[0:37]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nay ta nghe tới lần thứ 24, cái bài: "Ngu mà biết mình ngu". Nó từ cái bài kệ thế này: "Người ngu biết mình ngu, như vậy thành người trí. Người ngu tưởng có trí, như vậy ngu nhiều hơn." Bài kệ là như vậy. Sở dĩ mà Phật nói cái bài kệ này là vì cái chuyện như thế này: là có hai cái tên trộm là bạn của nhau, nghe nói là mỗi khi mà Phật thuyết pháp ở cái trong Tinh xá thì có nhiều người đến nghe. Cái hai tên mới rủ nhau là đi trà trộn vào trong thính chúng để nghe Phật thuyết pháp và giả vờ nghe thôi mà móc túi. Thì trong hai hai tên trộm đó, một tên nghe Phật thuyết pháp cái quên
[1:31]móc túi, cứ ngồi cứ chăm chú lắng nghe lắng nghe, lắng nghe cái tỉnh ngộ luôn, biết được cái lỗi quá khứ của mình, nhận ra là trước đây mình chỉ sống trong cái tâm trạng là lúc nào cũng muốn là tốn ít công sức mà lấy được cái tài sản người khác qua túi mình. Lúc nào cũng gian dối, cũng canh rình, cũng căng thẳng. Mà cái mệt là cái căng thẳng đó, chính cái tham lam, cái gian dối làm cho tâm bất an, cái bất an đó thật là đau khổ. Có một lần thì có một lần thì gặp một anh Phật tử, cũng anh này cũng chưa phải Phật tử lắm, một còn một doanh nhân đúng hơn, nói với: "Trong đầu con lúc nào cũng suy nghĩ tìm cách lấy tiền trong túi
[2:09]người khác qua túi của mình." Nghe thì đơn giản, nhưng mà để tiền trong túi người ta mà chạy qua túi mình thì chuyện gì xảy ra? Rất nhiều, rất nhiều công sức. Mình phải trao đổi lại một cái gì đó người ta mới chịu đưa tiền người ta qua túi mình, đâu phải khơi khơi người ta đưa. Trừ trường hợp mình gian dối lừa đảo, trộm cắp vậy thôi, đánh bài bạc gì vân vân, chứ còn mà để người ta vui vẻ móc tiền trong túi người ta đưa vào túi mình là mình cũng phải đánh đổi lại một cái gì rất xứng đáng chứ không phải dễ. Thì tên ăn trộm chợt nhận ra cái bất công mà anh đã tạo ra cho mọi người, tức anh lấy tiền trong túi người ta về trong túi mình
[2:46]mà không có tốn công sức, không cho người ta lại một cái gì xứng đáng mà lén lấy thôi, rồi người ta rất đau khổ, anh chợt thấy cái lỗi của mình. Còn cái anh kia thì không nghe Phật thuyết pháp, rình rình móc được một mớ. Thì khi mà đi về, hai tên trộm hai tâm trạng khác nhau. Cái tên trộm mà móc được tiền thì hí hửng, hí hửng nói rằng là: "Hôm nay mình trúng mánh, người ta cứ chăm chú nghe pháp mà bị móc túi không hay." Vợ cái tên trộm cũng mừng. Còn hỏi anh kia thì thấy mặt ảnh lúc này ảnh ở đâu trên mây, không còn có cái hí hửng. Nói: "Anh móc được đồng nào?" Lắc đầu, mà mặt ảnh suy nghĩ gì lạ lắm. Cái hỏi:
[3:26]"Sao không người ta chăm chú nghe pháp là rất là dễ móc túi mà sao anh không móc?" Anh này lắc đầu. Cái nói: "Anh ngu thiệt á, đi móc túi vậy có cơ hội mà không chịu móc, ngu." Mắng người ta ngu. Anh này lắc đầu ảnh cũng không nói gì, tại ảnh biết rằng bây giờ ảnh có nói cái người kia không hiểu, nói người kia không hiểu, tức là ảnh mới biết là cái người bạn mình là còn ngu, nhưng mà người bạn thì ngược lại nói ảnh là ngu. Chúng ta nhớ nha, trên đời chúng ta sẽ gặp chuyện này nhiều lắm. Mình thấy người ta ngu nhưng mà thực sự người ta nói mình ngu không à. Còn cái anh trộm kia sau khi mà tỉnh ngộ rồi thì dĩ nhiên là không làm
[4:01]nghề ăn trộm nữa, mà về bắt đầu nói chuyện với vợ con, gia đình, đem hết vợ con lại Tinh xá gặp Phật quy y và kể lại toàn bộ câu chuyện. Kể lại xong thì Phật mới nói cái bài kệ như vậy. Phật nghe Phật cho quy y xong rồi Phật nói cái bài kệ là: "Người ngu biết mình ngu, nhờ vậy thành có trí. Còn người ngu tưởng có trí, như vậy ngu nhiều hơn." Tức là nói cái tên trộm kia đó vẫn tiếp tục mà mà ngu lâu dài như vậy. Ở đây thì ta phân tích chút xíu: cái ngu và trí ở đây nó có hai ý nghĩa: Phật ám chỉ vấn đề đạo đức nha, đạo đức. Cái người mà có đạo đức là người có trí, người không có đạo đức là người ngu.
[4:44]Mà tại sao mà Phật nói là ngu là kém đạo đức mà trí là có đạo đức? Ngu là không biết, mà trí là biết. Vậy biết cái gì làm ta có đạo đức và không biết cái gì làm ta không có đạo đức? Biết cái gì làm ta có đạo đức? Đúng rồi, khi ta có trí tuệ ta biết được cái lỗi của mình làm cho ta có đạo đức. Nên như vậy giữa cái có trí để có thể biết được lỗi mình và cái có đạo đức nó là một cái sự liên quan chặt chẽ. Vì vậy Phật hay nói cái người có trí để ám chỉ cho người người có đạo đức. Nên từ đây về sau chúng ta nhớ được điều này giùm. Thì ở đây vậy, khi mà qua cái thời thuyết pháp đó, hai tên trộm ở trong hai cái tâm trạng khác nhau,
[5:31]người này hiểu người kia nhưng người kia không còn hiểu người này nữa. Cái cái sự khác biệt nó xảy ra mà trong đời sống ta cũng gặp vô số cái trường hợp như vậy, gặp vô số. Ví dụ như khi ta ta chê ai hoặc là ai chê ta thì nó sẽ rơi vào cái trường hợp thế này: hoặc là ta chê người đó vì ta biết người đó rất rõ, ta biết cái trình độ người đó, cái trình độ kỹ thuật của người đó còn cái thông minh người đó còn dở, cái đạo đức người đó còn dở, cái đạo lý mà người đó hiểu còn dở. Ta thấy rất rõ, nên đôi khi ta chê. Dĩ nhiên chê nó cũng là cái lỗi nhưng mà ta cứ nói là như vậy, cứ coi như là chê. Là vì ta thấy quá rõ người đó do ta đã vượt lên cao khỏi người đó.
[6:15]Ví dụ như bây giờ ông thầy ổng dạy toán cũng vậy, ổng dạy toán thì ổng thấy học sinh giải một bài toán ổng biết rõ là cái cách giải đó hay không hay, khéo hay không khéo, có thể giải bằng cách khác hay hơn. Ổng nói: "Em giải cách này không hay, dài dòng." Ổng chê là vì ổng biết rõ học sinh của mình. Hoặc là hai người võ sư đánh võ với nhau cũng vậy, họ xuất chiêu đánh qua lại, nhưng mà cái một cái người họ chỉ lắc cái đầu qua chút xíu thôi cái họ né được một đòn, họ đánh lại, người kia cũng né nhưng mà cách né kia hơi vụng hơn chút xíu họ nhận ra liền, họ nhận ra đối thủ của mình kém hơn. Họ nhận nghĩa là trong tích tắc họ nhận ra,
[6:56]vì cái người giỏi hơn biết được cái người dở hơn mình. Ở trong đạo lý cũng vậy. Trong đạo lý là ví dụ hai người cùng đi học đạo, rồi cùng hiểu đạo lý, nói lưu loát như nhau, nhưng mà cái người họ giỏi hơn họ nghe một điểm một họ biết người kia tới đâu. Cùng nói về Bát Chánh Đạo, nhưng một người nói về Bát Chánh Đạo với cái cảm xúc vô biên và để ngỏ, open á, tức là để ngỏ là bởi vì cái chân lý của Bát Chánh Đạo nó là vô tận, mà mình chỉ nói được một phần. Còn cái người kia nói về Bát Chánh Đạo nói với cái đóng khung, nói một cái dấu chấm hết, point final á, nói dấu chấm hết là biết ngay người này hiểu không hết Bát Chánh
[7:39]Đạo, tại Bát Chánh Đạo là vô tận, biết ngay người này cái hiểu đạo lý còn kém. Cái người giỏi hơn người ta hiểu được cái người dở hơn. Nhưng mà cái người dở hơn thì sao? Không, không hiểu được người giỏi hơn mình. Không hiểu được mà lại thấy người đó khác với mình, mà vì thấy người đó khác với mình nên nghĩ rằng người đó làm sao? Sai, mình mới đúng. Đây là cái bệnh của rất đông chúng sinh. Thấy người ta khác mình nói người ta sai mình đúng liền, mà đâu biết rằng cái khác của người ta coi chừng là người ta đã hơn mình rồi nên người ta mới hành xử khác mình. Mình không hiểu nổi mà mình cũng chê.
[8:22]Nên nó trên đời có cái trường hợp là cái người dở mà lại chê cái người giỏi hơn mình. Đây là cái sự tình lại thường xảy ra trong cuộc sống. Cái người giỏi mà chê người dở á, không sao, quả báo chút xíu, sau này mình vấp cái lỗi nho nhỏ, vì mình đã chê đúng người. Khen người đáng khen, chê người đáng chê. Khen người đáng khen thì có phước, và chê người đáng chê thì mình có chút nghiệp, bị vấp cái khẩu nghiệp chút xíu. Nhưng mà cái người dở hơn mà đi chê cái người giỏi hơn mình thì sau này như Phật nói là sẽ ngu nhiều hơn, vì mình phạm cái tội rất là nặng, mình không hiểu được cái người kia. Trong cuộc sống nó sẽ vô số nhiều cái trường hợp
[9:07]như vậy mà ta phải rất là rất là cẩn thận.
