Lời giảng: Đạo Đế (Chánh Mạng)

[0:08]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:23]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:36]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:51]Xin mời toàn thể các Phật tử an tọa. Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Vậy là hình như bữa đầu tiên chúng ta nghe pháp khi mà chánh điện bắt đầu đập để xây cũng là một kỷ niệm, cũng một kỷ niệm. Chứ còn đợi chánh điện xây xong đẹp rồi thì thôi không có gì để nói, nhưng lúc này ngồi chen chúc mưa rơi mà chật chội vậy mới mới là hay. Hôm trước chúng ta nói bài Chánh nghiệp cũng chưa hết cái ý Chánh nghiệp, cho nên trước khi mà nói vào Chánh mạng chúng ta nghe một số ý của phần Chánh nghiệp còn lại một chút nha. Những gì gọi là Chánh nghiệp? Là nghe pháp đừng la là Chánh nghiệp á, nói chuyện.

[1:37]Nghe pháp đừng nói chuyện là Chánh nghiệp. Là học tập siêng năng, chăm chỉ, nghiêm túc để sau này mình có khả năng làm điều thiện cũng là Chánh nghiệp. Đó là lý do tại sao mà chúng ta thấy những đứa trẻ khi lúc còn nhỏ không làm ra được đồng nào, nhưng mà chỉ có siêng năng học tập tự nhiên cũng được mọi người thương mến, được đầu tư, được cung cấp, bởi vì nó đúng Chánh nghiệp. Đây là điều rất là lạ. Cũng giống như tăng ni sinh vậy, khi đi tu rồi cũng chưa làm được cái điều gì lợi ích cho Phật pháp, nhưng mà chỉ cần học tập nghiêm túc, siêng năng, chuyên cần là cũng khiến Phật tử thương mến, thầy tổ thương mến để đầu tư cho ăn học, bởi vì đó là Chánh nghiệp.

[2:24]Đó, chúng ta nhớ điều đó. Nhưng mà cái quan trọng của người học là phải học với cái tâm vị tha, có lý tưởng. Quý Phật tử để ý điều đó một chút. Còn nếu người nào mà lúc học mà nghĩ rằng sau này để lớn lên mình làm ông, làm cha người ta để mình được giàu sang quyền quý thì cái đó là bắt đầu có cái tà niệm, tà tư duy thì sau này sẽ đổ vỡ. Đó, để ý. Một cái Chánh nghiệp khác nữa là rèn luyện cơ thể cũng là Chánh nghiệp. Bởi vì sao? Bởi vì có sức khỏe chúng ta mới làm được mọi điều trên đời này. Còn dù cho một người giỏi cách mấy mà nếu bệnh hoạn liên miên thì cũng không làm được điều gì hết. Do đó, rèn luyện cơ thể để có cái sức khỏe

[3:11]mà làm được những điều tốt cũng là một Chánh nghiệp. Vì vậy, một người đệ tử Phật phải luôn luôn siêng năng rèn luyện cơ thể và mình rèn luyện cơ thể theo một cách thức nào đó khôn khéo để vừa thích hợp với thời gian, vừa thích hợp với cái cơ thể của mình, cơ địa của mình. Ví dụ cái người mà có thể tập những cái môn thể thao nặng thì cứ tập, nhưng mà có những người yếu thì chỉ đứng tập những cái thế khí công, phất thủ gì nhẹ nhàng, thậm chí có những người yếu quá thì chỉ có nằm mà tập những cái thế nằm thôi cũng có phương pháp, cũng chấp nhận luôn, nhưng phải biết rèn luyện cơ thể. Nên những người mà chây lười không rèn luyện

[3:55]cơ thể cũng là không phải Chánh nghiệp. Đó nha, đây là để ý như vậy. Còn hưởng thụ là tà nghiệp rồi, nhưng đây mình nói như vậy. Do đó, chúng ta thấy ở trong Phật pháp mình, nhất là bên Trung Hoa, ở chùa Thiếu Lâm có cái môn gọi là môn khí công để dạy cho tăng ni rèn luyện sức khỏe, đó cũng là một bài học. Mà đi ngược thêm về lịch sử nữa thì Đức Phật của chúng ta lúc còn làm thái tử cũng là một người cực kỳ giỏi võ. Nghĩa là Ngài được rèn luyện đào tạo trong hoàng cung về cái môn khí công, yoga nó rất là giỏi. Chúng ta nghe những câu chuyện mà Ngài thi đấu luôn luôn là chiếm giải nhất. Chúng ta nhớ không? Trong sử Phật còn ghi rất là rõ điều đó.

[4:40]Và cũng chính nhờ sức khỏe đó mà sau này khi đi xuất gia Ngài đã chống chọi được với bao nhiêu là cái lam sơn trướng khí, những cái vất vả trên đường tu để mà thành tựu được cái thiền định đó. Rồi một điều nữa cũng là Chánh nghiệp nữa là: chu toàn bổn phận cũng là Chánh nghiệp. Nghĩa là chúng ta sống trên đời này, chúng ta luôn luôn có cái bổn phận đối với gia đình, đối với xã hội, đối với đất nước. Bắt buộc, đó là điều bắt buộc. Ví dụ như một người nào đó lỡ làm cha làm mẹ thì buộc phải có bổn phận nuôi con. Đó là bổn phận. Bổn phận là cái gì bắt buộc nha, nó khác với những cái việc làm thiện nguyện, tự nguyện, tự giác.

[5:21]Còn cái gì mà bổn phận là mình không làm là mình mang tội liền. Ví dụ như là cái người con trong gia đình buộc phải có bổn phận hiếu kính cha mẹ, mà nếu mà không hiếu kính là bị lên án, bị phê phán liền, là mang tội. Còn cha mẹ phải lo cho con, cũng như một công dân đối với đất nước là phải có bổn phận xây dựng bảo vệ đất nước. Đó là bổn phận bắt buộc. Và khi mình chu toàn những bổn phận đó cũng gọi là Chánh nghiệp. Do vì đâu mà mình phải có bổn phận? Thì bởi vì đó là cái nghiệp của quá khứ. Cái nghiệp của chúng ta đối với luân hồi, đối với thế gian không có thoát ra được, và phải trả hết nợ mới tu hành giải thoát được.

[6:02]Đó là nguyên tắc, nguyên tắc không tránh đâu được hết. Ví dụ như quý thầy, quý cô đi tu là cũng phải làm tròn cái bổn phận của mình, của một người thầy tu trong cái việc gì đó, đó cũng là Chánh nghiệp. Mà nói là chu toàn bổn phận của một thầy tu thì chúng tôi cũng tâm sự một chút, tâm sự một chút là với cái này nói riêng thôi ra ngoài quý Phật tử đừng có đồn cho ai nghe, kì. Là có nhiều người đó nghe chúng tôi giảng thì thích, mà đến khi gặp tiếp xúc chúng tôi thì ghét vô cùng. Có không? Đây có ai vậy không ta? Có không? Chứ có nhiều người đồn, nói ông đó gặp ổng hắc ám, nói nghe hay vậy chớ tới chừng gặp ổng hắc ám, ổng lạnh lùng sương khói.

[6:44]Lý do là gì biết không? Lý do là vì tại vì chúng tôi bận quá, nhiều khi lên tới trên núi họ cũng cực khổ lắm, thậm chí mà nhất là những người ở nước ngoài họ đi xa xôi về, họ leo lên núi, lên núi vô gặp chúng tôi thì cứ nghĩ rằng là Việt kiều đó thì chúng tôi phải ân cần tiếp đãi. Cái điều gặp chúng tôi chỉ nói chuyện vài ba câu chúng tôi từ chối, chúng tôi lên làm việc tiếp, rồi để lại cho thôi ở lại chơi với quý thầy quý cô đó, rồi đó thôi thì nghỉ ngơi làm việc, chứ thầy không có thời giờ ngồi nói chuyện hoài được. Chỉ trừ những người nào mà họ có nêu những vấn đề gì sâu sắc cần giải quyết thì thôi ngồi nói chuyện với họ, còn bình thường tự như nhiều khi

[7:19]nghe một ít băng quá, chưa có gì để nói, chưa gì để hiểu thì chúng tôi hai ba câu cái thôi từ chối thì họ, mấy họ tức giận lắm. Đây là một điều không nên, vì sao vậy? Vì người Phật tử đến chùa chỉ nên để học hỏi chớ không nên đòi hỏi. Có nhiều người đến chùa ví dụ hơi giàu một chút, nhất là những người mà ở nước ngoài về với cái mác Việt kiều á đôi khi mình có cái ngã ngầm ngầm mình không hay, hay cứ đòi hỏi là quý thầy, quý cô chùa phải ân cần tiếp đãi, cái đó là một cái điều hết sức là kiêu mạn, mang tội chết luôn. Phải khiêm tốn. Nghĩa là quý thầy, quý cô có cái thời gian, có công việc của mình.

[7:57]Nên có nhiều người đồn đãi nói nói gặp ổng chưa là ổng ổng ổng nghiêm khắc, ổng lạnh lùng rồi không có vui vẻ như lúc giảng. Thật ra nhằm lúc, lúc bận quá, bài vở là nhiều vậy không có rảnh. Chúng tôi còn phải chu toàn cái bổn phận của một người thầy tu của mình đối với những việc lớn hơn, cho nên những cái việc mà tiếp đãi phải hạn chế khống chế thời gian lại, nhất là chúng tôi là người không có sức khỏe nhiều nữa. Quý Phật tử dòm cái gương mặt, thấy không? Thấy ốm yếu, bệnh hoạn ho lao, may mà chưa nhiễm vi-rút lạ. Nhiễm vi-rút lạ là bữa nay là đã ngây đơ cán cuốc rồi, đâu còn ngồi đây nữa, cho nên thông cảm giùm.

[8:35]Hôm giờ chúng ta nói Chánh nghiệp là Chánh nghiệp của con người. Còn ví dụ con người khi mất mà sinh lên cõi trời làm vị thiên tử thì lại họ lại có những cái Chánh nghiệp riêng nữa, hoặc là một người tu đắc đạo làm một vị Bồ-tát thì có những cái Chánh nghiệp khác nữa. Cho nên những Chánh nghiệp đó thì còn bao la vô tận hơn, rất là thú vị, rất là độc đáo, mà chúng ta thì không có đủ trí tuệ để hiểu hết, nên chúng ta chỉ nói sơ sơ thôi. Chư thiên á thì có hai hạng: một hạng là do thiện nghiệp đơn thuần, tức là người sống tốt hay làm nhiều điều lành giúp đời, giúp người thì chết lên cõi trời thì là hạng thứ nhất.

[9:17]Hạng người này thường hưởng phước hết rồi rớt xuống cõi người lại. Còn hạng người thứ hai á là vừa làm phước mà vừa có tu tập thiền định, có nhiếp được tâm vào định, thì hạng chư thiên này là thành Bồ-tát rồi. Thế nên chúng ta nói chư thiên có hai hạng chứ không phải một hạng. Thấy không? Nên khi nói là à có người nói: "Tụi bây làm phước tụi bay lên cõi trời rồi hết phước rớt xuống lại chứ gì", đó là nói hạng chư thiên thứ nhất. Nhưng mà khi chúng ta khấn, nói: "Thôi cầu chư thiên độ cho con tai qua nạn khỏi" thì đó là chư thiên thứ mấy? Hạng thứ hai, đó là hạng Bồ-tát, cũng là các vị trên cõi trời nhưng mà các vị

[9:52]đó là có tu hành, có hướng về sự giải thoát giác ngộ, tâm linh rất là cao, lòng từ bi lớn, những vị đó là Bồ-tát, mặc dù vẫn ở trên cõi trời. Nên chúng ta nhớ nó hai nghĩa chư thiên chứ không phải một. Chứ mình cứ nghe nói chư thiên tử mình coi thường không được, nhiều khi đó là các vị Bồ-tát. Ở trên cõi trời cũng có tu tập như chúng ta ở đây, cũng có thuyết giảng như chúng ta ở đây vậy, không có khác gì hết. Là cũng có những khóa tu khi mà tập trung lại cũng tập ngồi thiền, rồi cũng có những khóa thuyết giảng y như vậy, không tin bữa nào quý Phật tử chết lên trển biết. Y chang vậy không khác gì trơn.

[10:27]Nên có cái điều là những cái khóa tu nghiêm túc hơn, hùng vĩ hơn, nguyên tắc hơn, nề nếp hơn vậy, còn khi thuyết giảng thì hấp dẫn hơn vô cùng. Nhưng ví như chúng tôi vậy là không bằng móng chân người ta ở trển hết á. Bữa nào lên trển biết, chết lên trển biết.

[10:48]Cái nhiều sinh hoạt của chư Thiên khác với cõi người, vì vậy chúng ta không có bàn sâu ha. Còn một cái chánh nghiệp của Bồ Tát nữa mà chúng ta gọi là hạnh nguyện của Bồ Tát, cho nên ở đây còn cao siêu hơn nữa. Bồ Tát á, nếu mà tên gọi chung á, như trong Kinh Kim Cang mà Phật nói á là những vị có nhiều phước, có tu tập, tức là hữu tình trí giác. Bồ Tát tức là Bodhisattva, Bodhi tức là trí giác, sattva là một hữu tình. Bodhisattva mình gọi là Bồ Tát, là một hữu tình, tất cả chúng sinh chúng ta vậy nhưng mà có cái trí giác. Nhưng mà sự thực là những vị đó có phước rất là lớn, thì gọi là Bồ Tát. Còn mà nếu mà định nghĩa hẳn là những vị đại Bồ Tát á là những vị

[11:29]thánh mà đầy lòng từ bi sẵn sàng cứu độ chúng sinh mà hạnh nguyện như Phật, thí dụ những vị như Bồ Tát Quán Âm, Bồ Tát Văn Thù, thì là những cái hạnh nguyện của các vị đó chúng ta bàn không hết nổi, vô cùng vô tận, không chúng ta không đủ trí tuệ để hiểu hết. Và bây giờ chúng ta nói những vị Bồ Tát vừa hơn một chút là những vị mà vừa tu, vừa học, vừa hóa độ chúng sinh để tích lũy cái công đức cho tới vô tận vô biên để thành Phật, hén. Mà các vị Bồ Tát đặc biệt là không bao giờ tính thời gian nha, chúng ta hãy nhớ điều này. Chúng ta hãy nhớ là một vị Bồ Tát có trí tuệ không bao giờ quy định một cái thời gian nào để cho

[12:11]mình thành Phật, mà đối với các vị không có thời gian nữa, là chỉ làm sao là làm lợi ích cho chúng sinh thôi, còn thời gian đối với các vị vô nghĩa. Chúng ta hãy nhớ điều đó. Cho nên khi mà chúng ta tu tập mà chúng ta đòi hỏi là phải ngay đời này đắc đạo là chúng ta không có cái trí tuệ của Bồ Tát, hãy nhớ điều đó. Vì sao vậy? Vì có một số vị thầy khi mà đưa ra một cái phương pháp giảng dạy đã hứa hẹn với cái người đệ tử là là nếu mà tu theo ta thì một kiếp này đắc đạo thành Phật. Thì chúng tôi xin trả lời một câu, tất cả những lời hứa đó đều là không, tôi không có nói chữ bịp nha, đừng có ra nói lại, không đúng, không đúng.

