[0:10]Nay chúng ta nói chuyện với nhau về đề tài là dựng xây hay tô điểm cuộc đời. Chúng ta nói cái điều này là theo ngôn ngữ của hiện đại là chúng ta tô điểm cuộc đời hay dựng xây cuộc đời, nhưng mà sự thực nó bắt nguồn từ một cái đạo lý xưa à từ một cái câu của Đạo Nho, rồi mình sẽ nhìn cái câu của Đạo Nho đó theo cái quan điểm của Đạo Phật và mình ứng dụng với cái cuộc sống hiện tại của mình như thế nào. Đạo Nho có cái câu thế này, cái tiến trình mà mỗi con người phải phấn đấu: tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ. Tu thân là là tu bản thân mình, tu sửa bản thân mình, tu dưỡng cái tâm hồn của mình, hoàn thiện cái nhân cách của mình.
[1:04]Tề gia là nói theo phổ thông, ai cũng có gia đình, cha mẹ, vợ chồng, con cái là mình làm cho gia đình mình trở thành tốt đẹp, nề nếp, à ngăn nắp, có đạo đức. Trị quốc là mới bước ra ngoài xã hội ở một cái cộng đồng lớn hơn, một cái quốc gia lớn hơn là góp phần làm cho cái đất nước được tốt đẹp, được phát triển, được trật tự, an vui, là trị quốc. Thì cái mà chữ "trị quốc" nghe giống như là của người lãnh tụ chứ không phải của người công dân. Cái lời ngày xưa nói vậy thì kệ mình cứ nghe vậy. Và cái mục tiêu thứ tư phải phấn đấu của một con người là bình thiên hạ. Đây là cái mục tiêu rất là lớn, là hồi xưa bên Trung Hoa có nhiều quốc gia,
[1:52]thuộc một nước Trung Hoa nhưng mà chia ra nhiều quốc gia lắm, nho nhỏ, nhỏ vậy: nước Tề, nước Tần, nước Yên, nước Sở, nước Ngụy, vân vân như vậy. Thì làm sao cho toàn bộ thiên hạ đều được thái bình hết, yên vui hết. Cái câu nói đó thì rất là lý tưởng, từ cái mục tiêu rất là nhỏ mà phấn đấu dần cho tới cái mục tiêu cực kỳ lớn nên thường là không ai làm tới hết. Không ai có thể là trong một kiếp này của mình mà vừa tu dưỡng hoàn thiện được bản thân mà tiến dần tới bình luôn cả thiên hạ mà đi theo cái trình tự là tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ à dường như không ai làm được. Nhưng mà những bậc hiền triết vẫn nêu ra những bước tiến như vậy để làm chi vậy?
[2:37]Để chúng ta mới thấy cái vĩ đại, cái tế nhị của người xưa. Nhớ hãy tôn trọng mọi người, đừng có nói lớn tiếng, mà đừng nói luôn càng tốt, nhỏ tiếng cũng nín luôn nữa. Là ví dụ trong tất cả chúng ta đây, là dù có ai giỏi gì giỏi cũng không thể một kiếp này mà mình tu thân mà tới tề gia, trị quốc, bình thiên hạ. Quý thầy có tề gia nổi không? Thua, đi tu là thua rồi không có tề gia. Còn trị quốc, trị quốc thì tiến lên làm lãnh tụ thì không biết dưới kia có cư sĩ nào nổi lên làm lãnh tụ không nhưng mình không biết. Còn bình thiên hạ là lên làm bá chủ thế giới hả, không biết có ai làm nổi không, không biết.
[3:16]Thành thử cái mục tiêu đề ra rất là lớn. Nhưng mà ở đây á chúng ta phải hiểu lại cho khéo, tại nếu mà hiểu không khéo á giống như mình lại có cái tham vọng, à tham vọng làm chính trị, à tham vọng nắm quyền lực thì nó trở thành một cái họa cho bản thân mình cũng như cho con người. Ở đây mình hiểu cái nghĩa đó nó nhẹ nhàng lại, nó đúng đạo lý lại là thế này. Mục tiêu thứ nhất á là mình tu dưỡng bản thân mình cho tốt. Mục tiêu thứ hai nữa là mình giúp cho cả nhà mình cùng biết tu. À mục tiêu thứ ba là giúp cho cái xã hội, cái đất nước của mình có đạo lý, có đạo đức, à được yên ổn, trật tự, à hạnh phúc, mục tiêu thứ ba.
[4:04]Mình góp phần thôi chứ một mình mình không làm hết đâu vì đó là công lao của rất nhiều người. Và mục tiêu thứ tư cuối cùng á là làm cho cả thế giới này đều được yên vui, được hạnh phúc, được thái bình, được tiến bộ, văn minh, có đạo đức, có đạo lý, biết tu tập hết. Cho nên cái mục tiêu thứ tư rất là lớn. Ở đây chúng ta hiểu bốn cái câu nói của Đạo Nho với một cái giọng nói đầy có vẻ tham vọng quyền lực trở thành một cái câu nói hiền lành, đúng bổn phận của một người đệ tử Phật. À chúng ta phải phấn đấu nhưng mà hiền lành lại là chúng ta góp phần trong cái sự nghiệp riêng cũng như là cái sự nghiệp chung chứ không phải là mình muốn
[4:43]làm lãnh tụ hay muốn nắm quyền lực, là chúng ta góp phần thôi. Đối với bản thân mình thì mình cố gắng tu dưỡng, đó là việc chính không nhờ ai được, coi vậy lại vẫn nhờ chung quanh được. Thế bây giờ chúng ta nói cái cộng đồng thôi, một cái cộng đồng nhỏ là giữa mình với gia đình mình thôi. Mình tu thân, tề gia là mình tu sửa bản thân mình cho tốt rồi mình mới nói cho gia đình mình nghe để cùng tu theo. Vì nếu mà mình không có tu làm gương thì mình rất khó nói cho gia đình mình, cho nên là phải tu thân, tề gia. Nhưng mà ngược lại, nếu mà gia đình mình tốt lên rồi đó, tự nhiên gia đình mình cũng giúp mình,
[5:20]bảo vệ mình, che chở mình, à giống như là động viên mình để cho mình cũng tu lại bản thân mình. Cho nên khi mà mình giúp cho người khác tu, tự nhiên bản thân mình tu cũng tốt nữa, nên đây là một điều mà gọi là nhân quả hỗ tương. Vì giống như trong một ngôi chùa đi, nhưng mình cố gắng mình tu hành thì đó là được một phần mình rồi, là mình thúc liễm, mình tinh tấn, mình trì tụng, mình thiền định, mình kiểm soát nội tâm, vân vân, tốt rồi. Nhưng mà mình vẫn phải có bổn phận giúp đỡ huynh đệ chung quanh mình cùng tiến tu chứ không có được là "ai ăn nấy no, ai tu nấy chứng", cái câu nói đó nó không có thích hợp trong nhân quả.
[5:59]Trong luật nhân quả, mà nếu mình nói một cái câu có vẻ thờ ơ là: "Mỗi người cứ phải ráng lo tu cái phần của mình, còn mạnh ai nấy lo." thì câu đó có vẻ ích kỷ, nó trái với nhân quả, và dĩ nhiên cái nhân quả không tốt thì cái quả báo nó đến nó cũng rất là kém. À ở đây nếu trong chùa bản thân mình mình biết tu, rồi mình khuyến khích, mình nhắc nhở huynh đệ biết tu, thấy người huynh đệ hơi dãi đãi, mình góp ý, mình tìm hiểu, mình nâng đỡ, giúp huynh đệ vượt qua liền. Ví dụ như có một lần à mình thấy người huynh đệ mình bỗng nhiên bỏ hai cái thời tụng kinh, mình không có bỏ yên, mình không để yên.
[6:35]Nhiều khi là các thầy quản chúng lớn không biết nhưng mình biết, mình để ý, mình đến hỏi liền. Hỏi: "Tại sao huynh nghỉ hai thời tụng kinh này?". Mình tìm hiểu, tìm ra nguyên nhân là nếu bệnh là mình giúp đỡ để hết bệnh, mà nếu thấy tâm sự có một cái gì nó u uẩn, mình tìm cách giải tỏa để giúp huynh đệ mình tiến tu liền. Thì đó là cái bổn phận của người tu, mà khi mà chung quanh mình huynh đệ tự nhiên tinh tấn lên hết thì chính mình cũng sẽ được cái sự trợ lực âm thầm của huynh đệ mình, mình cũng sẽ tinh tấn nhiều hơn nữa. Đó là như vậy. Ở trong gia đình cũng vậy, ví dụ người cư sĩ ở trong gia đình
[7:09]cũng vậy, là mình biết đi chùa rồi, biết lạy Phật, biết tụng kinh, biết làm phước rồi, thì cũng đừng có nghĩ rằng ai ăn nấy no, ai tu nấy chứng rồi bỏ mặc cho vợ chồng mình, con cái mình làm gì làm, không chịu tu, đó là một cái sai. Là một người đệ tử Phật mà biết tu rồi thì luôn luôn cái đối tượng đầu tiên để mình hóa độ là gia đình mình, làm sao cho gia đình mình cũng phải biết tu hết. Rồi đến khi mà vợ chồng mình, con cái mình biết tu rồi thì tự nhiên mình cũng được nhắc nhở, được khuyến khích, được động viên để tinh tấn cùng tu nữa, nên nó là một cái sự hỗ tương. Không một người đệ tử Phật nào mà lại thờ ơ bỏ gia đình mình hết.
[7:46]Không có được là vợ đi chùa còn chồng đi nhậu, không được, hoặc là chồng đi chùa mà vợ bỏ đi lang thang đi chơi không được, nghĩa là phải rồi con cái cũng phải như vậy. Đó là cái gọi là tề gia đó. Rồi ra ngoài xã hội cũng vậy, ví dụ như là mình có bạn bè, anh em, làng xóm, láng giềng, đồng nghiệp vậy, mình luôn luôn trong tâm tư mình lúc nào cũng băn khoăn cái việc là giúp cho người ta biết tu hết, đó là bổn phận của người Phật tử á. Nghĩa là cái người Phật tử mà đúng nghĩa, có đạo lý á, mình nhìn thấy một người trong cuộc đời này mà chưa biết đạo là mình không được ngủ yên, tâm mình bất an, mình cảm thấy lo lắng thì đó mới là người Phật tử chân chính.
[8:25]Còn nếu mình cứ nhìn mọi người người ta chưa biết tu mà mình thản nhiên, thờ ơ thì đó là mình chưa phải đệ tử Phật đúng nghĩa. Là vì sao như vậy? Bởi vì cái gì mà là cái điều thiện, một cái đạo lý hay rớt vào trong tâm mình rồi thì luôn luôn mình muốn cho người khác cũng được như vậy. Nó có những cái mà rớt vô mình rồi đó là mình không muốn đi ra, nhưng mà riêng đạo lý mà rớt vô trong tâm mình rồi á là luôn luôn mình muốn chia sẻ. Cái gì mà rớt vô trong mình thì mình không muốn chia sẻ với người khác? Cái gì? Vàng SJC, phải không? Cái đó mà lỡ rớt túi mình rồi là thôi mình cũng đành coi như là buồn bã
[9:07]mà bịt nắm cái túi lại rồi lặng lẽ đi về nhà, không chia sẻ ai hết. Rồi cái gì nữa? Cái gì mà rớt vô trong mình rồi mình không muốn chia sẻ với người khác nữa? Những cái tình cảm ích kỷ, nhất là tình yêu nam nữ. Đó là lúc còn trẻ đó, chứ còn già rồi thì hết rồi phải không? Dạ. Ví dụ rớt vô trong tim mình rồi không muốn chia sẻ với ai nữa, dạ vân vân. Và có nhiều cái danh lợi ích kỷ cũng vậy. Ví dụ như một cái tiếng khen, à mình được một tiếng khen rồi nhiều khi mình ích kỷ, mình không muốn chia sẻ với người khác, đó cũng là những cái ích kỷ. Nhưng riêng đạo lý của Phật là một cái gì rất là cao đẹp và rất
[9:46]là vị tha, rất là từ bi, cho nên cái đó mà rớt vô trong tim mình rồi, tự nhiên là muốn chia sẻ cho người khác liền. Còn nếu mà mình chưa muốn chia sẻ người khác thì cái mà rớt trong tim mình nó chưa phải đạo Phật. Cái gì mà rớt vô đó rồi mà nó muốn chia sẻ là đúng đạo Phật, còn rớt vô rồi mà nó nằm yên luôn đó là không phải đạo Phật. Để ý lại. Thì bây giờ tất cả chúng ta ngồi đây, có khi chúng ta là người xuất gia, có khi chúng ta là người tại gia, thì bây giờ mình coi coi cái mình rớt vô phải đạo Phật hay không bằng cái cách mình thử nó nè. Ví dụ mình đi trên đường mình nhìn thấy như bao nhiêu người chưa biết Phật pháp mà
[10:22]mình cứ tỉnh bơ đi luôn, không suy nghĩ gì hết, rồi tỉnh bơ cứ về chùa tụng kinh, rồi ăn cơm bình thường thì coi chừng cái rớt trong tim mình không phải đạo Phật. Mà nhất là quý thầy quý cô nữa. Chớ nếu quý thầy quý cô mà cái rớt trong tim đúng đạo Phật á, quý thầy quý cô đi lòng vòng trong thị xã Sóc Trăng này tối về ngủ không được. Vì sao vậy? Vì thấy còn nhiều người chưa biết đạo, chưa biết Phật pháp. Đúng không quý thầy? Đúng không? Đó, vậy là quý thầy có Phật pháp trong tim. Đúng không quý cô? Đúng ha, chắc nha. Còn quý Phật tử đúng chưa? Cười cười, cười ruồi. Không biết đúng không, cười ruồi.
