[0:00]À Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Con kính bạch trên chư Tôn Đức. Kính thưa quý Phật tử, hôm nay là buổi học cuối cùng của cái mùa An cư kiết hạ năm nay. Thì cũng lác đác mấy lần trong ba tháng hạ, quý Phật tử cũng về đây học chung với quý thầy. Khi mà không có quý Phật tử á, thì quý thầy học ở trong nhà tổ, trong nhà cái giảng đường đây. Còn khi có quý Phật tử thì kéo nhau ra sân học. Mà thầy cũng cho biết, quý Phật tử nào mà hay theo quý thầy học trong mùa hạ như thế này đó, thì kiếp sau cũng an cư kiết hạ. Thấy sợ chưa?
[0:46]Nghe sợ chưa? Thấy mấy thầy đi tu sướng không ạ? Sướng, đi tu thử đi, biết liền.
[0:58]Thực sự á, à đi tu á, thì có một cái điều nghĩ như là
[1:06]sướng nhưng mà cũng hết sức là vất vả.
[1:12]Vất vả bởi vì cái con đường tu hành nó dựa trên một cái trục, nó dựa trên một cái trục là quý thầy làm gì, học gì, nói gì, tu gì cũng có một cái trục. Ai nắm được cái trục đó, ai giữ được cái trục đó, ai tôn thờ được cái trục đó thì người đó là bậc chân tu, người đó đáng là bậc tôn quý giữa cuộc đời này. Cái trục đó là gì, ai biết? Trục đó là cái mà mỗi khi mà quý thầy vào cái nghi thức tụng kinh đều phải nói lên đầu tiên, đều phải nói đầu tiên, nhắc chính mình đầu tiên: "Giới hương, định hương, huệ hương, tuệ hương. Giới hương, định hương, tuệ hương." Đầu tiên vào cái buổi lễ tụng kinh thắp nén hương quỳ xuống dâng Phật
[2:08]thì cái hương thơm, cái khói trầm nghi ngút chỉ là tượng trưng cho một điều vĩ đại hơn, thiêng liêng hơn, lớn lao hơn, đó là Giới, Định và Tuệ. Ba cái này, Tam Vô Lậu Học này mới là cái lõi của sự tu hành. Quý thầy đi xuất gia cũng chỉ bởi vì yêu cái lõi này, yêu cái Giới, cái Định, cái Tuệ này. Quý thầy có vất vả, công quả, phục vụ mọi điều để tạo bao nhiêu công đức cũng chỉ để bồi đắp cho ba cái điều thiêng liêng này là Giới, Định, Tuệ. Rồi quý thầy có đi học các trường Phật học, học có là muôn thiên vạn quyển gì cũng không biết, cũng chỉ để gì? Là tăng trưởng được ba cái điều thiêng liêng, Tam Vô Lậu Học này là Giới, Định và, và Tuệ.
[3:03]Rồi bây giờ quý thầy sau khi phần mình tạm ổn, có thể bước ra ngoài làm Phật sự, giáo hóa chúng sinh, thuyết pháp, làm việc, làm Phật sự gì không biết, cũng chỉ xuất phát từ, từ ba cái điều cao quý này là Giới, Định, Tuệ. Vì nếu không có ba cái điều cao quý này thì mọi điều đều, đều sai lầm, đều là thất bại. Cho nên, tất cả chỉ để vì cái Giới, Định, Tuệ và tất cả cũng từ cái Giới, Định, Tuệ. Tự lợi là để vun đắp Giới, Định, Tuệ; lợi tha cũng là xuất phát từ Giới, Định, Tuệ. Cho nên, nếu quý thầy thiếu cái Giới, Định, Tuệ, quý thầy không phải là người xuất gia chân chính; mà nếu quý thầy thiếu cái Giới,
[3:53]Định, Tuệ, quý thầy cũng không có cái đạo lực để nhiếp hóa chúng sinh. Đó là quy tắc. Có lần à có một cái vị thầy đó đến nhờ chúng tôi tài trợ để đi học lấy tiến sĩ.
[4:08]Hỏi thầy học bao lâu? Thầy nói 5 năm. Một năm bao nhiêu? Dạ hơn 5.000 đô. Nhờ tài trợ để đi lấy tiến sĩ. Chúng tôi mới nói là: "Cái số tiền này rất là lớn và thời gian cũng rất là dài mà những đệ tử trong chùa của tôi cũng chưa được cái chế độ ưu đãi này. Và bây giờ tôi cấp học bổng cho thầy thì đệ tử tôi cũng sẽ có cái suy nghĩ.
[4:37]Tuy nhiên, tôi sẽ cấp nếu mà thầy xứng đáng và đệ tử của tôi trong chùa chúng tôi thỏa lòng. Thầy viết cho tôi cái giải trình về ba điều: Giới, Định, Tuệ. Thầy đã tu giới đến mức độ nào, được điều nào, chưa được điều nào? Thầy đã tu định theo cái pháp môn nào, được điều nào, chưa được điều nào? Và cái tuệ, thầy hiểu thế nào về đạo, về cuộc sống? Tuệ thì lớn lắm nhưng thôi hạ thấp xuống ngang đó thôi. Nếu thầy giải trình được ba điều này, tôi tài trợ cho thầy đi học lấy tiến sĩ." Vì sao vậy? Bởi vì cái bằng tiến sĩ chỉ là cái bề ngoài thôi, nó phụ thôi để thầy làm Phật sự cho thuận tiện. Nhưng mà cái năng lực thật sự để thầy nhiếp hóa chúng sinh
[5:26]chính là Giới, Định và Tuệ chứ không phải bằng cấp. Bằng cấp chỉ phụ thôi. Thầy về thầy viết đi, viết coi được thì tôi, tôi tài trợ cho thầy. Và lúc đó các đệ tử của tôi cũng sẽ thỏa lòng, cũng không ai nghĩ ngợi gì nữa. Vì nếu mà thầy có được cái căn bản Giới, Định, Tuệ tu hành thì mọi người đầu tư tiền cho thầy để tu, để học không tiếc đâu. Nên cái Giới, Định, Tuệ nó quan trọng như vậy. Và bây giờ quý Phật tử á để nhìn đây thấy quý thầy an cư kiết hạ tu tập thúc liễm thân tâm cũng chỉ là trau dồi Giới, Định, Tuệ. Mà nếu có ai trong quý Phật tử trong đầu mình có khởi cái tâm ước mơ sau này đi xuất gia thì cũng phải hiểu
[6:09]rằng xuất gia cũng chỉ là trau dồi Giới, Định, Tuệ. Chỉ vậy thôi. Mà bây giờ có muốn làm một Bồ-tát giáo hóa chúng sinh cũng phải từ đâu mà ra? Cũng từ Giới, Định, Tuệ mà ra. Cho nên, điều đó rất là quan trọng. Và Giới, Định, Tuệ là điều mà quý thầy mình phải tư duy, nghiền ngẫm suốt cả cuộc đời của mình vẫn chưa xong. Đó là Phật gọi là Tam Vô Lậu Học. Nói là Giới có thể sinh ra Định, Định có thể sinh ra Tuệ. Nhưng mà Tuệ ngược lại, Tuệ cũng sinh ra Giới, Tuệ cũng sinh ra Định. Định sinh ngược lại Giới và Định cũng sinh ra Tuệ. Đó, ba cái đó là tam giác. Ba cái tam giác Giới, Định, Tuệ tương sinh qua lại lẫn nhau.
[6:50]Mà tuy nhiên, cái căn bản nhất vẫn là, là Giới. Cho nên, làm một ông thầy tu cực khổ nhất vẫn là Giới, trước cái đã. Ví dụ như bây giờ nói tu định, ngồi thiền vất vả thì chỉ là cái chiến đấu với cái đau chân, chiến đấu với cái vọng tưởng của mình. Cái chiến đấu đó nó coi vậy chứ nó sung sướng, không sao. Còn cái chiến đấu để mà giữ giới đó, chiến đấu với những bản năng thầm kín của mình đó mới hết sức là vất vả. Bởi vì bản năng nó là cái khuynh hướng tự nhiên của con người và chúng ta không thấy nó là giặc. Ví dụ bây giờ ta đói thì ta muốn ăn, khát thì ta cần uống. Những cái điều ăn, uống đó nó tự nhiên.
[7:36]Nó tự nhiên và chúng ta không thấy nó là một cái điều gì lỗi lầm. Rồi bây giờ có những điều nó tự nhiên nữa, ví dụ như bây giờ ta muốn có tiền nhiều, cái điều đó, muốn có tiền nhiều cả cái thế gian này muốn và ai cũng muốn điều đó một cách hết sức tự nhiên. Vì nó tự nhiên, nó tự nhiên ta không thấy nó có lỗi nhưng không ngờ nó phạm vào giới. Hoặc là bây giờ sắc, một người tu gặp cái người khác phái xinh đẹp thì tâm có cái ưa thích, cái ưa thích đó cả cái thế gian này cùng ưa thích giống nhau như vậy và điều đó hết sức là tự nhiên. Thì bây giờ cái tự nhiên đó mình thấy giống như không có lỗi á:
[8:18]"Ai cũng mê mà, tôi cũng mê, ai cũng mê." Nhưng mà sự thật nó đã vượt khỏi rồi, nó đã phạm vào cái hàng rào giới luật rồi. Nên cái chiến đấu với những điều hết sức tự nhiên trong lòng mình mới là khó khăn. Hoặc là bây giờ ai mắng tôi thì tôi giận, tôi giận rồi sau đó tôi mắng lại. Cả thế gian này họ như vậy mà. Cả thế gian này ai nói nặng mình cái mình tự ái, mình phiền não, đó là mình còn hiền á. Còn nếu mấy người dữ á, họ tự ái xong cái họ sân, sân xong họ đáp trả. Thì đáp trả lại có thể bằng lời nói nặng nề hoặc là bằng động thủ tay chân. Thì cả thế gian này nó như vậy mà, nó tự nhiên như vậy mà.
[8:59]Nhưng mà cái người tu này phải chống lại được, kềm chế được những cái tự nhiên đó lại, đó gọi là Giới. Dễ không ạ? Dễ không? Khó vô cùng, khó vô cùng. Có những người vì, nói vì chưa nói quý thầy, nói cư sĩ đi quy y theo Phật tu tập theo đạo tràng 10 năm mà người ta nói nặng một tiếng còn tự ái, phiền não. Tức là mình không có dữ nữa, mình không còn nói lại nữa, nhưng mà trong lòng vẫn, vẫn buồn phiền. Thì cái đó là sao? Là vẫn bị cái bản năng tự nhiên chi phối. Còn quý thầy mình á, trong giới luật là cấm nói lại là đã đành rồi, trong giới luật là cấm đáp trả lại đã đành rồi, mà bản chất của giới nó sâu hơn là không được tự ái, không được buồn phiền.
