[0:08]Người tu cần phải có những cái tâm nguyện cao cả, rộng lớn và đúng đắn để định hướng cho cuộc đời của mình. Thứ nhất, là cái tâm nguyện đó định cho mình một cái mục đích rõ ràng
[0:25]mà mình phải đi. Tại vì khi mình tu, mình từ bỏ tất cả là để tìm cái gì, mình phải biết, phải biết rõ điều đó. Thứ nhất là tìm sự giải thoát, đó là lý tưởng của đạo Phật. Chúng ta đều thấy rằng mỗi chúng sinh đều trôi lăn trong luân hồi vô tận. Chúng ta có mặt ở kiếp này mà thật ra là đã luân hồi từ nhiều kiếp trước. Nếu mà chúng ta không có giải thoát thì tiếp tục những kiếp sau chúng ta trôi lăn trong luân hồi nữa. Mà điều đó có nghĩa là gì? Điều đó chúng ta thấy một cái gì nó buồn tẻ, nó chán ngắt, nó lặp lại và mệt mỏi. Cứ sinh ra, chật vật đấu tranh với cuộc sống, rồi già yếu, bệnh hoạn rồi chết.
[1:19]Cứ lặp đi lặp lại mãi mà không bao giờ đạt được một cái gì nó vượt lên trên khỏi cái luân hồi, lưu chuyển đó. Ở đây cái ý nghĩa giải thoát là chúng ta ngừng được cái luân hồi trôi lăn đó, không có bị nghiệp nó lôi mà mình có thể đi tìm cái chỗ đến như ý mình. Hoặc là như một vị Bồ Tát muốn tái sinh về chỗ nào thì tùy ý. Hoặc là một vị không muốn tái sinh, an trụ trong cái thể tánh để mà phổ độ khắp chúng sinh
[1:59]thì đều tự tại. Đó là ý nghĩa như vậy, là không bị nghiệp nó lôi mình cứ đầu thai hết kiếp này đến kiếp kia mà mình chủ động đi tìm được cái nơi đến của mình. Đó, đó là một người tu hành đã giải thoát, có đạo lực. Thì ý nghĩa giải thoát hôm nay thầy không có nói, tại nó rất là dài và nhiều. Thầy chỉ nói lên cái mục đích của nó để chúng ta biết mà định hướng: Tu để không phải luân hồi mà có thể đi tìm cái chỗ thác sinh hoặc đi tìm cái chỗ an trú theo cái ý của mình. Thứ hai, mục đích mà nó giống như mục đích giải thoát nhưng ở một khía cạnh khác là giác ngộ. Tất cả chúng ta đều là phàm phu si mê, ngã chấp nó giăng đầy trong tâm mình,
[2:48]vô minh, phiền não, những khổ đau nó giằng xé tâm hồn mình từng giờ từng phút. Luôn luôn chúng ta bị cái thân tâm mình nó sai sử, nó xao động. Những cái niềm vui ở thế gian mà chúng ta có thấy được đều chỉ là những cái tạm bợ, qua mau. Còn cái người mà vượt qua được những cái vô minh, phiền não đó, tâm hồn trở nên sáng suốt, chúng ta gọi đó là người giác ngộ. Thì người giác ngộ có được cái hạnh phúc vĩ đại trong nội tâm của mình, có được cái trí tuệ phủ trùm, có được cái lòng từ bi bao phủ tất cả chúng sinh.
[3:34]Thì người giác ngộ họ tìm được cái giá trị của trí tuệ mà người phàm phu si mê của chúng ta không thể nào hiểu được. Chúng ta có biết được điều gì thì nó chỉ là một sự học hỏi à hoặc là thêm một vài cái suy luận, nhưng tâm chúng ta vẫn nhỏ hẹp nơi cái não của mình. Tâm chúng ta vẫn phiền động, vẫn lăng xăng trong cuộc sống hằng ngày. Còn người giác ngộ được cái nội tâm thanh tịnh mà phủ trùm cả đất trời. Cái hạnh phúc đó không gì có thể nói được. Người giác ngộ nhìn thấy cuộc đời nó khác với chúng ta. Chúng ta nhìn cuộc đời chúng ta mê đắm, ham thích rồi chúng ta khởi tham, sân, si theo đó. Còn người giác ngộ nhìn cuộc đời với một nụ cười giải thoát,
[4:25]nhìn cuộc đời như một giấc mộng, như một áng mây. Họ bình thản với cuộc đời mà lòng vẫn thương yêu mọi người. Đó là cái hay của người giác ngộ. Bình thản với cuộc đời mà vẫn thương yêu được với mọi người. Đó, đó là cái tính cách của người giác ngộ mà chúng ta phải cố gắng tu để đạt được. Một cái mục đích gần hơn của người tu là được sống cuộc đời tràn đầy đạo đức. Chúng ta chưa nói chuyện cao xa là thành thánh hay thành Phật, chỉ làm sao trong đời sống hằng ngày của mình đạt được cái đạo đức chân thật. Để làm gì? Trước hết để chính mình có được cái niềm vui, để chính mình không có tạo nghiệp mai sau.
[5:18]Thứ hai nữa là một tấm gương sáng cho mọi người chung quanh. Cho nên, thầy nói một người tu á chưa cần phải chứng đạo, chỉ cần người đó có đạo đức là đủ để lợi ích cho chúng sinh, đủ để làm sáng danh Phật pháp. Còn người tu mà ngôn hạnh chưa thuần, đạo đức chưa tròn, còn nhiều sơ hở, người ta đến với mình, người ta nhìn thấy những cái sơ hở đó, người ta mất niềm tin thì mình không có lợi ích cho ai mà chính cuộc đời mình cũng không có cái chỗ nương tựa. Ở đây cái đạo đức là cái chỗ nương tựa cho chính cái cuộc đời của mình. Hôm trước thầy có nói về cái chỗ nương tựa chân thật trong buổi lễ xuất
[6:11]gia của Liễu Ngộ đó thì nói trên hai cái, hôm đó thầy giảng cho cư sĩ: Là thứ nhất là dựa vào cái phước của chính mình và thứ hai là dựa vào cái nội tâm an định của chính mình. Còn những cái bên ngoài như danh vọng, tài sản, con cái chỉ là phù vân mà thôi. Ở đây thầy nói với người xuất gia là thầy nói lấy cái đạo đức làm chỗ dựa cho mình. Trong cái đạo đức đó, chúng ta sống thương yêu với huynh đệ, với mọi người mà nghiêm khắc với chính mình. Trong cái đạo đức này chúng ta thanh lọc tâm hồn mình khỏi những cái tự cao, những cái ích kỷ, những cái tham lam, những cái buồn giận, những cái tự ái vặt vãnh, vân vân.
[7:02]Để sống được như là nước với sữa, như là gió hòa vào tất cả rừng cây.
[7:11]Như là cuộc sống ba tôn giả mà chúng ta tụng cái bài kinh sống hòa hợp mỗi đêm á là ở đây con không sống theo ý con mà con sống bằng tâm của các huynh đệ. Đó, chúng ta lấy cái đạo đức để làm cái mục tiêu hướng tới. Cho nên, cái người mà tu ở đây thầy không có buộc là phải hiểu rất nhiều giáo lý. Nhiều người Phật tử đến đây cũng vậy, họ thất vọng với thầy vì không thấy thầy nói cái giáo lý gì cao siêu. Như có những người ở Vũng Tàu đến rồi họ hỏi thầy về giáo lý về thiền, thầy cười thầy không nói, thầy từ chối không trả lời. Họ thất vọng. Họ thất vọng là bởi vì cái công lao họ leo lên đây mà gặp ông thầy không có giỏi.
