[0:29]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay đến hẹn lại lên, chúng ta có cái khóa thiền hằng tháng, nhằm để mọi người, như sư Bác nói, ta củng cố cái sự thực hành tu tập. Dĩ nhiên là cái sự tu tập nó là từng giây phút của cuộc sống, nhưng cái tinh túy, cái cốt lõi của sự tu tập chính là cái giờ phút mà ta ngồi thiền.
[0:56]Trong đời sống là ta thực hiện, thực hành những cái đạo lý, tương tác với con người. Còn lúc ngồi thiền, ta trở lại cái sự tĩnh lặng, cái sự cô đơn của chính mình, đi vào trong cái lõi của sự tu hành. Nên cái thiền định rất là cần thiết, rất là quan trọng. Cho nên ta có những lúc quay lại chính mình để thiền định và có những lúc về lại với cuộc đời để tạo sự tương tác tốt đẹp với mọi người, cả hai đó đều cần. Còn nếu mà, còn nếu mà chúng ta chỉ có tương tác mọi người mà không có quay về ngồi thiền cũng là thiếu đi một cái. Hoặc là chúng ta chỉ có ngồi thiền mà không có tương tác tốt đẹp với cuộc đời cũng là một cái thiếu sót.
[1:41]Cuộc sống tu hành đều cần cả hai. Hôm nay ta nói về một cặp pháp số, cũng là hai số: Thần và Thánh.
[1:53]Cái bài hôm nay cũng hơi quan trọng, chúng ta cố gắng lắng nghe, khéo léo. Thần, Thánh đây là cái khái niệm đặc biệt của con người,
[2:09]vì con người có cái sức thông minh nên con người có thể hiểu được, tạo ra được một khái niệm của một giống loài cao hơn mình là thần, thánh.
[2:30]Ta nói rằng con người là thông minh nhất của các loài ở trên quả đất này thì điều đó là đúng. Dù có những loài to như con voi hay con cá voi, to cái xác vậy.
[2:45]Hoặc những con đại bàng, những con bạch tuộc, những con sư tử rất là lớn, rất hung dữ và rất là mạnh mẽ, nhưng về trí thông minh vẫn thua con người. Nên trong chừng mực nào đó rồi từ từ con người, bởi cái trí thông minh của mình, biết sử dụng công cụ và
[3:09]xem như trở thành làm chủ cái thế giới này. Con người có cái hay là làm chủ thế giới, kiểm soát thế giới và tàn phá thế giới. Cái sự thông minh của con người, sự thực chưa phải là cái hay. Vì không có được cái đạo đức kiểm soát kỹ nên con người làm chủ thế giới rồi từ từ tàn phá thế giới. Cái tàn phá đầu tiên là phá rừng, phá hết những mảng xanh. Cái tàn phá thứ hai là đánh giết lẫn nhau, tạo thành chiến tranh. Cái tàn phá thứ ba là giết dần các loài khác. Cái thông minh của con người là như vậy, chẳng có gì đáng tự hào. Nhưng dù sao cũng rất thông minh. Ở các loài khác thì nó nó nhận thức về nó biết nó tồn tại
[3:58]và nó biết có những loài giống khác chung quanh nó, có con nào ăn được thì nó bắt nó ăn, con nào mà đe dọa nó thì nó trốn. Cuộc sống chỉ đơn giản là vậy. Nhưng mà với loài người thì cái hay của loài người là hiểu được có một giống loài cao hơn mình mà con người gọi là thần, thánh. Và hôm nay ta nói về thần và thánh. Nghĩa là thần và thánh là một chủng loài trong cái vũ trụ trời đất này cao cấp hơn con người trên nhiều phương diện. Nhiều phương diện về kích thước. Kích thước là thần thánh nếu ở kích thước thật to hơn con người. Trong kinh ta vẫn nói như vậy. Trong kinh ta vẫn nghe nói ví dụ như chư thiên bằng cái núi Tu Di,
[4:48]đó là điều bình thường, vì thế giới của các ngài rất là rộng lớn. Những cái cõi trời cao hơn thì có cái kích thước của cơ thể mình lại lớn hơn nữa và nhiều khi ta cũng ngạc nhiên. Ta cũng ngạc nhiên là là là tại sao kích thước lớn như vậy? Ta ngạc nhiên vì sao kích thước các vị thần thánh lớn là bởi vì trí tuệ ta nhỏ. Chứ nếu trí tuệ ta lớn thì việc mà kích thước của các chư thiên lớn hơn ta là điều bình thường thôi. Hồi lúc mà thầy ở ở Đại Tòng Lâm ấy, lúc còn làm điệu đó, thì lúc đó cái chùa hoang vắng lắm, đất rộng cả trăm hecta vậy chứ lơ thơ vài thầy cô à, chứ không có nhiều. Cứ buổi tối xuống như vậy, nhiều khi các thầy cũng đi một vòng từ
[5:33]ở trong cái chùa, từ chùa ngoài băng qua cái hồ, đi vào trong khu đất bên trong để coi ngó chút xíu rồi trở về lại, kiểm tra vậy. Thì có khi, có lần có ông thầy ổng đứng bên cái hồ hồ sen, ổng đang đứng ổng nhìn về phía tượng Bồ Tát Quan Âm cao cao ở xa xa, ổng thấy như có ai phớt đi, ổng quay lại ổng nhìn lại, ổng thấy một cái người không đầu đi ngang vậy, giật mình một cái. Rồi có một lần thì có một thầy vậy đó, đi qua thấy có người mà đứng cao vời vợi lên khỏi cái tàn cây, không biết giống như là chư thiên hộ pháp nào mình cũng không hiểu. Nhưng mà lúc đó quý thầy thấy những cái đó rồi về kể với nhau,
[6:12]mà tin rằng ở nơi cái cái cái cõi chùa coi vậy chứ cũng có nhiều cái vong linh lạ ngày xưa người ta cũng chết oan chết uổng hoặc là có những chư thiên hộ pháp với những kích thước kỳ lạ, to lớn. Nên khi mà đọc tới bài kinh mà nói tới cái kích thước của chư thiên lớn, các thầy không ngạc nhiên, vì cũng có từng có trông thấy như vậy, hồi đó vậy. Thần thánh hơn con người về trí tuệ. Trí tuệ bởi vì các ngài biết nhiều chuyện hơn mình, các ngài biết cái quá khứ, biết cả việc vị lai, biết thẳm sâu trong nội tâm của mình. Biết quá khứ là nhiều khi biết tuốt luôn những kiếp trước của mình. Mình mình không nhớ được kiếp trước.
[6:56]Ví dụ, ai biết quá khứ của mình, chỉ là biết quá khứ của kiếp này. Thầy bói có hay lắm nói là những quá khứ ở kiếp trước mình có làm à trong quá khứ mình có làm cái gì đó làm gì thôi, hoặc là tương lai chuyện gì mà sẽ xảy ra chỉ trong kiếp này. Nhưng mà thần thánh thì có thể biết tuốt luôn cả kiếp trước của ta. Là vậy. Ví dụ như bây giờ thấy con người đó cứ cứ là là cứ thích bơi ở sông nước, nói nhiều khi mười mười năm chục kiếp xưa từng làm rồng, làm cá sấu gì dưới dưới nước đó, bây giờ vẫn còn cái thích sông nước, ví dụ vậy. Nhưng mình không giải thích được, mình chỉ thích là chỉ thấy là mình thích nước thôi, thích bơi, thích vùng vẫy trên nước.
[7:37]Nhiều khi hồi xưa đã từng làm một loài giống một loài thủy tộc cũng không biết chừng. Hoặc là các vị cũng biết luôn cả tương lai của mình, cuộc đời mình sẽ đi về đâu. Đó là về cái trí tuệ. Còn như ông Tesla thì ổng ổng tiếp xúc được, nói rằng ổng tiếp xúc với cái cõi giới nào để ổng biết được nhiều nguyên lý khoa học kỳ lạ hơn của loài người. Là như vậy. Hoặc một nhà toán học nổi tiếng của Ấn Độ là không phải được học toán đàng hoàng, nhưng mà có thể viết ra rất nhiều công thức toán mà làm choáng hết cái giới toán học của thế giới. Vì sao? Vì ổng học được những điều đó trong những cái cõi giới của thần thánh.
[8:13]Cho nên là về trí tuệ thì thần thánh vượt hơn con người. Một cái hơn con người nữa là về thọ mạng. Thường là tuổi thọ của thần thánh dài hơn loài người. Mình sống được 8, 90 tuổi, 100 tuổi là nhiều, nhưng thần thánh có khi họ sống là mấy trăm năm, mấy ngàn năm là bình thường. Có những cái cõi trời họ sống cả triệu năm. Ví dụ như cõi trời Vô Sắc giới mà khi họ ở trong cái cõi của Vô Biên Xứ, Vô Sở Hữu Xứ, Phi Phi Tưởng Xứ, các ngài sống mấy triệu năm, bình thường. Thế giới loài người sinh ra rồi diệt vong rồi, các vị vẫn còn ở cõi đó. Cái thọ mạng dài hơn con người. Còn sinh lên những cõi trời gần gần như Tứ Thiên Vương
[9:00]hay cõi trời Tam Thập Tam Thiên thì họ sống ba, bốn trăm năm là bình thường. Nhìn cái cõi đời trái đất này, những cái thăng trầm biến động của trái đất này như như một cái điều bình thường, như một thoáng qua của họ.
[9:17]Thần và thánh hơn con người cái nữa là về dung sắc, tức là về sắc đẹp. Các vị thần thánh luôn đẹp hơn con người. Nên những người nào mà ở cõi này mà đẹp quá thì thường là dấu vết của cái cõi kia đi xuống, như vậy. Chứ chứ mình lăn lộn ở cõi người tới lui mình không đẹp lắm, không đẹp lắm, mình vừa vừa thôi. Còn có những người làm cõi người nhưng mà cũng xấu. Xấu là vì sao vậy? Xấu là một là mình ở một giống loài thấp kém mới lên làm người nên mình còn cái xấu. Cái xấu thứ hai là nhiều khi mình cũng là người trở lại nhưng mà tâm mình chưa đẹp, nói năng bỗ bã, bậy bạ nên giờ cái gương mặt mình không không đẹp lắm.
[10:00]Chứ còn nếu loài người trở lại mà tâm mình đẹp thì gương mặt cũng đẹp, mà nói năng đàng hoàng gương mặt cũng đẹp. Còn cái người mà đẹp đẹp kỳ lạ thì thường là cõi trên lỡ rớt sẩy chân rớt xuống, là vậy. Nên cái ta thấy có nhiều cái loại đẹp á, mà ví dụ cái người đẹp mà cái tâm hồn họ cũng đặc biệt thì thường là cõi trên họ xuống. Một lý do gì đó họ sinh xuống đây, do phát nguyện, do mãn cái phước ở trên đó rồi phải sinh xuống. Nên họ đẹp đẹp kỳ lạ và đẹp đẹp khó diễn tả, ta nói là đẹp như tiên. Thường thường ta nghe nói chữ đẹp như tiên rồi mình tưởng là chuyện cường điệu, chứ không, có thật, có thật.
[10:43]Có những người đẹp đẹp như tiên. Một cái thần thánh cao hơn con người nữa là năng lực.