[12:56]Không đúng, chứ mình không có nói là bịp, hén. Tại vì sao? Bởi vì đạo không có thời gian, chỉ sợ sai hay đúng thôi, nhớ điều đó. Các vị đại Bồ Tát đều như vậy. Mà trong các việc mà các vị đại Bồ Tát độ cho chúng sinh á thì cái yếu tố là thế này, là thường các vị không ra mặt mà chỉ âm thầm gia hộ để giúp cho chúng ta gặp cơ hội này, gặp được vị thầy kia, gặp một cái thiện hữu nọ để chúng ta làm được những điều lành, để chúng ta học được những điều hay. Chúng ta nhớ điều này, nhớ điều này. Tại sao phải nhớ điều này? Là để chúng ta tránh những cái đồng bóng sai lầm. Ví dụ như à chúng ta nghe đồn là ở kia có cái xác á nhập,

[13:41]nhập của Bồ Tát Quán Âm nhập, ừ hãy đến đó mà cầu khẩn, lạy lục mà hỏi quá khứ vị lai mà nghe những lời dạy đạo, thì chúng ta hãy biết ngay kết luận liền tại chỗ là là là tà, là sai, không bao giờ có chuyện đó. Không bao giờ có cái chuyện đó, bởi vì những vị đại Bồ Tát hầu hết đều giấu mặt, hầu hết đều giấu mặt. Ví dụ thế này, ví dụ như là à chúng ta đi tu học nhiều năm mà lòng mình không yên, mình không biết ở đâu là con đường đúng, cái mình mới khấn Bồ Tát Quán Âm, nói, "Xin Bồ Tát gia hộ cho con gặp được đúng minh sư thiện hữu chánh pháp, không có đi lung tung như bao nhiêu năm qua con đi mệt quá rồi.

[14:22]Nghe đâu ông thầy nào giảng cũng hay mà mà học một thời gian làm sao cũng thấy bất an. Thôi bây giờ không biết kiếm ở đâu nữa, thôi xin Bồ Tát gia hộ cho con." Cứ cầu như vậy thì Bồ Tát Quán Âm sẽ không ra mặt để mà nắm tay dắt mình chỉ đâu hết, mà chỉ tự nhiên khiến, khiến bỗng nhiên mình đi trên đường mình gặp một người nào đó cái họ cũng nói họ đi chùa, rồi nói đi đâu? Nói, "Ở bảy ngã tư Bảy Hiền có chùa Từ Tân đang xây, có ông thầy trụ trì mập, đẹp trai, trí tuệ rồi nói chánh pháp tràn trề." Rồi cứ tới đó học, khiến cái mình tới đó, thế là mình bị thầy dụ rồi. Thế là mình an lạc luôn cái mà đó.

[14:57]Đó là những cái không ra mặt, không thấy Bồ Tát đâu hết, cũng chỉ con người với con người, nhưng mà tự nhiên ngấm ngầm bí mật, ngấm ngầm bí mật đưa chúng ta tới cái chỗ mà chúng ta mong muốn. Đó, chúng ta phải hiểu như vậy. Cho nên mà nếu gặp những ai mà cứ la làng lên là đây là chánh đạo, đây là chánh pháp thế nọ thì chúng ta phải dè dặt liền, dè dặt liền, hãy nhớ như vậy. Bồ Tát luôn luôn giấu mặt, đó là cái hạnh nguyện của Bồ Tát. Đó, hôm chúng ta đã nói qua phần chánh nghiệp là những việc chúng ta phải làm phước trong cuộc đời này để đưa chúng sinh đến giác ngộ. Chúng ta cũng nói một vài điều mà nhiều khi chúng ta coi thường,

[15:34]ví dụ như việc mà học tập cũng là chánh nghiệp, rèn luyện cơ thể là chánh nghiệp, nhớ mỗi ngày phải luyện tập. Chúng ta cũng giới thiệu sơ sơ về hạnh nghiệp hay là chánh nghiệp của chư Thiên, chư Bồ Tát. Và bây giờ chúng ta trở lại với phần Bát Chánh Đạo của con người à và phần à chánh chánh mạng, chánh mạng. Khi mà như chúng tôi vậy, là một người tu sĩ thì chúng tôi học giáo lý mà khi nghiên cứu học tới cái phần chánh mạng của Phật thì chúng tôi tôi ngạc nhiên và thán phục lắm. Vì sao vậy? Bởi vì Đức Phật cực kỳ thực tế, cực kỳ thực tế mới đưa cái phần chánh mạng trong tiến trình tu hành. Bát Chánh Đạo là một tiến trình tu hành

[16:17]và chánh mạng là một cái bước, một cái khâu quan trọng trong Bát Chánh Đạo. Mà chánh mạng nghĩa là gì? Chánh mạng nghĩa là sinh kế chân chính. Tức là chúng ta phải làm cái gì đó để có ăn, làm cái gì đó để có tiền, có ăn, có gạo, có cơm, có áo mà một cách đúng, một cách chân chính, đó là chánh mạng. Và đó là một bước quan trọng trong quá trình đi đến giải thoát. Chúng ta hãy nhớ điều này. Vì vậy Đạo Phật rất là thực tế. Dĩ nhiên chánh mạng có phân biệt ra làm hai phần là tu sĩ khác và cư sĩ khác. Cái người cư sĩ sẽ làm ăn một cách khác và người tu sĩ sẽ người tu sĩ thì không kêu làm ăn, không biết kêu cái gì ta?

[17:08]Sẽ tức là cũng có cách nào để kiếm ăn, có ăn mới ngồi thiền mới tụng kinh được, một cách khác nhau. Là hai cách khác nhau như vậy. Nhưng mà bên nào cũng phải có cái cách, có một cái sinh kế chân chính. Nếu không thì chúng ta không tu được. Mà mãi tới giai đoạn là chánh chánh kiến phải không? Tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng. Tức là mãi tới bước thứ thứ năm mới đưa vào là mới mới thành tựu được chánh mạng. Ông bà mình có nói câu gì? "Có thực mới mới vực được đạo." Đây là tính cách rất là thực tế của Đạo Phật. Vấn đề sinh kế được đặt nghiêm túc trong vấn đề tu hành. Chúng ta nhớ điều này, vấn đề sinh kế

[17:54]được đặt ra một cách nghiêm túc trong vấn đề tu hành, chứ không có tránh né. Nên vì vậy là người tu không có được liều lĩnh, không được ảo tưởng. Này chúng ta nói những cái ngôn từ nghiêm túc là không được liều lĩnh, không được ảo tưởng. Hay mình nói những ngôn từ bình dân là người tu không được liều mạng, không được liều mạng cùi. Có nhiều người nói, "Trời đói quá sao tu? Tôi liều mạng tôi tu đại à." Ừ vậy đó rồi tới đâu tới thì cái đó là không hiểu chánh mạng, không hiểu chánh mạng. Tại vì người hiểu chánh mạng rồi mình phải có ăn có mặc, ổn định mới được yên tu, mà đó là dấu hiệu chánh nghiệp mình thành tựu. Vì sao?

[18:38]Vì nếu mà sinh kế không ổn định, không đầy đủ, tức là không tu được. Ví dụ như bây giờ mình đã hết gạo rồi, chiều nay không biết ăn cái gì thì đố ai ngồi mà nhiếp tâm được. Có không? Có không? Có ai chiều nay hết gạo mà bây giờ vẫn ngồi thiền được không? Vẫn ngồi niệm Phật được? Ai? Giơ tay lên. Những người đó cao siêu hơn Phật á. Mà Đức Phật quy định rõ lắm, nói là cái lu gạo phải đầy rồi mới ngồi tu được. Đó là điều Phật bắt buộc và đưa trong Bát Chánh Đạo một cách nghiêm túc, không có đơn giản. Nên có những điều mà thế này à ví dụ như bây giờ mình cất một cái nhà, chúng ta phải xây cái móng trước rồi chúng

[19:24]ta mới mới xây cái phần tường phần vách lên trên. Thì cái gạo, tiền, cơm, áo chúng ta phải có rồi mới ngồi tu được. Cái ngồi tu yên tĩnh, nhiếp tâm để vượt qua bản ngã nó lại là cái cái tầng cao, nhưng mà tầng thấp hơn nó là phải cơm, áo, gạo, tiền đầy đủ, không nói điều đó phải nói nghiêm túc. Thì điều này chúng ta có thể ngạc nhiên nói, "Ủa, sao tu hành lại còn nói cơm, áo, gạo, tiền?" Thì đây là một điều vì sao vậy? Là muốn tu á thì cơ thể phải khỏe, mà muốn khỏe thì đừng có đừng có đói. Đói mệt lả rồi làm sao mà ngồi tu? Thứ hai nữa là muốn tu thì tâm phải yên, phải thanh thản, không lo lắng, không bận tâm thì bắt đầu mới chúng

[20:06]ta mới đi sâu vào nội tâm của mình để hóa giải bản ngã của mình bằng thiền định. Còn ngồi cứ bất an, bất an, ngồi một lát không biết giờ mượn có ai ít lon gạo? Thôi thôi, quay lại ngồi tu Nam Mô A Di Đà Phật. Nói Nam Mô A Di Đà Phật ba câu, không biết bên kia hôm bữa mình mượn rồi mà chưa trả, không biết bữa nay qua mượn nữa không biết có được không? Thôi thôi quên đi, Nam Mô A Di Đà Phật, Nam Mô A Di Đà Phật. Nghĩa là mà vừa tu mà vừa lo vậy tu không được, phải không? Phải nghĩa là nợ không còn thiếu, gạo tiền đầy thì mới Nam Mô A Di Đà Phật được. Nó như vậy. Đó là bắt buộc, thấy không? Mà chúng ta nhớ điều này là tại sao chánh mạng đặt sau chánh nghiệp?

[20:43]Tại sao?

[20:48]Tại sao là Chánh nghiệp rồi mới tới Chánh mạng?

[20:53]Tại vì Chánh nghiệp nghĩa là, Chánh nghiệp nghĩa là gì?

[20:59]Chánh nghiệp là cái gì? Trời ơi, học xong trả lại cho thầy hết rồi. Chánh nghiệp là gì? Nói một câu cho gọn lẹ, là

[21:13]làm phước. Nhớ nha, ai nè, ai trả lời đúng chữ "làm phước" nè, giơ tay lên. No one, không có ai hết. Không có ai hết. Chánh nghiệp tức là làm phước nha, nhớ như vậy. Và làm phước rồi mới tới Chánh mạng nghĩa là sao? Đủ phước rồi mới đủ ăn đủ mặc để tu. Nhớ như vậy. Đây là cái logic chặt chẽ trong tiến trình của Bát Chánh Đạo không thể khác được. Đó là lý do mà Phật buộc chúng ta phải tu gì tu, phải làm phước thật nhiều. Rồi chính cái phước này khiến cho chúng ta tự nhiên đủ ăn đủ mặc, có một cái sinh kế sung túc. Bắt đầu sau đó mới tới là Chánh tinh tấn đi vào Chánh niệm, Chánh định rất là rõ.

[21:59]Vì vậy, nếu chúng ta nhìn lại bản thân mình mà Chánh mạng chưa hiện ra, tức là đời sống ăn mặc còn vất vả thì chúng ta phải hiểu cái Chánh nghiệp của mình sao? Chánh nghiệp của mình chưa thành tựu, chưa viên mãn. Chánh nghiệp không đủ nên Chánh mạng chưa hiện ra thì phải khoan tu, khoan Chánh tinh tấn, Chánh niệm, Chánh định đã, tiếp tục tạo Chánh nghiệp giùm. Tiếp tục tu thầm thầm thầm thầm sau ít ít thôi, nhưng mà phải tạo Chánh nghiệp cho nhiều cái đã để vượt qua được cái khó khăn về đời sống vật chất trước. Nên vì vậy là tuy đạo Phật nói cao siêu cái gì cũng "Không", đó, nhưng cái thước đo

[22:47]cái Bát Chánh Đạo của chúng ta lại nằm nơi cái túi tiền của mình. Cái câu nói này nghe cay đắng nhưng là một cái thực tế không thể phủ nhận. Là một thực tế không thể phủ nhận. Hễ đời sống mình còn vất vả thì khoan nói đến chuyện tu hành cao siêu. Vì sao? Vì tức là Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp của mình chưa thành thì Chánh mạng chưa hiện ra, đời sống còn vất vả. Nhớ như vậy. Do đó mình tu thế nào mà Chánh mạng nó hiện ra đầy đủ, sung túc, thoải mái, có nghĩa là những cái "chánh" trước đó, Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp mình tương đối ổn định thì bắt đầu đó, bắt đầu mới thấy gọi là cái đời sống mình đầy đủ.

[23:29]Đó, đây là một cái khâu quan trọng. Nếu cái sinh kế mà không chân chính, tức là cái tiến trình đi đến giải thoát không có hoàn hảo. Cho nên ở đây, cái sinh kế nó vừa phải là vừa đủ mà vừa đúng. Đủ tức là cái nghề mình làm á làm cho mình đủ ăn đủ mặc, thoải mái, có một chút dự trữ là không phải lo. Đúng, đúng là tức cái nghề mình làm á không có ác mà chỉ tạo ra phước. Đó, nó vậy. Cho nên ở đây nói Chánh mạng thì chúng ta hãy nhớ lại, chúng tôi lặp lại là đủ và đúng. Nhớ nha, đủ và đúng. Đủ là cái nghề đó đem lại cho mình đủ cơm ăn áo mặc, có dự trữ, có tiền dư đóng bảo hiểm, nhất là nhớ mua bảo hiểm xe giùm, ha.

[24:17]Mua khẩu trang, ha, chống virus lạ nha. Dòm mấy có nhiều cái mặt dòm giống có virus lạ lắm á. Đúng là cái nghề đó là nghề tạo phước chứ không phải nghề tạo tội. Một lát nữa mình sẽ phân tích nghề nào tạo phước, nghề nào tạo tội, ha. Phước á giúp cho chúng ta có cái công ăn việc làm ổn định. Hãy nhớ chữ mà công ăn việc làm ổn định, chứ không phải là làm ít bữa cái tự nhiên cái nghề nó bể, cái đổi qua nghề khác, làm chỗ này ít bữa cái người ta cự nự cái chuyển qua chỗ khác, tức là phước vẫn chưa đủ. Mình hãy đo cái điều đó, đó là một cái để đo. Rồi phước cũng giúp cho ta có quyền được chọn một cái nghề thoải mái, rộng rãi.

[25:00]Ví dụ như cái người mà ít phước á, mình tìm cái nghề nào để sống không ra mà chọn được cái nghề nào để làm là mừng thấy mồ luôn. Nhưng mà cái người có phước, họ có ba, bốn cái chỗ để họ có thể làm, muốn chọn chỗ nào cũng được. Đó là cái có phước. Cho nên chúng ta để ý á là chúng ta được quyền chọn nghề là mình biết cái Chánh nghiệp mình đủ rồi đó. Ừ. Bây giờ mới để ý nè, khi mà mình có cái phước dư rồi, mình có thể chọn được nhiều nghề rồi thì đây là lúc mà chúng ta phải quyết định chọn cái nghề cho đúng để cho phước mỗi ngày một tăng trưởng. Mà vì sao vậy? Là vì ví dụ như cái Chánh nghiệp á là khi mình có cơ hội rồi mình mới làm phước được.