[8:01]Cho nên họ họ tiếc cái công. Họ về họ cũng chê và họ nói những người kia đến với thầy làm gì trong khi thầy không biết gì hết và không dạy gì hết. Hôm nay cũng vậy, có vài người Vũng Tàu đến thì những người này là những người mà thầy có thể tâm sự được, thầy mới nói. Thầy mới nói rằng: Cái con đường mà thầy dạy cho đệ tử để tu nó không nằm trên cái lý luận, không nằm trên cái chỗ lanh lợi mà trên cái căn bản cái tâm hạnh trước. Thầy muốn cái người đến tu trước hết phải có cái cái hạnh tốt và trên cái mảnh đất tâm hồn đầy đức hạnh của họ, thầy mới đặt lên đó cái lâu đài thiền định. Thì cái lâu đài này nó không có sợ sụp,
[8:47]bởi vì cái mảnh đất tâm của họ đầy đức hạnh, nó vững chắc, nó không có lui sụt, nó không có sụp lở thì cái lâu đài thiền định mà thầy đặt lên đó nó nó bền vững, nó thành công. Cho nên, thường thì thầy ít có nói. Họ đến thì chỉ nói những chuyện bâng quơ, hoặc là họ hỏi những cái điều bất ngờ gì trong cuộc đời tu hành thì thầy giải đáp, chứ thầy không có nói nhiều. Thầy chỉ để ý cái cái hạnh của họ mà thôi. Bắt đầu bằng cái đạo đức và kết thúc bằng cái đạo đức. Cái câu nói này có nghĩa như thế này: là muốn tu thiền, trước hết chúng ta phải dựng cho mình một cái đức hạnh trong tâm cho vững vàng, và sau đó chúng ta tu thiền.
[9:33]Tu thiền để làm gì? Tu thiền để làm gì? Để tìm đạo đức lại mà thôi. Nên nhớ như vậy, bắt đầu là đạo đức và kết thúc cũng là đạo đức, chứ đừng có đặt cái mục đích cao xa hơn nữa. Bởi vì những cái mục đích cao xa đó đôi khi nó trở thành cái tham vọng, nhớ, đôi khi nó trở thành cái tham vọng. Ví dụ như một người tu là nói rằng: "Để làm gì?" Nói: "Dạ con tu để thành Phật", thì thầy nói người này có tham vọng. Hoặc là nói: "Con tu để đắc đạo để làm thiền sư à để có thể là giảng pháp cho mọi người nghe", thầy nói người này lòng tràn đầy tham vọng. Người thật sự tu không có mục đích đó. Người mà thật sự muốn tu là dùng tất cả những cái phương pháp
[10:18]tu hành, trong đó có thiền định á, để kiểm soát tâm hồn mình, để tìm trở lại cái đạo đức cho sâu thẳm thôi. Hồi lúc mình mới tu, mình cũng đi tìm đạo đức, mình cũng dựng lập đạo đức, rồi mình tu thiền rồi đó, để làm gì? Cũng chỉ để tìm đạo đức mà thôi. Nhưng cái đạo đức ở phần sau á nó sâu sắc hơn cái đạo đức mà mới ban đầu mình có. Ví dụ như là mới ban đầu, mình đến với đạo thì mình cũng nói là mình không tham lam, không giận hờn, không tự cao, không đố kỵ, cũng như vậy thôi. Nhưng khi mình tu lâu rồi, cái sức định mình có rồi, thì mình cũng chỉ nói là không tham lam, không giận hờn, không tự cao, không đố kỵ, nhưng cái mức độ nó sâu khác nhau.
[11:04]Nó sâu thẳm hơn, nó ý vị hơn mà mình nhìn tận vào trong cái bản ngã của mình, mình thấy nó rõ hơn. Hồi trước kia mình nói không tham, chỉ là không tham, nhưng sau này mình nhìn thấy được cái tham đó sâu thẳm ở trong cái bản ngã của mình mà mình hóa giải được nó. Đó, cái giá trị ở cái sau là như vậy, nên nó rất là nhẹ nhàng. Hoặc là nói ở buổi đầu mình nói là không giận hờn, thì chỉ là không giận hờn, ví dụ như người khác có chửi mắng mình thì mình cũng cố gắng không giận, bởi vì sao? Bởi vì Phật đã dạy như vậy, thầy đã dạy như vậy. Nhưng cái người mà tu lâu có cái định sâu rồi thì cái không giận của họ nó khác, cái không giận khác.
[11:47]Cái không giận của họ nó không phải là vì mình phải như vậy, phải làm như vậy, mà bởi vì cái tâm mình lúc đó đã phẳng lặng, đã thanh tịnh, đã rỗng rang, nó không còn một hạt bụi nào nó dấy động được nữa. Đó, đó là cái không giận hờn của một người đã tu tiến. Rồi cũng nói như không tự cao, không đố kỵ cũng vậy, ở một người tu thành công nó khác cái ban đầu. Ban đầu mình cũng phải như vậy để làm gì? Để có cái đạo đức mà tu. Nhưng khi tu được rồi, cũng làm gì? Cũng chỉ là để đạt được những cái đạo đức đó, nhưng ở mức độ sâu thẳm hơn, cao thượng hơn. Cho nên ở đây thầy nói tu vì những cái mục đích cao cả là nghĩa là như vậy.
