[0:09]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Cung thỉnh Thượng tọa giảng sư an tọa, mời toàn thể đạo tràng ngồi xuống.
[0:47]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch trên Thượng tọa giảng sư đang hiện diện trên pháp tòa, thưa toàn thể quý nam nữ phật tử, chúng tôi xin được thay mặt cho ban tổ chức xin được giới thiệu với toàn thể đạo tràng phật tử hôm nay về sự hiện diện của Thượng tọa giảng sư đang hiện diện trên tòa sen. Kính bạch chư tôn đức, thưa toàn thể quý vị, pháp âm vang dội khắp nơi, giảng kinh truyền đạo độ đời hết mê, nghe qua tỏ đạo bồ đề, niết bàn thanh tịnh làm quê như mình. Thật vậy, giáo pháp của đức Như Lai thật là cao siêu và mầu nhiệm, giáo pháp ấy được lưu truyền hơn hai mươi lăm thế kỷ trôi qua,
[1:28]giáo pháp đó đã được nhân loại trên khắp năm châu bốn bể đón nhận như một phần thưởng cao quý của Đức Bổn Sư Thích Ca tặng cho muôn loài trong cõi Ta Bà. Kính bạch Thượng tọa giảng sư, Tăng Ni và Phật tử tỉnh Sóc Trăng chúng con thật sự khát khao giáo lý ấy như những đứa con thơ khát khao dòng sữa mẹ. Đã từ lâu Tăng Ni và Phật tử tỉnh Sóc Trăng chúng con đã nghe rất nhiều về pháp âm của Thượng tọa qua những cuộn băng nhỏ, nhưng chưa có được hạnh phúc nhìn rõ dung nhan của một vị giảng sư tài ba, kính mến. Hôm nay quả là một đại thù thắng nhân duyên được hội ngộ với Thượng tọa tại chùa Đại Giác nhân dịp đại lễ khánh thành này.
[2:10]Nhận lời của sư cô Thích Nữ Huệ Liễu trụ trì chùa Đại Giác, Thượng tọa đã về. Hôm nay, kính thưa toàn thể quý phật tử, quý vị có cảm nhận được rằng giáo pháp của Đức Phật rất cao siêu và mầu nhiệm, nếu không có những vị giảng sư diễn giải thì lời dạy đó chúng ta không thể nào cảm nhận được. Và quý vị có cảm nhận được rằng quãng đường từ Sóc Trăng của chúng ta đến tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu là một chặng như thế nào, gần năm trăm cây số thưa quý vị. Nói với quý vị điều đó để kính giới thiệu với quý vị rằng đang hiện diện trên pháp tòa là Thượng tọa giảng sư Thích Chân Quang, viện chủ chùa Phật Quang, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu.
[2:47]Xin toàn thể đạo tràng chúng ta cho một tràng pháo tay để nhiệt liệt hoan nghênh sự hiện diện của Thượng tọa. Thưa toàn thể quý vị, Thượng tọa là một vị giảng sư mẫu mực giàu kinh nghiệm giảng dạy, Thượng tọa đã đi khắp các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, đồng bằng sông Cửu Long hoàn tuyền chánh pháp. Nơi đâu có sự hiện diện của Thượng tọa là nơi đó chúng sanh cảm nhận được sự an lành và giải thoát trong giáo pháp cao siêu của Đức Phật. Vậy giờ này quý vị, toàn thể đạo tràng hãy lắng nghe pháp âm vi diệu đó bằng tất cả tấm lòng của người có Phật. Quý vị hãy cảm nhận những lời dạy đó bằng tâm thành của người phật
[3:23]tử, tin tưởng rằng lời dạy của Thượng tọa hôm nay như cơn mưa đầu mùa của mùa hạ sẽ tắm mát cho toàn thể đạo tràng hôm nay. Thật đúng với ý nghĩa: trên pháp tòa ban lời diệu pháp, dưới đạo tràng đón nhận lời vàng. Trước khi cung thỉnh Thượng tọa giảng sư, chúng ta cho một tràng pháo tay nữa. Cung thỉnh Thượng tọa bắt đầu buổi giảng. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay là một ngày vui lớn của tỉnh chúng ta, một cái tỉnh mà có truyền thống đạo Phật như thế này, và vì hôm nay là ngày khánh thành một ngôi chùa lớn của ni sư trụ trì Thích Nữ Huệ Liễu. Chúng ta có duyên để gặp nhau ở đây mà trao đổi vài điều đạo lý.
[4:08]Thì nhân hôm nay là ngày khánh thành một ngôi chùa lớn cho nên cái chủ đề chúng tôi trao đổi hôm nay là Tổ Ấm, tổ ấm. Để chúng ta hiểu cái nghĩa tổ ấm như thế nào đối với cái việc đời và chúng ta sẽ hiểu cái nghĩa tổ ấm như thế nào đối với việc đạo. Hồi nãy đây là lần đầu tiên mà tôi giảng pháp mà nghe ồn như vậy đó. Bây giờ chúng ta nói cái ý nghĩa tổ ấm theo cái nghĩa thế gian đơn giản là như thế nào trước. Bây giờ chúng ta khoan nói tổ ấm là cái gì, thì chúng ta định nghĩa cái tính chất của tổ ấm để chúng ta sẽ hiểu. Tổ ấm là nơi mà chúng ta ở, đó là định nghĩa thứ nhất, là nơi mà chúng ta dung thân được, là nơi mà chúng ta được chấp nhận,
[4:55]chúng ta có thể ngủ được qua nhiều đêm, chúng ta có được miếng ăn nơi đó, định nghĩa đơn giản nhất, ở đâu không biết, thường là ở nhà mình. Nhưng mà bất cứ nơi nào mà chúng ta có một chỗ để dung thân, chúng ta sống an lành thoải mái thì đó là tổ ấm. Có một lần vậy, chúng tôi gặp một người thì người này là một người giống như nói là hơi phạm pháp, hơi phạm pháp và nghiện ngập. Thì thì cuộc đời không còn nơi để để mà đón nhận nữa, nghĩa là gia đình cũng ruồng bỏ, cha mẹ vợ con gì xa lánh hết, thì không còn nơi để nương thân. Thì cuối cùng lên núi, tìm đến chùa xin ở, thì lúc mà họ bế tắc quá thì chúng tôi cũng nhận
[5:37]cho ở cái đã, thì họ nhận ở bình thường. Rồi chỉ nói được một câu là: "Con chỉ đi tìm nơi dung thân". Đó, chúng ta hiểu tổ ấm tức là nơi dung thân, thường là gia đình mình là nơi dung thân. Đó là nghĩa thứ nhất. Nghĩa thứ hai của cái tổ ấm là nơi mà chúng ta được thương yêu. Hễ nơi nào mà trong đó chúng ta được mọi người chung quanh thương yêu, nơi đó là tổ ấm của mình. Thì rõ định nghĩa như vậy. Ví dụ như gia đình mình, mình về đó mình thấy có cha mẹ, có anh chị em thương yêu mình, thì đó là tổ ấm của mình. Còn nếu mình đến một nơi nào mà ở đó không có người thương mình, mình đến đó người ta nhìn
[6:14]mình hờ hững lạnh lùng, là tới bữa ăn cũng không ai buồn mời mình một tiếng, thì ở đó không phải là tổ ấm của mình. Cái tính chất thứ hai của tổ ấm là là có người thương yêu mình ở đó thì nơi đó là tổ ấm của mình. Cái tính chất thứ ba là nơi mà chúng ta được tha thứ khi chúng ta có lầm lỗi, là nơi chúng ta được dạy dỗ khi chúng ta có lầm lỗi. Chắc có lẽ Phật tử bên ngoài nhắc nhau đừng làm ồn, người này nhắc người kia tiếng. Thấy ai ồn thì nhắc. Là nơi chúng ta được tha thứ khi mình lầm lỗi. Thường thường ở trong cuộc sống bình thường á, mỗi khi chúng ta phạm lỗi á thì người khác họ sẽ khinh rẻ mình, khinh bỉ mình, coi thường mình.
[7:00]Nhưng mà nếu đó là tổ ấm của mình thì sẽ có cái người tha thứ mình, tìm cách dạy dỗ, uốn nắn mình trở thành người tốt, chứ không khinh bỉ mình, không ruồng bỏ mình, đó là tổ ấm. Lấy ví dụ, ví dụ thế này để chúng ta đánh giá và mình so sánh với tổ ấm. Giờ con đứa bé, một lần đó nó lỡ ham vui, nó đi vào cái cửa hiệu hàng siêu thị gì đó, nó ăn cắp món đồ rồi bị bắt, bị bắt tại trận, được bị người ta bêu xấu, rồi những người hàng xóm biết chuyện đó, ờ cứ đi đâu cứ xầm xì nói: "Cái thằng đó nó mới vào cái siêu thị nó ăn cắp đồ người ta". Và những người đó người ta xa lánh, người ta sợ hãi, thấy nó lảng vảng lại nhà cái người
[7:41]ta đóng cửa lại, hoặc người ta nghiêm mặt lạnh lùng. Đó là không phải tổ ấm. Nhưng mà nếu nó về nhà ba mẹ nó, thì ba mẹ nó cũng đau khổ, đau khổ vì có đứa con hư mang tiếng như vậy, nhưng mà làm sao, có bỏ không? Không bỏ. Tha thứ, tha thứ để nhận nó, tiếp tục nuôi nó, dạy dỗ, uốn nắn nó, tối tiêu phải đánh đòn. Thì đó chính là tổ ấm của đứa bé. Chúng ta nhớ cái tính chất thứ ba của tổ ấm là nơi mà chúng ta được tha thứ khi chúng ta lầm lỗi, vì trên đời này không ai không lầm lỗi hết trơn, kể cả người xuất gia. Kể cả người xuất gia vẫn có lầm lỗi. Nhưng mà trong Phật pháp, trong cái phép của người xuất gia
[8:20]á, mỗi khi có cái lỗi thì có cái phép để sám hối, có cái phép để làm cho mình hết tội và được tha thứ, được bao dung. Cho nên ở trong chùa cũng là một tổ ấm, như một lát chúng ta sẽ nói về cái tổ ấm của chùa, giờ mình nói tính chất chung cái đã, là nơi mà chúng ta được tha thứ. Cái tính chất kế nữa đó là tổ ấm là một nơi mà ta có thể lui về ẩn núp khi mà cuộc đời bên ngoài tệ bạc, hắt hủi ta. Vì con người chúng ta vậy, là có những lúc chúng ta thành công, có những lúc chúng ta thất bại, trên cuộc đời này là luôn luôn có cái thăng trầm như vậy, không có ai thành công hoài, cũng không ai đau khổ hoài.
[9:05]Có những lúc chúng ta vinh quang, nhưng có những lúc chúng ta rất cay đắng. Những lúc mà chúng ta vinh quang á, chúng ta giàu sang á, thì nhiều người đến ân cần, nói mà lời thương yêu, là giống như là mình nói nịnh cũng có. Nhưng mà khi chúng ta thất cơ lỡ vận thì những người đó nhanh chóng quay lưng liền, thì ở nơi đó không phải là tổ ấm của chúng ta. Tổ ấm của chúng ta là nơi mà cái ngày mà chúng ta thất cơ lỡ vận, chúng ta về đến cũng vẫn có người dang đôi tay chào đón chúng ta, dung chứa chúng ta, vui mừng với sự có mặt của chúng ta, thì đó là tổ ấm của mình. Vì trên đời không ai mà không thất bại, nhưng mà lúc mà chúng ta thất
[9:50]bại đó chúng ta mới biết ở đâu là tổ ấm của mình, ở đâu không phải. Còn lúc mình thành công á thì mình cứ tưởng chừng như ở đâu cũng là tổ ấm, nhưng lúc thất bại mới biết. Đó là tính chất như vậy, đó là tính chất. Và do bốn cái tính chất đó, một hai ba bốn, bốn tính chất đó, thì nó xuất hiện một cái tính chất thứ năm là sau này dù chúng ta có đi xa rời khỏi cái tổ ấm của mình, chúng ta vẫn nhớ về đó như là một cái gì thiêng liêng, thân thiết nhất trong đời của mình. Đó là cái ấn tượng để lại. Có những khi chúng ta đang sống trong tổ ấm mà chúng ta không biết đâu, ngày nào đó chúng ta rời xa rồi mà chúng ta thấy thương
[10:36]thấy nhớ, thấy là cái nguồn gốc mình ở đó, thấy là cái gì thiêng liêng nằm ở đó thì đó chính là tổ ấm của mình. Còn nếu một cái nơi mà khi chúng ta đi khỏi rồi lòng mình không quyến luyến, à không thấy đó là một cái nguồn gốc, không thấy đó là một cái gì thiêng liêng thì ở đó không có phải là tổ ấm. Vì ở nơi đó vào lúc trước chúng ta không được thương yêu, chúng ta không được dung chứa, chúng ta không được tha thứ, nơi lúc chúng ta thất cơ lỡ vận người ta đã hờ hững với ta, thì khi mình rời khỏi chỗ đó lòng mình cũng lạt nhạt, không có gì phải quyến luyến. Nên khi nào mà chúng ta nhớ về đó quyến luyến, đó mới là tổ ấm.
[11:17]Nói như vậy chúng ta vừa nói về những tính chất của tổ ấm, bây giờ chúng ta sẽ xem những nơi nào có thể là tổ ấm trong cuộc đời của mình. Thì trước hết là gia đình thường là một tổ ấm đầu tiên của cuộc đời của con người, trừ những người mà phải chịu cái nghiệp mồ côi hoặc là có trường hợp lạ là cha mẹ quá ác độc, cũng có một vài trường hợp cha mẹ quá ác độc. Thì chúng ta nói là thông thường chúng ta sinh ra trên đời đều có cha có mẹ và cha mẹ luôn luôn là thương yêu con cái, bởi vì nước mắt chảy xuống, nước trên nguồn luôn luôn đổ xuống. Ai cũng vậy, chúng ta thương con mình hơn thương cha mẹ của mình, bởi vì nước mắt chảy xuống.
