[0:32]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay ta học cái bài về hai pháp, lần này được trích trong cái Tăng Chi Bộ Kinh, cái phẩm Hai Pháp. Phật có giảng về những cái cặp tâm bất thiện tiêu biểu, mà Phật nói cái người nào mà trong tâm còn những cái cặp tâm bất thiện này thì khi chết, thân hoại mạng chung sẽ đọa vào ác đạo, tức là súc sinh, địa ngục, ngạ quỷ. Còn người nào mà đã diệt trừ hết những cái cặp tâm bất thiện này thì được những cái sinh thú an vui, như là cõi người nơi cao quý hoặc là cõi trời, như vậy. Nên hôm nay ta học những cái cặp tâm này để nhìn lại mình,
[1:23]cũng để cảnh giác về chính mình. Tuy là nói là những cặp tâm bất thiện
[1:34]có ý về đạo đức, nhưng sự thực cái lõi của bài này lại cuối cùng lại là thiền định, nên mọi người cố gắng lắng nghe thì nó, bởi vì nó cũng sẽ khó chứ không phải dễ. Ta nghe những cái cặp tâm mà Phật liệt kê như thế này: phẫn nộ và hiềm hận, giả dối và não hại, não hại tức là ác độc á, tật đố và sang lẫn, man trá và phản trắc, vô tàm và vô quý, là năm cái cặp tâm bất thiện. Giờ nếu ai trong lòng mình có năm cái cặp tâm này thì biết rằng là chắc chắn mình sẽ đọa lạc. Thì tất cả chúng ta ngồi đây thì có thể là năm cái cặp tâm này nó không nhiều, nhưng nó vẫn còn tồn tại, chứ chúng ta cũng chưa có sạch hết.
[2:30]Vì nếu sạch hết rồi thì ta đã vào thiền định rồi, những cái tâm bất thiện này mà hết rồi ta đã đứng sát vào cửa ngõ thiền định rồi. Nhưng mà thực ra là trong tâm ta cứ âm ỉ âm ỉ những điều này vẫn còn chứ chưa hết, và ta phải hiểu về nó, phải nhìn về nó thật kỹ, nhìn về nó thật kỹ. Bây giờ ta phân tích từng cái ha: Phẫn nộ và hiềm hận. Phẫn nộ tức là cái cơn giận, ghét nó bộc phát ra thấy luôn, ra cái thái độ, ra lời nói, ra cử chỉ. Ví dụ như mình trợn mắt, mình nạt nộ, mình chửi bới, hoặc có khi là mình xông vào mình đánh đấm người ta, tức là nó bộc phát ra thấy luôn gọi là phẫn nộ. Còn hiềm hận thì cũng là cái giận, cái ghét nhưng mà thu kín lại trong
[3:23]lòng, giữ lại trong lòng, nó âm ỉ và kéo dài, gọi là hiềm hận. Tức là ta nuôi dưỡng sự thù ghét, chờ một cái cơ hội nào thuận tiện thì nó sẽ bộc phát ra, chưa tới lúc. Cho nên hai cái nó, phẫn nộ và hiềm hận. Phẫn nộ là bộc phát ra, có thể trước đó đã hiềm hận hoặc là ngay tức khắc nó bộc ra luôn, còn hiềm hận thì kéo dài. Cái này nó cũng tùy theo tính khí của mỗi con người. Có người vì lý do là họ tự rèn luyện, vì lý do là họ biết tu tập, hoặc là vì lý do họ rất là nham hiểm, nên họ kiềm chế cái phẫn nộ. Thì ghét thì ghét, thù thì thù, miệng cứ cười cười. Tới chừng nào giết người ta, người ta không hay.
[4:17]Thì cái đây là hạng người như vậy. Còn hạng người biết tu thì ví dụ có những cái chuyện mà làm cho ta phải phẫn nộ, nhưng mà do ta biết tu ta kiềm chế lại, thì đó là do biết tu. Nhưng mà có những người nói thế này, nói: "Con biết cái nóng giận là xấu, nhưng khi gặp việc con không kiềm chế được, vì lúc đó cái phẫn nộ nó mạnh hơn cái sức, cái khả năng kiềm chế của mình." Thì như vậy lúc đó hỏi như vậy thì thì thầy mới trả lời là: "Con đợi tới lúc nó bộc phát lên thì con thua rồi, kềm không kịp. Là phải kềm trước khi nó nó bộc phát, nghĩa là sao? Nghĩa là biết mình có cái tánh nóng thì mỗi ngày lễ Phật mình đã sám hối nó rồi, là:
[5:08]"Con là người nóng tính, xin cho con được
[5:13]biết kiềm chế, không có nóng giận, để không có tạo nghiệp, không nói những lời xúc phạm, không làm những hành động xúc phạm, không bày tỏ sự xúc phạm với người khác, xin cho con biết kiềm chế." Mỗi ngày cứ đem cái đó ra mà sám hối thì khi mà gặp việc một cái, thì như mọi lần mình sẽ bộc phát cái sự nóng giận lên, thì lần này bỗng nhiên có một cái lực bí mật nào giúp mình kềm lại, giúp kiềm chế lại mình, cái đó rất là hay. Nên phải kềm nó trước khi nó xuất hiện, chứ đợi tới khi nó bộc phát rồi, hầu như không ai đủ sức kiềm chế. Mà kềm trước khi nó xuất hiện thường là phải nhờ cái sức mạnh của ơn trên, chứ chính mình cũng không đủ sức.
[5:54]Vì những cái bản năng đó, những cái tập khí đó, những cái triền cái đó nó nó mạnh hơn mình.
[6:03]Ở đây sư muốn nói lại, khi một người chứng thiền, tâm được thanh tịnh, chưa vào sơ thiền, đang còn ở khoảng chánh niệm, tỉnh giác thì họ diệt được cái triền cái sân hận, là thấy là cái sân hận đó, là là cái phẫn nộ đó, cái sân hận mà diệt được cái triền cái phẫn nộ. Cái người mà vào được cái chánh niệm rồi họ không có nổi giận. Đó là giai đoạn thứ nhất. Nhưng mà tới chứng A-na-hàm, tam quả, thần thông quảng đại thì lúc đó mới diệt cái gốc gọi là kiết sử sân hận.
[6:46]Tới chừng đó mới bứng được cái gốc sân hận. Vậy cái triền cái sân hận và cái kiết sử sân hận nó khác nhau chỗ nào?
[6:57]Chỗ này nghe cho kỹ vì nó liên quan tới con đường tu tập của chúng ta dữ lắm, và nó rất là sâu xa, không phải ai cũng hiểu được hết. Cố gắng nghe cho kỹ để sư phân tích nè. Cái triền cái sân hận nghĩa là thế này, là khi tâm ta còn vọng tưởng, còn loạn động, còn nghĩ lung tung thì nó dệt thành một cái cái bức màn mờ mịt nó che tâm, và trong bức màn đó cái sự sân hận có chỗ sống, luôn luôn nó hình thành cái sự sân hận. Giống như trong cái trái đất mà ta có mây che, thì trong cái tầng mây đó à có những con con chim đại bàng ác độc nó bay ở trong đó, bay trong những cái tầng mây đó. Mà ngày nào cái tầng mây nó tan thì các con chim đại bàng đó rơi
[7:50]rụng, không có không có chỗ để núp, không có chỗ để sống. Nghĩa là có một loại ác điểu nó chỉ sống trên các tầng mây, mà nếu cái tầng mây đó không còn thì những con ác điểu đó biến mất. Thì những cái tầng mây mà nó bao quanh trái đất giống như là cái lớp triền cái của ta. Mà khi tâm ta thanh tịnh là cái tầng mây đó nó tan, những con ác điểu đó rơi rụng, đó là triền cái. Còn kiết sử là gì? Kiết sử là bản năng sâu thẳm tự nhiên, là những con ác thú giống như con cọp sống trên trái đất nè, sống trên mặt đất nè. Hễ còn cái trái đất ở dưới đất này thì còn cái sân hận.
[8:34]Nghĩa là cái cái sân hận mà ở mức độ kiết sử á nó nằm sâu trong bản năng. Dù tâm ta thanh tịnh, cái sân hận, cái kiết sử sân hận, cái bản năng sân hận vẫn còn tồn tại. Còn cái mà tâm ta thanh tịnh ở bước đầu giống như vẹt một cái vầng màng mây ra thì cái triền cái sân hận biến mất, như là cái tầng mây mà gạt ra, những con ác điểu núp trong đó bị lộ hình và biến mất. Nhưng những con ác thú còn nằm dưới đất này không sao, vẫn còn nguyên. Cái bản năng là giống như cái mặt đất mà nuôi dưỡng những con ác thú, còn cái triền cái giống như cái tầng mây trên cao nuôi dưỡng, chở che những con ác điểu. Hai loại, cũng là ác, ác điểu trên mây,
[9:22]mây tan nó biến mất, nhưng còn ác thú dưới đất vẫn còn nguyên. Cái sân của ta cũng vậy. Khi ta tu thiền mà tâm được thanh tịnh bước đầu, ta vẹt được cái triền cái ra thì cái sân nó rơi rụng, người không thấy nóng giận. Nhưng thẳm sâu bên trong cái bản năng kiết sử chưa chưa dứt, mà phải chứng tới tam quả A-na-hàm mới hết, ta hiểu như vậy. Hiểu chưa? Hiểu rồi phải không? Ít khi nào thầy giảng hỏi: "Hiểu chưa?" lắm. Tại khi mình hỏi:
[9:56]"Hiểu chưa?" đó, giống như mình nói cái người nghe ngu quá, bữa nay mới hiểu. Nên thường cái câu hiểu chưa, hỏi "hiểu chưa?", "hiểu chưa?" là câu xúc phạm người nghe. Để ý không bao giờ Sư hỏi câu này, nhưng hôm nay phải hỏi là tại sao? Vì cái phân biệt giữa triền cái và kiết sử rất là khó. Nên hôm nay xin phép được xúc phạm một chút.
[10:22]Này khó lắm, ở chỗ này mà hiểu được là ta có cái hướng đi vững lắm á. Hiểu chưa? Đó, cái câu đó dễ ghét lắm. Ai mà hỏi: "Hiểu chưa, chưa?" dễ ghét vô cùng.
[10:36]Đó là cái cặp tâm thứ nhất vậy đó, phẫn nộ và hiềm hận. Hiềm hận tức là nuôi dưỡng lâu dài, phẫn nộ là bộc phát vậy đó. Cái cặp tâm thứ hai: giả dối và ác độc. Cái giả dối này không có nghĩa là nói dối lặt vặt. Ví dụ như nói: "Đi đâu đó?", nói: "Đi ra ngoài chút xíu", nói: "Đi ra ngoài", giống như đi vệ sinh chút, nhưng thực ra mình đi hút thuốc. À. Tại cái khóa thiền không cho hút thuốc đó, mà mà hút thuốc kỳ quá, đi đâu ra ngoài lén hút cái rồi chạy vô tu tiếp, vô ngồi thiền tiếp vậy đó, ví dụ vậy. Thì hỏi cái câu cái đó giả dối lặt vặt thì nó không phải là cái giả dối trong cái bài kinh Phật muốn nói.