[12:27]Chúng ta cũng nói tới giải thoát, cũng nói tới giác ngộ, nhưng cái quan trọng là đi tìm đạo đức. Cái người tu mà để diệt được cái bản ngã của mình để đi tìm đạo đức thì cái người này sẽ tiến xa trên đường đạo, còn người tu mà nói để chứng ngộ, để tìm được chân tâm, tìm được Phật tánh, vân vân, thì thầy biết rằng người này sẽ tiến không xa. Mục đích mà khi đặt sai đó, nó gây trong tâm mình một cái tham vọng ngấm ngầm, mà chính cái tham vọng đó nó làm tăng thêm cái bản ngã của mình. Lạ lắm! Ví dụ như là chúng ta thấy nói là mình mong ước cho tất cả chúng sinh thành Phật, nhưng mà làm sao mà mình muốn chỉ
[13:11]một mình mình độ thôi, người khác độ mình mình buồn. Người khác độ mình buồn, ví dụ như mình chỉ muốn là mình giảng pháp cho mọi người nghe mà mình nghe ai giảng là mình buồn. Đó là cái gì? Đó là cái bản ngã ngấm ngầm còn ở trong tâm. Hoặc là ở cái chùa mình, ông Phật mình đẹp mà nghe nói ông Phật ở đâu đẹp cái mình buồn. Đó là những cái cái bản ngã đó nó ngấm ngầm ngấm ngầm mà làm cho một người tu bị thối chuyển. Hoặc là mình tu, mình cũng muốn đắc đạo, thì ai tu cũng muốn đắc đạo, mà mình nghe ở chỗ khác có người tu tiến bộ, cái tâm đố kỵ thầm kín nó khởi lên mà mình không biết vui mừng. Ví dụ như mình ngồi được nửa tiếng,
[13:52]huynh đệ mình ngồi được hai tiếng, mà mình không vui. Đó, đó là cái dở. Mình phải kiểm soát tâm mình, khi thấy ai tu tiến mình mừng. Đó là cái đạo đức á, mà càng tu lâu thì cái đạo đức này nó càng sáng lên, sáng lên. Chính cái đó là cái giá trị của sự tu hành. Mà người đi tìm đạo đức là người tiến bộ chân thật. Cho nên thầy nói, ngồi thiền để làm gì? Thầy dặn tới dặn lui là đi tìm đạo đức. Tâm mình định để làm gì? Để đi tìm đạo đức, chứ đừng nghĩ rằng tâm mình định để mình chứng đạo, thành A-la-hán hay thành Phật. Không có, thầy không có mục đích đó. Hoặc một số nơi cũng vậy, nói rằng tất cả chúng sinh đều có Phật tánh,
[14:31]đều có chân tâm, tu làm sao để ngộ được cái chân tâm Phật tánh đó, mà kiến tánh tức là thành Phật, ngộ được cái tâm đó tức là thành Phật, thì thầy cũng nói là ở đây thầy không có mục đích đó. Người nào có mục đích đó thì người đó giỏi hơn thầy, có thể tìm một chỗ khác tu, còn ở đây thầy, thầy thấp lắm. Thầy tu để làm gì? Đi tìm cái định. Nhờ cái định để làm gì? Để đi tìm đạo đức mà thôi, chứ không có mục đích gì khác. Thứ tư nữa, cái mục đích của người tu là tập sống cái đời đơn giản, trong sạch. Thật ra đó, khi mình mới tu, phước mình chưa nhiều thì cũng không ai cúng gì lắm, thì mình không muốn đơn giản nó cũng đơn giản, phải không?
[15:16]Đâu có ai cho mình quần áo đẹp đâu, thì buộc lòng mình phải mặc đồ vá, đồ rách thôi. Sống đơn giản, đâu có ai cúng cho mình chén kiểu, mình phải ăn chén đá, chén sành, rồi tất cả mọi cái như vậy, nó đơn sơ, nó hợp với người tu. Nhưng mình tu một thời gian, rồi do cái phước đời trước, bắt đầu người ta tìm đến, người ta biết, người ta cúng dường, người ta trang bị lần lần cho mình những cái đồ đắt tiền. Ở đây nếu mình không tỉnh, thì có khi là mình đánh mất cái đời sống đơn giản của mình. Mà chính thầy đang lo sợ điều đó, thầy đang lo sợ cho chùa mình và lo sợ cho thầy. Bởi vì khi mình có một ít người quý mến thì lần lần họ
[15:55]vừa thương mình, mà cũng vừa cầu phước thì luôn luôn họ trang bị những đồ tốt. Thì làm cho đời sống mình tiện nghi hơn, cũng dễ dàng hơn, nhưng mà nếu chúng ta không khéo, không ý thức, chúng ta sẽ đánh mất cái đời sống đơn giản, cao đẹp của một người tu hành. Nên ở đây thầy nói điều này là thầy dặn tất cả các huynh đệ, trong cái tâm nguyện của một người tu ráng giữ gìn cái đời sống đơn giản. Chính ra nhiều khi á có những người họ mang cái đồ lên cúng, thầy nhìn cái món đồ cúng thầy cũng ngại ngùng lắm, tại thầy nghĩ cái này nó làm cho thầy trở nên sang trọng thêm một chút. Mà nó sang trọng thêm một chút tức là cái đạo hạnh của thầy
[16:32]nó nó nó nó mất đi một ít, làm thầy cũng buồn, đó. Cho nên khi mà nhận đồ người cúng á thì cũng phải dè dặt, mà đôi khi mình phải biết từ chối. Chính ra thầy cũng từ chối nhiều món á, mà cũng còn bị nhận hết nhiều món. Như có một lần, một số Phật tử có cái tâm tốt muốn cúng ở đây mình cái máy đèn, cái máy phát điện, thầy vội vàng từ chối. Có một vài lần cũng có người cúng cái này cúng cái kia thầy cũng từ chối là như vậy. Cho nên người tu phải biết từ chối những cái mà nó làm cho mình trở nên sang trọng. Cho nên thầy dặn cái điều này là các huynh đệ vậy, phải nhớ lấy cái mục đích này suốt cuộc đời của mình.
[17:14]Sau này có những người không còn ở với thầy nữa mà rời ra đi để làm việc đạo thì nhớ cái lời thầy nói ngày hôm nay là phải biết khước từ trước cái sự cúng dường của người khác để mình giữ cái đời sống tu hành của mình nó được đơn giản, đẹp đẽ.
[17:33]Bây giờ thứ hai, thầy nói là dùng lời nguyện để định hướng cuộc đời tu hành của mình. Ví dụ như mình có cái lời nguyện như là khuya trở dậy mình ngồi thiền á, trước cái giờ ngồi thiền mình chắp tay mình phát nguyện, niệm Phật xong mình cầu nguyện làm gì? Mình cầu nguyện cho mình và tất cả chúng sinh đều tinh tấn tu hành. Nhớ đừng có cầu riêng cho mình, cầu riêng cho mình mình sẽ trở nên ích kỷ. Rồi mình cầu nguyện sao? Mình cầu nguyện cho tất cả chúng sinh đều được giác ngộ, đều được giải thoát. Ai cũng phát tâm Bồ-đề rộng lớn, mọi người đều biết thương yêu nhau. Những cái tâm nguyện đó nó định hướng cuộc đời mình mình không lui sụt.
[18:18]Hoặc là mình nguyện rằng là con nguyện dù trong gian khó, dù trong cám dỗ, con không bao giờ đánh mất đạo tâm, luôn luôn là dũng mãnh vượt qua mọi chướng ngại để tiến tu, thành tựu được đạo nghiệp, mà giáo hóa chúng sinh để đền ơn chư Phật. Đó. Những cái lời nguyện trong đêm như vậy, mỗi ngày mỗi ngày tích lũy chồng chất, huân tập, làm sao nó thành một cái hướng đi, nó định vào trong tâm hồn mình để làm gì? Để từ cái kiếp này và những kiếp khác mình không bao giờ đi lệch sang những hướng khác nữa. Đó là nhờ những cái tâm nguyện như vậy trong hằng đêm hằng đêm. Rồi mình dùng cái lời nguyện để dựng lập cái đức hạnh.
[19:05]Ví dụ như khi mình thấy mình có cái tâm đố kỵ, thấy ai hơn mình bực, thì mình phải nguyện làm sao? Mình nguyện là nguyện chư Phật gia hộ cho các huynh đệ đều được tu mau tiến bộ, ai cũng sớm được giác ngộ, được giải thoát. Đó, mình cầu cho huynh đệ mình tiến trước, thì như vậy nó diệt được cái tâm đố kỵ ngủ ngầm ở trong lòng mình. Chứ còn bình thường sao? Mình thấy ai hơn mình khó chịu, cho nên mình phải cầu nguyện cho huynh đệ được hơn mình. Khi mình cầu cho huynh đệ được hơn mình thì khi họ tu hơn mình mình rất là vui, bởi vì đây là đúng với cái cái tâm nguyện của mình. Nhờ cái lời nguyện như vậy mà mình diệt được cái tâm đố kỵ.