[10:51]Năng lực có thể như ví dụ ta nói dời non lấp bể, hiện hình chỗ này biến hình chỗ kia, thì những cái đó loài người không làm được, nhưng mà thần thánh làm được. Ta thấy lâu lâu ở trên mạng ở xã hội vậy có những cái clip, những cái camera vô tình bắt gặp những cái trường hợp mà đến nay cũng không biết làm sao mà giải thích. Nhưng mà camera đó là nó khách quan, không ai cắt ghép gì. Mà nổi tiếng nhất là một có một cái clip có một ông ổng đẩy xe đi trong ban đêm, đẩy xe bán dạo băng qua đường, rồi chiếc xe tải tối quá tông ngay ổng. Thì vừa sắp chạm thì một người xuất hiện chụp ổng một cái là ngay lúc đó là ổng biến mất khỏi cái chỗ mũi xe,
[11:30]và cả người, cả xe và cả cái người cứu ổng hiện ở trong cái lề đường. Còn chiếc xe tải đi lướt qua ổng rồi lật đật phanh lại, thắng lại, rồi ông tài xế mở cửa chạy xuống đi tìm cái người mà mình thấy vừa mới tông thì không thấy, mà nhìn qua lề đường thì thấy. Còn cái ông mà ổng thoát chết thì ổng thẩn thờ hết, tại ổng vừa thấy xe lao tới ổng mà tưởng là ngay giây phút đó tưởng mình chết rồi, không ngờ lại xuất hiện trong lề đường. Còn cái người mà chụp ổng một cái đưa ổng vào lề đường thì người lặng lẽ cúi đầu đi mất tiêu luôn. Người ta thấy có những con người có năng lực kỳ lạ cũng lẩn quẩn sống trong
[12:04]trong cái thế giới mình chứ không phải là là thường, không biết được. Ví dụ trong đây cũng có khi có người nào đó ngồi đây mình cũng không biết chừng được, ví dụ vậy. Nên là thần thánh cao cấp hơn loài người về kích thước, về trí tuệ, về thọ mạng, về dung sắc và về năng lực. Đó là cao cấp. Mà cái hay của con người là có được cái khái niệm về thần thánh như thế, là tin được, hiểu được, hình dung được có giống loài cao hơn mình, đó là một sự thông minh. Chứ thường cái người không thông minh thì không tìm thấy được, không đoán được cái gì hay hơn mình, cao hơn mình. Ta nhớ như vậy. Nên định nghĩa lại một chút xíu, bây giờ có một lần sư phụ mới
[12:47]hỏi các Chúng thanh niên tụi con định nghĩa thông minh là gì? Thì mỗi người một cái mỗi người định nghĩa mỗi cách, thì sư phụ nói cái định nghĩa lại thế này: Thông minh là biết sử dụng công cụ. Nên ta nhìn trong thiên nhiên là vậy, hễ con vật nào mà biết sử dụng công cụ, con vật đó có thông minh. Còn con người thì thông minh biết sử dụng công cụ, tự tạo ra công cụ và tạo công cụ từ từ từ từ tạo luôn tới máy vi tính, từ từ tạo luôn tới trí tuệ nhân tạo luôn. Cái sức thông minh con người thật là vô hạn. Nhưng bây giờ ta có một định nghĩa bổ sung nữa, thế nào là một con người thông minh? Con người thông minh là con người có thể hình dung ra cái gì hơn mình.
[13:30]Đó là thông minh.
[13:37]Ở đây trong tổng quát thì hễ cái gì mà hơn mình thì ta gọi là thần thánh, ta gọi chung. Nhưng mà nếu đi sâu vào trong đạo học thì ta sẽ tách rời thần và thánh ra làm hai chứ không phải chung.
[13:57]Tách rời ra làm hai thì thế này: Thần là chủ về năng lực, năng lực vượt hơn con người nhiều ta gọi là thần. Thánh là chủ về đạo đức. Cái đạo đức họ tới tuyệt vời, cao cao cả thì ta gọi là thánh. Nhưng cũng phải bảo đảm sao? Bảo đảm là năm cái yếu tố kia phải hơn con người. Thần hay thánh gì đều phải là kích thước nè, trí tuệ, thọ mạng, dung sắc và năng lực đều hơn con người thì mới có thể gọi là thần hay thánh. Và trong cái thần thánh đó ta lại tách ra làm hai một lần nữa là thần chủ về năng lực, thánh chủ về đạo đức. Nhớ như vậy. Đó phân biệt ra làm hai như vậy. Ở trong cái điều này thì trong Phật giáo phân tích rất
[14:44]là rõ, còn ở các tôn giáo khác thì có khi bị nhầm. Trong các tôn giáo khác hoặc là các nền văn hóa khác, người ta dễ bị nhầm giữa thần và thánh, cứ cho chung chung, hễ thấy vượt lên khỏi con người về năm phương diện: về kích thước, trí tuệ, thọ mạng, dung sắc, năng lực thì cứ họ gọi chung là thần thánh. Nhưng đi sâu vào trong đạo học mà nhất là đạo Phật, ta phân biệt tách hai cái đó ra hẳn ra, thần và thánh riêng. Thì thần và thánh cũng
[15:19]cũng phân biệt làm hai loại một lần nữa, là có những thần thánh có nguồn gốc con người, có lịch sử rõ ràng. Và có những thần thánh không có nguồn gốc con người, không có lịch sử, mà do ai đưa ra, nêu ra, kể ra, nhưng mà lại làm mọi người tin, thế là cái thần thánh đó tồn tại luôn trong dân gian, trong văn hóa, trong tâm tưởng, trong văn chương và tồn tại luôn, mặc dù trong lịch sử không có. Còn có những thần thánh thật sự có nguồn gốc con người, có có có nguồn gốc, có xuất thân, có nhân thân, mọi người được ghi ghi chép, có huyết thống con người, mà từ thân phận con người mà họ vượt lên, họ trở thành thần thánh sau đó được tôn thờ.
[16:12]Tôn thờ và họ thành thần, thành thánh ở trong lòng con người, trong lịch sử, trong văn học. Rồi khi xong tượng đài, cái họ tạc tượng thờ luôn cũng có. Như vậy. Ví dụ như có những vị thần thánh trong truyền thuyết thôi nhưng mà trở thành giống như thật, ví dụ như Tôn Ngộ Không. Tôn Ngộ Không chỉ là do Ngô Thừa Ân viết ra thôi chứ làm gì có, nhưng mà ổng viết hay quá rồi người ta tin tin riết rồi đến nỗi là thờ, kể chuyện, làm phim riết rồi người ta tin có thật. Tôn Ngộ Không vậy từ một huyền thoại trở thành sự thật. Rồi ta đi trong dài dài từ Nam ra tới Bắc ở Việt Nam hoặc ta đi qua những quốc gia khác, ta cũng đều thấy giống nhau ở một điều
[16:53]là có những vị thần, thánh người ta thờ hỏi ra không có thật. Rồi bắt nguồn từ đâu không biết. Người ta cứ nghe đời này truyền qua đời kia rồi thờ. Ta gặp rất nhiều cái đền thờ thần này, thánh kia hỏi truy lịch sử không có, không có. Nhưng mà người ta tin quá rồi cái thành sự thật. Cho nên ta cẩn thận với những điều được nghe nói. Thấy ai cũng tin rồi mình cũng tin nữa, nhiều khi gốc ban đầu nó không có thật, thần thánh. Rồi có những thần thánh mà có thật trong lịch sử. Họ là những danh nhân, những vĩ nhân mà được thờ. Họ là những vị vua
[17:33]mà được dân tôn thờ, thờ mãi luôn giống như một vị thần. Họ là những vị quan tướng có công lớn rồi được tôn thờ thành ra vị thần. Và đặc biệt là ở Việt Nam có một loại là loại thần là Thành hoàng. Thành hoàng là vị tướng hay vị quan có công lớn, có đạo đức, có tài năng, đến khi chết ông vua ổng ký cái sắc phong, ông vua là người sống, phong cho cái vị quan đó về coi cái vùng đó gọi là Thành hoàng. Ký xong là mặc dầu là ông quan trong cõi chết, ông vua ở cõi sống, mà ổng ký xong một cái là ông quan đó về đó làm thần liền. Tức là cái lực của ông vua ảnh hưởng luôn tới cõi âm. Cái đức của ông vua dễ sợ như vậy.
[18:23]Cái người mà lãnh đạo một quốc gia, cái phước họ lớn lắm chứ không có đùa được đâu. Và trong cái thời quân chủ, vua được tôn thờ cũng gần như thần thánh. Cứ làm vua từ khi mà lên ngôi tới khi chết, không có chuyện mà nhiệm kỳ. Mà dân gặp là phải quỳ lạy giống như là lạy thần, lạy thánh. Và đó là cái quy định của cái chế độ quân chủ, nhưng mà cũng phải đủ phước mới đứng ở địa vị đó. Mà họ đủ phước lớn đến nỗi thật sự cả cái trong cái cõi âm cũng phải thờ họ luôn, cũng phải sợ, phải nể luôn. Cái cái đức của ông vua, cái phước ông vua ngày xưa rất là lớn. Còn nếu cái người nào lên làm vua mà không đủ cái phước
[19:06]đức đó thì sẽ làm rất là ngắn rồi phải ra đi. Còn nếu mà họ đủ để làm vua tới trọn đời thì phước họ rất là lớn, chứ không phải thường. Đến nỗi mà ông vua ký cái sắc phong xong là ông quan đã chết rồi về làm thần một cái làng đó thật sự, ở một cái vùng, một cái huyện, cái tỉnh đó thật sự chứ không phải là không. Nghĩa là cái lệnh của ông vua về cả cõi dương và cả cõi âm vẫn phải vâng lời. Đó là những ông thần mà người ta làm đền người ta thờ có nguồn gốc và được tôn, được phong lên làm thần. Còn các ông thánh thì
[19:46]Có những ông thánh mà do tu tập rồi đắc đạo và được làm thánh. Ví dụ như trong đạo Phật vậy đó, để muốn làm thánh thì phải tu cho đắc đạo, có cái công phu nội tại, có những kết quả tâm linh mà có khi người đời biết, có khi không ai biết, có khi tự vị đó họ biết, họ chứng rồi họ tự họ biết thôi chứ không ai biết. Nhưng mà có cái kết quả tâm linh thực sự, họ đắc đạo rồi họ làm thánh. Nhưng mà có những cái tôn giáo thì thánh thì phải nhờ phong mới thành, chứ còn nếu không ai phong thì không biết. Ví dụ như có một số tôn giáo vậy, là có những ai có công lao gì đó được ghi chép, rồi lâu rồi cái giáo hội của họ mới lấy ra xét,
[20:29]xét rồi thấy cái vị này thôi đủ tiêu chuẩn thì cái trên giáo hội họ mới làm một văn bản là họ phong cho cái người đó làm thánh. Thế là được từ đó được tín đồ, được tín hữu thờ lên làm thánh. Nên cái người này là ta không biết cái nội tại tâm linh họ như thế nào, nhưng chỉ khi nào được giáo hội phong thì họ thành thánh. Nên thánh là do phong. Còn trong đạo Phật thì thánh là do chứng đạo, là do tu tập mà đắc đạo, nội tại, tâm linh, có khi được người ta biết, có khi người ta không biết, nhưng phải do mình tu đắc đạo. Còn ở một số tôn giáo thì phải do phong. Đại khái vậy. Ừm. Và ở xã hội thì cũng có cái cách phong của xã hội không chính
[21:13]thức, nhưng mà người ta truyền đời với nhau thì cũng được người đời công nhận, không thuộc về tín ngưỡng. Ví dụ như trong lịch sử Việt Nam ta cũng có những vị như là Thánh Gióng. Thánh Gióng là ở làng Phù Đổng vậy. Là sự xuất hiện của ngài là một điều kỳ lạ. Lúc ấy giặc Ân đem quân qua đánh ta thì có một nhà ở làng đó có làng Phù Đổng, người mẹ sinh đứa con không thèm nói. Cho đến cái ngày mà giặc Ân tới, vua đi tìm người tài đánh giặc thì ngài mới mở miệng nói: "Mẹ kêu sứ giả vô đây." Câu nói thứ nhất. Khi mẹ kêu vô rồi cái ổng nói: "Về kêu vua đúc cho ổng ngựa ngựa sắt, roi sắt", câu nói thứ hai.
[21:53]Sau đó sứ giả thấy làm lạ, về đi về thì ổng mới kêu dân làng nấu cơm cho ổng ăn. Nói ba câu. Cả đời nói ba câu. Là dân làng thi nhau nấu, ăn tới đâu ổng lớn tới đó, ăn tới đâu ổng lớn tới đó. Rồi khi đem ngựa sắt, roi sắt ổng cưỡi lên ổng đi ổng đánh giặc, đánh tan giặc Ân. Rồi ổng cưỡi ngựa lên cái núi Sóc Sơn ổng biến mất lên đó luôn. Và dân làm lập đền thờ tôn ổng như thánh. Đó là người thánh thứ nhất của Việt Nam. Còn thần thì nhiều lắm, như thần núi Tản Viên vân vân, thần thì nhiều, nhưng mà tôn là thánh thì có là Thánh Gióng. Người thứ hai mà ta tôn thờ là Đức Trần Hưng Đạo. Đó là một vị danh tướng.