[12:05]Và tới phiên con mình cũng vậy, nó sẽ thương con nó hơn là thương lại cha mẹ, hơn là mình. Đó luôn luôn như vậy, đó là quy luật cuộc đời. Chỉ có những người có đạo hiếu thì mới như vậy, tuy thương con mà vẫn thương cha mẹ, đó là đạo hiếu. Còn bình thường như vậy là cha mẹ thương con hết lòng, bao nhiêu tài sản, miếng ngon vật lạ gì đều nghĩ tới con mình hết. Chúng ta gặp trên rất nhiều trường hợp những gia đình nghèo vậy khi tìm về được cái miếng ngon, người cha người mẹ gắp ăn lấy lệ mà để ý, chủ ý là để cho con mình gắp ăn. Còn cha mẹ là gắp so soà giả bộ gắp vậy chứ không ăn, để cho con mình ăn.
[12:41]Thường cha mẹ là vậy. Thì như vậy khi mà đứa con được nuôi nấng, được dung chứa, được thương yêu như vậy thì đó là tổ ấm của đứa con. Khi đứa con lầm lỗi cha mẹ không bao giờ bỏ, trừ trường hợp nó quá quắt thì thôi, chứ còn không bao giờ bỏ, vẫn cố gắng tha thứ để rầy la để dạy bảo. Cho nên gia đình là tổ ấm ban đầu của con người. Gia đình là nơi xuất phát cuộc đời của con người và gia đình cũng là cái cái nôi, cái nơi thiêng liêng và để xây dựng thành cái nhân cách ban đầu của con người, vì vậy cái vai trò của gia đình rất quan trọng. Nhất là người Phật tử chúng ta khi chúng ta hiểu điều đó, khi mình nhìn lại là mình có một cái tổ ấm khi mình còn nhỏ nơi cha mẹ của mình.
[13:24]Bây giờ mình cũng phải biết tạo cái tổ ấm cho con của mình. Tạo cái tổ ấm cho con của mình á là bổn phận của cha mẹ là nuôi nấng thương yêu nhưng mà phải biết dạy dỗ, đó là cái quan trọng. Chính cái mà mình thương yêu con mình mình mới có thể dạy con mình được. Và sau này khi con mình nó rời xa cái tổ ấm gia đình, nó sẽ luôn luôn nhớ về cha về mẹ như là những người vĩ đại nhất trong cuộc đời này mà nó có được. Nó sẽ nhớ về nơi cái mái ấm gia đình của mình là một cái nơi mà đã dạy dỗ cho nó, tạo thành cái nhân cách làm người cho nó từ cái buổi ban đầu rất là nghiêm khắc mà rất là thiêng liêng. Cho nên vì vậy cho nên cha mẹ,
[14:07]đạo làm cha làm mẹ là một cái đạo rất khó mà rất là có công đức. Nếu cha mẹ mà không biết dạy con á để con mình hư á là chết sẽ bị đọa liền. Con mình nó ví dụ nó đi ăn cắp, nó giết người đừng tưởng cha mẹ không bị tội nha, cha mẹ vẫn bị tội lây. Ngược lại cũng vậy, nếu lớn lên mà con cái nó biết làm phước, nó biết bố thí, biết cúng dường, biết giúp người, biết xây dựng cuộc đời, cuộc sống vân vân thì cha mẹ cũng được hưởng phước lây. Cho nên cái liên đới trách nhiệm giữa cha mẹ với con cái rất là khăng khít, rất là chặt chẽ. Cho nên vì vậy nơi cái tổ ấm ban đầu mà cha mẹ tạo được cho con cái thì
[14:47]người cha người mẹ phải hết sức cố gắng để dạy cho con mình nên người. Sẵn cái tổ ấm đó cũng là cái môi trường giáo dục. Trừ trường hợp cái người bị mắc cái nghiệp là mồ côi họ không có tổ ấm rất là đáng thương thì họ phải có một cái tổ ấm khác, ví dụ như đó là một cái trại một cái cái trại nuôi trẻ mồ côi. Nhưng mà thường cái trại nuôi trẻ mồ côi hên xui, có nơi là một tổ ấm thực sự cho trẻ mồ côi, có nơi thì còn không phải. Có những nơi á người ta tổ chức cái trại mồ côi á bằng cái lòng thương yêu, những đứa trẻ đó tuy không cha không mẹ nhưng mà cũng được những người mà quản lý họ thương yêu.
[15:24]Dĩ nhiên tình thương yêu không đủ, bởi vì ví dụ như là năm người mà trông coi 50 em thì không bao giờ bằng hai vợ chồng mà nuôi hai đứa con, tình thương yêu không bằng. Nhưng mà phải chấp nhận vì cái nghiệp mình như vậy. Có trường hợp những trại mồ côi mà họ trên thế giới có trường hợp như vậy, họ lợi dụng trại mồ côi để họ là kinh doanh bất chính, ác độc. Tức là họ nuôi trẻ mồ côi để lấy tiền người ta đóng góp, lúc nào cũng nuôi những đứa trẻ đó nghèo khó, rách rưới để cho những người khách tới viếng thăm động lòng mà đóng góp, ủng hộ thật nhiều rồi họ lấy tiền lời họ bỏ túi riêng chứ không phải để nuôi những đứa trẻ, thì những đứa trẻ đó thật là đáng thương.
[16:04]Nghĩa là không có cha mẹ, không có tổ ấm rồi lại lọt vào một cái trại mồ côi cũng không phải tổ ấm. Nguyên nhân tại sao? Nguyên nhân tại sao? Chỉ bởi vì đời trước đứa trẻ này nó không xây dựng được cái tổ ấm cho ai cả. Chỉ vì đứa trẻ này đời trước nó không hề biết thương yêu ai cả, nó không là một cái nơi dung chứa, không thương yêu, không tha thứ, kiếp này nó mắc cái quả báo là không bao giờ nó có được một cái tổ ấm thiêng liêng, ấm cúng để nương thân được, đành phải chịu. Một trường hợp khác nữa là có cha có mẹ mà không phải tổ ấm, đó là trường hợp cha mẹ ác độc. Trường hợp này hiếm nhưng mà vẫn có. Là làm sao?
[16:46]Đây có một lần vậy, chúng tôi bắt gặp cái trường hợp này thì thấy thật là đau lòng, đau lòng. Đây là trường hợp rất là lạ nhưng mà trên thế giới chắc tôi nghĩ là chắc cũng hiếm có. Một người mẹ không có một người chồng chính thức, mỗi đứa con là một ông chồng riêng. Khi đứa con gái nào lớn lên đến tuổi dậy thì là bà đem bán sạch, chính mẹ bán con mình. Và tiếp tục bóc lột con mình. Nhưng mà có một cái duyên lành là những người con đó lại có cái thiện căn, có đạo đức, từ từ thoát ra khỏi ảnh hưởng người mẹ, từ từ đứng vững lấy cuộc đời của mình là xây dựng lại cái đạo đức bảo vệ lẫn nhau để trở thành những con người đạo đức,
[17:26]lại được quy y trở thành những người Phật tử. Đó là một trường hợp rất là lạ. Nên là những người cha người mẹ mà như vậy thì đời đời không bao giờ có được cái tổ ấm. Rồi có một cái tổ ấm nữa là ví dụ như là khi mà người ta lớn lên, đến cái tuổi phải lấy vợ lấy chồng, nếu mà người nào lấy được người vợ người chồng tốt là cũng tạo thành một cái tổ ấm. Vì sao? Bởi vì cái tình thương yêu vợ chồng cũng là cho người ta có một cái tổ ấm như vậy. Rồi có một số đoàn thể không phải là gia đình nhưng mà cũng làm thành cái tổ ấm. Ví dụ như là có một số người đi lính vậy, họ bước vào trong cái môi trường của quân đội
[18:06]không ngờ họ lại tìm thấy được cái tổ ấm nơi đó ở cái tuổi mới lớn, tuổi thanh niên. Ở trong đó là tuy là kỷ luật nghiêm khắc nhưng mà đôi khi họ gặp được những cái đơn vị mà cái người chỉ huy tốt, người thủ trưởng tốt, thương yêu lính như là thương yêu là em của mình, như thương yêu con của mình. Cho nên những người bộ đội đó họ sống được qua cái thời gian trong quân ngũ rất là hạnh phúc. Tuy là cực khổ, vất vả, kỷ luật nhưng mà lại tìm thấy đó cũng là một cái tổ ấm của cuộc đời mình. Rồi có một số người đi thanh niên xung phong hoặc là có số người đi gia đình Phật tử cũng tìm thấy được một cái
[18:46]tổ ấm thứ hai bên ngoài cái gia đình của mình. Nơi mà có thương yêu, có sự tha thứ, có sự bao dung thì nơi đó có tổ ấm. Mà có những người già là không có con cái, họ phải vào cái viện dưỡng lão thì không ngờ là nơi đó lại có nhiều tình thương yêu và họ cũng tìm thấy được cái tổ ấm của tuổi già. Nhưng mà hiếm. Chúng ta thấy cái yếu tố của tình thương yêu rất là quan trọng. Nơi nào có tình thương yêu, nơi đó có tổ ấm. Đừng hút thuốc, thầy nghe mùi thuốc. Nghe pháp đừng hút thuốc. Nghĩa là nơi nào có tình thương yêu là nơi đó biến thành cái tổ ấm. Chúng ta nhớ như vậy để một lát nữa chúng ta sẽ nói đến cái trách nhiệm của
[19:28]mình trong cuộc đời này là phải tạo được cái tổ ấm cho mọi người về đây. Rồi có một số tăng ni sinh mà ở nội trú trong trường Phật học cũng tìm thấy tổ ấm. Đó là chúng ta nói phớt qua vậy. Bây giờ chúng ta sẽ nói vào Phật pháp thì trên lý thuyết Phật pháp hoặc là mái chùa chính là tổ ấm cho chúng sinh. Chúng ta nghe nhà thơ hay nói như vậy là: "Mái chùa che chở hồn dân tộc, nếp sống muôn đời của tổ tông". Tại sao mái chùa là cái tổ ấm của chúng sinh? Bởi vì thứ nhất, chùa là nơi, nơi làm sao? Nơi tràn đầy từ bi, phải không? Đạo Phật là đạo từ bi, cho nên là chùa là nơi tràn đầy từ bi, mà hễ nơi nào có lòng thương yêu nơi đó là tổ ấm.
[20:19]Ví dụ như là một người Phật tử, một chúng sinh, nhắc nhắc mấy người bên ngoài đừng làm ồn. Cố gắng mấy người, người này nhắc người kia giùm. Thấy ai nói tiếng lớn là mình mình cản người ta. Ví dụ như là ở ngoài đời á, thì chúng ta có thể gặp cái sự ganh ghét, oán hờn, mưu mô, lừa gạt, nhưng mà khi mình đến chùa thì điều đó không có, mình gặp quý thầy quý cô thì bảo đảm không có. Dĩ nhiên chúng tôi không dám bảo đảm 100%, nhưng bảo đảm chừng à biết nhiêu phần trăm ta, ở Sóc Trăng này chắc bảo đảm 99% được. Về đây thấy quý thầy quý cô tốt quá, chân tu mình mừng. Ở nơi khác thì tôi không biết, nhưng mà ở Sóc Trăng này quý thầy quý cô có
[21:03]vẻ chân tu, cho nên điều chúng tôi rất là mừng như vậy. Nghĩa là mình ở bên ngoài đó người ta có thể nói xấu mình, người ta vu khống, công kích hoặc thậm chí người ta lừa gạt tiền bạc của mình, nhưng vào chùa không bị. Vào chùa bảo đảm là quý thầy quý cô là những người nói những điều chân thật, khi thấy mình có lỗi là kêu mình tới dạy răn, nhắc nhở, chứ không có nói xấu sau lưng, không có khinh bỉ. Cái thái độ mà quan trọng nhất á là không có thái độ khinh bỉ. Ví dụ như mình nghèo, mình đi đến cái nhà người giàu người ta có thể khinh bỉ mình, và ở đó dĩ nhiên không phải là tổ ấm của mình. Nhưng khi mình đến chùa, quý thầy quý cô không bao giờ khinh bỉ
[21:42]dù biết mình nghèo, thì mái chùa chính là cái tổ ấm của mình. Mặc dù là mình không có ở luôn, lâu lâu mình mới ghé đến một chút, nhưng mà chính vì nơi đó tràn đầy lòng thương yêu mà chúng ta biết mái chùa là tổ ấm. Quý thầy quý cô hầu hết là thương Phật tử, hầu hết là như vậy. Còn à quý Phật tử có gặp quý thầy quý cô nào mà ghét Phật tử chưa? Có gặp chưa? Có không? Không phải không? Đó như vậy là chúng tôi đã nói đúng phải không? À chùa là tổ ấm vì quý thầy quý cô luôn luôn thương Phật tử, dù có khi mình nghèo, thậm chí có khi mình có một cái số lỗi nào đó. Nhưng mà đừng ăn cắp, ăn cắp quý thầy quý cô sợ, quý thầy quý cô ngán.
[22:25]Tại vì chuông mõ để đền thênh á, mình có tật ăn cắp thì quý thầy quý cô sẽ nhìn mình bằng đôi mắt mang hình viên đạn, hơi khó từ bi một chút. Nhưng mà nếu mình có những cái lỗi khác, quý thầy quý cô không quan trọng, quý thầy cô sẽ dạy dỗ, bao dung mình hết. Đó là thứ nhất. Thứ hai, chùa là tổ ấm bởi vì ở nơi đó tràn trề cái nguồn đạo lý từ thời Đức Phật để lại. Hồi nãy chúng ta định nghĩa với nhau tổ ấm là một nơi có sự dạy dỗ, phải không? Thì chùa chính là nơi đó vì chùa tràn đầy đạo lý. Chúng ta bước vào chùa á nghĩa là mình gặp chuyện bế tắc, mình hỏi một vài câu quý thầy quý cô đều có thể trả lời được hết.