[19:49]Hoặc là mình diệt cái tham vọng là mình nguyện tu để làm gì? Để diệt được cái chấp ngã. Mình chắp tay mình nói lên cái lời niệm là con nguyện con ráng tu để đạt được cái định mà diệt được cái chấp ngã của con, thì nó làm cho mình chấm dứt hết những cái tham vọng ngủ ngầm. Bởi vì khi tu không khéo chúng ta vẫn có cái tham vọng ở trong đạo. Cái tham vọng đó là gì? Là chúng ta được nổi danh, được đắc đạo, được mọi người quy hướng, lễ kính, cúng dường. Đó, đó cũng là những cái tham vọng ngủ ngầm. Còn ở đây chúng ta lập cái lời nguyện là gì? Diệt cái chấp ngã của mình thôi, chứ không có nguyện cái gì khác hết.
[20:30]Cái mục đích không có gì hết, không có mục đích cao cả thần thánh nào khác mà chỉ có cái mục đích là tiêu diệt cái ngã chấp của mình. Nhờ cái lời nguyện này thì những cái tham vọng ngủ ngầm của mình nó biến mất, mình không có phạm sai lầm. Hoặc là mình nguyện để thành tựu được cái từ tâm vô lượng, là mình nguyện thương yêu tất cả chúng sinh. Thường thì mọi người hay thiếu cái này lắm. Mình mà bỏ lâu một thời gian cái cái tâm từ mình nó biến mất. Nhớ ai cũng vậy, mờ cái lời nguyện này đó, mình không có lập mỗi đêm cái tâm từ bi của mình nó sẽ biến mất. Nên nhớ mỗi đêm khi mình ngồi thiền, mình chắp tay nguyện là con nguyện thương yêu tất cả chúng sinh, con nguyện sao?
[21:13]Con nguyện đem cả cuộc đời mình để sống vì mọi người, con nguyện con tu hành để làm lợi ích cho tất cả chúng sinh. Đó, nhờ cái lời nguyện đó mà lòng từ bi của mình nó tăng lên. Chứ nếu mình không khéo mỗi đêm mình không nguyện thì lòng từ của mình nó từ từ nó bị giảm sút, cũng không có hay. Hoặc là chúng ta nguyện vì chúng sinh mà tu. Đây là cái lời nguyện như thế này: là thường chúng ta tu á là vì mục đích của chính mình. Vì mục đích của chính mình, như là chúng ta tu để được cái định cho mình, hoặc là diệt cái ngã chấp cho mình, bản thân mình được đạo đức, hay bản thân mình được giác ngộ, được giải thoát, thì nó vẫn là một cái ích kỷ còn lại.
[21:55]Ở đây chúng ta phải có cái tâm nguyện là vì chúng sinh mà tu. Chúng ta nhớ đến cái thế giới này con người còn đau khổ, con người còn ác độc, thì chúng ta phải cố gắng tu để làm gì? Để làm sao đóng góp cái công sức của mình cho cái thế giới này bớt ác độc, cho con người bớt đau khổ. Cho nên từng giờ phút mình đang nhiếp tâm đây là mình nghĩ đến chúng sinh, nghĩ đến mọi người mà tu, chứ không phải là mình nhiếp tâm đây mà nghĩ đến cái sự thành tựu của riêng mình. Cái người mà khi tu đó, nghĩ đến chúng sinh, nghĩ đến Phật pháp mà tu thì người đó có cái phước lớn, có thể sớm thành tựu được. Còn nếu mình tu mà chỉ nghĩ đến cho mình thì cái phước nó rất là kém.
[22:43]Nó là cái ích kỷ vẫn còn nằm lại trong lòng mình. Khi mình tu mà với tâm niệm vì chúng sinh, khi thấy cái thế giới còn độc ác và đau khổ, mình ráng tu để mình chuyển hóa cái cuộc đời này, thì mình phải sao? Thì mình phải hết sức là nỗ lực, hết sức là tinh tấn, không có dãi đãi. Đó, cái tâm nguyện mà vì chúng sinh mà tu á, nó tăng thêm cái sức mạnh để mình có thể tinh tấn được. Cho nên trong cái giây phút mà nhiếp tâm á, chúng ta nhớ ví dụ như cái người mới tu nhiếp 10 hơi, hoặc người tu lâu thì nhiếp được 100 hơi, 200 hơi, ví dụ vậy, thì qua 100 hơi, 200 hơi mình nghỉ đó, ngồi điều thân trở lại thì mình phải nhớ đến chúng sinh.
[23:27]Mình nhớ là giờ này mình ngồi đây mình nhiếp tâm như thế này là để sau này mình chuyển hóa cái thế giới nó bớt đau khổ và bớt ác độc. Đó là cái tâm nguyện như vậy. Rồi khi mình tâm nguyện như vậy, ngồi nghỉ điều thân như vậy, sau đó tiếp tục nhiếp 50 hơi khác, 100 hơi khác. Cứ mỗi lần nghỉ, mỗi lần mà sau 50 hơi, sau 100 hơi mà mình nghỉ đó, thì mình luôn luôn mình nhớ đến chúng sinh, nhớ đến cuộc đời, nhớ đến mọi người, mà mình tu ngày hôm nay, từng cái hơi thở, từng giây từng phút mình nhiếp tâm là vì mọi người, vì chúng sinh mà tu, chứ không phải là vì mình. Nhớ cái điều đó. Cái tâm nguyện đó nó làm cho mình có sức mạnh,
[24:09]mà làm cho cái tâm ích kỷ nó biến mất. Một điều nữa thầy muốn nói là mình phải diệt cái tâm tự mãn. Không có gì tổn phước bằng cái tâm tự mãn. Ví dụ như khi một người ngồi thiền được hai thời, ba thời, hay bốn thời trong một ngày, lòng mình có cái tự hào, nghĩ: \"À, lúc này mình tu cũng khá, mình ngồi được bốn thời một ngày\", nghĩ như vậy, thì ngay lúc đó cái phước mình biến mất hết. Ngay trong tức khắc đó cái phước mình mất sạch. Bắt đầu ngày mai mình sẽ đổ bệnh, hoặc là gặp những chuyện buồn, gặp những cái chướng ngại làm cho mình không ngồi tu được nữa. Khi mình mà ngồi được bốn thời một ngày, mình phải nhớ:
[24:52]Đức Phật ngày xưa ngồi 49 ngày liên tục dưới cội bồ-đề, hoặc mình nhớ những vị A-la-hán nhập định một năm, hai năm ngồi bất động trong rừng, trong núi. Mình nhớ những cái những cái vị đó đó, những vị thánh như vậy đó, họ ngồi như vậy đó. Thế còn mình ví dụ một ngày ngồi được bốn thời, một thời nửa tiếng, hai tiếng chưa có thấm thía gì đâu, chưa có là cái gì đâu, chỉ là một hạt cát so với bãi sa mạc. Nhớ như vậy. Hoặc là khi mình ngồi mình nhiếp tâm, tâm mình được thanh tịnh, tâm mình thanh tịnh lặng lẽ, nó xuất hiện một cái hỷ lạc, một cái niềm vui trong trong lòng mình, thì cũng phải dè dặt. Cái niềm vui đó nó sẽ phá mất cái công đức của mình.