[11:01]Sự thật á, có lần chúng tôi đi đến cái chùa á để giảng, thì hai bên đường vào chùa thì nhà dân đầy hết, nhà cư dân đầy, mà đi qua cái khu đó rất là khổ sở. Đi qua mình nghe cái tiếng người phụ nữ chửi thề, đi đằng kia thấy mấy đứa nhỏ chửi thề, nghĩa là trên suốt đoạn đường hẻm mà đi vào tới cái chùa đó thì mình khổ sở lắm. Tại mình là một thầy tu, nó quen mình đến cái nơi nào đó nó trang nghiêm, nó thanh tịnh, à chứ còn đi qua cái nơi mà nó hỗn tạp quá, mình cảm thấy nó thiếu oai nghi, nó hơi khó chịu. Và khi vào chùa rồi á thì đúng là trong tâm hơi trách cái chùa. Trách chùa là bởi vì cái chùa nằm ngay đó á
[11:42]mà nguyên cái đoạn đường từ ngoài đường đi vào trong chùa người ta chưa biết đạo, nên trong lòng cũng hơi trách mà không dám nói mạnh. Tại sao vậy? Nói mạnh là mất lòng, mất lòng rồi cái giảng nửa chừng cái người ta kêu ngừng lại người ta kêu về, kỳ. Thôi, cứ im làm thinh. Nhưng mà nói xa xa gần gần thôi, nói xa xa, cũng giống như bây giờ mình về Sóc Trăng nha, mình nói xa xa gần gần thôi. Nói xa gần là: Nếu trên Sóc Trăng này mà mình đi mình thấy người nào chưa biết Phật pháp mà mình tỉnh bơ thì mình chưa hiểu đạo Phật sâu. Mình nói xa xa gần gần, không dám nói ngay, nói ngay sợ lần sau về quý thầy quý cô không cho
[12:17]ăn cơm, nói vậy, mình nói xa xa gần gần. Ở đây vậy, thì chúng ta trở lại vấn đề là cái tu thân, tu thân, tề gia, trị quốc. Cái trị quốc á là mình đem Phật pháp đến cho mọi người trong cuộc đời này. Mỗi người mình có một cái duyên, có một cách để mình đem, đem sao đó thì đem, nhưng mà trong tâm người Phật tử mình, cái mục tiêu cuối cùng vẫn là cái bước thứ tư, là làm cho cả thế giới này đều biết tu theo Phật pháp. Đó là mục tiêu thứ tư của mình. Và có khi chúng ta làm được, có khi chúng ta chưa làm được, nhưng mà mục tiêu đó phải nằm trong tâm của mình. Nghĩa là mỗi người chúng ta có thể là thân phận mình
[12:56]nhỏ, đôi tay mình nhỏ, trí tuệ mình nhỏ, tài sản mình nhỏ, tài năng mình nhỏ, nhưng lý tưởng phải lớn. Nghĩa là luôn luôn trong tâm mình có một cái ước mơ cả thế giới này đều biết thương yêu nhau theo cái lòng từ bi Phật dạy, cả thế giới này đều biết vượt qua khỏi cái ngu si, vô minh, tội lỗi theo cái trí tuệ mà Phật đã dạy, là chúng ta phải mơ ước điều đó. Mặc dù có khi mình chưa làm được điều gì, nhưng trong tâm phải có ước mơ đó, mà nhất là quý thầy quý cô. Cái người cư sĩ có khi ước mơ đó còn hơi yếu, hơi yếu vì là cư sĩ mình còn phải bận lo toan nhiều điều trong cuộc sống, còn quý thầy quý cô là những người dâng hiến cả cuộc
[13:41]đời mình cho đạo, cả cuộc đời này không còn phải lo điều gì cho riêng tư nữa, chỉ một mực học lời Phật dạy, thực hành lời Phật dạy, giáo hóa chúng sinh thì cái ước mơ thứ tư nè, là làm sao cho cả thế giới này trở thành một thiên đường của Phật pháp thì phải ước mơ đó phải cháy bỏng trong tim của mình. Dù có khi cả đời không làm được nhưng mà ước mơ đó phải nằm trong tâm mình. Tại sao vậy? Tại vì theo luật nhân quả, tâm có điều gì thì sau này chúng ta sẽ làm được điều đó. Đó là luật nhân quả. Là có những điều rất là lớn, mình nghĩ như mình không làm được nhưng mà nếu trong tâm mình có ước mơ rồi, ngày nào đó mình sẽ làm được.
[14:24]Nói ví dụ, ví dụ như kiếp này mình có một cái trí tuệ nhỏ, có cái khả năng bé, sức khỏe kém, vân vân, mình không làm gì được nhiều lắm, mình chỉ dụ được con nít loanh quanh xóm đi chùa chút đỉnh thôi. Nghĩa là thấy đứa nhỏ nào chạy xẹt qua xẹt lại la hét giỡn gần sân chùa đó là kéo lại, dụ nó cho cục kẹo nói, "Tối đi chùa lạy Phật nghe con." Nghĩa là trí tuệ mình nhỏ, tài năng mình nhỏ, mình chỉ dụ được mấy con nít hàng xóm đi chùa chứ không làm được chuyện lớn, nhưng trong tâm phải có cái lý tưởng là xây dựng Phật pháp cho cả cái thế giới này. Qua kiếp sau bắt đầu làm được. Tự nhiên kiếp này có thể bỏ đi, kiếp sau tự nhiên biến thành một
[15:03]giảng sư đi vân du qua nước này nước kia giáo hóa, lạ như vậy. Dĩ nhiên mình cũng chẳng giáo hóa được hết thế giới đâu, nhưng mà đó cũng là một phần cái ước mơ mà mình có ở kiếp này. Đó, quý cư sĩ cũng vậy. Ví dụ như người cư sĩ mình à mình không có khả năng nhiều, à tiền bạc mình cũng không phải là lớn, nhưng mà mình nghe quý thầy quý cô giảng, à mình tụng kinh Phật, làm cho trong tâm mình cũng có cái ước mơ. Mình nói ước mơ làm sao là cuộc đời này mọi người đều biết sống tốt đẹp với nhau, tử tế với nhau, biết giúp đỡ, biết thương yêu nhau theo tinh thần từ bi của Phật dạy. Mình cứ nghĩ như vậy mà cũng không làm được, vậy đó mà kiếp sau bắt đầu làm được.
[15:43]Kiếp sau hoặc mình sẽ là trở thành một tu sĩ để mà đi dạy cho người khác biết tu, hoặc mình vẫn là một người cư sĩ nhưng là một người cư sĩ rất là giỏi là đi đây đi kia khuyến khích mọi người cùng biết tu hành với nhau. Như vậy đó. Cho nên ở đây là cái ý nghĩ nó là cái nhân mà hành động nó là cái quả. Chúng ta có thể chưa làm được nhưng trong tâm mình phải có cái ước mơ lớn theo bốn cái bước mà đạo Nho thì nói nghe rất là ngầu, rất là tham vọng, mà trong đạo Phật mình thì nói nghe nhẹ nhàng là mình tự giác rồi mình giác, giác tha, đó. Trong đạo Phật mình dùng có hai từ: tự giác và giác tha. Còn bên đạo Nho thì tu thân, tề gia,
[16:27]trị quốc, bình thiên hạ, nhưng đạo Phật mình tự giác, giác tha. Cái chữ "giác tha" là giáo hóa cho người khác á, nhưng mà cái "tha" là mấy người? "Tha" là mấy người? Quý thầy? Tự giác là tự mình giác ngộ cho mình là có một mình mình thôi, còn mình giác cho tha, tha là mấy người? Mấy? Nhiều? Nhiều là mấy cỡ nhiêu? Là ở trong vũ trụ này có bao nhiêu chúng sinh á là chữ "tha" đó đó. Khắp tất cả vũ trụ này. Cho nên cái mục tiêu trong đạo Phật nó lớn, lớn như vậy, ừ. Đó là cái hướng phấn đấu cho mỗi con người mình. Thì có khi nửa chừng mình chết à, có khi mình chưa kịp làm cái gì hết trơn á, nhưng mà sao? Lý tưởng.
[17:10]Một người sống có lý tưởng đó vẫn là một người có cuộc sống đẹp, dù chúng ta chưa làm được nhiều nhưng phải có lý tưởng như vậy, nghen. Và một điều này nữa là có nhiều người có cái ước mơ như vậy, là ước mơ làm sao cho xây dựng cuộc đời nó tốt hơn, nhưng mà chúng ta mong rằng những người đó phải hoàn thiện bản thân mình trước. Chúng tôi có gặp vài người như vậy, là những người gọi là ưu thời mẫn thế. Họ nhìn cuộc đời cái họ thấy nhiều điều chưa đẹp. Ví dụ như thấy sao mà giáo viên là chưa có tư cách, họ thấy sao bác sĩ còn tham tiền, thấy sao cán bộ còn tham nhũng, họ bực bội lắm, họ muốn làm sao cho cuộc đời đẹp lên.
[17:48]Thấy rất là tội nghiệp. Nhưng mà sự thật cái điều quan trọng là không phải ngồi đó mà cứ than trách, mà cái quan trọng là sao? Chính họ phải biết tu trước, là họ phải biết lạy Phật, biết tu tập từ bi, à biết làm phước, bố thí, vân vân, chút chút như vậy, rồi sau này họ mới có thể là giác tha được, mới có thể là tề gia, trị quốc được. Còn nếu mà bản thân mình mình chưa có hoàn thiện, tự nhiên mình chưa có cái đức thì mình không thể than phiền hay mình chỉ trích hay mình trách móc cái lỗi của người khác được. Cho nên đây là một điều rất là căn bản, rất là khéo. Là hầu hết tất cả chúng ta đều có thấy cái lỗi của thời đại.
[18:28]Là ví dụ như mình nhìn ra bên ngoài mà mình thấy cũng giống như cái ông đó thấy là à nói sao còn có một số giáo viên chưa có tư cách, sao còn có một số bác sĩ còn tham tiền, câu bệnh, sao còn có một số viên chức nhà nước tham nhũng, vân vân, mình cũng thấy chứ không phải không. Nhưng mà cái điều quan trọng là mình phải tu dưỡng bản thân mình trước. Đó là cái căn bản của người đệ tử Phật. Chúng ta nói với nhau thế này: Cái đề tài hôm nay chúng ta nói với nhau là "Tô điểm cuộc đời, xây dựng cuộc đời" thì chúng ta hiểu xây dựng cuộc đời có nghĩa là làm cái chuyện gì? Hay mình nói mình tô điểm cuộc đời nghĩa là làm cái chuyện gì?
[19:05]Nó có hai điều để làm. Một là làm cho cuộc đời, cho xã hội giàu có lên, phồn vinh hơn, có nhiều tài sản vật chất, có nhiều nhà cửa, nhiều thực phẩm, nhiều quần áo, nhiều xe cộ, nhiều đường xá rộng rãi. Đó là cái xây dựng cuộc đời. Mà đa số là khi nói là xây dựng cuộc đời, người ta hay hiểu cái nghĩa thứ nhất này. Giống như là Bác Hồ nói câu mà: "Ta sẽ xây dựng đất nước này hơn mười ngày nay đó". Cái chữ xây dựng ờ là hàm cái ý nhiều vậy là vì trước đây đất nước chúng ta nghèo khó ờ, nhà cửa lụp xụp, quần áo ít ai đủ ăn đủ mặc, vân vân. Ờ nhưng mà cái ước mơ của người lãnh tụ là làm sao cho dân được no ấm, giàu có lên.
[19:47]Và đang cố gắng làm điều đó. Nhiều nhà, đường sá được mở ra, thấy nhà cửa mọc lên nhiều, thực phẩm ờ bắt đầu đầy đủ hơn, vân vân. Thì thường á là nói ờ chúng ta cố gắng xây dựng đất nước mình, có nghĩa là hàm cái ý xây dựng vật chất nhiều, nó tùy lúc như vậy. Ví dụ như nói là bài ca của một người thợ xây ờ của một người thợ xây đi xây cuộc đời mới, là một người thợ xây bình thường thôi, là một người thợ hồ á, nhưng là một người thợ hồ công nhân, viên chức nhà nước, thì ảnh cũng ảnh mới đi xây cái nhà này, xây cái nhà kia theo các công trường ờ do nhà nước sắp xếp vào cái thời trước á. Là hôm nay đi xây cái nhà trẻ, ngày mai đi xây cái trường học,
[20:28]mốt đi xây cái bệnh viện, thì toàn là cái chuyện xây đó là xây vật chất, nhưng mà anh hiểu cái nghĩa đó là là đi xây cuộc đời mới. Đó. Đó là cái hiểu cái nghĩa rất là lớn, có một cái lý tưởng, mặc dầu mình cũng đặt từng viên gạch đi xây, nhưng trong tâm có cái lý tưởng là xây dựng cuộc đời. Cho nên nhiều khi người ta hiểu xây dựng cuộc đời là làm cho cuộc đời này giàu có hơn, người ta sống đỡ vất vả hơn, cái ý này cũng là một ý rất là hay. Còn cái ý thứ hai, xây dựng cuộc đời là làm cho con người đạo đức hơn, thương yêu nhau hơn, giỏi hơn. Cái này hàm cái ý tinh thần. Thì cái này là cái nghĩa mà thầy giáo hay nhắm tới, hoặc là thầy tu hay nhắm tới.