[22:28]Vào thời đó nếu mà nói theo đạo Phật thì thời đó tới mấy vị thánh lận: Vua Trần Nhân Tông là một vị thiền sư thì ta cũng coi như là thánh nhưng mà ở trong đạo Phật thôi; hoặc là vua Trần Thái Tông là một cũng là một vị thiền sư, cư sĩ thiền sư, những văn bản mà những kinh kệ ông viết lại là chứng tỏ ông là người ngộ đạo, thì nếu nói trong đạo Phật ông cũng là một vị thánh, vừa là vua là một vị thánh. Trần Nhân Tông vừa là vua, là một vị thiền sư, cũng là một vị thánh. Nhưng mà xã hội họ không biết, họ chỉ nhìn cái công lao, công trạng của ông Trần Hưng Đạo, mà trong cái công lao ông Trần Hưng Đạo có cái điểm đặc điểm là về đạo đức.
[23:02]Nên ta nhớ thánh là chủ về đạo đức. Tức là ngài chỉ huy cuộc kháng chiến ba lần đánh thắng quân Nguyên Mông, nhưng cái đặc điểm là lúc đó cái cơ hội để ngài cướp ngôi vua tới, vì nắm hết quân đội, là trả thù giùm cho cha mình là Trần Trần Trần Liễu là bị Trần Thủ Độ dẹp qua một bên để đưa Trần Cảnh lên, ha? Thì cơ hội để mà trả thù là cướp ngôi nhưng ông từ chối, không làm. Quyền lực đầy trong tay rồi, nắm quân đội là nắm hết rồi, muốn đảo chánh là chớp mắt, nhưng mà không, không làm. Sao? Vì lợi ích của dân tộc chứ không có vì lợi ích của dòng họ, nhánh mình. Chính vì cái mà ông ông khước từ cái việc mà cướp ngôi
[23:45]để tập trung sức mạnh đoàn kết toàn dân mà đánh giặc, nên ta mãi mãi tôn thờ ông là là thánh. Và một người thứ ba nữa, gần đây nữa thì người ta cũng gọi Bác Hồ cũng như là một bậc thánh. Vì sao? Vì là cũng là một nhà lãnh đạo nhưng toàn viết sách kêu gọi dạy đạo đức không. Những đạo đức sâu sắc. Nên mà ta nói là thánh là chủ về về đạo đức. Nên tại sao mà Bác Hồ được tôn làm nghĩa là Danh nhân Văn hóa của thế giới, UNESCO công nhận. Vừa rồi ta kỷ niệm 45 năm á, là Bác Hồ được được được công nhận là Danh nhân Văn hóa chỉ bởi vì là một nhà lãnh đạo, là làm chính trị mà cứ toàn dạy về đạo đức, mà cuộc sống thì thanh bạch. Gì đó?
[24:28]"Một đời thanh bạch chẳng vàng son, hơn tượng đồng soi những lối mòn." Chính vậy. Cho nên nhiều người cũng xem Bác Hồ như là như là thánh là như vậy. Nên đất nước ta có ba người mà thuộc về được xã hội. Còn trong tôn giáo thì theo cái cách của tôn giáo mình mà ta gọi ai là thánh hay là là không. Đó là những thần thánh mà có nguồn gốc con người. Còn có những thần thánh mà không có nguồn gốc con người thì lại tùy tín ngưỡng và do con người sáng tạo. Lát ta nói, do con người sáng tạo. Mà sáng tạo nhất là mấy ông thầy bói. Toàn là mấy ông thầy bói vẽ ra. Mấy ông đó mới là mới là mới là mấy hãng mà sản xuất thần thánh á.
[25:10]Đó là mấy cái ông thầy bói á, hãng sản xuất thần thánh, không có nguồn gốc gì hết. Mấy ổng nói riết mà cứ lại coi bói riết mà tin luôn, mà truyền nhau mà tin.
[25:28]Như cái ban đầu ta nói vậy đó. Thần thánh là một chủng loại có đẳng cấp cao hơn con người. Vậy. Và khi cao hơn con người như vậy thì ta lại có hai cái quan điểm khác nhau. Một là một có một số tôn giáo thì cho rằng con người không thể trở thành thần thánh. Là thần thánh là tự họ là thần thánh từ bao giờ rồi, rồi họ là thần thánh luôn. Còn con người thì cũng chỉ mãi mãi là con người. Có những tôn giáo họ có cái hạn chế như vậy. Nhưng cũng có những tôn giáo là mở cửa cho phép con người sẽ trở thành thần thánh nếu họ phi thường, họ đặc biệt, họ có công lao lớn, họ đạo đức lớn, có thành tích lớn thì họ sẽ trở thành thần thánh. Ý là như vậy.
[26:15]Mà có một số tôn giáo thì không. Thần thánh là cái gì cao siêu, khác với con người. Họ tách biệt, không có cái thần thánh phù hộ, theo dõi, quan sát, thưởng phạt con người, chứ còn con người không bao giờ trở thành thần thánh. Cũng là hai cái quan quan niệm như vậy.
[26:38]Thứ nhất thì cái khái niệm thần thánh có cái lợi gì cho con người hay không?
[26:47]Đây là những cái tác dụng của của khái niệm về thần thánh. Thứ nhất, thần thánh là động lực để cho con người hướng về tôn giáo, tạo thành tôn giáo. Thì vì hễ nói tới tín ngưỡng, nói tới tôn giáo là phải có thần thánh. Phải có sự tôn thờ thần thánh, phải có sự hiện diện của thần thánh. Không bao giờ có tôn giáo mà không có thần thánh. Nên nếu dẹp bỏ thần thánh thì tôn giáo sụp đổ. Cái nguyên tắc là như vậy. Nên muốn muốn mà đánh một tôn giáo nào thì đầu tiên là làm cho thần thánh của tôn giáo đó biến mất đi. Con người ta không kính trọng nữa thì tôn giáo đó biến mất liền. Ví dụ như đạo Phật của chúng ta cũng vậy.
[27:32]Đức Phật là một bậc thánh tuyệt đối. Chúng ta vẫn thường nói. Cái sự tôn kính của chúng ta đối với Đức Phật có cao thế nào cũng chưa bao giờ xứng đáng với cái sự tuyệt đối thánh thiện của Đức Phật. Chúng ta chỉ ước ao là ta đủ lòng tôn kính tuyệt đối để dâng lên Đức Phật. Vì dù cho chúng ta tôn kính cỡ nào cũng chưa bao giờ chúng ta đủ để xứng đáng với cái sự tuyệt đối thánh tính của Đức Phật, chưa bao giờ. Nhưng mà những cái thế lực nào mà muốn dẹp đạo Phật thì nó cứ làm cách này, cách kia để cho ta giảm lòng tôn kính Phật. Ví dụ, tạc những bức tượng để trang trí. Tượng Phật để trang trí để dưới cầu thang, để trên cái cái ngoài sân vườn
[28:19]mình đi qua nằm đâu dưới chân mình đó, đều là những cách mà làm cho ta coi thường cái hình ảnh của Đức Phật, làm ta giảm lòng tôn kính Phật. Đó cũng là một cách tiêu diệt đạo Phật. Nhớ như vậy. Tôn giáo tồn tại là bởi vì có thần thánh tồn tại. Thần thánh mà không còn thì tôn giáo đó biến mất. Hiểu như vậy, chúng ta cố gắng bảo vệ hình tượng của Đức Phật. Ai mà xúc phạm hình tượng Đức Phật thì mình sống chết với nó liền.
[28:56]Không sợ gì hết, đây có sợ không? Nhớ như vậy, phải bảo vệ hình tượng Đức Phật. Vì ta bảo vệ được Đức Phật, ta bảo vệ hình tượng Đức Phật là bảo vệ đạo Phật. Nhớ như vậy, có chết cũng phải bảo vệ, không sợ gì. Vì đem hết thân mạng này cúng dường Phật cũng chưa bao giờ là đủ, nhớ như vậy.
[29:19]Đó là cái thứ nhất là thần thánh cho ta động lực để hướng về tôn giáo và tạo thành tôn giáo. Có nghĩa là sao? Có nghĩa là khi con người tìm đến tôn giáo là con người tìm đến một cái gì cao hơn thân phận con người, cao hơn xã hội loài người. À, đây cũng là dấu hiệu của một sự thông minh của con người, nghĩa là con người không thoả mãn với thân phận của mình, con người không thoả mãn với cái xã hội của mình, nên mơ ước tìm một cái gì cao hơn. Và tôn giáo đáp ứng cho con người cái ước mơ đó. Không biết con người có đạt được hay không, nhưng tôn giáo là nơi để con người thực hiện cái ước mơ đó. Thực hiện được hay không thì không biết nhưng có chỗ để thực
[30:11]hiện chính là các tôn giáo, chính là các tôn giáo. Còn cái lối để thực hiện thì mỗi tôn giáo có cách khác nhau. Khác nhau hôm nay ta ta chưa phải lúc ta so sánh, chút nữa ta sẽ nói. Mà thần thánh là động lực để con người hướng về tôn giáo, tạo thành tôn giáo và mơ ước nâng cao thân phận của con người lên lên một tầm cao hơn con người, hơn chính bản thân của mình, hơn chính cái xã hội của loài người. Đó là cái động lực thứ nhất. Cái thứ hai là thần thánh là động lực để cho con người tu hành. À. Khi mà ta tin rằng có thần thánh thì ít nhất ta tin có sự thưởng phạt của thần thánh ở trên cao. Nghĩa là thần thánh có trách nhiệm làm gì?
[31:05]Nhìn xuống loài người, ai làm điều tốt thì thưởng, ai làm điều ác thì phạt. Đó là trách nhiệm của thần thánh chứ thần thánh không phải ở không. Tiên thì có khi ở không nên mới sướng như tiên, tức là không làm gì mà vẫn vẫn có ăn là sướng như tiên. Nhưng mà không ai nói là sướng như thần thánh nha, tại vì thần thánh có cái trách nhiệm là cân đối, điều chỉnh, kiểm soát xã hội loài người. Dòm xuống coi ai làm sao. Kỳ này có đi Từ Tân không? Nghe pháp không? Hay bữa nay đi, tuần sau trốn? Nhe, rứa là phải phạt. À, còn người nào đi tu tập đều đặn, đi nghe pháp đều đặn, ngoan ờ. Đứa này ngoan nè, mình thưởng cho nó. Thưởng cho nó là thưởng cái gì?
[31:48]Cho nó đẹp hơn một chút, ừ, vậy ví dụ vậy. Cho nên là nói tới thần thánh là ta nói tới
[32:01]những cái vị mà họ ở trên cao, họ có năng lực, ừ, họ siêu đẳng, họ quan sát được hết, điều phối được hết và cái quan trọng là cái khả năng thưởng phạt của họ. Chính vì ta sợ cái khả năng thưởng phạt của thần thánh nên ta phải phải tu hành. À. Và vì thế cái người nào mà có niềm tin với thần thánh thì dễ là người hướng thiện, ta dùng chữ dễ chứ không có tuyệt đối nha, dễ là người hướng thiện vì sợ thần thánh ở trên thưởng phạt. À. Nhưng ta mà coi mấy cái phim mà của Nam Mỹ ta mới phát hiện là những tay trùm xã hội đen đều là những tay cực kỳ tín ngưỡng. Vô tới trong nhà đều có thờ tượng Chúa trong á.
[32:48]Nhưng mà sau đó sau khi khấn, cầu nguyện xong đi ra rút súng đi ra bắn người ta chết hết. Rồi có những loại thần thánh mà bị con người lợi dụng, đó là các loại bùa.
[33:05]Dùng thần thánh để phục vụ cho ý đồ của con người. Như cũng có cái phim vậy có cái tên đó làm trùm xã hội đen chuyên giết người dễ sợ ở nhà nó cũng có thờ vị thần nào đó không biết. Ngồi đó nó nó nó cầu nó đọc một câu chú, mà thật ra câu chú dịch ra vẫn nghe được. Nó cầu cho thế nào? Cầu cho nghĩa là kẻ thù không bao giờ hại được nó, cảnh sát không bao giờ bắt được nó. Thờ rõ ràng vậy đó, nghĩa là một câu chú rõ ràng, hãy coi rồi, là kẻ thù của ta không bao giờ nghĩa là hại được ta, cảnh sát không bao giờ bắt được ta và để tăng thêm sức mạnh, bắt một cô gái về nó cắt cổ lấy máu tưới lên người nó.