[25:32]Hoặc là mình khởi một niệm tự hào: \"À, hôm nay mình đã tu tiến được, mình tâm mình được thanh tịnh, à chắc cái con đường đạo không còn lâu đâu, chắc ít bữa nữa mình đắc đạo lắm á.\" Người mà khởi nghĩ điều đó thì cái phước mất sạch. Chỉ khởi nghĩ thôi, chưa cần khoe, là phước đã biến mất rồi. Bắt đầu ngày mai tâm sẽ động trở lại. Nên hôm trước thầy nhớ bà Tường về đây thăm, thì bà ngồi thiền rất là tốt. Khi bà buông thiền buông ra bà nói: \"Ủa, con hết vọng tưởng rồi. Suốt cái thời ngồi nửa tiếng hoàn toàn lặng lẽ, tâm không khởi niệm.\" Nên trước khi bà về Mỹ lại, thầy có nói một câu: \"Kỳ này bà già về tâm sẽ bị động,
[26:09]khó tu đó.\" Thì khi bà viết thư sang thầy, bà bảo: \"Thầy nói đúng, kỳ này về mà bị động tâm trở lại.\" Đó, đó là cái lời nói tiết lộ ra bên ngoài nhiều người nghe, phước mình mất liền. Cho nên trong việc tu hành, mình có được chút nào mình phải nhớ cái con đường nó còn rất là xa, mà mình phải đau đáu lo nó bị lui sụt. Bởi vì trong cái việc tu á, luôn luôn nó rất là dễ bị lui. Hôm nay mình tâm yên nhưng ngày mai tâm nó loạn. Hôm nay mình định nhưng ngày mai nó động trở lại. Nên luôn luôn nó dễ lui mà mình phải hiểu điều đó. Hôm nay được một chút định, phải giữ gìn, phải cẩn thận mà phải nhắc trong lòng mình:
[26:47]Chút này chưa có đáng gì so với chư Phật, so với chư vị Bồ-tát, A-la-hán. Còn phải cố gắng rất nhiều, đường đi còn rất xa, còn rất xa. Không dám mừng, mà phải lo để mà tu tiếp. Đó. Đó là cái diệt cái tâm tự mãn. Mỗi khi mình có được một chút gì tiến bộ hoặc được một chút tinh tấn, phải kín đáo mà cố gắng nhiều hơn, không dám ỷ y, không dám tự mãn. Đó, đó là cái cái tâm nguyện đúng để cho đường đạo của mình được trơn tru, được thành tựu. Một cái tâm nguyện nữa là có ý muốn trợ duyên cho huynh đệ tu mau có kết quả. Đó. Mình ở trong chúng, mình tu, mọi người cũng tu, nhưng lúc nào phải nhớ mình phải đặt một câu hỏi ở trong lòng
[27:33]mình là mình làm gì được để huynh đệ tu mau, tu mau được được kết quả. Nhớ điều đó. Phải luôn luôn đặt câu hỏi đó trong lòng mình: "Mình sống ở đây, mình đã làm được cái gì giúp cho huynh đệ tu mau có kết quả?" Nhớ cái câu hỏi đó phải thường hỏi trong lòng mình. Nhờ hỏi như vậy mà mình biết trợ duyên, biết giúp đỡ huynh đệ mình trong việc tu hành. Khi thấy người ta ngồi thiền mình rón rén, nhẹ nhàng, giữ gìn, không có làm động. À, khi thấy huynh đệ mình bệnh, mình ráng lo thuốc thang, lo cháo, lo sữa để cho huynh đệ mình mau khỏe mà được ngồi thiền, tiến tu. Hoặc là thấy huynh đệ mình lơ đễnh,
[28:15]mình khéo léo nhắc nhở để huynh đệ mình cùng tu mà mau có kết quả. Đó, lúc nào mình cũng ráng là nhớ làm sao trợ duyên, giúp đỡ để huynh đệ mình tu mau có kết quả. Cái tâm đó là cái tâm quan trọng nhất để làm cho mình có phước, có đức. Có nhiều người đến chùa nói rằng để công quả, thì họ hiểu công quả là gì? Công quả là vác cuốc ra đồng làm, lấy búa ra chẻ củi, à, vân vân, thầy chưa gọi cái đó là công quả, thì chưa gọi cái đó là công quả đâu. Những cái đó thầy có thể mướn người khác làm được. Cái công quả thực sự mà thầy muốn nói trong cái tu viện của mình á là làm cái gì để giúp huynh đệ tu đó, đó là cái mà thầy muốn nói.
[28:58]Cho nên một người mà đến đây công quả thì vì cái công việc phải làm là mình cũng còn phải làm việc vườn tược, làm việc đồng áng, làm việc nấu ăn, bếp núc, nhưng mà phải nghĩ những cái đó nó sẽ không bao giờ là công quả nếu nếu mình thiếu cái ý nghĩ là những việc làm của mình giúp cho huynh đệ được tiến tu. Đó. Còn nếu mình không có ý nghĩ đó, mình chỉ nghĩ: "À, công quả là lao động cho chùa, có phước," thì thầy chưa gọi điều đó là công quả. Nhớ, nhớ từ đây về sau nhớ điều này. Chỉ khi nào trong cái ý nghĩ của mình, mình nghĩ rằng mình làm tất cả những điều này để mong giúp cho huynh đệ tiến tu, mau có kết quả.
[29:41]Chỉ khi nào mình có ý nghĩ đó thì thầy gọi người này là người công quả chân chính, thì người này sẽ có phước. Cái phước của cái ý nghĩ đó giúp cho cái người đó sau này tu rất là nhanh, rất là nhanh có kết quả mà tu được thuận tiện, mọi việc đều được dễ dàng, đời sống được thoải mái là do cái ý nghĩ đó. Nên mình làm cái gì cũng vậy, nhờ cái ý nghĩ đó mà mình không có lười biếng, mình công quả rất siêng năng nên mình có phước, mà cái công quả của mình mình đều nhắm giúp cho huynh đệ mình tiến tu, nên cái đức rất là lớn, cái phước rất là lớn. Cho nên ai đến đây công quả với thầy cũng vậy, dù là công quả một tháng, một ngày, thầy mong là người đó có cái ý nghĩ đó.
