả thì phải đến dự đám cưới, dự lễ. Thì mời Phật tới dự thì Phật tới không nói gì. Thì làm lễ gì đó thì Phật cứ ngồi đó thôi.
[28:39]À đến khi đến khi mà gọi là gần tan lễ xong, Đức Phật lại cái nói với Nan nói là: "Như Lai đi về chỗ nghỉ." Tại lúc Phật đến thì dựng một cái chỗ để Đức Phật và chư Tăng nghỉ vậy. Lại cái và đưa cái bát cho Nan Đà cầm giùm, thì Nan Đà dám từ chối không? Không, tại ông anh mình ổng vĩ đại. Từ khi Đức Phật chưa đi tu thôi, lúc còn là là hoàng tử ở trong cung, tuy chưa nhận ngai vua nhưng mà sự thật mọi việc Đức Phật đã điều động hết rồi, chứ không phải vua Tịnh Phạn. Con người vĩ đại lắm, thông tuệ, đạo đức chói ngời. Nên cái từ nhỏ là đã xem ông anh mình là thần tượng rồi. Rồi ổng đi tu ổng về mà với cái oai đức chói lọi như vậy,
[29:23]nên khi mà Đức Phật mới đưa cái bát cho cầm giùm rồi Đức Phật lặng lẽ bỏ ra cổng, rồi Nan Đà làm cái gì? Ôm bát rồi chạy theo chứ. Chạy theo nhưng mà cái nóng ruột, tại đằng sau lưng là cô cô vợ yêu quý, đằng trước là Đức Phật cứ đi, mà không biết làm cách nào để trả cái bát lại mà chạy về với vợ. Đức Phật không nói gì, cứ lặng lẽ đi về luôn tới thì ngài cũng a cũng về theo luôn tới chỗ ở của Đức Phật và chư Tăng ở gần đó, cũng gần kinh thành đó thôi chứ không gì. Rồi rồi ngài cứ đứng bên cạnh ôm cái bát, nghĩa là rất là nóng ruột, đưa cái bát rồi chạy về liền. Thì Đức Phật cũng để cái bát cầm, Đức Phật mới kêu ngài Xá Lợi Phất lại:
[29:58]"Cạo đầu cho Nan Đà."
[30:02]Mình nếu mình đứng trong hoàn cảnh đó mình làm sao? Mình tự vẫn được chứ. Tức là choáng hết trơn, chơi vơi hết. Mà không thể cãi lời anh mình, bởi vì lời Đức Phật nói ra như như sấm sét. Tất cả uy đức của của một người anh vĩ đại từ xưa cho đến ngày hôm nay không dám cãi anh mình từ một điều gì từ hồi còn bé thơ. Cho nên bây giờ khi Xá Lợi Phất cạo tóc cho Nan Đà, lấy y cà sa đắp cho Nan Đà. Đứng điếng người luôn mà không dám cãi. Rồi cái phước của ngài Nan Đà là chỗ không dám cãi đó, chứ lúc đó ngài mà cãi thì thì công đức ngài tan vỡ hết, nhưng cũng may là ngài không không dám cãi. Nhớ, có những trường hợp mà ta không cãi lại là một điều phúc lạc lớn.
[30:50]Rồi cái vì cạo tóc ở lại làm thầy tu rồi về, đừng có đắp cà sa ngồi đó, nói khuyên bảo giáo lý nghe ha. Người thầy tu thì phải sống như thế này thế kia thế kia, ngồi mà nghe mà nước mắt rưng rưng tròng. Cô vợ thì coi như cứ thỏm thỏm, cả cái hoàng cung thỏm thỏm thỏm thỏm hết á, trừ một mình vua Tịnh Phạn. Bình an, không nói gì. Còn bà Kiều Đàm Mẫu hậu Ba Xà Ba Đề vậy, mọi người xôn xao cả nhà gái nó náo loạn bên kia hết trơn. Tới chừng chạy qua đi kiếm thì chú rể đã biến thành Sa-môn Tỳ-kheo rồi. Trời ơi, tự vẫn được không? Xong mọi người về cái coi như là là lay vua Tịnh Phạn làm dữ. Vua Tịnh Phạn cứ im lặng không nói gì, ngài chỉ nói nhân duyên. Vì sao vậy?
[31:34]Vì lúc đó vua Tịnh Phạn đã chứng được quả thứ hai. Ngài chứng được tầng bậc thánh thứ hai rồi nên ngài rất là bình bình an, không còn cái tình cảm thế gian. À nói thôi nó có duyên lấy vợ thì lấy, không lấy vợ thì đi tu thôi, đó là duyên. Mà chắc là Thế Tôn có cái ý của ngài nên vua Tịnh Phạn không ý kiến. Chính vì vua Tịnh Phạn không ý kiến nên sau đó là toàn bộ hai bên hoàng cung và nhà gái không dám động thủ, không dám làm gì nữa mà để cho ngài Nan Đà tu luôn. Tu mà cái sự ấm ức là không thể tưởng tượng được. Và ngài Nan Đà có tu được không? Tu được không? Tu được khen hay á. Vợ thì đám cưới nóng bỏng đó mà ở đây mà ở đây mà tu sao, tâm hồn để đâu?