[9:52]Dễ không ạ? Dễ không à? Không dễ chút nào. Mà thậm chí nếu mà người xuất gia gọi là nói tôi tu tới 30 năm, tôi tu 40 năm, chưa chắc diệt được cái buồn phiền này, khi có một người nào xúc phạm đến mình. Cho nên đừng có nghĩ rằng ta tuổi đạo lớn, ta tu lâu mà gọi là người có công đức thật sự đâu. Đây là một điều rất là khác. Vì không biết dựa vào cái gì để tính, cho nên trong đạo ta buộc phải lấy cái giới lạp, cái hạ lạp, cái tuổi đạo để mà tính hơn kém trong tương đối. Ví dụ bây giờ nói đến một cái buổi trai tăng ngồi thì buộc những vị mà tu trước phải ngồi trên, tu sau ngồi dưới; vào một cái buổi họp thì những vị tu trước phải ngồi trên,
[10:47]tu sau ngồi dưới, là dựa vào cái con số năm hạ: anh này Tỳ-kheo 3 năm, kia Tỳ-kheo 5 năm, nọ Tỳ-kheo 15 năm, Tỳ-kheo 30 năm, người Tỳ-kheo 40 năm, thì cứ theo cái bề dày đó mà tính. Nhưng mà cái đạo hạnh thực sự nó không theo con số đó. Cái đạo hạnh thực sự nó lại theo cái bí mật ở trong tâm mình mà không ai kiểm soát được. Mà cái đầu tiên, ví dụ một điều đơn giản nhất thôi, ví dụ nhìn thấy món ăn ngon, mình nhận ra được một cái thích ở trong tâm mình nó vừa khởi lên, để mình không bị nó sai sử. Vì nói mình chưa diệt được cái thích, chỉ có cái gọi là thấy cái thích khởi lên mà thấy được nó thôi, để không bị cái thích nó điều khiển thôi,
[11:30]để mình vẫn bình thản ngồi trên bàn ăn, ăn một cách nhẹ nhàng như chưa bao giờ thích, chỉ nhiêu đó thôi, đã là đạo hạnh tuyệt vời. Hoặc là bây giờ nghe tới tiền, ví dụ như một người thầy tu cũng có cái nhu cầu của cuộc sống, vẫn phải mua sắm, vẫn phải ăn uống, mà nhiều khi lớn hơn nữa là phải xây chùa, xây cốc, xây am, làm việc này việc kia, tất cả đều cần tiền. Nhưng cái cần tiền và cái tham tiền, hai cái đó nó khác nhau. Cái cần tiền thì ai cũng cần, nhưng tham tiền là khác á. Tại tham tiền bắt đầu nó thuộc về phạm giới, bắt đầu nó về tội lỗi. Còn cái cần tiền là một điều nhu cầu của Phật sự, của đạo pháp.
[12:14]Nhưng mà mấy ai có thể tách ra làm đôi giữa cái cần tiền và cái tham tiền được, phải không ạ? Đó. Mà cái người tu có trí tuệ là tách ra cho được giữa hai cái này: cái tham tiền và cái cần tiền. Cần tiền thì lúc nào cũng cần hết. Cần tiền lúc nào cũng cần. Nghĩa là ai đưa bao nhiêu tiền mình cũng có thể có chuyện để làm cho đạo được hết. Ví dụ như thầy cũng cần tiền. Ví dụ ở dưới đó ai mà dào dào cho thầy nhiêu tỉ, thầy cũng từ bi mô Phật lấy hết á, tại thầy cũng cần chứ không phải. Cần. Nhưng mà nói tham thì một đồng cũng không tham. Ví dụ như khi Phật tử hỏi nha: "Bây giờ con cúng thầy một tỉ nha?",
[13:00]thầy cũng mắc cỡ đó, thầy cũng quay qua quay lại ẻo ẻo rồi: "Thôi, cúng đi!", đại khái, hiểu không? Rồi, nhưng mà nhiều khi thấy ai rớt xuống cái đất tờ giấy một trăm ngàn là phải cầm lên đi tìm người trả lại, cũng không bao giờ được tham. Phải tách đôi giữa cái cần tiền và cái tham tiền. Nên ở đây là bản lĩnh của cái sự tu tập, giới luật của quý thầy. Mà nó cũng là gì? Cũng là định, sức định. Tức là quý thầy hằng ngày đó có nhiếp tâm trong cái lễ Phật, tụng kinh và ngồi thiền, nên tâm mình định thì cái tham khởi lên mình thấy liền, mình diệt được liền, thành thử nó biến thành giới. Hoặc là nó là tuệ, cái tuệ, cái tham nó vừa khởi lên mình nhìn
[13:43]thấy nó liền, thì nhìn thấy được cái tham đó cũng là là tuệ. Cho nên cái định, cái tuệ nó làm thành cái cái giới luật, là trong đời sống mình thanh bạch, trong sạch, không bao giờ tham tiền, không bao giờ tham tiền. Ví dụ bây giờ nói vậy, người ta gửi nói: "Thầy thầy, con đưa thầy 10 triệu, thầy lấy đi cúng thầy Giác Thiện giùm con. Thấy thầy Giác Thiện ổng ổng dễ thương quá, cúng ổng." thì đưa cho đủ lại, không có sàng qua sàng lại rồi xén bớt. Mình cũng đang cần, lúc đó đang cần chuyện gì rất là gấp, rất là cần tiền, nhưng mà dứt khoát không là không, là không một đồng, không tơ hào gọi là không tham lam.
[14:20]Tại vì nhích một đồng đó là phạm tội ăn cắp liền, mà phạm tội ăn cắp là ở trong đạo là bị đuổi ra khỏi đạo liền. Về tới giới rồi bắt đầu nó trở thành có cái thưởng phạt rất là gay gắt. Còn ở trong cái định, trong cái tham bí mật trong tâm mình thì chẳng ai biết, nhưng ở đây mình tu cái giới thành tựu là tu cái giới tới trong tâm mình luôn. Rồi bây giờ nói tới lại cái sắc, nè, gọi là cái cái sắc. Cả cái thế giới này bản chất của thế giới này là dục. Con người xuất hiện giữa cái cõi đất này là dục, mà thậm chí có sinh lên cõi trời, một vài cái tầng trời thấp thấp cũng vẫn còn dục. Nên cái dục là điều tự nhiên.
[15:06]Bởi vì ta nhìn thấy ông thầy tu, đừng tưởng thầy tu hết dục, không, thầy tu còn ở cõi này, ổng chưa chứng A-na-hàm thì ổng vẫn còn dục. Đó là lý do mà cái người Phật tử mình phải biết giữ khoảng cách giùm cho quý thầy.
[15:23]Đây là cái điều mà nhiều người không hiểu rồi hại mình, hại ông thầy mình luôn. Hại mình, hại ông thầy mình là sao? Nhiều khi thấy ông thầy ổng đàng hoàng, đạo đức, cứ tưởng ổng là trong sạch, đừng tưởng điều đó. Nhất là mấy cô bé gái nhỏ nhỏ vừa lớn tuổi, hết sức là ngây thơ, đầu óc mình còn trong trắng, rồi cứ nghĩ ông thầy mình như ông cha, cứ lân la gần gũi, thầy tu chưa chứng, thầy bị động lại liền, rồi mình cũng bị động lại, lúc đó là chuyện không hay xảy ra. Còn nếu Phật tử phải hiểu rõ điều này, chúng sinh này là cõi dục, nam nữ phải cách biệt, tăng tục phải cách biệt, nam nữ có phân biệt, có phần.
[16:05]Trong cái bài mà bài mà xuất gia đó, chư Tổ đã dặn điều đó rõ ràng. Nhưng mà nhiều người không biết điều này. Như ví dụ như chúng tôi mày năm nay là mình đã gần 70 tuổi vậy, nhiều khi nhìn thấy mấy bé Phật tử, bé gái nhỏ nhỏ, cứ đứng nhìn mình bằng cái đôi mắt đó, nói: "Chết rồi!", nói: "Con như vậy là con chết rồi!" Vì sao? Vì nó nhìn đôi mắt nó hoàn toàn trong trắng và tin cậy ông thầy. Nhìn ông thầy, nó tin cậy lắm. Nói: "Mấy đứa bé này chết!" Đây là một điều mà gia đình không dặn dò kỹ, cứ nhìn ông thầy đạo mạo đàng hoàng, nó đặt hết cái niềm tin và cứ nghĩ ông thầy như cha, nhưng không phải như vậy.
[16:45]Ông thầy phải chứng A-na-hàm rồi mới hết, còn không không phải, nên tự mình phải biết giữ khoảng cách, tự mình phải biết giữ khoảng cách. Người lớn tuổi thì mình có kinh nghiệm, mình biết đời, nhưng nhiều đứa bé nó rất là ngây thơ. Điều đó nó vô tình nhiều khi nó làm vỡ cái giới của ông thầy, không hay. Còn nhưng mà phần của ông thầy mà tu tập mà giữ giới thì những điều này phải hết sức cẩn thận. Nghĩa là nhiều khi Phật tử không biết thì mình phải biết mà tránh. Cho nên là nhiều khi cho cái người thị giả của ông thầy quan trọng là vậy. Nhiều khi ví dụ như bây giờ Phật tử họ ngây thơ, họ tin tưởng, họ đặt niềm tin với quý thầy, cho nên nhiều khi đến với thầy,
[17:25]họ đến rất là gần, nhất là những người mà mới mới biết đạo. Mới mới biết đạo, thấy ông thầy dễ thương cứ lại chụp tay ông thầy nắm. Họ đối xử kiểu thân tình nữa vậy. Mà thậm chí có những cái vùng á, cái cái tăng ni họ gần gũi họ nắm tay nhau, thầy cũng ngạc nhiên. Như thầy đến cái vùng miền đó vậy, thì đến thì chuẩn bị giảng, bước vào chuẩn bị giảng, cái sư cô lại ôm tay nắm tay thầy kéo vô, thầy giật mình, thầy rút tay ra. Thầy thầy tưởng cô này có vấn đề, sau này mới phát hiện ra là cả cái vùng đó họ thân tình kiểu kỳ lạ như vậy, mình cũng không hiểu, thì đây là nó giỡn chơi với giới luật á, mà không biết sao cái vùng nó như vậy, không hiểu.
[18:01]Còn nhiều Phật tử họ mấp mé mấp mé mà biết đạo hơi hơi hơi hơi đó, thấy ông thầy dễ thương là cứ thân tình y như người đời, muốn nói chuyện gì là kê cái mặt sát vô cái mặt của ông thầy. Nếu mà chụp từ xa xa là thấy hình như cổ muốn hôn ông thầy á. Nếu mà ai mà chụp á, chụp mà lựa cái góc là thấy rõ ràng ổng cổ này vừa mới hôn ông thầy, và ông thầy rất là sung sướng, cái mặt sáng, hớn hở ra để cô hôn, mà sự thực không phải, cổ nói cái gì nhỏ nhỏ, mới chăm chú mình nghe coi tại cổ áp sát á. May là thị giả lại xốc Phật quang quyền ra, gạt roẹt qua một bên liền, thì nó mới đỡ chứ không phải dễ đâu.