[33:40]Đó là những cái nghi thức của nó, nghi thức cũng là một cách lợi dụng thần thánh bằng cái niềm tin của mình. Cho nên vì vậy khi ta nói rằng con người có tín ngưỡng, có niềm tin với thần thánh thì dễ là người hướng thiện tu hành vì sợ vì sợ trừng phạt. Nhưng cũng có những con người có phước nhiều quá, kiêu ngạo quá và lợi dụng thần thánh, nghĩa là có niềm tin thần thánh nhưng lợi dụng thần thánh để phục vụ cho cái ác tâm của mình, như kiểu các thầy bùa mà giống như cái tay trùm xã hội đen. Phim nó dựng lên nhưng không phải là không có thật. Những cái đó đều là những cái có thật ở một số vùng. Cũng mà không không phải tận tới Nam Mỹ đâu,
[34:22]cũng gần ở Việt Nam đều có cả chứ không phải không. Những người lợi dụng thần thánh để phục vụ cho những ý đồ đen tối của mình. Càng cầu nguyện chừng nào thì càng giết người bừa bãi chừng nấy, cũng có những trường hợp như vậy. Bởi vì họ hiểu thần thánh theo cái kiểu vậy đó, vậy, kiểu kiểu của họ. Nhưng mà tuy nhiên tính trên trung bình thì khi có niềm tin với thần thánh người ta dễ hướng thiện tu hành hơn. Và suy nghĩ như vậy nên có một số quốc gia vậy, khi ta đi ngang qua cửa khẩu của họ mà họ coi cái lý lịch mình, họ ghi mình ghi tín ngưỡng không, họ trợn mắt họ nhìn mình liền. Ủa, nó là người thế nào mà ghi tín ngưỡng không vậy nè trời? Vậy không có tu hả?
[35:03]Nó không hướng thiện hả? Họ ngờ vực về mình liền khi mình ghi tín ngưỡng là không. Vì trong cái cái đầu của họ nghĩ thế nào? Họ nghĩ là hễ ai có tín ngưỡng thì người đó mới là người hướng thiện, mới sợ sự trừng phạt của thần thánh mà không dám làm điều ác, họ nghĩ như vậy. Tuy nhiên, cũng có một số người họ hướng thiện mà không dựa vào thần thánh lắm, cũng có một số triết thuyết như vậy, một số triết thuyết ví dụ như Khổng Tử. Thì Khổng Tử ông cũng nói về Trời, gọi là hình nhi thượng á, nói về Trời nhưng ông nói phất phới à, ông không có đào sâu. Mà cái lời dạy của Khổng Tử là dạy về đạo đức làm cho người ta bị thuyết phục rồi người ta sống cho tốt. Cái hay của ông là gì?
[35:53]Cái cái cái đẹp của đạo lý đủ để cải tạo con người, không cần tới thần thánh nhiều lắm. À. Và làm cho Khổng Tử trở thành vĩ đại là vì ông không cần thần thánh, chỉ bằng cái đẹp của đạo lý thôi mà thuyết phục mọi người. Cho nên hồi xưa mà thi làm quan là phải giỏi phải giỏi cái giáo lý của đạo Khổng, dẫn chứng lý luận. Vì nếu anh yêu được cái đẹp của đạo lý mà đến nỗi không cần thần thánh thì anh là người rất thông minh và rất đạo đức. Cái hay là như vậy. Ví dụ bây giờ ta nói thế này, ta sẽ bây giờ ta phân tích thế này. Nói: "Ta nên giúp đỡ đồng loại." Cái câu đó hay không? À, câu đó hay. Ta nên giúp đỡ đồng loại.
[36:40]Tại sao ta phải giúp đỡ đồng loại? Bây giờ ta hỏi động cơ thì có hai người sẽ trả lời. Một người trả lời: "Bởi vì việc giúp đỡ đồng loại là một cái điều lương thiện, điều tự nhiên, là cái đẹp của cuộc đời này. Sống mà không giúp đỡ ai thì người này không phải là người, không đáng sống." Đây là cái câu trả lời không có thần thánh, không có vai trò của tôn giáo trong đó. Người thứ hai trả lời: "Ta phải giúp đỡ đồng loại bởi vì nếu ta không giúp đỡ thì bị thần thánh, ông Trời ổng ổng phạt, thấy người ta khổ mà bỏ lơ sau này ông Trời ổng phạt chết á." Đó là người thứ hai. Giờ người thứ ba: "Ta phải giúp đỡ đồng loại vì khi giúp đỡ đồng loại
[37:21]như vậy ta có phước, ta có luật nhân quả. Cho nên ta giúp đỡ đồng loại để sau này đời ta gặp may may mắn." Như vậy ba loại người. Người thứ nhất là ta cái đạo lý mà ta phải giúp đỡ đồng loại bởi vì cái đạo lý đó đẹp. Ta tin vào đạo lý đó, ta thực hiện đạo lý đó bởi vì nó là đạo lý đẹp, ta không cần thần thánh, không cần tín ngưỡng, không cần quả báo. Cái thứ hai, ta giúp đỡ bởi vì ta sợ thần thánh, không làm bị phạt chết. Cái thứ ba, ta giúp đỡ bởi vì ta tin có quả báo trở lại với mình. Trong ba người này người nào có đạo đức nhất?
[38:08]Người thứ nhất thấy không à? Không cần gì hết, không cần quả báo, không sợ thần thánh, chỉ yêu cái đạo lý đẹp thôi và sống tốt. Đây là điều mà Đạo Khổng khai thác. Đó là lý do mà ta ca ngợi Khổng Tử vĩ đại là vì vậy. Còn cái người thứ hai thì ta biết ngay là sao? Anh đối xử tốt với người khác bởi vì sợ thần thánh thôi, chứ bản thân anh chả tốt đẹp gì. Buông thần thánh ra là anh quậy liền. Còn cái người thứ ba, thật ra đây là người nhận nhận thức đúng nè, tin vào nhân quả là người có nhận thức đúng nè. Nhưng mà bởi vì anh còn có cái mầm mống cầu cái quả báo tốt cho anh, nên vẫn tiềm ẩn cái sự ích kỷ lẩn lút ở đâu đó.
[38:50]À, nên nếu người này mà không tu tới cái vô ngã thì cái niềm tin về luật nhân quả này sẽ giết chết anh liền, vì vẫn còn cái ích kỷ tiềm tàng trong nội tâm. À, và như thấy thế đấy, nhưng mà cái người thứ nhất này có nhiều hay ít? Ít quá. Ít quá. Đó là lý do vì nên ta ca ngợi Bác Hồ, vì Bác Hồ nói về đạo đức nhưng mà không dựa vào thần thánh, cũng không dựa vào luật nhân quả. Nhưng mà cái số người mà yêu cái đạo lý của Bác Hồ nói nhiều hay ít? Ít. Người nào mà học tập được tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là những người cực kỳ trí tuệ, thông minh, đạo đức, chỉ yêu đạo lý thôi, không cần cái gì khác.
[39:30]Người đó hiếm. Còn cái người nào mà phải vì sợ thần thánh mới tìm tới đạo lý, đạo đức là một người ở cái cấp coi vậy chứ vẫn là thấp, vẫn là thấp. Còn cái người mà vì tin nhân quả mà làm phước, giúp người thì nó là đúng đó, vì luật nhân quả là có thật, là người có trí tuệ đó. Nhưng mà coi chừng tiềm ẩn cái gì? Cái vị kỷ của mình núp ở phía sau. Cho nên ở đây vậy, ta nói thần thánh là động lực để cho con người tu hành là vì lý do này, là ta nói cho hạng người thứ thứ hai, vì sợ thần thánh mà tu hành mà hướng thiện. Vì sao? Vì cái số người mà yêu đạo lý, yêu cái thiện mà không cần thần thánh, người này hiếm quá, hiếm quá.
[40:22]Còn đa phần ta thuộc lại hai người, ta thuộc về hạng người hai hạng người sau. Một là vì sợ thần thánh nên phải ráng mà đừng làm ác, làm điều thiện. Hai là vì sợ quả báo mà phải làm thiện, đừng làm điều ác. Ta thuộc về hai người hạng sau. Còn cái hạng mà người thứ nhất, chỉ vì cái đẹp của đạo lý mà ta tu, không cần gì hết, hạng người này rất là hiếm, hạng người rất là hiếm. Thần thánh, cái thứ ba nữa, thần thánh cũng là nguyên cớ của mê tín.
[40:56]Giờ nói gặp thần thánh có ai gặp không? Chả ai gặp. Mà nếu gặp cũng gặp thoáng thoáng trong giấc mơ hay là một vài cái hiện tượng lạ lạ. Còn hầu hết khi ta nói về thần thánh đều chỉ là niềm tin, tưởng tượng, sáng tạo và nhiều khi bịa đặt. Hầu hết là như vậy. Và thần thánh là nguyên cớ của mê tín. Nếu mà xét trên bình diện của cái khoa học, của tri thức thì cái việc mà dựa vào thần thánh để mê tín là một điều gây phiền toái, gây phiền toái cho xã hội. Có những cái đạo lạ vậy, xuất hiện vậy, hiện nay nhà nước đang rất là phiền vậy. Rồi cái một con người họ đang sống bình thường với gia đình họ, họ làm chu toàn bổn phận của một người con trong gia đình,
[41:45]bỗng nhiên hôm nay nó theo một cái đạo nào đó nó về cái nó dẹp bàn thờ ông bà, nó không còn trách nhiệm với gia đình. Nó ngồi nó ngồi nó cứ lải nhải lầm nhầm, nó đội trùm cái khăn trên đầu không biết nó làm cái gì trong đó. Tức là với gia đình nó là nó mất trách nhiệm và nó từ một cái người là gánh vác chuyện gia đình, bỗng nhiên ngày hôm nay nó trở thành gánh nặng của gia đình. Gia đình phải nhìn nó mà lo mà không biết chuyện xảy ra, mà nói thì nó nó nó nó nó nổi khùng lên nó cự lại, nó hung dữ vô cùng. Tức là một cái đạo gì không biết, một loại thần thánh gì không biết mà làm cho nó thay đổi nhân cách,
[42:16]không còn yêu thương, lễ độ nữa, bất chấp tất cả, hỗn láo với tất cả, hỗn sự, nạt nộ, vô phép hết, nó làm biến dạng luôn. Nó có nhiều loại như vậy. Thì những cái kiểu mà tin thần thánh như vậy làm cho người ta mê tín. Nên ta dùng cái chữ mê tín nghĩa là gì? Nghĩa là có niềm tin với thần thánh nhưng khai thác cái niềm tin nó theo cái kiểu bất thiện, kiểu ác thì gọi là mê tín. Chứ nếu ta khai thác niềm tin của thần thánh theo cái hướng thiện thì người ta không trách mình là là mê tín. Không trách mình là mê tín. Ví dụ như ai đó dựng lên cái là Cửu Thiên Huyền Nữ, à Cửu Thiên Huyền Nữ là chả ai chả biết.
[42:57]Nhưng mà Cửu Thiên Huyền Nữ dạy rằng, "Mỗi mỗi tháng con đi Từ Tân nghe giảng nghe con. Con không đi là Cửu Thiên Huyền Nữ bẻ cổ con chết á." Thì cũng chắc là mê tín đó, tại bả có thiệt đâu, mà toàn là ông thầy bói nói. Nhưng mà ổng nói thiện quá, nói đúng, có lý quá, đi Từ Tân nghe Pháp có lý quá, cho nên mình không trách, chứ ổng không không kêu làm bậy. Chứ ví dụ nếu mà nói là, "À Cửu Thiên Huyền Nữ dặn con kỳ này tiền có bao nhiêu trong két sắt lấy ra hết đem lại đây nộp cho thầy nghe con," thì nó là mê tín liền. Đó là lợi dụng để trục lợi, là lừa đảo, là chiếm đoạt. Tức là cũng dùng cái hiện tượng tâm linh
[43:34]thần thánh rồi chiếm đoạt người ta thì mình nói là mê tín. Còn kêu lợi dụng thần thánh rồi kêu người ta làm điều thiện thì mình không trách lắm. Nhưng mà dù gì thì dù thì thần thánh rất dễ trở thành nguyên cớ của của mê tín dị đoan, rất là dễ trở thành. Cho nên khi ta nghe nói tới thần thánh thì ta hiểu thần thánh cũng là những cái động lực này động lực kia nhưng cũng rất dễ là mê tín dị đoan. Nên khi nghe ai nói tới tâm linh thần thánh thì mình là người Phật tử có trí tuệ, khựng lại liền, xét lại liền, xem cái điều họ vừa nói thần thánh đó đã chuẩn bị bước vào lĩnh vực của mê tín dị đoan hay chưa nha, vậy.