[21:08]Ví dụ như khi một người thầy giáo đi dạy học, thì nói rằng: "Từng đứa trẻ mà tôi dạy dỗ tức là tôi đã góp phần xây dựng cho cái đất nước này". Thì như vậy là có thể cuối cùng vẫn là xây dựng đất nước giàu đẹp, nhưng mà chính xây dựng cái tâm hồn con người, làm cho con người giỏi hơn, thương yêu nhau hơn, đạo đức hơn á, cũng là một cái xây dựng cho cuộc đời đẹp hơn. Rồi thầy tu cũng vậy. Thầy tu là chúng ta học được cái giáo lý của Phật, mình tu dưỡng bản thân, rồi mình cố gắng giáo hóa, thuyết pháp để làm sao cho mọi người, chúng sinh cũng biết thương yêu nhau hơn, có đạo đức hơn. Đó nhờ đó họ có phước, họ có phước rồi cuộc
[21:47]đời của họ sẽ may mắn hơn, sung sướng hơn. Ờ đó, cho nên ở đây thì khi mà nói xây dựng cuộc đời, thì chúng ta hiểu trên hai nghĩa là làm cho cái cuộc đời này giàu có vật chất lên. Và thứ hai là làm cho cuộc đời này nó tràn đầy cái tình thương yêu, tràn đầy đạo đức hơn. Nó hai nghĩa như vậy. Thì ở đây là tùy duyên mỗi người mà chúng ta sẽ xây dựng cuộc đời theo cái nghĩa nào. Ví dụ như mình là một người nông dân, bình thường mình chỉ cố gắng làm sao cho trồng được nhiều lúa thôi, cũng là góp phần xây dựng cuộc đời. Lạ như vậy. Là cứ mỗi người nông dân đều cố gắng trên cái thửa ruộng của mình, trồng lúa cho tốt, cho trúng, cũng là góp phần xây dựng
[22:32]xã hội, làm cho đất nước sẽ bớt đói đi, sẽ tăng thêm cái số gạo được xuất khẩu đi, như vậy cũng là xây dựng xã hội. Mặc dầu là mình làm cho bản thân mình, cho gia đình mình, nhưng mà kỳ thực đã góp phần cho việc xây dựng xã hội, nếu mình đứng ở là người nông dân. À nếu mình là một người thầy giáo, à thì mình nghĩ tới việc xây dựng cuộc đời này trên khía cạnh tinh thần nhiều hơn, làm sao cho các em học sinh giỏi hơn, đạo đức hơn, nó sống tốt, nó biết có hiếu với cha mẹ nó nè, nó biết tôn trọng các thầy cô giáo nè, nó biết tử tế với bạn bè nó nè, ra đường chơi với bạn nó không có chửi thề, nó không chơi với bọn xấu và nó đủ sức mạnh để nó không dính vào ma túy.
[23:11]Thì cái đó là cái trách nhiệm của một người thầy giáo xây dựng cuộc đời. Nên vì vậy, tùy cái phương diện, tùy cái vị trí chúng ta mà chúng ta sẽ xây dựng cuộc đời theo cái ý nghĩa nào, có khi một trong hai mà có khi cả hai luôn. Ở đây thế này, nếu chúng ta là một nhà làm kinh tế, mình kỹ sư, mình công nhân viên, mình doanh nhân, vân vân, thì cứ nỗ lực làm cho có lợi, đừng có làm ăn gian thôi, thì vẫn là xây dựng cuộc đời. Chúng ta phải hiểu thế này nè, là mỗi người mình là một viên gạch nhỏ trong một tòa nhà lớn. Đất nước này hay nhân loại này như một tòa nhà lớn, mà mỗi chúng ta như là một viên gạch nhỏ.
[23:51]Một viên gạch nhỏ nhiều khi mình thấy ví dụ căn nhà lớn quá, viên gạch nó vô nghĩa. Là ví dụ sao? Ví dụ bây giờ một bức tường lớn mình đục ra mình lấy cái lỗ, lấy viên gạch ra cái nhà có sập không? Không. Nghĩ thì thì thấy nó vô nghĩa như vậy. Rồi ví dụ như bây giờ mình nói, cả thế giới 6 tỷ người này, giờ mình không làm gì hết, thế giới cũng không không đói, phải không? Mình có cảm giác như vậy. Nhưng mà nếu nhiều người cùng nghĩ như mình nữa thì thế giới làm sao? Thế giới sẽ sẽ đói thiệt á. Nếu mà mỗi người không làm hết cũng như vậy, nói lấy một viên gạch ra, cái nhà không sao. Nhưng mà mình nghĩ:
[24:22]"Ôi, không sao!" Rồi cứ lấy tiếp ra nhiều viên gạch nữa thì cái chùa này làm sao? Chùa này sẽ sẽ được xây mới, không mình đừng nói sập, buồn lắm. Nó sẽ được xây mới, nó vậy á. Cho nên cái câu nói là một viên gạch nhỏ trong một tòa nhà lớn, mình phải hiểu cái nghĩa đó cho kỹ, lát rồi mình sẽ thấy quan trọng lắm. Nhiều khi mình thấy như vô nghĩa, nhưng mà kỳ thực nhiều người cùng ý thức như vậy thì cuộc đời sẽ rất là đẹp. Nên ở đây cái sức mạnh là sức mạnh chung của nhiều người. Nào giờ đó, chúng ta học ở ngoài đời học toán thì có những công thức, phải không? Ví dụ như là diện tích hình chữ nhật là bằng bằng gì?
[25:02]Chiều dài nhân chiều rộng, cái này lớp mấy ta? Lớp năm hả? Sao tôi nhớ hồi lớp hai, lớp ba học rồi. Lớp bốn hay lớp ba, phải không? Đó. Rồi rồi cái công thức một của định luật bảo toàn động lượng, quý thầy nhớ không? Công thức lấy tích phân nhớ không? Tức là trong toán học hay trong vật lý chúng ta có những cái công thức, phải không? Còn trong đạo học mình nghe những công thức chưa? Cái này nhân cái kia, cái này chia cái kia bằng cái gì, nghe chưa? Quý thầy có học chưa? Chưa hả? Thôi bây giờ mình sẽ học cái công thức đầu tiên của đạo học nha. Đức nhân với phước bằng quả báo. À. Giống như nãy mình nói dài nhân rộng bằng cái diện tích của hình
[25:43]chữ nhật, thì đây có chữ đức nhân với phước bằng cái quả báo. Đức là cái gì? Đức là cái tốt trong tâm mình. Phước là cái gì? Phước là cái mình làm lợi cho người khác. À, bây giờ mình phân tích đức và phước một chút nha. Bây giờ ví dụ một người không giàu lắm, à trong túi mình lúc đó có 20.000. 20.000 thời buổi này nhiều không? Không nhiều lắm, phải không? 20.000 rất là ít. Ừm. Rồi mình gặp cái người nghèo khổ bị bệnh ờ rất là đáng thương, ờ không có tiền chữa bệnh, ờ không có tiền ăn cơm. Lòng mình rất là thương xót, mình móc hết 20.000 đó mình cho người đó. À. Mình cho với người đó với tất cả cái lòng thương
[26:24]yêu và theo cái lời cầu nguyện nữa, là nói: "Tôi gửi bạn đỡ 20.000, bởi vì tôi cũng hết tiền rồi. Bạn cầm đỡ 20.000 và tôi cũng cầu Phật, trời phù hộ cho bạn là được có thêm may mắn và sẽ chữa cho sớm hết cái căn bệnh này", đó vân vân, rồi mình chào mình ra đi. Thì như vậy cái số tiền mà mình giúp người kia nhiều hay ít? Ít, phải không? Nhưng mà cái tốt của tâm mình nhiều hay ít? Nhiều, thì phải nhân hai cái đó lại ra quả báo. Thì quả báo lớn hay nhỏ? Không biết. Bởi vì cái số tiền nó hơi ít quá, nhưng mà cái tâm rất lớn thì mình nhân hai cái đó lại đó thì quả báo nó sẽ khá hơn hơn cũng là một người cũng cầm 20.000 cho, phải không?
[27:06]Nhưng mà lòng lạnh lùng, lơ láo, lặng lẽ, à lỏng lẻo rồi đi luôn. Thì như vậy hai người cùng tặng một người bệnh như vậy 20.000, nhưng một người được phước rất lớn bởi vì cái tâm, cái đức quá lớn. Còn một người tặng 20.000 mà cái quả báo rất là nhỏ bởi vì cái tâm, cái đức không có, cái lòng thương người không có nhiều. Như vậy mình hiểu cái công thức này chưa? Đức nhân phước ra quả báo chưa? Hiểu chưa? Phải không? Đó. Cho nên có trường hợp như vậy, có những trường hợp mà cái mình làm lợi cho người khác rất nhỏ, nhưng mà quả báo rất lớn bởi vì cái đức quá lớn, cái tâm mình rất là tốt, thì quả báo rất là lớn.
[27:46]Trường hợp ngược lại, trường hợp ngược lại nè. Ví dụ có một cái người đó đắp tức là làm cả một cái đoạn đường cho người dân họ đi. Ví dụ trong cái làng đó đường nó cứ sình lầy hoài, cái ổng đem xe đổ lại ổng đắp cả một đoạn đường dài cả mấy cây số cho người ta đi, ổng làm phước vậy đó. Nhưng mà trong lòng thì cũng chả có thương người lắm, thấy nói: "Ôi kệ, mình đắp sẵn mình đi cho nó khỏe, rồi ai muốn đi đó thì đi". Tức là trong lòng không có thương người khác, mà tiền nhiều quá, rồi đắp cái con đường đó để mình đi cho nó khỏe trước, nhà mình đi cho nó khỏe trước, thế còn ai mà đi ké thôi cứ đi, cũng chả cự nự gì.
[28:16]Thì như vậy phước lớn không? Cũng lớn rồi, thấy không? Vì đắp đường phước lớn, nhưng mà không lớn lắm, bởi vì cái đức quá quá nhỏ. Cho nên cái đức nhân với phước, thì phước lớn nhưng mà cái đức quá nhỏ, cho nên cái quả báo không lớn lắm. Đó, còn cũng trường hợp như vậy của một người thấy cái dân làng đi trên đường lình xình lình xình khó, đem đổ con đường, đắp con đường đó y như vậy cho mọi người đi, mà trong tâm lại là nghĩ vì mọi người, ờ nói: "Ờ có con đường này mọi người đi sẽ đỡ cực, đỡ khổ nè, người ta đỡ té này kia nọ". Thì như vậy phước lớn không? Rất là lớn, bởi vì đắp đường phước rất lớn
[28:51]rồi, mà thêm cái tâm thương người nữa, cái đức quá lớn nữa, thì đức nhân với phước nữa thì quả báo thiệt là vô tận luôn. Cái người này chết xong lên cõi trời liền. Còn nếu có đầu thai xuống cõi người là người rất giàu có, rất sung sướng. Mà nếu quá có phước nữa là có thể cạo đầu đi tu luôn chứ không phải chơi, như vậy. À như vậy là chúng ta có một cái công thức của đạo học, phải không? Là đức nhân với phước bằng quả báo lành. Đó từ đây chúng ta nhớ điều đó. Nhưng khi mình làm một việc nào, mình vừa coi cái số tiền, cái vật chất mà mình giúp người khác được, đồng thời mình xem coi cái tâm của mình lúc đó thương người
[29:25]nhiều hay không, mình biết quả báo mình sẽ lớn hay không. Nhớ như vậy. Từ đây để ý nhớ công thức đó nha, ừm. Ở đây á cái xây dựng mà cái đạo đức cho con người á rất là quan trọng. Bởi vì nếu mà người ta có đạo đức á, thì người ta tự người ta giúp nhau. Bây giờ ví dụ thế này, ví dụ bây giờ một ông thầy tu à thầy thấy thương cuộc đời quá đi, à thầy thấy người ta còn nghèo quá, cái thầy muốn giúp, thì bây giờ thầy giúp bằng cách nào? Thầy mới đem hết tài sản thầy ra thầy cho người ta, thấy không? Thì gồm có là bốn cái bộ áo vạt nẻ về khách, mà trong đó hết ba cái vá, à. Bốn cái áo nhưng mà được năm cái quần, không biết rớt đâu cái,
[30:07]phơi mất đâu một cái, nên năm cái quần, mà bốn cái áo năm cái quần. Mà trong năm cái quần đó, thì hết hai cái vá đầu gối, à. Có thể chắc thầy cũng được vài cái quần sà lỏn gì nữa không biết, đại khái là như vậy. Rồi thấy thương sao thị xã Sóc Trăng này còn có một số người nghèo á, rồi đem hết ra thầy cho, rồi thầy chấp nhận không mặc gì cũng được, thì được mấy người? Như vậy giúp được mấy người? Sợ không giúp được ai tại không ai dám nhận cái bộ đồ của thầy. Nhận mặc vô sợ xui, đồng thời là mặc coi không mô đen nữa, phải không? Cho nên như vậy, là nếu mà một ông thầy tu mà muốn giúp người ta bằng vật chất thì giúp được không? Rất là khó, phải không?
[30:41]Rất là khó giúp. Vậy giúp bằng cái gì? Tinh thần là làm sao? Động viên, tức là thấy người ta nghèo khổ quá mình động viên người ta đừng buồn, phải không? Thì người ta cũng nghèo tiếp à. Mình động viên mà thấy, ví dụ người ta, trưa nay người ta không có gạo nấu cơm á, mình lại mình nói: "Kệ, đói thì đói nhưng mà con tu cứ tu, đừng buồn, nghe không?" Thì được không, người ta nghe vô không? Nghe vô không? Thì ráng người ta nghe lần thứ nhất, lần thứ hai người ta thấy mình thì người ta trốn. Vậy phải làm sao? Thì phải làm sao? Có một cách thế này mà các thầy tu làm được, là làm giám, giám đốc. Là quý thầy đi xúi cái người có tiền san sẻ cho người, người thiếu thốn, khó khăn.
[31:26]Được không, làm đó được không? Quá được đi chứ, thấy không? Quá được đi. Đó, mình đừng có đi xin tiền cho chùa mình, mình đừng có thèm đi xin cho mình, thì không có lỗi. Mình đi xin giùm cho những người nghèo, mà cái đó thầy tu làm được. Thầy tu làm rất là tốt. Cái đó gọi là làm giám đốc mà không cần có, không cần có có ghế. Không cần có ghế nhưng mà làm giám đốc được. Cái mình xúi người này chia sẻ giúp đỡ với người kia. Khi mà mình khuyến khích nhiều người có đạo đức lên, mình khuyến khích nhiều người biết tu lên, mình khuyến khích nhiều người tu tập lòng từ bi lên, thì tự động những người này sẽ giúp người kia.