[11:17]Cái giả dối mà Phật muốn nói trong bài kinh này là lừa đảo hại người. Nói: "Anh đưa tiền cho tôi đi, tôi sẽ sinh lời cho anh tháng ngả gì đó". Đưa tiền xong trốn mất tiêu. Thì cái dối đó đó mới là cái giả dối trong cái cặp tâm bất thiện này, ha. Nên giả dối và não hại đi chung. Chữ não hại này là ác độc, nghĩa là đều làm cho chúng sinh đau khổ. Tức là mình làm cho người khác đau khổ bằng cách là tàn bạo rõ ràng, hoặc là lừa đảo mà làm cho người ta đau khổ thì rơi vào đúng cái cặp tâm này. Nhưng mà Phật tách ra làm hai là vì sao vậy? Là vì cái lừa đảo á, cái lừa đảo để hại người ta cũng làm người ta đau
[12:02]khổ, nhưng mà cái lừa đảo này nó ngọt ngào người ta không biết. Tới chừng người ta mất tiền mất bạc, mất nhà mất tình, mất gì đủ thứ rồi thì mới biết là mình đã đau khổ. Đó là là lừa đảo. Còn cái não hại ác độc là không là không cần phải che đậy, gây đau khổ cho người ta thẳng thắn, trắng trợn luôn, tàn bạo luôn, không nể nang gì. Thì đó gọi là là ác độc, là não hại. Hai cái này đi chung, nhưng mà hình thức thì khác nhau một chút. Tức là mình làm cho người ta đau khổ một cách dịu dàng thì gọi là giả dối, mình làm cho người ta đau khổ một cách trắng trợn thì gọi là não hại hay ác độc. Nhưng cả hai đều làm cho người khác đau khổ.
[12:51]Mà tại sao ta làm cho người khác đau khổ?
[12:57]Bởi vì ta không có cái lòng từ bi, ta không thấy được cái nỗi đau của người khác, không cảm nhận, không thông cảm được nỗi đau của người khác như như của mình. Không thông cảm được nỗi đau người khác như của mình. Chỉ khi nào ta tu tập đến cái mức độ từ bi, hiểu được cái nỗi tổn thương của người khác như là chính mình, thì mình mới hết được cái cặp tâm giả dối và não hại này. Chứ còn ta có thể làm cho người khác tổn thương dù ít dù nhiều thì tâm ta vẫn còn ác độc. Mà hễ còn ác độc thì quả báo còn. Mà đáng sợ lắm, cái mà làm cho chúng sinh đau khổ nó nó phá vỡ lòng từ của mình, nó cản trở cái con đường
[13:47]tu tiến của mình, nó phá vỡ thiền định mình hết trơn à. Nhất là làm cho chúng sinh đau khổ. Đáng sợ nhất cái cái cái tâm này. Tâm gì tâm chớ làm chúng sinh đau khổ. Nhưng mà làm cho chúng sinh đau khổ vẫn còn nhẹ hơn cái nữa: làm cho chúng sinh mất đạo tâm mới là khủng khiếp. Làm cho chúng sinh mất đạo tâm là mất hết luôn. Người ta mất đạo tâm thì người ta không còn thích tới chùa nữa, người ta không còn kính tin Phật, kính tin Tam Bảo, không tin nhân quả, rồi người ta lạc lối trong luân hồi luôn, người ta trôi lăn mất luôn. Người ta làm bao nhiêu điều tội lỗi không biết đường, chỉ bởi vì người ta bất mãn, tin vào tà kiến, mất đạo tâm, cái đó mới đáng sợ.
[14:30]Nên cái phước cũng vậy, cái phước phước lớn nhất trên cuộc đời là ta xây dựng đạo tâm cho người khác, bảo vệ đạo tâm cho người khác, để người người được tới chùa, được tu hành là cái phước rất là lớn. Còn cái ví dụ như thấy người ta khổ rồi mình giúp thì cũng phước nó cũng hay, nhưng coi vậy chứ phước nó cũng cạn. Nên ta nghe nói cái người nào làm việc từ thiện, thậm chí cả hiến máu hay là làm các việc đi cứu trợ, viện dưỡng lão, mồ côi, nghe thì cao thượng nhưng sự thực rất cạn. Cạn. Vì ta không nói tới cái đạo tâm. Thấy cái người nghèo ta giúp, thấy người già cô đơn ta tới thăm ta nuôi, thấy trẻ em mồ côi ta bưng về ta nuôi.
[15:17]Vô số những việc thiện trên đời mà ở rất nhiều nơi ca ngợi, thực sự mình hiểu đạo rồi thấy nó cạn, chả có gì. Ta giúp cho người ta đã rồi người ta có có tạo được cái phước gì mới đâu? Ta không tạo gì phước mới. Mà tạo không phước mới thì trời đất không cho thở nữa à. Bởi vì hôm trước nói rồi: cái không khí này không phải là miễn phí. Bữa hôm Vu Lan, Sư Phụ nói rồi: không khí này không phải miễn phí. Đó, mình hít thở không khí chứ mình phải trả phí, mà trả phí vô hình mình không hay. Mà đến khi mình không chịu trả thì tới lúc cúp á. Trời đất cúp cúp là mình lăn đùng ra hết thở liền. Vậy đó. Nên tụi con còn thở để còn hát là mình có trả phí đó chứ không phải không đâu.
[16:04]Rồi, ngang cái cặp tâm này mà nói là cái nạn giả dối và ác độc, tức làm cho chúng sinh đau khổ, thì cái ngược lại làm cho chúng sinh hạnh phúc. Ta nói về cái cái đạo tâm này nó sẽ là một bài khác, nhưng hôm nay vậy. Cái người dám làm cho người khác đau khổ thì cái kiết sử đó rất là nặng, ta không có đường để đi lên. Thường những người mà có cái cặp tâm lừa đảo và ác độc thì chắc chắn chết đọa lầm, đọa thú hay đọa địa ngục hết á. Cẩn thận. Cặp tâm thứ ba là tật đố và xan lẫn. Tật đố là hay ganh tị, thấy ai hơn mình thì bực bội, ghét. Và ghét rồi thì nó rơi trở lại cái thứ nhất: phẫn nộ và hiềm hận, có thể và nó làm luôn cái thứ hai:
[16:54]lừa đảo và ác độc mình hại người ta. Khi mình ganh tị rồi mình sẽ hại người ta. Cho nên cái cặp tâm thứ ba này nó lại liên quan tới hai cặp tâm trước. Tật đố và xan lẫn, thấy người ta hơn mình, mình mình ghét. Mà xan lẫn là gì? Là ích kỷ. Ích kỷ này gồm cả cái hà tiện nữa, là mình không thích chia sẻ cái gì mình có, cái gì mình hay, cái gì mình tốt, mình giữ riêng mình, mình không có chia sẻ cho ai. Và thấy người ta có cái gì hay cái gì tốt mình ghét, đó là cái tật đố. Mà cái này nó âm ỉ, âm ỉ trong lòng mình nặng lắm. Nó cũng là một loại kiết sử nặng là do cái tâm vị kỷ, không thương người. Nên để trị cái loại tâm này, ta phải sám hối,
[17:43]lễ Phật nhiều lắm, nên tự nêu cái tâm xấu mình ra nói trước Phật, xin Phật
[17:52]gia hộ để mình vượt qua cái tâm này, để cho mình được mà thấy ai hơn mình thì mình vui mừng. Cái quan trọng lắm, cái quan trọng là thấy ai hơn mình mà mình vui mừng, nó mở ra cái con đường thành công mênh mông cho mình ở về những kiếp sau. Nên tại sao có những người thành công lớn mà có những người cứ hay thất bại? Chỉ bởi vì ở cái chỗ là còn cái tâm tật đố hay không. Thấy người ta có vẻ có điều gì hơn mình, mình chịu không nổi thì cánh cửa của sự thành công đóng lại, đóng lại, đóng lại từ từ, từ từ bít hết luôn, không đi đâu được, làm gì cũng không thành công. Mình không có những thành công vĩ đại ở kiếp này và những kiếp sau.
[18:35]Còn khi mình thấy ai thành công mà mình thấy cái thành công này chân chính, mình vui mừng, mình hỗ trợ, ủng hộ, có khi mình ủng hộ ra mặt, có khi mình ủng hộ ngấm ngầm, nhưng đều ủng hộ, thì cái phước của sự thành công mở ra, mở ra, mở ra cho kiếp này và những kiếp sau nên mình sẽ có được những thành công vĩ đại. Cái tâm này quan trọng lắm. Mà muốn trừ diệt cái tâm tật đố, xan lẫn cũng tốn thời gian. Ta phải hiểu về nó, nhìn thấy nó, đem nó ra mà sám hối trước Phật nhiều ngày nhiều tháng. Rồi lúc đó đến khi mà chung quanh ta thấy có những người hơn ta, ta vui mừng, ta ủng hộ, ủng hộ ngấm ngầm, nhiều khi không có ra
[19:22]mặt đâu, nhưng trong lòng ngấm ngầm ngấm ngầm vẫn ủng hộ người ta thì cái con đường thành công đã đã mở ra. Cái xan lẫn là nó nó có nghĩa là vị kỷ, nhưng cũng có nghĩa là hà tiện, hà tiện quá đi. Xan lẫn, vì ta ích kỷ nên ta mới ganh tị với với người khác. À, mà cũng vì ta ích kỷ nên ta mới hà tiện, không san sẻ những điều mình có cho người khác. Chứ có khi ta cũng có những điều hay trong tâm, có khi ta cũng có cái tài sản, có tiền bạc, à nhưng mà vì cái ích kỷ ta giấu mấy cái đó lại. Mà giấu rồi là thua, những kiếp sau bắt đầu thua luôn. Ví dụ cái tiền bạc mình giấu lại, không san sẻ thì những kiếp sau mình không giàu được.
[20:15]Cái kiến thức, cái kỹ năng mình biết, mình giấu lại cho riêng mình thì kiếp sau mình không giỏi được. Đó là nguyên tắc. Còn người nào mà mở lòng, có những kiến thức hay lúc nào cũng san sẻ, mong cho người khác cũng được biết những điều này, thì kiếp sau mình là thiên tài, học một biết mười, rất là thông minh. Nhưng mà chưa đến nỗi mà siêu đẳng thiên tài như những nhà bác học, tại những nhà bác học, những thiên tài đó họ phải tích lũy cái nghiệp đó, tích lũy cái phước đó qua phải mấy chục kiếp, năm chục kiếp, một trăm kiếp đó, chứ không phải một hai kiếp có liền. Nghĩa là học một biết mười, học cực kỳ thông minh,
[20:53]nghĩ ra những điều chưa ai nghĩ thì cũng phải tích lũy 50 kiếp, 100 kiếp, 2-300 kiếp là lúc nào cũng thích chia sẻ cái hay, cái sáng kiến cho cho người khác. Còn cái tiền bạc cũng vậy. Tiền thì ai cũng ham, cũng thích, nhưng mà ngồi nghĩ lại cho kỹ rồi mới thấy tiền mình chất đống nhà để làm cái gì cà? Tiền chất đống nhà mà không làm gì hết, Mình chỉ cho mình cái cảm giác là mình giàu. Nhưng mà thực sự có giàu không? Có dám đem ra xài đâu mà giàu. Ví dụ như hai người cùng ăn hai tô phở, thì nếu nói về sự hưởng thụ trên cuộc đời hai người đó bằng nhau. Nhưng một người đấy, trong nhà là có một đống cả trăm tỷ cũng không dám nói với ai.