[18:37]Thì những cái những cái điều này á là quý thầy phải hiểu rõ là mình chưa có sạch cái dục. Nhưng mà cái giá trị của quý thầy ở chỗ là khống chế được cái dục, không có động dục, không làm bậy thì là quý thầy thành công, chứ diệt thì chưa diệt được. Đó, quý thầy mà khống chế được, sống bình an được, sống thanh thản được, đó là những bậc chân tu đáng kính. Còn mà mấy thầy diệt được thì mấy ổng thành thánh hết rồi. Đó là một bậc thánh sư ở giữa cuộc đời này rồi. Còn quý thầy chưa diệt được mà sống thanh thản, kềm chế được thì là một bậc chân tu, đạo hạnh rất là xứng đáng để ta thừa sự, cúng dường, học hỏi rồi, như vậy.
[19:21]Thì cái mà gọi là cái giới đầu tiên đã là một sự chiến đấu vất vả vô cùng. Nên vừa rồi vậy, có mấy thầy mà mới đi thọ giới về, cái tác bạch ở đại chúng ở trường hạ, nói: "Chúng con vừa thọ giới vừa đắc giới", nói: "Không, chưa đâu. Mới thọ thôi chứ chưa đắc. Muốn đắc giới thì 3 năm nữa, 5 năm, 10 năm, 30 năm nữa, 30 kiếp nữa, không phải dễ đâu!" Tại vì sao? Vì khi mà đắc giới thật sự á là quý thầy đắc vô tới tâm, đắc vô tới trong tâm mới gọi là đắc giới, tâm thanh thản. Còn thọ thì mình không làm thôi, nhìn bên ngoài không làm bậy, ví dụ thấy tiền không ăn cắp gọi là không phạm giới. Đối với người nữ, mình không có tìm cách là tán tỉnh,
[20:05]tiếp cận, gọi là hành vi bên ngoài không phạm giới. Rồi ví dụ như có ai chọc mình nổi giận, mình kềm lại mà không chửi mắng, không đánh đập, gọi là không phạm giới, nhưng những điều đó là bên ngoài. Còn mà gọi là đắc giới thật sự thì nó phải nằm ở trong tâm. Nằm ở trong tâm là sao? Thanh thản. thanh thản, bình an luôn. Ví dụ như bây giờ nói quý thầy, hôm trước nói lỡ quý thầy bước vào một cái phòng kín trong đó có một cô gái đứng đó chờ quý thầy mà lòng không động, lòng lạnh như băng giá lúc đó mới gọi là đắc giới. Tức là cái đắc giới nó đắc vô tới trong tâm mình đó, mới gọi là đắc giới mà chưa phải đắc quả à nha,
[20:50]chưa phải chứng quả Thánh à nha, mà được như vậy mới là đắc giới. Hoặc là bây giờ mình đi giữa đường, đường thì vắng không có ai, có cái giỏ mở ra trong đó có 3 ký vàng ở trong mà không biết ai để trả.
[21:07]Lúc đó mình tính làm sao? Nói bây giờ cái này thôi đúng là vàng ở trên trời rớt xuống, chắc Phật cho mình phải không ạ? Tại vì nếu có ai rớt họ đã quay lại. Mình ngồi cũng chờ nãy giờ không thấy ai, thôi mình đem về để xây chùa. Ý nghĩ mình rất là thiện nhưng sự thật đã là tham, sự thật đã là tham. Nên trên clip nó có một cái đoạn có cái bà già bả đi bả bả lượm rác, bả xách cái bao bả đi bả già rồi bả đi bả móc rác móc rác đó là để bán ve chai, bán bao ni lông. Cái bả quay bả nhìn thấy cái ví, bả mở cái ví đó ra có tiền ở trỏng, có nguyên xấp tiền ở trong. Cái bả cầm cái ví bả bỏ túi bả ngồi đó,
[21:48]bả ngồi bả chờ, bả nghĩ rằng sẽ có người quay lại. Bả ngồi chờ hoài, chờ hoài không thấy ai. Cái bả mỏi mòn rồi không chờ nổi nữa thì bả đứng lên bả đi. Và thật ra cái ví tiền đó là cái ví tiền của một cái tổ chức để nó thử nghiệm cái lòng tham của xã hội mà lần này nó thử ngay cái bà già đi móc bọc ni lông. Thì sau đó theo dõi bả coi bả đi đâu, bả cứ thủng thong thủng thỉnh tại vì bả cũng già yếu rồi, bả móc cái bọc ni lông bả đi đi từ từ thì bả vô ngay cái đồn công an luôn. Bả giao hết cả cái ví tiền gồm có giấy tờ và tiền bạc đó nhờ công an tìm ai để trả lại rồi bả đi ra. Cái clip nó quay được cái đó là cái có thật vì họ có một cái tổ chức
[22:27]họ đi kiểm tra cái sự trong sạch của xã hội thì cái bà già này bả xứng đáng là Tỳ kheo nghèo, mót từng đồng mà không tham.
[22:39]Mấy thầy mình coi chừng nếu mà mình tu không kỹ mình thua cái bà già đi móc bọc ni lông này. Thấy mình đụng cái là lòng tham khởi lên. Nên ở đây cái sự không tham này không phạm giới này nó phải sạch trong tới tâm của mình luôn. Hoặc là bây giờ nói về cái bất hại, không giết, không đánh chúng sinh gọi là không phạm giới. Nhưng mà nó phải sạch từ ở trong tâm là không sân, không tự ái. Khi bị ai nói nặng một cái gì lòng mình thanh thản không gợn một chút nào phiền não, tự ái thì đó mới gọi là đắc giới. Mà cái đắc tới mức độ đó rồi chưa phải chứng Thánh này nha, chưa phải chứng Thánh, còn có thể lui lại. Vì sao lui lại?
[23:25]Mà nó không có lui lại kiếp này, nó lui lại cái kiếp sau mới đau. Nghĩa là kiếp này mình đắc được giới, được trong sạch nhưng kiếp sau nó lui lại, nó mất giới lại, cái đó mới đau. Là vì sao vậy? Ví dụ một Tỳ kheo thọ giới, tu tập đàng hoàng, ổng đắc giới, thanh tịnh cả đời không phạm giới. Nhưng mà ở trong đạo ổng phát hiện ra nhiều cái người đồng tu với ổng không giữ được giới, ổng biết. Vậy trong đạo coi chứ chuyện này đồn qua chuyện kia đồn lại biết hết trơn à. Và nó có chứng cứ nữa, có những cái đồn sai nhưng cũng có những cái đồn đúng, biết. Thì trong lòng ổng lúc nào cũng có cái ý nghĩ rằng mình mình thanh tịnh hơn ông thầy kia.
[24:19]Lúc nào cũng nghĩ mình thanh tịnh hơn thầy kia, thấy mình hơn thầy kia và trong lòng có một chút khinh chê ông thầy kia. Cái tâm nhè nhẹ, chút chút thấy mình hơn người, hơn những ông thầy tu khác, cái tâm đó nó kéo dài cả một đời không ai biết nhưng nó đủ để đời sau quật ngược lại, mất giới liền. Đó là ta nói đắc giới mà không đắc quả đó, bị ảnh hưởng qua tới kiếp sau. Cho nên là ví dụ khi một Tỳ kheo tâm được thanh tịnh, giới được thanh tịnh, đắc được giới thể nhưng mà không được kiêu mạn, không được thấy mình hơn người. Biết cái người khác khuyết lỡ về giới luật lòng mình xót xa, yêu thương, khuyến khích hỗ trợ để cho người đó thành tựu giới luật.
[25:08]Không bao giờ trong đầu có cái ý nghĩ là cái ông đó khuyết giới, tôi mới là tròn giới, tôi hơn ổng, không có ý nghĩ đó. Mà ý nghĩ đó dễ có không? Rất khó có. Thường ta hơn ai được điều nào, ta lập tức bị kiêu mạn. Cái kiêu mạn hơn thua đó quật ngã ta đi, quật ngã ta lại, kiếp này trôi lên trồi xuống, bước lên rớt xuống lại hoài vì cái kiêu mạn đó. Cho nên là một Tỳ kheo mà nói là giữ được cái giới thanh tịnh rồi tưởng là ta có cái nền tảng vững chắc rồi, không ngờ cái kiêu mạn nó đục rỗng mình hồi nào mình không hay, khó như vậy. Cho nên quý Phật tử nhìn thấy quý thầy mà đời sống tu hành ổn định thì phải biết đó là cả một kỳ công,
[25:56]cả một cái công đức vô cùng lớn, không đơn giản đâu, không đơn giản đâu. Tức là người đời mình sống sao cũng được miễn đừng phạm pháp luật hoặc có phạm pháp luật lén đừng cho ai biết để bắt mình thì thôi gọi là mình ngon lành. Nhưng mà đối với một thầy tu mà tâm không động chuyện sai lầm cả một điều vô cùng vĩ đại. Cái khoảng cách đó lớn, khoảng cách giữa cái thế tục và với cái người xuất gia lớn lắm, không phải đơn giản. Nên khi mà đối trước một vị chân tu đạo hạnh mà sự thật mình có cúi mình lạy hoàn toàn xứng đáng là vậy. Chứ không phải là không đâu. Mặc dù quý vị thì khiêm hạ không có muốn nhận cái sự lễ lạy của mình.
[26:37]Nhưng mà nếu gặp một vị mà chân tu đạo hạnh như vậy thì thực sự cái lòng tôn trọng của mình bao nhiêu cũng xứng đáng cả như vậy. Mà đó là chưa đắc quả à nha, chưa đắc quả à. Mới là đắc giới mà đã vất vả như vậy. Tuy nhiên nó cũng có cái đền bù, nó cũng có cái đền bù. Cái đền bù ở chỗ là khi một vị Tỳ kheo mà nỗ lực thục liễm, lễ Phật, công đức, chiến đấu sám hối lỗi lầm cho đến cái ngày mà thanh tịnh thì nó được cái đền bù. Một cái đền bù vô hình là sao? Là tâm mình thanh thản. Đó là cái vô giá đó. Cái thanh thản không hối hận và không lo sợ. Cái sức mạnh của giới là ở chỗ này. Cho nên nói là Đức Phật có cái một cái đặc tính là vô úy.