[32:01]Tự động họ sẽ tìm người nghèo để họ giúp mà mình không cần phải tìm. Cái hay của người tu sĩ là vậy. Ví dụ mình nói trong Sóc Trăng của mình đây có một số người nghèo, thật ra mình lủi thủi trong chùa mình cũng chả biết hết đâu. Mình chỉ thấy là những người Phật tử đến với chùa, mình khuyên Phật tử là: "Cuộc đời này coi vậy chớ tạm bợ, vô thường. Cái giàu sang rồi cũng như mây nổi. Chi bằng bây giờ mình có tiền hãy ráng làm phước, để dành cái phước cho mai sau, rồi ráng thương yêu con người mà sống cho tốt, cho có cái đức". Tại nãy mình làm phước là mới phước à, còn chưa có cái đức, phải thêm biết thương yêu con người, thì như vậy quả báo lành rất là lớn.
[32:34]Mình khuyên một cách thì lúc đó mình, rồi, xong rồi về nghỉ. Nhưng mà quý Phật tử đó, có được đạo lý trong tâm rồi đó, là quý Phật tử sẽ tự động, mình sống ở đâu đó trong làng trong xóm mình mà thấy có người nghèo á, tự động giúp liền, theo lời dạy của quý thầy. Như vậy hiệu quả không? Rất là hay, phải không? Rất là hiệu quả. Cho nên thay vì là mình đem mà bốn cái áo rách năm cái quần của mình, hai ba quần sà lỏn mình cho thì không được mấy người. Nhưng mà bằng một thời nói pháp, bằng những thời nói pháp, bằng tấm gương đời sống đạo hạnh của mình, bằng cái giới hạnh nghiêm chỉnh của mình, mình thuyết vài bài pháp là tự động cái người giàu họ
[33:08]sẽ chia sẻ cho người nghèo, và cuộc đời này sẽ bớt đau khổ đi. Cho nên đây là cái trách nhiệm của thầy tu, trách nhiệm của thầy tu rất là quan trọng. Được không? Nhớ nha. Đó, do đấy là quý thầy quý cô phải đứng trước Phật mình phát nguyện, là xin mười phương Tam Bảo chứng minh gia hộ cho con, là cho con tu học được tiến bộ để sau này con làm giám đốc. Nhớ nha, nhớ phát nguyện vậy. Rồi thầy tu rồi còn thầy gì nữa? Thầy giáo nữa, cũng vậy. Nghĩa là ai làm thầy cô giáo thì cũng nhớ như vậy. Nghĩa là dạy thì có nhiều môn dạy, khi mình dạy Anh văn, khi dạy Toán, dạy Vật lý, nhưng mà mình phải biết khôn,
[33:49]trích ra năm mười phút mỗi lần dạy để dạy đạo đức cho học sinh. Nhắc nhở như vậy. Thì một đời của mình là phải biết bao nhiêu là mình dạy dỗ được biết bao nhiêu cái thế hệ học sinh. Mà biết bao nhiêu người vậy mà một năm mà học với mình á là cái đứa trẻ đó được nhiễm không biết bao nhiêu lại cái đạo đức tốt đẹp. Thì sau này nó lớn lên nó sẽ thành một con người rất là tốt, thường hay giúp đỡ, thương yêu mọi người. Thì như vậy phước của người thầy cô giáo lớn không? Lớn cực kỳ lớn, lớn cực kỳ lớn, không đơn giản. Ở đây á, khi mà phước của thầy cô giáo lớn rồi đó, tự nhiên cái may mắn trong đời sống nó sẽ tới.
[34:23]Có thể lúc ban đầu khi mình đến với nghề giáo mình cũng nghèo, mình cũng không có giàu có gì lắm, nhưng mà mình cứ siêng năng mình dạy cái đạo đức cho học sinh. Mười năm sau rồi mình sẽ thấy cuộc đời mình thay đổi, nhưng có khi phải mười năm, mười năm hai mươi năm như vậy. Mà khi mình chết đi thì sao? Thì cực kỳ vinh quang luôn, có thể là phải sinh về cõi trời, bởi vì cái phước mà giáo hóa đạo đức con người ta phước rất là lớn, phước rất là lớn. Nếu mà ví dụ mình là một người cư sĩ giàu có đi, mình đem tài sản mình bố thí hết người này tới người kia, chưa chắc chết sinh lên cõi trời nha, mà có khi chỉ là tái sinh lại là một người rất giàu có thôi.
[35:03]Còn cái người thầy chùa nè, thầy giáo nè, mà nếu đem được cái lời dạy đạo đức đến cho mọi người, thì chết thường bảo đảm là lên cõi trời, sống rất sung sướng, rất là hạnh phúc và được tu học thêm. Đó, nên ở đây là chúng ta thấy, ví dụ một người thầy tu không có tiền nhiều, thường là thầy tu không có tiền nhiều, thầy giáo không có tiền nhiều, vậy, nhưng mà hai người này lại được cái hay, được cái ưu điểm là cái tinh thần rất nhiều để có thể san sẻ cho người khác. Nên mình lợi dụng cái ưu điểm của mình mà mình đem cái đạo đức đến cho mọi người, thì phước lớn lớn còn hơn cả những người giàu có nữa.
[35:43]Những người giàu có mà chỉ có bố thí vật chất, coi vậy chớ cũng chưa chắc phước nhiều bằng thầy tu với thầy giáo, như vậy. Cho nên đó là lý do tại sao mà muôn đời xưa tổ tiên ta, dân tộc ta luôn luôn kính trọng thầy, thầy giáo, đó, là "quân, sư, phụ" là vậy đó. Rồi sau này khi có đạo Phật thì mình kính trọng thêm thầy, thầy, thầy chùa, phải không? Là như vậy. Bởi vì những người này là những người có cái nguồn tinh thần rất là lớn, có thể làm cho cảm hóa được người khác, giáo dục được người khác, là như vậy, đó. Rồi có những người mà phải chăm lo cho cả hai, vừa chăm lo vật chất vừa chăm lo tinh thần cho con người khác.
[36:27]Hồi nãy mình nói ví dụ một người kỹ sư, một người nông dân, một người công nhân viên, thì thường là xây dựng cuộc đời này bằng theo khía cạnh vật chất, còn thầy tu, thầy giáo thì xây dựng cuộc đời theo khía cạnh tinh thần. Nhưng mà có loại người là có nhiệm vụ xây dựng cuộc đời theo cả hai luôn, là ai? Thường là cán bộ, viên chức nhà nước lại là người mà có trách nhiệm đối với người dân trên cả hai phương diện: vừa tinh thần vừa vật chất. Cái người cán bộ nhà nước á là vừa phải lo cho người dân được no cơm ấm áo, đời sống dân chúng được sung túc lên nè, đồng thời phải chăm lo cái tinh thần người dân làm sao cho người dân được phong phú về đời sống tinh thần,
[37:06]được giáo dục, vui chơi, giải trí lành mạnh, tốt đẹp, đạo đức thăng hoa. Cho nên người cán bộ, viên chức mà đúng nghĩa đó nặng lo, nhiều khi còn nặng lo hơn cả thầy tu nữa. Tại người thầy tu thì chuyên có một bên à, chỉ lo giáo dục tinh thần thôi, hoặc là người giáo viên nè chỉ lo giáo dục tinh thần, nhưng mà người cán bộ, viên chức nhà nước phải lo cả hai. Tuy nhiên ở đây á, có nhiều khi mình quên, có khi người cán bộ cứ lo đời sống vật chất cho dân mà quên lo cái đời sống tinh thần cho dân, cái đó là mình quên, nhưng mà phải hiểu là người cán bộ phải lo cho cả hai. Người cán bộ phải lo cho cả hai.
[37:40]Ở đây á là cái chữ cán bộ á, tức là người nằm trong chính quyền á, hồi xưa á vì cái nghĩa này á mà Khổng Tử đã đặt cái thứ tự ưu tiên của những người đáng kính trọng là: quân, sư, phụ. Quân là gì? Quân là vua, sư là thầy, phụ là cha. Nhưng phải hiểu cho rộng, phải hiểu cho rộng thế này: quân á là vua, mà thời này không phải vua, mà tức là những người làm công tác lãnh đạo nhà nước á, mình là cán bộ á, cán bộ, viên chức nhà nước á, là những người đó coi vậy chứ là rất là đáng kính. Tại vì sao vậy? Vì thật ra cái trách nhiệm của họ là lo cho người dân cả hai phương diện: vừa là đời sống vật chất, vừa đời sống tinh thần.
[38:18]Cho nên Khổng Tử đã sắp đặt cái người đó là ở cái vai trò được kính trọng trước hết. Thứ hai là người thầy, là cái người mà thuần lo về đời sống tinh thần cho người khác, là được kính trọng thứ hai. Và thứ ba là phụ, tức là cha mẹ, thì theo hiểu cái nghĩa là chỉ nuôi dưỡng cái thân xác này và cung cấp đời sống vật chất, chỉ thuần về vật chất, cho nên đứng ở vai trò thấp hơn hết. Cũng là đáng kính trọng, nhưng mà lại thấp nhất là bởi vì chỉ lo vật chất. Tức là ngày xưa mình thấy là Khổng giáo, Nho giáo cũng sâu sắc lắm chứ không phải không. Ngày nay mình đối chiếu với thực tế thấy cũng rất là, rất là hợp lý.
[38:53]Cái điều là chúng ta chỉ mong rằng là mỗi người phải làm tròn cái trách nhiệm của mình. Ví dụ nếu là một người cán bộ của nhà nước thì phải là một người biết thương yêu dân, biết chăm lo cho dân trên cả hai phương diện: đời sống vật chất, đời sống tinh thần, thì đó là người rất đáng kính. Mà nếu đó là một người thầy giáo, cô giáo thì đó phải tận tụy chăm lo để dạy dỗ cho những thế hệ học sinh được nên người, đạo đức và tài năng. Mà nếu mình là một bậc cha mẹ thì phải ráng là nuôi dạy con cái cho tử tế, phương diện nào cũng vậy. Dĩ nhiên là thường là một người có nhiều vai trò. Ví dụ một người ở nhà là cha mẹ, phải không?
[39:35]Nhưng mà bước ra là là giáo viên, hoặc là ở nhà mình là cha mẹ nhưng mà bước ra mình làm làm cán bộ cũng có nữa. Cho nên một người đứng nhiều vai trò, thì ở vai trò nào, vị trí nào là mình cũng đều nhớ là phải làm đúng bổn phận để mà tô điểm cuộc đời này, xây dựng cuộc đời này cho tốt đẹp hơn, là như vậy. Bây giờ có cái điều rất là tế nhị thế này: Trong cái việc mà tô điểm cuộc đời, xây dựng cuộc đời cho đẹp á, nó có một điều quan trọng là trên thế gian này có điều tốt lẫn với điều xấu, điều thiện lẫn với điều ác, phải không? Ví dụ như là mình thương yêu con người hết đi, thương yêu trong xóm trong làng, nhưng mà trong xóm trong làng
[40:15]mình á thì có ba tay là nghiện xì ke chuyên môn chôm chỉa người ta, năm tay khác là cũng chuyên môn đi móc túi người ta, mười người nữa là chuyên môn nói xạo, nói gạt, lừa hụi người ta, vân vân. Nhưng mình nói theo tinh thần của Phật dạy á là ai mình cũng thương hết, nhưng mà trong số những người mình thương á rồi là trên cái cuộc đời này mình có trách nhiệm á, thì cái tốt và cái xấu lẫn với nhau, cái xấu cái tốt lẫn với nhau. Thì như vậy đối với những người xấu mình làm cái gì? Thí dụ mình nói bình thường lại một chút xíu, có những người, ví dụ có những người sân si, ham chửi lộn, hay gây gổ, chưa phạm tội hình sự gì lắm,
[40:54]nhưng mà sống một cách làm cho người ta bực mình, cứ gây gổ hàng xóm hoài, sân si, nóng nảy, tự cao, ích kỷ. Vậy đối với những người xấu mình làm cái gì? Cái này tế nhị lắm nha, cái này rất là tế nhị. Rồi có trường hợp này nữa, có người hỏi nói bây giờ: "Thưa thầy, con là Phật tử, như thầy nói là phải lo mà xây dựng tô điểm cuộc đời. Bây giờ có những người họ xấu". Ví dụ mình nói hồi nãy đó: "Xây dựng điều tốt quan trọng hơn là cứ lo chống chọi với điều xấu". Quý thầy, quý cô đồng ý này không? Hả quý cô, vặn nó lên chút. Quý Phật tử đồng ý không? Thế này, bây giờ mình ví dụ thế này. Mình nói nhỏ nhỏ lại rồi mình hiểu.
[41:40]Thí dụ bên cạnh cách mình hai ba căn nhà có cái ông đó ổng hay nhậu nhẹt, hung dữ, sân si, chửi bới thiên hạ vậy đó. Chưa quá đáng để mình thưa công an xuống bắt nhưng mà cũng làm cho những người chung quanh rất là khó chịu. Mà cái người đó mình không có duyên. Hễ mình lại mình nói cái rồi bị chửi mình luôn nữa, phải không? Không nghe mà chửi mình luôn nữa. Thì bây giờ phải làm sao? Theo cái lý tưởng mà như chúng ta nói với nhau hôm nay là tô điểm cuộc đời này cho đẹp thêm. Nhưng mà có cái ông hàng xóm cách mình hai ba căn nhà ổng quậy giờ phải làm sao? Mà lại mình nói ngay ổng nói không được, góp ý không được, ổng không nghe.