[25:42]Cái chữ Chánh nghiệp á, ví dụ khi mình giúp người này, năm ba bữa mình kiếm người kia mình giúp, lại 10 bữa nửa tháng sau mình mới có dịp mình làm phước, đó gọi là Chánh nghiệp. Nhưng mà riêng Chánh mạng thì sao? Mỗi ngày mỗi làm. Có ngày nào mà không đi làm không? Ngày nào cũng phải đi làm, phải không? Và như vậy nếu cái nghề đó là một nghề chân chính thì mỗi ngày là mỗi tạo mỗi ngày mỗi tạo phước. Vì vậy Chánh mạng rất quan trọng. Là khi mình có một cái nghề đúng rồi á thì mỗi ngày là mỗi phước tăng trưởng. Đó. Còn Chánh nghiệp thì lâu lâu mới có, thỉnh thoảng mới có, còn Chánh mạng là mỗi ngày.

[26:18]Đó là lý do, đây là để ý nè. Do đó cái nghề rất là quan trọng. Nhiều khi á chúng tôi đi trên đường, chúng tôi nhìn một người công nhân họ làm đường ha, họ làm đường, họ đắp đường, họ đào xới, họ cứ làm siêng năng mỗi ngày làm vậy thôi, nhưng mà họ đâu có ngờ rằng họ đang làm cái nghề rất đúng và mỗi ngày mỗi tạo phước. Và một cái người đó hoặc cuối đời họ hoặc qua kiếp sau tự nhiên họ thành một người giàu. Họ không hề biết đạo đức gì hết trơn. Nói chuyện đạo họ không tin. Họ mặc họ giàu, tại vì sao? Vì vô tình họ có một cái nghề mà cái nghề đó làm cho họ tạo thành phước mỗi ngày, mỗi ngày. Nó còn nhiều hơn là người Phật tử mình đi làm phước nữa.

[26:59]Cứ một năm tới gặp tới cái mùa mà nạn lụt thiên tai mình mới đi xúm nhau mà đi cứu trợ ha, thì đâu được mấy bữa, mấy ngày đâu. Nhưng mà còn có một cái nghề đúng rồi á, mỗi ngày mỗi phước, mỗi ngày mỗi phước. Nhưng mà chỉ tiếc rằng vì mình không có cái ý thức về đạo, cho nên kiếp sau giàu lên mà không tin đạo. Chúng ta gặp cái hạng người đó nhiều không? Nhiều không? Cái người giàu mà không hề tin gì về tôn giáo, về Phật pháp hết, có không? Đầy! Lý do là vậy. Lý do đời xưa làm công nhân đi đắp đường. Nên vì vậy bây giờ chúng ta muốn giàu là phải xin làm công nhân đi đắp đường nha. Nó có những cái nghề như vậy đó, vô tình họ tạo phước.

[27:36]Mà Chánh mạng hay là mỗi ngày đều làm thành phước nếu đó là nghề chân chính. Bây giờ nói cái nghề nào phước, nghề nào không phước?

[27:48]Nghề nào phước, nghề nào không phước? Bây giờ thế này: Là cứ căn bản thì hầu hết những nghề nghiệp mà phục vụ xã hội, dân sinh thì đều đều tốt hết. Ví dụ như làm nghề giáo dục, ha, thầy cô giáo dạy học. Rồi trong về cái ngành nghề Bộ Giáo dục, Phòng Giáo dục gì đó để mà sắp xếp cái việc đào tạo giáo dục cho đất nước đều thành phước hết. Thầy cô giáo thì là người đứng lớp, người trực tiếp giảng dạy nhưng sau lưng thầy cô giáo thì là bao nhiêu cái hậu cần, bao nhiêu tổ chức sắp xếp, tất cả đều có phước hết, mỗi ngày đều mỗi tạo phước hết. Rồi cái nghề y tế, đó là bệnh hoạn là một nỗi khổ con người thì cái những người nhân viên từ bác sĩ,

[28:30]y sĩ, y tá, điều dưỡng, rồi nhân viên vệ sinh trong đó, người lái xe cấp cứu, ban giám đốc điều hành, người bảo vệ, gác cổng đều có phước hết. Là mỗi ngày đều mỗi tạo phước, chúng ta nhớ. Nên chúng ta thấy sống trên đời này coi vẻ dễ có phước lắm. Hễ có cái nghề phục vụ dân sinh đều là đang có phước hết. Đó, nó vậy. Rồi ví dụ như một người làm công chức, công chức tức là cán bộ á, cán bộ phường, xã, cán bộ quận, cán bộ tỉnh là người công chức là cứ mỗi ngày mà đi làm rồi đi lo vạch kế hoạch, tiếp dân, điều hành, phân phối, tổ chức đất nước này đều là có phước hết. Đó là những cái nghề mà phục vụ dân sinh có phước hết. Quân đội có phước không?

[29:11]Có không? Có phước, phải không? Bây giờ mình ngồi đây mình êm ấm vậy đó, thiệt là nhờ những cái người mà cầm súng ở hải đảo, biên giới á. Nếu mà không có những người cầm súng đó, giờ này mình không ngồi đây. Giờ này giặc cướp rồi nổi loạn xạ lên rồi rồi đất nước mình xáo trộn chiến tranh rồi nơm nớp bom rơi vào mình không biết lúc nào. Ví dụ chúng ta hãy nhìn cái dân Iraq á. Ví dụ vậy, trái bom nổ xuống cái năm bảy chục người cái bị thương, thiệt mạng tùm lum. Rồi cứ tối ngày sống trong cái nơm nớp lo sợ, đâu học hành gì được đâu. Không có làm ăn gì được hết trơn. Đó, mọi cái đình trệ hết. Cái ý nghĩa cuộc sống đơn giản nhất cũng không có được khi chiến tranh tới.

[29:46]Nên vì vậy, cái người cầm súng bảo vệ đất nước là có phước, cứ mỗi ngày có phước. Tuy nhiều khi cả ngày cũng chả bắn tên giặc nào, chả cũng bắn cũng chả gặp ai đụng độ, nhưng mà hễ cầm đó cho nó yên đất nước cũng là có phước. Người công an có phước không? Có, có, phải không? Dĩ nhiên là người giữ gìn, công an cực lắm nha, công an cực lắm chứ không đơn giản. Mình đi xe á, mình đi xe mình phải bịt khẩu trang này tùm lum, nhưng mà cái người công an mà đứng gác ngay như cái giao lộ để mà điều hành giao thông đâu có bịt khẩu trang. Khẩu trang la ai nghe? Đâu thổi còi được phải không? Đâu đâu có thổi còi nên phải mở ra,

[30:21]phải hít hết không khí bụi xe, phải có sức khỏe đứng cả ngày, mình mệt mình ngồi chứ cái người công an đâu có ngồi được. Nên những những cái điều đó đều là mỗi ngày tạo thành phước, mỗi ngày tạo thành phước của họ. Rồi sản xuất công nghiệp, sản xuất nông nghiệp trong những ngành xây dựng phải không? Những cái điều mà tạo thành cái điều tốt đẹp cho cuộc đời này, mỗi ngày mỗi ngày đều thành phước hết. Chỉ cần cái gì? Chỉ cần là có thiện chí phục vụ, chăm chỉ, đó, là tạo thành phước. Thì đừng có lười ha, lười thì không thành phước. Cứ những cái nghề phục vụ như vậy đều dần dần thành phước hết. Có những cái nghề mà càng làm càng mang tội. Có không? Có.

[31:01]Ví dụ...

[31:05]Ví dụ như nghề ăn trộm.

[31:09]Càng làm càng mang tội. Có những cái nghề mà luật pháp cho phép, nhưng mà đạo lý kết tội, ví dụ như mở vũ trường. Đó là cái nơi mà môi trường cho tội phạm phát sinh. Tức là biết bao nhiêu con người vào đó trở thành kẻ hư hỏng vì thuốc lắc. Biết bao nhiêu hạnh phúc gia đình tan vỡ vì những cái vũ trường đó, người ta vào đó chơi rồi cặp bồ, cặp bịch, tầm bậy tầm bạ, gia đình nhà cửa tan nát hết, rất nhiều. Bao nhiêu cuộc đời hư hỏng bỏ vào trong đó hết, nhưng mà được cấp giấy phép nha. Nói về luật pháp không vi phạm à, nhưng mà đối với đạo lý, đối với văn hóa dân tộc là đáng lên án, đáng lên án.

[31:49]Chúng tôi có lần chúng tôi nói rất là đau đớn: Cứ mỗi cái vũ trường mọc lên là chúng ta mất dần quê hương của mình. Thôi, nói nhiều quá người ta giết mình chết. Thí dụ có nghề nữa là như buôn bán quán nhậu. Những cái nghề đó tuy là nói cũng phục vụ ăn uống đó, nhưng mà sự thực là có nhậu nhẹt rượu bia trong đó, nên coi vậy chớ cũng càng làm càng mang tội. Cái nghề buôn rượu, buôn rượu thì luật pháp đâu có cấm phải không? Luật pháp không cấm, nhưng mà càng làm càng mang tội. Buôn ma túy, buôn vũ khí, à buôn bán phụ nữ, sòng bài, mấy cái đó thì luật pháp cấm luôn, mà mình cũng biết là mang tội. Săn bắn, săn bắn mang tội không?

[32:32]Rất là mang tội, rất mang tội. Mới vừa rồi có mấy cái ông nào đó, đi săn bò tót rồi mất chức luôn á. Săn cũng nhiều rồi, nhưng mà đây là giọt nước cuối cùng làm tràn ly, cái phước hết luôn rồi. Tức là bắn vài con bò tót nằm trong danh sách đỏ, nằm trong sách đỏ là loại mà sắp tuyệt chủng, phải bảo vệ, mà đi bắn luôn rồi là cuộc đời ổng cũng tiêu luôn, bắn vào cuộc đời của mình luôn, như vậy, ừ hứ. Những cái nghề mà càng làm càng mang tội đó, cứ mỗi ngày tội chồng chất, mỗi ngày tội chồng chất, đến khi mà hưởng phước tột cùng hết rồi, tự nhiên sụp đổ hoàn toàn hết, không còn gì hết, khi chết thì đọa vào đọa vào địa ngục và súc sinh, rất là khổ.

[33:10]Có những cái nghề khó kết luận là tội hay phước nha, ví dụ cái nghề đánh cá. Giờ tội hay phước? Tội hay phước? Rất là khó kết luận, phải không? Có một thời gian á chúng tôi ở cái vùng à mà người dân họ làm nghề đánh cá, ở ngoài Long Hải, Phước Hải á, chúng tôi ở cái vùng đó, thì cái người dân ở đó họ rất là ngoan đạo, đi chùa làm phước nghiêm chỉnh, nhưng mà nghề ở nhà họ là phải đi đánh cá. Mà lúc đó giảng gì giảng không được nói tới đụng tới cái đó, nói đụng tới đó mít lòng. Ừ, vì họ cái nghề đó cha truyền con nối nhiều đời cứ phải mà làm như vậy thôi. Và lúc đó là ví dụ như những cái người Phật tử ủng hộ chùa,

[33:49]giúp chùa, với quý thầy cô cũng toàn những người mà nhà đi đánh cá hết. Hồi lúc mà chưa về cái vùng đó đó, thì chúng tôi cũng suy nghĩ đơn giản cái nghề sát sanh thì mang tội, nhưng mà về tới cái vùng đó rồi không dám nói vậy nữa, lại nhìn vấn đề nó khác đi. Thì cái nghề đó có tội hay phước? Khó kết luận là vì sao? Là bởi vì thứ nhất, chúng ta thấy giống như họ vẫn tiếp tục là cung cấp thực phẩm cho xã hội, phải không? Vì người ta vẫn còn phải dùng cá mà để làm thực phẩm ăn. Rồi rồi lâu lâu bài báo còn đăng là cá là trị bệnh tim đồ nữa, nghe nó hấp dẫn nữa, nên cứ vậy. À nhưng mà cái tội là ở chỗ là sát sinh, phải không?

[34:28]Sát sinh. Có những điều à mà mình nhìn mình thấy nó chua chát lắm. Có một lần chúng tôi lấy cuốn phim tư liệu về thế giới mở ra coi, họ nói về đời sống đại dương, họ cứ đi quay chiếu tư liệu thôi à, chứ không có gì hết, thì trong đó có những bầy cá mà mình thấy nó triệu triệu con cá nó quấn với nhau thành một khối đặc á, nó bơi trong biển, nó thành bầy đàn nó quấn với nhau nó đi trong biển, thì có những con cá to hơn tấn công vào cái bầy đàn đó để ăn nó. Thì giờ mình nhìn mình cũng ngậm ngùi, không biết nói sao nữa. Giống như nó sinh ra để làm thức ăn cho những cái con vật lớn hơn thôi, chớ từ lúc nó sinh ra cho tới cái ngày nó chết

[35:05]thì cuộc sống nó không có ý nghĩa, nó không hề học được một cái đạo lý gì, nó cũng không biết làm phước cái gì. Nó chỉ sống theo bản năng và dường như cái nhiệm vụ của nó là để làm thức ăn cho loài khác. Những cái điều mình khó suy nghĩ lắm. Cho nên khi mình nhìn trong thiên nhiên, thấy những điều làm cho mình mình thấy cái luân hồi thật là là là đáng sợ, lại thấy đáng sợ. Nên ví dụ như nghề mổ thịt, nghề mổ thịt gia súc là có phước hay có tội? Giết cái con vật thì nó đau đớn thì đúng là có tội, nhưng mà mình ăn thì tội hay phước? Ăn ngon chết chớ lại. Đó đó là cái không biết, vì nó vẫn cung cấp cái thực phẩm cho xã hội.