[9:13]Ví dụ như hai người cùng thích đánh bài, thích ăn chơi, sau đó một người không thích đánh bài, không thích ăn chơi nữa. Thì gặp lại, cái người kia đó, cái người mà thoát ra đó, họ mới thấy là cái thời gian dài mà họ cứ chăm chăm hồi hộp mà nặn từng con bài để tìm cái cảm giác hồi hộp. Thì trong một tích tắc của cái lá bài có thể lấy được cái tài sản người kia về bên cho mình. Cái cảm giác nó hồi hộp, nó lý thú gì đó thì không biết, nhưng mà rất nhiều người ghiền. Đến khi họ buông được cái tâm đó ra, họ không thích là muốn chiếm của người khác về của mình, hay là cái hồi hộp mà chờ cái con bài nó hiện ra con ách hay con già hay con đầm gì đó.
[9:50]Mấy cái hồi hộp đó không phải là thú vị nữa mà nó là một sự phiền não, một sự căng thẳng. Cái hạnh phúc là cái gì đó thanh thản, an vui, không phải mấy cái đó. Còn cứ lao vào cái đó rồi ăn chơi, nhậu nhẹt, cuộc đời mình nó thiêu đốt, thiêu đốt trong cái dục vọng của trần gian. Sau bị thiêu đốt rồi chỉ còn lại đau khổ thôi. Hiểu ra điều đó và họ từ bỏ cái cái cái ham muốn đó. Còn cái người kia nói: "Mày bữa nay sao thành đàn bà rồi?", chê người ta. Trong khi người ta đã vượt lên khỏi mình rồi, nhưng mình thì còn vướng lại, đang còn bị dục vọng thiêu đốt mà lại mở miệng chê: "Nay tao kêu mày bằng Nguyễn Thị à, tao không kêu mày là Nguyễn Văn
[10:28]nữa, cái thứ đàn bà, đàn ông gì mà không biết ăn nhậu, đánh bài". Cứ tưởng cái việc mình làm là chân lý, là đúng như vậy. Hoặc là nói: "Nam vô tửu như kỳ vô phong". Không biết ông nào ổng nhậu ổng đặt ra câu đó, ổng giết không biết bao nhiêu tâm hồn con người. Nào cũng cứ thấy rượu mới là chân lý không à. Ừ, và có những cái câu tuyên truyền kiểu đó làm người ta cứ tưởng là cứ phải ăn phải nhậu mới là cuộc sống. Nên cái người mà còn chìm trong cái thấp hèn, dục vọng không hiểu được cái người họ đã vượt lên khỏi mình mà còn mở cái lời chê bai. Mà có những người không đứng vững đã bị cái lời chê bai đó kéo tuột trở lại.
[11:05]Cái người mà họ thoát ra, họ vững vàng thì họ tìm cách cảm hóa bạn mình thoát ra. Nhưng có những người không thoát ra được. Thí dụ đang đi chơi với bạn, bạn hút thuốc cái nó rủ riết: "Mày đàn bà không hút thuốc? Hút đi!". Riết nghe riết cái thấy giống như mình bị cô lập, bạn hút thuốc mình không hút thuốc rồi cái kì quá cũng hút, rồi bắt đầu đi xuống. Cứ bị cái lời chê của cái người kém hơn mình mà mình bị lung lay và kéo xuống, đó là người không có bản lĩnh. Cho nên vì vậy, trong cuộc sống là khi mà ta đã gặp được đạo lý, ta đã vượt lên trên, ta phải đứng vững trước những cái lời chê bai, những cái dư luận, những sự xầm xì và thậm chí những cái cách cô lập của người ta.
[11:44]Là những kẻ xấu nó cô lập cái người tốt, nhưng ta phải đứng vững, đừng vì sợ cái cô lập đó mà ta ta ngã gục, ta bước vào con đường xấu. Thí dụ như trong cái cơ quan cũng vậy, có những kẻ xấu nó toa rập với nhau thành một bè phái để tham nhũng. Cái người tốt sống không nổi, tại vì người tốt mà không tham nhũng, không theo nó sẽ loại ra. Vì để cái người tốt cứ rình mò, quan sát, khám phá biết rõ thì nó không làm ăn được, nó sẽ cô lập, hoặc nó xì xào, nó dụ dỗ. Mà nếu ta vì sợ cái sự cô lập đó, ta cũng ngã gục, sẽ trở thành đi theo cái bè, cái nhóm tham nhũng và làm cho cả cái đất nước này chìm trong tham nhũng, không tiến bộ được.
[12:26]Cho nên vì vậy, ta phải đứng vững. Hoặc là nói là thời đây là muốn làm ăn được phải biết nhậu, phải biết nhậu. Tức là làm ăn đối tác với nhau phải nhậu rồi mới vui vẻ và ký hợp đồng. Mình mạnh dạn thoát ra khỏi cái đó. Nói làm ăn là vì lợi nhuận chứ không phải vì nhậu. Còn nếu vì lợi nhậu thì tôi không chơi. Còn anh đến với tôi, anh cứ vì làm ăn đàng hoàng, chân chính, tôi làm ăn. Còn rủ đi nhậu rồi mới ký hợp đồng, nghỉ chơi, anh có ngon đi chỗ khác. Làm vậy nó sợ, mấy lần nó sợ à. Cứ can dạ như vậy. Cho nên cái người tốt phải đứng vững trước cái mời mọc, rủ rê, lôi kéo hay kích thích, chê bai, cô lập của người khác để mình giữ được cái tốt của mình.
[13:07]Mà trên đời này cứ nhiều người nhiều người như vậy thì cái tốt sẽ thắng được cái xấu. Còn ta cứ sợ cái lời chê, sợ bị cô lập rồi cái xấu nó sẽ chiến thắng cái tốt. Cái xấu mà nó thắng cái tốt rồi, xã hội chìm trong bóng đêm. Con cháu ta sau này nó lớn lên trong bóng tối. Nó lớn lên trong bóng tối rồi lúc đó ta bất lực nhìn nó nó xấu xa, nó hèn kém, nó tội lỗi và ta chỉ còn đau khổ. Rồi kiếp sau ta đầu thai vào lại vào trong cái môi trường tối tăm đó nữa, chẳng ích gì hết trơn. Cho nên vì vậy, mỗi người phải là một chiến sĩ bảo vệ ánh sáng, bảo vệ cái điều thiện cho thế gian này, để cho con cháu ta lớn lên trong ánh sáng,
[13:47]để cho ta nếu có đầu thai trở lại cũng đầu thai lại trong cái môi trường thật là trong sáng và tốt đẹp, ư. Hoặc bây giờ hai người bạn cùng nhau lo làm ăn làm giàu. Hai người nghĩ hết kế hoạch này, đầu tư kia, đủ thứ chuyện, thi đua nhau làm ăn làm giàu. Chợt một người cảm thấy nhận ra rằng là: cuộc đời không phải là dài lắm. Khi mà ta đã vững vàng, ta có tài sản thì đã bước ngoài 50 rồi, bốn mấy, năm mươi rồi, năm mấy, sáu mươi rồi. Cái tuổi già đã tới, sức khỏe bắt đầu đã kém và cái chết đã chờn vờn trước mặt, một cơn đột quỵ, một tai nạn là chết. Vậy ta làm giàu để làm gì? Để cho con mình à?
[14:33]Rồi con mình nó để dùng tiền nó làm gì? Nó sống biết chắc nó có sống ý nghĩa hay nó chỉ là đốt, nó phá, nó tiêu xài bậy bạ, nó phá phách, nó nghịch ngợm, nó quậy rồi vô nghĩa.
[14:45]Để làm gì? Người đó chợt tỉnh ngộ mới dành bớt thời gian tu hành. Là thay vì là cứ mở mang đầu tư hoài, chợt quyết dừng lại, làm vừa chừng, dành thời gian tu tập. Đến chùa Từ Tân nghe giảng, mỗi tháng đến chùa Từ Tân tu tập, ngồi thiền, vân vân. Về nhà cứ dành thời gian ngồi ngồi thiền, làm những điều thiện, điều phúc, giúp người. Bây giờ cái việc kinh doanh không còn là kinh doanh làm giàu nữa, mà kinh doanh là để gì? Để tạo công ăn việc làm cho người khác. Hai ý nghĩa khác nhau liền. Trước đây mình làm ăn để làm giàu, còn bây giờ mình làm ăn kinh doanh để tạo công ăn việc làm cho người khác.
[15:25]Ngày xưa là làm giàu vì ích kỷ, ngày nay mình làm giàu vì điều thiện cho xã hội. Hai cách sống khác nhau và tâm hồn vượt lên cao liền. Nhưng cái người còn lại không hiểu, cái người bạn kia không hiểu nổi điều đó. Người bạn kia cứ thấy túi tham không đáy, cứ mơ ước là mình phải đứng vào trong cái top ten của những người giàu nhất đất nước này để hãnh diện. Ngày nào đó là trên cái trang tạp chí doanh nghiệp ghi tên mình một trong 10 người giàu nhất Việt Nam là có ông Nguyễn Văn Bụng Sệ, ví dụ vậy, là cảm thấy rất là hãnh diện. Rồi mà chỉ phấn đấu để được cái đó. Mà được cái đó để làm cái gì? Được cái đó để làm gì, rồi để chết?