[44:15]Ta vừa nói tới ba rồi ha, bây giờ cái thứ tư nè, là thần thánh cũng có cái tính hỗ trợ cho đạo đức xã hội và kết nối cộng đồng. Đây cũng là một cái mặt tích cực của thần thánh.
[44:30]Hỗ trợ cho đạo đức xã hội như ta biết hồi nãy đó, nói là thần thánh là thưởng phạt. Vì sợ thưởng phạt nên người ta thôi làm điều thiện. Và đây cũng chính là một điều mà các quốc gia, các chính phủ và nhà nước ta cũng mong đợi. Thôi anh có tín ngưỡng cũng được, tin thần thánh cũng được, nhưng mà anh tin theo cái cách anh trở thành người người tốt, thành một công dân tốt, là anh tuân thủ luật pháp, anh đoàn kết xã hội và đừng vì cái tín ngưỡng của anh mà chê bai tín ngưỡng khác làm mất đoàn kết dân tộc, à thì nhà nước ok, không sao hết. Cho nên là là nhưng mà thực ra thì cái cái đạo đức mà thần thánh răn dạy,
[45:18]rất tiếc là chưa bao giờ ta nghe được trực tiếp, mà ta chỉ nghe qua trung gian cái gì? Ông thầy nào đó, hoặc là thầy tu hoặc là thầy bói hoặc là thầy pháp. Ta nghe trung gian qua con người không à. Mà nói rằng là ông ông thần đó ổng dạy, không biết ổng có dạy thiệt vậy không? Nhưng mà toàn nghe con người nói không à. Nên chính vì có một cái thần thánh trừu tượng trên cao và có một cái lớp giáo sĩ trung gian rồi mới tới ta, cho nên cho rằng có một cái lời dạy từ thần thánh qua trung gian giáo sĩ rồi tới ta, ta bị lọc ngang cái lớp giáo sĩ đó. Ta cứ cho rằng thần thánh chỉ dạy điều tốt, nhưng mà ngang cái lớp lọc của ông mấy ông giáo sĩ thì không biết còn tốt hay không.
[46:07]Lo là lo cái đó. Nếu ông giáo sĩ đó ổng tốt thì quần chúng tín đồ sẽ là tốt, mà cái lớp giáo sĩ trung gian đó mà ổng xấu thì thế nào quần chúng tín đồ cũng bị nghe những lời nói xàm bậy, tai hại. Nó quan trọng mấy ông giáo sĩ. Mà giáo sĩ tại sao lại nói người ta nghe? Bởi vì ổng là gì? Trung gian của của thần thánh. Ổng là trung gian thần thánh mà, không nghe lời ổng chết à, mang tội à. Giống như bây giờ như như thầy đây vậy, thầy cũng là một tu sĩ, thành ra giống như thầy là trung gian giữa gì? Giữa Phật với với với với chúng sinh. Thầy nói cũng giống như là tôi nói lời của Phật à, dám cãi chết à.
[46:52]Nhưng mà liệu có đúng hay không? Liệu có đúng, liệu thầy nói mọi điều đều đúng với Phật hay không? Hay là thầy nói theo ý thầy, cá nhân của thầy? Đây là điều ta phải cẩn thận. Nên những người mà nói lời đạo lý nhân danh Đức Phật thì ta cũng tin vừa vừa thôi, tin vừa vừa thôi. Thì nghe thì vui tai thì nghe, thấy ổng nói hào hứng, thuyết phục, hùng hồn thì cứ nghe cho vui, nhưng về làm ơn cân nhắc lại. Nghe lại bài giảng của ổng, nghe ổng nói câu đó hợp lý hay không, hợp lý hay không. Mà mình xét cũng chưa chắc mình đúng nữa, tại vì nếu mình giỏi hơn ổng mình đâu cần nghe ổng. Mình dở hơn ổng mình mới nghe.
[47:34]Mình dở hơn ổng mà mình đi đánh giá ổng thì đó là làm sao? Cũng rất là khó. Nên việc mà đánh giá lời dạy, lời giảng của một tu sĩ là dễ hay khó? Rất là khó. Mình dở hơn ổng mình mới đi nghe, mà dở hơn ổng mà phải đánh giá ngược lại ổng, có bảo đảm không? Không bảo đảm. Mà nếu ổng nói gì tin hết, liệu ổng có nói đúng lời Phật không? Hay ổng nói ý ổng không nè? Ổng sửa lời Phật hết. Mà mình bác ổng hết thì coi chừng mình cũng sai, lỡ ổng đúng câu nào đó mình bác mình cũng mang tội. Và ngay chỗ này làm sao để biết là đúng? Hoàn toàn không có cách nào hết. Hoàn toàn không có. Hoàn toàn là do may rủi.
[48:15]Nếu ta may, ta gặp được ông giảng sư tốt, ổng nói điều gì cũng đúng và ta thấy thoải mái, ta tiếp nhận, cuộc đời ta thăng hoa. Nếu ta xui gặp ông giảng sư ổng nói rất hay mà nói rất bậy, mình nghe mình rất hấp dẫn, rất thích mà làm theo, cuộc đời mình tiêu luôn. Tiêu ở chỗ là mình thấy ổng nói hay, ổng thuyết phục được mình, nhưng ổng nói sai. Cái chết của thế gian này là những người giảng tà kiến mà giảng rất hay, chết là chỗ đó. Ta sợ nhất là những người giảng rất hay, rất thuyết phục mà nói sai. Chính vì họ nói hay quá ta không thấy họ sai, nhưng sự thực nói bậy hết. Ví dụ như khi ta gặp, văn hóa Tây phương nó nói câu này:
[48:58]"Anh muốn yêu mọi người anh phải yêu bản thân mình trước." Có lý không? Nghe có lý á, nhưng mà làm theo là tiêu luôn á, làm theo rồi chẳng còn yêu ai được nữa. Vì mình mắc yêu bản thân mình rồi làm sao yêu người khác được. Bản thân mình là vật cản khủng khiếp làm cho tình yêu thương mình không mở ra được với với vạn loài. Nhưng mà họ nói câu đó đó: "Muốn yêu mọi người anh phải yêu bản thân anh trước." Mang cái câu này mà mình chưa đập vỡ nó được rồi, mình kẹt cứng với nó luôn, và tự mình làm sao trở nên vị kỷ. Rồi cuộc đời mình tiêu luôn. Phải nói câu này: "Muốn yêu mọi người thì anh đừng yêu bản thân mình." Câu đó mới đúng.
[49:36]Nhưng mà họ nói hay quá! Nghe có lý quá! Ngay câu đầu của họ thuyết phục mình mất rồi. Nghe câu đầu: "Muốn yêu người khác phải yêu bản thân mình cái đã." Nghe mình không xét kỹ, cái mình chấp nhận câu này rồi, cuộc đời mình dính cái tà kiến hư hết kiếp này qua tới kiếp kia. Chứ cái câu đúng phải là: "Muốn yêu mọi người thì đừng yêu bản thân mình." Câu đó mới đúng. Mà ta không đủ tỉnh táo, cứ miệng ai nói lanh lanh hay hay là ta nghe, chết hết cả thế giới này. Phải bình tĩnh là như vậy. Nên vì vậy, là thần thánh có yếu tố hỗ trợ đạo đức là như vậy, là đa phần là như vậy.
[50:18]Chúng ta nói bốn cái nữa ha. Thứ nhất là gì? Thần thánh là động lực để cho con người hướng về tôn giáo, thần thánh là động lực để con người tu hành, thần thánh cũng là nguyên cớ của mê tín, thần thánh cũng là động lực để hỗ trợ cho đạo đức xã hội, kết nối cộng đồng. Mà còn cái cái thứ năm nữa, thần thánh cũng có thể làm nhân danh cho điều xấu ác.
[50:43]Ví dụ như có con kẻ khủng bố vậy, nó muốn nổ bom, nó giết ai, thì trước khi nổ bom nó đều ca ngợi thần thánh một cái, nó làm cái ầm chết sạch hết trơn. Họ tin vào thần thánh nhưng mà giết người. Mà cái người đó là những con người giết là do họ tự kết tội, chứ chưa có tòa án nào kết tội hết. Rồi họ tự họ kết tội người ta rồi giết người ta luôn. Đó là lý do mà tại sao luật pháp về cái tố tụng nó chặt chẽ là vậy. Không cho phép con người tự ý kết tội người khác mà phải thông qua tòa án, mà qua tòa án cái quy trình xét xử cực kỳ phức tạp và tốn kém. Phức tạp lắm. Vừa công tố rồi luật sư rồi thẩm phán, bồi thẩm đoàn,
[51:27]chánh án, úi đủ thứ hết trơn để kết tội được một con người cực kỳ khó khăn. Để tránh làm chi? Tránh cái tật mà con người cứ tự kết tội nhau rồi trừng phạt lẫn nhau. Anh phê bình người khác xấu rồi anh hại người ta. Lý do làm sao? Tại người khác xấu. Chứng cứ sao? Ai kết tội? Tự mình anh kết tội. Đó là cái ẩu. Nhưng mà mà nói tự mình kết tội nó không linh, thế là nhân danh thần thánh để kết tội người ta. Nên thần thánh vẫn có thể trở thành một cái nguyên nhân cho những điều xấu ác trong cuộc đời này. Nên ta thấy vậy, là khái niệm thần thánh có khi có lợi và cũng có khi rất là tai hại. Hôm nay mình xét về thần thánh mình moi móc hết
[52:09]mọi thứ ra để mà phân tích ra cho kỹ là vậy. Từ đây ta tỉnh táo, ta sáng suốt.
[52:16]Bây giờ ta nói về thần thánh theo quan điểm của đạo Phật. Thần theo quan điểm của đạo Phật là những người có công lớn trong cuộc đời, có công lớn, dĩ nhiên công này đem đến điều tốt đẹp cho xã hội. Ví như một danh tướng bảo vệ được đất nước, một vị quan thanh liêm làm được nhiều công trình có cái lợi ích cho cho xã hội, cho cộng đồng, cho nhân dân. Thì những người mà có công lớn như vậy, khi họ chết họ thành thần, cái cõi đó được gọi là cõi phi thiên, là A-tu-la, Asura, là phi thiên. Thì những cái người có công lớn như vậy, trong kinh Phật ghi rất rõ là họ là những người nóng tính. Điều này rất là đúng.
[52:59]Thường những người mà có công trạng nhiều dễ là người nóng tính. Vì sao vậy? Vì để họ có thể làm được nhiều thành tích lớn trong cuộc sống này, họ phải rất là nhiệt tình. Không có nhiệt tình thì không ai nỗ lực làm việc cả. Mọi cái nỗ lực của ta đều đi kèm thêm cái nhiệt tình, và cái chữ "nhiệt" đó là gì? Nóng. Nên ai nhiệt tình cũng là người nóng tính. Mà nhiệt tình thì mới làm được việc, mới có thành tích. Nó cứ đi kèm nhau kiểu đó như vậy. Mà nó kèm thêm cái gì nữa? Là chấp công, kiêu mạn. Ta làm được thành tích rồi, ta chấp công, ta kiêu mạn nên ta nóng tính. Cái bộ ba nó đi kèm với nhau: có thành tích, nhiệt tình, kiêu mạn, nóng tính.