[32:17]Để hết nơi cô vợ đó thôi. Biết không tu được, cái đêm đó ngài đang ngồi buồn rầu, Đức Phật bước tới, nắm tay ngài, ngài dùng thần thông, cái là hai anh em biến thành một cái thể khác, không còn là cái thân vật chất, bay lên trời luôn. Khi bay lên tới cõi trời rồi, thì ngài Nan Đà mới thấy những thiên nữ, mới thấy những thiên nữ, cái sắc đẹp của họ không thể tưởng tượng được. Đẹp rực rỡ là và lúc đó cái khi mà nhìn thấy ủa người đẹp đâu mà quá chừng vậy nè, các thiên nữ rất là đông trên cõi trời. Tại sao? Vì đi chùa người nữ đi nhiều hơn người nam. Đúng như vậy. Nên sau này sinh lên cõi trời, người nữ sinh lên nhiều hơn người nam.
[33:09]Người nam được có một hai ông vậy đó, một hai ông. Còn nhiêu người nữ lên cõi trời không à. Thì nên trong cái cái cảnh đó, khi sau khi này về mà được kể lại câu chuyện được ghi lại, thì ta hiểu rằng, à ở trên cõi trời thiên nữ rất là đẹp. Thì dựa vào cái câu chuyện đó và dựa trên nhân quả nên ta hiểu một điều, vì trên thế gian này đẹp gì đẹp thì vẫn là vẫn là thấp thôi. Mà nếu là cái nhan sắc vẫn còn thấp thì trong tâm đã tốt hoàn toàn chưa? Chưa. Cho nên bây giờ người ta nói rằng là cái người mặt xấu thì tâm phải là xấu, người mặt đẹp tâm vẫn là xấu. Giờ chịu chưa? Có thấy oan nữa không? Chừng nào đẹp như cõi trời hãy tính.
[33:57]Chứ còn chưa đạt được cái mức độ của cõi trời thì ta đẹp gì đẹp, trong lòng ta vẫn còn những điều điều xấu đâu đó nằm tồn tại, phải không ạ? Thế nào vẫn còn cái tham lam, ích kỷ, hơn thua, rồi là đấu tranh, ghen tị, nhỏ mọn gì đó. Mặc dầu là ta khá hơn người khác một chút, nhưng những điều xấu vẫn vẫn tồn tại ở trong, không hết được. Nên đã từng vậy, có một cái vị cái cô cũng khá đẹp,
[34:29]rồi yêu một anh nhà giàu, anh này cũng rất chiều chuộng cô. Cho đến một hôm công việc tất bật quá, chưa kịp tắm vì công việc có anh phải coi một cái xưởng gì đó tất bật chạy đến kịp tới cái cái sinh nhật của cô người yêu, rồi cái xe ảnh lại quên chìa khóa, ảnh đã tới giờ mà ảnh quá cưng người yêu sợ trễ giờ, cho nên vội mượn một chiếc xe cà tàng của cái ông bảo vệ để chạy đến cho kịp. Thì đến nơi với một cái bộ dạng rất là thê thảm: Quần áo thì công nhân còn nhớt, đội còn cái mũ bảo bảo hiểm của công công trường, xe thì đi xe cà tàng. Thì cô này nói, té ra lâu nay anh đóng kịch, anh giả vờ là giàu, chứ anh thực sự chỉ là người nghèo và cô chia tay.
[35:12]Mà cô đó đẹp á chứ không phải không. Cô đẹp ảnh mới chọn, thì ra cô đẹp thì đẹp nhưng mà tâm vẫn là xấu. Đó thường thường là vậy. Có rất là nhiều trường hợp giống như vậy. Thì cái mà vậy ở đây mình đẹp hay xấu? Đó mình đánh giá sắc đẹp của mình giùm cái coi. Đẹp hay xấu? Có người nói vừa vừa, có người nói xấu, còn có người đẹp thì mỉm cười e thẹn không nói. Nhưng mà ở mức độ của chúng ta, dù hay đẹp hay xấu thì vẫn thuộc là xấu. Vậy tâm mình tốt hay xấu? Vẫn xấu. Mà ta có thấy tâm mình xấu không trong từng điểm nhỏ nhỏ không? Thấy thì giỏi rồi đó. Thấy mà là là thấy mình ngu là đã siêu rồi đó.