[42:17]Ổng còn cự, ổng chửi nữa. Ừ. Mà chưa có tội gì để thưa công an bắt, khổ vậy. Giờ làm sao? Ai có ý kiến gì? Mình nhớ cái phương châm mà nói đó: "Xây dựng điều tốt cần thiết hơn là cứ chống chọi điều xấu". Nghĩa là làm sao? Nghĩa là thế này nè: Là thay vì mình tới nhà ổng, mình cự ổng, mình rầy, mình trách móc ổng, thì thôi, mình tới lại cái nhà gần gần ổng á, những cái nhà chung quanh gần gần ổng, mình giáo dục người ta, dụ người ta đi chùa, dụ người ta biết tu, cho người ta nghe băng, đọc kinh, đọc sách. Tức là mình xây dựng điều tốt chứ mình chưa nói tới cái xấu của ông đó. Rồi. Rồi sau đó từ từ cái mình thâm nhập được vào gia đình của ổng,
[43:02]mình tiếp tục dụ vợ ổng, dụ con ổng đi chùa tu hành. Không nói tới ổng, tức là xây dựng điều tốt, khoan nói tới điều xấu. Được không? Được không? Được. Nhưng dễ hơn. Rồi từ từ đến ngày nào đó, rồi ổng thấy chung quanh làng xóm ổng, những gia đình chung quanh ổng, gia đình vợ con ổng sống tốt, ai nấy là biết nghiêm chỉnh, thắp nhang lạy Phật, biết ăn chay, có những ngày biết ăn chay, biết phóng sinh, biết làm phước. Rồi ổng thấy mình ổng sân si hết giống ai, từ từ ổng bỏ. Đó là cái hiệu quả của việc mà xây dựng điều tốt nó cần thiết, quan trọng hơn là cái chống chọi điều xấu. Thì trong cuộc đời này cũng vậy, cái xấu
[43:41]với cái tốt luôn luôn đan xen, cái thiện cái ác luôn luôn chồng chéo nhau. Mình nói trong một bộ máy nhà nước cũng vậy, có những người cán bộ viên chức rất là lý tưởng, rất là tốt nhưng cũng có những người cán bộ viên chức tham nhũng, có không? Có, báo đăng hoài. Nhà nước cũng than hoài, phải không? Đó, thì như vậy là cái xấu cái tốt nó đan xen nhau. Giờ mình muốn cho hết cái xấu. Đó, thì chúng ta nhớ cái phương châm, thay vì mình lại mình chống với người xấu thì không, mình lại xây dựng thêm nhiều người tốt. Nghĩa là bây giờ thay vì mình có ba cái ông cán bộ ổng hư, phải không? Thay vì mình là người Phật tử mình khó có cái việc
[44:16]mà đấu tranh, kèn cựa, chống, kiện cáo mệt lắm. Mình cứ đi ráng xây dựng, nghĩa là giúp đỡ những người tốt, nhiều người cán bộ khác làm sao tốt lên thì tự nhiên cái thế lực người tốt mạnh lên rồi thì cái người xấu làm sao? Phải, phải ngừng lại, không xấu được nữa. Giờ mình muốn tham nhũng mà không có người bè cánh với mình thì tham nhũng được không? Không, phải không? Giờ mình nói thí dụ như, nói như hai ông công an đi. Ví dụ hai ông công an giao thông. Trong đó có một ông là muốn là phạt người ta mà thay vì là phạt cho đàng hoàng thì chỉ là hối lộ thôi không thèm phạt. Mà nếu hai ông đứng đó mà một ông không chịu hối lộ thì ông kia dám không?
[44:57]Không, phải không? Cho nên chúng ta nhớ, cái điều xấu chỉ có thể thực hiện được khi mà có nhiều người đồng lòng, nhiều người nghĩa là thỏa hiệp với nhau. Đó, nhiều người đồng lòng với nhau thì mới làm được. Còn ở đây nếu mà chúng ta xây dựng người tốt tràn lan hết. Ở bên cạnh mình có ai nói chuyện, kêu người ta ngừng lại giùm cái. Thì cũng vậy, nếu mà mình cố gắng mình đem Phật Pháp mình soi rọi trong cuộc đời này, lan tràn trong cuộc đời này thì cái số người xấu ít quá, cái họ tự từ từ sao? Họ phải không làm điều xấu được nữa rồi bị chuyển hóa luôn. Đó, đó là cái cách làm hay nhất của người Phật tử mình.
[45:36]Bây giờ mình cứ than, mình than: "Trời, cuộc đời này sao lúc này nó xì ke, ma túy dữ quá, trộm cắp dữ quá, lừa gạt nhau dữ quá". Mình ngồi đó bây giờ mình đi kiếm cái người xấu để mình tiêu diệt họ, không bao giờ hết. Vì diệt hết người này người khác nổi lên, nên có nhiều người đã nghĩ không ra điều này. Nên ước mơ là một hiệp sĩ trừ gian diệt bạo như là trong các phim xi nê vậy đó. Trong phim xi nê có một cái anh hùng đánh võ rất là giỏi, bắn súng rất là tài, múa gươm rất là hay. Là anh cứ đi từ nơi này qua nơi kia để phá án. Ở nơi nào đó có những bọn xấu mưu toan hại người thì anh hiệp sĩ này
[46:13]anh tới đó anh sẽ tìm mọi cách tiêu diệt bọn xấu đó và hết phim. Nhưng mà qua phim sau lại thấy có người xấu và cũng anh đó làm hiệp sĩ đi chiến đấu nữa, nó như vậy. Không hết, tại vì nếu hết mà không đóng phim nữa thì sao? Thì mình buồn. Cho nên là cứ phải đóng phim hoài, là cứ phải có người xấu để cho người hiệp sĩ tiêu diệt hoài. Nhưng mà sự thật cuộc đời nó không có đơn giản như vậy, khó có một người hiệp sĩ siêu nhân như vậy. Mà cái quan trọng của chúng ta là, làm sao làm cho cuộc đời này cái tốt nó lan tràn rất là nhiều, cái xấu tự nhiên bị dừng lại. Thay vì mình ngồi mình nói: "Trời ơi, sao ăn trộm, cướp nhiều quá,
[46:46]xì ke, ma túy nhiều quá, lừa gạt nhiều quá", rồi đi tìm mấy người đó mình trách móc rồi chửi mắng họ, kêu công an bắt họ, vân vân, thì nó không hiệu quả bằng là hễ còn cái người nào tốt, mình cứ dạy cho người ta tốt, giúp cho người ta tốt, người ta tu lên. Thì khi mà cái người xấu á, nó tìm kiếm đồng minh thỏa hiệp, nó đụng phải người tốt, nó dừng lại liền. Giống như việc cháy rừng vậy, nhiều khi những cái khu rừng lớn ở trong cái mùa nắng hay có xảy ra hiện tượng cháy rừng, là do người ta bất cẩn đi vào rừng chơi, người ta quăng cái tàn thuốc hay người ta đốt cái gì đó, cỏ nó cháy lan. Rồi những cái cây lá mùa nắng nó khô quá, cái nó cháy và nó tràn lan.
[47:22]Nhưng mà nếu nó đụng những cái lùm dây tươi xanh thì lửa dừng lại ngay chỗ đó, nó không cháy được nữa, nó sẽ bò qua nó cháy chỗ khác. Nên trong cái việc mà bảo vệ rừng á, người ta bảo vệ những cái lùm dây mà cái lá nó rất là xanh, rất là tươi vào trong mùa nắng. Dù cho mùa nắng những cái lùm đó rất là xanh, thì cái đó phải bảo vệ cho kỹ. Thì khi ngọn lửa mà nó cháy tới đụng cái đó nó không cháy thêm được nữa, ngọn lửa tạm thời nó dừng lại tại đó. Thì cuộc đời này cũng vậy, là chúng ta cố gắng xây dựng nhiều cái lùm dây xanh tươi của điều thiện, của những con người tốt. Cứ làm sao cho người tốt thiệt nhiều,
[47:58]thiệt nhiều, thì khi cái người ác mà nó rủ rê, nó lôi kéo, nó tấn công, nó đụng phải người tốt rồi, nó dừng bàn tay lại, không làm được nữa. Nên ở đây là cái phương châm rất quan trọng ở trong việc chúng ta xây dựng cuộc đời, tô điểm cuộc đời. Là nhớ rằng là: Xây dựng điều tốt quan trọng hơn, cần thiết hơn là chống chọi với điều xấu. Quý thầy, quý cô đồng ý chưa? Đồng ý không? Phật tử đồng ý chưa? Đồng ý hen? Chắc nha? Tuy nhiên, bây giờ đối với những kẻ xấu quá thì làm sao? Hử? Thí dụ bây giờ mình thấy, như có một đêm trời trăng thanh gió mát, nửa đêm tự nhiên mình không muốn ngủ, cái mình mới leo sân thượng để mình ngắm trăng thanh gió mát.
[48:42]Khi mình đang ở trên sân thượng mình đi tới lui ngắm trăng thanh gió mát, thì mình thấy có thằng ăn trộm đang leo vô nhà hàng xóm. Thì phải làm sao? Thì lúc mình nhớ là: "Thôi đừng thèm chống điều xấu, lo xây dựng điều tốt. Là thôi để từ từ nó làm nó làm, để mình lo mình sáng mai rồi mình sẽ dạy mấy cái nhà chung quanh đó là ráng mà tu hành thập thiện", được không? Được không? Giờ nếu vậy lúc đó phải làm sao? Phải? À nếu ai gan thì cứ la làng. Mà nếu mình không gan lắm thì sao? Thì mình rón rén mình tuột xuống vô nhà mình bốc điện thoại lên mình gọi, gọi công an. Phải không? Là hợp lý nhất, thấy không?
[49:18]Là đỡ cho cái thằng ăn trộm nó biết mình tố giác nó, đỡ tránh cái trả thù. Đó là hợp lý nhất. Cho nên như vậy là cái điều xấu trong cuộc đời này thì mình giao cho ai xử lý? Hử? Giao cho? Công an. Tức là giao cho nhà nước. Tức là nếu có những cái gì xấu quá khó cảm hóa, quá ác độc quá, thì chuyện đó là mình giao cho nhà nước. Đó, chứ còn mình không nên nên ra mặt. Bởi vì người mình không có thế lực, không chống nổi với điều ác. Chúng ta nhớ điều này, trong việc xây dựng cuộc đời á nó có hai cái, đối với điều ác và điều thiện. Với những người mà như chúng ta không có thế lực, không có quyền hành á mà mình chỉ có tấm lòng từ bi thôi đó,
[50:02]thì chỉ nên là xây dựng điều thiện chứ không nên chống điều ác. Mà cái việc chống điều ác là phải nằm trong cái tay của người có quyền hành, có thế lực. Chỉ có người có quyền hành, có thế lực mới đủ khả năng chống điều ác. Hãy nhớ điều đó. Cho nên vì vậy mà cái lực lượng công an, quân đội, nhất là những lực lượng mà trinh sát này nọ đó, phản ứng nhanh đó, những người đó họ giỏi thì họ mới chống điều ác, chứ không phải là nhiệm vụ của mình. Người Phật tử mình vậy là mình thường thiên về việc đem đạo đức, đem đạo lý giúp đỡ cho con người. Đó. Có những cái điều đó, thế này nè, bây giờ mình nói là xây dựng điều tốt quan trọng hơn cái chống điều xấu.
[50:38]Ví dụ bây giờ mình có người bạn, cái người này ảnh tự cao, nói ra lại cứ khoe khoang, hay chê bai thiên hạ. Thì đó là điều xấu hay điều tốt? Điều xấu. Giờ mình muốn chống cái điều xấu của anh đó mình làm sao? Không chống điều xấu làm sao? Nói điều tốt phải không? Đúng. Nói làm sao? Ví dụ cái anh đó anh tự cao ngút trời á, bây giờ mình muốn cho anh hết cái tự cao, mình phải làm sao? Mà mình nhớ cái phương châm nãy mình vừa nói với nhau á, là xây dựng điều tốt quan trọng hơn, hiệu quả hơn là chống điều xấu. Mà anh này ảnh xấu chành bành trước mặt mình, ảnh tự cao quá chịu không thấu nữa, mở miệng ra chê ráo hết thiên hạ, thí dụ vậy.
[51:18]Giờ phải làm sao? Bây giờ nếu mà mình nói thế này, mình nói cái, anh là con người tự cao tự đại, ảnh nghe không? Nói không? Ờ nói, ừm, ảnh sẽ không tin, ảnh tức, ảnh chửi liền. Ờ giờ mình nói đúng bệnh ảnh nhưng mà mất lòng. À thì mình không nên nói nữa, mà mình ngồi trước mặt ảnh mình nói làm sao? Mình ngồi trước mặt ảnh mình khen những cái người mà khiêm tốn, đó mình khen những con người biết khiêm tốn, là tự nhiên ảnh suy nghĩ lại, mà có khi ảnh hơi nhột nhột. Nhột nhột, từ từ ảnh thay đổi. Đó là mình cứ nói về điều tốt, tự nhiên nó hiệu quả, nó đỡ mất lòng, mà nó có kết quả chuyển hóa con người
[51:56]ta hơn là phê bình cái thói xấu của người ta. Thường là như vậy. Đây là một cái kinh nghiệm trong cuộc sống như vậy. Thí dụ mình thấy có người ích kỷ quá, tức là hễ có 9 đồng thì kiếm thêm đồng nữa đủ 10 đồng rồi bỏ vô túi rồi xong tủ khóa cất luôn, nó vậy, ví dụ vậy. Thí dụ có người mình biết ông này ổng hà tiện, ổng bỏn xẻn, ổng ke re, bấc rấc, kẹo kéo không ra, thí dụ vậy. À, mình muốn cho anh này hết cái đó đi, bởi vì biết cái đây là cái nhân nghèo khổ. Tức là cái anh bạn mình mà ảnh cứ nuôi cái tánh này hoài, mốt này ảnh nghèo ảnh chịu không thấu, mình thương ảnh, tức là mình muốn giúp ảnh chuyển
[52:24]hóa, thì thay vì mình ngồi mình phê bình: Nói anh kẹo quá, anh hà tiện quá, mốt nữa anh chết anh xuống địa ngục, anh ngạ quỷ à. Nói vậy người ta nghe không? Không, không nghe mà ổng tức nữa. Giận rồi sau không thèm nhìn mặt nữa, mất luôn tình bạn. Thì giờ chỉ còn cách hay nhất là sao? Là là làm sao? Là mình khen mấy cái người mà rộng rãi, à nói a: Hôm qua gặp cái anh kia, trời ảnh công nhận ảnh hay ghê nha, trong túi ảnh, ảnh mới có 100.000 mà gặp cái người kia nghèo quá cái ảnh cho 50.000, vậy đó. Mình cứ khen bâng lông bơi lơi, tức là xây dựng điều tốt, nói điều tốt, hay hơn là mình rầy la cái điều xấu.