[27:42]Cái đặc tính cái vô úy là sao? Là ví dụ bước vào một hội chúng triệu triệu của chư thiên các tầng trời thì Đức Phật vẫn là lòng vững, bình an thanh thản không có một chút gì dao động. Ta nghe câu này ta nghĩ: "Thì bình đương nhiên rồi, Đức Phật thì phải bình an rồi". Nhưng mà nêu cái điều này ra ta mới thấy cái khoảng cách giữa bậc Thánh và chúng sinh rất là lớn lao. Ví dụ bây giờ thầy nói bình thường như thầy thầy quen chúng tôi quen giảng, chúng tôi bước lên bục giảng trước bao nhiêu con người mình quen mình không có run. Nhưng mà nếu một cái người mới bước lên trên một cái lễ đài mà ở dưới mình là bao nhiêu con mắt nhìn lên thì làm sao?
[28:28]Run liền đúng không ạ? Run liền. Như chúng tôi bị một lần nhớ nhớ mãi mình mới biết rằng là cái đạo lực mình kém. Cái hôm đó cách đây không biết mấy chục năm á, mấy chục năm. Hôm đó có một cái hội nghị hội thảo 300 năm Phật giáo Sài Gòn - Gia Định chúng tôi được mời viết tham luận, đọc tham luận. Thì nào giờ mình tu ở rừng ở núi, đi giảng chùa này chùa kia chút đỉnh chứ chưa có cái tiếp xúc nhiều với cái hệ thống tổ chức Giáo hội. Hôm đó đến dự hội thảo đó toàn các vị Giáo hội từ Nam tới Bắc đều vào. Những vị đều là chức sắc hết, chung quanh mình là chức sắc. Rồi mình ngồi đó, mình là một chúng trẻ nhất,
[29:10]nhỏ nhất ở trong cái cái buổi hội thảo đó. Xung quanh toàn là những vị chức sắc lớn, và mình biết rằng chút xíu nữa mình cũng phải bước lên trên cái bục đó để đọc cái tham luận. Là ngồi đây bắt đầu run, động tâm liền. Em mới phát hiện ra là rõ ràng là nào giờ mình cũng cố gắng nỗ lực công phu tu tập, nào giờ cũng đã từng đi giảng, nhưng mà chưa đạt được cái vô úy này. Lúc đó mới hiểu lại được cái oai đức của Phật, mà nói rằng Phật bước vào một cái hội chúng mênh mông hàng triệu triệu chư thiên tử các tầng trời, Phật vẫn an nhiên tự tại. Lúc đó mới thấm thía cái câu này, là một cái uy đức vô lượng không phải đơn giản.
[29:53]Và lúc đó nếu mà với cái run như vậy mình lại bước lên trên cái diễn đàn đọc cái hội thảo và cái thái độ mất bình tĩnh đó là là cái điều người ta đánh giá liền. Lúc đó chúng tôi phải ngồi đó lặng lẽ quán khởi cái tâm phổ kính, nguyện lòng kính trọng hết tất cả mọi người. Cứ ngồi đó lặng lẽ quán tưởng điều đó, quán tưởng hơn nửa tiếng đồng hồ rồi bắt đầu cái run nó mới biến mất. Là do mình đủ công đức rồi đó cái run nó mới biến mất. Là cái lòng cứ khởi yêu kính hết tất cả mọi người ở đây, hội chúng ở đây, chư tăng đức, chư tôn chư tôn đức tăng ni đây hết. Rồi khoảng nửa quán riết quán riết nửa tiếng đồng hồ,
[30:31]cái đầu cái run nó mới tan biến rồi một lát bắt đầu mới an nhiên tự tại, tự tin mà bước lên cái bục để đọc cái bài tham luận của mình. Thì lúc đó mới hiểu như vậy. Thì ở đây vậy, cái việc mà khi một Tỳ kheo phấn đấu cả một đời mình để thành tựu được cái giới, thì nó đạt được một cái sự đền bù vô giá là sự thanh thản, tự tin. Cái sự thanh thản, tự tin đó nó lớn dần lớn dần tùy theo cấp độ. Cấp độ là ví dụ như là trong một cái hội chúng, mình xuất hiện trước một hội chúng, mình rất là bình an tự tại. Bước vào một buổi Bố tát tụng giới rất là bình an tự tại. Rồi đối trước những cái thị phi, điều tiếng mình rất bình an tự tại.
[31:24]Hoặc là đối trước những sự nghi ngờ, vu khống mình rất bình an tự tại. Hoặc là gặp những người mà có quan chức lớn trong chính quyền, lòng mình vẫn bình an tự tại, không có cái khúm núm. Thì cái đó nhìn cái đó, biết ngay cái người này họ có cái nền tảng giới luật kỹ lưỡng. Nhưng mà phải coi chừng, coi chừng là mình giữ giới được rồi, bắt đầu mình khinh người không giữ giới được, cái thành cái kiêu mạn. Đây cũng là một cái dở và nó để dành cho mình cái sự đổ vỡ ở sau này trở lại. Đó là điều rất là khó như vậy. Còn cái thứ hai nữa là từ cái giới này mà thành thành cái định thành cái định. Thiền định là cái con đường đi vào cái cõi giới tâm linh cao siêu.
[32:15]Chúng ta sống đây là cái cõi giới vật chất. Ta phải ăn miếng cơm, ta phải uống miếng nước, ta đặt chân đi trên con đường, ta phải ở có cái mái nhà che, ta phải khoác lên cái tấm y, tất cả đều là vật chất. Và cái vật chất này nó bao hết cái cuộc đời của ta lại, nó dìm ta trôi lăn trong luân hồi sinh tử. Mà khi một người mà chết vào trong cái thế giới gọi là ta gọi là thế giới vong linh hay gọi là thế giới ma thì cái điều họ khát khao thèm muốn là gì? Là được trở lại cái cõi giới vật chất này, được có cái thân này, có cái hình hài này trở lại. Nhớ, ma ao ước vô cùng cái điều có được cái vật chất này.
[32:55]Và tất cả chúng ta đều bị bao vây, chìm trong, lệ thuộc bởi cái thế giới vật chất này, từ miếng ăn miếng uống. Chết làm ma rồi đừng nghĩ rằng là mình nhẹ nhàng, không có. Chết làm ma rồi không hề nhẹ nhàng, mà cứ day dứt, cứ đau khổ, cứ chờ đợi để được tái sinh lại, trở lại cái thế giới cõi người mà có cái vật chất này. Còn cái thế giới ma mờ mờ ảo ảo không có gì hết lại chính là điều mà các vong linh cảm thấy mình hết sức là khổ sở, hết sức là thiếu thốn. Nên họ cứ lúc nào cũng tìm cách chứng tỏ và nhờ vả người sống. Họ làm đủ mọi cách nhưng mà họ càng làm thì loài người càng sợ hãi. Ví dụ bây giờ họ muốn báo rằng là họ có mặt ở
[33:40]đây, nhờ mình cho họ ăn, thì mình đang ngồi đứng đây họ lại khều khều vai, khều khều là: "Tui nè, tui nè", thì lúc đó mình quay qua cái mình thấy một cái bóng, tóc xõa thì mình làm sao? Mình làm sao? Ủa, mình đâm đầu mình chạy, mình la: "Ma! Ma!", phải không? Chạy bỏ luôn, mình càng sợ. Thành thử ra khi mà họ càng muốn chứng tỏ sự có mặt để họ nhờ vả thì càng làm cho loài người khiếp sợ. Cái đó là cái gì? Đó là sự cô độc, cô đơn khủng khiếp của ngạ quỷ. Vì lúc sống họ gieo những cái nhân ác độc, họ chia rẽ con người, họ nói xấu con người, nên bây giờ rớt vào cõi ma, họ cô độc, thiếu thốn, thèm khát,
[34:19]muốn cho người ta biết sự có mặt của mình người ta còn sợ hãi thêm. Còn ở loài người đó thì chưa có như vậy. Loài người ví dụ ta bị cái nghiệp cô độc thì không ai làm bạn với mình. Và thậm chí mình bây giờ mình bước vô cái chỗ đông người để mình đi tìm bạn, không ai ngó tới mình, nha. Mình lân la bắt chuyện người ta, người ta: "Ừ ừ, dạ dạ", rồi người ta lãng đi chỗ khác, người ta không thích nói chuyện với mình. Đi vô cái chùa đông người như vậy rồi cuối cùng vẫn đi về một mình, không có ai kết tình huynh đệ với mình. Đó là người mắc cái nghiệp cô đơn, cô độc. Mà tại sao mắc cái nghiệp cô đơn, cô độc?
[34:52]Vì nói bậy, cứ châm chọc cho người này ghét người kia chơi, cứ nói xấu người này ghét kia chơi thì mắc cái nghiệp cô độc, nhưng mà người ta chưa sợ. Chết làm ma một cái rồi mình đi kiếm bạn tới ai là người ta sợ thét tới đó hết. Mà trong cái cõi ma đó đi thèm khát cái thế giới vật chất này. Và cái thế giới vật chất này trói buộc ta khi ta còn sống cả sau khi ta ta chết. Còn con đường thiền định là cái gì? Là cái mở cho ta một cái lối đi vượt khỏi cái thế giới vật chất này, ta mới gọi là giải thoát. Dĩ nhiên, đạo Phật thì cao siêu hơn nhiều, không phải chỉ là mở ra con đường khỏi vật chất đi vào thế giới tâm linh mà đã gọi là giải
[35:35]thoát, mà Đức Phật cho ta biết ta có thoát được thế giới vật chất này, ta bước vào thế giới tâm linh cũng chỉ mới là một bước thềm rất nhỏ mà thôi. Còn tròng tròng bao nhiêu cái lớp tâm linh cao siêu cho tới tuyệt đối nữa mà nhân loại chưa bao giờ hình dung ra nếu không có Phật xuất hiện giữa đời mà dạy bảo. Cho nên ta thấy đa số các tôn giáo chỉ đơn giản thế này: "Anh sống trên đời này, anh làm điều thiện theo ý của thần thánh, anh chết, anh lên cõi trời, hết", gọi là giải thoát, gọi là sung sướng là mục đích cuối cùng. Nhưng trong đạo Phật, cái đó chỉ là một cái gì? Bước thềm rất nhỏ. Nếu ta sống ở trên đời này, ta biết tu tập,
[36:16]không tham vật chất, giữ gìn các giới luật và tinh tấn thiền định, rồi nhờ cái định lực đó chúng ta mở vẹt con đường ra đi về cái thế giới tâm linh. Mà có lọt vào thế giới tâm linh đó rồi cũng chỉ là cái bước thềm ban đầu rất đơn sơ, nhỏ bé, chưa là gì cả. Nên khi hiểu những điều này ta mới thấy đạo Phật sâu xa, vĩ đại vô cùng tận như thế nào. Và ta mới thấy mình may mắn được làm con của Phật. Chứ còn biết bao nhiêu điều trên thế gian họ hiểu đạo lý, hiểu chân lý cách gì rất là đơn giản, tầm thường, rất là đơn giản, tầm thường. Nên đạo Phật của ta mở cho ta một con đường cao siêu vô tận không thể tưởng tượng được.