[36:01]Nên sự thật do hôm nay ta nói với nhau điều này, mọi người ngồi đây nghe rất chân thành, lòng rất là thiện tâm, cho nên chấp nhận cái câu nói rằng mình có xấu, mình có ngu, phải không ạ? Nghe không giận, không tự ái. Vì sao? Vì tâm mình đang lắng xuống trước Phật, cái đạo đức mình đang dâng lên, điều thiện mình đang khởi dậy. Cho nên nãy giờ tôi nói xấu xa, ngu si không ai giận hết, đúng rồi, chứ nãy giờ thầy nói giờ nặng lắm á, nhưng mà không ai giận hết, vì sao? Vì điều thiện đang đang dâng trào trong tâm mình. Hả? Thì ở đây vậy, ta tu đến mức độ, nhưng mà sự thật mặc dù nghe thì nãy giờ thầy nói xiên
[36:41]nói xỏ, thầy nói chửi mắng, thầy bóng nói bóng nói gió rồi mình ngu lắm, mình xấu lắm nha, thì không ai giận. Bởi vì tin thầy, cũng không nỡ ghét thầy, và Phật có nói như vậy nên nãy giờ không ai giận hết. Nhưng mà sự thật để rồi mình thật sự thấy mình có lỗi có thấy được chưa? Chưa, vẫn chưa. Thấy rất ít thôi, thấy rất ít. Đó. Có một số người thấy, đúng không ạ? Cũng thấy lỗi mình rồi chứ không phải không, là cái người này đã trải qua không biết bao nhiêu năm tu tập rồi. Không biết bao nhiêu năm tu tập rồi mới bắt đầu thấy lỗi. Nên cái quá trình mà thấy lỗi là một kết quả rất là lớn. Chưa nói mình chứng đạo, đắc đạo,
[37:26]có thần thông, có thiên nhãn, biết quá khứ vị lai, chưa nói chuyện đó. Chỉ nói là tu để bắt đầu thấy lỗi thôi, là một bước tiến vĩ đại trong cuộc đời mình, là một kết quả rất lớn. Nên ta nói vậy, bây giờ nếu hỏi anh tu lâu rồi anh thấy có kết quả gì không? Câu trả lời đúng nhất là thế này, là tôi biết mình còn rất nhiều lỗi. Đó là câu trả lời đúng nhất, chính xác nhất của một người tu hành chân chính. Còn ví dụ người nào đó đến hỏi, nói ồ nghe hôm giờ anh đi chùa rồi anh tu lắm rồi có kết quả gì không, tức là ý ông kia hỏi có đắc đạo, có thần thông gì không đó, mà cái người đó mà trả lời, ờ tôi lúc này chưa, tôi mà ngồi thiền một cái là tôi thấy
[38:08]ở bên góc kia có mấy cái vong, à tôi biết trước là cái chuyện này sắp xảy ra, thì những câu trả lời đó đều là tào lao hết, bậy hết và ảo tưởng rất nguy hiểm, sau này đi lạc đường tà hết. Vì cái con đường chính chân chính chỉ là thấy thấy lỗi của mình. Chứ không phải thấy vong, thấy ma, thấy Phật, thấy tiên gì hết trơn. Con đường đi chính chân chính trong việc tu hành là thấy thấy lỗi đó, vậy thôi. Mà mới ban đầu thấy lỗi rất là ít, càng tu thì càng thấy lỗi nhiều. Đó là sự thật là như vậy, cái bước đầu tiên là như vậy. Và cứ như vậy mà ta đi tới. Hễ mình tu mà thấy lỗi rồi là yên tâm ta đã đi đúng đúng đường.
[38:55]Còn tu mà không thấy lỗi, coi lại mình tu sai một cái gì đó, có một cái gì đã sai rồi nên không thấy lỗi. Mà cái gì đã sai? Thường ta thiếu ba điều này thì ta sẽ bị sai: Thứ nhất là lòng tôn kính Phật, ít có lễ kính Phật; thứ hai không trải lòng từ bi, yêu thương chúng sinh; thứ ba không thường nhắc nhở mình cái tâm khiêm khiêm hạ. Thiếu ba cái điều này rồi là ta sai đường, mà sai đường rồi không thấy lỗi, không thấy mình ngu. Còn cái người mà thực hành đúng ba cái tâm hạnh này: Thứ nhất là tôn kính Phật nên thường hay lễ kính Phật; thứ hai là trải lòng yêu thương chúng sinh nên thường hay nên thường hay tử tế giúp đỡ mọi người;
[39:47]thứ ba là thường nhắc mình cái tâm khiêm khiêm hạ nên thường hay bày tỏ sự tôn trọng với mọi người. Nha. Ta làm được ba cái công hạnh này ta đi đúng đường, đúng đường rồi thì kết quả phải hiện ra, kết quả hiện ra là ta thấy mình rất là ngu. Đúng rồi, giỏi, thôi vậy đó, đúng rồi đó.