[52:57]Đó là cái khéo léo trong việc mà xây dựng cuộc đời là như vậy, ư. Và bây giờ thế này, thay vì mình cản trở cái việc làm xấu người ta, thì cứ giúp cho người ta làm điều thiện. Thì từ từ người ta cũng cởi mở được cái điều xấu của người ta ra, đó cũng là một cái rất là hay. Tức là mình, ví dụ cái người đó họ đi chùa, ví dụ người đó đi bố thí, dù người đó làm phước, đắp đường, bắt cầu, cái lần lần họ cũng bớt cái tánh xấu của họ ra, đó cũng là một cái hay như vậy, ư. Bây giờ á trong cái việc mà tô điểm xây dựng cuộc đời á, mình theo tinh thần đạo Phật mình có vài cái điều mình điểm lại chút xíu, nó có ba cái, nó ba cái điều để mình nhớ nha:
[53:37]Một á, là mình truyền bá cái tin hiểu về luật nhân quả, bởi vì đó là nền tảng của đạo đức. Hai á, là mình xây dựng một cái đời sống tinh thần đẹp cho mọi người. Thứ ba á, là cố gắng mình phải truyền bá cũng giống như mình tu tập cái thiền định, ha, ba cái điều mà mình cần phải đóng góp vào trong cuộc đời này nếu mình là người đệ tử Phật. Ba cái này không tốn tiền nhiều, cũng tốn nhưng không mà không phải là nhiều lắm. Nè, ba cái này rất là quan trọng, chúng ta nói lại. Xây dựng cuộc đời thì có nhiều yếu tố, nhiều điều để chúng ta phải xây dựng, nhưng mà riêng người đệ tử Phật mình có ba cái điều rất là quý, rất là quý cho cuộc đời:
[54:18]Một là truyền bá luật nhân quả nè; hai là xây dựng đời sống tinh thần cao cả cho mọi người; và ba là truyền bá vấn đề tu tập thiền định. Thiền định cũng là tinh thần đó, nhưng mà nó là cái đỉnh rất là cao. Ừ, vì mình nói lại về luật nhân quả. Luật nhân quả là nền tảng của cái đạo đức. Ừ, nếu mà người ta không tin luật nhân quả thì người ta sẽ làm tội lỗi, người ta sống bừa bãi, buông lung rồi người ta sẽ đọa hết. Và trong khi mà chờ đợi người ta đọa đó thì người ta quậy tan tành hết, làm khổ rất nhiều người. Cho nên vì vậy mà chúng ta phải chặn điều đó lại bằng cách là giúp cho mọi người tin rằng trên đời này có một cái luật nhân quả rất là
[54:58]công bằng, rất là cao siêu thì người ta tự nhiên bớt quậy lại. Thay vì là mình muốn đánh người kia một bạt tai, mình nhớ luật nhân quả, mình đánh người ta mai mốt người ta đánh lại, có người đánh lại. Hoặc là thay vì mình muốn làm ác là muốn lừa cái người kia trong lúc mà làm ăn với nhau, lừa để mình chiếm cái vốn người kia qua bên mình, nhưng mà nhớ luật nhân quả mình chiếm dụng cái vốn người ta mai mốt mình cũng sập vốn luôn. Đó, mình nhớ như vậy. Nên thường là cứ ráng làm ăn chân chính mà ráng giúp đỡ người khác để tạo cái phước. Bởi vì biết có cái luật nhân quả nó rất là tinh vi, rất là sâu sắc chi phối hết mọi
[55:32]người, chi phối cuộc đời, nghĩ như vậy nên không dám quậy. Ờ đây là một điều rất là quan trọng. Nên chúng ta cứ siêng năng suốt cái cuộc đời của mình giúp cho mọi người tin luật nhân quả thì phước chúng ta rất lớn. Bởi vì chặn được cái điều ác lại, chặn được cái điều xấu lại. Cái mà gọi là truyền bá cái luật nhân quả nó có nhiều cách. Một á là chính mình mình hiểu sâu rồi mình đi nói chuyện. Ví dụ trong gia đình mình, mình hay kể về nhân quả, nói nhân này quả kia, quả kia nhân nọ cho mọi người nghe; rồi gặp bạn bè, đồng nghiệp, anh em, láng giềng gì mình cũng nói về luật nhân quả cho người ta nghe, cho người ta thấm.
[56:08]Mình nói tới khi nào á mà người ta nhắc tới mình á, người ta nhắc tới nhân quả là đúng. Ví dụ mình tên là mình thứ Ba, mình nói về nhân quả gặp ai cũng nói nhân quả riết, mai mốt mà người ta nhắc tới mình, người ta nói: "A, cái thằng cha Ba nhân quả" là thành công, cái người đó là đệ tử Phật ngon lành á. Làm sao mà phải tới vậy mới, nổi tiếng cỡ đó mới được. Nghĩa là suốt cuộc đời mình á là phải thường xuyên đem luật nhân quả truyền cho người khác. Nhưng mà đó là một cách là chính bản thân mình. Thứ hai nữa là có những cuốn sách gì về nhân quả mình truyền cho người ta đọc, những bài giáo lý giảng về nhân quả mình truyền cho người ta nghe.
[56:43]Tức là mình nói không đã miệng rồi, mình nhờ quý thầy quý cô nói tiếp với mình. Đó là phải làm sao đem đi. Mà ở đây khi mình truyền bá cái luật nhân quả như vậy á, thì mình được hưởng phước không? Phước ghê gớm lắm. Vậy đây là những cái phước mà kể sơ sơ ra: Phước gần nhất nè, là con cháu mình sẽ rất là tốt. Bởi vì sau này nó sẽ lớn lên trong cái môi trường mà ai cũng tin nhân quả hết. Thì lúc đó mình đã truyền bá rồi, thì khi nó lớn lên trong cái môi trường ai cũng tin nhân quả đạo đức hết, thì con mình nó sướng hay khổ? Con cháu mình sướng hay khổ? Sướng, phải không? Nên ông bà mình nói: "Đời cha ăn mặn, đời con khát nước" là vậy á. Tức là mình đi truyền bá Phật pháp,
[57:24]đạo đức, giáo lý cho mọi người đầy hết rồi, thì sau này tới thế hệ con, cháu, chắt, chiu, chít gì của mình là nó sướng, nó hưởng cái đó, nó được hưởng trong cái không khí mà tràn đầy Phật pháp và đạo lý, đó là mình nói cái gần. Còn bản thân mình á khi mà chết á, à nếu mà thuần thục á là được sinh về cõi trời, mà khi nếu tái sinh lại làm cõi người á thì dường như đều là những vĩ nhân, những nhà lãnh tụ, những con người rất là có quyền thế, sung sướng, giàu có. Đó là cái phước rất là lớn của người mà cả một đời siêng năng đi truyền bá cái luật nhân quả. Không có cái tội gì nặng bằng phỉ báng luật nhân quả,
[58:05]mà cũng chẳng có cái phước gì lớn bằng truyền bá luật nhân quả. Nói phỉ báng luật nhân quả tội nặng là sao? Là bởi vì phá tan cái đạo đức của người ta hết, làm cho người ta lạc hướng, người ta đi vào sai lầm. Là thế này, chúng ta nghe kể câu chuyện một ông già chồn chưa? Có ông già chồn. Hồi xưa có cái ông già chồn, cái ông già ổng là người xuất gia, ổng là bậc cao tăng, nhưng ổng hiểu sai Phật pháp, ổng mới nói rằng là cái người tu mà đắc đạo rồi á, không có bị luật nhân quả chi phối. Ổng đem cái điều đó ổng giảng cho nhiều người nghe làm cho người ta hiểu sai về nhân quả, ổng chết ổng đọa 500 kiếp làm con chồn luôn.
[58:46]Bởi vì ổng truyền cái điều sai lầm đó, bởi vì luật nhân quả chi phối từ Phật cho tới chúng sinh, kể cả Đức Phật cũng phải chịu luật nhân quả chi phối, phải hiểu điều đó. Nên ông cao tăng đó ổng hiểu sai, ổng đem cái điều đó ổng dạy cho rất là nhiều, nói người đắc đạo rồi không có bị luật nhân quả chi phối, là ổng đọa 500 kiếp. Và có một vài ông thầy thời đại này cũng bị ảnh hưởng, cho nên có vài ông thầy nói: Chết không đem theo được tội phước gì hết, tất cả là vô nghĩa, chết như sống đều là hư ảo. Đem mà dạy kiểu đó tức là phỉ báng nhân quả. Thì các ông thầy này đó có thể kiếp xưa ổng là đệ tử của cái ông già chồn kia
[59:22]cũng có chừng, nên bây giờ còn mang cái tư tưởng đó, và sẽ nguy hiểm. Bởi vì mình truyền bá một cái điều hiểu sai về tội phước nhân quả là giết chết người ta, có thể đọa súc sinh không biết chừng. Rất là đáng sợ như vậy, ư. Trong cái việc mà giáo dục luật nhân quả nó có một cái nhân quả thế này, là nếu mà mình thường hay kính trọng những người đáng kính thì mình sẽ thành công, sẽ được cái phước lớn. Ví dụ như đứa trẻ còn trong gia đình, mình dạy cho nó biết kính trọng người lớn, sau này nó sẽ nên người, nó sẽ là đứa trẻ ngoan. Mà mình muốn dạy cho đứa trẻ biết kính trọng người lớn thì mình phải sao?
[1:00:02]Không được nói xấu người lớn trước mặt nó, chỉ nói về tấm gương tốt của người lớn cho nó nghe thôi. Đó, lớn lên nó sẽ biết kính trọng cuộc đời, con người, nó sẽ nên người. Mà khi đứa trẻ nó lớn lên chút xíu nữa, thì bắt đầu mình phải dạy cho chúng biết kính trọng những vĩ nhân, những danh nhân thế giới, những anh hùng của dân tộc, những cái tấm gương lớn về tài năng và đức độ. Thì khi mà tâm hồn nó lớn lên chút xíu rồi đó, nó được nghe mình ca ngợi những điều đó, nó được dạy dỗ, giáo dục để biết kính trọng những điều đó thì sau này nó nó không phải là chữ nên người nữa, mà nó sẽ rất thành công, sẽ rất thành công.
[1:00:38]Nhớ như vậy. Nếu mình biết kính trọng những người đáng kính như là những danh nhân, những vĩ nhân, những anh hùng dân tộc thì sau này cuộc đời mình sẽ rất thành công. Mình cứ nhìn một đứa trẻ đi, ví dụ lớn lên chừng 15, 16, 17, 18, 19, 20 tuổi mà trong lòng nó không có một thần tượng, là nó không hề có kính trọng một cái danh nhân, vĩ nhân nào thì mình có thể bảo đảm là đứa trẻ này sẽ khó thành công trên cuộc đời. Hầu hết những đứa trẻ mà học thành tài, thành người, thành công là trong lòng nó đều có một số thần tượng. Là có thể đó là những cái danh nhân về khoa học, những anh hùng của dân tộc, là những cái vĩ nhân
[1:01:17]nào đó, những thánh nhân nào đó trong lòng nó. Có thần tượng thì nó sẽ thành công. Chúng ta không tin cứ đi kiểm tra. Vì chúng ta cứ đi hỏi những người đã thành công, à gặp đây là một kỹ sư thành công, một bác sĩ thành công, hỏi họ là lúc trẻ họ thần tượng ai, chúng ta sẽ nghe là chắc chắn trong lòng họ có một thần tượng nào đó. Đó, đây đây là một cái nhân quả quan trọng. Rồi lớn lên chút xíu nữa, nếu người này có cái thiện căn mà biết tôn kính các vị thánh như là chư Phật, chư Bồ tát vân vân, thì cái người này có cái đạo đức vững chắc cho tuổi già và sẽ sống một cuộc đời mẫu mực để có thể làm gương cho nhiều người khác.
[1:01:56]Nên cái gọi là tâm mà kính trọng được những bậc thánh đạt được cái phước rất là lớn cho tâm hồn của mình, để làm cho mình càng về già thì đạo đức mình càng vững chắc, càng sâu sắc. Chúng ta có nghe những trường hợp có những người già lớn tuổi mà lại xử sự kém cỏi, hư hỏng. Lý do tại sao? Lý do là tại vì lúc mà bắt đầu họ ở cái tuổi trưởng thành, hai mươi mấy, ba mươi mấy, họ tới đó rồi mà họ vẫn chưa kịp biết tôn kính trời Phật, thần thánh thì như vậy trong tâm họ không có thành tựu được một cái đạo đức vững chắc cho tuổi già. Thì khi đến tuổi già, họ dễ là hư, tuy già mà vẫn hư. Cho nên ông bà mình có nói đó là "70 chưa gọi là là lành" là vậy đó.
[1:02:45]Bởi vì đã có nhiều cái tấm gương xảy ra như vậy. Cho nên vì vậy, ở khoảng cái tuổi mà hai mươi mấy, ba mươi mấy, lúc đó cái nhận thức của mình đã trưởng thành rồi thì mình phải biết tôn kính các vị thánh như Phật, Bồ tát để làm cái nền tảng đạo đức cho tâm hồn của mình. Đó. Đó là cái thứ nhất về nói về luật nhân quả. Cái thứ hai chúng ta nói là làm cho cuộc đời này thăng tiến lên về đời sống tinh thần, làm cho đời sống tinh thần phong phú lên. Đây là một cái khuynh hướng mới cho những thời đại sắp tới. Hiện nay á, thì là cái phương tiện khoa học kỹ thuật rất là cao. Cái vũ khí thì mạnh, giết được nhiều người.