[23:04]Mặc dù quý thầy quý cô không có rành chuyện đời, nhưng mà dựa vào đạo lý, vẫn nói không sai điều gì hết, vẫn làm cho chúng ta có cái hướng đi để mà sống cho tốt. Là chúng ta đó mình không có biết cái điều phải trái, đúng sai, thiện ác, mình sống mình tạo tội nhiều lắm. Nhưng mà khi mình vào chùa, mình thấy quý thầy quý cô sống một đời đạo đức, gương mẫu, giới hạnh, thế là mình có cái niềm tin, rồi khi mình hỏi, được quý thầy quý cô dạy dỗ, thế là tự mình hướng về được cái điều thiện, mình tạo được nhiều cái điều phước và cuộc sống mình nhờ như vậy mà sẽ an vui hơn lần lần. Đây là một điều rất thật, không phải nói chơi.
[23:46]Đạo Phật không có nói chuyện mơ hồ. Nghĩa là chúng ta theo đạo Phật mà theo đúng á, ba năm sau cuộc đời mình thay đổi, ba năm, mà tu cho tinh tấn. Ví dụ như bây giờ mình đang nghèo, đang khổ, đang hay gặp mấy chuyện xui, cứ vào chùa gặp quý thầy quý cô, quý thầy quý cô dạy cho điều này điều nọ mà mình cứ theo đó mình làm phước, theo đó mình giữ giới, ba năm sau mình thấy bắt đầu mình có gặp những điều may mắn trong đời này, luôn luôn như vậy. Bởi vì đạo lý của Đức Phật luôn luôn đem đến sự an lành cho chúng sinh. Cái an lành này nó an lành trong tâm và nó an lành tới cả hoàn cảnh luôn. Nghĩa là trong tâm mình bình thản,
[24:23]an vui, hạnh phúc rồi, nhưng mà hoàn cảnh luôn luôn làm cho mình có may mắn. Đạo lý là như vậy và đạo Phật là như vậy, đó là điều khẳng định. Nếu mình theo đạo Phật ba năm, năm năm mà chưa gặp may là mình tu trật, chứ tu đúng rồi là vài năm sau chuyển nghiệp, là luôn luôn hoàn cảnh gia đình mình phải khá hơn một chút. Mà chính là chùa là nơi cho chúng ta cái đạo lý. Rồi ví dụ như là có lúc nào đó mình có tội, à mình có tội thì mình rất là mình muốn mình ăn năn về cái tội của mình, thì thường thường mình đến mình bày tỏ với ai? Mình tâm sự với ai? Với người nào mà mình tin tưởng nhất, phải không?
[25:04]Ví dụ như là một người bạn thân, một người cha lành nào đó mình tin tưởng. Ví dụ như là có một lần nào đó mình, sao tôi ít nghĩ ra cái tội gì quá, nghĩ tới lui tội ăn cắp không hà. Nhắc ăn cắp hoài không biết tôi có ăn cắp không mà hễ nghĩ tới tội là nghĩ ăn cắp. Coi còn có tội gì nữa không ta? Ví dụ như mình lỡ tay ăn cắp đi, ví dụ vậy đó. Có một lần nào đó mình ăn cắp 10 năm qua, chuyện trôi qua mất rồi, nhưng mà bây giờ lớn lên rồi mình hiểu, mình biết đó là tội và mình mình hối hận. Thì thường cái chuyện mà xấu của riêng mình cá nhân mình á, mình ít có nói cho ai biết vì sợ người ta coi thường.
[25:40]Mình chỉ nói với một người nào đó mà mình biết người đó thương mình, phải không? Thì khi mà họ thương mình mình biết là họ sẽ không khinh mình khi mình kể cái lỗi của mình. Chứ còn những người khác, người mà không thương mình á, mình nói cái lỗi mình cho họ nghe rồi họ làm gì? Họ làm gì? Họ đi họ nói ra tùm lum cho người khác biết và làm cho mình mất phẩm giá thêm, mất giá trị thêm. Nên vì vậy mình chỉ nói cho cái người nào đó thương mình thôi. Thì thường á mình đến a chùa, mình quỳ trước Phật mình nói cho cho Phật nghe. Vì trước hết mình biết là Phật sẽ thương mình, phải không? Thứ hai là Phật sẽ không bao giờ nói cho ai nghe, phải không?
[26:23]Có bao giờ mình thấy Phật nói cho ai nghe chuyện gì không? Không, phải không? Cho nên mình có lầm lỗi gì mình đều có thể quỳ trước tượng Phật để nói cho Phật nghe. Ví dụ như mình đã lỡ à giành ăn với ai, lừa gạt ai, khi giờ biết đạo rồi mình hối hận mà không gặp người đó để chuộc lỗi lại. Ngày xưa mình đã lỡ mình mình mưu mô mình gạt ai một món tiền nào đó rồi người ta thất vọng, người cũng chia tay nhau đi xa không gặp lại, bây giờ mình hiểu đạo mình hối hận thì mình quỳ trước Phật để mình sám hối, mình nói thì Phật nghe hết và Phật thương mình đó, và Phật cũng không hề đi nói lại cho ai nghe và mình sẽ được sạch tội nữa.
[27:04]Và cái kế đó nữa mình có thể nói với quý thầy quý cô nghe nữa, có không? Có không? Thường là có. Ví dụ vị thầy, cô nào mà mình thấy là người đáng kính, tin tưởng, thương yêu, mình cũng đến tâm sự, đến nhờ quý thầy quý cô à chỉ cho mình cái cách để chuộc lỗi lại. À ví dụ như có một cái người Phật tử vậy, à đến gặp chúng tôi rồi mới tâm sự, nói thưa thầy, trước đây con vì không biết đạo cho nên con đã buôn bán rượu, buôn bán rượu, mà bây giờ mới biết rằng khi cái rượu như vậy làm cho người ta say sưa, mất trí, nên con biết rằng tội con nặng. Bây giờ hiểu đạo là thấy tội nhưng mà không biết cách nào
[27:45]để để sám hối, để chuộc lại đúng cái tội của mình. Thì chúng tôi mới trả lời thế này: rượu làm cho người ta si mê, thì bây giờ mình làm cái gì cho người ta sáng suốt lại thì gỡ được cái tội đó. Mà cái gì làm cho người ta sáng suốt? Cái gì? Đạo lý. Như vậy từ đây cố gắng làm sao đem Phật pháp đến cho mọi người không mệt mỏi, thì cứ đếm coi như 20 năm bán rượu thì mình sẽ chuộc lại bằng 20 năm mình truyền bá Phật pháp. Nhưng mà thật ra khi mình truyền 20 năm truyền bá Phật pháp thì mình có lời, mình sẽ được cái phước nhiều hơn cái tội mà mình đã gây, nhưng sao ráng. Thì cái cô Phật tử đó mới nghe lời rồi cố gắng truyền bá Phật pháp.
[28:32]Thì đúng là cô thấy cái tâm hồn cô thay đổi từ từ, vì lúc trước do cái quả báo bán rượu thì tâm của cô bị mờ mịt, hay quên, thế là không có hiểu biết sáng suốt, nhưng bắt đầu mà truyền bá Phật pháp được vài ba năm bỗng nhiên cô sáng lên từ từ, có trí nhớ bền lại, sáng sủa lại, đầu óc tỉnh táo lại, cái quả báo nó đến từ từ như vậy. Đây là cái việc, nghĩa là những khi chúng ta có tội là chúng ta có thể tìm đến quý thầy quý cô để sám hối mà chỉ cho chúng ta cái cách sửa lỗi. Vì như vậy chùa là cái tổ ấm cho chúng ta là như vậy. Đó là nói với Phật tử bên ngoài, còn chùa là tổ ấm cho tăng ni, bởi vì đó là nơi tăng hoặc là ni sống với nhau trong cái tình đạo,
[29:16]mà cái tình đạo này còn thiêng liêng hơn cả tình gia đình. Chúng ta nhớ điều này, tình đạo thiêng liêng hơn cả tình gia đình. Nhớ điều đó. Tại sao vậy? Tại sao tình đạo mà thiêng liêng hơn cả tình ruột thịt? Quý Phật tử á chưa có đi tu, cho nên mình chỉ thấy có cái tình gia đình là thiêng liêng, gắn bó, gần gũi nhất. Chỉ những người nào đi xuất gia rồi mới thấy được cái tình đạo còn thiêng liêng hơn cả tình gia đình nữa. Vì sao như vậy? Bởi vì ở trong đạo những người xuất gia gắn bó với nhau bằng điều gì? Ai biết? Quý thầy quý cô thì biết rồi, giờ hỏi Phật tử: Đố quý Phật tử biết là những người xuất gia là
[30:05]quý thầy quý cô gắn bó với nhau bằng cái gì? Ở ngoài đời á mình gắn bó với nhau bằng máu mủ, phải không? Vì huyết thống, cha mẹ, con cái, anh chị em, chính vì huyết thống vì máu mủ mà gắn bó với nhau một cách thiêng liêng. Còn ở trong đạo á, những người xuất gia á gắn bó với nhau bằng cái gì? Bằng đạo đức, bằng đạo lý. Và cái đạo đức, cái đạo lý á, xin thưa là cao đẹp hơn, thiêng liêng hơn tình máu mủ. Đó là câu trả lời khẳng định. Ví dụ như là chúng ta đến cái chùa mà chúng ta thấy quý thầy quý cô mà sống với nhau chưa tốt chỉ bởi vì có thể là họ chưa có đạo đức thôi. Chứ còn nếu quý thầy quý cô có đạo đức rồi,
[30:55]chúng ta bước vào chùa chúng ta thấy rõ đó là thiên đường. Thấy rõ là thiên đường. Bởi vì đạo đức gắn bó con người với nhau đẹp hơn tất cả mọi điều gì trên thế gian này. Tiền bạc không bằng, máu mủ không bằng, tình thương yêu của cảm tính bồng bột thế gian không bao giờ bằng. Ví dụ thế này: Ví dụ bây giờ có năm người bạn, họ bỏ vốn ra họ làm ăn chung với nhau để họ kinh doanh, thì như vậy năm người bạn này gắn bó với nhau bằng cái gì? Bằng bằng tiền. Thì bền không? Bền không? Không. Lúc nào đó mà tranh nhau lợi nhuận là có thể hại nhau, tranh giành nhau, và có thể giết hại nhau, chuyện đó là chúng ta thấy bình thường.
[31:41]Cho nên gắn bó với nhau bằng tiền là không bền. Giờ gắn bó với nhau bằng tình, bền không? Ví dụ thế này: Một người nam, người nữ lớn lên gặp nhau, rồi đem lòng thương yêu nhau, rồi sau đó hứa hẹn với nhau là sẽ thành vợ thành chồng, có khi cưới nhau được chứ không phải không. Bền không? Bền không? Như vậy là quý Phật tử lắc đầu hết, phải không? Cái này tôi không rành nha. Tôi không rành, đây là quý Phật tử trả lời đó nha. Như vậy, cái tình thương yêu nam nữ theo cái cái bản năng của con người không bền. Cái câu này là do quý Phật tử nói nha, tôi không nói à. Mai mốt mắng vốn tui à. Không bền, bởi vì sao?
[32:23]Vì chúng chúng ta thấy là nhiều người đã yêu thương nhau và họ cũng đã chia tay nhau, phải không? Chia tay nhau. Thương nhau cũng nhiều mà chia tay nhau cũng nhiều, cho nên cái tình đó không bền. Thậm chí có khi người ta lấy nhau rồi, có con rồi mà vẫn phải vẫn phải ly dị, phải không? Cho nên chúng ta thấy cái tình yêu nam nữ coi vậy chứ không bền. Đó là lấy nhau rồi á, còn mà không phải lấy nhau, chỉ là người yêu nhau thì bỏ nhau đầy. Bởi vì chúng ta nghe những bài nhạc, bài thơ đó, những bài nhạc, thơ mà thất tình, chia tay, đổ vỡ nó đầy hết trơn rồi. Đầy hết. Hồi nãy chúng tôi ngồi nãy ngồi ăn cơm chay ở ngoài
[33:04]kia cũng nghe cái bài nhạc gì tà la gì đó. Cái gì biết biết gì đó "em bỏ anh rồi" thì tôi cười. Cứ nhiêu đó chuyện đó nói hoài, la hoài, rên hoài. Mà và mình càng hiểu thêm một điều là cái tình cảm thế gian không bền. Rồi cả tình cha mẹ, con cái, anh chị em cũng không bền luôn. Bằng cớ là chúng ta đã từng nghe có những anh chị em vì giành nhau gia tài mà mà mà đánh nhau. Thì rõ ràng là cái tình anh chị em nó không bền, phải không? Không bền, coi vậy chứ không bền. Đã có nhiều gia đình bất hòa nữa. Chỉ vì những lý do quyền lợi một chút là bất hòa. Chỉ có những người nào có đạo đức thì mới có thể gắn bó với nhau lâu dài mà thôi.
[33:50]Bởi vì chỉ có đạo đức người ta mới không có ích kỷ, người ta không có nóng giận, không có thù hiềm, và luôn luôn người ta bao dung, người ta tha thứ, à người ta sống lo cho nhau, thì nó bền hơn. Mà điều đó là điều mà ở trong chùa có, nên chùa là một tổ ấm, một cái tổ ấm cho Tăng Ni. Quý thầy quý cô cũng vậy, chúng ta nói chùa là tổ ấm cho Phật tử đến để nương tựa, nhưng mà ở đây chúng ta nhắc nhở trách nhiệm của Tăng Ni nhiều hơn, là làm sao mà Tăng hoặc Ni là phải thương yêu nhau, cái tình thương này nó phải hơn cả tình ruột thịt, thì cái đó mới đúng là tình đạo. Cái tình đạo nó phải hơn tình ruột thịt.