[30:22]Cái ý nghĩ đó là mới là công quả. Rồi một cái tâm nguyện nữa là luôn luôn mình thầm cầu nguyện cho huynh đệ vượt qua những khó khăn để tiến tu. Trong cuộc đời tu hành ai cũng gặp những cái khó khăn, những cái trở ngại mà chính những khó khăn, trở ngại đó làm việc tu hành bị giảm sút. Ví dụ như là gì? Ví dụ như là huynh đệ mình có cái bệnh, hoặc là người đó yếu đuối quá, hay dễ bị cảm, sổ mũi, nhức đầu, khó ngồi thiền, người đó bị bao tử, à, hoặc người đó thấy bị rối loạn trong cái tâm thần, vân vân. Những cái bệnh đó làm cho người đó khó tu. Thì mình phải thương yêu huynh đệ mình, mình thầm thầm hằng đêm mình cầu nguyện
[31:08]cho huynh đệ mình vượt qua được những cái chướng ngại đó để huynh đệ mình có thể tu được dễ dàng. Đó là lòng thương yêu mà nó làm gì? Sự thật đó là lòng từ bi nhưng nó cũng trở thành cái phước trở lại cho chính mình. Sau này khi mình có trở ngại, mình vượt qua dễ dàng. Nhưng mà khi mình có cái tâm nguyện đó, mình không nghĩ cho mình, mình chỉ thực sự vì huynh đệ mình thôi, mình dùng cái tâm nguyện của mình một cách chí thành, đó, nhờ Tam Bảo gia hộ cho huynh đệ mình vượt qua được cái chướng ngại để tiến tu. Ví dụ như ở đây Chân Đăng bị bệnh, hoặc là cô Út bị bệnh, ví dụ vậy, thì mình nhìn vô đó mình biết là những người
[31:45]này trong việc tu hành sẽ gặp khó khăn. Thì mỗi đêm mình ngồi thiền, mình chắp tay mình cầu nguyện là cho huynh đệ mình thoát qua được những cái nghiệp đó để tu sớm đạt được kết quả mà sớm đạt được trước mình. Đó, lúc nào mình cũng mong người đó đạt được kết quả trước mình, chứ không phải là nói: "Ờ, thôi ráng cầu nguyện cho con tu để con đắc đạo để con độ cho họ." Cái câu nguyện này nó cũng là một sự lừa gạt nữa nha. Ừ, một sự lừa gạt đó. Nói mà cầu nguyện, cầu nguyện là: "Con tu để con thành Phật để con giáo hóa chúng sinh," đây là một lời nguyện sai lầm, lời nguyện sai lầm. Nghe thì rất là đúng nhưng mà sai.
[32:20]Ai biết sai chỗ nào? Nói cầu nguyện là cho con tu thành Phật để giáo hóa chúng sinh thì nghe thì rất là hay đó, có lý tưởng lắm, nhưng mà nó sai. Ai biết sai chỗ nào? Sai ở cái chỗ tham vọng thành Phật. Cái việc giáo hóa chúng sinh á, không khéo nó cũng là một cái tham vọng. Bởi vì sao? Bởi vì mình giáo hóa người ta, mình giảng dạy cho người ta thì được người ta kính trọng, cúng dường, cái danh tiếng mình nó nổi lên, nó lan xa, nó vẫn là một cái tham vọng bí mật bên trong. Còn ở đây, mình cầu nguyện cho huynh đệ mình đắc đạo, thành Phật, cầu nguyện cho huynh đệ mình giáo hóa được chúng sinh, mình không nghĩ cho mình.
[32:59]Đó, cái lời nguyện như vậy nó là lời nguyện chân thành, xuất phát từ cái tâm vị tha, không còn cái chấp ngã ích kỷ ngấm ngầm nữa. Hôm nay, nhân cái ngày sám hối là mỗi huynh đệ đều thành tâm nói lên cái lỗi của mình rất là thành thật, thầy vui mừng, thầy vui mừng vì thấy được lỗi và thành thật thì người như vậy cái hạnh sẽ tiến lên, mà đức hạnh sẽ tiến lên thì công phu, thầy hi vọng rằng cũng sẽ tốt. Đó, thầy không có mong một cái chùa lớn hay là thầy không có mong một cái đại chúng đông, mà thầy chỉ mong một cái ngôi chùa ấm cúng, trong đó mọi người biết thương nhau, tu hành chân chính, từng giây phút giữ gìn cái đức hạnh của
[33:43]mình, và làm sao cùng đạt được cái định sâu thẳm để lấy đó làm chỗ nương tựa cho mình và làm gương cho tất cả mọi người. Đồng thời, mình có những cái tâm nguyện tốt, tâm nguyện đúng, cao cả để định hướng cho cái cuộc đời tu hành của mình không có sai lạc, để định hướng cho tâm hồn của mình đi về một cái nơi vô biên, vô tận. Thôi, thầy chỉ nói như vậy thôi. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Rất hoan hỷ các Phật tử lặn lội lên núi thăm tôi, vài lời đạo lý gọi là làm quà.
[34:26]Cũng mong rằng góp phần cho các Phật tử có thêm một cái cái hành trang, cái giá trị tinh thần để đem theo trong cuộc sống của mình. Hôm nay, thầy nói về đề tài là Chỗ Nương Tựa Chân Thật. Chỗ Nương Tựa Chân Thật. Ai ngồi mà không thích dựa không? Ai ngồi cũng né né ở vách tường để kiếm chỗ dựa. Cuộc đời mình cũng vậy, mình thích một chỗ nào đó để mình nương tựa, mình yên tâm, mình cảm thấy hạnh phúc được. Tuy nhiên, những người lớn tuổi và có kinh nghiệm sẽ thấy một điều là bản chất của cuộc đời là sự thay đổi liên tục. Bất cứ trong cái lĩnh vực nào, tất cả đều thay đổi. Chúng ta sống giữa cuộc đời này, từ lúc nhỏ đến lúc lớn,
[35:17]lòng mình cưu mang không biết bao nhiêu là ước vọng. Hồi còn nhỏ thì lớn lên mình mơ ước làm gì? Lớn lên mơ ước làm gì? Thưa thầy, không biết. Có người lớn lên mơ ước làm tới tổng thống, có người thì mơ ước làm một tỷ phú, có người mơ ước làm nhà văn, có người thích làm bác học. Nhưng mà rồi bây giờ thì mình làm sao? Giờ sao? Giờ thì thầy đi tu, người thì đi làm rẫy, người thì đi làm thợ điện, vân vân. Tất cả những cái gì mà mình dự định cho cuộc đời mình dường như nó không có không có đúng như vậy.
[35:56]Thầy nhớ hồi trước kia thầy có ở với một ông già ở nơi cái cốc vắng. Ở với ổng thì chuyện cũng bình thường, nhưng có một điều mà thầy học được ổng hay nhất là ai hứa gì với ổng mà hơn một tháng là ổng không tin nữa. Ổng nói: "Trước một tháng là nó tông xe nó chết mất rồi, nó không thể nào làm được cái điều đó cho mình nữa." Nghe thì thấy tức cười, nhưng mà ngẫm lại thì đúng là ông già này cả cuộc đời của ổng ổng lăn lóc nhiều quá rồi, nên ổng rút ra một cái kinh nghiệm là ai làm gì làm liền thì còn tin chứ mà hứa qua một tháng là ổng nói: "Tháng sau xe tông nó chết mất rồi, nó không làm được điều gì đâu."
[36:29]Nói thì đùa mà sự thật là như vậy, cuộc đời là như vậy, không có một cái gì chắc ăn. Ngay cả những lời hứa hẹn, thương yêu với nhau trong cuộc đời vậy, có ai chắc được gì suốt đời? Chẳng ai giữ được suốt đời. Rồi chúng ta có hướng đi, có mục đích. Tuy nhiên, có người đạt được, người không đạt được. Cái gì mà làm cho chúng ta đạt được mục đích của mình, mà cái gì làm cho chúng ta không đạt được?