[35:43]Xã hội vẫn đang còn cần những loại thực phẩm đó, nhưng mà cái người mổ thì đúng là làm cái cái việc mà sát sinh, có tội. Do đó à chúng ta mơ ước thế này, một ngày nào đó khoa học họ chế được những loại thịt mà nuôi vi sinh. Nuôi vi sinh tức là không có phải sát sinh nữa. Có lần chúng tôi nói cái này chưa kìa? Ờ phải không? À tức là họ nuôi cấy một cái tế bào lớn lên, rồi khi nó lớn rồi cái xẻ ra bán vậy thôi, không có giết con vật nào hết, mà người ăn thịt thì vẫn có thịt ăn, rồi bảo đảm cái chất đạm. Đó mình phải đợi khoa học tiến bộ để con người thoát được cái nghiệp sát sinh, ừ. Có những cái nghề ít ai để ý, nhưng mà phước thì rất

[36:24]là lớn, như cái nghề trồng rừng, giữ rừng, bảo vệ nguồn nước, bảo vệ không khí, cứu hỏa, cứu hộ. Cái nghề đó ít để ý nè. Bình thường mình có bao giờ mình để ý tới cái người chiến sĩ mà chữa lửa đâu, phải không? Không bao giờ. Không bao giờ để ý trong tâm mình. Chỉ khi nào mình có cháy bắt la làng lên thì mới thấy người đó đáng yêu, đáng quý, dễ thương biết chừng nào. Còn bình thường mình gặp người đó nói đi làm nghề chữa lửa, mình nhìn họ xa lạ, mình thấy không dính líu gì hết. Nhưng mà họ làm cho mình yên tâm để sống. Họ làm cho mình yên tâm để sống. Có lần chúng tôi trông thấy ừ cái nhà cháy,

[37:02]ừ cái nhà cháy, thế là người ta gọi điện thoại xe chữa lửa tới. Thì lúc mình đứng gần á, từ cái nhà lầu bên đây mình nhìn qua cái nhà lầu bên kia rất là gần, thấy cảnh lửa cháy, cảnh người ta chữa lửa, mình mới thấy cái người chữa lửa không có dễ như mình tưởng nào giờ. Nào giờ mình cứ tưởng là đi lại cầm vòi xịt, nước nó bay vô cái nhà đó ha, hả tắt lửa thôi đi về. Không không có nha. Trời ơi, họ phải leo lên tới tầng ngọn lửa, họ đập cửa, họ cho cái nước để nó chảy thấm vào trong. Tại vì nếu đứng bên ngoài xịt nó đâu có vô trong, lửa ở trong nó vẫn cháy và người trong sẽ bị chết, nên họ phải leo lên họ đập cửa,

[37:34]họ cứu người, nước để thấm vào trong nhà để tắt cái ngọn lửa nhanh chóng mà cứu những cái người đang kẹt bên trong. Nên vất vả lắm mà, thấy mấy anh lính chữa lửa leo lên té lên té xuống lịch bịch lịch bịch vậy đó, tại nước nó trơn á, vừa lửa vừa nước xịt rồi leo mái tôn nó trơn nó dập té. Cho nên bữa nào ai làm bài thơ đi: Em yêu anh lính chữa lửa.

[37:59]Đó là nãy giờ chúng ta nói có những cái nghề mà có phước. Nhưng mà thế này, dù cái nghề đó có phước mà nếu mình làm một cách thiếu thiện chí thì cũng mang tội luôn. Ví dụ bác sĩ, nghề chữa bệnh có phước không? Có, nhưng mà không có thiện chí, nuôi bệnh. Thí dụ như cái người này mà chích cho mũi thuốc hết bệnh liền, nhưng mà thôi, chích nửa mũi hay cho uống thuốc gì đó ổng phải bệnh kéo dài cả tuần. Ổng phải tới đây hai ba ngày chớ ổng tới bữa rồi cái ổng không tới nữa buồn. Đó mấy cái đó là là mệt. Hoặc là làm công chức, thay vì phục vụ dân mà gây khó cho dân để người ta phải chung chi, phải không?

[38:34]Hoặc là công an mà đi bảo kê cho tội phạm, thì đó, những cái nghề có phước nhưng mà lại không thiện chí là thành tội liền. Hoặc là thầy giáo, dạy trong lớp dạy sơ sơ mà dạy kèm thì mới dạy kỹ, những đều là là thành tội hết. Như chúng tôi nghe câu chuyện này. Thường thường ví dụ nghe cái người mà làm nghề đao phủ, hồi xưa đó họ chém tội nhân, treo tội nhân lên, họ chém chém phứt ngang cổ thì cái xác rớt xuống cái đầu còn dính ở trên, cột cái tóc đây nè, quấn cái tóc người xưa tóc dài đó, quấn cái tóc rồi treo lên, treo thòng teng rồi họ phứt cái dao rớt cái đầu xuống nữa, coi như thi kết tội vậy.

[39:09]Thì cái nghề đó mình thấy có ăn hối lộ được không? Ăn gì được ăn, vậy mà vẫn ăn được. Ngộ vậy! Thầy chúng tôi nghe có bác lớn già ổng kể chuyện cái người đao phủ ngoài Huế ngày xưa, lúc còn triều đình vua, nói khi mà xử tội cái tội nhân á thì gia đình tội nhân họ cũng đứng đó rồi họ chờ họ lấy xác về họ chôn. Ừ. Thì biết là có người nhà của tội nhân á, cái người đao phủ chém giả bộ chém trật, không có chém một nhát đứt liền, chém bực một cái rớt vô cánh tay, rớt cánh tay xuống cái, cái người kia giãy giụa chưa chết, rồi chém cái vô lưng xả máu rớt xuống vậy đó rồi cũng chưa chết, giãy giãy chưa chết.

[39:43]Chừng nào mà người nhà mà dúi tiền vô họ chém bực một cái đứt cổ rớt chết liền. Đó tới nghề đó mà cũng còn ăn hối lộ được. Nhưng mình thấy con người ta khi ác tâm á, cái gì cũng ăn hối lộ được. Nghĩa là ăn hối lộ trên cái đau khổ thân xác của người ta, không thể tưởng tượng nổi. Mấy người đó chết không biết đi đâu, không biết đi đâu.

[40:04]Có lần chúng tôi xem cái phim của Mỹ là Training Day, tức là Một Ngày Tập Huấn, chuyện kể về một cái người sĩ quan cảnh sát trẻ mới ra trường thì được giao cho một cái người sĩ quan lâu năm để đi tuần trên đường phố một ngày để tập huấn. Cái điều bất ngờ là cái người sĩ quan lâu năm đó là một tay bặm, tay cướp, lợi dụng cái chức vụ của mình để đi giết người, cướp của. Cái câu chuyện vậy, phim của Mỹ. Đó, có những cái như vậy. Thì cái nghề thì cao quý nhưng mà ác tâm rồi vẫn lợi dụng chức vụ của mình để mà làm điều ác được. Do đó là nãy giờ chúng ta nói là cần cái nghề chân chính để tạo phước, nhưng mà sự thật là căn bản hơn để tạo ra phước là cái gì?

[40:49]Là là là đạo đức, là thiện chí, phải không? Là chánh kiến, chánh tư duy. Phải không? Tức là những cái phần đạo đức của tâm hồn á thì mới kết hợp với cái nghề đúng nữa thì tạo thành cái phước. Phải không? Còn mà nếu cái nghề đúng nhưng mà đạo đức không có thì vẫn tạo tội như thường. Chúng ta có nghe chuyện tổng thống mà bị truy tố về tội tham nhũng chưa? Có luôn, phải không? Đó, làm tới tổng thống dân bầu đó, vinh quang nhất á, cuối cùng người ta vẫn lôi xuống bóp mỏ đi vô tù luôn vì tội tham nhũng. Thấy không? Ví dụ bây giờ có một cái nghề rất cao quý vô cùng là mở cái viện mồ côi để nuôi trẻ mồ côi.

[41:32]Nghĩa là cha mẹ hoặc chết hoặc là bỏ rơi thì những đứa trẻ đó được những người có lòng hảo tâm họ đem về mở một cái trại mồ côi nuôi các em. Cái nghề đó có phước không? Quá cao quý đi phải không? Mà làm bậy được không? Được luôn. Là làm sao? Bằng cách là bởi vì không có ai kiểm toán sổ sách, cho nên lúc nào cũng nuôi cho đứa bé nó nghèo nghèo, đói đói, ốm ốm, xanh xanh, rách rách. Không cho bao giờ quần áo lành lặn, không bao giờ cho ăn đủ no. Cứ để mặt nó xanh xanh, ốm ốm chơi vậy á để cho khách tới thăm á, thấy nghèo quá, cúng vô. Cúng vô thì những cái người mà quản lý hưởng hết, đem về nhà hết.

[42:09]Mà lúc nào cũng nuôi những cái bé đó ốm ốm, xanh xanh, rách rách. Chúng ta thấy đó. Bên ngoài của những điều làm từ thiện, bên trong vẫn ẩn chứa điều ác, vẫn ẩn chứa điều ác. Hoặc là có những người vì mở trường để cho Tăng Ni học. Việc làm quá cao quý nhưng mà chỉ để lấy tiền cúng dường, bên trong không để ý tới chất lượng đào tạo cho Tăng Ni, mà không nuôi Tăng Ni đàng hoàng, ăn uống đầy đủ, để thiếu thiếu đói đói để cho người ta cúng tiếp. Thấy nó, những cái điều đau lòng trong cuộc sống này. Nên vì vậy, cái điều tốt đẹp nó vẫn nằm ở thẳm sâu ở tâm hồn của chúng ta, nằm ở nơi cái đạo đức chúng ta, cái chánh kiến, chánh tư duy chúng ta trước.

[42:47]Do đó, cái người Phật tử mà khi chúng ta làm cái nghề chúng ta đi làm việc để kiếm sống thì chúng ta phải nghĩ tới cái lợi ích của cộng đồng, chúng ta phải nghĩ tới việc phục vụ, chớ đừng nghĩ tới đồng lương, quên đồng lương đi. Bởi vì cái đồng lương của mình nó là cái phước của mình, phước mình có nhiêu đó à. Phước mình có 700 ngàn hay phước mình có 3 triệu, phải không? Ví dụ một tháng người ta trả mình có 700 mà không thể kiếm nghề khác được, phước mình có nhiêu đó à, không bỏ nghề đó không có nghề nào làm. Hoặc là phước mình 3 triệu, tháng trả 3 triệu mà đổi nghề khác không được thì thôi cứ yên tâm với cái đó.

[43:19]Phần còn lại là từng ngày từng ngày cứ ráng mà phục vụ hết lòng để tạo cái phước của mình.

[43:28]Chúng ta tận tụy với công việc, đó là chánh mạng. Nhưng mà do mình là người Phật tử, cho nên cái thời gian mà mình dành cho công việc tu trong chánh mạng á, mình phải cân đối với những thời gian mình dành để cho gia đình, lo cho Phật pháp và tu tập. Chúng ta có nhiều cái thời gian, thời gian giải trí nữa, giải trí lâu lâu cho nó thư giãn gì đó, là chúng ta có thời gian để làm việc, thời gian làm việc 8 tiếng một ngày tức là thời gian tu tập chánh mạng á, làm cho tận tụy, cho thiện chí. Rồi thời gian để dành để lo lắng cho gia đình, thời gian dành cho Phật pháp, gắn bó với chùa chiền để làm những Phật sự với quý Thầy, thời gian dành cho bản thân để

[44:09]tu tập, hoặc là thời gian dành cho bản thân để giải trí, nghỉ ngơi. Đó là chúng ta cân đối những thời gian đó vậy. Nhưng mà chúng ta biết chắc một điều là hết 8 giờ vàng ngọc để tu tập chánh mạng là trong lúc làm công việc, mình làm tốt, siêng, có thiện chí. Nhớ như vậy. Cái bài hôm nay là quan trọng về cái đó. Có những trường hợp tế nhị như là chủ bóc lột cái người làm công bằng cách trả lương quá ít, có những trường hợp như vậy. Rồi có những trường hợp như là đấu tranh tập thể, biểu tình, vân vân. Những vấn đề đó phức tạp rất là sâu mà thời gian thì ít, nếu đào sâu đó nó hơi xa quá, nên chúng tôi không muốn đào sâu, không muốn đào sâu lắm.

[44:50]Cái dấu hiệu mà chánh mạng thành tựu là thế này: là sinh kế bỗng nhiên dễ dàng. Nghĩa là sau khi mình làm việc 5 năm, 10 năm với hết cái tấm lòng của mình để phục vụ, bỗng nhiên mình thấy cái tiền bạc đến với mình dễ dàng lắm, việc làm ăn nó dễ ra hẳn luôn á. Tức là 5 năm qua mình tu tập chánh mạng là làm phước trong sinh kế đã thành tựu, đã thành tựu. Bắt đầu mình thấy là là sinh kế tiền bạc nó đến với mình dễ dàng thì mình chuẩn bị bước qua giai đoạn kế là gì? Là chánh gì? Chánh tinh tấn để đi vào chánh niệm, chánh định, tức là còn ba cái chánh đạo còn lại là chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định.

[45:30]Nhưng mà muốn đi vào ba cái đó, ba cái chánh đạo sau á thì phần chánh mạng phải thành tựu. Phần chánh mạng thành tựu là khi nào mình thấy là đời sống mình bắt đầu dễ dàng là dấu hiệu, phải không? Bây giờ chúng ta nói qua về cái sinh kế của một tu sĩ Phật giáo. Cái người tu sĩ á thì cái cách để sống khác với người thế gian. Tại vì sao? Vì họ không thể đi buôn bán, không thể đi làm công chức, không thể đi làm công an, à không thể buôn bán nhiều nhiều, nên mà cái cái sinh kế chính của người tu là cái gì? Làm cái gì có ăn? Là? Đúng là chưa đi tu nên không biết. Đi tu đi, biết liền. Mỗi tôn giáo có một cái sinh kế của tu sĩ khác nhau,

[46:23]nhưng mà hầu hết, hầu hết đều do tín đồ ủng hộ. Tất cả các tôn giáo như vậy, là hầu hết. Không biết tại sao giống nhau một điểm là cái người tu lại là một cái người được quyền hưởng cái sự cúng dường, sự ủng hộ của người tín đồ, hầu hết như vậy. Và trong một số tôn giáo khác thì họ có những cái hoạt động kinh tế thêm để bổ sung, để gọi là bớt đi cái gánh nặng cho tín đồ, để có thể làm việc nó rộng rãi hơn, chẳng hạn. Còn trong Phật giáo của chúng ta đó, Phật giáo mình á, cái sinh kế là ngày xưa là là đi khất thực, từ thời Đức Phật cũng vậy. Vào cái thời đó, tất cả các người xuất gia làm sa-môn đều đi khất thực.

[47:07]Tu sĩ mà đi khất thực là bình thường. Rồi cứ họ sống ở đâu ngoài rừng ngoài núi đâu không biết, ngoài bờ ngoài bụi đâu ngoài ven ven làng á, cho tới bữa ăn thì họ ôm bát họ đi vào làng họ xin ăn. Mà họ đi xin không giống như là những cái tu sĩ giả danh mà chúng ta thấy ở thành phố. Những cái tu sĩ giả danh thì gặp người thì cứ đứng hoài không cho người ta đi, hoặc là nắm áo kéo người ta lại bắt cho, tiền gì cũng lấy, mà gặp người nước ngoài cũng nắm áo kéo nữa thì chúng ta biết là cái đó không có tư cách. Còn cái người sa-môn chân chính khi đi khất thực thì họ điềm đạm, chững chạc mà hơi bất cần, hơi bất cần, tức là hơi hơi chảnh á.