[34:34]Khi mỗi người xuất gia, mình nhìn vào tâm mình như vậy, khi mình thấy trong tâm mình nếu mình thương cái người huynh đệ của mình á mà ít hơn mình thương gia đình mình thì biết cái cái đạo lý trong tâm mình chưa có mạnh. Mà nếu ngày nào đó mà mình thương huynh đệ của mình hơn thương cái người trong gia đình mình, thì biết là đạo lý mình đã vững vàng, nghĩa là mình tu theo đạo Phật đã vững chắc, hiểu đạo, có thực hành, vững chắc. Cứ nhìn vào tâm mình biết. Đây là điều mà chúng tôi nhắn gửi cho Tăng Ni. Còn riêng Phật tử thì mình phải biết rồi, mình tin tưởng, tin tưởng quý thầy quý cô là những người sống đạo đức để mình có thể đến đó mình nương tựa.
[35:18]Còn riêng quý thầy quý cô phải cả một đời để phấn đấu tu hành, cả một đời nha. Chớ đừng có ai mà chủ quan, tu năm ba năm hay là mười năm, hai chục năm à nói rằng là mình đã vững vàng, không có đâu. Phật pháp tu cả hai trăm kiếp chưa đủ, cho nên dù mình tu suốt kiếp này cũng chưa đủ. Có người nào đó, ví dụ mình xuất gia được 20 năm, xuất gia được 30 năm, nghĩ là mình đã tương đối nắm vững Phật pháp thì đó chỉ là sự hiểu lầm. Đạo lý, đạo đức là một cái sự phấn đấu suốt cả cuộc đời, cho đến cái ngày nào đó, tạm thời mà lòng mình thấy mình thương yêu tất cả chúng sinh, kể cả những người lầm lỗi. Ví dụ người Phật tử đó mình biết họ xấu,
[35:59]mà họ hối hận họ tới, mình vẫn bao dung tha thứ dạy dỗ. Và đối với huynh đệ của mình, mình cảm thấy cái tình thương yêu huynh đệ mình nặng hơn tình gia đình, thì đó là mình đã tu tốt, tu đúng hướng, là như vậy. Cái tình đạo trong chùa đó, nó làm thành cái niềm tin, làm thành cái lý tưởng cho Tăng Ni sống suốt đời vì Phật pháp. Ví dụ cái người mới xuất gia làm điệu vào chùa, mà nếu ở trong chùa đó có tràn đầy tình thương yêu, là một cái tổ ấm thật sự, thì cái chú điệu này một ngày kia sẽ là một vị hòa thượng tốt. Bởi vì cái tình thương yêu của những người sư huynh đi trước mình, un đúc cho mình có được cái niềm tin vững chắc với Phật pháp,
[36:43]tạo cho mình cái lý tưởng cao đẹp đối với Phật pháp. Còn nếu cái chú điệu đó khi mà vào chùa, không có đón nhận được tình thương yêu của thầy tổ, của huynh đệ, thì người này không bao lâu mất niềm tin. Mất niềm tin mà nặng quá có thể hoàn tục luôn. Còn nếu mất niềm tin ít, thì có thể là vẫn là một người xuất gia, nhưng mà trong tâm lý tưởng không còn, niềm tin không còn. Cho nên vì vậy, khi mà chúng ta thấy một người xuất gia hoàn tục, chúng ta khoan trách người đó, có thể không phải tại cái lỗi người đó, mà có thể cái lỗi tại những người sư huynh của người đó, đã không cho người đó được cái lý tưởng, không cho người đó được cái niềm
[37:23]tin, không nuôi dưỡng người đó trong cái tình thương yêu đậm đà của mình, khiến cho cái người em của mình đã mất niềm tin, mất lý tưởng và hoàn tục. Cho nên đây là một điều rất là khó. Thấy cái người đó, mình thấy người đó hoàn tục, nhiều khi mình trách người ta, không phải, có khi không phải, có khi tại người khác. Cho nên vì vậy, mỗi một Tăng Ni chúng ta, chúng ta phải cố gắng là lòng mình tràn trề cái lòng từ bi thương yêu, để xây dựng chùa mình làm một cái tổ ấm, cho em của mình, cho đàn em của mình có một nơi để dung chứa, nơi nương tựa, mà nuôi dưỡng cái lý tưởng tu hành của em mình là vậy.
[37:59]Thì như vậy chúng ta thấy, cái việc là xây chùa, tức là chúng ta xây cái gì? Xây chùa tức là xây cái gì? Đúng, xây một cái tổ ấm cho chúng sinh, phải không? Xây chùa là xây cái tổ ấm cho chúng sinh. Cho nên, khi mà tất cả quý Phật tử đã góp tay vào đây mà dựng lên một ngôi Tam Bảo như thế này, là mỗi người chúng ta đều có cái công đức, là chúng ta đã góp phần làm thành một cái tổ ấm cho cái chúng sinh. Rất nhiều năm sau nữa, vì cái ngôi chùa này nếu đừng có gì biến cố thì có thể là tồn tại trăm năm. Trong một trăm năm này, biết bao nhiêu người tới lui để nương tựa. Vì nơi một cái ngôi chùa đều là một cái tổ ấm cho chúng
[38:44]sinh, do đó cái công đức của chúng ta rất là lớn. Đó là mình nói đối với Phật tử, nhưng mà khi mình nói chùa làm cái tổ ấm, hay là xây chùa là cái công đức, thì chúng ta lại thấy trách nhiệm của Tăng Ni lại rất là nặng. Là sao vậy? Bởi vì để cho chùa thật sự là một tổ ấm, thì Tăng Ni, trụ trì còn phải cực khổ nhiều lắm chứ không phải dễ. Có thể là quý Phật tử á góp tiền xây xong ngôi chùa, mình khỏe. Nhưng mà sau khi xây xong á, bắt đầu ai cực? Quý thầy quý cô mới cực, mình khỏe, mình bắt đầu tới mình hưởng được cái tổ ấm, mình tới mình đòi tình thương, mình tới đây mình đòi đạo lý. Thấy không?
[39:26]Mình bỏ tiền ra xong rồi giờ tới bắt đầu tới đòi. Mình được quyền đòi 100 năm nữa, tới chừng nào cái chùa này xuống cấp xây lại thì thôi. Có quyền tới đòi, nghĩa là mỗi ngày rằm mình phải tới đòi quý cô quý thầy. Xòe tay xin cô cho con ít tình thương, xin thầy cho con ít đạo lý, mình có quyền tới rằm đòi. Tối thứ bảy mình tới mình đòi, sáng chủ nhật mình dắt con mình tới đây mình đòi, đòi hết năm này qua năm kia thưa thưa thầy, cứ đòi hoài, nghĩa là mình khỏe. Nhưng mà bắt đầu cái người mà giữ chùa này, quý thầy quý cô sống ở đây nè, bắt đầu mới là người cực, cực khổ. Đó. Để giữ được cái này biến thành cái tổ ấm đời đời cho chúng
[40:02]sinh, quý thầy quý cô phải cố gắng nhiều lắm, vất vả nhiều lắm, không phải dễ, phải bản lĩnh dữ lắm, không phải dễ. Nghĩa là quý thầy quý cô á muốn giữ cái chùa này làm tổ ấm cho chúng sinh á, quý thầy quý cô phải có ít nhất ba điều. Cái điều thứ nhất á là tràn đầy lòng từ bi. Thứ nhất là quý thầy quý cô phải tràn đầy lòng từ bi. Vì nếu mà không có lòng từ bi, thì cái chùa lập tức không còn là tổ ấm, đó là điều kiện đầu tiên. Nghĩa là chúng sinh họ tới họ lạy Phật, à tới hỏi đạo lý, mà gặp quý thầy quý cô mặt lạnh lùng quá, họ họ chán cái chùa liền. Thì có thể có thể là lúc đó mình đang bận, nhưng mà nếu mình có lòng thương yêu, người Phật tử họ vẫn nhận ra liền.
[40:45]Nghĩa là đến chùa, quý thầy quý cô dù đang lo chăm bông chăm kiểng gì đó, mình tới: "Dạ thưa thầy con mới tới". Quý thầy bận bận khoát khoát tay chào rồi lo lo làm tiếp, nhưng mà nếu có lòng từ bi, người Phật tử vẫn thấy ấm áp như thường. Chứ còn nếu quý thầy quý cô không thương Phật tử, thì khi mình nhìn lạnh lùng, người Phật tử biết liền. Bởi vì tâm với tâm nó có cái ngôn ngữ trực tiếp với nhau, không cần nói. Không cần nói mình vẫn biết người đó thương mình hay không thương mình, đúng không? Nào giờ quý Phật tử có cảm nhận được điều đó không? Đúng không? Có phải không? Đó, cuộc đời là vậy. Cho nên, là để cho chùa này là một tổ ấm, quý thầy quý cô phải tràn đầy lòng từ bi.
[41:25]Mà tu tập lòng từ bi dễ không? Dễ không? Không, không dễ, cực. Khi không cái người không quen không biết gì hết trơn mà phải thương, khó chứ không dễ. Mà không phải thương một người, thương tất cả mọi người. Ví dụ bây giờ trước bao nhiêu người, cả ngàn con người như thế này, quý thầy quý cô cái con mắt nhìn thấy luôn luôn trải lòng thương yêu hết tất cả, dễ không? Không dễ, khó dữ lắm. Nếu quý thầy quý cô mà mỗi ngày không có tâm nguyện, không có tu tập quán từ bi thường xuyên, thì khi nhìn thấy 1.000 con người này dửng dưng lạnh lùng. Nhưng mà nếu quý thầy quý cô mỗi ngày đều quỳ trước Phật tâm nguyện lòng từ bi, mỗi ngày ngồi thiền đều quán tưởng rải
[42:09]từ bi, thì ngày hôm nay khi mà nhìn cả ngàn con người trước mặt mình, thì lòng thương yêu đầy đầy tràn chan chứa. Mà nếu quý thầy quý cô có cái lòng từ bi đó, thì đó là điều kiện đầu tiên để cái chùa là cái tổ ấm. Thứ hai, quý thầy quý cô phải là một nguồn đạo lý vô tận. Nghĩa là sao? Nghĩa là mỗi chiều thứ bảy, Phật tử rảnh tới chùa, quý thầy quý cô đều có thể giảng pháp cho nghe hết. Cho nên có lẽ từ đây là chúng ta khuyến khích các chùa mỗi tối thứ bảy đều có một cái tổ chức thời thuyết pháp cho Phật tử, chứ không nên không nên là phải đợi tới ngày sám hối. Sám hối đã đành là chúng ta phải thuyết pháp rồi,
[42:52]nhưng mà nên tổ chức thêm vào tối thứ bảy, bất cứ chùa nào cũng vậy, thầy cô nào cũng phải biết thuyết pháp hết. Ví dụ như mình nói là giờ có băng giảng, có những thầy giảng cũng hay, nghe băng được rồi. Không! Nghe băng vẫn không bao giờ hay bằng trực tiếp ngồi nghe quý thầy quý cô bằng xương bằng thịt giảng. Cho nên vì vậy, chúng tôi vẫn luôn luôn khuyến khích là quý thầy quý cô, mà nhất là tăng ni trẻ, là vào tối thứ bảy và những ngày 14, 29 sám hối, là phải luôn luôn thuyết pháp cho Phật tử nghe, dù cái chùa mình chỉ có 10 người tới. Bắt đầu bằng 10 người vẫn phải thuyết pháp. Nhưng mà chính nhờ thuyết pháp thì ngày sau chùa mình mới có 1.000 người.
[43:33]Còn nếu không thuyết pháp là mình không được Phật, không được chư thiên hộ pháp gia hộ, nên trách nhiệm của quý thầy quý cô vậy, phải là một nguồn đạo lý vô tận. Nghĩa là mình có tu, mình có nghiên tầm kinh điển, kinh điển mình có quan sát cuộc sống, thưa mình có rất nhiều đạo lý để mình nói chuyện với mọi người. Là mỗi ngày tối thứ bảy là mình giảng pháp, lần lần quý Phật tử biết sẽ dắt con cái đi nghe, tại tối thứ bảy con cái cũng nghỉ học, mà muốn cho con cái biết đạo lý để mà đỡ hư. Cho nên cái bài thuyết pháp của quý thầy quý cô vào tối thứ bảy rất quan trọng, mà mình giảng không cần dài.
[44:09]Nếu mỗi tuần mỗi giảng thì chỉ cần giảng 45 phút thôi, 30 phút thôi. Như vậy nên mà chùa sẽ là một tổ ấm, còn nếu mà chùa vắng tiếng thuyết pháp thì chùa đó chưa phải là tổ ấm. Cho nên là bất cứ chùa nào, dù cái chùa lớn dù chùa nhỏ, mỗi tối thứ bảy đều phải thuyết pháp cho Phật tử nghe. Đó là trách nhiệm của tăng ni, và chính đó là yếu tố thứ hai làm thành cái tổ ấm nơi mái chùa. Yếu tố thứ ba để mà làm thành cái ngôi chùa làm cái tổ ấm, là quý thầy quý cô phải giỏi tổ chức, quán xuyến, đối tiếp, cư xử, giáo hóa. Nghĩa là ngoài cái việc là mình thương Phật tử rồi, ngoài cái việc là mình biết thuyết pháp rồi, mình phải biết tổ chức.
[44:55]À tổ chức là phân công người này, sắp xếp công việc, ví dụ một buổi lễ đông người mình biết làm sao cho nó gọn, nề nếp trật tự, vấn đề ăn uống đâu đó, rồi vấn đề thuyết pháp, biết tổ chức về điện, cung cấp nước, à biết sắp xếp vấn đề an ninh, làm sao cho trật tự, vân vân, nghĩa là phải giỏi nhiều mặt, phải giỏi lắm. Còn nếu quý thầy quý cô nào có thêm một số kỹ năng khác nữa để dạy Phật tử thì rất là quý, nhưng mà ít nhất phải có ba điều đó: thứ nhất là từ bi, thứ hai là biết thuyết pháp, thứ ba là biết tổ chức thì mới giữ cái ngôi chùa trở thành cái tổ ấm được, còn không là ngôi chùa sẽ có xác mà không hồn.