[40:15]Nên hôm nay ta nghe tu theo đạo Phật không có gì cao siêu hết mà nghe một điều rất là lạ tai. Tưởng cực, tu cực quá chừng ba cái tâm hạnh này đâu phải dễ thực hiện, tôn kính Phật, từ bi, khiêm hạ đâu phải dễ thực hiện mà thực hiện rất là dài. Cuối cùng để được một điều rất là bẽ bàng là thấy mình ngu. Vậy còn ham tu nữa không? Có. Giỏi. Nhưng mà coi vậy chứ trời không phụ lòng người. Thôi thấy mình ngu rồi cứ ráng tu thêm đi nha, cứ ráng tu nữa tu nữa rồi đến một ngày nữa bắt đầu có một kết quả cao hơn nữa, đó là gì?
[40:53]Là gì? Thấy mình ngu hơn nữa.
[41:00]Không, thầy nói đùa thôi, chứ đã tu bắt đầu mà cứ tiếp tục tu, bắt đầu ngồi thiền thì ta xuất hiện một trạng thái gọi là tỉnh giác chánh niệm, tâm bắt đầu sáng vằng vặc. Bắt đầu bước vào giai đoạn nhập thiền, cái trạng thái của thiền nó xuất hiện, tâm nó chánh niệm tỉnh giác. Thì cái trạng thái này ừm không diễn tả bằng lời được, chỉ người nào tu chứng thì mới mới biết được cái kết quả này, là xuất hiện cái trạng thái chánh niệm tỉnh giác. Xuất hiện cái trạng thái chánh niệm tỉnh giác là tâm mình sáng, vọng tưởng nó khởi lên khởi xuống mình biết, không bị lầm để chạy theo. Còn trước đây, mỗi khi ý nghĩ khởi lên là ta bị dắt theo cái ý nghĩ đó nha.
[41:49]Bắt đầu ý nghĩ vừa khởi lên "ờ cà phê ngon" thì mình chạy tới Trung Nguyên, Trung Nguyên mình qua Tây Nguyên Đắk Lắk, Đắk Lắk thì bắt đầu mình tới chuyện làm giàu ở trên đó, làm giàu trên đó rồi nói tới gỗ rồi chạy qua Lào qua Campuchia, đi luôn tới Mỹ rồi ngồi máy bay về Việt Nam, tức là ý nghĩ nó cứ dắt mình đi. Một cái ý nó khởi lên rồi là nó cứ dắt mình đi. Nhưng mà khi mình xuất hiện được chánh niệm tỉnh giác rồi, ý nghĩ khởi lên dừng ngay đó, không đi theo nó nữa. Lúc nào mình cũng an trú nơi ba điều: Nhất, an trú nơi chính mình. Hai, ngay trong cái hiện tại này. Ba, nơi đây. Lúc nào cũng an trú như vậy không chạy đi lung tung, tâm không chạy đi lung tung.
[42:30]Thầy nhắc lại ba điều mà ta sẽ an trú khi ta xuất hiện được cái trạng thái chánh niệm tỉnh giác, tâm tỉnh sáng: Một là an trú nơi
[42:43]chính mình. Hai là
[42:48]vào đúng lúc hiện tại này. Ba là ở ở đây, không có lung tung đâu hết. Ba điều đó.
[43:07]Thầy nhắc lại, cái khi mà xuất hiện cái trạng thái chánh niệm tỉnh giác thì ta an trú được nơi ba điều. Nhắc lại, một là nơi chính mình, nơi chính mình. Hai là bây giờ. Ba là ở đây. Đối với cái không gian là ở đây, đối với thời gian là bây giờ, và đối với cái xã hội thì an trú nơi chính mình, nha, không còn mà lung tung nơi người khác nữa, đó là cái sự an trú của ta. Và khi ta an trú được như vậy thì tâm ta vẫn chưa vào định được, tâm ta vẫn chưa vào định, nhưng mà nó tỉnh, tỉnh, tỉnh táo, tỉnh giác. Bây giờ có người chế thêm cái tỉnh thức, nhưng mà cái từ trong kinh điển là tỉnh tỉnh giác, tỉnh giác mới là đúng cái kinh Phật,
[44:08]lúc nào tâm cũng tỉnh giác sáng vằng vặc, không có rời đi. Nên ví dụ như là ví dụ như bây giờ mình mình đang ngồi an trú trong cái tỉnh giác, rồi có một người cái đưa lên cái vé coi coi hát, nói: "Đi coi hát không? Có vé đây, có vé đây!" thì mình cứ cười, vui, cảm ơn, thấy phim nó cần coi thì coi, không cần coi thì thôi chứ không còn, mà không bao giờ mất nơi chính mình, không bao giờ mất cái an trú nơi chính mình. Nghĩa là vẫn nghe người ta hỏi, mắt vẫn nhìn thấy cái cái vé của người ta, nhưng mà vẫn an trú nơi chính mình, không rời khỏi thân mình mà chạy theo cái lời rủ mời của người ta, không có chạy theo nhìn cái vé, không có cái hăm hở.