[16:05]Chết và nhiều khi cứ tham làm giàu quá, tâm bất an quá, đôi khi phạm nhiều lỗi lầm và rất nhiều lần vi phạm luật pháp nữa. Mà lại chê người bạn mình, nói: "Mày sống như mày mới giàu sơ sơ mà đã dừng lại. Phải phấn đấu để vượt lên trở thành đại gia, tiếng tăm lừng lẫy, đầy thế lực mới là cuộc sống, đó mới là vinh quang". Nghĩa là không hiểu được cái người họ đã thoát ra khỏi cái sai lầm mà chê người ta. Cho nên ta thấy cái chê coi chừng là cái người dở mà lại chê cái người hay. Cuộc sống có khi bị như vậy. Hoặc ta ví dụ là có hai người đi theo sư phụ, một người thì bị bên ngoài tác động, bắt đầu nghĩ thầy mình chắc cũng
[16:49]thường thường, không có gì đặc biệt, cũng không cần phải gắn bó, trung thành. Còn một người sống chết trung thành với thầy mình. Thì cái người mà không còn trung thành có thể bỏ đi nơi này nơi kia thì lại nghĩ: "Ồ, phải đi ra bên ngoài để học hỏi nơi này nơi kia, còn nhiều điều mới, cứ phải theo ông thầy hoài cuộc đời không tới đâu". Còn cái người họ giữ vững cái lập trường trung thành thì họ thấy thì đúng là ông thầy mình không phải là giỏi nhất thiên hạ, thầy mình không phải là người biết hết toàn diện mọi điều. Nhưng mà trong cuộc sống này, nó có một cái quý giá hơn những cái điều kia, đó là cái tình nghĩa, cái sự trung thành,
[17:27]cái sự chung thủy, nó quý giá hơn rất là nhiều và người ta không muốn đánh đổi mất cái đó để lấy một cái khác nữa. Cho nên cái người mà bỏ đi thì chê cái người ở lại, nhưng mà cái người ở lại họ họ hiểu ra được cái giá trị khác cao hơn. Tuy nhiên cái người mà họ giữ được cái đạo lý trung thành, họ nhìn hiểu, họ biết cái tâm bất an, cái tham vọng và cái không trung thành của người kia là một điều kém, nhưng họ không nói nhiều. Nhưng mà cái người kia thì không hiểu nổi người này, không hiểu được cái tâm trạng của người, tâm lý của người trung thành. Cũng vậy, đối với đất nước chúng ta vậy, ta yêu thương, à ta trung thành với Tổ quốc
[18:04]ta, nhiều khi mà người khác không hiểu. Như hôm rồi ở trên chùa mình là ta đang có cái khóa học hè hơn 300 em học sinh. Thì vừa rồi quý thầy, quý cô mới cho các em là thi kể chuyện lịch sử. Thì coi có nhiều cái chúng, nghĩa là bảy, tám chúng như vậy. Thì mỗi chúng sẽ kể một câu chuyện lịch sử bằng cách lên đóng kịch cái câu chuyện đó. Người đóng vai An Dương Vương, người đóng vai Triệu Đà, người đóng vai Cao Lỗ, người đóng vai Trọng Thủy, rồi tức là mình kể chuyện lịch sử bằng một vở kịch mà các em ấy dựng rất là rất là thông minh. Mà mục đích ta thi kể chuyện lịch sử để làm gì? Để trước hết phải hiểu được lịch sử mình rồi ta mới yêu nước ta được.
[18:43]Không bao giờ có cái lòng yêu nước mà thiếu vắng cái hiểu biết, cái yêu thương lịch sử của nước mình. Thì sau khi mà thi xong hết thì thầy có nói vài điều. Thầy nói: "Khi hiểu lịch sử này, tụi con có thấy yêu nước mình hơn không?". Mấy đứa nói: "Yêu". Thầy nói: "Nhưng cái yêu nước nó sẽ trở thành nhạt nhòa nếu tụi con không có cái suy nghĩ sâu xa hơn, không có cái lời nguyện hứa sâu xa hơn đối với Tổ quốc mình. Sau này tụi con sẽ lớn lên, tụi con sẽ gặp nhiều cám dỗ và cái lòng yêu nước tụi con sẽ bị thử thách. Ví dụ một lúc nào đó tụi con có tài, tụi con học thành tài, tụi con giỏi, thành một chuyên viên giỏi, thì một cái công ty trong
[19:25]nước hay là của Nhà nước mời tụi con làm việc với một cái lương thấp, một công ty nước ngoài sẽ mời chào tụi con với cái lương cao. Mà tụi con biết là phục vụ đất nước thì lương thấp, mà phục vụ công ty nước ngoài làm lợi nước ngoài lương cao, tụi con sẽ bị do dự liền. Cái lòng yêu nước lúc đó bị thử thách liền. Hoặc là nếu tụi con làm một cán bộ lớn thì sẽ bị cái tình báo nước ngoài tới móc nối tụi con để nó lấy tin, nó dụ tụi con làm tay sai bằng tình cảm và bằng tiền bạc, dụ tụi con bán nước. Lúc đó cái tình cảm làm tụi con mê say và cái số tiền bạc mua chuộc quá lớn, cái lòng yêu nước tụi con sẽ bị thử thách nghiêm trọng.
[20:02]Nếu từ bây giờ tụi con không xác định được cái lòng yêu nước, hãy nhớ là mình phải yêu nước mình. Dù một cái củ khoai, một cái bụi chuối, một cái bóng dừa, cái lũy tre vẫn là quê hương của mình. Còn ở nước ngoài dù tàu xe nhộn nhịp, dù phố xá thênh thang, nhà cao cửa rộng vẫn là nước ngoài. Ta không hẹp hòi, nhưng ta phải yêu được nước mình cái đã rồi mới nói tới chuyện yêu hết thế giới, yêu hết chúng sinh. Và phải nguyện với lòng mình cho tới cái ngày mà mình nhắm mắt lìa đời thì trái tim mình vẫn cháy bỏng tình yêu đất nước".
[20:41]Thì trong cuộc sống như vậy, có nhiều khi ta chấp nhận những cái nghèo, cái thiệt thòi để ta giữ được một cái đạo lý lớn hơn. Cái điều đó, cái người mà họ không đạo đức họ không hiểu nổi, đôi khi họ chê ta: tại sao ta không biết khôn ngoan, không biết làm giàu, không biết tìm những cái vinh quang giàu có? Nhưng không, ta có cái cao hơn những cái giàu có tầm thường của thế gian đó, là những cái đạo nghĩa gì đó không phải dễ ai cũng hiểu được, mà cuộc sống là như vậy. Nên đôi khi ta gặp những cái lời chê thì ta chỉ sợ là họ chê mình đúng thôi. Còn nếu ta đã vượt lên rồi họ chê ta, ta không bận tâm.
[21:18]Ví dụ hai người bạn với nhau nhưng một người sống lúc nào cũng sống nghĩa tình, nhường nhịn, còn một người kia thì ích kỷ, tranh hơn và quan niệm rằng ở trên đời này hễ mình thắng lướt được người khác là mình giỏi và phải sống như vậy. Còn người kia thì họ chấp nhận nhường nhịn, chấp nhận thiệt thòi để họ tìm cái khác, cái khác họ thấy quý hơn, đó là cái tình người, đó là cái đạo đức, đó là cái vô ngã và quan trọng là được cái phúc để dành cho mai sau. Còn cái người lúc nào cũng ích kỷ, tranh hơn, lấn người khác được là lấn liền, thì thấy như thắng trước mắt á, nhưng mà đời này và những đời sau
[22:01]luôn luôn thiệt thòi vì không còn cái phúc, không còn phước nữa. Nhưng mà cái người mà họ giành giật để mà họ thắng được trước mắt, thì họ không hiểu được cái sâu xa, cái đạo lý, cái nhân quả của người kia, họ chê, nói sống mà hiền là ngu. Nhiều người đã nói như vậy: hiền là ngu. Không, hiền không phải ngu. Cái người mà thấy như hiền mà gọi là ngu á, là người khờ. Chứ còn cái người hiền là nhiều khi phải rất thông minh mới hiền được, chứ còn không thông minh không hiền được đâu. Không thông minh, không khôn ngoan, không đạo đức là cứ lốp ba lốp bốp nói và hung dữ. Những cái người mà hung dữ, lốp ba lốp bốp nói là
[22:40]không phải người có trí đâu, mấy người đó ngu á. Còn cái người mà lúc nào cũng giữ được sự điềm đạm, biết kềm chế, dám nhường nhịn, chấp nhận thiệt thòi, đó mới là người có trí tuệ. Nhưng mà người ngu thì lại không hiểu được người trí. Hoặc là một người hay xét lỗi mình và một người hay lúc nào cũng rình rập để thấy lỗi người khác, thì cái người mà hay thấy lỗi người khác lúc nào cũng chê, còn cái người kia mở miệng lúc nào cũng nhận lỗi về mình, không chê ai. Hai người đó thì cái người biết lỗi mình thì hiểu rõ cái người kia, nhưng mà cái người không chịu xét lỗi mình lúc nào cũng nhìn lỗi thiên
[23:21]hạ thì không hiểu nổi cái người bạn của mình, không hiểu nổi. Nên cuộc sống nó vẫn có nhiều cái trường hợp như vậy. Hoặc là có một người vui, cảm thấy vui khi mình giúp ai được một chuyện gì đó, mình lòng rất là vui, nhưng có người khác mình chỉ vui khi nào mình lợi dụng được người khác. Hai cái vui nó khác nhau. Hai quan điểm khác nhau này: người này hiểu được người kia, nhưng người kia không hiểu được người này. Không hiểu mà nhiều khi còn chê nữa, và cuộc sống thường là như vậy. Cho nên, đây là những người mà họ không giống nhau, không đồng ý với nhau. Thế nên một người đã hết sai lầm, họ nhìn lại mà thấy được cái sai quá khứ của mình,
[24:01]như cái tên trộm ấy, chợt hiểu ra là mình sống sai lầm nhiều năm bằng cái nghề căng thẳng, bất an, lừa dối và tham lam. Thấy đó là lỗi. Khi thấy đó là lỗi thì trong việc tu hành là một bước tiến rất là dài, bước tiến rất là dài. Cho nên ta tu theo Phật, ta cần những cái người này trước là: ngu mà biết mình ngu, sai mà biết mình sai. Tức là vào trong đạo Phật, ta cần những con người đó trước á. Khi một người đến tu đạo Phật, ta gặp cái người thấy: "Ồ, người đó mặt mũi sáng láng quá ha!" Không, không cần cái mặt mũi sáng láng. "Ồ, nói người đó giỏi ăn nói hay quá ha!" Không cần ăn nói hay. "Người đó siêng năng làm việc quá ha!" Không cần siêng năng làm việc trước.