[21:38]Lúc nào cũng phải sống hà tiện. Còn ông này ổng chỉ có ít tiền ổng sống vừa đủ. Nhưng một buổi sáng hai người ăn hai tô phở giống nhau. Vậy về cái mức sống bằng nhau, nhưng một ông mà có 100 tỷ lén bí mật á, lúc nào cũng có cảm giác hạnh phúc mình là người giàu. Nhưng đó chỉ là cảm giác cá nhân. Và sự hưởng thụ trong đời sống không có gì hết, giống như ông kia. Ông này ăn tô phở, ông kia cũng tô phở giống hệt nhau. Mà chỉ cho mình cái ảo giác là mình giàu, rồi cứ vun đắp đắp tiền cả đống cả đống vô giấu luôn để đó thôi, cũng không được gì. Nên tiền mà để dành là một điều nguy hiểm, tội lỗi. Ví dụ như Thầy, Thầy cũng phải để dành tiền.
[22:19]Vì đệ tử đông quá. Lúc nào phải nghĩ tới sự an toàn cho đệ tử của mình. Lỡ như ngày nào đó mà có cái gì bất trắc mọi thứ rồi không gì hết thì mình vẫn còn tiền dự trữ để mình nuôi đệ tử mình. Hoặc lỡ như Thầy chết thì đệ tử chưa thể, nhiều khi chưa tự xoay xở được thì vẫn còn cái dự trữ đó. Tức là Thầy dự trữ nhưng không phải dự trữ cho mình. Thì thì cái đó nó có lý do. Còn nếu Thầy dự trữ để cho riêng cá nhân Thầy: "Suỵt, mình nhiều tiền nha, nhiều tiền..." thì đó là ác độc. Đó là không có đạo đức. Nên hễ tiền mình chi tiêu hay mình dự trữ phải có cái lý do cao thượng thì tâm mình mới không bị hư,
[22:59]không bị rơi vào cái ác tâm là xan lẫn mà Phật rầy chỗ này. Còn nếu không, không phải vì lý do cao thượng mà cứ muốn tích lũy, dự trữ cho nhiều thì ta rơi đúng vào cái cái xan lẫn này liền.
[23:14]Có một lần Thầy nói đùa, có một lần Thầy ăn một nồi chè, thì ăn xong rồi Thầy giật mình liền, Thầy mới nói: "Ai nấu cái cái nồi chè này, giao cái thủ quỹ hết toàn bộ tiền bạc trong chùa cho người đó giữ." Tại sao vậy? "Không có miếng đường nào hết trơn."
[23:35]Hôm qua Thầy mới phát hiện một thị giả của Thầy có thể giữ tiền quỹ chùa được. Lúc đó Thầy đang làm việc cái bỗng nhiên đói bụng, cái Thầy mới nhắn tin: "Làm cho Sư miếng bánh sandwich phết miếng bơ đậu phộng đem lên nghen." Đem lên ăn vô cái không thấy bơ đậu phộng mới mở ra, không có trét bơ mà mỏng còn hơn cái khăn giấy nữa. Sư mới nhắn tin về chùa liền cho Thầy chúng trưởng liền: "Chuyển tiền quỹ qua cho ông này giữ liền cho Sư phụ là không mất một đồng nào của chùa."
[24:12]Rồi cái cặp tâm thứ tư là man trá và phản trắc. Phản trắc tức là không có trung thành, là phản bội. Man trá tức là mưu mô thủ đoạn, con người thủ đoạn. Nó hơi giống giống cái là giả dối phía trên. Cái giả dối ở trên á thì nó dùng chung cho nhiều người, tức là mình đi lừa đảo chung chung người này mình hại người ta lấy tiền. Còn cái man trá, tức là nó đã là một nằm trong một cái mối liên hệ tốt đẹp lâu dài rồi, nhưng thực sự mình mưu tính thủ đoạn ở trong đó. Và rồi mình bắt đầu trở mặt rõ ra, trở thành phản trắc. Lúc chưa phản trắc thì gọi là man trá, mà lúc đã phản trắc rồi thì gọi là là phản bội. Nó là như vậy.
[24:58]Để có thể trở thành kẻ phản bội, trước đó phải là kẻ man trá. Nó như vậy. Man trá là cái ngấm ngầm nuôi dưỡng và cái phản trắc là cái bộc lộ ra luôn, thẳng luôn, ý là như vậy. Cái cặp tâm thứ tư này đưa ra là để để Phật cũng cảnh báo chúng sinh như vậy. Trong cuộc đời chúng ta ta có nhiều cái mối liên hệ, mối tương quan. Ví dụ trong gia đình cha mẹ, con cái; đi học thì giữa thầy trò; ở trong quốc gia thì có lãnh đạo và quân thần, vua tôi; hoặc là trong một tổ chức thì có người thủ trưởng và người nhân viên. Tức là tất cả những cái mối quan hệ đó hoặc là bạn bè cũng là mối quan hệ với nhau, vợ chồng cũng là mối quan hệ với nhau.
[25:49]Thì những cái mối quan hệ như vậy nếu ổn định, tốt đẹp, trung tín, nhường nhịn, hy sinh, phụng sự, cống hiến thì cái tổ chức của ta, cái giềng mối của ta, cái gia đình của ta, đất nước của ta được phát triển, ổn định tốt đẹp. Nhưng mà lỡ trong đó có một kẻ man trá, bề mặt bên ngoài như vậy nhưng bên trong toàn là mưu tính thủ đoạn, nhiều khi là chưa bộc lộ ra sự phản trắc nhưng mà bên trong đã bí mật móc nối với với người ngoài, làm những điều tổn hại cho cái tổ chức của mình, cho cái cơ cấu gia đình mình, đất nước mình hay bây giờ nói là chùa mình thì cũng đã làm tổn thương rất nhiều, tổn thương rất nhiều, làm tổn hại rất nhiều và ảnh hưởng
[26:37]không phải một mình mình, ảnh hưởng cho rất nhiều người khác. Mà khổ một cái vậy, trong cái thế giới này các thế lực mà cái chính trị họ đều khai thác điều này. Thí dụ như họ muốn đánh sập một cái tổ chức khác thì họ phải vào đó họ móc người cái đã, móc người nằm vùng cái đã. Chúng ta thấy ngày xưa Thành Cát Tư Hãn đem quân đi đánh khắp thế giới, lịch sử chỉ ghi rằng là ổng quân đội hùng mạnh, vó ngựa của của Mông Cổ hùng mạnh, đi tới đâu là tàn sát tới đó. Thì lịch sử chỉ ghi lại, nhưng ít ai biết rằng cái điều giỏi nhất của Thành Cát Tư Hãn là tình báo. Tình báo chứ không phải là quân đội. Quân đội chỉ là cái đi sau.
[27:25]Mông Cổ Mông Cổ cực kỳ giỏi về tình báo. Và cái truyền thống giỏi tình báo của Mông Cổ tới bây giờ vẫn còn tồn tại. Cực kỳ giỏi về tình báo. Muốn đánh nước nào ổng thả người tới đó trước, vô đó móc tùm lum hết, nghiên cứu tùm lum hết, mua chuộc đủ thứ người trong đó hết, gài người nằm vùng hết. Đến khi xong hết rồi, nắm hết mọi vấn đề rồi, thì ổng tràn quân qua đánh thì quân bên kia tiêu liền vì sao? Vì cái người cầm đầu của những đoàn quân bên đó bị mua hết rồi. Toàn là nhận lệnh tầm bậy không, không có chiến đấu, không còn sức chiến đấu, bởi vì chỉ huy ra lệnh bậy thì quân Mông Cổ tràn vô tàn sát hết.
[28:01]Tàn sát hết rồi những người mà theo Mông Cổ thì sao? Có hai thân có hai số phận. Có người Mông Cổ giữ lại để nó thôi cũng khen thưởng, có người nó thấy cà chớn quá nó giết luôn, chứ không khen thưởng gì, nó không cần phải tốn vàng, tốn bạc hay tốn cái gì để mà nó thưởng cả. Nó thấy thằng này cũng phản, chả ra cái gì, mà nước nó cũng chiếm xong rồi cũng không cần gì, giết luôn những người nó đã móc nối. Nên thân phận những người mà mà làm tay sai cho giặc, những kẻ phản trắc, man trá thường có cái gì? Có một cái kết kết cục nó cũng khổ đau thôi.
[28:40]Chỉ có một trường hợp mà Mông Cổ mà mà mà mà mà đổi tâm là trường hợp mà Thoát Hoan mà gặp Trần Bình Trọng thôi. Hôm trước như Thầy nói rồi đúng không? Thầy nói về Trần Bình Trọng phải ở đây không kìa? Hay ở đâu kìa? Hà Nội hả? À à. Giảng nhiều nơi quá không nhớ nữa. Trần Bình Trọng là một trường hợp đặc biệt là khi mà quân Mông Cổ bắt được rồi thì khi nhìn gương mặt ổng như thiên thần mà cả kẻ giặc là Thoát Hoan tàn bạo như vậy cũng động tâm liền, nể phục, thấy thương mến liền. Cái gương mặt như th... thiên thần đẹp hơn Kim Tử Long nhiều. Không ăn thua gì. Thế là cái lúc đó Thoát Hoan mới tiếc,
[29:25]mới muốn không muốn nỡ giết, chứ mấy cái người mà hoàng thân trong triều nhà Trần như vậy nó bắt được nó giết liền chứ gì. Nhưng mà cái gương mặt ổng đẹp như thiên thần, cái mới dụ, nói: "Nếu ngươi theo ta thì ta cho ngươi làm An Nam Quốc vương chứ không phải cho Trần Ích Tắc nữa." Trần Ích Tắc là người bị nó móc rồi, tình báo Mông Cổ tới móc mất tiêu rồi. Nên Trần Ích Tắc mới là phản bội. Nhưng mà đến khi gặp Trần Bình Trọng rồi mới thấy Trần Bình Trọng mới ngon hơn Trần Ích Tắc, mặt đẹp như thiên thần. Dụ liền, nhưng mà Trần Bình Trọng mà đúng là cái con người đẹp như vậy chỉ bởi vì cái lòng đạo đức, cái lòng trung của ổng lớn từ nhiều kiếp rồi.
[30:01]Nên hứa tới làm chức vua cũng không cần: "Ta thà làm quỷ nước Nam còn hơn là vương đất Bắc." Cái câu nói cực kỳ nổi tiếng.