[44:53]Nào, cười cười vui vui với mọi người nhưng mà vẫn ở đây, vẫn an trú nơi nơi chính mình. Thầy nói vậy có hiểu không ạ? Hiểu. Nếu hiểu là chứng hết trơn rồi còn cái gì nữa đâu. Nên có thể chưa hiểu lắm phải không ạ? Nhưng thôi hôm nay cứ nghe cái khái niệm này, vì biết đâu nay mai ngày nào đó ta cũng chứng được chánh niệm tỉnh giác và đối chiếu lại với cái lời thầy nói hôm nay, có khi nó ăn ăn khớp nhau thì hiểu rằng à, đây là cảnh giới mà thầy có nói rồi, và hôm nay mình cũng đã bước vào.
[45:31]Người ta gọi là một kết quả thứ hai trong sự tu tập. Giờ thầy nói lại nè, thế cái kết quả thứ nhất của sự tu tập là gì?
[45:44]Kết quả thứ nhất là gì? Biết mình nhiều lỗi lầm, gọi là biết mình ngu á. Kết quả thứ hai là gì?
[45:55]Xuất hiện cái cái trạng thái chánh niệm tỉnh giác, đó. Rồi, thì ngang cái chỗ mà xuất hiện chánh niệm tỉnh giác này, đạo Phật chia làm hai con đường. Chúng ta đứng vào ngã ba để chọn một trong hai con đường. Nghe cho kỹ, chỗ này hơi hồi hộp.
[46:18]Khi mà ta tu đạt được cái kết quả thứ hai là xuất hiện trong tâm cái trạng thái rỗng sáng chánh niệm tỉnh giác, tâm lúc nào cũng tự nhiên an trú nơi ba điều. Nhắc lại, một là gì? Nơi chính mình. Hai? Bây giờ. Ba là? Ở đây. Đó, luôn luôn xuất hiện vậy lúc nào. Cho nên mặc cuộc đời xao động, tự nhiên ta có một cái chỗ an an trú, cho nên ta rất bình yên, chưa nhập định nhưng tâm rất bình yên. Vì cái sự bình yên của chánh niệm này nên ví dụ như có một người đến chửi mắng ta, lòng ta không buồn, không giận, không động vì mình có cái chỗ an trú, mình không có bị dính vào cái lời chửi mắng của người ta, lòng bất động.
[47:13]Rồi lỡ mình mất cả một tài sản lớn, vì lý do gì mất, mình mất tài sản lớn, ví dụ như mình có được
[47:23]ờ 2 tỷ ví dụ vậy, mất bén luôn 1 tỷ rưỡi thì nếu mình mà chưa đạt được chánh niệm tỉnh giác thì mình sao? Thiếu điều leo lên cầu Thanh Trì nhảy xuống á. Nhưng khi mà mình đạt được cái chánh niệm tỉnh giác rồi, 1 tỷ rưỡi đó không có là cái gì hết, giống như hạt bụi ngoài kia. Còn thì mình dùng cho đúng, không còn thì thôi theo trời đất. Còn cái người lấy của mình nếu là ngày xưa mình mắc nợ thì thôi họ cứ lấy, còn nếu không phải mình mắc nợ thì họ lấy sau này họ cũng phải phải trả, nhân quả mà. Cho nên lòng rất là bình thản, chả bao giờ buồn, chả bao giờ khổ vì điều gì cả. Cái trạng thái đó rất là an, rất là an lạc.
[48:10]Nhưng mà xin thưa, đó là một ngã rẽ nguy hiểm trong đạo Phật và trong chính chúng ta. Mọi người nghe cho kỹ giùm thầy, tại điều này chưa bao giờ được nói ra. Cái ngã rẽ nguy hiểm là thế này: Trong tâm ta lúc đó nó có hai điều. Một là cái bản ngã vô minh hết chưa ạ? Chưa. Giỏi, chưa hết. Còn không? Còn nguyên. Ta bớt lỗi thôi, chứ cái khối bản ngã vô minh nó vẫn vẫn còn. Thứ hai là cái trạng thái vi diệu của sự chánh niệm tỉnh giác. Trong tâm ta lúc đó nó có hai điều cùng song song tồn tại. Thầy nhắc lại nha. Thôi để thầy đi chầm chậm lại để mọi người nhớ và kỹ. Khi ta tu một thời gian dài thì ta xuất hiện được cái kết quả thứ nhất là gì?
[49:08]Biết được lỗi của mình. Nhớ giùm, nhớ cho chắc giùm thầy, đây là tiến trình tu tập mà phải biết. Rồi tiếp tục biết lỗi mà vẫn tiếp tục tu hành làm bao nhiêu công đức như vậy thì ta xuất hiện một kết quả thứ hai là gì? Trạng thái chánh niệm tỉnh giác, tâm được an an trú sáng suốt, và ngang cái trạng thái này thôi, bắt đầu trí thông minh mở ra, nha. Nghe một hiểu mười, nghe một hiểu một trăm, nghe một hiểu một ngàn. Người ta mới nhúc nhích nói nửa lời là biết hết tất cả những vấn đề người ta sẽ nói điều gì, biết tâm người ta muốn cái gì. Một vấn đề chưa cần học nhiều, nghe thoáng thoáng sơ sơ cái biết luôn bản chất sâu của nó bên trong là cái gì.