[24:49]Vậy cần cái gì? Cần cái gì trước? Cần cái ngu mà biết mình ngu, sai mà biết mình sai trước cái đã. Cho nên vì vậy, hôm nay người giống như tất cả mọi người chúng ta đang ở đây, chúng ta dự pháp hội này, ta bước vào cái cửa Phật thì có thể ta đã được nhiều ưu điểm rồi, có thể ta đã thông thuộc nhiều giáo lý rồi, có thể là mặt mũi ta sáng láng rồi, ta đẹp trai, con nhà giàu học giỏi rồi, nhưng coi chừng ta thiếu cái ban đầu: là ngu mà biết mình ngu, sai mà biết mình sai. Ta cần cái đó trước, nên mọi người hãy nhìn lại mình cái đó. Là ta nhìn ngược lại thời gian qua: một ngày hôm qua, tháng vừa rồi, năm ngoái, ta đã sai như thế nào, cần cái đó.
[25:39]Mà nếu bắt đầu thấy mình đã từng ngu, đã từng sai thì very good, very good, tốt vô cùng! Ta hãy ngồi đây nghe tiếp, vì ta đã đi qua được cái căn bản của đạo lý là ngu mà biết mình ngu. Thì như vậy Phật nói sao: Nhờ vậy thành có trí. Chỉ sợ cái là ngu mà tưởng mình có trí, như vậy ngu nhiều hơn. Như bài kinh Phật, Phật đã nói như vậy. Thì không phải là trong đạo không, mà trong cuộc đời cũng vậy, trong khoa học cũng vậy, trong chiến tranh, trong chính trị cũng đều giống như vậy hết. Thí dụ một cái sản phẩm vừa tung ra rồi cái công ty mãn nguyện: "Ồ, cái sản phẩm mình là tuyệt vời, chưa có công ty nào chế được", chết liền, mình sẽ thua liền.
[26:31]Bên nước kia họ sẽ chặn đầu mình liền. Thí dụ mình đưa ra một cái mẫu điện thoại di động nó có nhiều tính năng tuyệt vời, quảng cáo và mãn nguyện, thì bên đối thủ họ sau khi họ thấy cái điện thoại của mình họ sẽ nghiên cứu cao hơn, một bước hơn, bước xa hơn để cạnh tranh liền. Cho nên lúc nào cũng thấy mình đang còn dở, cần phải tiến bộ nữa thì người đó mới không không chết, không có thụt lùi.
[26:58]Cái ngu triền miên là những người tưởng mình giỏi rồi, tưởng mình tốt rồi. Hoặc có nhiều người như vậy, ta đến ta gặp nói: "Ồ, à ở mai có chùa Từ Tân có giảng, anh đi nghe, đi tu với tôi." Nói: "Thôi, tu hành gì, cứ đời bày đặt đi chùa chiền mệt quá. Mình sống ở đời là mình không làm điều ác nè, không vi phạm pháp luật, tôi giúp ai được thì tôi giúp, tôi ăn hiền ở lành, khỏi đi chùa tu mấy người mê tín." Đó là những người nghĩ mình đủ rồi đó. Mà những người đó thật là đáng thương, mà theo nói là ngu triền miên á. Mà nhưng bây giờ mình nói là ngu triền miên họ chịu không? Không chịu. Đó là cái khó, cái khó là ta biết họ kém,
[27:43]ta muốn nói cho họ biết, nhưng họ sẽ không chịu biết và đôi khi họ căm thù cái người góp ý. Như vậy là cái người mà cứ tưởng mình đủ rồi sẽ có ngày họ phạm lầm lỗi, vì thật ra cái mầm mống tham, sân, si vẫn còn nguyên ở trong tâm của họ. Giờ nói: "Tôi không làm ác, tôi ăn hiền ở lành, tôi giúp ai được tôi giúp, không cần tu", cái người đó sau này sẽ phạm tội rất nặng vì tưởng mình đã tốt rồi, mà sự thật là tham, sân, si còn nguyên ở trong tâm. Mà muốn phá được tham, sân, si thì phải làm sao? Phải biết lễ kính Phật, phải biết sám hối, biết làm nhiều điều thiện, phải biết tọa thiền, tạo nhiều công đức và thấy được những cái lỗi rất
[28:27]vi tế, và nhất là phải đắc được thiền định. Vì đắc được thiền định ta mới phá được cái mầm mống của tham, sân, si ở trong sâu thẳm tâm hồn của mình. Còn cái người chưa bao giờ đắc thiền định mà nghĩ mình tốt rồi, đó là người rất đáng thương, đó là người ngu triền miên vì tham, sân, si còn nguyên và chắc chắn sẽ có lúc tạo cái lỗi lầm nào đó rất là nguy hiểm. Giờ ta nói qua bài kệ kế tiếp: "Người ngu dù trọn đời thân cận người có trí, không học được đạo lý như muỗng với thức ăn." Tức là cái muỗng múc thức ăn mà bao chẳng bao giờ cái muỗng nó biết thức ăn nó ngon hay dở. Rồi một bài kệ nữa: "Người trí dù một khắc thân cận bậc minh sư,
[29:12]học đạo lý nhiệm mầu như lưỡi biết thức ăn." Thức ăn vô lưỡi, cái lưỡi nó biết được ngon dở, nhưng cái muỗng cứ múc hết thức ăn này, múc thức ăn kia, múc hoài chẳng bao giờ biết được cái thức ăn nó ngon hay dở. Cái ví dụ này rất là dễ thương, rất là lạ. Mà sở dĩ mà Phật nói hai bài kệ này bởi vì có hai trường hợp nó xảy ra khác nhau. Một trường hợp là có một tỳ-kheo tên là Udāyī, thì trưởng lão Udāyī cũng là một trưởng lão, người tu cũng lâu, tuổi cũng lớn, nhưng mà ổng có cái tánh rất là ngộ, là sau khi mà trong cái giảng đường đã tan, không còn ai nữa, thì ổng leo lên cái ghế của mấy người Thượng tọa ổng ngồi chơi.
[29:54]Thì cư sĩ họ cứ đi ra đi vô để họ thăm viếng, họ cúng dường, thì thấy ổng ngồi vào cái ghế Thượng tọa, họ đến họ đảnh lễ, họ hỏi han đạo lý, nhưng mà hỏi một lát thì ổng sao? Ổng bí. Ổng bí cái họ mới ngạc nhiên, nói: "Cái ông này kỳ ta, hàng Thượng tọa trưởng lão rồi mà hỏi đạo lý nói không thông." Họ phiền trách. Họ phiền trách cái tiếng vang tới Đức Phật, thì Đức Phật mới nói cái bài kệ như vậy, tức là: "Người ngu dù trọn đời thân cận người có trí, không học được đạo lý như muỗng với thức ăn." Tức là cái ông đó ổng tu theo Phật cũng lâu chứ không phải không, nhưng mà căn cơ làm sao á, chẳng bao giờ khai mở được,
[30:32]không thông hiểu đạo lý, thiền định không chứng đắc, nhưng mà sợ người ta coi thường, nên mà đợi lúc mà không còn ai nữa hết thì leo lên cái hàng Thượng tọa ngồi chơi. Ví dụ như cái bàn lúc mà không có hội giảng á, ta cứ leo lên đây ta ngồi á, là ta biết ta thuộc loại giống như ông U-đà-di này. Rồi một câu chuyện khác cho bài kệ thứ hai là thế này: Là có ba mươi chàng trai thuộc hàng công tử ở trong thành. Thì mấy công tử đời xưa giàu có rồi cũng ăn chơi trác táng. Thì một lần đó, ba mươi chàng trai này mới
[31:10]kiếm gái về để mà hú hí trong cái đêm. Thì kiếm một số cô, trong đó có một cô rất là đẹp. Thì trong những cái cuộc tri hoan, nhậu nhẹt đồ, mọi người say khướt và ngủ hết thì cái cô đó cổ dậy cổ gom hết vàng bạc của ba chục chàng trai đó cổ bỏ cổ trốn, cổ chạy đi. Thì khi cổ chạy ra rồi, cái cánh cửa của mở sao không biết có tiếng động, một anh thức dậy mới phát hiện ra là một cô bỏ chạy mà vàng bạc của mình, tiền bạc mất hết. Anh này mới đánh thức ba chục người bạn của mình dậy. Và cả ba chục người đó mặc vội quần áo và họ chạy lao trong rừng họ đi kiếm cái cô đó. Họ chạy hùm hục hùm hục hùm hục gặp Đức Phật từ xa lững thững lững thững
[31:52]đi trong đêm, ánh trăng thì chênh chếch qua những bóng cây rừng. Đức Phật mới ôn tồn hỏi: "Các con đi đâu giữa đêm, chạy đâu giữa đêm khuya thục mạng, hùng hục như vậy?" Nói: "Dạ dạ thưa ngài, con chạy tìm một cô gái." Nói rồi cũng dọm chân tính chạy. Đức Phật mới nói: "Đừng tìm cô gái, hãy tìm chính mình." Ba chục người khựng lại liền. Và chợt nhận ra một cái gì đó, một cái đạo lý rất lạ ở trong cái câu nói này họ chưa hiểu hết, nhưng mà đánh thức một cái gì rất lớn trong lòng họ: "Đừng tìm cô gái, hãy tìm chính mình." Chợt họ tự nhiên họ theo Phật xuất gia luôn và tinh tấn tu một thời gian chứng quả hết.
[32:32]Thì sau này cái nghe chuyện mọi người mới hỏi Phật là ba chục thanh niên ăn chơi trác táng, chỉ nghe một câu của Phật cái là bừng tỉnh liền đi theo Phật xuất gia. Tại sao có chuyện kỳ lạ, mầu nhiệm như vậy? Nên Đức Phật mới nói cái bài kệ đó: "Người trí dù một khắc / Thân cận bậc minh sư / Học đạo lý nhiệm mầu / Như lưỡi biết thức ăn." Thế vì người đó họ có trí, họ như cái lưỡi chứ không phải như cái muỗng. Chứ chỉ một câu nói Phật nói rất đơn giản, đánh thức một cái gì rất lớn trong lòng họ. Còn như ông trưởng lão kia, theo Phật rất lâu, nghe không biết bao nhiêu bài pháp mà tâm không khai mở, cái câu chuyện là như vậy:
[33:09]"Đừng tìm cô gái, hãy tìm chính mình."