[45:33]Nghĩa là chùa to Phật lớn, rộng rinh, nhưng mà Phật tử đến không gắn bó, thấy lạnh lẽo, là thua đó, tức là chùa không là tổ ấm. Cho nên, để cho ngôi chùa thành tổ ấm lại là do ai? Do do tăng ni. Do tăng ni thổi vào chùa một cái luồng sinh khí, và Phật tử đến đó có thể đòi được tình thương, đến đó đòi được đạo lý, đòi một cái chỗ để nương tựa, được như thế. Mà muốn như vậy thì quý thầy quý cô phải sao? Phải tu, phải học và phải tạo phước thật nhiều. Chứ quý thầy quý cô mà không tu, không học, không tạo phước thì ba cái điều kia không xuất hiện, nghĩa là mình không có từ bi nè, không biết thuyết pháp, mà cũng không khéo tổ chức luôn.
[46:19]Người mà không có phước thì không có sự sáng suốt, có phước mới có sự sáng suốt. Cho nên quý thầy quý cô phải tạo phước rất nhiều, phải tu phải học rất nhiều, phải cực hơn nhiều. Chứ còn nếu ai mà muốn đi tìm một cái đời tu hành nhàn nhã, người đó đã đi sai hướng của đạo Phật, lúc chết không có phước gì để đem theo và bảo đảm không giải thoát. Muốn giải thoát, muốn giác ngộ đòi hỏi cái phước cực kỳ lớn, chứ không phải là phước nhỏ mà được, chúng ta phải nhớ điều đó. Tất cả người nào đắc đạo đều phải có phước quá khứ phải lớn, bây giờ cũng vậy. Cho nên, là cái người tu phải thường xuyên là tu tập thiền định để cho tâm mình
[46:58]được định mà có trí tuệ, thường xuyên lạy Phật để cầu Phật gia hộ mình có được công đức, à thường xuyên sống một đời vị tha lo cho mọi người để tạo thành cái phước, và luôn luôn hướng tới mục tiêu vô ngã là mục tiêu cuối cùng của trí tuệ, là thấy cái bản ngã này như là cỏ rác, như là cát bụi, như là hư vô. Người nào mà nhắm được cái mục tiêu đó là người đó nhắm tới đỉnh cao của trí tuệ. Nghĩa là dù chúng ta hiểu kinh điển muôn vàn quyển thì cũng có thể là vô nghĩa nếu chúng ta không hiểu được cái lý vô ngã, mà chúng ta không đi được đến cái mục tiêu vô ngã thì chúng ta cái trí tuệ mà chúng ta học được cũng chỉ là ở mức độ rất là cạn.
[47:40]Ví dụ như bây giờ mình tu tập thiền định đến nỗi mình có thần thông, có thể mình ngồi thiền phát hào quang, mình nhìn một người mình biết tâm người ta, mình nhìn một người mình biết quá khứ người ta làm cái gì, tương lai người ta ra làm sao, nghĩa là mình tu tập tới mức độ đó, nhưng mà nếu mà mình không có cái trí tuệ đi tới vô ngã, thì tất cả những cái thần thông trước đó chỉ là cỏ rác, tầm thường không đáng kể, chưa thật sự là trí tuệ, vẫn còn rất là thấp. Chỉ khi nào mà mình nhắm tới được cái trí tuệ vô ngã thì lúc đó mới thật sự là mình nhắm tới cái đỉnh cao của trí tuệ, còn cái mà cái tuệ nó mở ra cái thần thông biết
[48:21]chuyện này chuyện kia vẫn chưa phải là trí tuệ đích thực trong đạo Phật. Đây là chỗ quý thầy quý cô phải quan tâm, và quý Phật tử cũng phải hiểu điều này. Là tu tập trong đạo Phật là tu nhắm cho tới vô ngã, không còn thấy có ta nữa. Cái người mà không còn thấy có cái ta mình nữa mới có thể sống thương yêu người khác, mình lo lắng cho người khác mà không còn ích kỷ, chứ còn nếu người nào mà thấy cái ta mình quan trọng quá thì người đó sẽ là một người rất ích kỷ. Cho nên, quý thầy quý cô là bắt buộc phải tu vô ngã là đồng ý rồi, nhưng mà quý Phật tử cũng phải biết con đường đó để mà đi theo, là mình biết quý thầy quý cô đang âm thầm đi đến con đường vô ngã,
[49:00]mình cũng phải đi theo cái bóng của quý thầy quý cô, đi theo cái bước chân của quý thầy quý cô để nhắm tới mục tiêu vô ngã, là lúc nào cũng nhắc nhở thấy cái ta này không có thật, lúc nào cũng thấy cái ta chỉ là cỏ rác, chỉ là bụi bay. Nhớ như vậy. Tuy nhiên thế này, chùa là một cái tổ ấm, là một nơi bao dung, nơi thương yêu, nhưng lại là một nơi rất là chắt lọc, à chắt lọc, chứ không phải là đụng ai cũng chứa, ngộ vậy. Nghĩa là không phải là hễ mình muốn đi tu là vô xin tu là buộc quý thầy quý cô phải cho tu liền, không có chuyện đó. Tại sao vậy? Ai biết? Mặc dầu sau đó anh tới anh cãi: "Thầy nói chùa là tổ ấm, là nơi bao dung, nơi từ bi, giờ con xin tu sao không cho?".
[49:51]Thầy nói: "Ờ, vậy đó, tại chùa vậy đó". Là vừa là một tổ ấm rất là thương yêu, rất là thiêng liêng, nhưng cũng là một nơi rất là nghiêm khắc, rất là chắt lọc. Tại sao vậy? Ai biết? Ai biết tại sao kỳ vậy? Ví dụ mình nghe nói là cửa chùa rộng mở, phải không? Mình hay nghe nói á, nói, "Sao thầy không cho con vô?" Nói, "Cửa chùa rộng mở mà sao thầy gắt gao quá vậy?" Không phải. Rộng mở là mở, nhưng mà hết giờ đi ra giùm thầy cái. Tại sao vậy?
[50:24]À, con trả lời như câu đúng á. Nó như thế này nè. Chùa đúng là một tổ ấm, là một nơi bao dung. Nhưng mà chỉ nhận những người nào vào đó góp phần tiếp tục bảo vệ xây dựng cái tổ ấm đó, chứ không phải nhận những người vào để phá tan tành cái tổ ấm đó. Đồng ý không? Đồng ý không? Thấy không? Ví dụ chùa đang là tổ ấm nè. Phật tử họ tới chùa họ thích quá chừng đi. Thế là họ mệt mỏi, họ khổ sở vì cuộc đời, tới thứ bảy, Chủ nhật cái họ vào chùa, họ ở lại một đêm nghe quý thầy quý cô thuyết pháp, rồi ở gần gũi quý thầy quý cô cứ nghe nghe cái việc lành của quý cây thầy, cái tâm hồn quý thầy quý cô tỏa ra mình thấy nó an vui, vơi cái cuộc đời mệt mỏi đi. Thấy chùa tổ ấm.
[51:11]Bỗng nhiên bữa nọ, ông thầy trụ trì ổng nhận một cái tên mà tào lao xịt bộp ở đâu vô không biết, vô cái nằm quậy phá, chửi bậy rồi um sùm hết trơn, để đồ giỏ đâu mất đó, để tiền đâu mất đó thì còn mình dám coi cái chùa là tổ ấm nữa không? Hết rồi thấy không? Bắt đầu mình thấy cái chùa đó mình sợ, bởi vì trong đó có một người xỏ xiên, đâm chỉa, thí dụ vậy, thì mình không dám. Cho nên vì vậy, đó là lý do mà để chùa luôn luôn là tổ ấm cho chúng sinh thì buộc là những quý thầy quý cô trụ trì ở chùa phải nhận người tu một cách có kén chọn là vậy. Phải bảo đảm chắc rằng những người này khi vào chùa là tiếp tục
[51:51]bảo vệ xây dựng cái tổ ấm này, chứ không được phá vỡ tổ ấm này, không làm cho huynh đệ bất hòa, ly tán, không làm cho người Phật tử tới chùa mà thấy bất an, nghĩa là làm sao cho người cái tình trong chùa lúc nào cũng đầm ấm, gắn bó, làm sao cho người Phật tử đến chùa họ thấy yên tâm, tin tưởng, ấm cúng. Đó, vì vậy mà phải khắt khe chứ không phải là không phải là quý thầy quý cô ác, nhưng mà vì nhiều người khác do đó phải luôn luôn lựa chọn cho người tu vậy đó. Ừm. Còn ví dụ như mình thấy cái người nào đó mà chưa thuần duyên chưa đủ thì khuyên họ tới lui tìm hiểu, tu tập khi nào đủ duyên đủ phước rồi thì sẽ nhận vào xuất gia
[52:38]luôn, chứ đừng bao giờ nhận vội vàng, đó là trách nhiệm của quý thầy quý cô vậy. Đó, tuy là vậy nhưng mà phải. Rồi về trách nhiệm của Phật tử cũng vậy. Phật tử tới lui chùa phải góp phần xây dựng thêm cho cái tổ ấm Phật pháp được bền vững, lớn mạnh. Nghĩa là sao? Nghĩa là mình tới chùa mình phải làm sao? Nghĩa là mình biết chùa là tổ ấm rồi đó, mình tới mình đòi được, mình xin được cái tình thương yêu, mình xin được đạo lý, mình xin được cái sự bình an. Ờ biết rồi đó, nhưng mà đó là mình xin, bây giờ tới phiên mình phải phải cho. Tức là mình tới chùa mình phải bỏ vào đó thêm cái tình thương vào đó, mình góp thêm vào đó đạo lý,
[53:19]góp thêm vào từ bi, góp thêm vào đạo đức vào đó, chớ không có lấy hoài. Lấy rồi bắt đầu 9 10 là phải góp trở lại, nghĩa là sao? Ai biết? Nghĩa là sao? Nghĩa là khi mình tới chùa mình cũng phải thương yêu những người khác, những người tới chùa khác, những Phật tử khác cũng giống như vậy. Mình được quý thầy quý cô thương rồi, bây giờ mình phải quay lại mình thương yêu những người cũng đi chùa như mình, hoặc những người mới đi chùa, nhất là những người mới đi chùa. Tại những người mới đi chùa họ hay lạc lõng, xa lạ và nghi ngờ nữa, nghi ngờ. Ví dụ như họ vô chùa lần đầu mà họ thấy có một cái người Phật tử đó nghe nói đi
[54:02]chùa lâu rồi mà sao dữ quá, nạt nộ họ quá, họ bỏ chùa luôn, họ không đi nữa. Có không? Có, chuyện đó xảy ra đó. Thế nên vì vậy là chúng ta đến chùa, chúng ta được cái hạnh phúc nơi chùa rồi, mình phải đem hạnh phúc đó lại cho người đến sau mình, những người họ mới biết chùa. Mình phải thương yêu dìu dắt họ để họ thấy vui, họ tin tưởng và lần sau họ còn đi chùa nữa. Nên vì vậy là chùa là một cái tổ ấm mà mình hưởng được cái hạnh phúc thì mình phải góp phần xây dựng cái tổ ấm đó lớn mạnh thêm cho những người đi sau, cho nhiều người khác nữa cùng tới chùa được cái hưởng hạnh phúc. Nên kỵ nhất là tới chùa mà nói xấu lẫn nhau,
[54:45]tranh giành hơn thua lẫn nhau, tỵ hiềm lẫn nhau. Ví dụ như thấy có cái người nào đó tới chùa có vẻ được quý thầy cô trụ trì thương, cái bắt đầu mình ra nói bậy à. Ta nói là: "À, tại ừ thầy ổng thấy bà đó bả ổng giàu quá cho nên ổng ổng cưng, thấy tui nghèo ổng hổng cưng." là mình mang tội, vừa nói xấu người này chia rẽ mà vừa vu khống quý thầy. Quý thầy cô không có tâm đó, nhưng mình nói bậy. Ờ thậm chí ví dụ như là thấy a có một cái nữ Phật tử đẹp tới chùa, thấy quý thầy tiếp đàng hoàng, thế là: "Ủa, thầy ổng mê cô đó." Đó là mình vừa nói xấu người này mà vừa nói bậy mang tội. Hoặc là thấy là bây giờ nói thôi không tới quý thầy thì tới quý cô,
[55:30]một cô Phật tử đẹp tới một cái chùa ni thấy quý cô ân cần, nói: "Mấy cô bộ bê đê sao mà ân cần, không ân cần tui?" Mình mang khẩu nghiệp nói bậy. Nghĩa là mình gây chia rẽ, mình công kích người ta, làm cho người ta xa lánh chùa mà cái khẩu nghiệp là sau này chết xuống địa ngục bị quỷ sứ cắt lưỡi. Chúng ta nói xuống địa ngục bị quỷ sứ cắt lưỡi là nói thiệt hay nói giả? Nói thiệt hay nói chơi? Nói thiệt nha, chúng tôi nói nghiêm chỉnh. Nói bậy đi, xuống địa ngục quỷ sứ cắt lưỡi, điều đó có thật, chứ không phải nói chơi, không phải chuyện đó là chuyện hù con nít nha, chuyện đó là chuyện nói nghiêm chỉnh cho người lớn.