[30:11]Thì không còn cách nào khác, Thoát Hoan đành phải đem ra giết luôn. Thì tới ngày hôm nay ta chỉ nghe như vậy, ta nghe là Mông Cổ bắt được Trần Bình Trọng, dụ làm vua, Trần Bình Trọng nói: "Ta thà làm quỷ nước Nam, còn hơn làm vương đất Bắc", rồi thấy dụ không được đem giết. Ta chỉ hiểu đơn giản, nhưng nếu ta hiểu từng chi tiết sự tình ta mới thấy cái vĩ đại của Trần Bình Trọng. Tại sao nó phải dụ? Bởi vì nghĩa là cái nhân cách, thần thái, phong cách quá hay. Và đưa cái cái cái cái mồi danh lợi tới tột đỉnh là An Nam quốc vương, ổng gạt phăng liền trong giây chớp mắt không có suy nghĩ, không phải do dự tính toán, trong chớp mắt trả lời câu đó liền,
[30:53]thì cái con người đó cái bản chất của họ là cực kỳ đạo đức, thánh thiện, nó tích lũy qua rất nhiều kiếp. Con người đó vĩ đại lắm! Ta nghe ta nghe sơ sơ ta không hiểu hết cái vĩ đại của Trần Bình Trọng đâu. Như vậy đó. Nên cái con người đó là nơi tu là đắc đạo thì không bị cái man trá và và phản trắc. Đây nhìn cái này rồi ta để ý lại mình chút xíu. Nói nhiều khi ta theo thì mịt, chứ có ai lại rỉ tai tác động móc móc mình đi theo à. Cái mình đang từ một người bình thường tu hành, bỗng nhiên mình trở thành người gì? Man trá. Rồi đến khi mà tuồn tin ra ngoài, đến khi mà nghe lời nó chỉ đạo để bắt đầu phá vào nội bộ chùa, thì trở thành cái gì? Phản trắc.
[31:35]Đó là như vậy. Đó là cặp tâm thứ tư. Bây giờ cặp tâm thứ năm là vô tàm và vô quý. Vô tàm, vô quý tức là mặt dày. Làm sai mà không biết xấu hổ. Người ta khinh thường mình mà mình không biết ngượng, đó là vô tàm và vô quý. Hai cái chữ đó mà nếu chữ Nho nó dịch nó rất là sát nhau, nhưng mà nếu mình dùng chữ Việt Nam thì mình phân ra làm hai. Cái vô quý giống như là người không biết tự trọng, thiếu liêm sỉ. Còn cái vô tàm giống như là mình không biết mắc cỡ, không có lương tâm, à giống như là vô lương tâm, làm điều sai mà không thấy hổ thẹn, đêm về nằm vẫn ngủ vẫn ngon, nghĩa là người là vô tàm. Còn cái người vô quý là cái thứ không có tự trọng, thứ mặt dày, vô liêm sỉ.
[32:30]Người ta đã bày tỏ cái thái độ khinh bỉ rồi mà mình vẫn cứ làm tới, vẫn làm những điều xấu tới. Như vậy. Tàm và quý là đức tính giống như cái khiên cái giáp để bảo vệ cái đạo đức của con người. Thứ nhất, mình phải tự biết xấu hổ nếu mình làm điều sai, nên phải có lương tâm. Cái thứ hai là phải có tự trọng. Nhìn cái thái độ người khác mà biết mình nên làm nữa hay không. À. Ta nói ví dụ như thế này, ví dụ mình tới nhà ai đó bất ngờ họ đang có bữa tiệc, thì mình cũng là bạn nhà đó thì mình mới tới, nhưng mà hôm nay họ có tiệc mà họ không mời mình.
[33:13]Mà chỉ vô tình mình tới, thì họ thấy mình tới thì họ làm sao? Thì họ làm sao? Mời, phải không? Phải lên tiếng mời, lịch sự mà. À, đang ăn đùa vui và thấy khách: "A, thôi vô đây ăn với tui nè" kia nọ. Đó là họ mời, nhưng mình hiểu ngay một điều là cái gì? Mình không nằm trong cái list mời của khách. Tức là trong lòng của những người chủ này, mình không có chỗ đứng trong trái tim của họ. Mà bây giờ ráng vô để được ăn một bữa ăn thực sự là nó làm sao? Nó không thích hợp. Nên mình cũng phải có cái từ chối liền, nói: "Tôi xin lỗi anh. Nay tôi mắc đi khóa thiền Từ Tân để nghe ông thầy ổng giảng mà nghe Kim Tử Long hát vọng cổ, cho nên là thôi tôi phải đi vội.
[33:56]Thôi anh anh thông cảm chút". Thông cảm rồi mình đi. Đi bởi vì sao? Nó cho người ta dễ xử mà cũng phù hợp với cái tình trạng là mình không có chỗ đứng trong lòng người ta. Họ không đủ thân mình, không đủ thương mình thì mình cũng không nên ăn cái miếng ăn của họ. Mình chỉ ăn miếng ăn của người nào mà họ đủ thương mình, đủ thân với mình thì miếng ăn đó mới là vui. Còn họ không đủ thân, không đủ thương, mình ăn miếng ăn với họ, nhiều khi nó nhục, nhiều khi nó nhục. Mấy cái đó ta ta cẩn thận một chút. Chúng ta cẩn thận một chút như vậy. À, ví dụ như như như sư phụ cũng vậy, nhiều khi cũng đi đâu ghé phải ghé nhà Phật tử
[34:45]lại ăn, nhưng mà mình lựa cái người Phật tử nào mà có thương mình chút chút mới dám vô ăn chứ. Còn cái người lạ đâu dám vô ăn. Món ăn nó đi theo với tình thương yêu mà. Đó gọi là cái lòng tự trọng, cẩn thận như vậy. Còn cái ví dụ như mình làm cái điều xấu gì đó mà đêm nằm mình ngủ ngon thì người ta gọi là vô lương tâm, mà cái ngôn từ nhẹ nhàng hơn là không biết xấu hổ với điều xấu của mình. Còn nếu mình làm điều sai, nhớ lại: "Chết cha! Hôm đó mình làm cái đó là bậy", mình tự thấy hổ thẹn thì đó gọi là có tâm tàm, Phật gọi là chữ Nho gọi là tâm tàm. Cái tiếng này hơi lạ với Việt Nam, nhưng mà ai mà học kinh đọc
[35:32]Phật lâu ngày thì thường nghe nhắc tới cái chữ tàm và quý. Đây là hai đức tính mà Đức Phật khen, phải có tàm, phải có quý. Tức là phải biết hổ thẹn khi mình làm sai và phải biết tự trọng khi cái điều sai của mình bị người ta coi người ta đã khinh thường, phải biết hổ thẹn. Ý là như vậy. Đây là những cái cặp tâm, năm cái cặp tâm mà Đức Phật dặn dò con người phải diệt trừ. Nếu mà không diệt trừ những cái cặp tâm này thì ta sẽ bị đọa vào ác đạo, phải không?
[36:14]Bây giờ hiểu về những cặp tâm bất thiện này thì ta thiết lập các cặp tâm thiện lành ngược lại. Ta ta thiết lập cái tâm ngược lại thì tự cái cái thiện nó sẽ diệt cái bất thiện.
[36:32]Ví dụ như thế này, ví dụ như mình hà tiện
[36:37]bây giờ mình làm ngược lại là mình rộng rãi, mình bố thí. Mình biết mình có cái tâm bỏn sẻn, hà tiện, cái tâm đó là tâm bất thiện, bây giờ mình mới diệt cái tâm đó mà không biết diệt cách nào thì hãy làm ngược lại. Tự cái ngược lại nó diệt cái kia là cứ lấy tiền ra mà bố thí. Mà lúc đang còn cái tâm bỏn sẻn mà móc tiền ra mình bố thí, móc nổi không? Móc nổi nó đau ruột lắm, đau từng khúc ruột chứ không phải chơi đâu.
[37:12]Móc nghĩa là cái mấy cái tờ giấy trong túi mà nó nặng kéo tay không ra, chụp nó rồi kéo tay không ra nổi vậy đó, dễ sợ như vậy. Nhưng mà phải ráng kéo cho cho ra một lần, hai lần, năm lần, mười lần, thì cái tâm bố thí, hành vi bố thí nó diệt lần lần diệt lần lần mất cái tâm bỏn sẻn, ích kỷ của ta, là làm cái điều ngược lại. Thì cũng vậy, bây giờ ta biết năm cái cặp tâm đó là nguy hiểm thì ta thiết lập năm cái cặp tâm thiện lành. Thứ nhất là bình tĩnh và tha thứ,
[37:47]để diệt trừ cái phẫn nộ và hiềm hận.
[37:53]Cái phẫn nộ là cái giận bộc phát thì bây giờ mình không bộc phát, mình bình tĩnh lại. Đúng là calm down, calm down, bình tĩnh lại, bình tĩnh lại rồi mới nhìn ra được vấn đề. Chứ cứ giận ùng ùng ùng bộc phát lên thì ta sẽ nói bậy, ta sẽ làm bậy, vì lúc đó cái suy nghĩ, cái lời nói, cái hành vi của ta là do cái sân nó điều khiển, chứ không phải do cái khôn nó điều khiển. Lúc đó nói thế nào cũng nói bậy. Không khôn tí nào, ngu. Nên có mấy nhà triết học, nhà đạo học nói: "Cái người nóng là người ngu", vì ta làm theo cái cái sân nó điều khiển. Còn cái người khôn là họ gác cái sân lại, họ cân nhắc: lúc này nên nói câu đó hay không, lúc này nên làm cái hành động đó hay không?
[38:46]Như có một lần không biết câu chuyện này đã kể lâu rồi, có cái ông luật sư dắt vợ ổng lên gặp thầy. Thầy kể chuyện này chưa cả?
[38:58]Tự nhiên cái ổng nói thấy ổng chỉ qua vợ ổng nói: "Dạ, vợ con ngoại tình, con bắt tại trận". Thì cũng tội bà vợ thiệt, tự nhiên dắt lên lò mò gặp ông thầy trên núi. Tội nghiệp thiệt, thấy lúc đó thì bà vợ bả ngồi bả sượng trân à mà hổng biết sao ổng kéo lên được hay thiệt. Nói: "Con bắt được vợ con ngoại tình tại trận, nhưng con không làm điều gì sai, không nóng giận, không chửi, không mắng, không đánh, không đập. Và thực sự con cũng không biết làm gì. Hôm nay con lên con gặp Thầy, xin lời khuyên". Nói thiệt nhìn dòm qua cái bà đó thấy bả ngồi bả cúi mặt bả sượng trân. Ông chồng cũng hay thiệt. Mà lý do là tại sao mà ổng không làm gì?
[39:39]Tại ổng học luật, ổng là luật sư, nên ổng biết là nếu mà ổng lúc đó ổng ổng ghen, ổng giận thì thế nào ổng làm bậy, cái lời nói hành động nó sai, nên ổng đã dùng cái kiến thức của người học luật, ổng kềm chế ổng lại, ổng không làm gì. Nên ổng không phạm luật. Bà kia phạm thôi chứ không có thêm người thứ hai phạm, ổng rất hay. Nhưng mà ổng không biết làm gì, bây giờ không biết làm sao bây giờ. Thôi, đem lên cho ông thầy mà ổng nghĩ rằng có thể là có một lời khuyên hay. Ổng nói, "Biết thầy khuyên cái gì?" thì ổng quên mất rồi, thiệt lúc đó hoàn cảnh thầy cũng khó xử rồi. Không biết thầy khuyên hai người sao ta, chả hiểu nữa, quên mất rồi.