[47:44]Là cho không cho không cần, ôm bình bát đi, cho không cho không cần, tức là tuy cũng cần ăn lắm nhưng mà hơi chảnh, hơi chảnh chút, tức là mình giữ cái tư cách, giữ kẽ của mình như vậy. Đó là hai cái cách nó khác nhau, khác với cái tu sĩ giả mà chèo kéo người ta, như vậy. Vì lý do là đi khất thực cho nên nó có hai cái bất tiện xảy ra. Thứ nhất là ai cho gì thì thì ăn nấy, không có lựa chọn được, không lựa chọn được. Có một lần có một ông tu sĩ, ông này ổng đã hoàn tục, ổng kể chuyện lại, hồi đó ổng cũng đi tu, ổng ôm bình bát đi khất thực. Ổng kể lại câu chuyện mà ổng vừa kể lại vừa tức giận là cái bình bát người ta thì nó có cái thể tích nó

[48:27]có giới hạn, ổng nói là một cái thằng nó khốn nạn, nó bưng nguyên trái dừa, dừa mà chưa lột vỏ nữa, đặt luôn nguyên vào cái bát luôn đầy cứng ngắc rồi mà thầy tu mình đâu có gây lộn được. Thế là cứ giả bộ đành bấm bụng mà chịu, đi tới cái chỗ vắng bưng trái dừa đó quăng vô bụi rồi đi khất thực tiếp. Nhưng mà hồi xưa đó thì cái bưng cái bình bát đi khất thực thì ai cho gì ăn nấy, cho nên là ăn mặn luôn, ăn mặn luôn chứ không có lựa ăn chay được. Thì người nhà người ta ăn cái gì người ta xớt vào bát mình cái đó, nên phải chịu. Nên cái bất tiện thứ nhất là lúc đi khất thực là ai cho gì ăn nấy, nên đôi khi phải ăn những thức ăn mà mình không vừa ý lắm, không vừa ý lắm.

[49:07]Ví dụ như là có cái người họ gặp mình họ đang ăn con cá, họ xớt họ cắt nửa con cá bỏ vào. Đi ngang cái chỗ bán chè cái họ xớt một ly chè bỏ vô, chè nước dừa, chè đậu xanh nước dừa mà trộn với cá kho thì đúng là vô cùng. Đó là cái bất tiện, bất tiện. Mà Phật thì không cho chế cái bát mà hai ba ngăn, hễ chè thì hãy bỏ ngăn này giùm, cứ là phải làm thinh thôi. Vì mình chảnh mà, làm thinh, ai cho ăn cái ngồi làm thinh vậy đó, không biết, rồi khổ vậy. Rồi cái bất tiện thứ hai á là không thể đi xin mà một ngày mà đi hai ba lần được. Thấy không? Có nghĩa là cái chỗ tu của mình thì ở ngoài bụi, ngoài bờ, ngoài rừng á, mé rừng.

[49:48]Tối ngày mà cứ đi vô, đi ra cái mà hết buổi rồi. Rồi đói rồi cái đi vô ra nữa thì đâu có thời gian tu. Cho nên vì vậy chỉ ăn có một một lần thôi, một ngày chỉ ăn một lần. Đó là hai cái bất tiện của việc khất thực. Nhưng mà vào ngày nay á thì do là tín đồ đã tín tâm nhiều, biết ủng hộ cho nên thường là tín đồ đã mang vật thực đến tận cái tự viện để dâng cúng. Do đó, chúng ta tránh được hai cái bất tiện. Bây giờ có thể là chúng ta chuyển sang thức ăn lựa chọn là chọn thức ăn chay. Chè thì để riêng mà đậu hũ thì để riêng, đó ớt để riêng mà chanh để riêng, mình ăn đàng hoàng. Đó là mình chọn lựa được cái cách nấu nướng của mình.

[50:27]Và cái thứ hai nữa là có thể ăn một ngày hai ba bữa cho đủ sức khỏe, miễn làm sao đừng có mất thời gian quá, đừng có phải ăn quá ngon mà cứ phải chi li mà mà nấu nướng hoài. Thì ngày hôm nay thì tiện hơn như vậy. Rồi một điều khác nữa là tu sĩ ngày nay lại có thể giữ tiền được. Có thể giữ tiền chứ thời Đức Phật không cho giữ tiền, không cho. Có khoảng sau khi Đức Phật nhập Niết bàn một thời gian, mà nhất là một trăm năm sau Đức Phật á, cái người tu sĩ bắt đầu giữ tiền nên những vị trưởng lão cự quá chừng luôn. Hai bên nổ ra tranh cãi kịch liệt. Một bên thì nói tiền đâu có tội. Giờ không cho giữ tiền khó, giờ muốn sắm cái gì cứ

[51:05]không cứ đi xin hoài cực quá, cứ đi xin hoài. Ví bây giờ trong cái chùa giờ cần có cái bàn, cần có cái bàn, thì nếu có tiền thì chạy ra ngoài cửa hàng mua cái bàn để vô. Bây giờ còn không có không có tiền á, bắt đầu phải lại cái Phật tử nào mà họ làm thợ mộc á, cái lại đứng gặp họ ngồi giảng đạo. Giảng mà thấy ông này bắt đầu ổng xiêu rồi ổng xiêu lòng rồi thì bắt đầu mới nói: "Chùa cần cái bàn", phải không? Khổ! Mà nói mà ổng cứ trơ trơ ổng dòm mình hoài là thôi đi về, coi bữa đó lỗ, nói vậy. Nó vậy! Cho nên ờ rồi bây giờ có tiền nó tiện. Hai bên cứ tranh cãi nhau dữ dội về vấn đề giữ tiền không giữ tiền,

[51:41]nhưng rồi cuối cùng cái khuynh hướng giữ tiền đã thắng thế. Cho tới ngày nay là người tu sĩ được giữ tiền. Tuy nhiên, chúng ta giữ cái trung đạo là trong cái chùa á được quyền giữ tiền nhưng mà người có quyền, có chức, có trách nhiệm mới giữ, còn chúng thì đừng giữ. Khi nào có việc thì mới chi ra để cầm đi đâu gì đó thôi, rồi về thì dư nộp lại để cho mình vẫn giữ được cái hạnh là không giữ tiền, cho giống giống Đức Phật một chút. Như vậy nó trung đạo lại. Thì khi mà giữ tiền á, nó có một cái ưu và có cái khuyết. Cái ưu điểm á là như nãy chúng ta nói đó, mình cần cái gì mình có thể mua liền được.

[52:15]Còn cái khuyết điểm là gì? Là có thể nảy sinh lòng tham. Tham. Khi trong cái chùa mà thầy nào cũng được giữ tiền riêng hết, chúng ta sẽ thấy cái chùa đó không có đoàn kết, là sẽ có những thầy cứ thích mình có những Phật tử riêng để được cúng dường riêng, thấy chia phe. Đó là cái nhược điểm như vậy. Nên chúng ta nghe nói về câu chuyện nghe nó đau lòng. Ví dụ, hai con chó đang giỡn với nhau, mình quăng cái cục xương vô cái là nó cắn nhau liền, nó giành cục xương. Thì con người ta cũng vậy, có thể sống với nhau tốt đẹp lúc mà không có quyền lợi, nhưng khi có cái quyền lợi xuất hiện, con người ta quay mặt trở thành kẻ thù liền.

[52:52]Thì cái đồng tiền nó rớt vào chùa cũng vậy đó. Rớt vào chùa có thể phá mất cái phẩm hạnh của người tu sĩ. Đây là điều rất là đáng lo. Cho nên đồng tiền nó có hai mặt. Nó làm cho chúng ta tiện lợi trong cuộc sống nhưng nó cũng có thể phá hoại tâm hồn của chúng ta. Vì vậy là những cái người mà trụ trì, cầm cân nẩy mực phải hết sức là hết sức là sáng suốt.

[53:17]Tiền á, thật ra bản chất của tiền á thì không có tội. Nhưng mà tội hay không là do cái cách sử dụng. Chúng ta dùng tầm bậy thì là thành tội liền. Ví dụ bây giờ mình có một triệu trong túi, à không có chuyện gì phải lo, phải làm, phải bức bách hết, à thì cũng một triệu đó nếu mình đi nhậu thì thành tội, tội. Còn nếu một triệu đó mình đi giúp cái người nghèo thì thành phước. Như vậy một triệu đó có tội hay không có tội? Chưa quyết định, thấy không? Ăn thua là mình xài thôi. Cho nên do đó là nếu ngày hôm nay cái người tu sĩ đã phải giữ tiền, được giữ tiền thì người tu sĩ phải được dạy, được dạy cái cách,

[54:06]phải có những cái luật, những cái quy định về việc sử dụng đồng tiền. Thì thời nay phải có như vậy. Nhưng mà chùa chúng ta chưa đáp ứng kịp điều này, là vẫn giữ cái giới luật từ đời xưa để lại thì trong giới luật từ đời xưa để lại không có quy định về cách sử dụng tiền bạc. Vì vậy mà người tu sĩ vẫn còn bị hụt hẫng, bị lúng túng hoặc là bị lầm lẫn khi mà giữ tiền trong tay. Đây là điều mà cần bổ sung trong Đạo Phật. Nếu cái người tu sĩ mà tham lam, tích trữ hoặc dùng tiền để hưởng thụ thì sẽ mang tội. Còn nếu làm nên các Phật sự để mà truyền bá đạo pháp thì tạo thành phước. Đó là cái tội hay phước nằm trong cái tâm hồn,

[54:49]cái bàn tay của người tu sĩ, chứ đồng tiền á chưa có tội. Cái tội mà tham lam, tích trữ là sao? Tham lam, tích trữ là cứ thích mình có tiền nhiều. Đồng tiền người Phật tử họ cúng vào chùa thì đồng tiền đó phải biến thành cái điều tốt đẹp cho cuộc đời, cho đạo pháp, chứ không được nằm yên trong tủ. Còn nếu mà nằm yên trong tủ, làm cho cái người Phật tử mồ hôi bao nhiêu mồ hôi, nước mắt người ta cứ nằm miết ở trong tủ của ông thầy thì thành tội. Cho nên cái ông thầy mà tham lam, tích trữ là mang tội. Như có một cái ông thầy nọ vậy, khi ông chết, ông chết đột ngột quá, ông không có trăng trối gì được.

[55:28]Sau khi làm đám, làm tuần rồi xong hết rồi, cái người ta mới đi lục soát hết, bởi vì nói thầy mình chết đột ngột quá đó, không có để lại di chúc gì hết, mới khui ra ổng cất 3 tỷ ở trong. Tiền bắt đầu nó mục. Nhưng mà cũng may mắn là luật của ngân hàng đó có quyền phục hồi lại cái tiền đó chứ không có bỏ, vì đó là cái dòng tiền lưu hành trong xã hội không có bỏ, nên vì ngân hàng họ đem về họ đổi cho hết. Chứ còn không mà mục hết 3 tỷ đó không biết tội ổng tới đâu nữa. Đó là thành cái tội. Phải đem ra mà làm Phật sự, làm thành những điều tốt đẹp cho cuộc đời. Mà cái quan trọng là để làm thành cái truyền bá đạo pháp cho lan rộng.

[56:08]Thì ngày nay á, cái thu nhập của người tu sĩ còn xuất hiện qua những công việc mà mang tính gọi là dịch vụ tín ngưỡng. Dịch vụ tín ngưỡng hay là lễ nghi truyền thống á. Ví dụ như là cầu an, cầu siêu, trai tăng, cái đó giống như hình thức dịch vụ á. Có cái này thấy nó cũng hơi kỳ kỳ. Ví dụ như khi một người Phật tử đến chùa, đưa cái tên nói là: "À ba mẹ con bệnh, nhờ thầy cầu an giùm." Thì thầy, đối với lòng từ bi thì quý thầy luôn luôn sao? À chí thành lấy tên về, buổi tối tụng kinh là đọc cái tên đó lên, cầu Tam bảo gia hộ cho cái Phật tử tên này, họ này, pháp danh vậy được bình an, tai qua nạn khỏi.

[56:52]Thì cái điều đó đẹp, thấy không? Điều đó đẹp. Nhưng mà bù lại quý Phật tử làm sao? Có nói không không? Không, cũng bỏ bao thơ cúng dường. Cái việc này hoàn toàn không có lỗi gì hết, rất là đẹp. Quý thầy với cái đạo lực của mình, với lòng thành của mình, mình cầu an cho Phật tử. Người Phật tử ủng hộ quý thầy cũng nghĩ đến cái công lao tu hành quý thầy nên cúng dường lại ít, là đẹp, không có gì hết. Nhưng mà cái không đẹp là như thế này nè. Khi đưa tên cầu an xong á, cái Phật tử hỏi: "Nhiêu thầy?" Thì nói: "À nếu cầu an thì thôi cho thầy 50." Bắt đầu ra giá. Bắt đầu thành một cái dịch vụ buôn bán, thì đó hết đẹp, Đạo Phật vậy là hết đẹp.

[57:30]Hoặc vấn đề cầu siêu cũng vậy, đám tang cũng vậy. Ví dụ bây giờ là quý thầy đối với Phật tử khi có cái hữu sự như gia đình có người thân bị mất, thì trong cái tình là quý thầy tới, quý thầy, quý cô tới mình tụng để mà tiếp dẫn, cầu siêu, an ủi gia đình. Rồi, điều đó đẹp, phải không? Đó là cái tình của người tu sĩ đối với người tín đồ. Rồi có khi người tín đồ họ khá giả, họ thấy quý thầy có lòng như vậy cái họ cúng dường, thì tùy, như tùy không có nói. Hoặc có những người Phật tử họ nghèo quá, thì quý thầy không có nhận tiền, quý thầy không có nhận. Tại biết có nhiều cái người mà nghèo quá, quý thầy tới còn phải cho tiền mua cái hòm luôn nữa.

[58:13]Đó là cái đẹp, một cái tình đạo rất là đẹp giữa người tu sĩ và người tín đồ. Còn cái không đẹp là cái gì? Không đẹp là ở chỗ là ra giá. Khi mà Phật tử tới nói: "Thầy, ba con chết, mới chết." - "À vậy hả? Rồi bây giờ giao cho thầy phải không? Rồi thôi, bây giờ thầy bao hết nghe, rồi 20 triệu nghe!" Rồi đó, tới đó Đạo Phật hết đẹp. Hết đẹp. Cho nên đây là điều mà những người tu chúng ta phải tránh, phải có cái quy định là như vậy. Mà có cái điều này là quý Phật tử phải để ý nè. Ví dụ như là để cho quý thầy cầu mà linh á, ví dụ cầu an thì mình có an thiệt, cầu siêu thì gia đình mình yên ổn thiệt,

[58:54]người chết được siêu thiệt, thì đòi hỏi cái người tu sĩ đó phải làm sao? Phải làm sao? Phải có có phẩm hạnh, phải có đạo lực, phải có lý tưởng giải thoát thực sự thì cái người đó cầu mới linh. Còn ở đây mình không biết, mình cứ lựa nhiều khi cái người họ giỏi về nghi thức nhưng mà tâm hồn họ cạn cợt, coi vậy chứ cầu không có linh. Mà cái người mà họ có tâm hồn, có đạo lực, có phẩm hạnh á thì họ lại không ra giá, không đòi tiền. Họ lo tu nhiều hơn. Tức là trong đời sống của họ, họ sống đời sống tốt đẹp, chuyên chú tu hành, nhiếp tâm thiền định. Vậy, làm những điều thiện, những người đó mở miệng cầu có linh liền.