[33:18]Thực sự trong đạo Phật cũng có những cái trường hợp như vậy. Là có những người tu rất lâu, nghe pháp cũng nhiều, mà nghe thích chứ không phải là không thích đâu nha. Tức là cũng có cái mến đạo, chứ còn người mà không nghe pháp mình không tính. Nghe pháp nhiều, theo đạo cũng lâu, ở gần thầy lành bạn tốt, nhưng mà đạo hạnh không tăng tiến. Cái lòng ích kỷ vẫn còn, cái ghen ghét vẫn còn, cái hẹp hòi vẫn còn, chẳng biết tại sao. Thầy đã gặp trường hợp này cũng nhiều. Thì mình làm thầy á, dạy dỗ đệ tử cả xuất gia lẫn tại gia nên thầy gặp những trường hợp như vậy. Không hiểu tại sao luôn. Một cái ám nghiệp gì che tâm.
[34:00]Dù họ đã nghe pháp nhiều, lễ Phật nhiều, ngồi thiền nhiều mà thấy đức hạnh không tiến, đạo hạnh không tiến, cũng không biết sao luôn. Nên là nhiều khi tu lâu rồi mà sao? Mình thấy vẫn phiền não, không kềm hãm được, vẫn buồn khổ, than khóc, vẫn hơn thua, ganh ghét, vẫn ái luyến, vẫn kiêu ngạo, vẫn thiên vị, vẫn bất công, chẳng thay đổi chút nào hết trơn, chẳng biết tại sao. Chẳng biết tại sao là tại sao đạo lý không vào trong tâm họ, không vào trong máu họ và không thay đổi được cuộc sống của họ mặc dù họ vẫn nghe. Nghe rồi không biết cái đạo lý nó nó đến nó nằm ở chỗ nào á, chứ nó không nằm ở trong tim, nó nằm ở đâu á.
[34:37]Nó nằm ở đâu trên vai, bỏ vô túi ở đâu á. Ngộ! Cũng nghe mà bỏ vô túi đâu á. Nó không không thành máu, thành thịt, thành xương, thành cuộc sống được, thì cũng chẳng hiểu tại sao. Hay là một cái nghiệp nào đó ngăn che trong tâm, họ không bao giờ thấy mình sai nên không muốn thay đổi tâm mình và cũng không cần phải tốt hơn nữa. Đó là cái như vậy. Vì một cái nghiệp gì đó che trong tâm nên không bao giờ họ thấy mình sai. Đạo lý thì là A, họ làm là B mà vẫn không thấy mình sai, cái đó mới hay chứ. Đạo lý nói về yêu thương, họ vẫn ganh ghét mà vẫn không thấy mình sai, chẳng biết tại sao. Mà không thấy mình sai thì có cần phải sửa không? Không sửa.
[35:20]Có cần phải tiến thêm không? Chẳng cần tiến luôn. Đó là một cái lạ, thầy vẫn không hiểu. Thấy đạo lý là dạy sự khiêm tốn, họ kiêu ngạo mà vẫn không thấy mình sai. Tức là cái mình khác với đạo lý mà vẫn không thấy mình sai, thấy sao kỳ. Mà những người như vậy á, mà nhất là họ tu càng lâu bản ngã càng lớn, mà ai phê bình họ căm thù người đó liền. Cái người như vậy ta gọi là căn cơ thấp á, tức là căn cơ tu hành thấp. Mà muốn chuyển từ căn cơ thấp lên căn cơ cao rất khó nha, rất khó, một ngàn kiếp sau chưa chắc chuyển được. Nghe sợ chưa? Ví dụ cái người đó họ bị một cái ám nghiệp che tâm để không tiến bộ, nhiều khi ta đầu thai một ngàn kiếp sau,
[36:03]lúc đó một ngàn kiếp sau ta đã ở vị khác rồi. Nhiều khi quý Phật tử ngồi đây một ngàn ngàn kiếp sau mình đã ở trên cõi trời, cõi thánh rồi. Nhưng mình có người bạn không bao giờ thấy lỗi, một ngàn kiếp sau mình gặp họ vẫn còn, mình nhìn xuống vẫn thấy họ đang lặn hụp dưới trái đất này, mà trái đất này bây giờ sắp sửa hoại diệt, tới đó nó lâu quá rồi nó hư á, sắp hoại diệt. Mình thì ở cõi thánh, cái người bạn mà cùng tu với mình đi chùa ngày xưa giờ còn lặn hụp ở dưới. Không hề tiến bộ, không hề thay đổi, một ngàn kiếp vẫn không nhúc nhích. Lý do tại sao? Vì không không biết được đạo lý, không thấy mình sai với đạo lý, không cần phải chuyển hóa.
[36:39]Và vì vậy ta rút ra được một cái điều nhận xét: Chúng ta đừng nghĩ là những ai có cái tuổi đạo cao đều là những bậc đạo hạnh sâu xa. Ví dụ cái hỏi ông đó tu bao nhiêu nhiêu rồi? Nói: "Ổng tu ba mươi năm." Hay quá ha? Chưa chắc á. Chưa chắc. Chưa chắc người đó tu lâu mà đạo hạnh cao. Nên vì vậy cái việc mà khi ta chưa biết cái người đó như thế nào thì tạm thời ta dựa vào cái tuổi đạo để ta tôn trọng, tạm thời. Nhưng mà tìm hiểu lâu rồi thì ta đặt cái sự tôn trọng, tôn kính của mình vào cái người có đạo hạnh thực sự dù cho đôi khi người đó tuổi đạo vẫn còn ít. Đó là chân lý và điều Phật đã nói trong kinh, trong kinh Pháp Cú.
[37:28]Vì vậy khi ta đến chùa, đừng có nhìn thấy cái người có vẻ lớn tuổi đạo mạo mà ta vội đặt cái lòng tôn kính liền hoặc là quy định buộc cứ phải tôn trọng người đó liền. Vì đó là sự cố chấp. Cố chấp trên nguyên tắc. Nguyên tắc là tuổi đạo cao phải được trọng vọng hơn. Đó là nguyên tắc, mà cái gì nguyên tắc nó đều là cố chấp. Nên tôn trọng thì ta cứ tôn trọng, nhưng lòng tôn trọng thực sự của ta, ta để dành lại. Sau này ta biết chắc vị nào có đạo hạnh, ta sẽ gởi hết cái lòng tôn trọng dù cho vị đó còn còn trẻ. Bây giờ ví dụ như nếu ta nhìn ta, ta thấy ta là người căn cơ kém. Và ta biết rằng nếu mà ta rơi đúng cái căn cơ kém mà như nãy giờ Phật nói,
[38:14]là dù cả ngàn năm mà thân cận người có trí mà mình không biết đạo lý thì mình cứ như cái muỗng, và nhiều khi cả ngàn năm không tiến bộ được. Ta sợ ta sẽ rơi vào đúng cái trường hợp đó. Mặc dầu ta cũng hay đi chùa lâu ngày, bây giờ nhìn lại bắt đầu hơi giật mình, thấy mình vẫn còn giận, vẫn còn ghét việc này việc nọ, coi chừng mình trở thành đúng là cái người này. Và tức là mình thuộc loại bị một ám nghiệp che tâm và mình là một người căn cơ kém. Và khi mình là một người căn cơ kém thì mình phải làm sao? Phải chuyển thành căn cơ cao hơn. Mà muốn chuyển thành căn cơ cao hơn thì phải làm sao? Đầu tiên là phải lễ Phật sám hối.
[38:55]Đó là căn bản của mọi pháp tu. Tha thiết lễ Phật sám hối, đặt lên Phật niềm kính tin tuyệt đối. Vì Phật chết, chết liền. Phải như vậy mới có cảm ứng. Rồi nhờ cái lòng kính Phật tuyệt đối như vậy, ta bắt đầu mới năn nỉ xin Phật. Ta xin sao? Xin sao? Bây giờ xin như thế này: Khi mà ta lễ Phật với lòng kính tin tuyệt đối rồi, ta xin Phật điều này trước hết là Phật cảm động liền: "Xin Phật cho con thấy được lỗi của mình." Đó là căn bản nhất. "Xin cho con biết được lầm lỗi của mình."
[39:39]Và nếu mà cái người mà sinh được điều đó, thấy được lỗi của mình tự nhiên mình chuyển được tâm, mình tăng được trí, mình tạo được phúc và chỉ 5 năm sau thôi căn cơ bắt đầu tiến lên. Cái câu chuyện mà khi Đức Phật chặn cái đoàn người đó lại mà có nói đừng tìm cô gái, hãy tìm chính mình. Cái người mà không căn cơ á, không cảm nhận được cái vĩ đại ẩn chứa trong cái câu nói đó, mà có khi còn tức giận. Có khi còn tức giận. Là vì sao? Vì có một người đã nói ngược lại với cái điều mình đang làm. Có một người nào đó nói ngược lại với một cái thần tượng mình tôn thờ, hay có người nào đó nói ngược lại với cái tình cảm mà mình đang có, thường là mình tức giận.
[40:29]Ví dụ như người thanh niên đang thương cô gái, mà khi thương thì sao? Khi thương thì trái ấu nó cũng tròn, phải không? Cái cô gái kia có thể có những nhược điểm, chứ làm sao mà toàn vẹn được, nhưng mà trong mắt của mình thì bây giờ mình thấy cô đó là sao? Tiên trên trời cũng không bằng chứ đừng có nói, hoa hậu người mẫu là vứt đi! Không nói gì hết trơn. Trong đôi mắt anh em là tất cả! Không nói gì hết trơn á. Bởi vì khi đã yêu thì mơ mộng nhiều vậy đó, quý vị hiểu không? Cho nên á cái người nào đó đến mà nói, khi mà nói: "Hôm nay tôi giới thiệu mày đó, đó là cái cô hàng xóm mà ở cách đây ba căn.
[41:08]Đó nãy mà anh vừa thấy cái cô đó ra của quét quét ngoài sân mà của phơi đồ, đó là người yêu của tôi." Cái người bạn mới nhìn mình trợn mắt: "Mắt mày có bị bọ lệch ăn không sao mày lựa con nhỏ đó mày yêu?" Là lúc đó mình tức giận lên liền, thấy không? Tức giận lên liền, tức là cái người mà mình thấy là quá là tuyệt vời mà tự nhiên cái người bạn mình nói một câu ngược hẳn lại, mình tức giận. Nên thường là vậy, ta sẽ tức giận khi người nào chặn lại cái việc ta đang làm, nói ngược lại với cái thần thánh ta đang tôn thờ, hoặc là phủ nhận bác bỏ cái tình cảm mà ta đang có. Trên đời hay có những câu nói mà gây sốc ngược lại.