[53:47]Mấy cái đó nó cứ đi kèm kèm với nhau như vậy. Nên những cái vị mà sinh ra làm thần ở cõi thần đều mắc cái tật là nóng tính. Kinh Phật ghi rất là rõ. Nhưng họ có quyền lực rất là lớn, năng lực rất là lớn. Bởi vì lúc còn sống ở loài người họ có công lớn quá, nên thành cái quả báo của họ ở cái cõi thần linh họ có năng lực rất là lớn. Có thể gây mưa, gây gió, có thể phạt người này, thưởng người kia. Là những chuyện phi thường, tại vì năng lực họ lớn, nhưng mà có cái tật là nóng tính vậy. Nên vì vậy, mà
[54:27]cái người mà trong đạo Phật ta cũng vậy, ví dụ mình là người đệ tử Phật thì mình phải
[54:34]tạo rất nhiều công đức, phải biết làm phước. Đó là và mình phải diệt sân si. Cho nên chỉ những người đệ tử Phật đúng nghĩa đó thì làm được phước mà không nóng tính. Còn mà không phải người đệ tử Phật đúng nghĩa đó, ta mà làm được phước, tạo được nhiều cái điều ích lợi cho cuộc đời, thế nào ta cũng bị cái tật gì? Chấp công, khoe khoang, kiêu mạn và nóng tính. Đó là như vậy. Nên làm được nhiều việc phước mà không chấp công, không khoe khoang, không kiêu mạn, rồi không nóng tính là người phải biết tu rất là nhiều.
[55:11]Nãy ta ta vừa nói cái câu là làm người đệ tử Phật chân chính, nghĩa là sao? Vì có những người đệ tử Phật không chân chính. Không chân chính nghĩa là sao? Cũng rất thích làm phước, cũng nhiệt tình, nhưng rồi kiêu mạn, khoe khoang, chấp công và nóng tính. Đụng là nói là cái ngôn từ bây giờ là "sực nhau" liền. Đụng là nổi đóa lên là sực nhau liền, bất đồng cái là mới trợn mắt lên làm liền. Là bởi vì sao? Bởi vì cái công phu thục liễm kém. Bởi vì sao? Bởi vì làm đâu chấp công đó, nên cái kiêu mạn nó cứ đi theo, mà kiêu mạn đi theo rồi là cái nóng tính nó nó đi theo. Nên vì vậy, mà ta cứ phải dặn lòng mình mãi
[55:54]làm gì thì làm mà phải là không chấp công. Không làm thì đương nhiên là không chấp công thì chẳng có gì đặc biệt. Người Phật tử chúng ta phải làm rất nhiều công đức và không chấp công. Cái đó mới là sự thử thách, mới là sự rèn luyện đúng nghĩa. Nói làm sao để đừng nóng tính? Phải rất ráng mà nhiệt tình đi làm mọi việc đi, làm phước đi nhưng đừng chấp công và đừng nóng tính, dù có nhiệt tình. Nhiệt tình mà không nóng tính, chuyện này dễ không? Khó hơn bắc thang lên trời, mà phải làm cho được nếu không muốn đọa. Tuy nhiên, ở trên cuộc đời này cái số người mà nhiệt tình làm được điều ích lợi cho cộng đồng
[56:41]mà kềm giữ mình không kiêu mạn, không nóng tính là rất là ít, rất là ít. Gì con? À.
[56:54]Thường thì cái số người mà biết sống để làm phúc, làm những điều lợi ích cộng đồng đã là ít rồi, mà trong cái số người ít đó lại rất ít người nhiệt tình mà lại không nóng tính. Đa phần chúng ta nhiệt tình rồi đều nóng tính vậy. Nên nhiều khi vậy, dù đi nhiều khi đi lại cái chùa đó nhìn thấy vậy, mình đang loay hoay lo lễ bái, nhìn xa xa thấy có mấy người Phật tử họ đứng họ quan sát mình. Mấy người đó không phải là Phật tử, không không phải đệ tử. Rồi thấy họ đứng đứng cái bỗng nhiên có một ông sực một cái người đứng bên cạnh, họ trừng mắt lên họ nạt. Cái nhìn thấy biết càng biết không phải đệ tử Phật Quang. Vì sao?
[57:38]Vì chắc là nhiệt tình cái gì đó mà sực lên liền. Vì sao vậy? Biết không phải Phật tử Phật Quang tại vì nếu Phật tử Phật Quang mà vừa sực nhau một cái là bị đuổi ra khỏi đạo tràng liền, không có được vô kỷ luật như vậy, không có thái độ như vậy.
[57:59]Nên có một cõi dành cho cái cõi thần trong đạo Phật là cõi A Tu La. À vậy. Rồi còn thánh theo quan điểm của đạo Phật là thuộc về đạo đức. Là những người rất có đạo đức mà cái đạo đức nó kết hợp được với thiền định mà cái đạo đức của họ những vị đó là phải phá luôn cái bản năng mới được gọi là thánh. Nên khi ta hiểu sâu rồi ta mới sợ cái khái niệm thánh trong đạo Phật. Ở một số tôn giáo khác chỉ cần là cái người có công nhiều thì đã được phong thánh rồi. Còn ở trong đạo Phật muốn được muốn chứng thánh á tự mình chứng chứ không cần ai phong thì phải phá thẳm sâu trong nội tâm trong cái bản năng của mình.
[58:51]Ví dụ bây giờ nói ta có cái nóng tính. Nóng tính là bản năng. Thấy không? Bản năng tự nhiên con người. Nhưng mà đạo Phật chia cái nóng tính làm hai lớp khác nhau. Một cái lớp là triền cái, một cái lớp là bản năng. Cái triền cái là cái nóng phớt phớt ở bên ngoài. Ta tu được chánh niệm tỉnh giác rồi là cái đó nó mất, người đó không nóng nữa. Chứ ngồi thiền yên yên, vọng tưởng lắng xuống tâm tỉnh giác rồi là cái nóng tính nó biến mất. Ta không thấy người đó nóng nữa vì họ diệt được cái nóng nơi triền cái. Nhưng theo như lời Phật dạy cái nóng ở trong bản năng vẫn còn. Cái này mới khủng khiếp. Nó là thuộc về bản ngã, thuộc vô minh, thuộc chấp ngã kiên cố ở bên trong sâu.
[59:37]Mà phải chứng cái thánh quả mới phá tan được nó. Chứng nhị quả nó vẫn còn, chứng tam quả nó mới hết. Khủng khiếp như vậy. Nên để được làm một vị thánh trong đạo Phật là điều cực kỳ khó. Phá được cái cái nóng tính trong bản năng sâu thẳm. Còn cái cái nóng ở bên ngoài rất là dễ. Chỉ cái phân tích cái chỗ này thôi ta đã thấy sợ đạo Phật rồi. Ta mới kính nể Đức Phật. Nếu không có Đức Phật xuất hiện giữa cuộc đời vĩnh viễn ta không hề biết những điều này. Ta mới thấy mình hay hay là tưởng mình giỏi á. Chỉ có Phật mới phân tích ra được những điều sâu thẳm về tâm hồn, tâm thức của con người như thế này.
[1:00:19]Hoặc là cái tham cũng vậy. Con người ta ai cũng tham cũng thích về cho mình. Ở chúng sinh thì sao? Như thầy vậy á. Trên suối mình á cái mùa nước cạn cái phải đem cá về nuôi, quây nó lại một chỗ nước rồi thả thức ăn cho nó sợ nó chết. Ừm mỗi lần đi ngang rồi quăng thức ăn xuống cho nó ăn, quăng thức ăn xuống thì tất cả con cá nó lao lại nó ăn mình nhìn thấy đúng là chúng sinh. Vô minh và thèm khát, rất là tội. Ngoài trong tâm thức không có gì khác nữa hết. Chứ không giống như con người mình ăn xem nồi, ngồi xem hướng. Mình cân nhắc mọi thứ đối với cái miếng ăn của mình, còn đối với súc sinh rồi là chỉ giành giật mà ăn thôi, khác nhau.
[1:01:03]Thì thẳm sâu chúng ta đều có cái tham nhưng mà làm con người thì ta biết kiểm soát cái tham, kềm chế cái tham của mình vì sợ cái tham nó trở thành tội lỗi. À nhưng mà ta kềm chế thôi cái tham nó vẫn là cái gì? Vẫn còn. Thì đến khi ta tu thiền mà tâm ta trống rỗng ở chánh niệm tỉnh giác thì ta diệt được cái tham của triền cái. Ở lớp ngoài ta vẫn còn cái tham trong bản năng gọi là kiết sử. Khi nào ta chứng thánh rồi ta mới dứt được cái bản năng trong kiết sử trong bản năng. Cho nên cái người ví dụ tu rồi cái lòng thanh thản nhẹ nhàng không còn sân, không còn tham thấy mình tự tại. I am sorry à. Xin lỗi ạ.
[1:01:48]Chưa là gì đâu tại vì mới diệt được cái tham cái sân ở lớp ngoài triền cái mà thôi. Đụng chuyện sâu thẳm rồi cái tham cái sân trong bản năng nó sẽ nổi dậy liền vì còn trong đó. Chỉ khi nào ta thật sự chứng thánh quả cái tham sân nằm sâu thẳm trong bản năng nó mới diệt thì lúc đó mới hết, thật sự hết luôn. Mới thật gọi là con người tự tại không còn tham, không còn sân. Ta ta mới thấy cái cái coi cái cái triết lý đạo lý của của Đức Phật vĩ đại đến như vậy, thẳm sâu đến như vậy. Mà mình phải thực hành hết kiếp này tới kiếp kia mới thấy được cái hay của điều đó. Nên ta càng hiểu về đạo Phật, càng thực hành đạo Phật,
[1:02:28]ta mới thấy lòng tôn kính của ta đối với Đức Phật chưa bao giờ là là đủ, chưa bao giờ là đủ cả.
[1:02:43]Thánh theo đạo Phật thì mình có có bốn thánh quả: Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm và A-la-hán, vậy đó. Thì định nghĩa của mỗi tầng bậc thánh thì ta có định nghĩa nó không nằm trong phạm vi bài này tại nói rất là dài, thôi ta không có bàn qua. Vậy thiền sư là thần hay thánh hay là gì? Chưa biết. Nhưng mà thiền sư là một người lão luyện về thiền, có kết quả về thiền. Kết quả về thiền thì cũng nhiều tầng bậc. Thì nghe nói thiền sư chứ không biết ổng tâm ổng nhiếp trong thiền tới mức độ nào, không biết. Tại vì không ai làm chứng điều đó, nhất là Đức Phật đã nhập Niết Bàn. Bây giờ các thiền sư là tự công nhận với nhau hay quần chúng không biết.
[1:03:31]Rồi cái vị đó dạy thiền, dạy nhiều quá rồi cái mình phong ổng là thiền sư chứ cũng không biết ổng có chứng thiền bên trong hay chưa. Nhằm cái ông ổng dạy thiền rất hay mà ổng chưa chứng mà mình nói ổng chứng thì quỷ sứ làm sao? Cắt lưỡi mình. A đó cái đó nguy hiểm vô cùng. Nha cẩn thận nha, cứ đụng ai cũng nói chứng chứng là quỷ sứ cắt lưỡi à.
[1:03:58]Ở đây nè ta thấy rằng bây giờ xuất hiện thêm một khái niệm nữa là thiền sư. Hồi nãy ta vừa nói thần, nói thánh bây giờ nói thiền sư. Vậy thiền sư là gì trong cái vị trí thần và thánh này?
[1:04:10]Xếp vào chỗ nào của thần và thánh? Hay là một khái niệm riêng?
[1:04:19]Đây đây đây ta thấy mới thêm hai khái niệm thần thánh vẫn chưa đủ. Vì thiền sư là cái người có kết quả về thiền và đôi khi có dạy thiền, có khi ổng chứng thiền rồi mà ổng cũng không có dạy. Nhưng mà dù sao hễ ổng tu thiền có kết quả ta vẫn hay gọi ổng là thiền sư, là vậy. Là tâm ổng được nhiếp yên lặng. Nhưng để là thần thì yêu cầu phải có công lớn với cuộc đời. Thì không biết cái ông thiền sư này có công lớn với cuộc đời hay không hay là ổng tu được yên rồi ổng ở ẩn mất tiêu. Thì nếu xét về cái tiêu chuẩn làm thần thì ông thiền sư này chưa chắc được làm thần vì ổng không có công lao gì với cuộc đời.