[59:37]Mà những người đó không ra giá. Đây là điều chúng ta để ý. Và người tu sĩ cũng phải để ý điều này. Cho nên người tu sĩ mà muốn mình đáp ứng được cái tâm tình của Phật tử thì phải ráng tinh tấn tu hành, phải dành thời gian tọa thiền nhiều hơn. Mà trong cái việc mà đi tụng như vậy á thì đòi hỏi cái nghi thức cho giỏi, phải không? Nghi thức biết tụng, biết táng cho giỏi. Còn linh á thì lại đòi hỏi cái ngồi thiền nhiều. Cho nên chúng ta phải tương đối là phải cả hai, phải biết ngồi thiền. Như thầy trụ trì đây là cả hai, còn như chúng tôi là dở vấn đề nghi thức, cho nên hễ có nghi thức trốn à. Gặp Phật tử một cái đám tang chỉ lại đứng thắp nhang,

[1:00:14]chú nguyện thôi chứ không không có dám tụng, tụng sợ bể, tụng sợ bể.

[1:00:21]Cho nên là để cho cái người tu sĩ mà xứng đáng đáp ứng được cái tâm tình của Phật tử á thì sau này phải cải cách lại là người tu phải có cái thời gian tọa thiền nhiều hơn, giống cái thời Đức Phật nhiều hơn là tụng niệm. Chứ còn trong một ngày ở chùa mà tụng nhiều quá, không có ngồi thiền thì cái người đó không có đạo lực mà lại khác cái thời Đức Phật. Cái thời Đức Phật thì thời gian tọa thiền rất là nhiều nên các vị thánh tăng chú nguyện cái được liền, là do ngồi thiền nhiều, nên thời nay phải cải cách lại, thời nay cải cách lại. Có một cái điều là chúng ta để ý là cái người tu sĩ để ý cái phần chánh mạng của mình nè.

[1:00:59]Nếu mà kêu gọi người Phật tử cúng dường nhiều hơn cái nhu cầu của mình á là mất chánh mạng nha, mất chánh mạng. Là mình chỉ sống nhiêu đây nhưng mình cứ kêu người ta cúng đi, cúng đi, cúng cho nhiều, sang bớt để cất là mất chánh mạng. Hoặc là kêu người Phật tử cúng quá sức của họ là sai chánh mạng, bởi vì người ta còn phải lo cho bao nhiêu việc gia đình, cứ đòi hỏi người ta cúng hoài, người ta chịu không nổi người ta trốn chùa luôn, đó là không được. Hoặc là cúng việc này mà làm việc khác là sai chánh mạng, ví dụ như nói cất nhà thì để cất nhà, còn nếu mà muốn đổi qua chuyện khác thì phải báo lại cho cái người cúng, như vậy.

[1:01:36]Hoặc là người ta cúng mình nhiều mà mình cho lại quá ít. Cho lại cái gì? Người tu cho lại người tín đồ cái gì? Cho cái gì? Cho giáo pháp, cho đạo lý. Cho nên vì vậy là cái người tu sĩ phải giỏi về đạo lý để mà khi người Phật tử họ cúng dường, họ có nhận lại được cái đạo lý nuôi sống cái tâm hồn của họ. Chứ còn nếu mà Phật tử cúng mình nhiều mà đạo lý mình cho lại quá ít thì bị tổn phước, tổn phước. Đó, nãy giờ là chúng ta nói cái chánh mạng của người tu sĩ, bây giờ mình trở lại vấn đề chánh mạng tổng quát. Cái điều này nó hơi nói về những quy luật kinh tế trong cái việc làm ăn một chút xíu, nó hơi có tính có vẻ như kinh tế và xã hội học,

[1:02:21]nên quý Phật tử nghe kiên nhẫn một chút, nghe nó giống như nó ít đạo lý. Là dù là thế nào, nhưng mà nó cũng có trong cái vấn đề làm ăn nó đều có cái tính trao đổi, phải không? Như khi chúng ta cầm tiền, chúng ta đi ra ngoài, chúng ta đổi là chúng ta mua được món hàng về, người ta lấy tiền của mình thì mình lấy đồ của người ta, là cái tính trao đổi. Ở trong đạo cũng vậy đó, cũng có tính trao đổi. Tức là người tín đồ đưa tiền cho người tu sĩ thì họ phải nhận lại một cái gì đó. Họ nhận lại cái gì? Một bài kinh cầu nguyện, một bài kinh cầu nguyện. Họ nhận lại gì? Nhận lại là một cái hy vọng, một cái hy vọng là kiếp sau họ có phước.

[1:03:03]Khi họ cúng dường cho quý thầy, quý cô tu hành, họ nghĩ kiếp sau họ sẽ có phước, tức là một cái hy vọng, một cái phước. Họ nhận lại cái gì? Họ nhận lại một cái cái đạo lý. Thì trong mà ba cái mà họ nhận, họ đòi hỏi nơi người tu sĩ: cái thứ nhất là một cái lời cầu nguyện, cái thứ hai là một cái phước đức cho tương lai, cái thứ ba là một cái đạo lý. Trong cả ba cái mà họ đòi hỏi đó thì người tu sĩ phải có để cung cấp lại, phải không? Phải có mới đưa lại người ta. Thứ nhất là lời cầu nguyện phải có là phải có đức độ, có đạo lực cầu nguyện mới linh. Cái thứ hai là họ đòi hỏi cái phước, ví dụ người Phật tử cúng dường một triệu

[1:03:42]thì họ biết là họ phải có phước tương lai thì cũng đòi hỏi người tu sĩ phải sao? Phải là phước điền, phải là một người tu hành tốt. Cái thứ ba họ đòi hỏi là đạo lý thì người tu sĩ phải sao? Cũng phải cũng phải có trí tuệ, có phẩm hạnh, có đạo đức mới có đạo lý cho lại người ta. Cho nên khi mà người tín đồ cư sĩ đưa tiền vào trong chùa thì những người tu sĩ trong chùa coi vậy chứ mệt, mệt ngầm trong thân, mệt lắm không phải dễ, phải tu dữ lắm mới đáp ứng được ba cái điều mà người cư sĩ đòi hỏi. Còn nếu mà cái năng lực của người tu sĩ yếu quá, yếu quá thì không có đáp ứng lại cho người thí chủ thì tức là mắc nợ, mắc nợ.

[1:04:25]Mắc nợ thì khi đã mắc nợ thì cái chánh mạng có sung túc không? Chánh mạng không sung túc. Chánh mạng không sung túc thì không thể tiến sâu vào trong Chánh niệm, Chánh định về sau được, không giải thoát được. Hễ mắc nợ rồi là coi như bị ràng buộc. Mình có phước mình mới giải thoát, mới tự do. Còn thiếu phước, mắc nợ là bị ràng buộc vào trong thế gian này. Vì vậy, ví dụ như người tu sĩ khi mà nhận cái sự cúng dường của Phật tử mà mình không đáp ứng lại được đầy đủ, đến nỗi phải mắc nợ, người đó chắc chắn tâm hồn sẽ rối loạn, tu không tiến bộ, kiếp sau lui trở lại để trả nợ thế gian, không giải thoát.

[1:05:03]Còn nếu nhận cái sự cúng dường đó mà mình đáp ứng lại được bằng cái sự tu hành, bằng cái đạo lý, bằng cái phẩm hạnh thì tuy mình nhận như vậy đó nhưng mà mình cái phước mình vẫn ở trên cái sự nhận, nó vẫn dư hơn, dư hơn, dư hơn, không có sợ mất thì người này mới giải thoát được. Mà dễ dư hơn không? Khó dư hơn lắm, phải không? Do đó, quý cư sĩ mà nếu ai muốn đi tu hãy suy nghĩ về điều này, suy nghĩ rằng cái phẩm hạnh của mình bảo đảm rằng sau này cái người cư sĩ cúng dường mình, mình vẫn có cho họ lại cái giá trị tinh thần cao hơn cái vật chất mà họ đem cho mình thì mình mới giải thoát được. Còn nếu cái tinh thần mình đem lại cho họ thấp hơn cái vật

[1:05:42]chất tiền bạc họ đem cho mình thì người tu sĩ sẽ mắc nợ. Nên hãy suy nghĩ như vậy rồi hãy quỳ xuống trước Phật mà xin cạo đầu. Nhớ điều đó nha, nhớ cho kỹ.

[1:05:55]Một số chùa có thể mở ra kinh tế nhà chùa, ví dụ như là phát hành kinh sách, các chùa như chúng ta thấy, hoặc làm nhang, làm tương chao. Có một số chùa làm nông nghiệp, làm ruộng làm rẫy, hoặc là may đạo phục, may áo tràng rồi bán. Thôi những cái đó cũng được ha, thôi kệ cũng được, không sao, ăn thêm đi. Giờ chúng ta trở lại vấn đề chánh mạng. Trong cái vấn đề làm ăn á nó có một cái yếu tố này là cạnh tranh. Có không? Ra ngoài đời khi làm ăn phải cạnh tranh. Ví dụ như là bên đây mình mở một cái tiệm thuốc tây, người ta mua đang đắt như vậy cái tự nhiên cái người hàng xóm họ thấy mình mở tiệm thuốc tây đắt quá họ cũng mở tiệm thuốc tây, mình buồn trong bụng không?

[1:06:34]Buồn, đó là cạnh tranh. Hoặc mình đang không có chuyện gì làm ăn, thấy người ta mở cái tiệm bida coi bộ người ra vô đông quá cái mình cũng mở tiệm bida, tức là mình cũng cạnh tranh với người khác á. Vậy cạnh tranh vậy mang tội không? Có không? Có không? Có không? Không. À, đây là điểm chúng ta phân tích nha. Vì sao vậy? Bởi vì chúng ta làm bất cứ điều gì cũng đều có cạnh tranh hết. Có đều có nghĩa là chúng ta đã cạnh tranh với một người nào đó rồi. Thậm chí như cất chùa cũng cạnh tranh. Ví dụ bây giờ tự nhiên ở cách đây ba bốn mấy trăm thước có ngôi chùa, bây giờ mình nói: "Ô, cạnh tranh làm ăn tội thôi mình không cất nữa".

[1:07:20]Thấy không, mình cất thêm tức là phải phải chia sẻ tín đồ. Hoặc là ở đầu đường kia họ có quán nước, mọi người hễ uống nước cứ lại đó, thế lần này mình cất lên nữa một cái quán nước nữa thì mình cũng cũng coi như chia sẻ bớt khách hàng của người ta rồi, là cũng cạnh tranh rồi. Hễ hễ làm kinh tế luôn luôn bị rơi vào cái việc là phải có cạnh tranh trong đó. Thì như vậy có tội hay không? Không có tội đâu, không phải có tội đâu. Chưa có tội thôi, chút xíu nữa mới coi chừng có tội, là chỗ này: là nếu mình không làm thì mình lấy gì mình sống, mình nuôi gia đình, phải không? Bắt buộc phải làm, bắt buộc phải làm để mà nuôi sống gia đình mình,

[1:08:00]cho nên mình phải giẫm vào làm những công việc mà đã có người làm rồi. Và như vậy là rõ ràng mình đã có cạnh tranh với người khác rồi, bắt buộc. Ví dụ thấy người ta dệt may có ăn mà mình không có chuyện gì làm mình cũng phải mở dệt may, phải bắt chước thôi. Tức là có cạnh tranh nhưng mà không làm mình đói, nên bắt buộc trong cuộc sống buộc mình phải tham gia cạnh tranh trong cái thị trường này. Và đừng mặc cảm là mình đã cạnh tranh mang tội, không có, đó là điều bắt buộc. Vậy thôi, không có sợ, không có sợ vấn đề là phải cạnh tranh. Chỉ có sau này đó mình có cái thủ đoạn trong cạnh tranh mà triệt tiêu người

[1:08:32]ta luôn á, gọi là cạnh tranh không lành mạnh á, bắt đầu mới thành tội. Chứ còn sống trên đời phải cạnh tranh. Chứ còn nếu cứ sợ cạnh tranh mang tội thì không làm gì hết, ngồi đó nhịn đói từ từ chết khô thì không có bị mang tội. Còn hễ chấp nhận sống để tạo phước, để tu hành, khi làm ăn phải luôn luôn có một chút cạnh tranh, bắt buộc, đó là điều vậy. Còn nếu mà nói là có người làm rồi mình không làm nữa là mình không nuôi được gia đình mình. Cho nên vì bổn phận đối với bản thân, trách nhiệm đối với gia đình nên mình phải chen vào những công việc mà đã luôn luôn có người làm rồi. Đúng không? Đúng, luôn luôn có người làm rồi. Mà nhiều khi mình bắt chước, học nghề lỏm người

[1:09:10]ta để làm, giành mối người ta nữa không chừng. Nhưng mà đó là bắt buộc. Tuy nhiên nếu mà cạnh tranh gay gắt, dùng đến thủ đoạn thì thì bắt đầu tà nghiệp, làm điều tổn phước rồi từ từ mất chánh mạng luôn. Nên chúng ta thấy có những cái công ty lớn mà họ không có hiểu tội phước nên họ có những cái lối cạnh tranh không lành mạnh, họ tiêu diệt luôn cái công ty đối thủ, làm cho công ty kia vỡ nợ, bao nhiêu người phải thất nghiệp thì họ thành công được một thời gian, sau đó họ cũng sụp đổ luôn vì ác quá. Cho nên cái cạnh tranh của mình làm sao mình phải có cái thiện tâm là mình sống được mà bên kia vẫn tiếp tục sống được.

[1:09:47]Thì đó, hãy nhớ điều đó, là người Phật tử phải nhớ điều đó, ừm. Giờ một cái điều quan trọng cuối cùng của chánh mạng là chánh mạng còn có một nghĩa rất quan trọng nữa là: cố gắng làm giàu.

[1:10:03]Cố gắng làm giàu. Nghe có lạ tai không?

[1:10:09]Hồi nãy giờ mình nghe tu theo đạo Phật là giải thoát phải không? Phải buông, phải giải thoát, cái gì cũng không, mà bữa nay mình nghe một điều rất là lạ là phải ráng làm giàu, nghe này hơi lạ tai á. Không biết ông thầy này ổng giảng có đúng không, có tà kiến không? Có ai sợ xuống địa ngục với tui không?