[40:13]Nhưng đại khái nhớ hoài cái gương mặt của bả, bả ngồi bả cúi mặt bả sượng trân. Nhìn bả cũng không đẹp đẽ gì. Không biết sao? Thì cuộc đời này cũng nhiều cái phức tạp thiệt. Thì thì ông này ổng bình tĩnh là bởi vì ổng ổng sử dụng cái lý trí chứ không có dùng cái cơn giận của mình để xử lý. Thì ngược lại với phẫn nộ là ta bình tĩnh. Mà cái bình tĩnh này là do nhiều yếu tố, do kiến thức, do tu hành, do đạo lực, do lời nguyện. Ta làm sao đó làm, để đừng để bộc phát cái cơn nóng giận. Vì hễ ta bộc phát là ta đang nói bậy, ta đang làm bậy thì ta lại phạm một cái sai lầm. Có thể cái sai lầm ban đầu là do người kia nhưng mình khi mình nóng
[40:58]giận bộc phát mình là người thứ hai phạm sai, thêm hai người sai. Đời này để một người sai thôi, đừng có làm người thứ hai làm sai. Nên phải tập cái tâm bình tĩnh. Mà để tập được cái tâm bình tĩnh này là mỗi ngày tự nhắc mình, mỗi ngày phải xin Phật. Chứ tới khi mà cơn giận nổi lên rồi không có kềm chế được đâu. Và cái cái yếu tố nữa là phải tha thứ.
[41:23]Có cái tâm tha thứ tự nhiên mình cũng bình tĩnh và hết cái giận, hết cái hờn, hết cái sân đi. Cái tâm tha thứ, thấy người ta làm lỗi nhưng mà nhìn vào sâu vào cái tâm phạm lỗi người ta nó có nhiều yếu tố tạo thành. Chứ mình cứ đứng ngay cái lỗi đó mà mình trách, mình trách suốt cả đời, trách không hết đâu, trách không hết. Nó có nhiều yếu tố để cho một người phạm lỗi và khi mình hiểu hết những yếu tố đó rồi nhiều khi mình cảm thấy thông cảm. Giống như à cái việc mà thằng nhỏ nó vô cái à một cái ông, nói chứ ổng đi vô cái ổng sàng qua sàng lại cái tìm đồ thức ăn thấy bà chủ quán bả bả quay đi rồi cái ổng
[42:04]ổng bưng luôn cái tô mà cái tô cua cái tô thịt có mấy miếng đó ổng chạy. Thì ngắt ngang chỗ đó nhìn thôi thì thấy là ông đó là sao? Sai, ăn cắp mà, ăn cướp, ăn cắp giựt rồi, gọi là ăn cắp vặt. Bả la lên người ta chặn bắt ổng lại. Chặn bắt lại nhìn mặt á tự nhiên hỏi ra: "Mấy bữa nay làm không có tiền, ở nhà con nó đói, vợ đói". Có lý do. Có lý do cho cái hành vi ăn cắp này. Và ta hiểu được cái lý do đó bỗng nhiên cái cơn giận cơn ghét của mình nó tuột xuống nó không còn bao nhiêu. Và lúc này không thấy là đó là con người xấu nữa mà thấy đó là người cha vĩ đại, đường cùng rồi chấp nhận phạm tội,
[42:46]chấp nhận á là làm kẻ mặt dày, chấp nhận là một kẻ xấu xa, chấp nhận bị người ta khinh rẻ, để kiếm miếng ăn nuôi con mình cái đã, cho con mình đừng đói cái đã. Bỗng nhiên mình không thấy là khinh chê mà coi chừng bắt đầu lại thấy thương. Có khi múc thêm cho ổng tô thịt nữa kêu đưa về cho con nó ăn thêm cho nó no. Cũng vậy nữa, cuộc đời này nó cũng vậy. Ờ có những cái lỗi thật khó tha thứ, nhưng có những cái lỗi mà ta hiểu ra ta rất dễ tha thứ vì nó có những yếu tố nào đó chứ không phải là không. Còn có những cái lỗi thật sự khó tha thứ vì cái người này sao? Cái lỗi của người này là do trước đây khinh chê những bậc
[43:25]đáng kính, bây giờ phạm những lỗi rất khó tha thứ. Ví dụ ông này không phải không phải là nghèo nhưng mà hễ ai hở hở đi ăn cắp. Thấy ai hở là móc túi liền, lấy đồ đi. Chơi với bạn cho vui mà bạn hở hở cái là vạch túi bạn móc túi tiền bỏ túi mình, mà mình đâu phải nghèo đâu. Đó hoặc là cứ nhậu nhẹt, bê tha. Có những cái lỗi không tha thứ được. À nhưng mà không tha thứ, không tha thứ, nó cũng có cái nguyên nhân. Nhìn sâu vào nguyên nhân, bao nhiêu năm trước cái người này hay mở miệng công kích người này, chê bai người kia, vô tình chê bai luôn thần thánh, đáng kính. Thì bây giờ cái nhân cách nó tan vỡ.
[44:06]Chứ nó không phải vì lý do tốt đẹp nào để anh làm lỗi cả, không phải giống như cái ông kia ăn cắp cái tô thịt chạy về nuôi con, không phải. Mà anh vì cái tánh xấu nên thật là khó tha thứ. Là những cái cái sai lầm nó thật khó tha thứ, nhưng nếu mình nhìn sâu vào nữa thì anh lại có một cái nguyên nhân trước đó là tà kiến, không biết kính trọng những người đáng kính nên nhân cách tâm hồn anh từ từ tan vỡ, rồi bây giờ mới thò tay làm bậy. Hiểu như vậy rồi bỗng nhiên mình cũng dịu xuống. Nên cái lỗi ban đầu là là 25 năm trước nói cái lời xúc phạm thần thánh, nên bây giờ tới lúc phải làm bậy. Cái quả báo nó như vậy. Lạ như vậy.
[44:46]Nên đầu tiên cặp tâm của ta là bình tĩnh và tha thứ, nhưng mà để có thể thiết lập được cái cặp tâm bình tĩnh và tha thứ này trong bụng ta phải một đống gì? Đạo lý ở trỏng á. Ta phải đầy một bụng đạo lý ta mới thiết lập được cái cặp tâm thiện lành là bình tĩnh và tha thứ. Không phải dễ. Không phải dễ.
[45:09]Nên khi mình thấy một người mà gặp nghịch cảnh họ bình tĩnh thì đừng nghĩ là, trời, mình khen câu bình thường, "À, hay ha! Ông này ổng tánh nguội ha". Không phải nguội tánh đâu, mà một bụng đạo lý đó rồi mới có thể bình tĩnh và và tha thứ được. Họ vĩ đại lắm đó, họ cũng có tu dày công lắm đó, mới có thể bình tĩnh và tha thứ được, như vậy. Cái cặp tâm thứ hai ta phải thiết lập đó là chân thật và giúp đỡ. Cái giúp đỡ là cái ngược với cái tâm ác độc mà làm người ta đau khổ. Thì cái giúp đỡ là cái ngược lại, làm cho chúng sinh an vui, hạnh phúc. Thấy người ta nghèo mình giúp, thấy người ta bệnh mình giúp chữa
[45:52]bệnh, thấy người ta không nghề gì dạy người ta cái nghề, thấy người ta không có việc làm kiếm cho người ta việc làm, thấy người ta nó khủng hoảng tâm lý thì mình khuyên bảo, vân vân. Thì những cái đó là là
[46:06]cái tâm gọi là tâm muốn giúp đỡ, tâm thiện lành, tâm từ bi. Mà muốn có cái tâm đó thường phải là người chân thật, chứ con người lừa đảo không có tâm này. Thường ta sống rất chân thật thì nó mới xuất hiện một cái tâm kế bên là hay giúp đỡ người người khác. Hồi nãy Sư Bác có nói cái câu chuyện về tình trạng hạn hán khắp cả thế giới. Năm nay cái hạn hán kỳ lạ, không giải thích được. Thường trước đây ta cũng nghe hạn hán, nhưng mà hạn hán khu vực này thì nước mưa nó sẽ đem nó đổ chỗ khu vực khác, có thể lụt lội đâu đó nhưng vẫn còn có nước. Còn đây nó hạn hán đều như cả thế giới á. Sông Dương Tử giống như là vua của các sông, bữa nay trơ đáy luôn.
[46:48]Sông Rhine của Đức bữa nay là dòm thấy đi băng đi bộ qua được. Bên Mỹ cũng vậy, bên Mỹ là nông dân họ phải bán trâu bò vì nuôi không có nước để cho nó uống. Và các cây phải trồng luôn, cày cưa luôn bởi vì không tưới được, không còn nước. Nó kéo dài cả thế giới như vậy, khủng hoảng. Và nếu cứ như vậy thì sắp tới sẽ rất là đói, giá lương thực toàn thế giới sẽ tăng lên rất là cao. Và khi giá cao quá, buộc lòng Việt Nam mình cũng phải xuất khẩu để chia sẻ với các nước khác. Mà nếu mình mình ráng ép lương thực đưa đi thì giá lương thực trong nước cũng sẽ cao lên. Đó là cái ảnh hưởng chung toàn cầu,
[47:25]chứ không phải nước kia đói mà nước mình đây cứ no, không có đâu. Bỗng nhiên mình cũng bị chia sẻ vì đó là quy luật, cái ảnh hưởng toàn cầu kinh tế lẫn nhau. Đây là điều cực kỳ khó hiểu, vì ta cũng không muốn nói lỗi ai, ta không muốn kể tội ai, ta cũng xem như thôi, ngắt ngang chỗ này để nói đây là một thảm họa thiên nhiên mà loài người phải chịu đựng rất là tội nghiệp. Và khi mình nhìn thấy cái cái cái nguy cơ đói trước mắt của cả thế giới như vậy thì lòng ta phải làm sao? Phải xót thương. Và cái xót thương cái nỗi khổ người khác chính là thành lập được cái cặp tâm mà Đức Phật dạy là: chân thật và giúp đỡ, để trừ lại cái tâm giả dối và não hại.
[48:09]Não hại là làm cho người ta khổ, ai khổ kệ người ta, mình chính mình làm người ta khổ. Còn bây giờ, để ngược lại cái tâm đó là mình phải làm cho người ta được an vui, được hạnh phúc, để trừ cái tâm ác độc đi. Ta dùng cái tâm hiền thiện, hay giúp đỡ, thích giúp đỡ, đem niềm vui cho người khác. Mà bây giờ thế giới đang đứng trước một thử thách như đó, cái hạn hán, mình hôm nay cái đài báo là sẽ giông mưa cả nước, sao chưa thấy, không biết nữa, nãy giờ trông trông hoài chưa thấy. Nghĩa là Việt Nam đang ở cái vùng không bị hạn hán, mà ai ở vùng hạn hán rồi mới hiểu cái nỗi đau khổ đó: không một giọt mưa, kiếm miếng nước xài không có,
[48:50]nước để uống để sống qua ngày thôi không có, phải đi rất là xa mới tìm được. Mà cũng không thể bỏ quê mà đi, một cuộc hành trình mà di tản đi không phải dễ, không phải đem tài sản đi chỗ khác được. Cái nhà đó đi tới chỗ khác ở đâu? Ai cho mình ở, đất đâu ở? À không phải dễ di tản khỏi cái vùng hạn hán. Mà ở lại vùng đó thì nguy cơ đói và có thể chết luôn đó nếu hạn hán, vì trâu bò chết hết, cây cối chết hết rồi mình sống bằng gì? Nước không có uống, thức ăn không có ăn thì chết liền. À cái nỗi đau của cái người nỗi khổ người trong vùng hạn hán khủng khiếp lắm. Mà bây giờ ta đang sống nơi cái vùng không bị hạn hán, đừng làm ngơ.