[41:44]Ví dụ mình đang nói thao thao, tự nhiên có người nói: "Đừng nói nhiều, hãy lắng nghe." Nghe sốc không? Sốc liền à, sốc liền. Nhưng mà người ta nói đúng không? Đúng! Tức là mình vô mình vào trong cái buổi họp, buổi hội nào xong cái gặp bạn bè mình cứ ngồi nói không cho ai nói hết trơn. Thì có người nói: "Đừng nói nhiều, hãy lắng nghe." Người ta nói đúng nhưng mình sốc, mình giận, tức liền. Hoặc là cái mình sắp sửa đi dự tiệc, cái mình ngồi trước cái gương mình lấy lược mình chải tóc, mình lấy cái này mình chấm chấm, phết phết, vẽ vẽ vẽ vẽ vẽ, chấm chấm làm làm đụng. Thì có người vô cái đứng nói:
[42:19]"Đừng tô điểm gương mặt, hãy tô điểm nội tâm." Nghe sốc không? Sốc liền chứ, sốc liền. Thì câu của họ là cũng có cái hay á. Nhưng mà họ mới đầu họ cũng không định nói, nhưng mà thấy mình làm quá đi! Cứ tưởng làm sơ sơ rồi, cứ càng lúc càng nhiều, càng lúc càng dày, càng lúc càng màu, càng ngày càng đậm vô, ton sur ton rồi gì đủ thứ. Trên đỏ, dưới tím, bên kia vàng, bên nọ xanh, dưới trên trên đó đủ thứ màu da cam này kia, ôi tá lả hết trơn. Họ chịu hết nổi, họ mới buột miệng nói chứ họ cũng không tính nói. Nói: "Đừng tô điểm gương mặt mà hãy tô điểm nội tâm." Lúc mình đang say sưa đó, mình say sưa, mình trong khi mình đang muốn là khi mình đến dự cái
[42:55]buổi tiệc đó, mình sẽ là cái đinh trong cái buổi tiệc đó, ai cũng phải trợn mắt dòm mình, ai cũng phải trợn mắt dòm mình hết. Mà có người cản cái ý định của mình, cản cái ước mơ, cản cái hobby của mình như vậy mình tức lắm chứ không phải không. Ở đời nó là như vậy. Ta nhớ có một câu nói gây sốc ở trong nhà thiền cũng vậy. Cái lần đó ngài ngài Huệ Tạng, lúc mà ngài chưa đi tu ngài chắc tên gì chứ không phải tên Huệ Tạng. Ngài làm thợ săn, ngài đuổi theo con thú gặp Mã Tổ. Cái mới đến hỏi Mã Tổ: "Nhà sư, nhà sư có thấy con thú chạy qua đây không?" Thì ngài Mã Tổ không trả lời mà hỏi: "Ngươi bắn cung hay không?" Nói:
[43:37]"Dạ hay chứ, bắn hay." - "Một mũi ngươi bắn chết mấy con?" - "Một mũi thì bắn được một con là hay rồi, chứ nhà sư bắn được?" Nói: "Ta một mũi bắn được một bầy." - "Ồ, sinh mạng của chúng sinh mà một mũi bắn chết một bầy không nên." Tức là trong lòng có thiện căn, đi làm thợ săn chứ mà lại có thiện căn. Cái Mã Tổ mới nói: "Nếu ngươi biết như vậy, hãy tự bắn chính mình." Cái câu nói gây sốc, cũng là lại câu nói gây sốc. "Nếu biết như vậy hãy tự bắn chính mình." Trong khi mình đang đi bắn thú mà có một ông nhà sư kêu mình bắn chính mình cũng là một loại câu nói gây sốc. Nhưng mà ngay lúc đó, ngài Huệ Tạng bừng tỉnh,
[44:14]bẻ cung tên quỳ xuống xin xuất gia đi tu. Sau này cũng đắc đạo. Đó có những câu nói gây sốc nhưng mà sự thật nếu mà người chấp nhận được lại được lợi ích rất là lớn.
[44:28]Nên ví dụ như mình mà để tóc model quá, có một người nào nói là: "Đừng để tóc mà hãy cạo." Coi chừng, coi chừng đó là một lời khuyên rất là rất là rất là đẹp. Biết đâu nhờ vậy mà mình có thể tu hành ngon lành chứ phải không? Hoặc là như có một cái người vậy, họ theo một cái tôn giáo, ừ họ thờ, họ cúng chí thiết. Cái mình đến mình nói câu này, mình nói là: "Đừng theo một tôn giáo chỉ vì là cái truyền thống của gia đình mình theo đạo đó. Đừng theo tôn giáo bởi vì mình cái tình cảm mình thấy mê mến. Đừng có theo tôn giáo bởi vì mình tin, mà hãy dùng trí tuệ mình chọn lựa một tôn giáo đúng nhất cho mình và cho mọi người, cho nhân loại.
[45:13]Hãy theo một tôn tôn giáo bằng lý trí tỉnh táo nhất." Đó cũng là một câu nói gây sốc, phải không? Vì nào giờ là ba mẹ tôi đạo đó nên tôi cũng theo đạo đó. Tôi thờ ông thánh đó, ông thần đó, ông Thượng đế đó là bởi vì tôi tin ổng là tối cao, đó chỉ là niềm tin thôi. Chỉ là tình cảm, chỉ là niềm tin. Bây giờ mình nói là: "Đừng vì tin mà theo, đừng vì truyền thống gia đình mà theo, mà hãy dùng trí tuệ xét lại hết toàn bộ. Dùng lý trí xét lại hết, để ta làm chi? Để cho tất cả chúng ta hãy cùng nhau dùng trí tuệ chọn ra một tôn giáo đúng nhất cho nhân loại." Mà sắp tới là như vậy, sắp tới là như vậy.
[45:55]Những thế kỷ tới cái yêu cầu gay gắt của nhân loại, của thế giới này là sao? Là hãy chọn ra một tôn giáo đúng nhất. Vì sao vậy? Bởi vì trước cái tình trạng mà có những tôn giáo đã gieo rắc đau khổ, gieo rắc hận thù bạo lực, buộc người ta phải xét lại tôn giáo là gì? Có phải tôn giáo là tất cả hay không? Có phải hễ tôn giáo là phải được ưu tiên hay không? Không! Bởi vì thực tế cho thấy có những tôn giáo đã làm công cụ đi cướp nước người ta, có những tôn giáo chỉ đem gieo rắc bạo lực kinh hoàng, đau khổ và chết chóc cho người ta. Như vậy hễ nói tới tôn giáo là không được quyền đòi ưu tiên, mà phải xét cho kỹ:
[46:35]Tôn giáo anh là loại gì? Giáo lý anh hay chỗ nào, anh dở chỗ nào, anh sai chỗ nào phải xét cho ra. Giáo lý anh có phù hợp với cái lòng yêu nước không? Có tôn vinh được cái hòa bình cho thế giới hay không? Chứ không phải hễ anh ỷ anh là tôn giáo anh muốn đòi hỏi tùm lum là được, không có chuyện đó nữa. Đã tới lúc chấm dứt nhân danh tôn giáo là đòi hỏi đủ thứ quyền lợi.
[47:00]Và cái yêu cầu ta đặt ra cho cả nhân loại này trong thời gian tới, trong thế kỷ tới là phải cùng nhau chọn ra một tôn giáo hay nhất, đúng nhất cho nhân loại cùng đi theo, lúc đó thế giới mới hòa bình được. Còn bây giờ nhiều đạo quá, cứ đánh nhau hoài. Đấy, cho nên hôm nay ta sẵn cái bài Pháp Cú này, ta cùng nhau, mỗi người sẽ là một sứ giả gieo rắc cái thông điệp cho khắp mọi nơi là: Kể từ giờ phút này, ta sẽ không theo một tôn giáo vì truyền thống gia đình, ta sẽ không theo một tôn giáo vì tình cảm, ta sẽ không theo một tôn giáo vì niềm tin, mà tất cả mọi người trên thế giới hãy bắt tay lại với nhau,
[47:46]dùng tất cả lý trí, trí tuệ, sự khôn ngoan nhất của mình để tìm ra một tôn giáo đúng nhất cho nhân loại. Bắt đầu hôm nay, mỗi người chúng ta sẽ là một chiến sĩ, một sứ giả đi gieo rắc cái thông điệp đó.
[48:03]Hoặc là mình thấy đứa nhỏ chơi game, cái mình nói là: "Đừng mê chơi game, nó là những cái trò chơi ảo, nhưng mà nó làm mất thời gian thật, mất cuộc đời thật của mình." Cái câu nói đó cũng là câu nói gây sốc, nhưng mà đứa bé nào nó có trí tuệ nó hiểu ra liền, mình hãy ngừng cái chơi game liền. Vì mất thời gian quá nhiều trong cái ảo, nhưng mà cuộc đời thật mất, thời gian thật mất. Có nhiều đứa là học sinh giỏi, chơi game thời gian là thành học sinh kém liền. Có nhiều đứa ngoan chơi game thời gian trở thành những đứa hư hỏng làm cho cha mẹ rất là buồn rầu. Nó là một loại nghiện, nó là một loại nghiện.
[48:43]Mà bởi vì luật pháp quốc gia chưa biết đó là một loại ma túy của tinh thần, cho nên chưa cấm triệt để, còn cho chơi chút chút. Thực sự nó là một loại ma túy của tinh thần, cái chơi game, nhất là những game bạo lực và bắn súng giết á, nó nhập vào tiềm thức của nó, sau này nó cầm súng nó bắn ai, nó cầm dao nó chém ai nó thấy rất bình thường, vì nó nhập tâm từ cái trò chơi game rồi, rất là nguy hiểm. Cho nên cái khóa học hè ở trên núi lúc nào ta cũng nhắc mấy em học sinh vậy, đừng chơi game. Đừng để mất thời giờ thật của mình, cuộc đời thật của mình trong cái màn hình ảo như thế, quý vị hiểu không?