[1:04:56]Đó là cái thứ nhất cái tâm ổng được yên. Rồi tâm ổng được yên đã đến mức độ ổng diệt được các kiết sử bản năng chưa? Nghĩa là tham, sân, si trong bản năng sâu á ổng có giết được chưa, diệt được chưa? Thì nếu ổng dứt được thì ổng mới trở thành thánh. Còn nếu chưa thì cũng chưa phải thánh à thì cũng chỉ là thiền sư. Nên có những dạng thiền sư mà không phải thần, không phải thánh. Tâm thì yên nhưng không phải thần tại không có công lao gì với cuộc đời, cũng không phải thánh vì chưa sâu, dứt được các kiết sử bản năng. À. Và cũng có những thiền sư là thần là thánh. Nghĩa là cũng có những thiền sư mà có công rất lớn với cuộc đời.
[1:05:37]Ví dụ như nay ta nói như vua Trần Thái Tông hay vua Trần Nhân Tông của ta. Ông Trần Hưng Đạo về già ổng cũng ngồi thiền rất là nhiều. Những vị đó Trần Nhật Duật rồi, những người đó về già họ đều tu thiền hết thì họ là vừa là thiền sư nhưng vừa là thần vì có công. Mà nếu ổng lỡ ổng chứng được ổng phá được cái kiết sử nào nữa thì ổng cũng là thánh, nghĩa là ổng kiêm cả ba: vừa là thiền sư, vừa là thần, vừa là thánh. Nhưng có những trường hợp là người thần không phải thiền sư, cũng không phải thánh. Có người là thiền sư cũng không phải thần, không phải thánh. Có người là thiền sư vừa là thánh mà cũng không phải thần.
[1:06:11]Nên ba loại này cũng khác nhau. Rồi bây giờ ta thêm cái nữa là chư thiên ở trên cõi trời là loại nào? À chư thiên trên cõi trời là không phải A Tu La. Vì A Tu La là thần là có có công lớn với cuộc đời. Còn chư thiên ở trên cõi trời họ cũng không phải là thần vì chưa chắc những vị đó có công lớn với cuộc đời. Được sinh lên cõi trời ở nhưng không phải là người có công lớn với cuộc đời này, công vừa vừa thôi, cũng tu vừa vừa thôi. À nhưng mà họ hiền thiện quá. Tâm họ rất là hiền lành, thương người cũng giúp người trong chừng chừng nào đó chứ không phải là công lao quá lớn. Nhưng mà đối với cái cộng đồng nhỏ nhỏ của họ họ
[1:06:53]cũng là những tấm gương đặc biệt, xuất sắc. Rồi không làm điều ác, tâm hiền thiện thì chết cũng lên cõi trời. Thì vậy đấy chư thiên cũng là một loại và những chư thiên này cũng chưa chắc là chứng được thiền, tâm họ chưa, chưa chắc là thánh vì chưa chắc phá được kiết sử, cũng chưa phải là thần vì cũng không phải công lao lớn lắm nhưng ở mức độ hiền thiện đến mức độ nào đó thì họ cũng được lên làm chư thiên tử. Đây là một loại khác nữa nha, nên ta thấy khái niệm thần thánh bắt đầu phát sinh ra những cái khái niệm kế bên cạnh. Rồi có một khái niệm nữa, có một khái niệm rất là lãng mạn, thơ mộng, đẹp nữa là tiên.
[1:07:34]Tiên nữ, tiên nam, tiên ông à tiên ông chứ không có tiên nam. Tiên nữ hoặc là tiên ông. Tại vì sao? Hễ là tiên ông thì cái ông già nhưng mà tiên nữ chứ không có tiên bà. Vì sao vậy? Bởi vì tiên luôn luôn nhìn thấy trẻ, đúng rồi, trẻ đẹp. Nên gọi tiên nữ chứ không có tiên bà nhưng mà tiên ông á, tức đàn ông thì được quyền làm tiên mà phải già. Mà nữ mà làm tiên thì không được già. À ngộ vậy không biết sao nữa.
[1:08:05]Vì thế, ví dụ như Phật tử mình đã già, à, U50 60 70 không biết, nhưng hễ tu thành tiên rồi thì phải làm sao? Ngay lập tức trẻ lại liền mà không cần phải đi thẩm mỹ viện. À, cho nên ráng tu làm tiên. Và tiên là một khái niệm gì?
[1:08:28]Ta ta nói là có thần nè, có thánh nè, thiền sư nè, chư thiên nè, bây giờ thêm vế tiên. Tiên là gì? Tiên cũng là những người tu hành, cũng gọi là cái đắc đạo theo cái kiểu tiên của họ, đắc đạo tiên, chứ ta cũng không có đối chiếu với đạo Phật làm chi. Nhưng mà họ có cái lối tu luyện của họ, họ ăn uống theo một cái phương thức nào đó, họ tu luyện nhiếp tâm theo phương pháp gì đó, họ tập luyện cơ thể theo phương pháp gì đó. Rồi đến khi họ chết cái họ được ở một cái cảnh giới cũng an lành, tiêu dao tự tại.
[1:09:05]À, tiêu dao tự tại nghĩa là sao? Không bận tâm gì về cuộc đời, sống ở cõi đó cũng rất là thọ. Họ thành tựu được cái kết quả tu luyện gì của họ rồi sống một đời tiêu dao tự tại. Bây giờ, Bồ Tát là gì?
[1:09:25]Hôm trước ta có nói cái điều này trong bài Bồ Tát đạo, thấy không? Bồ Tát có rất nhiều cấp độ. Vì cái người sống trên đời mà thiện quá đi, thiện quá ta thấy cưng quá đi, thấy tốt quá đi, ta gọi: "Ồ, cô đó, cổ là Bồ Tát đó", thấy không? Tức là tốt quá. À, thì mình mình nể phục quá cái mình phong đại Bồ Tát. Còn những vị Bồ Tát mà ở trên cõi cao, ví dụ như Bồ Tát Quán Thế Âm thì như Phật, hoàn toàn là như Phật. Nên nếu nhiều cấp độ thì hôm nay ta không có phân biệt. Và Phật là một khái niệm gì? Ta nói thần, nói thánh, Phật là tập trung của tất cả mọi điều tốt đẹp, của mọi sự giác ngộ cao siêu, của cái thánh tính đạo đức tuyệt
[1:10:08]đối, của cái trí tuệ không còn biên giới, của lòng yêu thương mênh mông vô hạn. Phật là một khái niệm của tuyệt đối của tất cả mọi điều lành để cho tất cả chúng ta sao? Tôn kính vô biên. Ngài là phước điền để cho ta gieo mãi không bao giờ cạn. Thì khái niệm về Phật thì thôi ta nói muôn đời không bao giờ hết. Hôm nay ta không phải là phân tích về Phật, nên vì vậy là ta cứ thôi không nói, ngang đây thôi. Hôm nay ta nói về bài thần thánh thì ta hiểu một điều thế này: thân phận con người bấp bênh, đau khổ, tái sinh, tạm bợ nên phải vượt lên. Ta không thể đứng yên mãi trong thân phận loài loài người.
[1:10:55]Vì nếu đứng yên trong thân phận loài người, ta cứ bị cái bấp bênh, tạm bợ và khổ đau, cứ tái sinh mãi. Hôm nay làm được điều thiện, mai sẩy tay làm một điều ác là phải trả, phải trả giá. Làm cho ta cứ vất vả mãi. Nên phải tu hành để vượt lên, để khi không còn sẩy tay làm những điều sai lầm nữa, cứ phải vượt lên, là thế. Nếu lỡ mà ta phải trở lại làm người thì yêu cầu ta phải đạt được cái mục tiêu là làm người mà có phước lớn, chứ không được trở lại làm người mà với cái phúc phước ít quá, không được. Kiếp này là ta đã sai lầm cho nên khi hôm nay ta ngồi đây với thân phận con người mà phước ta không nhiều. Phải không ạ?
[1:11:44]Hôm nay vậy, thề hẹn nhau kiếp sau nếu ai đã vượt lên những cõi cao siêu thì không nói, nhưng nếu còn phải trở lại tái sinh làm người thì ta có một yêu cầu gắt gao: ta phải là những con người phước rất là lớn, chứ không được làm người mà phước ít nữa. Đây là điều bắt buộc. Đây là yêu cầu nha, đây là mệnh lệnh. Mệnh lệnh của lương tâm, của đạo lý. Ta không được quyền làm con người trở lại mà phước ít quá nếu phải trở lại làm người. Chứ còn không là phải vượt lên những cái cõi cao hơn của những vị tu hành đắc đạo. Mà nếu chưa đạt được, phải trở lại làm người, phải là con người phước rất là nhiều.
[1:12:28]Mà tại sao làm người mà phước phải làm người lại phước rất là nhiều? Bởi vì chính bản thân ta bớt đau khổ và ta có dư năng lực để giúp đỡ mọi người, để hoằng hóa độ sinh. Vì ta phước ít quá, ta không độ ai được, nói không ai nghe. Nhưng khi ta có phước lớn rồi, ta rất dễ đem Phật pháp đến cho mọi người. Nên vì vậy, buộc ta phải có phước lớn, chứ không được làm một người mà phước làng nhàng, ít ít là đó là một sai lầm, là không được phép. Không được phép làm lại thân phận người một lần nữa mà phước quá kém. Nhớ như vậy. Đây là lời thề và đây là cái mệnh lệnh của sư phụ.
[1:13:13]Từ đây cho tới cuối cuộc đời, mọi tất cả những Phật tử ta phải làm phước rất nhiều. Một là vượt lên đi luôn, hai là quay trở lại phải phước rất lớn. Và với cái phước lớn đó, ta ta không sống cho mình, ta không hưởng thụ cái phước đó, và dùng cái phước đó để đem Phật pháp cho muôn nơi. Nhớ giùm, đây là mệnh lệnh của trái tim nha.
[1:13:40]Còn nếu ta vượt lên được thì lên thân phận chư thiên hay là chứng những thánh quả thì rất là tốt. Còn tu sĩ là sao? Có những người phát nguyện kiếp sau đi tu. Ai là người phát nguyện kiếp sau quay lại đi tu giơ tay lên? Ba người, hay thiệt. Ba người.
[1:14:04]Hỏi ai đòi kiếp sau đi tu, có ba bàn tay giơ lên à. Trời ơi trời!
[1:14:17]Tu sĩ là gì? Tu sĩ là những người còn mang thân phận con người nhưng mà đang cố gắng sống trong môi trường của của thánh, tự mình tạo nên môi trường của thánh, tự mình bắt chước cái cung cách của thánh dù mình chưa phải là thánh. Nhớ như vậy. Tu sĩ là những người bắt chước thánh, tạo nên môi trường của thánh dù mình chưa phải là thánh. Thì điều này tốt hay xấu?
[1:14:53]Tốt hay xấu?
[1:14:57]Tốt là thế này: là khi mình cố gắng tạo ra một môi trường của thánh, ví dụ người ta ở trong một ngôi chùa, trong ngôi chùa đó những người tu sĩ họ sống hiền thiện, yêu thương thì nó tạo ra một cái trường vậy đó, một cái trường năng lực, năng lượng mà ai bước vào cái môi trường đó thì sao? Đều cảm thấy yên lòng, hạnh phúc, tin tưởng, à, bỏ lại những điều phiền muộn của thế gian ở sau lưng. Và ai cũng thích về chùa tu tập là vậy, bởi vì trong đó cái môi trường sao nó an lành quá. Cái an lành nó không phải là do cái khung cảnh mà chính là do tâm hồn của những người tu sĩ tại đó, vì họ bắt chước thánh và họ đang tạo ra môi trường của thánh.
[1:15:43]Đó là điều rất là tốt. Nhưng mà xấu là sao? Xấu có cái là họ chưa phải là thánh nhưng phải bắt chước giống như ông thánh. Đây là điều nguy hiểm, là một điều giống như tổn phước. Ví dụ như bây giờ thầy mặc cái áo này, mặc cái áo này có nghĩa là gì? Là thầy không nói nên lời nhưng mà đã ngầm nói rằng: "Tôi ngon đó nha, tôi đạo đức lắm á", phải không ạ? Đã thầm nói như vậy, đó là một lời khoe khoang. Mặc cái áo này đã là tuyên bố tôi là người đạo đức. Mà tuyên bố đã là sai. Nhưng mà lỡ làm thầy tu rồi là phải chấp nhận giống như mình tuyên bố mình là người đạo đức á. Vì vậy, mình phải đạo đức hơn cả cái áo mình mặc thì mới xứng đáng làm thầy tu.