[49:29]Phải tập cái tâm mình yêu thương, từ bi, thông cảm nơi cái nỗi đau của những người ở vùng khác. Chùa mình có cái bài sám cầu mưa. Xin mọi người trong những ngày này vui lòng về nhà tụng cái bài sám cầu mưa này mỗi ngày và ta hồi hướng cho cả thế giới này được mưa thuận gió hòa nha. Nghĩa là ta cũng không hiểu hết, nhưng cái tâm mình phải thương người ta, tâm mình phải mong cho người ta đừng đau khổ bằng cái bài bài sám cầu mưa đó. Ráng như vậy giùm sư phụ nha. Ừ nếu mà chưa biết thì hỏi cái Ban Điều hành của mình, cái Ban Điều hành đạo tràng sẽ có những bài sám ta phổ biến về cái mỗi tối ta tụng cái bài đó đi trong thời gian này.
[50:11]Trong thời gian mà thế giới đang bị hạn hán, ta phải tụng bài đó, vừa là thành tâm, phải thành tâm cầu nguyện cho những vùng đó hết hạn hán, nhưng cũng vừa chữa lành cái tâm hồn ác độc của mình, vì ta vẫn còn cái ác độc tiềm tàng đâu bên trong á. Thì hôm nay nhờ cái lòng thương xót cái cảnh khổ của chúng sinh trên thế giới, ta tụng cái bài sám cầu mưa để cầu nguyện cho họ, nhưng thực sự cũng để chữa lành cái khoét lở trong tâm hồn của mình, ha?
[50:47]Mà như nãy thầy nói vậy, người ta khổ mình giúp người ta khổ thì cũng có phước đó, nhưng vẫn không bằng cái phước lớn nhất là cái gì? Giúp cho người ta có đạo tâm. Nhớ, cái đó mới là cái quan trọng. Cho người ta có đạo tâm rồi thì cho người ta cái hướng đi hết kiếp này qua tới kiếp khác. Mà giữ gìn đạo tâm cho nhau hết sức cẩn thận, không để một cái lời nói, một hành động nào làm cho người ta bất mãn, ta bị sốc mà người ta bỏ đạo.
[51:25]Nhiều khi một cái vô tình hay một lời nói gì của mình làm người ta sốc người ta bỏ đạo, mình mang tội chết luôn á, mình mất đi năm mười kiếp không gặp đạo lại chỉ vì một lời nói vô tình làm người ta mất đạo tâm. Nên là giữ gìn đạo tâm cho nhau là công đức rất lớn và để giữ gìn được đạo tâm cho nhau ta phải hết sức là cẩn thận, hết sức là tử tế. Thầy nói ví dụ thôi, bây giờ cái người nào họ đến cái khóa thiền đây lần đầu cái họ được gặp những người Phật tử đã từng đi chùa, họ gặp được một nụ cười, một ánh mắt thân thiện, một lời mời, một ly nước, bát cơm, cái hôm đó họ bắt đầu thêm một chút niềm tin với đạo.
[52:09]Vì họ nghĩ rằng: "À mấy người kia đi chùa trước họ, thái độ tử tế tốt quá. À té thì ra những người tu đều là những người tử tế." Thế là họ yên tâm, họ đi chùa tiếp tục. Nhưng mà lỡ họ lần đó họ vô chùa, họ chưa hiểu đạo nhiều, gặp ánh mắt mang hình viên đạn, gặp nụ cười rùng rợn, gặp thái độ lạnh nhạt, là vô hỏi: "Chùa trưa nay có gì ăn không?", chỉ: "Ra ngoài quán." Ha, lạnh lùng nói mấy câu ba chữ: "Ra ngoài quán." Thế là họ tới chùa nữa không? Mất đạo tâm liền, mất niềm tin liền. Chỉ bởi vì họ nghĩ: "Mấy người này đi chùa trước mình mà không hề có dấu hiệu của đạo đức, thì mình đi chùa làm chi nữa trời,
[52:52]mình cũng sẽ giống họ, mình sẽ không có đạo đức." Thế là chỉ vì ta không cẩn thận, không tử tế trong từng lời, ta giết mất đạo tâm một người thì sau này khoảng 10 kiếp ta không gặp đạo, mình trôi dạt lang thang đâu làm bậy làm bạ, làm ác độc gì đó, trôi dạt, không gặp đạo vì cái thái độ mình không cẩn thận, không tử tế, làm người ta sốc, bất mãn. Cẩn thận điều đó. Nên ta, trong cái tâm mà chân thật và giúp đỡ, giúp đỡ về đời sống là điều thiện rồi, nhưng bảo vệ đạo tâm cho nhau, giữ gìn đạo tâm cho nhau mới là cái công đức tối thắng, quan trọng.
[53:36]Cũng như nói như như như thầy vậy, thầy giảng gần 2000 bài giảng trong 30 năm mà đi giảng thì giáo lý quá nhiều, phải không ạ? Có cần thầy phải giảng thêm không? Có cần tháng sau phải đi giảng nữa không? Không cần. Thì cứ mở nghe lại mấy bài kia là đã nghe không hết rồi. Phải không hả? Không cần, thôi tháng sau thầy nghỉ ở nhà được rồi. Nhưng mà phải đi giảng là vì lý do gì? Để nuôi dưỡng đạo tâm của Phật tử, của đệ tử. Vì sao vậy? Nói: "Cần gì nuôi dưỡng, tụi con nghe lại bài cũ." Nhưng rất nhiều người thích nghe bài mới dù bài cũ nghe chưa xong. Nhưng cứ thích nghe bài mới. Mỗi lần nghe bài mới á thì thêm được một chút đạo tâm.
[54:23]"A, hôm nay thầy vừa mới giảng bài hôm qua hay ghê." Không biết có hay không biết nhưng mà cũng: "Hay ghê!" Rồi mà nhờ vậy thêm được chút đạo tâm. Mà tới tháng sau cái nó mất rồi, phải giảng lại, nuôi dưỡng lại. Cho nên thầy cực mà cứ chịu khó đi giảng là chỉ bởi vì cũng chỉ vì để nuôi dưỡng đạo tâm cho nhau. Thì chúng ta cũng vậy, mỗi người Phật tử mình cũng vậy, cũng phải nhìn nhau mà cẩn thận giữ gìn đạo tâm cho nhau, cẩn thận từng lời ăn tiếng nói, từng cử chỉ.
[54:59]Cái cặp tâm thứ ba là tùy hỷ và độ lượng. Tùy hỷ nghĩa là thấy người ta thành công, người ta hạnh phúc, mình mừng vui. À, đó là tùy hỷ. Tùy hỷ trước cái thành công, trước cái sự giỏi giắn của người người khác. Thấy người ta nói hay, nói đạo hay, mình mừng. Thấy người ta trúng số, mình mừng. Mừng nhưng đừng tới thăm, tới thăm ta tưởng mình đòi chia, phiền, phiền. Mới có cái chuyện báo đăng hai ngày trước á. Nghe ông bạn mình trúng số lật đật tới thăm, tới ổng chửi cho một trận. Tại vì cái người trúng số thì người ta có cái tâm lý là sợ bị chia tiền. Và thống theo thống kê là khoảng 80% cái người trúng số không
[55:43]muốn cho ai biết mình trúng số vì sợ có người tới xin. Cho nên vì thấy người khác trúng số thì ta vui, vui mừng nhưng đừng tới tới thăm. Nhớ như vậy nha. Ở đây có ai trúng số không kìa? Có ai không? Giấu hết trơn rồi đâu ai giơ tay đâu, giấu hết không ai giơ tay. Cho nên cái tâm tùy hỷ vậy. Và như nãy thầy nói vậy, cái tâm tùy hỷ nó mở ra sự thành công cho ta ở kiếp này và và những kiếp sau. À, thấy ai hát hay, mình vui mừng, kiếp sau mình cũng sẽ hát hay. Cho nên chắc chắn kiếp sau sư phụ sẽ hát vọng cổ rất hay. Bởi vì nghe Kim Tử Long hát, mình vui mừng, thán phục, ngưỡng mộ, chắc chắn kiếp sau sư phụ sẽ hát hay.
[56:31]Nhưng mà kiếp này thì I am sorry, wait, đợi đó, chưa hát cũng được.
[56:40]Còn độ lượng nghĩa là gì? Là mở lòng ra, những gì tốt đẹp mà mình có luôn luôn thích chia sẻ, đó gọi là độ lượng. Thầy định nghĩa lại: độ lượng là tâm mở lòng ra, những gì mình tốt đẹp mình đều muốn chia sẻ cho cho người khác. Những cái gì tốt đẹp mà mình có đâu? Thứ nhất là tiền, là dễ chia lắm. À, bây giờ chuyển khoản còn lẹ nữa.
[57:13]Nhưng mà nói nói chứ đừng có đi lát chia hết nha, không còn tiền chết á. Giống như có một em Phật tử nào nhắn tin cho thầy, nói: "Con thấy thầy giảng ở cuối tháng là tiêu rồi, vì tụi con lãnh lương ở đầu tháng, tới cuối tháng tụi con hết tiền, thì đi nghe thầy giảng không còn tiền để cúng dường thầy, con cúng dường sư phụ nữa." Thì thầy mới trả lời nó: "Cái điều sư phụ cần là tụi con phải đủ sống cái đã. Tụi con đủ sống xong rồi thì tụi con muốn cúng dường sư phụ đó thì còn bao nhiêu cúng bấy nhiêu, không còn thì thôi, sư phụ không cần. Chỉ cần tụi con biết tu hành, biết thương nhau là sư phụ mừng.
[57:50]Chứ còn đầu tháng sư phụ chặn, sư phụ lấy trước, giống như là gì á, giống như là xã hội đen. Biết tụi con mới lãnh lương cái sư phụ đứng chặn đó, cái là tụi con thấy còn tiền nhiều á tụi con cúng, thì có lẽ là thu nhập của sư phụ sẽ khá hơn, chùa sẽ đỡ hơn, nhưng tụi con sẽ thiếu thốn trong những ngày còn lại, chắc chắn tụi con sẽ thiếu. Vì lúc mình còn nhiều tiền mình mình ít suy nghĩ, nhưng mà sau đó mới là thiếu." Bởi sư phụ nhớ hoài, sư phụ nhớ hồi nhỏ mình có một đêm bỗng nhiên ba mẹ kêu mình dậy. Kêu dậy làm gì kêu cả nhà dậy hết? Thì ra ba mới lãnh lương, ổng mua đồ ăn về quá chừng cho con cái ăn một bữa cho nó đỡ thèm.