[1:10:32]Hồi nãy chúng ta nói, tiền bạc không có lỗi, lỗi hay không là do do cách sử dụng của mình, lỗi không do cách sử dụng của mình, mà sự giàu sang á nó là biểu hiện của phước, chúng ta có phước á, chúng ta mới giàu, không có phước không giàu được. Giống như chúng tôi vậy cũng ham tiền, muốn giàu, không bao giờ giàu được, bởi vì không có phước, có những người họ giàu rất dễ dàng, vì có phước, chúng ta nhớ điều đó. Ở đây thế này, bây giờ chúng ta so sánh hai người này để chúng ta thấy hình ảnh của cái làm giàu hoặc là của chánh mạng, chánh nghiệp nè. À có hai người đều không có tiền, hai người đều giống nhau là trong túi không

[1:11:13]có tiền, nhưng cái người thứ nhất á không có tiền bởi vì họ không thèm lấy tiền, tiền tới không thèm lấy, cho người này người kia không lấy không giữ. Còn người thứ hai đó, kiếm một đồng không ra, tối ngày đi dòm dưới đường có ai lượm đồng nào bỏ túi, cũng không có ai rớt để mình lượm hết. Hai người đều không có tiền, nhưng một người từ chối nên không có tiền, một người kiếm không ra đồng nào. Thì như vậy cái người thứ nhất là người có phước, người thứ hai là người người thiếu phước, hai người người nào dễ tu? Người thứ nhất dễ tu hơn. Thì chúng ta phải tu sao vậy đó. Chúng ta phải tu làm sao á cái ngày nào mà mình tu hành mình

[1:11:52]buông xả, mình giải thoát, mình không cần tiền là vì mình từ chối, chứ không phải là vì mình kiếm tiền không ra. Mình nói cái tự tại là bởi vì mình khước từ tiền bạc, vật chất chứ không phải là mình nghèo khổ, hai cái đó khác nhau, khác nhau hẳn. Mà cái người tu trong đạo Phật là mình phải đạt được cái mục đích, tức là mình tự tại đối với tiền bạc là mình dư phước để làm ra tiền nhưng mà tới lúc này là lúc không thèm làm nữa, không thèm lấy nữa để tu. Nếu mình tự tại, mình ung dung, mình đỉnh đạt như vậy thì mới là đúng Bát Chánh Đạo của Phật, chứ không phải là kiếm đồng kiếm không ra mà gọi là tôi tự tại.

[1:12:28]Dòm gương mặt nó khác liền, hai cái người đó nhìn gương mặt khác nhau liền. Một cái người mà họ từ chối đó, gương mặt họ bình an, tự tại, vững vàng, điềm đạm, tự tin. Còn cái người cũng là nói: "Tôi tự tại, tôi không cần tiền, túi không có đồng mà kiếm không ra", gương mặt chao dao, gầy ốm, xanh xao, hốc hác giống như chúng tôi vậy, dòm mặt này là biết người kiếm không ra đồng nào. Cho nên là chúng ta tu theo Bát Chánh Đạo là phải làm phước trước, một thời gian chấp nhận làm 5 năm, chấp nhận 10 năm, 20 năm để tạo phước và làm những nghề chân chính cho tới cái ngày mà phước mình sung mãn ra, cái dấu hiệu đó nó phải rõ,

[1:13:05]bắt buộc phải đi qua, để mà sau đó mình an ổn mình đi tu tiếp vào sâu trong tâm linh. Đây là điều bắt buộc. Và một điều thế này nữa nè, là Phật tử là cái nguồn cung cấp cúng dường cho chư Tăng, thấy không? Quý thầy, quý cô sống nhờ Phật tử, rõ ràng. Nếu Phật tử nghèo thì quý thầy, quý cô làm sao? Quý thầy, quý cô đói, chứ không phải quý thầy, quý cô nghèo. Tại vì sao? Tại quý Phật tử luôn luôn cúng một phần ít hơn cái mình có. Vì nếu mà Phật tử giàu á thì quý thầy, quý cô thấp hơn chút là khá. Quý Phật tử khá thì quý thầy, quý cô vừa đủ. Quý Phật tử vừa đủ thì quý thầy, quý cô thiếu. Quý Phật tử thiếu thì quý thầy, quý cô đói.

[1:13:50]Quý Phật tử mà đói thì quý thầy, quý cô chết. Rõ ràng vậy hà, không có nói gì.

[1:13:59]Cho nên là nếu mà Phật tử nghèo khổ, chư Tăng cũng thiếu thốn và chư Tăng thiếu thốn thì quý thầy, quý cô có làm được những Phật sự lớn không? Không. Mà nếu không làm được những Phật sự lớn thì Phật pháp có phát triển không? Không. Do đó, bây giờ chúng ta suy luận ngược lại, chúng ta muốn Phật pháp phát triển, khắp nơi Phật pháp hưng thịnh, đi tới đâu nhà nhà biết đạo, người người biết đạo thì quý thầy, quý cô phải mở mang làm được nhiều Phật sự lớn, đào tạo được nhiều Tăng Ni giỏi, giáo hóa được nhiều Phật tử tốt, phải không? Mà muốn cho quý thầy, quý cô mở mang Phật sự lớn như vậy thì quý thầy, quý cô phải phải giàu,

[1:14:40]phải có nhiều tiền, có nhiều phương tiện, quý thầy, quý cô mới làm được. Mà muốn cho quý thầy, quý cô mà giàu, có nhiều phương tiện thì Phật tử phải cúng dường cho nhiều. Mà Phật tử muốn cúng dường cho nhiều thì Phật tử phải giàu. Phật tử muốn giàu thì Phật tử phải ráng mà làm giàu chứ làm sao? Phải không? Ráng làm giàu. Không chịu làm giàu lấy gì giàu? Cho nên khi mà chúng ta tu tập chánh mạng, chúng ta phải hiểu một điều là cái việc mà mình làm giàu này nó không phải vì mình nữa, không còn vì mình như trước nữa, mà vì gì? Vì sự nghiệp hưng thịnh Phật pháp mai sau. Phải hiểu được. Cho nên cái bài chánh mạng á đi mênh mông thiên địa rút lại

[1:15:25]ở cái chỗ điểm này, rút lại chỗ mà chúng ta làm ăn, làm giàu ngày hôm nay là vì sự hưng thịnh của Phật pháp mai sau. Và do đó người Phật tử phải biết làm giàu, ráng làm giàu, quyết tâm làm giàu. Chứ không còn kiểu mà tu xìu xìu hây hây nữa. Chính vì chúng ta tu xìu xìu hây hây rồi quý thầy ngáp ngáp rồi không làm gì được. Và do đó chúng ta để ý điều này là cái người Phật tử đó vừa tu cái tâm không tham nhưng cũng sẵn sàng làm giàu khi có dịp. Tại vì cơ hội làm giàu đến là phước mình đang đến rồi đó, rất đúng, thì cứ làm. Tại vì hễ chúng ta giàu là mình biết rằng mình đã có định hướng thì Phật pháp sẽ phát triển ở mai sau.

[1:16:08]Đây là một cái mối liên hệ nhân quả logic chặt chẽ không tránh được. Bây giờ trong vấn đề làm giàu thì nó có những điều chúng ta dặn nhau một chút là trong Bát Chánh Đạo, chánh mạng là nằm ở giai đoạn thứ năm là chúng ta phải làm cái nghề nào đó để đủ sống, cái nghề nào đó tạo ra phước và thứ ba là phải giàu có. Đó, ba cái điều yêu cầu trong cái việc tu tập chánh mạng. Chúng tôi nhắc lại: thứ nhất là đủ, ít nhất phải đủ sống; thứ hai là đúng, chọn cái nghề nào để tạo ra phước mỗi ngày; thứ ba là khi có cơ hội thì phải làm giàu. Đó là việc tu tập chánh mạng, cơ hội tới cứ làm giàu, không có sợ gì hết và cứ làm cho mạnh.

[1:17:00]Và trong cái việc mà để tu tập chánh mạng đó đó thì chúng ta nhớ một điều là cái cộng đồng Phật tử với nhau phải có cái sự đoàn kết, hỗ trợ, tương trợ với nhau để cùng làm ăn. Tức là mình ví dụ như trong cái tu tập chánh nghiệp cũng vậy là mình làm phước mình có rủ không? Có rủ không? Có, mình hay rủ người này người kia làm phước lây thấy không? Ví dụ mình cúng chùa, ví dụ Từ Tân chúng ta đang trùng tu đây, mình cúng nhưng mình nghĩ mình cúng cũng không đủ đâu, mình rủ thêm anh em bạn đạo lại cúng cho nhiều thì đó là làm chánh nghiệp mình có rủ, thì qua tới chánh mạng cũng vậy nữa, cũng phải rủ.

[1:17:37]Khi mình có cái chuyện làm ăn mình cũng phải rủ huynh đệ, bạn đạo mình để cùng làm ăn để chi? Mình khá, họ cũng khá thì nhiều người mỗi người một tay khá lên đều hết để mà lo cho Phật pháp mai sau này. Chúng ta tu nên nhớ vậy trong Bát Chánh Đạo á thì đừng tu một mình, không có tu một mình. Cái gì tốt đẹp mình nắm được rồi, thành tựu được rồi là phải san sẻ cho người khác liền, ngay từ cái bước đầu là cái chánh kiến. Ví dụ như là mình may mắn mình gặp được cái giáo pháp hợp lý, hay thì đừng có nghe tu một mình mà phải làm sao cho người khác cũng hiểu được giống như vậy, đem cuốn sách đó, đem cái băng đó qua cho người khác cùng nghe, cùng san sẻ.

[1:18:18]Rồi chánh tư duy cũng vậy là khi mình suy nghĩ ra được những điều đẹp rồi thì mình cứ san sẻ, mình trình bày với những huynh đệ mình, hay chánh ngữ vậy mình nói được những điều tốt mình cũng trao đổi với huynh đệ, rồi khi chánh nghiệp là làm phước thì cũng rủ huynh đệ cùng làm, rồi tới chánh mạng này cũng vậy, khi có những dịp làm ăn thì đừng nghĩ tới chuyện làm ăn một mình, phải rủ huynh đệ, bạn đạo cùng làm. Đó gọi là tinh thần tương trợ trong việc tu tập chánh mạng, mà mình nói gọi là cùng nhau hợp tác làm kinh tế đó, nếu mình nói theo ngôn từ ngoài đời đó là các Phật tử phải biết giúp đỡ, tương trợ nhau để cùng làm kinh tế.

[1:18:57]Mà nếu nói theo ngôn từ của Phật pháp á là phải biết tương trợ nhau để thực hiện chánh mạng. Bởi vì chánh mạng là phải làm giàu, chánh mạng là phải làm ăn sao cho đủ sống và giàu và cái nghề chân chính. Đó, như vậy. Mình phải tương trợ nhau. Chúng ta nghĩ đến những cái cộng đồng của người Hoa. Cộng đồng người Hoa họ rất là đoàn kết phải không? Hễ mà có người Hoa nào nghèo là những người Hoa khác xúm lại vực cái người đó lên liền, để cho người kia khá lên luôn chứ không để người đó nghèo hoài. Thì bây giờ cộng đồng của Phật tử mình cũng vậy, mình chưa dám nói đến là toàn là người Việt Nam như vậy,

[1:19:34]bây giờ tinh thần của đạo Phật trước hết là mình biết cái người đồng đạo của mình mà còn khó khăn thì mình phải có cái ý, có cái thiện tâm là giúp người đó làm ăn khá lên, mình phải rủ thêm nhiều bạn đạo khác mỗi người một tay để giúp cho cái người bạn đạo này cùng có cái cách làm ăn, có cái phước, có cái phương tiện để làm ăn lên. Đó gọi là tu tập chánh mạng đó, vừa là làm phước mà vừa là cái tinh thần tương trợ nhau trong việc thực hiện chánh mạng. Vì chúng ta hiểu, hồi xưa mình chưa biết đạo á mình làm ăn á là mình nghĩ mình làm cho ai? Làm cho mình, cho gia đình mình, nhưng bây giờ biết Phật pháp rồi thì mình làm ăn làm cho ai?

[1:20:14]Nghĩ tới có Phật pháp nằm trong đây nữa, có Phật pháp. Như nãy chúng ta nói một cái chuỗi logic á, chúng ta khá lên rồi thì quý thầy mới đỡ được rồi Phật pháp mới phát huy được. Nên vì vậy, từ ngày hôm nay mỗi người chúng ta, bản thân mình phải có cái ý thức về làm giàu, giúp đỡ huynh đệ mình làm giàu để sau này mỗi người một tay một chân mà xây dựng Phật pháp cùng với quý thầy, quý cô. Nhớ cái điều đó như vậy. Ừm. Cuối cùng là khi mà quý Phật tử làm giàu rồi, thì tiền đem đến chùa cúng rồi, thì cái trách nhiệm còn lại là của ai? Của quý thầy, quý cô, phải không? Đó. Quý Phật tử đã cực khổ, mồ hôi nước mắt làm ra tiền rồi,

[1:20:56]rồi đem tiền đến cúng chùa, quý thầy cầm đồng tiền đó rồi, thì lúc đó bắt đầu cái mình coi như trái banh mình đã đưa qua quý thầy. Sao toàn bóng đá, tui đâu có ghiền bóng đá mà sao nói toàn có banh bóng trỏng kìa? Coi như trái banh đã giao qua quý thầy, tức là trách nhiệm đã đưa qua quý thầy. Cái quan trọng còn lại là quý thầy phải sử dụng cái đồng tiền đó thế nào để hoằng dương Phật pháp. Mà hoằng dương Phật pháp nghĩa là gì? Chúng ta biết Phật pháp là chân lý, là lẽ phải. Phải làm sao cho cái chân lý này, cái lẽ phải này đến với mọi người trong cái cuộc đời này, để cho mọi người biết đạo, biết tránh tội, biết làm phước, biết thương yêu nhau.

[1:21:33]Đó là cái lý tưởng của người xuất gia phải như vậy. Có một lần chúng tôi đi ngang ở ngoài Quận 1 á, thấy treo một cái băng rôn, mà chúng tôi rất là tâm đắc cái câu này. Treo băng rôn là để chống ma túy á, tức là để mà chống ma túy mà phát hiện ra những người nghiện để đưa đi cai á, thì có cái câu là: "Vào từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng người." Kỹ như vậy, tức là quyết tâm, tức là nhà nước quyết tâm mà phải tiêu diệt ma túy, bắt hết người nghiện đi cai. Thì Phật pháp mình cũng phải bắt chước cái đó. Sau này quý thầy, quý cô với quý Phật tử mình cũng phải vào từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng người để mà truyền đạo,

[1:22:14]để mà làm cho mọi người đều biết Phật pháp hết. Chịu không? Chịu thì ráng như vậy.

[1:22:22]Rồi khi mà mình có tiền, à khi mà quý vị Phật tử giàu có, quý thầy quý cô mình sung túc nhiều phương tiện, thì mình sẽ cùng nhau làm nhiều việc từ thiện xã hội. Ngoài cái việc mà hoằng dương Phật pháp, giúp cho nhiều người biết đạo, thì chúng ta còn làm với nhau nhiều việc từ thiện xã hội, ví dụ như là: thăm hỏi chiến sĩ biên giới hay hải đảo nè, đem đạo đức đến cho phạm nhân nè, khuyến khích đạo đức học đường, giúp đỡ những người cơ nhỡ, khó khăn, neo đơn. Nhiều điều nữa, nhiều điều. Tức là cuộc đời sẽ rất là đẹp khi mà Phật tử chúng ta đều giàu và chúng ta biết ủng hộ Tăng Ni, và những Tăng Ni đó đều là những người có lý

[1:23:01]tưởng tu hành để cùng với chúng ta mà đem cái thiện, đem cái đạo đến vào mọi cái ngõ ngách của cuộc sống này để làm cho cái mặt trời của Phật pháp, ánh sáng của chân lý chiếu rọi trên từng cái cọng cỏ, trên từng cái lá cây, trên từng cái tâm hồn của con người trong tất cả cái thế giới này. Chịu không? Chúc cho chúng ta đều thực hiện được điều đó. Thôi, cái lời nói đó là thay cho lời chúc nha, mong quý Phật tử chúng ta đều được như vậy. Bây giờ thầy trả lời mấy câu hỏi này: "Kính bạch thầy, giả sử nếu có một ngày nào đó các Phật tử đều được giác ngộ, phát tâm đi tu, vậy lúc đó ai sẽ cúng dường để các Tăng

[1:23:39]Ni tu hành và duy trì Phật pháp?" Hỏi hay, ai mà lắt léo hay.