[56:08]Mà nhiều khi vậy, mình tới chùa mình nói bậy nói bạ, mình tỵ hiềm, mình ganh tỵ, mình công kích, mình chỉ trích tầm bậy làm phá cái tổ ấm của chùa, tội mang ngút ngút nhiều đời nhiều kiếp. Cho nên vì vậy là chúng ta tới chùa, chúng ta phải học cái hạnh của quý thầy quý cô là từ bi, bao dung, không có chỉ trích, không công kích ai hết. Thí dụ thấy có người đó họ mới tới chùa họ có sơ suất, có thể họ còn lầm lỗi, mình khéo léo, nhẹ nhàng mình hướng dẫn, mình nhắc nhở họ chứ mình không có cái ác tâm, không có ghét. Nghĩa là trong tâm mà còn ghét là sai, trong tâm tà ghét là sai. Hơ, "Người thương người bao nhiêu cũng là thiếu,
[56:52]người ghét người chút xíu cũng là dư" là vậy. Mà mình đi chùa phải nhớ câu đó. Nghĩa là mình đi chùa mình phải nhớ là hễ một chút ghét trong tâm mình khởi lên với huynh đệ của mình là dư rồi đó, là phải bỏ liền lập tức. Mà thương huynh đệ mình thương dù thương nhiều, nhiều, nhiều cũng vẫn là thiếu. Đó, đó là mình góp cho cái tổ ấm chùa mạnh thêm, chúng ta nhớ như vậy. "Người thương người bao nhiêu cũng là thiếu, mà người ghét người chút xíu cũng là dư", là như vậy. Rồi đó là chúng ta nói nè, gia đình là tổ ấm, phải không? Mái chùa là tổ ấm nè, mái chùa là tổ ấm. Bây giờ mỗi một con người, từng một con người lại là một tổ ấm cho vô số người khác.
[57:36]Nó không phải là một mái nhà nữa, không phải là một mái chùa nữa mà là từng con người mình phải là cái tổ ấm cho chúng sinh nương tựa. Người nào mà tu được đến mức độ này là người này có công đức thật là lớn lao. Nghĩa là cá nhân mình là tổ ấm cho người khác, nghĩa là sao? Nghĩa là sao? Nghĩa là hồi nãy chúng ta định nghĩa tổ ấm là mấy điểm? Là thương yêu, phải không? Là tha thứ, là dung chứa, à là không có hắt hủi, tệ bạc. Bây giờ nếu trong lòng chúng ta có những cái đó thì chúng ta chính là tổ ấm cho những người khác. Nhớ, ai ở lại ồn mình nhắc người ta. Ai ở gần mình lại ồn mình nhắc người ta.
[58:19]Ví dụ làm sao cho bất cứ ai khi họ đến gần mình, họ đều cảm thấy an vui, tin cậy là mình là người tổ ấm. Hoặc họ đến gần mình, họ cảm nhận được lòng mình có cái cái lòng thương yêu tỏa ra, mình chính là tổ ấm. Hay là có khi là mình không có cái vật chất để giúp đỡ cho người ta, nhưng mà người ta vẫn không có cảm giác bị hắt hủi. Ví dụ thế này, một cái người đó họ họ bị bị kẹt trong một lúc nào đó, họ tới họ mượn tiền hay họ tới họ xin tiền thì thậm chí như vậy và có thể lúc đó mình không có để cho. Mặc dù mình có lòng thương, họ biết mình tốt, họ biết mình là người đạo đức hay đi chùa, hay làm phước, họ biết mình có từ bi
[59:00]cho nên lúc họ ngặt nghèo quá họ đến họ nhờ sự giúp đỡ. Nhưng mà tiếc rằng lúc đó mình lại cũng đang bị bị kẹt rồi mình không giúp đỡ được. Nhưng dù mình không giúp đỡ được nhưng mà họ đọc được trong cái ánh mắt của mình, họ đọc được trong thái độ của mình, họ không thấy cái sự hắt hủi. Họ không thấy cái sự coi thường, khinh bỉ, sợ mà họ thấy rằng là đúng là mình muốn giúp đỡ mà chỉ vì mình không giúp được, lúc đó mình đang cũng kẹt luôn. Thì đó, mình cũng là một tổ ấm cho chúng sinh. Còn nếu mình có khả năng, mình sẵn sàng giúp liền, bởi vì đó là lòng từ bi của Phật dạy. Nhưng mà có khi mình không giúp được thì cái người mà họ nhờ vả
[59:39]họ vẫn không có cảm giác bị khinh rẻ, bị coi thường, bị hắt hủi, đó. Thì nếu mình có thái độ đó thì chính là là mình là một tổ ấm, nghĩa là bất cứ ai đến với mình thì họ yên tâm rằng không bao giờ họ bị ghét bỏ, họ không bị khinh bỉ dù ngấm ngầm. Có những người ví dụ như người nghèo vậy, họ đến gặp người giàu họ đều bị cái mặc cảm là thua kém và có thể họ bị cái mặc cảm là có thể người giàu này khinh rẻ mình vì mình nghèo. Nhưng mà nếu chúng ta là một người Phật tử chân chính, nếu chúng ta là một cái tổ ấm thì cái người nghèo đó họ đến với mình, họ tin chắc rằng không bao giờ họ bị mình khinh rẻ dù thầm kín bên trong, họ yên tâm điều đó.
[1:00:25]Mà nếu người nào mà tu được như vậy thì đó là có công đức rất là lớn. Quý thầy quý cô thì phải được như vậy, đó là bắt buộc, vì đó là người xuất gia thì cái đạo đức coi như là cái yêu cầu đòi hỏi rất cao. Cho nên dù ai đến với quý thầy quý cô cũng đều tin tưởng rằng không bao giờ mình bị quý thầy quý cô khinh rẻ thì đó là điều đương nhiên. Nhưng mà giữa Phật tử với nhau cũng phải như vậy. Nghĩa là nếu mình là một người Phật tử tốt thì bất cứ ai đến với mình, họ cũng phải được cái cảm giác là không bao giờ họ bị mình khinh rẻ dù ngấm ngầm trong tâm. Nghĩa là người Phật tử phải như vậy, luôn luôn quý trọng con người, luôn luôn quý trọng chúng sinh.
[1:01:08]Dù cái người đó họ có thể là đang thiếu phước, nghèo khổ, thậm chí họ có lầm lỗi gì đó. Chúng ta được như vậy thì mới là cái tổ ấm cho chúng sinh nương tựa. Tuy nhiên, cẩn thận. Cẩn thận sao? Cẩn thận là giữ khoảng cách an toàn. Đố ai biết giữ khoảng cách an toàn là cái gì? Và vì lý do này là khi mà mình có lòng từ bi, mình có cái thương yêu mọi người thì luôn luôn nó có cái sự quý mến, gần gũi. Quý mến gần gũi nhưng mà trong cái thời đại mà người ta sống cái đời hiện đại quá, sống nó thân mật quá mà cái dạng tình thơ, tình hình ảnh lõa lồ treo đầy tùm lum, nó phá vỡ cái sự trong sáng của con người thì mình
[1:01:58]phải nhớ lại cái câu nói của người xưa là "Nam nữ thọ thọ bất thân". Nghĩa là không nên mà gần gũi quá đáng. Dù là chúng ta rất thương yêu con người nhưng mà đối với người khác phái cố gắng giữ khoảng cách. Cố gắng giữ khoảng cách để bảo đảm sự an toàn. Sự an toàn, đừng để rắc rối nhiều. Nhất là quý nhất là quý thầy,
[1:02:24]thứ hai là quý quý cô, thứ ba là quý ông, thứ tư là quý quý bà. Là tuy chúng ta thương yêu con người, bao dung con người nhưng mà phải khôn ngoan giữ khoảng cách để giữ được cái sự trong sáng và không có gây thêm cái rắc rối về sau là như vậy. Ở đây là cái chỗ mà Đông phương họ hay hơn Tây phương là vậy đó. Bên Tây phương họ sống sống xô bồ, họ thân mật gần gũi quá đáng rồi dễ sinh chuyện rắc rối. Còn bên Đông phương mình có cái đạo lý là "Nam nữ thọ thọ bất thân" cho nên biết giữ được cái khoảng cách. Chúng ta có một cái tổ ấm khác, cái tổ ấm này nó hơi khó thực hiện nhưng mà ngày xưa chúng ta dễ được là làng quê là tổ ấm.
[1:03:07]Khi mà con người ta còn sống một đời sống hoang sơ, đơn giản, thiên nhiên thì cái tình làng xóm nó nặng hơn bây giờ. Thì lúc đó chúng ta cũng thấy cái làng quê là một tổ ấm, một đứa nhỏ con của người này cũng có thể được là một cái chú bác hàng xóm thương yêu dạy dỗ, nhắc nhở, cho ăn cho uống, cho nên mình thấy cái tình làng xóm đã tạo cho cái làng quê thành một cái tổ ấm. Nhưng mà khi càng ngày con người ta càng có cái đời sống đô thị, nhà cửa thì lớn mọc lên nhưng mà con người càng ngăn cách với nhau dần ngăn cách với nhau dần dần thì cái làng xóm không còn là cái tổ ấm nữa. Nên khi mà người ta giàu người ta đã mất đi cái tổ ấm,
[1:03:49]còn mà khi người ta nghèo người ta đơn sơ với thiên nhiên với đồng ruộng coi vậy chứ làng quê là một tổ ấm. Ở nơi đó mà cái làng quê là cái cội nguồn mà nuôi dưỡng tâm hồn ta suốt đời khiến cho chúng ta dù mình có đi về một cái nơi thành thị phồn hoa đô hội, mình vẫn nhớ mình có một cái nguồn gốc thiên nhiên hoang dã là nuôi dưỡng tâm hồn của mình. Chúng tôi có đọc một bài thơ của nhà thơ Thu Nguyệt, mà nhà thơ Thu Nguyệt thì phải nói làm thơ rất là thông minh, rất là hay và có nhiều bài hay nhưng đây có cái bài nói về làng quê, cái tựa là "Thôi ta về". "Thôi mình trở lại với quê, lá cao đến mấy cũng về cội thôi.
[1:04:32]Quê nhà ta mến yêu ơi, đây bờ tre trốn ta ngồi nghêu ngao. Đây trong vắt nước kinh đào, tấm gương soi chẳng lừa nhau bao giờ. Ta xin lỗi cỏ gà xưa, một thời tuổi nhỏ ngắt bừa đá nhau. Bây giờ ta mới biết đau, biết thương phần cỏ rơi đầu vì xun. Ta xin lỗi ớt và chanh, cay chua có mấy xưa mình cứ kêu. Ta xin lỗi nhé cánh diều, đứt dây ta bỏ quên chiều gió mưa. Chân trần ta trở trở lại quê xưa, mới hay là cỏ đã thưa vì màu. Mới hay là chẳng nơi đâu, chân ta vững bước như cầu bến ta." Bài có nhiều bài thơ hay nhưng mà đây cũng là cái tâm tình của một người mà thấy quê hương của mình vẫn là cái nơi đẹp
[1:05:20]nhất, bởi vì nơi đó mình sống lòng không toan tính. Mà cái đặc biệt nữa là nếu mà nơi làng quê đó là nơi đó có một cái ngôi chùa mà thuở nhỏ mình hay theo cha theo mẹ đến chùa để lễ Phật thì làng quê đó thật là cái cội nguồn tâm linh cũng là một cái tổ ấm đẹp cho mình. Cho nên vì vậy, chúng ta rất là thương cho những người mà sống ở sinh ra giữa thị thành không bao giờ hưởng được cái không khí của làng quê thiên nhiên thì trong tâm họ nó thiếu mất một cái mảng quan trọng, cái mảng tâm linh quan trọng của đời sống thiên nhiên như vậy. Vì vậy, chúng ta ở đây là quê hương Sóc Trăng, chúng ta có con sông, có đồng ruộng,
[1:06:03]có cánh diều, có con đò, có những buổi chiều nắng đẹp, vân vân thì chúng ta có cái môi trường của tổ ấm. Chúng ta ráng nuôi dưỡng, dạy dỗ thương yêu những trẻ em dù là những trẻ em đó là con của mình, cháu mình hoặc là con cháu hàng xóm. Chúng ta hãy thương yêu chúng và cho chúng một cái tổ ấm của cái làng quê. Chớ đừng có nghĩ là con người khác thôi mình không thương thì cái tâm đó hẹp hòi, không phải tâm của người Phật tử. Dù là con ai mà mình thấy là trẻ nhỏ trong xóm mình vẫn có cái quan tâm, thương yêu dạy dỗ là sau này đứa nhỏ đó nó lớn lên nó đi nơi này nơi kia, nó vẫn nhớ về cái làng quê của nó là có những người chú,
[1:06:45]người bác, ông bà đã thương yêu nó như vậy và nó thấy đó là một tổ ấm. Mà khi chúng ta tạo cho ai một tổ ấm thì đời đời chúng ta luôn luôn có tổ ấm. Nghĩa là chúng ta sinh ra bất cứ nơi nào chúng ta cũng được có một cái nơi thương yêu mình sâu đậm, tha thiết chứ không phải sinh ra là một đứa trẻ mồ côi mà không ai thương yêu mình cả. Cho nên vì vậy, cái người mà tạo được cái tổ ấm cho nhiều người khác thì kiếp này và những kiếp sau luôn luôn có tổ ấm đẹp để chúng ta được dung chứa, được nuôi dưỡng trong đó là như vậy. Quý thầy, quý cô cũng vậy, nhất là những cái chùa làng quê đó, quý thầy, quý cô cũng phải cố gắng dạy dỗ cho trẻ,
[1:07:28]nghĩa là cái chương trình mà sinh hoạt ở chùa đừng có nhắm cho người lớn không vì người lớn coi vậy chớ lại là dễ buông rồi, nhưng mà chính những trẻ em mới là đối tượng quan trọng. Đây là trách nhiệm nặng của quý thầy, quý cô vậy. Mình ở làng quê chừng nào là càng phải làm sao có một cái buổi nào đó mỗi tuần để tập hợp các em nhỏ lại mà dạy dỗ, hướng dẫn cho chúng nó sinh hoạt, cho biết tu tập. Dĩ nhiên là cái cách tu tập nó không giống người lớn được vì người lớn có thể tụng những bài kinh dài nhưng mà trẻ em thì không, phải tụng kinh ngắn hơn, nghe giảng cũng ngắn hơn rồi những vui chơi, sinh hoạt gì đó, đó là như vậy.