[1:03:25]Cái điều kiện để người ta hưởng thụ, chơi vui rất là phong phú, mà thế giới lại nguy hiểm hơn, người ta đánh nhau, giết nhau nhiều hơn. Cái sự sa đọa, tội lỗi lại đầy hơn lúc trước. Là vì sao vậy? Là bởi vì khoa học không được định hướng, cái kỹ thuật không được định hướng, cho nên con người ta hưởng thụ một cách mất phương hướng rồi đi chìm trong cái tội lỗi. Rồi cái những người mà họ có trí tuệ trên thế giới như là những nhà triết gia, những nhà khoa học bắt đầu họ suy nghĩ lại, họ thay đổi cái ý thức lại là phải bổ sung về cái đời sống tâm linh, không có lệ thuộc vật chất nữa. Là thay vì con người ta chỉ biết kiếm tiền,
[1:04:06]kiếm ăn để đi chơi vui, bắt đầu họ trầm ngâm về cái đời sống tinh thần, về tâm linh, về tín ngưỡng, về những việc làm từ thiện, à về những cái cuộc đàm đạo, bàn về những triết lý của các tôn giáo là họ thấy để bớt hướng về cái vật chất. Thì ở đây là cái sự thay đổi của thế giới. Cách đây một, hai thế kỷ á thì người ta lại thiên về vật chất, là vì sao vậy? Vì cả một thời gian dài, bao nhiêu ngàn năm trước á, con người ta mờ mịt chìm trong cái mê tín của thần linh, những điều huyền hoặc không có chứng cớ, cho nên gọi là mê tín sai lầm. Cho đến khi mà khoa học kỹ thuật tiến bộ thì người mới thấy rằng là người ta
[1:04:48]dựa vào khoa học để bác hết thần linh và tin rằng chỉ có khoa học mới giải thích được mọi điều, giải quyết được mọi điều, và chỉ có vật chất là quan trọng. Nhưng mà đến thế kỷ thứ 21 này, người ta bắt đầu suy nghĩ lại. Người ta nói: "Vật chất, khoa học chưa giải quyết được tất cả". Vì sao? Bởi vì khoa học tiến bộ rất nhiều mà con người tội lỗi càng lúc càng nặng nề hơn. Cho nên là còn thiếu một cái mảng rất lớn về đời sống tinh thần, đời sống tâm linh, những cái điều tốt trong tâm hồn mình, những cái tình thương yêu giữa người và người, những cái triết học về cái thiền định, về khí công vân vân, cần phải được bổ sung lại cho đời sống của nhân loại.
[1:05:29]Nên ngày hôm nay á, nhiều người đã nói như là đã dự báo rằng thế kỷ 21 này là thế kỷ của tâm linh. Là những thế kỷ trước, thế kỷ 20, 19, 18 á là thế kỷ của khoa học, của kỹ thuật, nhưng mà bước sang thế kỷ 21 lại là thế kỷ của đời sống tâm linh, là con người ta sẽ hướng về tâm linh nhiều hơn. Người ta sẽ biết tu tập nhiều hơn, xem trọng cái giá trị tinh thần nhiều hơn. Bây giờ vậy, vì có cái những người ở nước ngoài, có những cái người họ rất là giàu, ừ, mà họ lại từ bỏ cái việc làm, cái công danh của họ rồi họ lặn lội về Ấn Độ, về Tây Tạng họ đi tìm đạo. Họ lên trên những cái hốc núi cao, họ tìm nơi mà vắng vẻ để tìm bậc đạo sư mà tu hành.
[1:06:16]Vì họ thấy rằng rõ ràng cái đời sống vật chất, kỹ thuật coi vậy nó ẩn chứa những cái nguy hiểm, là con người ta thù hận nhiều hơn, tội lỗi nhiều hơn. Đã đến lúc thế giới phải quay lại cái đời sống nội tâm, cái đời sống tinh thần cao siêu hướng về những cái giá trị thanh cao hơn hơn là cái đồng tiền, hơn là vật chất, hơn là xác thịt. Đã tới lúc người ta phải tìm ra như vậy. Thì đây là một cái điều mà người Phật tử mình có dư để cho cái thế giới này. Là vì sao vậy? Là vì từng lời, từng lời kinh của Phật dạy đều chứa đựng cái đời sống tinh thần phong phú, sâu sắc. À ví dụ như những lời Phật dạy là:
[1:06:57]"Lửa nào tắt được lửa? Thù nào diệt được thù? Tình thương xóa thù hận, là định luật ngàn thu." Đó, những cái câu nói mà chỉ nói về tinh thần, chỉ nói về đạo lý luôn luôn là cái đẹp cho cuộc đời này, mà chúng ta có cả Tam tạng kinh điển của Phật như vậy. Vì vậy, người Phật tử chúng ta nếu mà chúng ta tu hành tinh tấn, chúng ta có nhiều điều để cho người khác, nhất là trong cái thời đại này. À ví dụ như mình có những người bạn bè, họ đang làm giàu là họ chỉ hưởng thụ sung sướng, là họ đang chỉ hướng tới vật chất thôi, thì mình có thể đến với họ, mình nói chuyện về đời sống tu hành để làm cho họ bớt ham làm giàu,
[1:07:38]mà phải biết tu dưỡng đạo đức nội tâm lại, để tăng cái giá trị của đời sống tinh thần lên. Đó là cái chúng ta làm đẹp cuộc đời này, chúng ta tô điểm cuộc đời này. Chứ nếu mà mình cứ để cho những bạn bè mình họ cứ lao hết đi làm giàu thì chắc chắn tội lỗi sẽ xảy ra. Là vì sao vậy? Vì trong khi mà đi tìm đồng tiền, tìm cái giàu sang vậy chắc chắn mình phải có mưu hại người khác, cạnh tranh với người khác và gạt bỏ người khác ra thì thành ra cái nghiệp. Như mình thành công nhưng mà người khác thất bại thì cũng là một cái tội để dành cho kiếp sau mình phải trả. Đó, nên mình khuyên những người bạn của mình bớt coi trọng
[1:08:14]đồng tiền mà hãy xem cái hạnh phúc là giá trị tinh thần. Vì sao vậy? Vì coi vậy chứ cuộc đời này là cõi tạm. Giàu gì giàu, chết bỏ lại hết, chỉ mang theo tội phước khi ra đi thôi. Mà nếu mình đứng ở cái nhìn lớn hơn á thì mình thấy đúng là chạy theo cái cuộc đời này là điều buồn cười và vô ích. À ví dụ thế này. Ví dụ chúng ta hãy nhìn một con ong. Một con ong mà khi đi lấy mật, cực khổ không? Cực, rất là cực khổ. Là cả ngày nó đi cả đàn như vậy, nó hút mật về nó chứa trong cái tổ của nó. À cả một đời nó làm vậy thì nó được mấy lít mật. Nhưng mà cái mấy lít mật của con ong á đối với con người mình có đáng giá gì không?
[1:09:00]Đáng không? Không. Không đáng giá gì hết. Mấy lít mật có bao nhiêu tiền đâu, phải không? Uống ít bữa chia, uống ít bữa hết liền. Không bao nhiêu tiền hết. Vì cái tài sản mà con người mình làm ra rất là lớn. Ví dụ mình làm, một năm mình có thể làm ra mấy tấn lúa, một năm mình có thể làm ra mấy chục triệu, mấy trăm triệu, mình có thể xây được cái nhà rất là lớn, ha, và gạo, thóc, đường, mật, sữa mình chứa đầy nhà, luôn luôn có ăn, không có thiếu. Nên so sánh là con ong nó vất vả cả một đời, nó chỉ làm được vài lít mật ong, một đàn ong làm vài lít mật ong mình thấy rất là đáng thương. Tức là nó tận tụy, cực khổ để nó tạo ra một cái
[1:09:36]tài sản mà so với mình nhìn vô rất là ít ỏi. Thì cũng vậy, tức là chúng ta lao nhọc cả một đời để đi làm giàu, nhưng mà nếu so với các bậc thánh họ nhìn họ nói mình rất là phí, không biết tạo ra cái phước để đời sau mình tiến lên, sống một đời sống sung sướng hơn. Tại vì sao? Dù cho mình có tạo được rất nhiều tài sản, khi mình chết cũng bỏ hết. Mà cái tài sản mình tạo ra mình coi là giàu á, kỳ thật, đối với các bậc thánh khác lại rất là ít ỏi, nhỏ nhoi, tầm thường, không có đáng kể. Giống như mình nhìn cái ổ ong vậy đó, mình nhìn thấy cái ổ ong nó không tới đâu á. Thì những bậc thánh ở trên mình nhìn xuống cũng vậy,
[1:10:14]thấy mình lao nhọc cả một đời chạy theo vật chất rồi bỏ lại tất cả sau cái chết. Cho nên nói rằng cuộc đời là cõi tạm mà chúng ta phải đi tìm về đời sống tinh thần, biết tu tập đạo lý mới là cái điều quan trọng. Ừ. Cho nên bây giờ thay vì chúng ta cứ lao ra bên ngoài để đi tìm đồng tiền, đi tìm vật chất, bây giờ tới lúc chúng ta quay lại tâm hồn của mình. Quay lại chúng ta quan sát tâm hồn mình, chúng ta quý trọng tâm hồn mình, chúng ta hoàn chỉnh cái tâm hồn mình. Vì sao vậy? Bởi vì tâm mới là cái quan trọng, cái định hướng để đưa mình đi vào mọi nẻo luân hồi. Tâm này sẽ dắt mình xuống địa ngục.
[1:10:55]Tâm này sẽ đưa mình lên thiên đường. Tâm này sẽ làm cho mình thành một kẻ phàm phu tầm thường, tội lỗi, cũng cái tâm này làm cho mình trở thành một bậc thánh cao cả. Nhưng mà nào giờ chúng ta quên cái tâm. Chúng ta chỉ xem trọng cái vật chất tài sản bên ngoài. Nay đã đến lúc mà chúng ta dừng lại, bớt lại, thắng lại để xoay lại tìm lại cái nội tâm của mình xem tâm mình là cái gì để chúng ta thấy được, sửa được, hoàn chỉnh được cái tâm này. Thì từ đây tâm này sẽ là cái động cơ, sẽ là ánh đuốc, sẽ là người dẫn đường đưa chúng ta đi dần đi dần về cái cõi thánh, nhớ như vậy. Điều thứ ba mà chúng ta có một cái rất là quý
[1:11:43]để chúng ta làm đẹp cho cuộc đời của mình và cũng là xây dựng tô điểm cho cuộc đời bên ngoài rất là đẹp đó là thiền định. Chúng ta thấy chúng ta thờ Đức Phật trong tư thế ngồi thiền thì là người đệ tử Phật mình phải biết ngồi thiền, định tâm lại. Hiện nay trên thế giới á có nhiều người trí thức ở bên Âu Mỹ họ rất là hâm mộ đạo Phật dù rằng gia đình họ, gốc của họ trước đây là đạo Kitô. Chúng tôi cũng được tiếp xúc với một số người nước ngoài ở Tây phương. Thì họ đều là gốc của Kitô hết. Nhưng mà lần lần họ tìm hiểu về đạo Phật và rất hâm mộ đạo Phật. Tại vì họ nói rằng là triết lý đạo Phật rất là cao siêu,
[1:12:25]rất là sâu sắc, còn cái triết lý giáo lý đạo Kitô của họ không có so sánh được. Là tuy họ không tuyên bố bỏ cái đạo Kitô, à tuy họ không tuyên bố là trở thành đệ tử Phật nhưng mà họ học giáo lý đạo Phật, họ thực hành thiền định. À, họ rất là thích nên âm thầm mặc nhiên họ xem họ là đệ tử của Đức Phật. Và đây là điều mà chúng ta có quyền tự hào. Chúng ta tự hào vì sao? Vì chúng ta đang là đệ tử của Đức Phật, đệ tử của một cái tôn giáo mà ngày nay những người của các nước văn minh, trí thức họ lại ham thích, hâm mộ, họ tìm về mà chúng ta đang có sẵn, đó là điều chúng ta có quyền tự hào. Nhưng mà tự hào chừng nào thì mình càng mắc cỡ chừng đó.
[1:13:12]Mà sao vậy? Mà sao càng tự hào càng mắc cỡ? Bởi vì đạo Phật rất là hay cho nên người ta mới thích, phải không? Mình tự hào nhưng mà mình có làm được cái hay đó chưa? Hả? Mình ngồi thiền được chưa? Nhập định được chưa? Chưa, cho nên mình phải phải mắc cỡ là vậy đó. Hầu hết tất cả những người trí thức Âu Mỹ khi tìm đến đạo Phật đều tu tập thiền định, bởi vì họ nói à trong những điều mà quý giá của đạo Phật thì cái quý nhất là thiền định. À và thiền định nó làm cho làm sao? Nó có những điều quý như thế này là làm cho chúng ta làm chủ tâm hồn mình, làm chủ tâm hồn mình. Đây là điều cực kỳ có ý nghĩa.
[1:13:58]Chúng ta nghe cái chữ làm chủ tâm hồn mình, mình nghe bình thường nha, nhưng mà sự thật là một điều cực kỳ có ý nghĩa. Làm chủ tâm hồn mình là sao? Là ví dụ thế này. Ví dụ có người họ chọc cho mình nổi giận, mình làm chủ tâm hồn mình, mình không thèm giận, như vậy là ngon không? Quá tốt phải không? Quá ngon lành. Hoặc ví dụ bây giờ có một cái điều á đáng lẽ mình phải tham rồi có một người, một cái tay nào đó nói bây giờ anh đứng anh canh cho tôi ha. Tôi vô đó tôi ăn trộm. Ăn trộm trong đây lấy rất là nhẹ nhàng, dễ lấy, tôi biết thế này lấy ra được 5 tỉ, ha. Rồi tôi chia cho anh 2 tỉ, tôi 3 tỉ.