[37:00]Nên bây giờ vì ta nói cái định. Cái định là vẹt một con đường để ta thoát dần khỏi cái cõi vật chất này mà đi bước lên trên cái thế giới tâm linh bao la. Mà cái thế giới tâm linh bao la đó còn nhiều lớp, nhiều lớp cao siêu nữa, nhưng tất cả cũng đều đi bằng con đường thiền định. Mà cái con đường thiền định này là con đường thật sự hoàn toàn của nội tâm. Chúng ta phải đi theo một cái kỹ thuật, cái phương pháp, những cái đạo lý hết sức là kỹ lưỡng mới có thể mà nhiếp tâm vào trong định được chứ không phải dễ chút nào. Ừ, mà ta có ba cái giai đoạn của việc tu tập thiền định: một là giai đoạn tinh tấn,
[37:47]hai là giai đoạn chánh niệm và ba là giai đoạn chánh định. Ba cái giai đoạn đó mới gọi là giai đoạn tu thiền. Trong Bát Chánh Đạo thì hết ba cái giai đoạn đã thuộc về thiền định rồi: tinh tấn, chánh niệm, chánh định. Tinh tấn là gì? Tinh tấn là ta tu tập một pháp môn cho đúng. Vì nếu không đúng thì không phải là chánh à. Nếu không đúng là tà tinh tấn, mặc dầu hết sức nỗ lực nhưng là tà tinh tấn. Còn cái pháp môn ta đúng thì ta mới gọi là chánh tinh tấn. Nên cái chánh tinh tấn là ta có được một pháp môn đúng rồi nỗ lực, và cái nỗ lực đó chưa có kết quả gì hết. Và không có kết quả mà vẫn cố gắng tu,
[38:31]không bao giờ lơi lỏng, không bao giờ buông lung, bỏ cuộc, đó gọi là chánh tinh tấn. Vì sao vậy? Vì trong cái thời gian ta tu tập thiền định mà không có kết quả đó ai cũng nản hết, tất cả những người phàm phu đều nản chí hết. Mà không phải là đợi là người thế gian thế tục, cả mấy thầy mấy cô mình xuất gia rồi cũng nản chí luôn. Nói: "Sao dạo trước cũng có ở thiền viện 5 năm?", rồi hả: "À như vậy chắc là giỏi thiền, bây giờ còn thiền không?", "Dạ không. Giờ khi nào bệnh mệt mệt ngồi cho nó đỡ." Thấy không? Bỏ liền. Tức là 5 năm tu tập ở thiền viện không kết quả, rời khỏi thiền viện bỏ thiền mất liền, tại không có kết quả.
[39:11]Cái người đó không có tinh tấn. Còn cái người mà có tinh tấn, tu 5 năm không kết quả vẫn kiên trì tu tiếp, và trong lòng mình nguyện là vì không có kết quả 5.000 năm nữa con cũng tu tiếp, không bao giờ nản chí, đó mới gọi là chánh tinh tấn. Mà nhớ, giai đoạn đầu này không ai có kết quả hết. Đập vỡ đầu tiên cái lớp tâm thức vọng tưởng chập chùng của mình để có thể mà bước vô chánh niệm này là một bước tiến khủng khiếp, vĩ đại, không phải dễ. Phước rất lớn mới có thể là có được chánh niệm, còn không cứ đứng ở giai đoạn chánh tinh tấn mà tu, tu hết kiếp này tới kiếp kia, hết ngàn năm này tới ngàn năm khác, cứ đứng đó hoài.
[39:53]Nhưng mà không được nản, không được bỏ à, bỏ là đời đời luân hồi sinh tử. Giờ bây giờ ta hỏi một ngàn ông thầy tu, nói: Thầy đã vào được chánh niệm chưa? Nói chừng một hai ông vào, còn bao nhiêu vẫn còn đang ở giai đoạn chánh tinh tấn, mà xin thưa chưa chắc chánh tinh tấn, bỏ mất rồi, bỏ ngồi thiền rồi, không ngồi nữa, chớ đừng có nói. Nên cái mà gọi là từ cái giới mà bước lên định, ta phải nói giống như đi từ vực thẳm mà lên tới cái đỉnh núi cao, cách nhau xa như vậy. Mà ta biết cái giới đã là khó rồi, giữ được cái giới không sát, đạo, dâm, vọng đã là cực kỳ khó rồi, mà có cái giới rồi bắt đầu để bước vào thiền định thì cái khoảng
[40:37]cách đó nó như từ vực thẳm mà tới đỉnh núi cao, cách xa như vậy. Mà ta thấy một Tỳ-kheo người đó tinh tấn tu tập, ngoài cái việc bên ngoài làm tròn các bổn phận nhưng mà trong tâm lúc nào cũng thúc liễm, lúc nào cũng an trú toàn thân, lúc nào cũng nhớ thân vô thường, tới giờ bắt chân lên ngồi kiết già, nhiếp tâm, theo dõi hơi thở ra, hơi thở vào, thì ta phải hiểu rằng cái vị Tỳ-kheo đó tuy chưa chứng Thánh nhưng mà cái hành trạng đó, cái chí nguyện đó đúng là đáng để cho ta kính lễ cả đời chứ không phải là không, bởi vì điều đó cực kỳ khó, không phải là dễ. Bởi vì có cái câu trong Pháp Cú mà Đức Phật nói,
[41:23]nói mà mình ngồi mình ngẫm nghĩ thấy hơi lạ, nhưng mà đây là một lời khen: Hạnh phúc thay giữa một thế gian tham lam, ta không tham lam. Hạnh phúc thay giữa một thế gian sân hận, thù hận, ta không thù hận. Hạnh phúc thay giữa một thế gian dãi đãi, nhưng mà ta tinh tấn. Cái câu đó ta mới thấy là thấm thía, mới nghe thì thấy ủa sao lại có ta, có người? Nhưng mà rồi khi ta thấy cái thành tựu, cái vĩ đại của một người chân chính tu hành, ta mới thấm thía cái câu mà Phật nói trong Pháp Cú: Giữa một thế gian hận thù, ta sống không hận thù. Giữa một thế gian lười biếng, dãi đãi, ta lúc nào cũng thúc liễm tinh tấn.
[42:04]Lúc đó mới thấy cái sự vĩ đại thật sự là như vậy, mới thấm thía cái câu Phật dạy. Bởi vậy nói bây giờ ta bước vào cái thiền định, tinh tấn tu tập thiền định cả ngàn năm chưa chắc bước qua được chánh niệm, cứ đứng ở cái chánh tinh tấn đó. Mà người nào đứng được, an trú được cái chánh tinh tấn, không bao giờ chán nản, không bao giờ bỏ cuộc đã là cực kỳ vĩ đại. Cực kỳ vĩ đại vì người này có cái chánh tinh tấn, đúng và tinh tấn. Còn đa phần ta chưa đủ để đạt được cái hai cái chữ tinh tấn mà Phật nói. Vì mình bữa được bữa không, bữa đực bữa cái, khi nóng khi lạnh. Khi nào mà ai nói vài câu phấn khích lên thì ráng ngồi,
[42:46]tới chừng không ai nhắc nữa thì đi chơi, bỏ. Hôm nay tới giờ thấy mệt quá, nay bệnh quá thôi nghỉ một bữa, đó, ta mất tinh tấn liền. Còn cái người mà chánh tinh tấn rồi, chỉ vì lý do ngồi không được thì thôi, chứ còn ngồi được có chết cũng ngồi đó mà ngồi thiền. Ngồi ít, ngồi nhiều gì cũng ráng mà ngồi, chiến đấu với cái sự mệt mỏi và vọng tưởng của mình. Thì thật sự trong cái giai đoạn chánh tinh tấn này, cái người đó cũng hết sức là vĩ đại. Mà nếu đủ công đức, đủ giới luật, đủ công đức thì người đó bước qua cái giai đoạn chánh niệm. Tâm bắt đầu mở ra, cõi tâm linh chưa bước vào nhưng đã đứng ở bờ mé, là tâm được tỉnh sáng,
[43:29]rỗng rang, là thường xuyên có được một cái sự an lạc, có được sự kiểm soát chính mình. Bắt đầu những cái phiền não, à bắt đầu những cái sai lầm bị soi rọi hết, bị phát hiện hết, không còn bị lầm nữa. Vì khi ta chưa đạt được chánh niệm tỉnh giác á, nhiều khi mình sân mình không biết mình sân, mình tham mình không biết mình tham và mình hay biện bạch. Còn khi đạt được chánh niệm tỉnh giác rồi thì mình biết cái lỗi của mình, đó. Cái giá trị ở chỗ này gọi là bắt đầu biết lỗi. Nên ta hay nói người có trí là người biết lỗi chính mình là vậy, mà không biện bạch. Ví dụ bây giờ cái người ta nói mình á:
[44:10]Ủa, thôi anh nóng làm chi, kệ nó nói thì nó nói chứ, anh nóng làm chi, kệ nó hơi đâu mà để ý. Nói: Không, tôi phải nói chứ! Nó nói vậy mà nói là chịu làm sao được, tôi phải nói lại! Thì cái mà đó mình không tự thấy mình sân, đúng không ạ? Mình biện bạch, mình biện bạch. Thì cái mà mình không thấy mình sân, mình biện bạch, gọi là mình chưa có cái chánh niệm. Còn cái người mà có chánh niệm, người ta vừa nói mắng mình cái, mình vừa cớn lên cái thấy rồi, biết mình sai rồi. Còn mà có chánh niệm sâu chút á, mất tiêu luôn cái sân đó luôn, người ta đứng cho người ta chửi mười ngày á, người ta đứng trước cửa mình người
[44:45]ta chửi, người ta chửi tan nát cứ cười cười cười, hứ hổng giận. Trong lòng không còn một hạt bụi sân nào nổi lên nữa, thì cái chánh niệm bắt đầu thuần thục rồi, nó diệt mất cái sân luôn, là đến mức độ như vậy. Hoặc là tới cái tham, nói nói: Thưa thầy, nãy thầy lấy cái cô đó mười triệu chi vậy thầy? Con thấy phần mình đây đủ rồi, thầy lấy mười triệu dư. Nói: Dư gì con, coi vậy chứ mình dư mười triệu này chứ mình còn làm mấy chuyện khác. Nên mình biện bạch, mà sự thật cái đó là cái tham, tham thêm mười triệu. Ví dụ hôm đó mà mình cần à làm cái bồn nước trong chùa, mình nói: Dạ thầy cần hai chục triệu.