[1:08:08]Chúng ta có một cái tổ ấm nữa là quê hương của mình, là đất nước của mình là một cái tổ ấm của mình. Vì sao quê hương của mình, đất nước mình là tổ ấm của mình? Vì đó là nơi mà tất cả mọi người đều nói chung một cái ngôn ngữ, sống chung một cái mốt, một cái tập quán. Nhưng vì vậy, có những người Việt kiều vậy rời xa quê hương đi sang xứ lạ quê người mà lúc nào cũng nghĩ mình là người Việt Nam dù là đã nhập quốc tịch ở cái xứ đó. Chúng tôi đã gặp rất nhiều như vậy. Chúng tôi gặp nhiều người Phật tử rời xa Việt Nam mấy mươi năm, nhập quốc tịch nước đó rồi, nói tiếng nước ngoài như gió nhưng mà trong lòng vẫn luôn luôn nghĩ mình là người Việt Nam bởi vì sao?
[1:08:48]Vì tình yêu quê hương là như vậy đó nên quê hương là tổ ấm. Chúng ta có tổ tiên, chúng ta có dòng họ, chúng ta có cái niềm tự hào lịch sử nên dù ai đi đâu thì đi chứ vẫn thấy quê hương mình là tổ ấm. Và như vậy là chúng ta phải góp tay để mà xây dựng cái tổ ấm quê hương mãi mãi bằng cái tình yêu quê hương, bằng cái tình yêu đồng bào. Người Phật tử ngoài cái tình chúng ta yêu mến đạo, chúng ta yêu mến chúng sinh, chúng ta yêu quý thầy cô, người Phật tử còn phải có cái tình yêu quê hương đất nước, đó là điều không thể thiếu được. Đó cũng là một tổ ấm của chúng ta như vậy. Mà muốn là chúng ta xây dựng quê hương thành một cái tổ ấm thì chúng
[1:09:29]ta phải đem đạo lý của Phật để sống tốt giữa quê hương, giữa cuộc đời cũng như đem cái tình quê hương vào trong đạo Phật. Nghĩa là chúng ta đem cái đạo lý đạo Phật vào trong quê hương và chúng ta cũng đem cái tình quê hương vào trong đạo Phật, đó là làm cho quê hương này thành một cái tổ ấm. Nhất là ở những cái vùng nào mà có nhiều người anh em dân tộc ít người, dân tộc thiểu số thì cái người Phật tử mà nếu mình là người Phật tử người Kinh chiếm số đông thì mình phải thương yêu cái người anh em thiểu số của mình nhiều hơn nữa. Bởi vì sao? Bởi vì người mà chiếm số đông thì mình dễ có cái ưu thế về làm ăn, buôn bán, vân vân.
[1:10:09]Còn cái người mà anh em dân tộc thiểu số họ không có được ưu thế, đó là cái điều đương nhiên. Vì vậy, cái người có ưu thế phải thương những người mà ít ưu thế. Nếu mình là người Kinh, mình phải thương yêu cái người thiểu số, nghĩa là mình phải thường xuyên tổ chức những cái buổi mà đi ủy lạo, tặng quà cho anh em bà con người dân tộc thiểu số trong sóc, trong buôn, trong thôn. Lâu lâu mình tập hợp với nhau, mình mang gạo, mang quà, mang quần áo đi vào trong cái làng buôn của người thiểu số mình tặng quà cho những người nghèo, đó là cái tình quê hương, tình dân tộc mà cũng là cái tình đạo như vậy.
[1:10:51]Mà nếu mình là một người Phật tử mà mình là một người viên chức của nhà nước thì cái trách nhiệm mà thương yêu đồng bào còn phải nặng hơn người thường nữa. Ở đây thì tôi không biết, nhưng mà nếu ai mà là viên chức nhà nước thì phải rất là cố gắng, phải tận tụy, hy sinh vì đất nước, vì đồng bào để làm cho quê hương này thành một cái tổ ấm cho tất cả mọi người nương tựa. Thì chúng ta nói về bản lĩnh của tăng ni một chút. Người tăng ni đó phải có bản lĩnh tu hành thì mới xây dựng được tổ ấm và bảo vệ cái tổ ấm của Phật pháp. Bởi vì sao? Bởi vì có rất nhiều nguyên nhân để cái tổ ấm Phật pháp này bị phá vỡ nếu mà người tăng ni không có bản lĩnh.
[1:11:31]Do đó, phải có bản lĩnh. Nội chúng với nhau đó thì phải có từ bi, có đạo đức để sống tốt đẹp với nhau đã đành rồi. Đó là yêu cầu bắt buộc rồi. Nhưng mà phải sáng suốt, phải khôn ngoan để không bị bên ngoài xen vào tác động gây chia rẽ, quấy phá. Ví dụ như cái môi trường nhỏ như là ngôi chùa là quý thầy, quý cô đang sống tốt đẹp với nhau. Chỉ có người ngoài họ đến, họ đem tiền tới họ cúng, mà họ cứ nè một ông thầy họ cúng. Nếu mà quý thầy chung quanh đó không chịu nổi, bắt đầu sẽ ghét ông thầy đó. Tức là chỉ vì một cái sự cúng dường thôi, từ bên ngoài đưa vào mà chùa bắt đầu chia rẽ. Chỗ này là chỗ mà tăng ni phải có bản lĩnh.
[1:12:12]Có bản lĩnh là dù bất cứ lý do gì, không bao giờ mình hết thương huynh đệ mình, không bao giờ mình chia rẽ huynh đệ mình. Thấy người huynh đệ mình được hưởng điều gì mình vui mừng, mình ủng hộ, tán thán hết. Hay là ai thành công, ai giàu sang, mình ủng hộ, tán thán hết thì như vậy mới không bị bên ngoài tác động chia rẽ. Còn nhiều lý do lắm mà lớn hơn nữa là ví dụ như là cả một cái giáo hội như thế này, cả một giáo hội Phật giáo lớn cả nước như thế này mà nếu tăng ni không bản lĩnh thì người ta cũng có thể xen vào người ta phá ra thành ba, bốn khối liền. Ta nói à: "Tôi theo khối này là bên hệ phái này,
[1:12:49]tôi theo khối kia bên hệ phái kia." Thì như vậy Phật pháp cũng bị chia rẽ và Phật pháp lúc đó không còn là tổ ấm cho chúng sinh nương tựa nữa. Chúng tôi về đây, chúng tôi mừng một điều là thấy tăng ni ở tỉnh Sóc Trăng rất là đoàn kết, là Nam tông, các sư Nam tông người Khmer ha, quý thầy, quý cô ở Khất sĩ, quý thầy, quý cô ở Bắc tông, ở Hoa tông cũng vậy, cũng đều đoàn kết với nhau rất là gắn bó. Và chúng tôi nghĩ đây là một cái cái mô hình đẹp mà các nơi khác cũng phải bắt chước. Chùa ở đây không có ít nhưng mà đã đoàn kết được như vậy thì rất là hay. À và muốn giữ được điều này đòi hỏi tăng ni chúng ta phải có bản
[1:13:29]lĩnh lâu dài, tức là bất cứ cái điều gì có thể làm cho mình ghét người huynh đệ của mình là mình phải vượt qua liền, phải đủ khôn ngoan vượt qua liền chứ không để bên ngoài tác động. Rồi tăng ni phải có bản lĩnh là phải cân nhắc giữa tình và lý, luôn luôn lấy đạo lý làm tối thượng để đề cao chứ không bao giờ đề cao cái tình riêng. Ai là người mà sống đúng đạo lý, mình ca ngợi, mình tôn trọng chứ không vì tình riêng. Ví dụ như người đó là huynh đệ của mình, nhưng mà người huynh đệ của mình mà thấy sai với đạo lý, mình cũng không được binh vực mà mình chỉ binh vực đạo lý thôi. Cái người có thể là cái người kia, quý thầy, quý cô kia ở chùa khác,
[1:14:05]hệ phái khác nhưng mà họ đã đúng với đạo lý, mình tôn trọng, mình binh vực liền. Thế còn dù cái người huynh đệ gần mình mà sai với đạo lý mình vẫn không được thiên vị. Mà nếu mình có cái nhân đó đó thì sau này rất là tốt. Nghĩa là mình lấy đạo lý làm đề cao làm tối thượng thì sau này cuộc đời tu hành của mình cũng giống như là Phật pháp của nơi cái vùng mình sẽ bền vững, phát triển tốt đẹp. Còn nếu mà mình thiên vị: "À, cái này là người huynh đệ tôi, tôi phải binh. Ở bên kia không phải huynh đệ tôi, tôi không binh." Nếu mà có cái nhân đó, có cái tâm đó thì sau này Phật pháp sẽ bị chia rẽ. Cho nên đây là cái nhân cái quả rất là quan trọng
[1:14:43]mà cũng là cái bản lĩnh của tăng ni đó. Người nào phải có trí tuệ lắm mới giữ được điều này, chứ không mình dễ bị thiên vị lắm. Ừ. Rồi một điều nữa là mình cẩn thận khi nghe người này phê bình người kia. Là trong cái đời sống tu hành, trong cái đối tiếp, mình dễ nghe nghe thuật lại chuyện này, chuyện kia. Ví dụ mình thì mình không có ý xấu với ai hết, nhưng mình nghe người này nói xấu người kia thì phải hết sức cẩn thận. Bởi vì kinh nghiệm của chúng tôi rồi chúng tôi không biết mọi người sao, nhưng kinh nghiệm chúng tôi, chúng tôi thấy là mười chuyện mà người này phê bình người kia thì trật hết chín chuyện.
[1:15:17]Trật hết chín chuyện, không đúng. Đó là kinh nghiệm bản thân chúng tôi, rồi chúng tôi không biết người khác sao. Cho nên vì vậy là chúng ta phải rất dè dặt bởi mọi điều mà mình nghe được. Cái điều mình thấy mình có tin không? Thấy mình có tin không? Cũng không chắc ăn luôn. Kể cả điều mình thấy cũng không chắc ăn là sự thật luôn. Có một lần chúng tôi nghe à một cái hai người một người Phật tử để mới cảnh báo cho chúng tôi về một cái người Phật tử khác mới nói rằng là cái cô Phật tử kia là một người hư hỏng, là một người hư hỏng. Bởi vì sao? Bởi vì thường là tư tình, tức là có bồ có bịch và hay vào khách sạn là để ngoại tình với ai.
[1:16:07]Và chính mắt họ thấy, thấy là cô đó đón buýt vào khách sạn một mình mà không biết có chồng rồi đi vào khách sạn để làm cái gì. Và như vậy kết luận là người này là người có cái tư tình, không có đoan chính. Ừ, như vậy. Chúng tôi nghe, chúng tôi cũng ngạc nhiên. Chúng tôi mới cũng thấy mình sao mình nhận xét thì thấy cô Phật tử kia không phải vậy, mà sao mà cái cô này cũng không nói dối. Mà tại sao có cái tình trạng? Chúng tôi mới khéo léo tìm hiểu thì mới được câu trả lời là bởi vì cô này là cổ làm cái nghề là phải luôn luôn trang điểm cô dâu ở trong khách sạn. Những cái cô dâu mà khi họ cưới chồng ngoại kiều
[1:16:48]á thì họ thường hay ở khách sạn và họ mời cái người chuyên viên trang điểm đến mà đến khách sạn. Cho nên cứ thấy cô này tới khách sạn một mình, thật ra là đi đang làm nghề và cô này rất đoan chính. Nó như vậy. Cho nên cái điều mình thấy coi chừng vẫn sai, huống hồ là điều mình nghe. Cho nên vì vậy, khi mình nghe người này nói xấu người kia, mình phải hết sức cẩn thận. Vì nếu mình tin á, có thể mình gây đổ vỡ thêm luôn mà mình cũng mất phước nữa. Mình nghe người này nói xấu người kia mà không có thật, mình tin, mình tổn phước liền. Mà đồng thời khi mình tin rồi, bắt đầu mình góp phần làm tan vỡ từ từ, chia rẽ lần lần, đổ vỡ dần dần.
[1:17:24]À, do đó là phải có bản lĩnh, cẩn thận những điều mà nghe người này phê bình người kia. Ví dụ trong chùa, ví dụ ông thầy ổng không ham danh, không ham lợi thì người đệ tử sẽ dễ là người tốt, không ham danh, không ham lợi. Còn nếu vị thầy trụ trì mà trong tâm lẩn khuất cái điều á là ham danh, ham lợi thì thế nào đệ tử cũng bắt chước. Cho nên đây là chỗ mà bản lĩnh của tăng ni, mà nhất là những vị trụ trì, phải sống rất là trong sạch. Trong thẳm sâu tâm hồn của mình không màng danh lợi, không cần tiền, không cần danh, không cần tiếng, không cần địa vị. Phải tỉnh như vậy đó, phải biết như vậy. Tức là dù người ta có đem một số tiền lớn,
[1:18:05]người ta hứa hẹn với mình điều gì cũng bất cần, lòng tỉnh bơ, không cần. Mà ông thầy như vậy đệ tử mới bắt chước được. Ví dụ có người tới là họ chưa cúng, họ chỉ nói là: "À, con sẽ cúng cho thầy 1 tỷ." Tỷ thì lớn thiệt, mà thấy sắc mặt ông thầy không thay đổi, người tỉnh bơ, không có quan trọng, người Phật tử đó mới nể ông thầy mà người đệ tử mới kính trọng thầy mình, biết ông thầy mình coi tiền không quan trọng mà đạo lý mới quan trọng. Đây cũng chính là bản lĩnh tu hành của người tu. Phải như vậy, không cần tiền, không cần danh tiếng gì hết. Và tránh được cái nguyên nhân gây chia rẽ. Chứ còn nếu ông thầy mà ổng ham tiền,
[1:18:42]ổng ham địa vị, ham danh tiếng, đệ tử bắt chước liền, mà đệ tử bắt chước thì đệ tử sẽ chia rẽ lẫn nhau liền. Cho nên đây cũng là cái bản lĩnh tu hành là như vậy. Một điều nữa là mình khéo léo, có một điều tế nhị là giữ gìn đất đai của Tam bảo cho rộng rãi lâu dài. Là phải khôn ngoan bảo vệ cái khuôn viên của chùa cho nó rộng. Đừng để bên ngoài mà họ ép sát nhiều quá rồi lâu ngày cũng sinh ra rối rắm trong chùa, chùa không còn là cái tổ ấm. Đừng có để mà mất cái đất của chùa. Thấy có những người mà không biết, nhiều khi sinh sống trên đất chùa hay chiếm đất chùa, bán đất chùa thì đọa chết luôn. Bởi vì chùa là cái tổ ấm.