[58:26]Tại vì nghĩ nhà thì nghèo, chắc con cái mình ít được ăn ngon. Bữa nay ổng mới lãnh lương mà thì chắc chắn là cả tháng còn rồi là sẽ ăn đồ dở tào bậy bạ thôi, tại vì tiền đâu còn nữa. Nhưng mới lãnh lương người ta hào phóng. Thì cũng vậy, thí như là nếu khóa thiền này tổ chức cứ nhằm đầu tháng tụi con mới lãnh lương là chắc chắn tháng đó tụi con sẽ thiếu, tại vì cứ thấy thương sư phụ, tội nghiệp rồi cúng dường, cho nên sư phụ không khuyến khích, sư phụ thích là cứ cuối tháng, nhưng mà nhằm cái âm lịch với dương lịch nó cũng không ăn khớp nhau lắm. Nhưng đại khái sư phụ nói thế này: trong kinh thì nói là độ lượng, tức là mình mở lòng để
[58:58]giúp đỡ, mà trong cái giúp đỡ nó tiện nhất là tiền, nhưng xin cẩn thận, tại vì ta còn trách nhiệm với rất nhiều người chứ không phải là một vài đối tượng. Mình cho người này còn phải nghĩ tới những trách nhiệm của mình đối với người khác. Mình cúng chùa tốt rồi đó, nhưng cũng phải trách nhiệm đối với những người khác nữa, ví dụ như gia đình mình, vân vân, điều khác nữa, nên ta phải cân đối. Mà cái người dám cho, dám có trách nhiệm đã là người tốt, nhưng yêu cầu đừng cảm tính mà phải có bằng lý trí và đạo đức, phải trách nhiệm đồng đều, nhớ như vậy.
[59:36]Cái tiền là cái dễ chia sẻ, tài sản dễ chia sẻ, nhưng ta còn nhiều thứ tốt để có thể chia sẻ được, mà thường là về tinh thần, về kiến thức, nghề nghiệp, những cái sự khôn ngoan, những sự khéo léo, những kinh nghiệm trong cuộc sống, trong cuộc đời này. Nhiều khi một lời khuyên của mình người ta tránh được một cái tai nạn, à, tránh được một cái tai nạn.
[1:00:02]Ví dụ như người đó họ đi một chuyến đi xa về vùng đó, mình có kinh nghiệm đi về vùng đó là là dễ bị ngủ ngoài đường lắm à. Là vì sao? Vì khách sạn đặt đặt tới nơi người ta nói, người ta xin lỗi là phòng đã hết, mà trong khi mình đã đặt được rồi không biết kiện ai. Trong khi chờ đợi kiện người ta mình phải ra ngoài đường ngủ, ra ngoài đường ngủ đêm đó bị trấn lột sạch. Thì mình có hiểu điều đó mình sẽ dặn người ta thôi, nói confirm lại giùm. Tại vì đặt thì đặt người ta nhận lời mình rồi, nhưng mà tới nơi cái người ta xin lỗi à, người ta nói hết phòng vì có người ta rao giá cao gấp đôi và có người nhận người ta gạt mình ra liền.
[1:00:37]Tại mình ví dụ mình nhận cái phòng đó một triệu, có người tới đó trả ba triệu họ xin lỗi mình để họ nhận cái khách ba triệu liền. Đêm đó mình không biết thuê phòng ở đâu, ngủ ngoài hè là cướp tới liền. Thì mình có cái kinh nghiệm đó mình dặn người ta trước. Nhờ mình dặn một câu vậy người ta thoát được một cái tai nạn trong một chuyến đi. Đó cũng là một, mình siêng một chút, còn mình bỏ mặc, không quan tâm, không chia sẻ rồi người ta gặp nạn, rồi chừng mình hối hận cả đời. Cuộc đời này vậy, phải có cái độ lượng là chia sẻ những điều tốt đẹp cho cho người khác. Mà nhất là cái gì? Nhất là cái đạo lý tu hành.
[1:01:14]Đạo lý tu hành là điều quý giá, quý hơn cả tiền bạc. Mình là người biết đạo, tin nhân quả, tin đạo đức, biết tôn kính Phật, biết tác ý ba tâm hạnh.
[1:01:27]Mình biết những đạo lý và nhờ cái đạo lý đó cái cuộc đời mình được an vui, được hạnh phúc, rồi giấu một mình mình đó cũng là một cái ác, một cái sang lận, bỏn xẻn. Nên khi mình có đạo lý rồi, có thực hành, có tu tập rồi, thì đó một cái điều mà mình san sẻ không tốn tiền mà có phước rất nhiều, đó là đạo lý tu hành.
[1:01:52]Làm sao trong một đời mình mình phải tự đặt cái chỉ tiêu mình độ được bao nhiêu người về chùa quy y, biết tu hành, phải tự mình đặt cái chỉ tiêu. Mà thầy cho một cái chỉ tiêu thấp nhất, mỗi năm độ một người. Một, một năm độ một người thôi, được không?
[1:02:13]Có người làm cái rẹt trong năm đó độ hết bảy người luôn. Tại vì gia đình mình vòng vòng vòng là người ta độ, qua năm sau kiếm người thứ tám không ra. Không quen ai nữa hết trơn, nói không ai nghe nữa hết, bắt đầu mới thấy khó nha. Thấy một năm độ một người dễ, năm đầu con làm tám người nhưng năm thứ hai không có một người. Tại vì cái duyên của mình có được bảy người hết à. Phải phải, mới nói nói một năm độ một người không đơn giản chút nào nha. Đừng tưởng bở. Không dễ đâu, nhưng mình phải phát nguyện.
[1:02:50]Cái cặp tâm thứ tư là đàng hoàng và trung thành. Đàng hoàng là nó ngược lại cái manh trá, thủ đoạn. Mình đàng hoàng trong lòng mình không có tính toán, không có mưu mưu, không có giả dối. Và trung thành không có phản bội.
[1:03:09]Thà người phụ ta chứ ta không phụ người. Chỉ khi nào những cái người kia mình thấy rõ họ quá tệ, quá xấu, họ là những con người ác độc, thủ đoạn và làm hại nhiều người khác, buộc lòng ta phải rời xa. Thì cái rời xa đó nó là một điều chính đáng. Chứ còn người ta không phải là những loại người như vậy, mình có ân nghĩa với nhau nhiều mà mình hại người ta, bí mật hại người ta, đó gọi là phản trắc. Manh trá và phản trắc. Mà loại người như vậy không xài được. Đi làm thú chứ không có làm người. Mà nhiều khi phải đọa làm chó để học lại cái tính trung thành. Tại vì chó nó trung thành là một loại bản năng tự nhiên. Mà tại sao ta phải làm chó?
[1:03:51]Bởi vì ta thường phản trắc. Cho nên trời đất khiến ta đọa làm chó để ta gieo cái chủng tử trung thành lại, đến khi trở lại làm người ta biết trung thành hơn. Nên người nào mà bất trung thường dễ đọa làm chó là vậy.
[1:04:09]Rồi cái cặp tâm thứ năm là biết hổ thẹn và và biết tự trọng. Thì cái này ta hiểu rồi phải không? Nghĩa là biết hổ thẹn là nếu mình làm sai thì phải biết xấu hổ, tự mình xấu hổ chứ không cần phải là người người khác chê. Còn nếu mình làm sai mà người khác chê thì mình phải biết tự trọng, đừng làm sai nữa. Nên trong cái mà biết hổ thẹn và biết tự trọng, nguyên nhân của nó là từ cái ta làm sai. Một cái là tự ta biết xấu hổ, hai là người khác biết ta sai coi thường ta. Cả hai điều đó ta phải tránh. Một là tự mình biết xấu hổ, hai là phải biết tự trọng, đừng để người khác coi thường. Chữ tự trọng không phải là tự kính trọng mình.
[1:05:01]Hôm nay Sư định nghĩa lại một chút xíu, tại vì rất nhiều người hiểu lầm cái chữ tự trọng, cả thế giới hiểu lầm. Hôm trước thầy có nói chuyện với cái ông người nước ngoài, ổng nói tôi phải tự biết thương mình rồi tôi mới thương người khác được. Cái Sư mới nói: "Tôi không nghĩ như vậy. I don't think so. Tôi nghĩ rằng là tôi phải không thương tôi, tôi mới thương người khác được.
[1:05:37]Là vì tôi phải bỏ mặc tôi, tôi không quan trọng về tôi thì tôi mới lo cho người khác được, tôi mới thương người khác. Còn tôi thương tôi rồi, tôi không còn đủ trái tim để thương người khác. Tôi phải thương người khác không thương tôi. Mà cho đến một ngày ví dụ như là tôi phải ăn, là không phải là vì tôi ăn là vì tôi thương tôi, mà tôi ăn là để tôi có sức khỏe để tôi lo người khác, tôi thương người khác. Tôi phải do exercise, tập thể dục cho tôi khỏe. Tôi tập để tôi khỏe không phải để tôi thương tôi, mà tôi khỏe để tôi phục vụ cho người khác." Ổng nói rồi ổng gật đầu, ổng nói: "Cũng là một cái, it makes sense, cũng có lý." Ổng nói:
[1:06:19]"Cũng có lý." Nhưng mà cả thế giới hiểu lầm thì muốn thương người khác phải thương mình. Câu đó bậy vô cùng, mà bây giờ rất nhiều người trẻ bị ảnh hưởng. Cái chữ tự trọng dễ bị hiểu lầm, nói tự trọng là tự kính trọng mình, câu đó sai. Tự trọng là mình biết xấu hổ khi người khác coi thường mình vì cái lỗi của mình. Nên cái người tự trọng là người không dám làm lỗi để không bị người khác coi thường, chứ không phải tự trọng là tự kính trọng mình. Cũng không phải là nói tôi phải thương tôi tôi mới thương người khác được, câu đó bậy bậy hoàn toàn. Đừng có viết câu đó bị thầy hủy kết bạn nha. Đừng nghe lời mấy câu đó, sai á.
[1:06:58]Thì Phật cảnh báo cái quả báo và cái sinh thú của những cặp tâm bất thiện hoặc là những cái tâm thiện lành như vậy. Nếu anh có năm cái cặp tâm bất thiện trong tâm thì chắc chắn sau khi chết thân hoại mạng chung thì sinh về nơi đọa xứ gồm có: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh. Còn người mà có năm cái cặp tâm thiện lành thì hoặc nếu trở lại làm người là người tôn quý, còn hoặc lên trên cõi trời. Năm cái cặp tâm đó là như vậy. Còn đối với ta trong cái việc tu thiền thì những cái cặp tâm thiện lành đó đưa ta đến sát với cửa ngõ của chánh niệm.
[1:07:37]Nó chưa phải chánh niệm, nhưng nó tới sát cái cửa ngõ đó. Yếu thiền định rất cần đạo đức. Cái tâm bất thiện, tâm manh trá, phản trắc là một nội tâm loạn động, trên cái tâm yên tĩnh nó tương thích với đạo đức của con người. Ta tu dưỡng đạo đức thì ta dễ đi vào thiền định. Thiền định là một điều rất là khó. Kỳ tới Sư giảng ở Xá Lợi, Sư sẽ nhấn mạnh điều này. Đừng thấy người ta bắt chân lên ngồi rồi cứ tưởng là ngồi thiền thì tâm được yên, không có đâu. Ngồi thiền tâm không có yên đâu. Mà muốn tâm yên đó là cả một cái hệ thống phức tạp, khó khăn. Chứ không phải chỉ ngồi thở rồi cái tâm nó yên. Nhiều người nói ngồi thở tâm yên là người không hiểu về thiền, thiền nó khó lắm.