[49:52]Ngang cái trạng thái này thôi là đã nhiều điều kỳ diệu xảy ra. Nhưng ngang cái chỗ này, tâm ta xuất hiện một ngã rẽ.
[50:03]Một, cái vô minh và chấp ngã vẫn còn. Hai, là một cái trạng thái kỳ lạ, an lạc đặc biệt của chánh niệm tỉnh giác, hai cái này. Và bây giờ thái độ của ta làm sao đối với hai cái, một cái tốt cái xấu còn tồn tại này? Thái độ ta làm sao? Thì đây mới có hai trường phái, hai trường phái. Một trường phái á là chụp cái trạng thái chánh niệm tỉnh giác đó để mà sống, mà tu, mà khen ngợi, mà hạnh phúc là một trường phái, thầy không tiện nói tên cái trường phái đó ra. Một cái trường phái là lợi dụng cái chánh niệm tỉnh giác đó để nhớ mình lúc nào cũng còn ngã chấp vô minh. Nên hồi nãy thầy vừa nói câu nói đùa mà là một sự
[51:00]thật, nói kết quả tu thứ nhất là biết mình ngu. Kết quả thứ hai, biết mình ngu hơn nữa. Chính là nơi cái trạng thái chánh niệm tỉnh giác này. Nhờ cái trạng thái chánh niệm tỉnh giác này mình an trú nơi chính mình và nhớ mình, cái chính mình này là cái gì? Bản bản ngã. Nên thường nhớ mình đây, bản ngã vẫn còn nguyên, vô minh vẫn còn nguyên, và đây mới là điều mà phải lo lo lắng. Đây là một trường phái thứ hai, tiếp tục nhìn lỗi và cái lỗi này nó bộc lộ rõ ra: Đây, chấp ngã đây, vô minh đây. Sự thật chưa thấy vô minh đâu, nhưng mà thấy được chấp ngã vì an trú nơi chính chính mình, mà mình là bản
[51:50]bản ngã, cho nên lúc nào cũng nhớ rằng mình đang bị bản ngã chi phối. Rồi hai cái ngã rẽ. Khó hiểu không ạ? Thôi thầy nhắc lại một lần nữa. Trong cái trạng thái chánh niệm tỉnh giác này tâm ta có hai điều tồn tại. Một là còn vô minh chấp chấp ngã, hai là cái trạng thái chánh niệm tỉnh giác sáng suốt, vi diệu, đặc biệt, an lạc. Nhớ như vậy. Và trong hai trạng thái đó đạo Phật xuất hiện hai trường phái, hai khuynh hướng. Một khuynh hướng là chọn cái trạng thái vi diệu, đặc biệt, an lạc đó để mà tu, mà sống, mà ôm, mà khen ngợi, tự hào, tự cho là đã thành thành Phật. Một cái trạng thái ngược lại là nhờ cái tâm tỉnh
[52:42]giác đó mà nhớ rằng ta vẫn còn chấp ngã.
[52:49]Mà chấp ngã mới là cái ngu rất là lớn, đúng không ạ? Vậy, tại hạ xin hỏi quý vị, hai trường phái đó nếu một ngày nào đó quý vị đạt được chánh niệm tỉnh giác thì quý vị chọn trường phái nào?
[53:09]Ai chọn trường phái thứ nhất thì giơ tay lên để thầy báo cáo lên Phật. Một người,
[53:19]hai người. Ai chọn trường phái thứ hai giơ tay lên thầy coi.
[53:27]Có một số người không giơ tay ạ, là không biết trường phái nào. Bởi vì cái này nghiêm túc là thầy báo cáo lên đấy, Phật thầy lát nữa làm hồ sơ đó, báo cáo lên Phật. Rồi thầy cảm ơn, để tay xuống. Ở đây cái kết quả là như thế này đây: Người nào chọn trường phái thứ nhất là người đó đi theo các vị thiền sư của Trung Hoa. Người nào chọn trường phái thứ hai, người đó theo Phật.