[45:22]Cái người ta tới người ta cúng hai chục triệu rồi cái người ta người ta đưa sao không biết nó thành cái gói ba chục triệu, giở ra ba chục triệu, cái người đệ tử thấy ông thầy nói: Thầy thầy, cái này dư mười triệu trả lại người ta. Ông thầy nói: Trả làm chi con, coi vậy chứ mình còn nhiều chuyện khác làm con ơi, nói cái này nói hai chục triệu chứ nó còn... Đó vẫn là cái tham mà biện bạch, tự mình biện bạch, không ngờ bị cái tham chi phối. Còn mà nếu mà có cái chánh niệm tỉnh giác thì nó dư mười triệu rồi là chạy bắn khói rượt theo người ta trả lại người ta mười triệu. Nói: Thầy hôm trước thầy kêu gọi hai chục triệu,
[45:57]đạo hữu cúng hai chục triệu đủ rồi, còn phần đạo hữu đưa này dư mười triệu thầy trả lại. Thì lúc người ta mới ngỡ ngàng, người ta biết người ta đưa dư, à và lúc đó người ta thêm phần kính phục ông thầy vì ông thầy này tuyệt đối không tham. Mà để được cái tuyệt đối không tham này, cái trí tuệ của ta, cái chánh niệm tỉnh giác của ta phải rất là sáng, không để có một cái lợn cợn nhỏ nào là như vậy. Đó là cái gọi là cái cái chánh niệm, mà cái con đường chánh niệm này chưa phải là chánh định nha, chưa vào được Sơ thiền nha, đừng nói tới Sơ thiền, Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền. Cái giai đoạn chánh niệm này thôi mà Phật đặt nó ra là một trong
[46:37]Bát Chánh Đạo thì ta phải hiểu nó quan trọng tới mức độ nào. Cái tâm lúc nào cũng tỉnh sáng, rỗng rang, lúc nào cũng kiểm soát chính mình, lúc nào cũng biết được tâm mình, biết được lỗi mình, thì cái đó gọi là chánh niệm. Lòng tự tại, bước tới bước lui, chân tay co duỗi đều ý thức rõ, đều tự tại. Cái giai đoạn này đi mười kiếp hoặc một trăm kiếp. Cái phần chánh niệm này nè khó như vậy đó, không phải dễ. Cho nên ta thấy một vị Tỳ-kheo gọi là tu tập Giới Định Tuệ, chiến đấu để giữ được cái giới hạnh của mình đã là một điều cực kỳ vĩ đại, mà nếu cái người này bắt đầu bước vào con đường tu tập định thì không biết bao nhiêu ngàn kiếp nữa.
[47:20]Cho nên cái người, một vị Tỳ-kheo mà ta thấy vị đó giữ được giới hạnh, vị đó tinh tấn được thiền định thì đúng là những cái viên ngọc của cuộc đời này. Quý Phật tử mà gặp những con người đó thì cố gắng mình thừa sự, đảnh lễ nha, có cúng dường. Thầy nói cúng dường không phải là là thầy kêu đem hết tiền, một đồng hai đồng gì cũng quý, cũng đã gieo được cái nhân với một bậc Thánh tương lai của cuộc đời này. Gọi là bậc Thánh tương lai chứ nhiều khi ổng chứng Tu-đà-hoàn rồi cũng có, tại vì thường Tu-đà-hoàn là đạt được chánh niệm rồi. Đó, vì gặp những vị đó ta nên gieo cái nhân, lúc nào cũng ngoan ngoãn, cung kính, thừa sự, cúng dường để gieo cái nhân lành.
[48:02]Mai mốt ổng thành Phật, ổng thành A-la-hán ổng kéo mình đi theo, nó đỡ khổ lắm. Thì ta thấy cái lõi của đạo Phật là gì? Là tất cả xoay quanh Giới Định Giới Định Tuệ, nó vĩ đại như vậy. Mà ta có xuất gia tu hành cũng vì thực hành cái Giới Định Tuệ này, mà xuất gia rồi chịu bao nhiêu việc cần khổ, bao nhiêu công đức, làm bao nhiêu điều công quả, bòn mót từng chút phước một cũng chỉ vì để làm gì? Để tăng trưởng được cái cái Giới Định Tuệ này, chứ không phải điều gì điều gì khác. Rồi sau này bây giờ quý thầy cũng chưa thành tựu hết Giới Định Tuệ nhưng đang ráng tu tập. Mà tuệ là cái gì? Ta đang nói cái giới khó khăn như vậy, cái định khó khăn như vậy, cái tuệ là cái gì?
[48:45]Cái trí tuệ thì mênh mông nhưng rút lại một chữ thôi. Lúc nào cũng nhớ mục tiêu vô ngã đó là trí tuệ. Chỉ vậy thôi. Vì sao vậy? Bởi vì bao nhiêu điều cần khổ tu tập của ta khiến cho ta tăng trưởng được công đức, tăng trưởng được giá trị, tăng trưởng được uy lực, thì những cái tăng trưởng đó nó đều kéo cái bản ngã đi lên theo, song song với nó hết. Như nãy ta nói, mình giữ được giới mà thấy người khác không giữ được giới, cái mình thấy mình hơn ta. Mình thấy mình hơn ta. Thì cái hơn ta đó là gì? Là là bản ngã chứ đâu nữa. Rồi bây giờ mình tu tập thiền định, mình tinh tấn mình tu tập thiền định đều đặn mỗi ngày, mình thấy mấy ông thầy khác
[49:35]không có tu rồi mình thấy mình hơn người ta. Mấy người kia thua mình, thì dù miệng không nói ra mà trong tâm thấy mình hơn người ta, thì đó là cái gì? Đó là bản ngã. Rồi bây giờ mình bắt đầu tu tập có được chánh niệm, tâm mình sáng tỏ rỗng không, bắt đầu trực giác phát triển, nhìn là biết người nào sao, biết tâm người nào làm sao hết, biết nghiệp của người ta làm sao, nhìn con người đoán được luôn cả kiếp trước người ta làm sao luôn. Không phải là túc mạng, không có thấy rõ như túc mạng, nhưng mà nhìn là đoán biết người ta. Thì cái tuệ nó xuất hiện rồi mình thấy mình sao? Mình thấy mình hơn người.
[50:17]Mình thấy mình hơn người, thì đó là gì? Bản... cũng là bản ngã. Tức là mình tu tiến tới đâu thì bản ngã theo tới đó, tăng lên tới đó, cái kiêu mạn nó tăng lên tới đó. Cho nên phải cần có một cái gươm trí tuệ, mà đây chính là hình ảnh của Bồ Tát Văn Thù cầm cái gươm trí tuệ. Tức là ta tu giới, tu định, tu đủ thứ hết, nhưng có cái gươm trí tuệ đi kè kè bên nó chặt cái kiêu mạn nó đi kèm lên nha. Cầm gươm trí tuệ đi kèm theo. Cái đó nó khủng khiếp lắm chứ không phải đơn giản. Nói bây giờ bây giờ như ông giảng sư, leo lên bục giảng bao nhiêu người nhìn mình ngưỡng mộ, cái đó đủ chết rồi. Lúc đó cái gì nó tăng lên?
[50:57]Một cái khoái cảm của bản ngã tăng lên. Mà cái đó nếu không có cái gươm trí tuệ để thấy rằng mình chả là gì cả, mình chỉ là bụi đất của Phật thôi, mình chỉ là một công cụ của Phật thôi, chả là gì, thì ngay đó chết, kiêu mạn nổi lên liền. Hoặc là giảng xong một bài mà bữa đó sao Phật độ sao giảng hay quá đi, cái người ta mê quá người ta vỗ tay: "Ồ, thầy giảng hay quá." thì lòng mình làm sao? Mình phơi phới mùa xuân phải không ạ? Rồi còn thấy cái kiêu mạn nó còn khởi lên: "Ồ, mình là giảng sư ngon lành." càng chết nữa. Thì cái bản ngã nó tăng lên, cái kiêu mạn nó tăng lên theo cái sự nghiệp, theo cái công đức của mình,
[51:33]nên lúc đó phải có cái gươm trí tuệ chặt chặt chặt nó đi. Lúc nào cũng thấy mình chỉ là cát bụi, chỉ là gì? Là công cụ của Phật giữa cuộc đời này. Mình chỉ là tôi tớ của Phật, lo việc cho Phật, được Phật độ mà mới làm được việc, được Phật độ thì mới thuyết pháp độ sinh được. Còn nếu mà Phật không độ, mình chỉ là gì? Mình chỉ là ngu si, giống như cây như đá mà thôi, chả có gì hay cả. Mấy cái ý niệm đó gọi là cái gươm trí tuệ nó chặt chặt chặt cái bản ngã của mình đi. Và cái chặt bao lâu thì xong? Chặt như vậy thì bao lâu thì xong hết bản ngã? Bao lâu? Triệu năm, đếm giùm đúng một triệu năm nha.
[52:18]Mà nếu bữa nào quên chặt cái là bản ngã lên rồi lại phải làm lại từ đầu ạ. Đó là lý do mà cái bộ Bát Nhã, bộ Đại Bát Nhã trong cái kinh tạng Đại Thừa là dày tới 600 quyển. Ta đọc trong 600 quyển đó, thường ta không hiểu. Mà nếu người nào không hiểu mà ráng đọc cho hết 600 quyển đó, thì thường phải đi vô bệnh viện tâm thần nằm cả. Không hiểu, không hiểu điên luôn. Vì sao vậy? Bởi vì những đạo lý ở trong đó nói về những bậc Bồ Tát cực kỳ cao siêu
[52:56]mà vẫn phải diệt trừ cái bản ngã, cái ngã mạn của mình, cái bản ngã mạn vi tế nó kèm kèm kèm theo mình trong vô lượng kiếp đi làm cái hạnh Bồ Tát. Khiếp như vậy. Nên trong kinh Kim Cang cái câu đầu nói là muốn đắc Vô Thượng Bồ Đề, vị Bồ Tát phải hóa độ vô số chúng sinh mà không thấy có cái việc mà hóa độ chúng sinh. Làm mà không chấp công. Đó, mà cái điều này là cái nền tảng đầu tiên của cái trí tuệ. Nên bây giờ ta nói: giới, định, tuệ. Nội cái tu giới rồi là để sống giữa cái thế gian vật chất này, vật dục này mà sống được thanh tịnh, trong sạch, không phạm lỗi lầm đã là một điều vĩ đại. Rồi bắt đầu tu định là vẹt một cái con đường để đi khỏi cõi vật
[53:40]chất này, đi lên những cõi giới tâm linh cao siêu, thì cái công lao này nó còn tốn gấp ngàn lần cái thời gian mà tu giới. Mà chưa hết, bắt đầu tới cái tuệ. Cái tu tuệ là bao nhiêu điều mình thành tựu, mình có, phải chặt bỏ cái có đó đi. Bởi vì những cái có đó nó đều kéo theo bản ngã, kiêu mạn. Mình giữ được giới, mình cũng kiêu mạn. Mình nhiếp được định, mình cũng kiêu mạn. Mình có thần thông, mình cũng kiêu mạn. Mình làm được bao nhiêu việc phước, mình cũng kiêu mạn. Mình được bao nhiêu chúng sinh thương mến, mình cũng kiêu mạn. Tức là khi ta tiến một bước thì ma nó theo sát một bên. Nơi tại sao nói là:
[54:20]"Phật cao nhất xích, ma cao nhất trượng", chính là cái kiêu mạn này. "Phật cao nhất xích", tức là Phật cao hơn một thước thì ma cao hơn một trượng. Cái câu này người ta không hiểu, nói: "Ủa, tại sao lại Phật thấp hơn ma?" "Phật cao nhất xích, ma cao nhất trượng", Phật tức là những điều tốt đẹp ta làm được, giới ta giữ được, định ta nhập được, công đức ta làm được, gọi là Phật. Ma là cái gì? Chỉ kiêu mạn mà thôi. Ma nó cứ lặng lẽ đi theo. Ma nó không làm gì hết, nó đợi ta làm cho đã rồi nó đi theo nó hưởng. Mà nó làm sao? Nó lớn hơn cái công đức của ta. Cái kiêu mạn đó nó lớn hơn cái công đức của ta.