[36:57]Có người tính á, công việc nó đến được, mà có người dự định công việc nó không đến như mình muốn. Nguyên nhân nằm ở chỗ nào?
[37:07]Nguyên nhân nằm ở chỗ cái phước, cái nghiệp của mình. Người có phước, những cái dự định của mình thường dễ thành tựu. Còn người không có phước, thì những cái dự định của mình nó khó đạt được. Đó là cái chắc chắn nhất. Cho nên chúng ta đừng có dựa vào cái hoàn cảnh để an trú cuộc đời mình vào đó. Đừng có nghĩ như hôm nay mình có một số vốn để trong tủ, mình cất được một cái nhà, mình có bao nhiêu sở đất, rồi mình có những người con ngoan, học giỏi, vân vân. Mình đừng nghĩ rằng những cái đó là chỗ nương tựa cho cuộc đời của mình. Không phải đâu, cuộc đời rồi sẽ thay đổi. Tài sản có thể bị tiêu vong, cơn bệnh hoạn nó có thể cướp mất tất cả,
[37:49]hoặc một tai nạn nào đó, hoặc là con mình nó không đủ phước, nó nó sẽ bị thất bại. Những cái mà mình nghĩ rằng để mình dựa cho cuộc đời mình sau này, mình tìm một chỗ an ổn thì thật sự nó mong manh lắm, nó vô thường, nó thay đổi bất cứ lúc nào. Mình an trú cuộc đời mình vào những cái hy vọng đó thì thật là yếu ớt, mong manh, không có chắc ăn, không có chắc thật. Cho nên một người Phật tử biết đạo, không đi tìm cái chỗ dựa của mình nơi cái tài sản, nơi danh vọng, nơi gia đình, nơi con cái, mà đi tìm chỗ dựa của mình nơi cái nơi cái gì? Đi tìm chỗ dựa nơi cái phước của chính mình. Đó là chỗ dựa chân thật.
[38:36]Có những người lớn lên rồi không có duyên lập gia đình, cũng nghĩ rằng về già mình không có con cái để nương tựa, có lẽ cuộc đời nó đơn độc, khổ sở. Nhưng mà có phải như vậy không? Có chắc như vậy không? Người có con đông, về già vẫn
[38:56]khổ, vì con của mình nó đã làm ăn thất bại, hoặc là con của mình nó quậy phá, làm cho mình càng lo lắng, càng khổ sở hơn là không có con. Còn người có phước á, nhiều khi mình không có gia đình, không có con cái, nhưng rồi vẫn khiến có những hoàn cảnh để mình được nhiều người lo toan, phục vụ. Các Phật tử có thấy điều đó không? Nhìn rõ nhất là mấy ông thầy mình. Mấy ông thầy đâu có thầy nào có gia đình, nhưng mà về già làm Thượng tọa, Hòa thượng nó sướng lắm. Cả một đời tu hành chân chính lo cho Phật pháp, thì đến lúc tuổi già xế bóng rồi đâu có cô đơn đâu, bao nhiêu người đứng quanh. Còn những người mà ở ở đời á,
[39:36]không có phước, nhiều khi có con đông, đứa cũng đẻ nợ, nợ nần, mà lo nghĩ cho tới khi chết cũng chưa yên. Gia tài để lại có chắc không? Gia tài cũng là cái mầm mống mà để anh em chém giết nhau. Người này giành qua, người kia giành lại, chỉ gây thêm đau khổ. Chúng ta thấy cuộc đời là như vậy. Những cái mà mình coi là đẹp, là ước mơ, là hy vọng, là tình yêu thương, là sự đùm bọc, nhưng mà đôi khi chỉ vì một cái ích kỷ, một chút cái quyền lợi, người ta sẵn sàng phá vỡ tất cả. Chúng ta nghe nói điều này là không phải là thầy gieo cho các Phật tử một sự bi quan, mà muốn các Phật tử tìm một chỗ dựa chân thật nơi chính
[40:20]cái phước nghiệp của mình, chứ đừng có đặt sai cái mục tiêu. Mình là đệ tử Phật, cái điều mình phải biết trước hết là luật nhân quả, là chính cái phước, cái nghiệp nó chi phối cuộc đời mình, chứ không phải là những cái toan tính, những cái tài năng của mình mà nó định hướng được cho cuộc đời mình đâu. Có những người mà sống không thể nào tính được ngày mai, ăn ngày nào biết ngày đó. Tuy nhiên, trong từng ngày từng ngày trôi qua, họ biết làm phước. Họ biết giữ giới, biết làm phước, có một hai đồng họ cũng biết bố thí, biết cúng dường, vân vân, thì những người đó tự nhiên đến già, đến cuối đời họ vẫn được an ổn, sung sướng.
[40:58]Còn người mà không biết được làm phước, dù tài sản bằng non bằng bể, cuối cùng rồi cũng tan vỡ.
[41:09]Mỗi lần mà có một đoàn lạc quyên từ thiện đến để xin tiền ông cứu trợ thiên tai ngập lụt ấy thì ông trả lời: "Hãy bảo họ làm mà ăn, thì mới cho." Dù một đồng xu cũng dứt khoát không cho khi những đoàn lạc quyên tới. Sau này giải phóng thì ông về Hồng Kông. Nhưng mà cái chết của ông là như thế này: là không có hòm chôn, cái chiếu bó quấn để đó, con cái không ai lo, không có ai hết, rồi vất va vất vưởng, hàng xóm họ lấp đại không có cái mồ. Mà một người lúc sinh thời giàu sang hiển hách như vậy, chỉ vì không biết làm phước mà cuối đời tàn tạ, thê thảm như vậy. Còn có những người trong cuộc đời mà chúng ta cũng thấy họ không giàu
[41:47]như vậy, nhưng mà từng chút từng chút họ biết làm phước thì sao? Thì cuộc đời họ vươn lên, về già nó được sự an ổn, ấm cúng, hạnh phúc. Có một điều nữa mà đôi khi chúng ta lấy đó làm chỗ dựa cho mình là tình cảm gia đình. Lớn lên ai cũng lập gia đình, có vợ có chồng, rồi có con có cái, rồi bao nhiêu tình thương chúng ta dành hết cho người vợ của mình, người chồng của mình và con cái của mình. Nhiều khi cũng nghĩ rằng đó là cái chỗ dựa của cuộc đời, suốt đời còn lại trong một cái mái ấm như vậy mình có thể yên ổn, hạnh phúc được. Nhưng điều đó có chắc không? Có chắc không? Có khi người thì qua đời sớm, để lại
[42:31]để lại chồng, để lại vợ, hoặc có khi vì những xích mích nào đó người ta vẫn có thể ly dị, con cái cũng phải chia xa. Đó, những cái tình huống mà xảy ra bất ngờ mà không ai lường trước được. Những lời hứa hẹn trọn yêu rồi mà chúng ta hy vọng, lúc mới thương nhau mình hy vọng tràn trề cũng không hẳn là cái chỗ nương tựa lâu dài. Mọi chuyện trên đời đều như vậy. Rồi cái sức khỏe của mình ngày hôm nay có phải là chỗ mình nương tựa không? Hôm nay mình thấy khỏe mạnh, mình có thể làm đầu tắt mặt tối để làm ra tiền, nhưng mà có chắc điều đó tồn tại không? Có chắc là chúng ta sẽ mãi mãi là cày cuốc, thức hôm dậy sớm được hay không?