[54:04]Và mỗi cái nhân quả nó khác nhau. Hồi đó, lúc thầy còn nhỏ, thầy mới vào đạo, thầy đọc nhiều cái trường phái, thầy thích trường phái thứ nhất. Thầy nghe nó đã tai, ha? Kiến tánh thành Phật nè, chứng đắc gì đó là tự tại là thích. Mà đọc qua cái cái kinh nguyên thủy thì nói toàn điều xấu, là đây là bớt vô minh, đây là bớt ngu, bớt hôn trầm, chỉ là bớt bớt cái xấu không à. Nghĩa là tu tiến rồi là bớt cái xấu, chứ không bao giờ nói đến cái đẹp, cái tốt, cái cao thượng. Cứ thắc mắc hoài kỳ quá sao Đức Phật là đệ nhất trí tuệ mà cách nói của Phật có vẻ thua ông thiền sư. Ông thiền sư nói nghe đã tai hơn,
[54:54]mà Phật nói nghe nó khiêm tốn, nó ít ít, nó đơn giản không à. Nhưng mà nhờ cái có cái niềm tin rằng không ai có thể hơn Phật, thầy cứ thường cố gắng lễ Phật, ráng tu thì mới vỡ ra rằng là cái thứ hai đó, lúc nào cũng thấy lỗi mình đó, con đường đó mới đi xa được, mới đi xa được. Còn mà vừa có kết quả hay mình ôm nó mình ca ngợi đó, nó con đường ngắn, coi vậy chứ đi ngắn đi không xa, đứng lại ở đó lúc nào không biết.
[55:32]Nên cái người mà biết mình ngu, chính là người trí, chính là người trí. Ban đầu kết quả thứ nhất ta biết mình lỗi rất nhiều nên ta được cái phước, ta được cái phước lớn. Ở cái kết quả thứ nhất á. Ban đầu thì ta chưa có phước nhưng mà ta ráng lễ Phật, ta ráng giúp người, ta ráng tôn trọng mọi người theo đúng ba cái tâm hạnh là tôn kính Phật, từ bi và khiêm hạ, nên cái phước đến lúc nó dày rồi ta xuất hiện kết quả thứ nhất là bắt đầu biết lỗi mình. Và cái biết lỗi mình làm cho mình có phước rất là lớn. Một thời gian ta mới xuất hiện được cái kết quả thứ hai là tâm mở ra thành một cái trạng thái vi diệu, an lạc.
[56:21]Thì nơi trạng thái này, nếu ta ngừng biết lỗi thì công đức ta bắt đầu cũng đóng lại luôn, hết luôn. Còn người nào khôn, lợi dụng cái tỉnh giác chánh niệm đó, lợi dụng cái sáng của tâm đó mà biết, tiếp tục biết, biết lỗi của mình, tiếp tục biết được cái an trú nơi chính mình tự nhiên này là bản ngã, là vô minh đây. Thì làm sao? Thì công đức lại lớn hơn nữa và đi tiếp, đi tiếp. Thầy, hôm nay thì thầy không có tiện để nói đến cảnh giới mà cao xa của những bậc A Na Hàm nữa. Đến cái cảnh giới mà các vị chứng cảnh giới không thấy bản ngã mình nữa, nhưng mà bản ngã hết chưa? Chưa. Cái chết của một vị A Na Hàm là chỗ này.
[57:10]Cái tâm chứng của các vị trùm cả trời đất, thanh tịnh cực độ, thần thông biến hóa được hết. Tức là ngồi một chỗ phân thân ra được, ngồi một chỗ biết được tâm của mọi người, khắp cả trời đất không có gì ngăn ngại và tìm không thấy bản ngã. Nên các ngài ngang đó xuất hiện một cái tâm lý cực kỳ vi tế là chủ quan. Vì tìm không thấy bản ngã, nói trong tâm mình có hai phần: một phần là vô minh chấp ngã, một phần là cái sự chứng ngộ. Thì ở cái giai đoạn mà kết quả thứ hai đó, cái chứng ta chưa cao cho nên ta còn nhìn thấy cái bản ngã của mình, ta an trú nơi nơi chính mình. Cho nên bây giờ hỏi: Một là cái trạng thái tỉnh giác vi diệu đó,
[58:03]hai là trạng thái bản ngã đó, mình đi khuynh hướng nào? Thì ở đây hầu hết mọi người đã khôn ngoan chọn cái thứ hai, đi theo Phật, là lúc nào con cũng nhớ mình còn bản ngã. Nhờ như vậy công đức mình vượt lên. Nhưng mà tới một vị A Na Hàm rồi thì tâm cũng có hai cái: một bên là vô minh chấp ngã, một bên là cảnh giới chứng ngộ. Nhưng mà cái vô minh chấp ngã nó nhỏ quá, nó nhỏ quá, gần như không còn. Mà cái cảnh giới chứng ngộ thì sao? Nó quá lớn lao, mênh mông, vĩ đại. Nên một vị A Na Hàm bị cái lỗi là không còn nhận thấy mình còn vô minh chấp ngã nữa, mà Phật gọi, chỉ có Phật mới thấy nổi là A Na Hàm vẫn còn bị chủ chủ quan,