[55:05]Ta cứ cố gắng tu quá chừng tu thì luôn luôn sau lưng có con ma mà nó cứ cười cười cười cười đi theo mình sát gót như cái bóng không rời hình. Đó là cái gì? Ma đó là gì? Quên rồi? Ma đó là gì? Kiêu mạn thầm kín, thầm kín, thầm thầm thầm thầm. Nó bám sát bên lưng mình để đi theo cuộc đời tu hành của mình. Và làm sao? Tới khi mình thành tựu lớn lao nhất rồi, thì bắt đầu nó chiếm chỗ của mình, nó ngồi nó cười. Thì ra là nào giờ là nó chứ không phải mình. Mình làm xong đã đời nó hưởng. Nghĩa là làm sao? Nghĩa là bao nhiêu năm tháng mình tu hành vất vả, thành tựu bao nhiêu công đức, quy tụ được bao nhiêu đồ
[55:46]chúng, cuối cùng ngồi trên ngôi cao đó là một con ma. Đầy cái gì? Đầy kiêu mạn, bắt đầu biến tướng thành ra hưởng thụ. Hưởng thụ, thích hưởng thụ cao sang. Và những cái sự hưởng thụ đó càng lúc càng khốc liệt, càng lúc càng dơ bẩn. Bắt đầu thành ma rồi. Lúc đó ma bắt đầu nó ngồi chiếm chỗ, nó cho mày làm cho đã, cho mày làm bao nhiêu công đức, cho thành tựu công đức, cuối cùng tao mới là người chiếm chỗ. Vậy. Cho nên làm sao? Lúc nào cũng phải ngó đằng sau lưng mình. Tu được bao nhiêu công đức, thành tựu bao nhiêu điều rồi, nhớ cái kiêu mạn nó đang đi theo mình từng bước từng bước. Phải tinh tế nhận ra cái kiêu mạn đó mà diệt trừ nó đi.
[56:27]Đó gọi là tuệ. Đó, ba cái giới, định, tuệ chính là cái chỗ này. Mà cái nào cũng cực cả. Mà những cái sau nó càng lúc nó càng tế nhị dần, tế nhị dần, vô hình dần, vô hình dần. Ví dụ cái giới, bây giờ mình thấy tiền mình không tham
[56:47]thì cái đó nhìn thấy rõ. Như mình thấy một cô gái đẹp, không mê, thì cái đó nhìn thấy rõ. Nhưng mà vào đường định, bắt chân ngồi kiết già chiến đấu với vọng tưởng của mình là bắt đầu nó vô hình rồi đó, vô hình một lớp rồi đó. Nhưng mà tới cái tuệ là cái kiêu mạn bí mật thầm kín nó cứ lẩn quẩn lẩn quẩn, nó bao quanh bao quanh mình, mình không thấy, không biết. Cho nên có người giữ giới rất giỏi, tu thiền định rất giỏi mà tới cái kiêu mạn, buông tay chịu thua nhìn không ra. Nên tới phút cuối cùng lên đỉnh cao rồi, lật ngã liền. Là vì không thấy được cái kiêu mạn, là không đủ tuệ. Không đủ tuệ để thấy được cái kiêu mạn đi theo mình, mà cái kiêu mạn nó vô hình quá.
[57:29]Nó vô hình hơn tất cả mọi cái khác. Vọng tưởng không vô hình. Cái vọng tưởng trong tâm mình á, người ngoài không nhìn thấy được nên nó vô hình đối với người ngoài. Nhưng đối với chính mình thì nó làm sao? Nó hữu hình ạ, tại mình thấy nó ạ. Đúng không ạ? Mình thấy ạ. Cái suy nghĩ của mình mình nhìn thấy, cái tình cảm trong lòng mình mình nhìn thấy, và bắt đầu những lỗi lầm mình còn nhìn thấy. Nhưng mà cái kiêu mạn này, sự thực chính mình không nhìn thấy. Nhớ như vậy. Cái kiêu mạn này, chính mình không nhìn thấy. Nên chỉ có những người rất có trí tuệ và được Phật gia hộ rất nhiều thì mới phát hiện được những cái kiêu mạn cứ ngấm ngầm ngấm ngầm ở trong tâm mình.
[58:14]Mà mà kềm giữ, mà diệt trừ, mà chiến đấu, chứ dứt tiệt không nổi. Vì sao vậy? Vì tới A-la-hán mới hết. Nên đây là một cái điều mà chúng ta học cái đạo lý của Phật, Phật có những cái công thức rất là chuẩn. Tức là sau khi mà dứt trừ được năm hạ phần kiết sử, là năm cái cái xấu bản năng, thì người này chứng được Tam quả A-na-hàm. Chứng được Tam quả A-na-hàm này á, thì theo như Phật nói, dời núi đi được. Cái thần thông của một vị thánh A-na-hàm trong đạo Phật, muốn dời núi là dời đi được, thần lực khủng khiếp như vậy. Vậy mà còn sót năm cái kiết sử, năm thượng phần kiết sử. Trong năm cái thượng phần kiết sử đó, có một cái kiết sử là kiêu mạn. Giật mình!
[59:07]Khi ta học tới cái đạo lý này của Phật rồi ta giật mình. Tới một bậc A-na-hàm thần thông tự tại, gọi là giải thoát cao siêu, túc mạng đồ có hết, muốn bay là bay, muốn biến mất biến mất, muốn phân thân là phân thân, một vị A-na-hàm. Vậy mà vẫn còn kiêu mạn. Thì ta mới thấy là cái tuệ, tu cái tuệ mà để kiềm giữ cái kiêu mạn này là vất vả biết chừng nào, mà chỉ khi nào đến A-la-hán là mới dứt luôn cái vô minh, dứt luôn cái kiêu mạn này luôn, dứt trừ cái năm thượng phần kiết sử cuối cùng mới chứng được A-la-hán. Nó khó như vậy. Nên ở đây ta nói rằng ta đi tu tức là đi thực hành giới, định, tuệ. Ta học nghĩa là gì?
[59:57]Cũng trau giồi giới, định, tuệ. Ta làm bao nhiêu việc phước, ta lễ kính Phật, ta tụng kinh, ta làm các Phật sự, ta bố thí, ta cúng dường, ta đủ điều hết trên cuộc đời này cũng để làm gì? Để bồi đắp mà được tăng trưởng cái giới, định, tuệ. Mà có cái giới, định, tuệ này rồi thì ta mới có thể gì? Làm thầy để giáo hóa chúng sinh. Mình mới có cái tư cách mà nói một cái lời đạo lý làm lung lay được lòng người, làm chuyển hóa được tâm người. Vì nếu không có cái giới, định, tuệ, cái lời mình nói ra không đủ cái lực. Không có giới, định, tuệ trong tâm, cái lời mình nói ra chỉ là một cái lời bắt chước ở đâu đó mình nghe rồi mình nói lại,
[1:00:41]chứ nó không có cái sức mạnh nội tại của một bậc chân tu mà giáo hóa chúng sinh. Nên cũng từ có cái giới, định, tuệ thì ta mới làm lợi ích cho chúng sinh được. Nên ta thấy ta đến với đạo tất cả sự thật chỉ xoay quanh cái trục gì? Xoay quanh gì? Giới, định, tuệ. Mà để có thể thành tựu được cái giới, định, tuệ này, ta nhớ một điều là tất cả cái tâm hồn của mình, tất cả cái chí nguyện của mình, tất cả cái lý tưởng của mình, tất cả cái ước mơ của mình chỉ dồn hết vào đây, không có suy nghĩ gì khác nữa. Thì nội cái giới thôi là ta phải nghiền ngẫm, phải tư duy, phải tâm niệm từng chút, từng chút một.
[1:01:28]Bao nhiêu ngày tháng, bao nhiêu năm tháng lễ Phật, phát nguyện, giữ gìn, chiến đấu, sám hối lỗi, từ từ, từ từ cái giới này mới bắt đầu thành tựu chứ không phải là dễ. Nên trong cái sáu phép mà niệm, thì có một cái niệm gọi là niệm giới. Niệm Phật nè, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm giới, niệm thiên, niệm thí. Nha, sáu cái phép niệm mà Đức Phật dạy, chúng ta nhắc lại nè. Niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm giới, niệm thiên, niệm thí. Hôm nay ta không có giảng bài này, cho nên ta không có nói lại cái sáu phép niệm. Nhưng mà nhớ niệm Phật chỉ là một trong sáu phép. Mà trong đó có ba cái niệm mà ta hay bỏ quên, coi thường là:
[1:02:24]niệm giới, niệm thiên, niệm thí. Ba cái này ta hay coi thường, nhưng sự thực, ba cái này mới là tuyệt vời. Làm cho ta trở nên sâu sắc hơn trong cái đạo hạnh tu hành. Mà niệm Phật, còn thiếu hai cái là niệm Pháp, niệm, niệm Tăng. Nhiều người chỉ ôm câu niệm Phật rồi nói là tất cả, sự thật niệm Phật mới là một phần sáu thôi, chưa gì cả. Mà ít ai biết niệm Pháp. Niệm Pháp là nghiền ngẫm những điều Phật dạy từng điều, từng điều. Niệm Tăng là gì? Thường nhớ tới những bậc chân tu đạo hạnh, những bậc thánh Tăng để tăng thêm cái sức mạnh tu hành cho mình. Nhớ ở thế gian này chúng ta buông lơi, chúng ta dãi đãi, chúng ta không có lý tưởng chỉ bởi vì thiếu cái gì?
[1:03:12]Thiếu những bậc thánh Tăng, phải không ạ? Còn khi có được những bậc thánh Tăng, tự nhiên chúng sinh ùn ùn ùn có sức mạnh để tu tập. Cho nên cái việc mà ta niệm Tăng, ta tưởng nhớ tới những bậc chân tu đạo hạnh cho ta biết bao nhiêu là cái sức mạnh tu hành. Và niệm giới, đó, niệm giới là cái nghiền ngẫm về giới luật, tư duy về giới luật cho đến cái khi mà chúng ta thấm thía về giới luật và quyết liệt, kiên định về giới luật. Đó là niệm giới. Niệm thiên là gì? Ta hiểu được công hạnh của chư thiên trên trời, ta hiểu được cái mối liên hệ giữa chư thiên và loài người cực kỳ khắng khít mà ở đây ít ai biết.