[1:08:29]Thiền là tổng hợp của mọi điều khó trên cuộc đời này. Cái gì tất cả điều gì khó gom lại hết thì nó góp vô trong cái khó của thiền định. Tại sao vậy? Tại vì tổ chức não của ta, cái cấu trúc não tự nhiên của ta là một cấu trúc não tự động là gì? Loạn động. Cấu trúc não của con người. Nhưng trong con người nó có một cái hay là có cái mức thông minh để biết rằng mình đang loạn động. Chỉ nhờ rằng có một cái ý niệm biết mình đang loạn động mà con người có thể tu thiền, riêng con thú không biết điều đó. Con thú không ai có thể nói cho con thú biết rằng tâm mày đang loạn động. Con thú nó không biết, không biết, nó không có khái niệm,
[1:09:10]không hiểu về điều đó, không hiểu tâm là gì, loạn động là gì. Nó chỉ làm theo bản năng, không ai dạy nó được cái câu: "Tâm mày đang loạn động." Và vĩnh viễn không có con thú nào nhập thiền được như Phật dạy vậy. "Ta biết các con rất tốt nhưng các con không thể chứng thiền." Thế là mấy con voi, con khỉ vô rừng đó, chết hết, trở lại làm người. Vì con người trong cái cấu trúc bộ não nó mới có một cái mức thông minh để biết rằng: "À, mình đang bị loạn động." Chỉ nhờ biết như vậy thôi mà ta mở được cánh cửa để đi vào thiền định. Còn con thú nó không có cái ý niệm biết rằng mình đang loạn động, chỉ chút xíu đó thôi.
[1:09:48]Mà con người có cái đó, hên là con người có cái đó. Mặc dù cái tổ chức não của ta luôn luôn là một tổ chức tự nhiên loạn động. Và để cho cái tổ chức não của ta nó yên lắng lại thì ta cần vô số điều tác động, vô số yếu tố tác động mới có thể yên lắng trong thiền định được. Chứ không phải chỉ ngồi thiền có kỹ thuật, đúng kỹ thuật, hít vào thở ra mà yên lắng tâm được, đòi hỏi cả một hệ thống rất lớn. Mà trong cái nhiều yếu tố tác động thiền định đó, yếu tố đạo đức là cực kỳ quan trọng. Nên trong năm cái cặp tâm này mà ta xác lập được năm cái cặp tâm thiện lành, diệt trừ được năm cái cặp tâm bất thiện thì ta đến sát với cửa ngõ của chánh niệm.
[1:10:40]Chánh niệm là gì? Chánh niệm là cái tâm chưa phải vào định, nhưng bắt đầu nó rỗng sáng và ta dễ kiểm soát tâm mình. Và bắt đầu cũng có nhiều trạng thái đặc biệt xảy ra trong tâm, dễ làm ta hiểu lầm. Ta trừ được cái tâm bất thiện, ta đến sát với cái cửa ngõ của chánh niệm. Ta vun đắp đầy hết các tâm thiện lành thì ta tới sát cửa ngõ của chánh định. Ta, tâm ta cực kỳ đạo đức thì chưa phải là chánh định, chưa phải là nhập từ Sơ thiền, Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền, nhưng ta tới sát cửa rồi, là do cái tâm thiện lành nó đầy ắp, đầy ắp. Ví dụ nói độ lượng, nhưng mà độ lượng hơi hơi thì chưa phải, phải cực kỳ độ lượng.
[1:11:24]À ví dụ như nói là tâm trung thành thì không phải trung thành hơi hơi mà cực kỳ trung thành. Khi bị thử thách qua rất nhiều nghịch cảnh cám dỗ mà vẫn giữ lòng son sắt trung thành thì người đó mới gọi là tâm trung thành tràn ngập để tới sát cái cửa ngõ của của chánh định. Đó, nói bình tĩnh và tha thứ, tha thứ hơi hơi chưa đủ, phải cực kỳ tha thứ ta mới tới sát được cửa ngõ của của chánh định. Đó là đã đi qua chánh niệm rồi. À như vậy nó đòi hỏi yếu tố đạo đức rất là rất là lớn.
[1:11:57]Tuy nhiên, thiền định và quả chứng thì ta cần một cái công đức gốc rất là lớn. Như nãy ta nói là cái tâm thiện lành đó là để vun đắp cho ta đi vào thiền định, và qua chánh niệm đi vào chánh định. Nhưng có một cái công đức gốc rất là lớn đó là tâm lễ kính Phật, cái hạnh lễ kính Phật với lòng tôn kính tuyệt đối. Mà hạnh lễ kính Phật phải thực hiện hằng ngày, đừng bỏ. Thì ta có được cái công đức gốc rất là lớn. Còn những cái đạo đức là tiếp tục sự hỗ trợ. Chứ còn dù ta có rất có đạo đức mà không có cái công đức gốc của cái lòng tôn kính Phật tuyệt đối, ta cũng không thể chứng được đạo quả. Nên cái tâm tôn kính Phật là điều rất là quan trọng.
[1:12:46]Thêm một cái phước nữa.
[1:12:50]Thêm một cái phước nữa là thế này. Cái điều gì tốt đẹp ta có thì phải chia sẻ cho người khác thì ta sẽ thành tựu điều đó. Ví dụ ta thấy có những người rất giỏi võ. Vì sao vậy? Chắc chắn kiếp trước cũng hay dạy võ nên đời này thì giỏi võ. Ông ông rất giỏi toán. Vì sao vậy? Vì đời trước cũng hay dạy toán người ta và cũng giúp người ta dạy toán. À là tại sao ông hát hay vậy? Đời trước cũng hay dạy người ta hát, ví dụ vậy. Rồi thấy ai hát hay mình cũng tùy hỷ và mình biết những kỹ thuật hát hay thì mình dạy người ta. Thì do mình san sẻ cái tốt đẹp mình có cho người khác thì ra cái kỹ năng đó mình tăng lên tăng lên tăng lên.
[1:13:32]Thì cũng vậy, bây giờ ta biết tu tập, nhất là ta biết thiền định thì luôn luôn ta giúp cho người khác cũng biết tu tập, biết thiền định, thì sau này ta dễ chứng thiền, ta dễ chứng quả Thánh. Đấy, nên hai cái công đức quan trọng giúp cho ta dễ chứng đạo: một là lễ kính Phật hằng ngày, hai tìm cách giúp cho nhiều người cùng biết tu hành, biết đạo lý. Hai cái công đức này quan trọng vô cùng.
[1:14:05]Phật nói á, Phật hứa hẹn là nếu cái người nào mà diệt được các cái tâm bất thiện để vun đắp được các tâm thiện lành thì sinh về nơi nơi cao quý, tốt lành như là loài người, loài người cao quý hoặc là lên cõi cõi trời. Phật hứa hẹn bài kinh nói ngang đó. Nhưng ta biết đạo rồi thì cái chuyện gì? Thì mục tiêu của ta không phải là giàu sang phú quý, mục tiêu của ta cũng không phải là cõi trời. Mà mục tiêu của ta là gì? Chứng đạt vô ngã. Chứng đạt vô ngã.
[1:14:45]Cái vô ngã mới là cái quan trọng. Tại vì sao vậy? Tại vì khi ta chứng đạt vô ngã, ta không còn bị cái enjoy, cái hưởng thụ cái phước báu của mình, không còn bị hưởng thụ cái cái cảnh giới thiền định của mình, không còn bị hưởng thụ cái cảnh giới chứng ngộ của mình. Chứ ta có những điều ta hưởng thụ: một là do phước mà ta được hưởng thụ dục lạc của thế gian; hai là do thiền định mà ta hưởng thụ những cảnh giới an vui hạnh phúc trong thiền định; ba là do quả chứng mà ta hưởng thụ những cảnh giới phi thường, siêu việt của cái quả chứng. Đó là những điều mà làm cho ta hưởng thụ, ta enjoy. Nhưng nếu ta nhắm tới mục tiêu vô ngã
[1:15:37]thì cái hay của ta là ta chặn lại cái sự hưởng thụ đó, chặn lại cái enjoyment đó. Ta không bị hưởng thụ, mà nhờ không bị hưởng thụ nên ta không còn bị ràng buộc, bị kéo lại, bị trở lui. Ví dụ như ta có phước để có thể có được những dục lạc thế gian, nhưng bởi vì ta hướng về vô ngã nên ta không thích hưởng thụ. Mà phước thì nhiều mà không hưởng thụ thì để làm cái gì? Để san sẻ, bố thí. Ngu sao hưởng thụ cho mình? Ví dụ như ta chứng được thiền, tâm lọt vào những trạng thái cực kỳ hạnh phúc, an vui. Lúc đó nó dụ ta enjoy, nó dụ ta hưởng thụ cảm giác đó, cảnh giới đó. Thì nhưng mà nhờ ta hướng về mục tiêu vô ngã nên ta có cái cách để không hưởng thụ.
[1:16:28]Mà cách như thế nào thì phải chờ bài Tứ niệm xứ 6 ta mới hiểu cái cách để khi mà thiền định cảnh giới nó hiện ra thanh tịnh, an vui, hạnh phúc, ta có một cách giữ mình lại không hưởng thụ. Nhờ vậy ta mới tiến xa được. Chứ còn hiện ra tới đâu hưởng tới đó, có đồng nào xài đồng đó thì không bao giờ giàu lớn được, mà hiện ra cảnh giới thiền định nào ta thụ hưởng cảnh giới đó thì không bao giờ ta chứng quả quả lớn được. Ý là như vậy. Nên dù rằng khi ta xây dựng được đạo đức, ta tạo được rất nhiều công đức thì Phật hứa hẹn ta cái sinh thú ở tương lai rất là tốt đẹp. Tuy nhiên, ta phải hiểu rằng cái mục tiêu của ta là chứng đạt cái vô ngã.
[1:17:14]Nhờ nắm cái mục tiêu vô ngã đó mình đi mà không bị lạc lối giữa đường, nhớ như vậy.
[1:17:25]Khi ta chưa biết tu thì ta không thấy lỗi của mình, ta không thấy những tâm bất thiện: phẫn nộ, hiềm hận, giả dối, ác độc, tật đố, gian lận, manh trá, phản trắc, vô tàm, vô quý. Khi ta chưa biết tu, ta không biết điều đó. Khi bắt đầu biết tu thì ta mới thấy nó hiện ra và phải sửa. Và sửa đến khi nào? Sửa rất là lâu vì ban đầu nó là những lỗi thô, từ từ nó tới những lỗi rất là tế. Mà tới lỗi tế rồi ta không thấy nữa. À rồi ta tưởng mình sao? Mình tốt rồi, chết á. Chưa đâu. Vì trời mà còn mây thì ác điểu nó còn bay trong cái đám mây đó. Đất, đại địa còn thì ác thú này vẫn còn trú trên đại địa đó.
[1:18:12]Nghĩa là triền cái còn, kiết sử còn thì những cái tâm bất thiện vẫn vẫn còn chỗ để an trú. Nên dù thấy tâm mình có vẻ tĩnh lặng, thấy mình bớt nóng giận, bớt ích kỷ thì không có nghĩa rằng mình đã hết những tâm bất thiện đó. Nó vẫn còn tồn tại lẩn quất đâu đó nên phải luôn luôn cố gắng, cố gắng mãi, đừng tự mãn nha, đừng hài lòng với một vài kết quả nho nhỏ giữa giữa chừng là như vậy.