[1:23:46]Nó có hai trường hợp thế này, khi mà người đi tu quá đông trong xã hội thì nó xuất hiện hai trường hợp: Trường hợp thứ nhất á là vì thấy cái người tu sĩ được ưu đãi quá, cho nên là lý tưởng không nhiều, phẩm hạnh không tốt mà vào tu để được hưởng cái chế độ ưu đãi đó. Thì chuyện gì xảy ra? Thì Phật giáo sẽ suy tàn theo luôn theo cái số người đó luôn, và Phật giáo cũng tiêu điều luôn, cũng chẳng ai thèm cúng dường luôn. Đó, đó là trường hợp thứ nhất. Trường hợp thứ hai á là rất nhiều người đi tu mà toàn là những người phẩm hạnh tốt, lý tưởng cao thượng, thì cái phước họ tràn đầy, rừng rực. Nhiều khi không cần nhiều, chỉ cần một,

[1:24:23]hai cư sĩ mà giàu nứt đố đổ vách là nuôi hết toàn bộ luôn cũng được. Cái phước đủ rồi là tự nhiên có, đây là cái phước giống như cõi trời vậy đó. Khi mà quá nhiều người có tâm tốt rồi thì cái phước sẽ hiện ra, không có sợ, nên ai đừng có lo xa quá như vậy nha. Cứ lo tu đi. "Thưa thầy, chết trùng là gì? Có nhiều gia đình chết một lúc ba hoặc bốn người." Chết trùng tức là cái nghiệp xưa nó giống nhau á, vậy thôi. Khi mà hết nghiệp rồi là tự nhiên biến hết liền, đừng có sợ. "Bạch thầy Chân Quang, con có câu hỏi mong thầy giải đáp là làm sao giải được lời thề độc? Mong thầy giải." Tức là trước đây giống như mình có thề độc

[1:25:04]á, nếu mà mình làm hay không làm cái gì đó đường xe cán rồi đó, ví dụ vậy là lời thề độc, thì làm sao giải? Thì cũng đứng lên giải lại chứ có gì đâu. Nói: "Thưa Phật, hồi xưa con có lỡ con thề không yêu người đó nữa xe cán, giờ xin cho con giải lời thề đó là con xem lời thề đó từ đây vô hiệu hóa. Từ đây con chỉ nguyện lòng là theo Tam Bảo tu hành, đó, quý trọng thương yêu quý thầy quý cô, không có yêu cái thằng cha đó nữa", ví dụ ví dụ vậy. "Thế nên đừng cho xe cán con nữa dù con không yêu nữa." Thì mình đứng trước Phật mình giải hai, ba lần cái hết à, không sao đâu đừng có lo. "Câu nói viên giác mà trọn ngày không viên giác là cái bệnh của phàm phu",

[1:25:41]tức là tâm và lời nói không tương ưng thôi, ráng tu cho đúng thôi. "Dạ thưa, chữ Vạn thuận chiều và ngược chiều?" Chữ Vạn trên ngực Phật á, đó là cái tướng mà tướng lông trắng mà xoáy lại, mà đó gọi là một cái quý tướng, mà xoay theo cái chiều cái chiều kim đồng hồ là thuận chiều như vậy là đúng nè, còn ngược chiều là không phải. Đó là một cái quý tướng được quy định quy định ngày xưa như vậy. "Hoàn cảnh kinh tế con còn khó khăn, phải lệ thuộc vào nghề nấu rượu. Nay biết đạo, biết đó là tà mạng, con đã nhất tâm quyết định bỏ hẳn nhưng không khỏi băn khoăn, lo lắng. Xin thầy cho con lời khuyên để con có niềm tin tuyệt đối,

[1:26:18]không sợ bị chết đói." Gan dạ, hỏi câu này gan dạ. À nó thế này nè, như nãy chúng ta nói đó, khi mà phước mình chưa đủ á, tự nhiên mình không có được lựa chọn nhiều. Còn khi mình phước á, mình muốn lựa nghề nào cũng được hết trơn á. Còn khi bị bó trong một nghề á là phước mình hơi ít. Nhưng mà tuy nhiên, khi mình là người Phật tử, mình quyết tâm tu tập chánh mạng, chọn cái nghề cho đúng, thì cứ gan dạ mà bỏ. Có thể mình sẽ bị đói một tuần để trả cái nghiệp cũ, nhưng mà do mình quyết tâm theo Phật tu tập chánh mạng, chọn nghề tốt thì sau đó bỗng nhiên có một điều kỳ diệu xảy tới, vẫn không đói, hãy tin đi. Hãy tin đi.

[1:26:56]Nếu đói qua khỏi một tuần á thì kiếm thầy mắng vốn. "Vô vi có là chánh nghiệp không?" À hôm trước chúng ta nói với nhau là Phật dạy tu chánh nghiệp chứ không phải là vô nghiệp. Cho nên cái người mà nói không làm gì hết là sai với đạo Phật đó nha. Tại vì Phật dạy chánh nghiệp chứ không phải là vô nghiệp, mà vô vi rất dễ hiểu lầm thành vô nghiệp. Vô vi là làm mà, vi có nghĩa là làm, vô vi là không làm gì hết, coi chừng dễ rơi vào hiểu lầm là vô nghiệp. Vô nghiệp thì mình không tạo được phước, không tạo được phước thì sau này đời sống mình khó khăn, đời sống khó khăn thì bất an, bất an rồi là không tu thiền định được nữa.

[1:27:35]Do đó, coi chừng. Với cái chữ vô vi sâu hơn, vô vi nếu mà đúng theo kinh Kim Cang sau này chúng ta học á, làm mà không chấp mình làm thì mới gọi là vô vi. Là vẫn phải làm điều thiện, nhưng mà không chấp, không chấp công. Là nữa học tới Kim Cang lần lần chúng ta sẽ thấy điều này. "Có nhà côn trùng học hoặc thầy giáo dạy sinh vật thường giải phẫu chim, ếch để giảng bài cho học sinh, sinh viên và ướp xác các côn trùng đủ loại, và có nhiều loại bướm nữa. Nhưng họ có giúp diệt được nạn ruồi đỏ ở châu Phi và họ đã chế được thuốc diệt ruồi, muỗi, sán, vậy người này vẫn có phước?" Thì mình đỡ khổ chắc cũng có phước, không sao.

[1:28:12]Trong cuộc sống nó có nhiều cái kỳ khôi vậy đó. Nhiều cái kỳ khôi là ví dụ bây giờ là diệt ruồi có phước hay có tội? Nói diệt ruồi giống như là sát sinh, phải không? Nhưng mà làm ngăn chặn bệnh, làm cho đời sống mình dễ chịu lại là cái phước. Chúng ta cân đối giữa hai bên đó mà làm. Có một lần vậy chúng tôi đến hướng dẫn thiền ở một cái chùa đó, năm đó mùa hạ Tăng Ni tập trung để ngồi thiền, mọi người ngồi không nổi luôn vì ruồi quá nhiều, ruồi quá nhiều. Chúng ta đừng có khắt khe lắm về vấn đề mà giới luật mình hiểu sai quá không được. Có một lần chúng tôi nói điều này, chúng tôi nói là: "Một ngày nào đó, chặt một cái cây có tội nặng hơn giết

[1:28:51]một con chó." Nhiều người không tin, người ta nói: "Sát sinh động vật tội nặng hơn cưa cây, chứ sao thầy nói kỳ vậy?" Nhưng chúng tôi nói một ngày nào đó đến nỗi như vậy, bởi vì sao? Bởi vì thực vật á nó là cái nền sự sống cho động vật, thực vật mà hết rồi thì động vật chết theo. Mà ngày nay người ta phá rừng nhiều quá, nên cái thảm thực vật trên thế giới nó bớt dần bớt dần, nó đang trở nên quý lần lần, nên mình cưa một cành cây, ngắt một lá cây mình cũng đau lòng. Thì lúc đó chúng ta thấy cái cây cối nó là cái căn bản của sự sống, mà nếu mình phá nó là mình tự sát. Chứ giết một con chó nó không ảnh hưởng tới môi trường,

[1:29:24]chứ mà cưa một cái cây là ảnh hưởng tới môi trường. Một ngày nào đó sẽ đi tới cái tình trạng đó, cưa một cái cây tội nặng hơn giết một con chó. Nên cái tội phước mình đừng có chấp một chiều, đừng chấp một chiều, có nhiều cái nó rộng lớn hơn mình nghĩ nhiều lắm. "Là có nhiều chùa tu các môn như là tu Tịnh độ Ba-la-mật, cứ đi vòng vòng thường xuyên niệm A Di Đà Phật, cố gắng niệm nhiều thì Phật sẽ đón về với Phật. À vì sao Giáo hội không có chỉ đạo để đạo Phật tu thống nhất một môn hợp lý hơn?" Cái người nói câu này thì cũng có cái tấm lòng, bởi vì đạo Phật chúng ta bị phân hóa nhiều về cái lối tu hành.

[1:30:00]Do đó chúng ta ở đây, chúng tôi ở đây và thầy trụ trì cũng vậy, chủ trương là kéo các pháp môn lại gần với nhau cho đúng với cái gốc của Phật để đạo Phật bớt chia rẽ. Còn ví dụ như mình nói là mình ráng niệm Phật để Phật rước thì cái câu này đã an ủi được tâm hồn của nhiều người. Nhưng mà chúng ta thí nghiệm thế này, ví dụ bây giờ chúng tôi chỉ một Phật tử đang ngồi ở đây, nói: "Vì Phật tử chuẩn bị 5 phút nữa Phật rước về Tây phương." Thì người này sao? Nói: "Dạ khoan, khoan, khoan." Thôi để 50 năm nữa đi, con còn phải lo cha mẹ già, con cái rồi đó, từ từ. Mà trong khi đi tu nói: "Dạ dạ, con tu cầu vãng sanh Tịnh độ, mong được Phật rước." Mà Phật nói:

[1:30:41]"Rồi rồi, 5 phút nữa rước nha", nói: "Dạ thôi khoan, khoan" liền. Cái tâm lý con người ta vậy á. Không tin về phải không? Phật kêu rước mình lật đật trốn liền, nói: "Thôi người khác đi, con khoan từ từ." Nó không thực tế lắm. Không thực tế. Có người nói: "Có người trụ trì ngôi chùa cho con xem xá lợi, thầy nói: 'Ai đã nhìn được xá lợi thì không còn bị rơi vào ba ác đạo.' Con hỏi thầy xá lợi này có đúng là của Phật hay không thầy? Thầy nói con mà nghi là tội nặng lắm. Hay hôm nay lúc này thầy bỏ vào hai viên, hôm nay chưa tới 20 ngày tự nhiên thành ba viên." Xét về vấn đề xá lợi của Phật á, chúng ta cũng đừng có mê tín quá.

[1:31:20]Tại vì à có một lần chúng tôi nói thế này: "Sự thật là xá lợi của Phật không nhiều lắm đâu. Vì từ xưa thất lạc đi rất là nhiều, còn giữ lại được rất ít thôi. Nhưng mà nếu chúng ta đi hết những nhà Phật tử trên thế giới, chúng ta sẽ thấy nhà nào cũng có một ít xá lợi thờ." Mà nhiều khi chúng tôi đùa đùa, chúng tôi nói: "Gom hết xá lợi của Phật trên thế giới này lại cân cũng được một tấn á. Không biết ở đâu ra nhiều quá. Cho nên vì vậy, có nhiều cái không chính xác lắm." Nhưng cái quan trọng là chúng ta đừng có mê tín điều đó lắm. Mà cái điều mà Đức Phật để lại muôn đời với chúng ta á không phải xá lợi đâu, mà là cái gì? Giáo pháp.

[1:31:55]Giáo pháp, đó mới là cái xá lợi muôn đời đó, đáng để cho chúng ta tôn thờ, thực hành và đi theo. Còn cái viên trăng trắng ổng lượm đâu ổng đưa mình nói xá lợi, khoan thôi để đó, khoan tin. Dòm một cái mà không đọa ba ác đạo thì đúng là hơi mê tín. Tại muốn đừng đọa ba ác đạo thì phải làm sao? Phải tránh tội mà làm phước. Như vậy. Có phải thực tế như vậy. Thưa Thầy, một gia đình thường có ma hiện ra đi lại trong nhà, có thầy nói chỉ cần để một thanh sắt treo trên trần nhà thì ma sẽ không hiện ra nữa. Cách này có phải là yểm bùa không, thưa Thầy? Hôm trước chúng ta học cái bài chánh kiến, chúng ta nói á là biết việc gì muốn biết cái gì đúng hay không thì phải làm sao?

[1:32:30]Phải phải thí nghiệm, thấy không? Đó thì cứ treo thanh sắt rồi hễ ma hiện ra nữa thì chuyện đó không đúng, kiếm chuyện khác mình làm. Thường có nhiều người hay nói chúng tôi về điều đó, hỏi chúng tôi ví dụ trong nhà có ma thì phải làm sao, chúng tôi nói thế này: "Ma cũng là chúng sinh, cũng đáng thương, đáng yêu chứ không có gì hết trơn á. Mà họ hay hiện ra cho mình thấy bởi vì họ cô độc. Họ muốn cho mình quan tâm đến họ, chứ không có cái gì ác, gì sai hết. Mà thường là họ hay đói nữa, họ hay đói và họ hay cô độc. Cho nên khi mình biết trong nhà có ma thì mình phải làm cái gì? Cúng cho họ ăn, tụng kinh cho họ nghe, khuyên họ tu, cầu siêu cho họ.

[1:33:07]Là chúng ta làm được điều phước đối với họ, chứ đừng có xua đuổi, đừng có ếm bùa, đừng có trừ diệt cái này, cái kia là vô tình làm thêm cái ác nghiệp giống như mình chửi, mình mắng người ta vậy đó. Giờ biết có ma mình ếm bùa giống như mình chửi mắng thành cái nghiệp, còn mình cứ thương yêu người ta, cúng cho người ta ăn, tụng kinh cho nghe, khuyên người ta tu, vậy." Trong một ngày có ba việc: nghe giảng, làm công quả, niệm Phật; con chọn một trong ba, xin Thầy cho biết nên chọn việc nào? Đừng có chọn một trong ba mà nên chọn ba trong một, vậy rồi. Thôi chúc quý Phật tử an lành nha, hẹn kỳ sau gặp lại.

[1:33:50]Ngồi dưới này hơi mệt ha? Thôi kệ. Ráng. Thôi hồi hướng. Nguyện đem công đức này hướng về khắp tất cả

[1:34:11]đệ tử và chúng sanh đều trọn thành Phật đạo.