[1:03:57]Niệm thí là gì? Niệm thí là thường nghĩ đến việc hy sinh, cống hiến, tận tụy cả cái cuộc đời mình cho Phật pháp, cho, cho chúng sinh. Nhớ như vậy. Nên sáu cái phép mà trong đó có cái niệm giới. Nên để thành tựu cái gọi là giới, định, tuệ, chúng ta phải có cái gọi là niệm giới, tức là nghiền ngẫm, là tư duy, là ấp ủ, là phát nguyện, là thề nguyện, là kiên định về giới luật thì mới thành tựu từ từ, từ từ được cái giới hạnh. Mà giới luật là gì? Chỉ là cái điều ta xử lý, ta sống trong cái thế giới vật chất này mà thôi. Chỉ là những điều mà ta giải quyết trong cái thế giới của cơm ăn, áo mặc, nhà ở này thôi.
[1:04:45]Xử lý cho đúng thôi, vì giới là một cuộc chiến đấu với cái thế giới vật chất này, mà sợ nhất là những bản năng tiềm tàng trong con người của ta, vậy đó. Còn định là bắt đầu ta vẹt một con đường đi khỏi cái thế giới vật chất này mà không biết bao nhiêu lớp. Tuệ là gì? Tuệ là cái con ma mãnh đó, cái con ma ranh hết sức là là là tinh quái ở bên cạnh sau lưng ta, nha, ở bên cạnh sau lưng ta mà ta phải hiểu về nó hết đời này tới kiếp kia. Cái con ma ma gì? Ha, kiêu mạn, nhớ như vậy. Nên ở đây vậy, đạo Phật suốt mấy nghìn năm xuất hiện và với nhiều thăng trầm. Và đạo Phật hiền lành nhiều khi bị ăn hiếp mà nhiều khi bị tiêu diệt mất luôn.
[1:05:40]Nhưng mà đây đó vẫn còn những người con Phật cố gắng tu hành và gìn giữ Phật pháp.
[1:05:50]Có nhiều người mộ Phật, tu tập và tự phát nên nơi đây, nơi kia hay xuất hiện, bất ngờ xuất hiện ngôi chùa, bất ngờ xuất hiện cái am, một cái thất. Thì trong cái am, trong cái thất đó có những người tu tập ở trong đó. Nhưng mà những người tu tập đó, có người trình độ cao, có người trình độ thấp; có người là một bậc thượng căn, nhưng có những người là hạ căn sơ cơ. Mà bây giờ vậy, Phật giáo Việt Nam mình đã thành lập được một cái Giáo hội, quy tụ được nhiều cái tông phái lại đoàn kết, hòa hợp với nhau và tìm cách nâng chuẩn Tăng Ni lên, các ngôi chùa lên dần dần, nâng chuẩn lên từ từ. Ta không chấp nhận là có một cái chùa đó cũng là thờ Phật,
[1:06:40]có cái chùa đó có người tu mà bước vô trong đó không có gì ở trong hết, trong đó nhếch nhác, đời sống kém văn minh hơn cái người bên ngoài mà trong đó không có đạo lý để tu tập mà cũng thờ Phật, cũng mở thùng phước sương để cho người ta tới lui cúng dường thì cái đó là một cái chùa không đủ chuẩn của Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Hoặc ở đó không biết ông nào ổng tu tu đâu ổng về đó không biết, cái ổng mua miếng đất rồi ổng cất cái cóc, cái am, thấy ổng mặc đồ tu rồi người ta cũng nghĩ là cái tịnh thất rồi người ta tới lui người ta cúng dường, nhưng mà sự thực là ông đó ổng không có tu gì nhiều,
[1:07:14]cái giới, định, tuệ không được thiết lập, giới, định, tuệ không được trau giồi và như vậy cái am đó nó không đúng chuẩn của cái Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Chúng ta cần vậy, chúng ta cần là khi ta đã có cái Giáo hội Phật giáo mà gọi là của cái nước Việt Nam mình thì nó phải đẹp, phải thánh thiện, phải đủ chuẩn. Mà trong cái đủ chuẩn đó, ta buộc rằng cái người tu trong những cái am, thất, tịnh viện, chùa đó phải đủ điều gì? Đủ gì? Giới, định, tuệ. Vì đó phải xoay quanh cái trục đó để mà tu tập, mà thiết lập, mà bồi dưỡng, mà trau dồi, ta bắt buộc thì mới gọi là cái chùa đủ chuẩn của Giáo hội Phật giáo Việt Nam.
[1:08:01]Ví dụ như vì là chưa có cái giáo hội, chưa có cái tăng đoàn chung. Trong cái thời đại mà đạo Phật suy đồi, người ta cứ tự phát ta tu, tự ai có tiền cứ cất cái am, cái thất, cái chùa tu tầm bậy tầm bạ, nhiều khi không đúng đâu thì có những thời đại nó suy đồi thì thôi, ta đành ngậm ngùi mà chịu. Nhưng mà khi đã có được cái Giáo hội Phật giáo Việt Nam trong lòng một cái dân tộc như thế này, ta độc lập thống nhất như thế này, đó, được nhà nước quan tâm thế này, thì ta buộc các ngôi chùa phải đủ chuẩn. Mà để gọi là một ngôi chùa đủ chuẩn, thì cái ngôi chùa đó phải gì, có nhiều vị tăng ni tu hành quanh cái trục giới, giới, định, tuệ.
[1:08:41]Ba cái chữ giới, định, tuệ mình nói chưa được một giây hết liền, giới, định, tuệ hết liền. Nhưng mà để nghiền ngẫm từng cái chữ này, ta phải mất cả trăm đời, cả ngàn kiếp mới hiểu được từng chút của cái chữ giới, của cái chữ định, của cái chữ chữ tuệ này. Như vậy. Nên hôm nay vậy, là cái buổi giảng cuối của cái mùa hạ. Nên chúng ta nói về cái giới, định, tuệ là cái xương sống của sự tu tập của người xuất gia. Đó là cái chuẩn mực của các tự viện của Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Và đó là cái lõi của đạo Phật mình. Vì nếu thiếu giới, định, tuệ, ta không còn Phật pháp nữa. Hôm nay là quý Phật tử có duyên lành về đây vậy,
[1:09:26]để cúng dường trường hạ, nghe pháp, nghe cái điều tu hành vất vả của quý thầy. Mà biết, biết làm chi? Thứ nhất, mình biết để ủng hộ quý thầy tu hành giới, định, tuệ, chứ đừng ủng hộ quý thầy tu cái gì ngoài giới, định, tuệ. Nhớ như vậy. Ta biết giữ gìn cái khoảng cách của mình với quý thầy để cho quý thầy thành tựu được giới, định, tuệ. Ta tạo điều kiện, ta giúp đỡ để quý thầy tu tập thành tựu giới, định, tuệ, đó là điều rất là tốt. Mà ta cũng biết cho chính bản thân mình. Ngày nào đó cái con đường này ta cũng phải đi tới. Nhớ như vậy, bây giờ đời này mình làm cư sĩ nhưng sự thật là kiếp nào rồi cũng phải xuất gia chứ không
[1:10:10]ai mà có thể cứ lang thang ở ngoài thế tục mãi như vậy. Đó. Thì khi mà một ngày nào đó cái bến bờ cuối cùng ta phải bước tới cũng là gì, là là chùa thôi. Chùa mới là ngôi nhà để ta đi về. Nhớ như vậy. Mà để bước vào ngôi chùa tu tập cũng là ta tu là tu cái gì? Cũng là giới, định, tuệ. Mà phải biết khó như vậy, để một ngày nào đó khi ta phát tâm xuất gia là ta biết ta đi vào con đường khó khăn này. Chứ đừng tưởng đi tu mà nhàn nhàn, dễ chịu. Ở ngoài đời cứ bị chồng chửi quá rồi vô chùa tu cho sướng, chắc ông thầy không chửi, vô ông thầy ổng chửi mình gấp 1.000 lần ông chồng ổng chửi mình. Hoặc là nói thất bại vì tình yêu ha, người yêu con bội bạc kia nọ thôi buồn
[1:11:01]quá đi tu, thì nhớ, vô trong chùa vất vả gấp ngàn lần những điều đó. Vì sao vậy? Bởi vì thế gian á, ta khổ vì ta chạy theo cái gì, cái ngũ dục. Chạy theo ngũ dục cực lắm. Còn vô chùa ta cực gấp một ngàn lần, bởi vì ta chạy theo cái gì? Giới, định, tuệ, nhớ nha. Ta chạy theo ngũ dục, cực rồi ta chìm đắm luôn, mất luôn. Còn chạy theo giới, định, tuệ, ta cực, nhưng mà rồi sao, ta mới giải thoát, giác ngộ, nhớ như vậy. Nên hôm nay ta nghe cái bài này để cho mỗi người mình khẳng định lại cái lý tưởng tu hành của mình. Quý thầy mình cũng vậy, nghiên cứu, nghiền ngẫm, tư duy mà khẳng định lại cái con đường tu hành
[1:11:46]của mình là giới, định, tuệ mà mỗi điều trong đó, cái giới, cái định, cái tuệ đem hết cả cái tâm hồn, chí nguyện của mình gấp triệu lần cái chí nguyện hiện nay mới có thể thực hiện được. Quý Phật tử cũng phải hiểu là cái con đường giới, định, tuệ là tất cả. Để mình bây giờ từ khi còn cư sĩ đã chuẩn bị dần dần. Từ còn cư sĩ, mình đã tu giới như thế nào, tu định như thế nào, tu tuệ như thế nào. Một ngày nào đó rồi mình cũng trở về với cái ngôi nhà của mình. Cái ngôi nhà già lam thế này để mình đã quen rồi, bước đi trên con đường giới, định, tuệ một cách vững vàng, an ổn nha. Hôm nay thầy nói như vậy thôi,
[1:12:27]thì quý Phật tử ở lại dùng bữa cơm rồi sau ta về Phúc An Viên. Thì con cũng xin chúc chư tôn đức một mùa an cư mọi điều bình an, phúc lạc và sau khi an cư chia tay thì cái tình huynh đệ lúc nào cũng thấm thiết và mang cái sự tinh tấn này đi về chùa của mình, truyền dạy lại cho đại chúng của mình, truyền dạy lại cái sự tinh tấn này cho các Phật tử của mình. Mong rằng quý Phật tử cũng vậy, nhờ cái tâm hoan hỷ trong suốt ba tháng an cư này mà quý Phật tử được rất nhiều phúc lành, may mắn trong cuộc đời của mình. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.