[1:14:33]À vì công tôi tôi vô tôi lấy cực hơn. Mình làm cả đời không bao giờ mình thấy được 1 tỉ là cái gì nữa, phải không? Thì lúc đó là cái mà nó rất là dễ, anh yên tâm. Đường đi nước bước tôi biết hết, không có bảo vệ, không việc gì hết, công an không có, tôi bảo đảm, tôi guarantee với anh, bảo hành 6 tháng luôn. Là không hề có thể bị bắt này, rất là dễ lấy. Anh chỉ đứng canh dùm tôi thôi. Rồi tôi chia anh 2 tỉ. Thì lúc đó là mình thấy cơ bồ dễ biết quá ha, dễ có tiền mà cơ bồ ít có nguy hiểm. Mình dám gật đầu lắm ha. Đó là cái tham nổi lên nhưng mà nhờ tu tập thiền định mình làm chủ tâm hồn mình, không để tham.
[1:15:04]Mình không nhận lời và chẳng những không nhận lời mình còn khuyên cái người đó là sao? Đừng làm chuyện tội lỗi đó nữa, phải không? Vững vàng như vậy. Đó. Đó là làm chủ mà đó là cái quan trọng. Rồi ví dụ có những chuyện mà đáng lẽ mình phải buồn, phải giận, mình bình thản, mình tha thứ, mình thương yêu, đó gọi là làm chủ tâm hồn mình. Hoặc là tâm mình đáng lẽ phải xao động, mình làm chủ giữ cho nó yên tĩnh lại. Đó, cái gọi là làm chủ tâm hồn của mình là một điều cực kỳ có ý nghĩa trong cuộc sống này. Ví dụ một người tu sĩ mà không làm chủ được tâm mình thì chắc chắn sẽ làm những điều điều sai lầm.
[1:15:41]Rồi một người cư sĩ mà nếu không làm chủ được tâm mình, chắc chắn sẽ tạo nghiệp. Đó như vậy. Cho nên cái thiền định là cái mình làm chủ tâm hồn mình trước. Đây là điều cực kỳ quan trọng. Ơ nếu mà mình tu theo Đức Phật mà mình không có thiền định, không làm chủ tâm hồn mình thì đúng là mình không xứng đáng lắm. Ơ vì vậy cái việc mà thiền định rất là quan trọng, phải có thiền định. Để làm chủ tâm hồn mình, cái thứ hai là chúng ta tìm được cái bình an, hạnh phúc, thư giãn cho tâm hồn mình. Đây cũng là một điều rất là quan trọng. Giữa cái thế giới đầy đau khổ, biến động, căng thẳng này, giữa cái thế giới mà bước ra bên ngoài chỉ có hơn
[1:16:21]thua, ganh ghét, oán hờn, thiếu điều mà chỉ muốn từng giờ từng phút bắn nhau, giết nhau, thế giới chỉ muốn bấm nút nguyên tử để triệt tiêu lẫn nhau. Thì trong cái thế giới hỗn loạn đó, đau khổ, bất an đó, chúng ta có thiền định, mình giữ được cái tâm mình được an vui, được hạnh phúc. Nghĩa là giữa những người đau khổ, chúng ta sống không đau khổ. À giữa cái thế giới hận thù, chúng ta sống không hận thù. Giữa cái thế giới hỗn loạn, chúng ta sống yên tĩnh, đó là nhờ thiền định. Cho nên ở đây, thiền định cho chúng ta một cái hạnh phúc lớn mà ở bên ngoài không có được. Mà chúng ta không phải tốn kém nhiều, không phải lệ thuộc nhiều bên ngoài
[1:16:59]là tự trong tâm hồn của mình đã là một nguồn hạnh phúc vô cùng an lạc. Đây là cái điểm mà người Tây phương họ rất là mê, vì đời sống bên Tây phương rất là căng thẳng, làm lụng rất là vất vả. Chính vì cái họ quá căng thẳng nên họ quý thiền định. Còn mình ở đây á vì đời sống mình coi vậy chứ nhàn nhàn, mình hay thất nghiệp, ít có chuyện làm cho nên mình không biết quý thiền định, không coi trọng thiền định. Chứ người Tây phương họ cực chừng nào họ lại quý trọng thiền định chừng nấy. Nên ở đây mình có cái có sẵn, mình có Phật pháp nè, có chư Tăng nè, có phương pháp tọa thiền nhưng mình lại không tọa thiền.
[1:17:33]Đây là cái dở của mình. Vì vậy chúng ta phải cố gắng là tu tập thiền định để đem thiền định cho cuộc đời này, cho mọi người. Rồi cái cuối cùng nữa là cái thiền định là con đường duy nhất để chúng ta đạt được sự giác ngộ, giải thoát. Tâm có vào định chúng ta mới trở thành thánh được. Tâm có vào định chúng ta mới được giác ngộ, được giải thoát chứ không có con đường nào khác hết. Là chúng ta tu tập vô số công hạnh thì tất cả công hạnh đó để hỗ trợ cho một cái công hạnh cuối cùng là thiền định. Ví dụ chúng ta có làm phước rất nhiều, chúng ta tu dưỡng đạo đức rất nhiều, làm giáo hóa chúng sinh rất nhiều nhưng mà nếu
[1:18:14]không chịu ngồi thiền thì vẫn không giải thoát giác ngộ. Nhớ như vậy. Cho nên thiền định là công hạnh cuối cùng sau khi chúng ta đã tu tập rất nhiều công hạnh trước đó để đi đến sự giải thoát giác ngộ thật sự. Và đây là cái mục tiêu mà Đức Phật muốn nhắc nhở chúng ta, dạy dỗ cho chúng ta muôn đời. Vì sao? Bởi vì luân hồi rất là đau khổ. Luân hồi sinh tử rất là mệt mỏi, rất là vất vả. Giờ mình ngồi đây vậy á chứ nếu mà quý Phật tử mà nhớ ngược lại 100 kiếp thôi đừng nhớ nhiều như là các vị thánh. Các vị thánh họ nhớ được vô lượng kiếp, mình giờ mình chỉ xin nhớ 100 kiếp thôi là sợ hết hồn liền, không bao giờ muốn đời sau tái sanh nữa.
[1:18:53]Chỉ cần nhớ lại 100 kiếp là sợ, sợ tái mặt luôn. Là mỗi kiếp mình đã sống vất vả như thế, đã đấu tranh, đã phấn đấu như thế, bệnh hoạn như thế, cực khổ, lê lết như thế. Như vậy, cứ từng kiếp từng kiếp hết coi như tỉ dụ mình sống 80 năm đi thì trong 80 năm đó quá vất vả cho một kiếp người. Bây giờ bắt mình là thôi bỏ cái thân này thêm 80 năm sau cũng như vậy nữa, mình đuối liền, sợ liền, không dám. Lúc đó chúng ta mới thấy cái ý nghĩa mà Đức Phật nói là giải thoát khỏi luân hồi sinh tử là một điều vô cùng lớn lao, vô cùng quan trọng. À như vậy. Nên ở đây thiền định á là cái vốn quý, là một cái tài sản rất là lớn trong Phật
[1:19:30]pháp mà chúng ta là con của Phật, chúng ta phải kế thừa cái tài sản đó. Phật chết rồi thì mình là con Phật, mình được quyền kế thừa tài sản đó. Nhưng mà bởi vì cái tài sản này mà mình muốn kế thừa thì mình phải, phải tu, cho nên nhiều người đã, đã không chịu ký giấy thừa kế. Chứ nếu Đức Phật mà để lại mình nghĩa là một hầm vàng thì mình nói tôi có quy y Phật, tôi chia một cục, chia liền, phải không? Ta nói ờ tôi có quy y là tôi là con Phật à chia cho tôi một cục liền. Nhưng mà Phật để lại một tài sản còn quý hơn cái hầm vàng đó nữa. Đó là thiền định, mình không chịu chia một cục. Bữa nào mà dạy thiền cái lảng lảng nói nay đau lưng,
[1:20:09]nhức răng quá, nay nhà có chuyện thôi né bữa khác. Mà đúng ra cái này, cái thiền định này nó còn quý hơn một cục vàng nữa, cục bự nè, cục bự vàng 4 số 9 nha, không chịu, hơn cục đó nữa. Nên vì vậy, là chúng ta có nhiều cái điều đẹp trong đạo Phật để chúng ta có thể tu dưỡng bản thân mình và đem lợi ích cho mọi người. Nhưng mà muốn được điều đó, mình phải thực hành trước, nghĩa là phải tu thân trước trước khi tề gia, trị quốc, bình thiên hạ. Chúng ta phải tự giác trước khi chúng ta giác giác tha, đó là nhớ như vậy. Hôm nay chúng ta nói với nhau về đề tài là Tô điểm cuộc đời. À, thì có những cái điều như vậy,
[1:20:47]là xây dựng cuộc đời về vật chất lẫn về tinh thần. À trong đó, cuộc đời nó có đầy những cái điều xấu lẫn với điều tốt thì chúng ta ưu tiên xây dựng điều điều tốt hơn là hơn là chống điều xấu, nhen. Và trong đạo Phật chúng ta có ba cái điều rất là quý để chúng ta đem đến cho mọi người, thứ nhất là luật nhân quả, thứ hai là đời sống tinh thần cao, và thứ ba là thiền định, đó, ba điều đó. À chúng tôi cũng à sau khi trao đổi như vậy, không biết có ai hỏi gì không? Thì chúng tôi cũng xin chúc cho quý thầy, quý cô một cái mùa an cư được tiến bộ, à việc tu hành có những cái kết quả vui ở trong nội tâm của mình.
[1:21:30]Và cũng chúc cho quý Phật tử là mỗi người mình đều phát cái tâm để góp bàn tay và con tim để xây dựng cuộc đời này cho mỗi ngày một đẹp hơn. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:22:11]Còn ước
[1:22:22]từng giờ trong trái tim, cho thế gian một lần tan bóng đêm.
[1:22:34]Tình thương lớn thấm sâu trong mọi người, và hạnh phúc sáng trên môi nụ cười.
[1:22:46]Khi hận thù nhòa phai thành sương khói, con người rồi tự thấy sẽ gần nhau.
[1:23:02]Còn ước mơ mọi người thương mến nhau, cho ánh dương đẹp ngời ngàn đời sau.
[1:23:14]Nguyện cầu cho khắp nơi yên vui, Phật đạo gieo rắc thêm không thôi.
[1:23:25]Niềm bình an đến như xuân tươi, lòng người vang tiếng ca tuyệt vời.
[1:23:36]Lạy Phật cho trái tim như không, lạy Người cho ước mơ mênh mông, lạy cỏ cây gió mây hoa sông, để lòng tan biến trong hư không.
[1:23:53]Biết bao lần nhìn đời thoáng qua, xót thương người còn phận phong ba. Cứ luân hồi miệt mài trôi xa, đến khi nào tìm được lối ra?
[1:24:09]Ước mơ mọi người chung chắp tay, dưới chân Phật đài hương ngát bay.
[1:24:23]Còn ước mơ từng giờ trên thế gian, thơm ngát hương một loài sen chứa chan.
[1:25:06]Nguồn chân lý vẫn bay lan mọi miền,
[1:25:13]và cuộc sống sẽ tan đi muộn phiền. Xin mọi người nhìn nhau bằng đôi mắt, trong hiền lành và sáng mãi niềm tin.
[1:25:34]Xin khắp nơi cuộc đời vang pháp âm, cho thế gian chẳng còn cảnh lầm than.
[1:25:46]Nguyện cầu mưa pháp tuôn tuôn rơi, mọi người không sống trong chơi vơi.
[1:25:57]Nụ cười tươi mãi trên đôi môi, và niềm vui đến cho cuộc đời.
[1:26:07]Nguyện cầu trên thế gian hôm nay, một lòng quy hướng theo Như Lai. Dù ngàn năm vẫn không phôi phai, để người quên hết bao u hoài.
[1:26:25]Ước mơ mọi người càng vững tin, lý nhân quả Phật đà xướng minh. Cứu muôn loài vượt ngoài điêu linh, đắp xây đời ngày càng thắm xinh. Ước mơ một ngày mai sáng tươi, ánh dương đạo mầu soi khắp nơi.
[1:26:53]Nguyện cầu mưa pháp tuôn tuôn rơi, mọi người không sống trong chơi vơi. Nụ cười tươi mãi trên đôi môi, và niềm vui đến cho cuộc đời.
[1:27:11]Nguyện cầu trên thế gian hôm nay, một lòng quy hướng theo Như Lai. Dù ngàn năm vẫn không phôi phai, để người quên hết bao u hoài.
[1:27:29]Ước mơ mọi người càng vững tin, lý nhân quả Phật đà xướng minh. Cứu muôn loài vượt ngoài điêu linh, đắp xây đời ngày càng thắm xinh. Ước mơ một ngày mai sáng tươi, ánh dương đạo mầu soi khắp nơi.
[1:28:05]Như mây, như gió thênh thang, tim tâm này biết yêu thương mọi loài.
[1:28:48]Tình thương dâng khắp muôn nơi, bao la ngàn chốn xa xôi vạn trùng.
[1:29:03]Như là một trái tim chung, như chung dòng máu, như cùng nỗi đau.
[1:29:19]Thương người nghèo khó lo âu, thương ai chẳng biết tìm sâu đạo mầu.
[1:29:34]Thương loài cầm thú hoang vu, chim bay khắp chốn, sông sâu cá bầy.
[1:29:49]Thương người đang cuộc mộng say, nên dang tay bỏ bàn tay níu rồi.
[1:30:04]Thương trong địa ngục đọa đày, từ lâu si ám nên gây tội tình.
[1:30:20]Lòng này thương hết chúng sinh, cho dù kẻ oán, người thân cũng đồng.
[1:30:35]Dòng đời đầy những đau buồn, lòng người đầy những ghen hờn, đổi thay.
[1:30:50]Một lòng quỳ dưới Phật đài, nguyện người người biết chung xây tâm từ.
[1:31:05]Từ nay cho tận ngàn sau, một con tim nhỏ để yêu quý người.
[1:31:21]Đôi môi xin tặng cho đời, ngàn lời trìu mến, vạn lời thân thương.
[1:31:36]Bàn tay nồng ấm làn hương, dựng xây cuộc sống đẹp như thiên đường.
[1:31:51]Đời là một giấc mơ chung, hận thù triệt hết, tình thương thì còn.