[1:16:36]Còn mình đạo đức bằng cái áo mình là thua, mà đạo đức kém hơn cái áo mình thì tiêu luôn. Nên cái người tu sĩ, khi đã mặc cái áo tu sĩ rồi phải phấn đấu khủng khiếp lắm, phấn đấu mình có những đạo đức mà người ngoài nhìn vô không biết kìa, mới là xứng đáng mặc cái áo thầy tu. Đó là những cái đạo đức mà người ngoài nhìn không hiểu. Đạo đức sâu thẳm đến như vậy, tinh tế đến như vậy. Người ta nhìn mình cũng thấy thầy tu bình thường, ờ thấy thầy cũng hiền hiền, tốt tốt, nhưng mình đạo đức nhiều hơn cái người ta thấy về mình thì mới xứng đáng là thầy tu. Cái yêu cầu của thầy tu lớn lắm. Còn mình đạo đức vừa bằng người ta đánh giá với cái áo thầy tu là
[1:17:14]mình hết phước, kiếp sau không tu được nữa rồi, vì vừa bằng. Còn mà đạo đức mình kém hơn cái áo của mình là văng ra ngoài liền, đọa luôn. Nên mặc cái áo thầy tu rất là nguy hiểm. Nhưng nếu mình đạo đức xứng đáng, mình bắt chước thánh và tạo nên cái môi trường thánh để cho mọi người được về, được tắm mình trong đó, được sống trong đó, được tu theo trong đó thì cái phước cũng rất là là lớn. Nên làm thầy tu có lợi nhưng mà có hại là như vậy, nha.
[1:17:51]Uống miếng sữa cái đã.
[1:18:08]Chà, nếu thì lỡ nói dài hơn giờ thì chịu khó nghe nha.
[1:18:17]Hiểu về những cái cõi giới như vậy, ta phải nhìn lại cái thân phận của mình. Mình tu để vượt khỏi thân phận của mình hiện nay. Mình sẽ làm Thần, làm Thánh, làm à Chư Thiên, làm à Thiền sư hay làm Tiên nữ, hay là trở lại làm con người với phước rất là lớn. Hay đặc biệt hơn nữa, làm tu sĩ. Đây là những cái thành phần mà ta ta hướng tới, ta ta tìm về. Mà muốn vượt lên khỏi cái thân phận tầm thường hiện tại thì mỗi ngày ta tự hỏi mình ba điều. Mỗi ngày ta tự hỏi mình ba điều. Mỗi ngày nhìn gương hỏi mình ba điều. Một: Phước mình bây giờ nhiều hay ít? Hai: Thiền định của mình cạn hay sâu? Ba: Chấp ngã của mình dày hay mỏng?
[1:19:18]Ba điều đó, mỗi ngày hỏi điều đó mà tự phấn đấu. Đầu tiên, cái câu đầu tiên là: Phước nhiều hay ít? Biết như vậy mà lúc nào cũng tìm cách mà làm phước, giúp người, giúp đời, chia sẻ đạo lý cho cho mọi người theo cái khả năng của mình để tạo phước mãi. Thứ hai: Thiền định cạn hay hay sâu? Nhìn như vậy và tự biết cố gắng mà tinh tấn tu tập. Thứ ba: Chấp ngã mỏng hay hay dày? Mà biết huân tập đạo đức, tác ý quán chiếu, lúc nào cũng nhắc mình làm sao? We are nothing. Chả có gì là ta cả. Thường nhắc cái câu đó để mài mòn cái chấp ngã đi, ba điều như vậy. Tội nhất là thế này, khi ta hiểu đạo rồi, ta hiểu luật nhân quả,
[1:20:11]ta hiểu về tội, về phước, ta hiểu kiếp trước, kiếp sau, luân hồi, tái sinh,
[1:20:18]và ta nhìn ra ngoài cuộc đời, ta mới phát hiện một điều là chúng sinh có phước bao nhiêu thì lật đật vội vàng hưởng hết bấy nhiêu, hưởng cho tới âm luôn. Rồi khi chết thì làm gì? Hết phước thì chết làm gì? Thành loại vong linh nào đó vật vạ, vật vưởng, không có nơi, không có chỗ. Rất là thương, rất là tội vì họ không hiểu nhân quả, không hiểu tội phước, hưởng cái phước cho tới âm luôn, không còn phước để sống nữa, rất là sợ. Mà chúng sinh bây giờ hay bị cái đó lắm. Những cuộc vui, à những trò chơi, những sự hưởng thụ đều làm cho chúng ta âm mất cái phước, hao mất cái phước của mình để không còn có cái phước để có thể tiến tu lên thành một bậc thánh giác ngộ được.
[1:21:09]Là một bậc thánh giác ngộ đòi hỏi cái phước phải rất là lớn, tích lũy mãi, tích lũy mãi mà chưa đâu đủ đâu. Còn đây vừa mới được có ít phước đã lật đật hưởng, thật là tội, không biết làm sao. Nãy giờ ta nói cái gì rồi? Thần, Thánh,
[1:21:29]à Thiền sư, Chư Thiên, Tiên, Tu sĩ, Bồ Tát, Phật.
[1:21:40]Bây giờ ta nói tới Trời.
[1:21:46]Trời là một vị Thần
[1:21:50]ở trên cao và có hai khái niệm Trời của những nền văn hóa khác nhau. Trời mà ở phương Đông của Trung Hoa đó là quyền uy ở trên cõi trời rất cao nhưng là tương đối mà ta hay gọi tên là Ngọc Hoàng Thượng đế. Còn Trời ở phương Tây, từ cái phía Do Thái, Ai Cập hay là Ấn Độ là khái niệm họ là tuyệt đối. Hai khái niệm Trời khác nhau. Trời tuyệt đối là sao và Trời tương đối là sao? Trời tuyệt đối là từ ban đầu có ông Trời và ổng tạo ra tất cả, cái gì cũng do ổng tạo ra. Con người do ổng tạo ra, trời đất, mây núi gì, vũ trụ do ổng tạo ra. Đời sống của ta, số phận của ta đều do ổng tạo ra. Đó là ông Trời tuyệt đối.
[1:22:45]Còn ông Trời tương đối theo kiểu Trung Hoa á là ổng không phải là người tạo ra nhưng ổng theo dõi, kiểm soát và điều phối tất cả. Quyền lực rất là lớn. À cho nên ta mới thấy là có những cảnh tiên nữ hầu hạ à với Ngọc Hoàng, rồi có lỡ ai, công chúa mà làm rớt chén ngọc, không biết sao trên đó có đất mà chén ngọc bị vỡ cà, thế là rớt xuống làm xuống làm công an. Không, người làm công an chứ không có. Không phải là nó nó lạ như vậy, lạ nghĩa là những khái niệm Trời tương đối nghe nó lãng mạn và thơ mộng hơn, có triều đình, có hội Bàn Đào, có ngồi nói chuyện rồi vui vẻ với nhau. Còn ông Trời tuyệt đối thì không biết như thế nào
[1:23:31]nhưng cái gì cũng cũng do ổng ổng tạo ra. Và ở bên cái cái phương Tây đó, khái niệm mà Trời tuyệt đối á nó làm cho người ta cũng vậy, có cái niềm tin cao tột và người ta bảo vệ cái triết thuyết đó bằng cả một hệ thống thần học rất là lớn lao. Họ phải học dữ lắm, những giáo sĩ đó họ học để bảo vệ cho bằng được cái quan điểm ông Trời là tuyệt đối, tất cả là do ổng tạo ra. Ai mà cãi là phải cãi lại cho bằng được. Họ học dữ lắm kìa, học lý luận. Ví dụ có người hỏi: Nếu ông Trời tạo ra, vậy ai vừa rồi tạo ra cơn bão, cơn lụt chết bao nhiêu người, sập bao nhiêu nhà? Không lẽ ông Trời tạo ra, ổng ác như vậy à?
[1:24:09]Ờ ổng tuyệt đối mà cái gì cũng của ổng mà! Thì anh học thần học anh phải cãi cho bằng được, phải cãi làm sao để người ta đừng mất niềm tin với ông Trời tuyệt đối. Cái gì ổng cũng tạo ra nhưng ổng không ác. Khó không? Khó lắm á, chứ không phải dễ nha! Tự nhiên ai tạo ra cái dịch COVID vừa rồi quá chừng chết vậy? Thì theo lý thuyết ông Trời tuyệt đối thì ổng tạo ra chứ ai tạo ra? Vậy ổng ác à? Phải cãi cho bằng được, ổng tạo ra mà ổng không ác mới hay nha. Này mới giỏi ghê gớm. Ổng tạo ra hết mọi, bệnh ổng tạo ra, lũ lụt ổng tạo ra, chiến tranh ổng tạo ra, ngay cả sự ác độc trong tâm con người giết
[1:24:45]hại nhau cũng ổng tạo ra nhưng mà ông Trời không ác chút nào. Không hiểu nổi luôn. Mấy người đó giỏi quá, mình không hiểu nổi. Thua đó, không biết đây có ai cãi nổi như, chứ Sư phụ thua đó, cãi không lại.
[1:25:00]Còn ông Trời tương đối của bên phía Trung Hoa thì nhẹ nhàng hơn: Mày làm ác thì tao phạt mày. Chỉ vậy thôi, là trách nhiệm là nơi con, nơi con người chứ không phải ông Trời, ông Trời ổng không có ác. Ác là tại con người. Như vậy bão tố, lụt lội, tại tụi bây làm bậy quá đi, tụi bây không biết tu, tụi bây cứ chơi bời, làm bậy làm ác không, sát sinh không, cho nên là khiến phạt tụi bây bằng một trận bão lụt, tức là lý do là tại tụi bây chứ không phải tại tao. Nên ông Trời ổng vô can, ổng là người công minh thôi. À ác thì bị phạt, mà thiện thì thưởng. Chỗ đó muốn mùa màng trúng, tốt tươi, con người ít có bệnh tật,
[1:25:38]khỏe mạnh, mọi người sống hòa thuận, vui vẻ, hạnh phúc, không có chiến tranh, rồi cái có những con người thành danh, người ta giàu có, sung mãn lên, cái khung cảnh đất đai đó phồn thịnh lên là được thưởng là bởi vì những người đó họ tu tu thiện. Nên ông Trời ở đây là công bằng, chính trực và rất phù hợp với luật nhân quả, là ông Trời tương đối. Đó, hai, nên lại có hai khái niệm Trời trên thế giới nha. Nên khi ta nghe nói Trời thì đừng có tưởng là có một ông. Có hai khái niệm và ta phải coi cái người mà họ nói mình về Thượng đế, về ông Trời đó là họ thuộc bên văn hóa nào. Nếu họ văn hóa ở phía Tây thì thường là họ theo ông Trời tuyệt đối,
[1:26:17]còn nếu họ nói theo cái văn hóa phía Đông thì thường là họ theo ông Trời tương đối. Vậy mình chọn ông Trời nào? Vậy mình thích ông Trời nào?
[1:26:33]Hai ông thích ông nào?
[1:26:40]Không biết thích ông nào nhưng có một cái sự cảnh báo thế này: Ta thờ ông nào mà ông nào có thật thì ta có phước, còn ta thờ ông nào không có thật thì ta không có phước. Vậy thôi. Cũng giống như nãy ta trở lại với thần thánh vậy. Nếu ta thờ vị thần thánh nào có thật, ta có phước rất là lớn. Còn ta thờ những vị thần thánh không có thật, ta không có phước. Mà nếu cái thần thánh nó tạo nên mê tín, ác độc thì ta mang tội rất là nặng. Đó là lý do tại sao mà ta phải thỉnh 60 vị Thánh Độ Mạng là vậy. Là đó là những vị A La Hán có thật trong lịch sử nên ta đem các ngài về ta lạy, ta phước rất là nhiều vì
[1:27:27]những vị đó là những vị Thánh có thật trong loài người. Còn ta cứ nghe ai đồn thần thánh đâu mà không rõ nguồn gốc ta thờ, ta lạy, coi vậy chứ hên xui, không biết có thật hay không. Nếu không có thật cũng không có phước mấy. Hôm nay ta nói khái niệm Thần và Thánh là cũng là một cặp pháp số. Tuy nhiên khi mở rộng ra thì rất nhiều, rất nhiều điều liên quan là như vậy. Thôi, cảm ơn quý vị đã lắng nghe.