[49:17]Cho nên cái câu nói của Phật, trước 30 người thanh niên mà đang chạy hùng hục hùng hục vầy nè, Phật lại: "Đừng tìm cô gái, hãy tìm chính mình." Chúng ta cứ nếu mà chúng ta minh họa, nó giống như là có 30 con người đang chạy tới bị một người vật judo một cái ngã ốc, hết 30 người té cái ắp hết, và dừng lại, họ bước sang cuộc đời khác rồi. Một câu nói như vậy, họ không sốc, trái lại, họ cảm nhận có một cái gì rất là lạ. Mà muốn biết họ cảm nhận cái gì, chúng ta hãy nhắm mắt lại, chúng ta tưởng tượng mình là một người trong cái đoàn người đang chạy đi tìm cái cô gái, cái cô gái mà mình vừa mới trong cái cuộc
[49:54]vui chơi trác táng, một cái cô gái đã lấy hết vàng bạc của mình và chạy trốn, và mình đang đi tìm trong đêm. Bỗng nhiên gặp một cái ông sư, ổng nói câu: "Đừng tìm cô gái nữa, hãy tìm lại chính mình." Lúc mình hiểu được điều gì? Mỗi người hãy tưởng tượng mình là người trong đoàn người đó, để cảm nhận cái những người công tử đó đã hiểu điều gì mà dám bỏ hết để theo Phật đi tu luôn.
[50:26]Đầu tiên họ nhận ra điều này, họ nhận ra họ đang chạy với cái tâm trạng gì. Tức giận, phải không? Tức giận vì vì bị lừa gạt, vì bị cướp đoạt. Và cái tâm trạng gì nữa? Tâm trạng gì của một người đang trong cái thèm khát của những cái dục vọng thế gian. Họ đang bị thiêu đốt bởi hai cái tâm trạng: vừa là thèm khát cái dục vọng thế gian, mà vừa tức giận. Cho nên lao tới cái mục tiêu để đi tìm thỏa mãn cái cái thèm muốn dục vọng thế gian và đã cái cơn tức giận của mình. Họ chợt nhận ra họ đang trong cái tâm trạng, tâm trạng đó rất là bất an. Và khi nghe lời Phật, tức là dừng lại, hãy tìm lại chính mình,
[51:14]thì họ chợt nhìn thấy cái lỗi của họ trong cái tham và cái sân. Và họ phát hiện ra rằng nếu ta tìm lại chính mình, ta buông cái tham, cái sân đó, có thể đằng sau đó ẩn chứa một cái gì rất là cao cả. Họ tin được có một cái gì rất là cao cả ẩn chứa cái phía sau cái mà tìm lại chính mình.
[51:38]Chưa biết đó là cái gì, chỉ vì tin, họ dám bỏ hết để đi theo Phật. 30 công tử này cũng rất là rất là vĩ đại, chứ không phải là thường. Khi những người này xuất gia thì họ tinh tấn tu hành rồi họ chứng đạo. Nhưng mà sự thực á chúng ta xét cho xa á là phải do căn cơ từ những kiếp trước. Do căn cơ từ những kiếp trước cho nên trong tâm nó có cái phước. Thì từ cái câu nói của Phật mà chợt có một cái niềm tin mãnh liệt, rồi sau đó xuất gia theo Phật, rồi rất là cần mẫn tu hành, rồi chứng A-la-hán. Ở đây đó, ta nghe cái chữ là tìm lại chính mình thì ta đừng hiểu lầm nó là một lại bản ngã mà ta phải đi tìm. Nhớ đừng hiểu lầm.
[52:28]Có người nói tìm lại chính mình tức là tìm lại cái ta chân thật. Chẳng có cái ta nào chân thật hết, Đức Phật đã khẳng định là vô ngã, không có cái ta chân thật nào hết. Vậy tìm lại chính mình là tìm cái gì?
[52:48]Thực ra để hiểu cái câu này, tìm lại chính mình là cái gì mà không phải là bản ngã, ta phải tư duy vài ba năm, vài ba tháng. Trừ những người căn cơ siêu việt, chỉ cần một giây thôi, nghe là hiểu liền, phải không? Nhưng mà thôi tạm thời ta cứ cho mình là căn cơ thấp, thì để thấm được cái câu mà tìm lại chính mình ta mất một tháng tư duy. Mất một tháng tư duy, còn ở đây là thầy gợi ý thôi, chứ thầy cũng không có nói hết. Vì cái chữ mà tìm lại chính mình cái ý nghĩa nó lớn lắm. Trong một vài lời của thầy nói không nói hết được. Thầy gợi ý một vài điểm rồi quý Phật tử về tư duy thêm.
[53:26]Chính mình nó không phải là cái bản ngã, mà thứ nhất, nó là sự tu sửa, mà tu sửa nơi chính mình. Vì cái sai nó đã từ nơi chính mình mà mà sai, thì sửa cũng phải từ nơi chính mình mà mà sửa. Đó là cái thứ nhất. Tâm ta đã tham thì phải nơi tâm ta làm cho nó hết tham. Tâm ta đã sân thì nơi tâm ta làm cho hết sân. Tâm ta đã ham muốn, tâm đã ta đã ác độc, đã mưu hại, thì cũng chính nơi cái tâm đó mà mà sửa. Chứ không thể nói là sửa, tức là vô nhà người ta mình sửa nhà sửa cửa người ta, hoặc là mình gặp ai mình chỉnh người này mình sửa người kia được. Toàn cứ dòm tối ngày đi dòm thiên hạ: nè cô sửa tham nha, cô kia còn sân không có sân nữa ha;
[54:09]nhưng mà chính mình thì không có. Cho nên vì vậy hãy tìm lại chính mình, tức là thứ nhất: sửa nơi chính mình, thấy được lỗi nơi chính mình. Và nếu tăng được cái công đức, cũng là công đức nơi nơi chính mình. Và nếu chứng được thiền định, thì cũng chứng được nơi nơi chính mình, đâu có nào chỗ khác. Và cuối cùng sao? Không còn có cái mình nữa, không còn có cái ta nữa, là ta xong việc tu hành. Nhưng mà để không còn có cái mình nữa, không còn có cái ta nữa thì ta phải nơi chính mình mà tu, nơi chính mình mà sửa, nơi chính mình mà làm công đức, nơi chính mình mà tinh tấn thiền định nha, rồi một ngày nào đó mới không còn có ta, không còn có mình nữa.
[54:55]Và ở đây Đức Phật mới nói cái bài kệ: người trí dù một khắc thân cận bậc minh sư, học đạo lý nhiệm mầu như lưỡi nếm được thức ăn, là biết được cái thức ăn như vậy. Là cảm nhận được cái hay của đạo lý như cái lưỡi. Còn ta nghe đạo lý mà ta trơ trơ không thích thú thì coi chừng mình chỉ là cái muỗng vô tri. Cũng vậy, ví dụ như ta đưa một cái bài giảng ở trong cái đĩa cho một người bạn nghe, họ nghe xong họ trơ trơ à, không thấy gì cảm động trong khi mình nghe cái đĩa đó mình xúc động quá chừng, thiếu điều muốn đi tu luôn, nếu không kẹt gia đình, con cái, vợ chồng, dám đi tu rồi lắm á. Còn đưa cho người kia nghe xong nói:
[55:35]cũng vậy, nói hoài, các ông cũng nói vậy, nói hoài. Nó trơ trơ thì biết ông này là lưỡi hay muỗng? Ông này thuộc loại muỗng chứ không phải lưỡi, phải không? Còn mình nghe mà mình xúc động thì mình là lưỡi. Đó, là lưỡi. Lưỡi hay muỗng? Ta hay bị một cái này, tức là có người khi nghe đạo lý, nghe rất là nhiều, nghe rất là hiểu, nghe rất là thích, và sau đó có cái cảm giác rằng mình là người sao? Mình là người uyên thâm đạo lý, tu hành nhiều. Nhiều người bị cảm giác đó lắm. Có không? Có nhiều người bị, thầy thấy nhiều người bị lắm á. Trong cuộc đời đi giảng dạy của thầy, thầy mới phát hiện ra là có nhiều người
[56:18]sau khi nghe được nhiều băng đĩa rồi, họ yêu mến đạo, họ tha thiết, cái lòng họ rất là là tốt, và họ tưởng họ đã tu ngon rồi, nhưng mà sự thật chưa hề có gì hết. Từ cái hiểu đạo, có cảm xúc, nó chỉ là cái bước đầu ngoài cửa à. Và những người đó đụng chuyện là phạm sai lầm liền, phạm sai lầm liền. Cho nên vì vậy, khi thấy một người mà thích nghe đạo lý, hiểu đạo lý, thầy chưa tin, chưa tin. Vì sao vậy? Bởi vì hiểu được đạo lý là một chuyện, mà phải có thêm cái trí tuệ ứng dụng được đạo lý trong từng cái suy nghĩ nho nhỏ. Mỗi một cái suy nghĩ nho nhỏ của mình mình phải đối chiếu xem có phù hợp với đạo lý hay không?
[57:01]Tại vì cứ hiểu rồi mà mình nghĩ bậy mình không biết, mình không biết rằng cái nghĩ bậy đó nó sai với đạo lý. Nên phải cần một cái trí thông minh mới, lớn hơn nữa mới đối chiếu, kiểm soát từng suy nghĩ của mình có phù hợp với lời Phật dạy hay không. Và cái này là cái khó, cái này bắt đầu nó đi vào cái vi tế, chứ không còn ai kiểm soát mình nữa hết trơn. Ví dụ mình nghe băng hoặc nghe giảng thì có thầy giảng, có hội chúng cùng nghe, có bàn qua luận lại, còn biết. Còn cái mà có cái trí thông minh để đánh giá cái suy nghĩ của mình từng chút từng chút một có phù hợp với đạo lý hay không, chuyện đó chẳng còn ai biết, chẳng còn ai kiểm soát hết.
[57:44]Tự mình phán xét lấy chính mình, tự mình đánh giá lấy chính mình. Mà tự mình đánh giá với chính mình thì thường là mình chủ quan và thiên vị, luôn luôn tưởng mình giỏi. Đúng không? Đúng không? Thường vậy. Đó là lý do nãy như thầy nói cái người nhạc sĩ viết bài nhạc cứ tưởng nhạc mình hay, nhưng mà sự thật đem ra hát người ta chê. Cái người ca sĩ hát cứ tưởng mình hát hay, mà người ta nghe người ta dở. Thì cũng vậy, mỗi cái suy nghĩ của mình về cuộc đời thật ra nhiều khi nó sai với đạo lý, nhưng hễ mà ai hỏi: lúc này cái suy nghĩ của anh nó đã hoàn toàn phù hợp với đạo lý Phật dạy chưa? Mình cũng khiêm tốn, mình nói: dạ, cũng được 95%.