[58:53]mà cái từ trong kinh điển ngày xưa gọi là còn mạn, còn cái kiết sử là kiêu mạn. Đó, thần thông trùm cả trời đất rồi mà còn bị Phật quở là vẫn còn chủ quan, kiêu mạn, mà mình trách các vị không được. Tại các vị không thể nào còn tìm thấy cái lỗi mình được nữa, không còn tìm thấy dấu vết của bản ngã vô minh được nữa, khiếp như vậy. Tại vì bản ngã vô minh lúc đó nó mờ nhạt gần như hết, mà cái cảnh giới chứng ngộ quá cao siêu. Nên ngang chỗ này các vị mắc cái chủ quan. Do mắc cái chủ quan này, một vị A Na Hàm thường phải tiếp tục đi thêm mấy ngàn kiếp nữa do cái chủ quan một chút xíu còn rớt lại. Còn phải đi mấy ngàn kiếp nữa mới hết,
[59:39]nhưng mà đó là điều may mắn cho chúng sinh. Ổng kẹt mấy ngàn kiếp đỡ cho mình lắm. Vì sao vậy? Vì lúc đó ổng mới làm hạnh Bồ tát. Mấy ngàn kiếp ở đó làm cái gì? Ở không làm cái gì, phải không? Thế là các vị thường độ chúng sinh. Các vị đó mới là quan tâm tới chúng sinh, đó, bắt đầu mỗi vị một hạnh, tìm cách tác động để gieo cái duyên với chúng sinh bằng cách này hay cách khác. Mặc dù chúng sinh rất là vô minh, nhiều người có phước mà gây tội ác, thế giới rất là hỗn loạn. Nhưng dù sao vẫn còn có những chúng sinh có thiện căn, mà chính xác là những người ở chùa Tương Tương Mai hôm nay. Và đặc biệt hồi nãy lại có người giơ cái tay lên chọn con đường
[1:00:28]thứ hai, đó là cục cưng của những vị Bồ tát ở trên trời cao.
[1:00:37]Nhờ các vị đó à tồn tại thêm mấy ngàn kiếp nữa nên ta có những vị mà Bồ Tát đi trong luân hồi, lang thang trong các nẻo, vào trong các cõi giới, đi vào các hành tinh để mà gieo duyên với chúng sinh nhờ các vị. Như ví ví dụ như thầy đứng giảng hôm nay sự thực đều nhờ các vị gia gia hộ. Các Phật tử ngồi nghe hôm nay cũng là nhờ các vị đó gia hộ, tâm mình mở ra để mình hiểu, đừng tưởng nãy giờ thầy nói hiểu hết là do mình thông minh nha. Đều nhờ cái sức thần của các vị gia hộ chứ còn mình là gì? Mình là nothing, không có gì cả.
[1:01:25]Nên là ta thấy rằng
[1:01:30]cứ mỗi một kết quả tiến lên làm cho ta trí tuệ hơn, nhớ không à? Cứ một kết quả tiến lên thì ta lại tăng cái mức trí tuệ mình lên. Ở cái mức trí tuệ thứ nhất là ta biết được lỗi của mình, phải không à? Ở cái mức trí tuệ thứ hai là ta biết mình còn còn chấp ngã. Còn ở các mức trí tuệ cao hơn các bậc nữa thì cái chỗ này mới là một cái thử thách lớn. Bản ngã gần như hết nhưng mà sự thực vẫn còn cái bóng dáng của vô vô minh. Nên cái khái niệm vô minh thì xin thưa là ta không hiểu đâu nha. Ta định nghĩa đó vội vàng vô minh là ngu, tiếng Anh nó dịch lại là ignorance nhưng mà sự thực không chính xác, vì ta chưa bao giờ có đủ tư cách để hiểu về vô minh, nói về vô minh.
[1:02:28]Một bậc thánh A-na-hàm thần thông tràn ngập như vậy, chính các ngài không biết các ngài bị vô minh mà, không thấy luôn, dấu vết không thấy luôn, chỉ có Phật mới thấy. Cho nên cái vô minh đó nó sinh ra một cái tâm lý cũng cực kỳ bí mật, khó thấy là chủ chủ quan. Nên đây là những cảnh giới rất là cao siêu, chúng ta không với tới nổi. Nhưng mà ta chỉ hiểu một điều là khi ta tu càng đúng đường, càng có bề dày, càng có thời gian thì ta được một điều là cái trí tuệ ta
[1:03:06]tăng lên dần dần. Mà cái dấu hiệu của sự tăng vượt lên của trí tuệ nghĩa là gì? Ta biết mình ngu nha. Đó, thấy à nói: "Sao tôi ngu quá!", tức là ta đã có có trí tuệ. Hôm nay nói "À hôm nay thấy gì rồi?", nói: "Hổng, thấy ngu dữ nữa!", tức là trí tuệ đã tăng cao hơn một bậc nữa. Có khi hỏi: "Hôm nay tu tới cái gì rồi?", nói: "Tôi ngu hết thuốc chữa rồi", người này đã siêu rồi. Thôi, 9 giờ rồi, thầy cảm ơn quý Phật tử,
[1:03:46]quý thầy cô đã đến nghe và chúc cho mọi người lúc nào cũng biết mình ngu. Cảm ơn, thank you for listening.