[1:19:19]Cho nên cái khuôn viên của chùa phải được bảo vệ cho kỹ để sau này cái đời sống của tăng chúng tu hành được ổn định, mà Phật tử tới lui tu học cũng dễ dàng. Đó là điểm nhỏ chút xíu. Bây giờ chúng ta đặt vấn đề là: Nguyên nhân nào mà đã có những người rời bỏ cái tổ ấm của mình? Đây là những cái nguyên nhân nè. Là thứ nhất là cái tổ ấm đó mất bình an, mất hạnh phúc vì cái sự ganh ghét xuất hiện, cái sự bao dung đã không còn. Tức là ví dụ như trong cái gia đình á mà anh chị em không còn thương nhau thì gia đình đó không còn là tổ ấm nữa. Hay cha mẹ mà đổi tánh không còn thương con thì gia đình đó không còn tổ ấm nữa.
[1:19:58]Hoặc là cái chùa đó, người tu không còn từ bi thì ngôi chùa đó không còn là tổ ấm nữa và người ta sẽ rời bỏ chùa đó, người ta đi nơi khác. Cho nên thấy một cái ngôi chùa người ta không tới nữa là mình phải hiểu là mình vì mình không còn là tổ ấm nữa, bởi vì mình không còn từ bi nữa. Phải kiểm tra lại mình như vậy. Đó là cái nguyên nhân là vì cái người ở lại là sai. Mà nguyên nhân cái người rời bỏ tổ ấm là người sai, ví dụ như là không chịu ở lại với tổ ấm mình bởi vì mình đi tìm cái trò vui bồng bột, sa đọa ở bên ngoài. Ví dụ cái người con trong gia đình, thay vì sống yên vui với cha mẹ mình đã đi ra ngoài, đi vào vũ trường, đi đánh bài,
[1:20:39]bồ bịch, lăng nhăng thì đi tìm cái trò vui bên ngoài nên đã rời bỏ tổ ấm của mình. Đây là những người rất đáng thương. Họ coi như đi tìm cái tội lỗi, đi tìm cái cái niềm vui tạm bợ mà mất đi cái hạnh phúc chân thật. Hoặc là những người tu cũng vậy. Ví dụ chùa là một cái tổ ấm, nhưng mà mình đã không duy trì ở lại với tổ ấm, mình đi bắt những cái quan hệ giao lưu bên ngoài, đi tìm những cái trò vui bên ngoài thì đúng là mình rời xa tổ ấm vì cái sự sai lầm của chính mình, như vậy. Hoặc là cái nơi đó cái đạo lý thiêng liêng không tăng trưởng, là ví dụ giáo dục gia đình dậm chân một chỗ không phát triển,
[1:21:16]không dạy cho con được điều gì mới hơn, thì con cái coi chừng bỏ mình đi, từ từ nó tìm nơi khác. Hoặc là cái giáo lý của cái chùa đó không phát triển thì coi chừng cái người tăng ni sinh trong chùa đó họ bỏ đi chỗ khác. Cho nên vì vậy là những cái người mà giữ cái tổ ấm Phật pháp phải có phát triển đạo lý mãi mãi. Lúc nào đệ tử mình vẫn luôn luôn có điều để học với thầy mình. Mà nếu thầy đã cạn đạo lý thì thầy sẽ mạnh dạn giới thiệu đệ tử mình đi học nơi khác. Thì đó là cái lòng từ bi bao dung thì người đệ tử đó sẽ biết ơn vị thầy của mình vô cùng, vẫn còn là tổ ấm. Hoặc là một đất nước mà văn hóa không có chiều sâu tâm linh
[1:21:55]thì đất nước đó cũng không còn là tổ ấm để người ta nương tựa và coi chừng người ta đi tìm một cái xứ sở mới. Cho nên vì vậy là những người nào có trách nhiệm với đất nước phải tiếp tục mãi mãi phát triển cái chiều sâu văn hóa của đất nước mãi, phong phú lên mãi, mỗi ngày mỗi ngày cái tâm linh phong phú lên mãi thì đất nước đó sẽ là cái tổ ấm bền vững. Thì đó chúng ta nhớ. Cái giá trị tinh thần mà không tăng thì nơi đó từ từ không còn là tổ ấm nữa. Gia đình không còn là tổ ấm nữa, mái chùa không còn tổ ấm nữa, quê hương không còn tổ ấm nữa. Vì vậy mà mọi người phải phát triển mãi cái giá trị tinh thần nơi chỗ của mình.
[1:22:36]Tức là cha mẹ phải phong phú để dạy con mãi, chùa phải phát triển giáo lý mãi và quê hương đất nước phải phát triển văn hóa mãi. Phải nhớ là như vậy đó. Ừ. Và một điều nữa, chúng ta có một cái tổ ấm riêng chính mình, đó là cái nội tâm đạo đức và thanh tịnh. Thế là chúng ta thường hay đi tìm một nơi để nương tựa, nhưng mà có một nơi để chúng ta nương tựa mà không có sợ mất là chính nội tâm của mình. Khi mà tâm chúng ta có đạo đức, có từ bi, có khiêm hạ, có vị tha, vân vân, và chúng ta nhiếp tâm được vào thiền định, khi ngồi thiền tâm không khởi niệm, trong đời sống hàng ngày tâm rất thanh tịnh thì đó cũng là tổ ấm của chính chúng ta.
[1:23:22]Ngoài những cái tổ ấm của mái chùa, ngoài tổ ấm gia đình, ngoài tổ ấm quê hương, ngoài tổ ấm Phật pháp, chúng ta còn có một tổ ấm nội tại nơi chính mình, đó là một nội tâm thanh tịnh. Nếu ai tu hành mà có được cái nội tâm tràn đầy đạo đức, từ bi, thanh tịnh là người đó tự có được cái tổ ấm bền vững, an vui mà bên ngoài khó biết, và người đó cũng sẽ là cái tổ ấm cho người khác. Bây giờ chúng ta có một cái tổ ấm rất đặc biệt, đó là cái trái đất này. Các nhà khoa học họ dùng những kính thiên văn để nhìn vào vũ trụ, họ phóng lên những cái phi thuyền để quan sát vũ trụ, họ cho phóng lên những cái vệ tinh
[1:24:04]bay lang thang xa vạn dặm ra khỏi cái cái Thái Dương hệ. Có những cái kính thiên văn mà họ nhìn được những cái ngôi sao, thấy được những ngôi sao cách xa chúng ta cả mấy chục năm ánh sáng, và họ đi tìm cái gì? Vì họ tin rằng là trong vũ trụ bao la mênh mông này, hàng tỉ tỉ tỉ tỉ tỉ những ngôi sao này thì không lẽ chỉ có trái đất của mình có con người, có sự sống? Nên các ngày đó hi vọng rằng, các nhà khoa học hi vọng rằng trong vũ trụ mênh mông này sẽ có những cái hành tinh giống như chúng ta, là có sự sống, có những con người thông minh như vậy, có đạo lý như vậy, có những người họ hi vọng như vậy.
[1:24:43]Nhưng mà cho tới ngày hôm nay, xin thưa là cho tới ngày hôm nay, các nhà khoa học vẫn chưa tìm thấy trong vũ trụ bao la này có được một cái hành tinh có sự sống giống như chúng ta, chưa tìm ra. Suy đoán thì có, hay là hi vọng thì có, nhưng mà tìm ra được một cách chính thức thì chưa có. Lâu lâu cũng nghe đồn là có đĩa bay ghé thăm địa cầu, là những cái đĩa bay đó từ một cái hành tinh xa xôi nào rất thông minh đã tìm về đây, nhưng mà vẫn chưa có bằng chứng cứ xác thực, mạnh mẽ. Và như vậy, tạm thời cho đến ngày hôm nay, trái đất của chúng ta vẫn là một cái hành tinh cô đơn có sự sống, ngoài ra chưa tìm thấy hành tinh khác.
[1:25:31]Và như vậy, chúng ta phải làm sao? Chúng ta phải cố gắng xây dựng cái hành tinh này thành một cái tổ ấm bền vững, tốt đẹp, thương yêu, hạnh phúc. Vì sao vậy? Vì ngoài cái hành tinh này, chúng ta không còn cái chỗ tổ ấm nào khác để để ra đi nữa. Nếu mà cái hành tinh này đau khổ, bất an, chiến tranh, hay là thiên tai, hay là tai nạn thì chúng ta không còn cái hành tinh nào khác để mà tìm tới sống. Chúng ta chỉ còn có duy nhất một cái hành tinh này mà thôi. Và vì vậy, đây là một cái tổ ấm duy nhất của loài người chúng ta, của chúng sinh chúng ta, và chúng ta phải có nhiệm vụ thương yêu, bảo vệ, giữ gìn.
[1:26:13]Và hôm nay là nhân ngày khánh thành chùa Đại Giác, là chúng tôi có duyên được về đây để gặp gỡ, tiếp xúc và trao đổi đạo lý với quý thầy, quý cô và quý Phật tử. Và chúng ta đã nói nhau về đề tài là Tổ Ấm. Trong đó, chúng ta đã nói tới tổ ấm gia đình chúng ta phải xây dựng và giữ gìn. Chúng ta, quan trọng nhất, chúng ta nói tới tổ ấm Phật pháp mà chúng ta phải phát huy, phải phát triển, phải xây đắp để làm cho bền vững, làm thành chỗ nương tựa cho tất cả mọi người. Chúng ta cũng nói qua về cái tổ ấm làng quê, về quê hương đất nước, về cái tổ ấm của hành tinh. Đặc biệt, chúng ta có nói tới cái tổ ấm nội tâm của mình.
[1:26:56]Và chúng ta cũng nhắc nhở là Tăng Ni phải hết sức là bản lĩnh để giữ gìn, xây dựng cái tổ ấm cho Phật pháp. Chúng ta cũng nhắc Phật tử mỗi khi đến chùa phải góp phần xây dựng cái tổ ấm Phật pháp cho tốt đẹp bằng cái sự tu hành, bằng cái đạo đức của mình. Và chúng tôi cũng hi vọng rằng là từ đây mãi mãi về sau là chùa Đại Giác này, cũng như mọi ngôi chùa khác trong tỉnh Sóc Trăng, là một cái tổ ấm cho quý thầy, quý cô, cho Phật tử nương tựa, và Phật pháp được hưng long, chúng sinh nương theo đó tiến tu, được mọi điều an lành, được tinh tấn để rồi cùng với pháp giới chúng sinh đồng thành Phật đạo.
[1:27:40]Và chúng tôi cũng xin gửi lời cầu chúc đến chư tôn đức trong tỉnh được pháp thể an khang, chúng sinh dị độ. Xin chúc cho ngôi chùa Đại Giác được hưng thịnh. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:28:22]Nam mô Đại Từ Đại Bi Quán Thế Âm Bồ Tát. Nam mô Đại Từ Đại Bi Quán Thế Âm Bồ Tát. Chắp tay quỳ kính lạy Người, thiết tha con khấn nguyện cầu, quê hương là dòng sông, mát trong trăng vàng soi sáng.
[1:28:57]Nam mô Đại Từ Đại Bi Quán Thế Âm Bồ Tát. Nam mô Đại Từ Đại Bi Quán Thế Âm Bồ Tát. Đóa hoa tươi sắc vô thường, sớm trưa rơi rớt muôn lường, nương thuyền từ vượt qua, bến mê đến nơi bờ giác.
[1:29:32]Mẹ hiền Quán Thế Âm, giọt nước cành dương xóa nhiều lầm than.
[1:29:44]Mẹ hiền Quán Thế Âm, đem đến an vui, dứt sạch ưu phiền.
[1:29:57]Mẹ hiền Quán Thế Âm, ngàn mắt ngàn tay vô lượng từ bi.
[1:30:09]Mẹ hiền Quán Thế Âm, chiếu sáng yêu thương khắp nơi bình yên.
[1:30:22]Nam mô Đại Từ Đại Bi Quán Thế Âm Bồ Tát. Nam mô Đại Từ Đại Bi Quán Thế Âm Bồ Tát. Chiến tranh đau đớn cuộc đời, bão giông mây nước ngập trời, con xin Mẹ từ bi, xót thương cứu độ trần gian.
[1:30:59]Mẹ hiền Quán Thế Âm, giọt nước cành dương xóa nhiều lầm than.
[1:31:44]Mẹ hiền Quán Thế Âm, đem đến an vui, dứt sạch ưu phiền.
[1:31:56]Mẹ hiền Quán Thế Âm, ngàn mắt ngàn tay vô lượng từ bi.
[1:32:09]Mẹ hiền Quán Thế Âm, chiếu sáng yêu thương khắp nơi bình yên.
[1:32:22]Nam mô Đại Từ Đại Bi Quán Thế Âm Bồ Tát. Nam mô Đại Từ Đại Bi Quán Thế Âm Bồ Tát. Chiến tranh đau đớn cuộc đời, bão giông mây nước ngập trời, con xin Mẹ từ bi, xót thương cứu độ trần gian.
[1:32:57]Chiến tranh đau đớn cuộc đời, bão giông mây nước ngập trời, con xin Mẹ từ bi, xót thương cứu độ trần gian.
[1:33:16]Chiến tranh đau đớn cuộc đời, bão giông mây nước ngập trời, con xin Mẹ từ bi, xót thương cứu độ trần gian.