[43:05]Không chắc. Một ngày nào đó chúng ta yếu đuối, tàn lụi, mình không thể nào lo xuể được cái cuộc đời của mình và gia đình mình được nữa. Rồi những cái tiền bạc mà mình để dành dụm được, bao nhiêu cây vàng bỏ trong tủ, mình thấy điều đó có chắc không? Không chắc đâu. Một lần trộm cướp, một lần cháy nhà, hay một cơn bệnh nặng có thể cướp đi hết toàn bộ những cái giá trị tài sản mà mình dành dụm được trong bấy lâu. Rồi cái danh vọng có phải là chỗ tồn tại mãi mãi hay không? Ví dụ như người được tiếng tăm, có quyền thế, bao nhiêu người phải quy hướng về, sợ hãi, kính phục, cái điều đó có chắc được không?
[43:43]Nhất là những người lớn tuổi, đôi khi mình đã từng làm việc trong chính quyền, bây giờ nhìn lại mình thấy điều đó nó qua mau như một giấc mộng mà thôi, nó không phải là cái chỗ mà mình có thể bám víu mãi.
[43:58]Bây giờ ví dụ như là chúng ta thương con của mình, muốn lo cuộc đời cho nó và để lại cho nó một gia tài, nghĩ rằng là nó sẽ được hạnh phúc và đến khi về già mình có thể nhờ vả nó được, nhưng điều đó có đúng như vậy không? Có chắc như vậy không? Điều đó không bao giờ chắc chắn. Cái nghiệp chúng ta đời trước như thế nào chúng ta không thể nào biết được, mà con mình phước nó ít nhiều mình cũng không biết được. Khi mà một người không có phước, mình giao một tài sản lớn thì đánh bài ba ngày hết, nó sạch. Còn người có phước á, mình chỉ để lại cho nó một cái nghề, một cái đạo đức, từ đôi bàn tay trắng nó có thể làm nên được tất cả.
[44:40]Cho nên thương con á, đừng có nghĩ rằng để lại gia tài cho nó, mà để lại cho nó cái phước. Làm sao tập cho con mình biết làm phước, thì khi nó có phước rồi tự cuộc đời nó vươn lên, vươn lên mà không cần cái bàn tay che chở ấp ủ của mình nữa. Mà nó có phước rồi, mình yên tâm được rồi, thì đó mới là cái chỗ dựa, chỗ dựa cho mình và cho cho con mình. Còn khi mà mình không dựa trên được cái nhân quả, trên cái phước nghiệp, thì mọi chuyện trước mắt vẫn còn là mơ hồ, mong manh. Ở đây các Phật tử người thì có gia đình, người thì chưa có. Người nào cũng có những cái định hướng tương lai, những cái ước mơ êm đẹp của mình,
[45:21]nhưng mà nhớ rằng những điều mình suy nghĩ về tương lai không bao giờ là điều chắc chắn, không bao giờ là điều chắc chắn hết. Cái chắc nhất là trong từng giây phút hiện tại chúng ta biết hy sinh, biết san sẻ, biết sống thương yêu vì tất cả mọi người, để tạo thành cái phước cho chính mình. Sống thương yêu, hy sinh là thế nào? Là bằng cái cực khổ của mình, bằng cái đồng tiền mồ hôi nước mắt mà mình làm được, mình giúp những người nghèo khó. Bằng một cái lời nói chân tình, bằng hành động cụ thể, mình giúp cho những người trong cái cơn khốn khó họ vượt qua được, mà cả đời sống mình là như vậy, cứ đều đặn đều đặn như vậy,
[45:57]thì mình tích lũy được cái phước rất là lớn cho đến cuối đời. Đó đó là cái chỗ dựa của mình đó, chứ không phải chỗ dựa của mình là cái suy nghĩ, những ước mơ, những khát vọng, mà chính là trong từng giây phút hiện tại, mình làm được từng chút từng chút việc phước, mình hướng dẫn cho con, cho em mình, cho gia đình mình làm được việc phước từng chút từng chút, đó chính là cái chỗ dựa chân thật. Còn mà mình thương con mình, thương cha mẹ mình, thương em út mình mà chỉ cho tiền để cho họ ăn, thì rồi sẽ hết thôi, tất cả không còn gì hết. Cho nên điều mà thầy lo lắng, khi nhìn một người thầy lo lắng là thấy họ không làm phước, thì thầy rất là lo.
[46:34]Những người thân của thầy cũng vậy, dù là các em, các anh chị của thầy hay là những người quen, mà thầy nhìn thấy người nào biết làm phước thì thầy mừng, mà người không biết làm phước thầy rất là lo, bởi vì nghĩ rằng, hiểu rằng là cuộc đời sau này của họ nó không có tiến được, nó cứ lụng bại lần lần mà thôi. Còn người biết làm phước thầy rất là mừng, từ cái phước của họ họ sẽ vượt lên được. Đó là cái chỗ dựa thứ nhất là cái phước. Cái chỗ dựa thứ hai mà thầy muốn nói là cái nội tâm bình an sâu thẳm.
[47:07]Nội tâm bình an sâu thẳm đó là cái đảo cồn chân thật và cao cả nhất mà Đức Phật luôn luôn răn dạy cho chúng ta. Cuộc đời này không bao giờ có những chuyện vừa ý, luôn luôn có những chuyện trái ý nghịch lòng. Mình muốn người ta như thế này nhưng người ta đối xử mình như thế khác. Mình muốn cuộc đời nó xảy ra như thế này, nó sẽ xảy ra như thế khác, không bao giờ nó vừa ý mình, mà trong cái không vừa ý đó thì tâm hồn mình như thế nào? Tâm hồn mình sẽ bức xúc, phiền não và đau khổ, phải không? Những tưởng như là sống với nhau suốt đời rồi phải chia tay. Những tưởng rằng người ta quý mến mình, nhưng không ngờ người ta đã trở thành ghét bỏ.
[47:44]Những tưởng rằng những tài sản nó mãi mãi ở lại với mình, nhưng không ngờ đã tiêu tan. Đó, nó đầy những cái trái ý nghịch lòng, mà cuộc đời này không có thiếu những điều đó, đầy, đầy hết những điều đó. Thì ngoài cái phước để cho những điều đó nó bớt xảy ra, nó còn một cái nữa là cái nội tâm bình an của mình là chỗ dựa cho chính mình. Dù cuộc đời có thay đổi, tâm hồn mình vẫn vững vàng không thay đổi. Dù mọi lời khen chê, lòng mình vẫn an nhiên tự tại. Chúng ta dễ bị xao động vì những cái ảnh hưởng bên ngoài lắm. Là khi được lợi tâm mình vui mừng, khi bị suy hao thì mình buồn khổ, khi người ta phỉ báng thì mình tức giận, khi người ta khen ngợi thì mình sao?
[48:27]Mình khoái chí. Đó, những cái hoàn cảnh, những cái thuận cái lợi bên ngoài làm cho tâm hồn mình luôn luôn lung lay, điên đảo, mà cái lung lay, điên đảo đó là cái đau khổ đó. Dù là cái cái động mà cái động vui, Phật cũng gọi nó là đau khổ đó.