[58:22]Đó mình khiêm tốn á, chứ thật ra trong lòng mình muốn nói là 100%,
[58:31]nhưng mình kềm lại, mình hết sức mình ghìm lại vì mình quá khiêm tốn á, nói: dạ, cũng được 95%. Mà sự thật làm sao? 5% chưa được nữa. Mà ở đây là cái khó và cái chìa khóa của sự tu hành nằm ngay đó, là so sánh những cái suy nghĩ của mình với lời Phật dạy có phù hợp hay không. Mà ở đây ta bị chủ quan, cứ tưởng là mình đã đúng rồi, đã tốt rồi. Nên phải rất là trí tuệ, rất là khách quan, rất là can đảm mới dám thấy rằng thật ra những suy nghĩ của mình so với đạo lý còn cách rất là xa, rất là xa. Mà đó là mới thêm một phần trí tuệ, rồi còn phải thêm một số trí tuệ nữa bắt đầu ta mới sống được, ta mới nói ra những điều phù
[59:17]hợp với đạo lý, ta mới làm những điều đúng với đạo lý. Lúc nào đó ta giúp ai, lúc nào đó ta thương ai, lúc nào đó ta phải nghiêm khắc với ai, lúc nào ta phải nhường nhịn, lúc nào ta phải ngăn chặn, luôn luôn ta làm từng điều từng điều cực kỳ là đúng với đạo lý. Đó là cả một bước tiến rất dài của trí tuệ. Tức là hiểu được đạo lý, bắt đầu làm, có thể là người Phật tử được. Nhưng bắt đầu ứng dụng được đạo lý trong suy nghĩ là ta thật sự là đứa con của Phật. Mà bắt đầu làm từng việc gì cũng đúng với đạo lý dần dần, ta đang trở thành thầy của thiên hạ từ từ. Cái người mà làm việc gì cũng cân nhắc mà luôn luôn
[59:59]đúng đạo lý người bắt đầu thành thầy của thiên hạ. Cho nên ta có ba bước á: Bước thứ nhất là nghe đạo lý mà thích thú, hiểu ta có thể xin làm đệ tử Phật. Bước thứ hai là ứng dụng đạo lý vào trong suy nghĩ á, hễ suy nghĩ là phải đúng với đạo lý là người này bắt đầu là trở thành cái người tu chân chính. Nhưng mà chưa phải là đúng hết đâu. Mà khi mà những suy nghĩ nó đúng quá rồi thì nó qua bước thứ ba là mỗi việc làm của ta đều đúng với đạo lý. Không phải đều đâu, cũng được bao nhiêu phần trăm á. Nhưng mà nó bước được qua tới bước thứ ba rồi thì ta đang bắt đầu trở thành thầy. Ở giữa là trò, bước thứ ba là thầy,
[1:00:39]còn bước ban đầu là nghe đạo lý mà hiểu, mà thích. Nên vì vậy, nếu ta nghe đạo lý ta hiểu ta thích thì ta coi chừng ta phải hai bước nữa ta mới làm đệ tử Phật. Hoặc là ta nghe ai vậy, nói: "Trời, có cái ông thầy đó ổng giảng hay quá! Nè băng nè, nghe nè, đĩa nè, nghe đây, hay quá! Hay!". Thì ta cũng khoan tin. Khoan tin người đó, tại vì người đó mới bước đứng còn đứng ngay cửa chứ chưa vào. Phải đánh giá coi người đó trong cái suy nghĩ ứng dụng được đạo lý hay không? Còn cái người nào mà trong cuộc sống ứng dụng được đạo lý, người đó là bắt đầu sư phụ của mình rồi á. Đó, bắt đầu bước cao rồi. Bài này chúng ta đánh giá lại một cái điểm nhỏ là cái người xuất gia
[1:01:18]lâu mà có khi đạo hạnh không tiến bộ hoặc là người cư sĩ đi chùa lâu mà phiền não mình không bớt thì coi chừng mình bị căn cơ thấp, bị một cái ám nghiệp nào đó che tâm và phải sám hối rất nhiều nha. Này thầy có một ít tâm sự, ít tâm sự. Vì có một cái số Phật tử, nhiều khi trong nước cũng như ngoài nước cứ lên núi thăm thầy thì đều ra về thất vọng, than là nói là thầy chảnh quá không có chịu tiếp á. Thì ở đây là thầy năn nỉ mong mọi người thông cảm giùm. Thông cảm là sao? Thầy không thể dành nhiều thời gian cho việc tiếp khách được. Vì nếu mà ai lên thầy cũng ngồi tiếp ân cần thầy còn thời gian làm việc, soạn bài để đi giảng không?
[1:02:00]Lúc đó không còn bài giảng để nghe nữa rồi đừng có trách, lúc đó mới trách, lúc đó là không chê thầy chảnh mà chê thầy sao? "Lúc này ổng giảng dở quá không có gì để giảng". Và xin thông cảm cho thầy. Cũng tội nhất là những người mà ở nước ngoài á. Có nhiều người ở nước ngoài vượt cái đoạn đường rất là xa, cũng vừa về thăm quê hương, thăm gia đình rồi cũng lên núi thăm thầy mà thầy dành thời gian tiếp ít quá cũng rất là thất vọng. Mà thầy, nhưng mà nếu thầy ưu tiên cho một người thì phải ưu tiên cho nhiều người, mà nhiều người như vậy thì thầy không còn thời gian, mà nhất là sức khỏe thầy rất là kém.
[1:02:32]Sức khỏe thầy kém nên thầy không có làm việc được nhiều, nên phải tranh thủ dữ lắm. Do đó là nếu có ai mà nói thầy chảnh không tiếp được nhiều thì sao? Phải bào chữa giùm thầy, ờ cũng năn nỉ người đó giùm thầy và xin lỗi người đó giùm thầy nha. Phải nói rằng: "À, thầy có gửi lời sorry tới tới bạn nha". Sorry. Và hẹn một dịp khác là sẽ gặp lại nha. Xin xin đừng giận, đừng giận. Rồi có một người than phiền nói rằng: "Nghe thầy giảng quá chừng nhưng mà sao thầy không dạy cái cách tu trong đời sống?". Nói vậy có oan thầy không? Dạy từng chút, từng chút một. Là vì sao vậy? Vì muốn tu á là trước hết phải phải có chánh kiến, phải hiểu đạo lý cái đã.
[1:03:21]Cho nên thầy giảng bao nhiêu bài là để dựng cái chánh kiến cho mọi người, thì cái người Phật tử lúc đó nhìn vào bất cứ điều gì trong cuộc sống đều có thể dùng đạo lý để lý giải được hết, phải không? Phân tích: à, điều đó đúng chỗ này, sai chỗ kia và mình làm không sai lầm. Mà làm việc không sai lầm tức là tức là tu rồi, còn đòi gì nữa! Rồi đồng thời phải ngồi thiền. Nhưng mà nhớ một điều thế này: thật ra cái người mà trách thầy á bởi vì họ hiểu lầm một điều. Hiểu lầm chỗ nào? Hiểu lầm thế này: họ cứ tưởng là hễ tu là lúc nào cũng phải giữ tâm thanh tịnh. Đó là một cái hiểu lầm cực kỳ lớn của người đệ tử Phật.
[1:03:59]Lúc nào cũng phải giữ tâm thanh tịnh thì mới tưởng rằng là tu. Cho nên nghe nói: "Ờ đi đứng nằm ngồi đều niệm Phật nha con!", tưởng vậy mới là tu tinh tấn; hoặc là nói: "Ờ làm gì phải biết cái đó", hay là lúc nào cũng theo dõi hơi thở, lúc nào kiểm soát tâm, tưởng như vậy là tu, trong khi theo thầy không phải như vậy. Mà theo thầy là sao? Tùy lúc, tùy việc mà ta có những tác ý thích hợp. Vì có lúc nào đó tâm ta tự nhiên nó khô khan, trước mặt ta đông người, tự nhiên ta phải tác ý khởi từ bi lên, nguyện lòng thương yêu tất cả những người này. Lúc đó có giữ tâm thanh tịnh không? Không! Lúc đó lại phải khởi tâm từ bi, phải tác ý từ bi, mà lúc đó là tu.
[1:04:42]Còn lúc là ta vừa giúp cho ai được một số tiền làm cho người đó họ vượt qua khó khăn, tâm ta có một cái chút vui mừng nó len lỏi cộng với cái tự hào thì lúc đó ta phải làm sao? Ta phải tác ý khiêm tốn: "Những điều mình làm so với chư Thánh chỉ là cát bụi chưa đáng gì!". Thì cái tác ý khiêm tốn đó phải tu không? Phải tu! Mà không phải là giữ tâm thanh tịnh. Cho nên giữ tâm thanh tịnh ngơ ngơ coi chừng mình thành cây đá. Cho nên phải tùy lúc mà giữ tâm tác ý cái tâm thích hợp từng lúc, từng việc thì mới có công đức, mà đó mới là tu. Còn có những lúc mà không có việc gì để ta tác ý hết thì ta phải làm sao?
[1:05:21]Lúc đó giữ tâm thanh tịnh. Lúc đó lúc nào cũng nhớ thân này là vô thường, làm việc gì ta biết việc đó. Thì đó gọi là tu trong từng phút giây của cuộc sống là như vậy. Chứ không phải lúc nào cũng trơ trơ, mọi việc đáng lẽ mình phải phải lo mà mình không chịu lo, việc phải có trách nhiệm mình không có trách nhiệm, lúc nào cũng lo giữ tâm thanh tịnh mà mới gọi là tinh tấn, không phải. Hiểu vậy là lầm. Nên đi theo cái con đường mà của Phật Quang, của chùa Từ Tân là sao? Là không phải chăm chăm giữ tâm thanh tịnh mà là tác ý đúng lúc, đúng việc thì tự nhiên nó thành cái phước hỗ trợ cho ta trong thiền định và sự thanh thản trong đời sống.