[0:09]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay là mùng năm Tết. Quý Phật tử từ nhiều nơi rất là xa xôi về đây thăm chùa và nghe Pháp, thật là đáng tán thán và rất là cảm động. Nhất là chùa ta ở trên núi xa như vậy mà có nhiều vị vượt những quãng đường đi rất là xa. Thậm chí có những vị từ nước ngoài về thăm quê hương rồi cũng a cũng lên núi thăm chùa. Mà lên đây thì thường thường ai cũng nói là có hai điều thất vọng. Thứ nhất là chùa bèo quá. Chẳng thấy gì hết á. Thứ hai, thấy ông thầy nó xấu, ốm quá.
[1:00]Nhưng mà bù lại mình có được cái đẹp nhất là gì?
[1:07]Bù lại có cái đẹp nhất là có Phật đẹp là được rồi, ha? Thấy Phật đẹp.
[1:17]Thường thì à cái phong tục, tập quán của người Việt Nam ta tự nhiên ta ấn định với nhau rằng cái ngày Tết là ngày ta phải vui. Và trong cái ngày vui đó, ta làm được hai cái việc có ý nghĩa. Một là ta bày tỏ cái tình thương với nhau. Hai là ta đến chùa để lễ Phật, nghe Pháp. Đó là hai cái điều ý nghĩa lớn. Dĩ nhiên trong ngày Tết, có người nào mà họ không hiểu được hai điều này thì họ sẽ vui một cách sai lầm là bằng cách cứ bê tha đánh bài, cờ bạc, nhậu nhẹt cho nó hết ba ngày Tết. Thế rồi sau đó là đi làm còng quặc trở lại. Còn những người biết suy nghĩ thì dành ba cái ngày hoặc là những ngày Tết thiêng liêng này vào hai cái việc chính.
[2:12]Là đem cái niềm vui cho nhau bằng cái tình thương mến, hoặc là chúc nhau những điều tốt lành, hai là lì xì cho nhau. Đó là hai cái biểu lộ á. Ví dụ như có khi là ta không có tiền lì xì thì ta chỉ chúc miệng mà thôi. Giống như là thầy hiện đang vậy đó, không có tiền á nên thầy lát thầy chúc á. Còn Phật tử tí lát có tiền thì lì xì thầy cũng không sao hết trơn á, tốt không sao hết trơn á. À, tức là thay lời trái tim muốn nói ha là ta chúc nhau những điều tốt đẹp, tức là ta bày tỏ tình thương với nhau. Rồi trong mấy ngày Tết ta kiêng cữ không dám nói nặng nhau, không ai dám làm ai buồn, nên để dành cái niềm vui cho nhau
[2:54]và hy vọng rằng suốt năm ta sẽ được may mắn. Ta cũng tránh làm đổ bể đồ đạc hay là có những cái điềm gì mà sẽ làm xấu cả năm. Mọi người có tin rằng ba ngày Tết mà có cái điềm xấu thì trong năm sẽ có chuyện xui không? Có tin không? Có nha. Mấy cái đó trời đất báo hiệu điềm hết á, chứ đừng tưởng không á. Bởi vậy, cứ kiêng cữ, cẩn thận là là đúng á. Thầy nhớ có một lần hồi hồi thầy còn nhỏ, lúc ở nhà cũng ngày Tết, mấy mẹ con đang ngồi chơi với nhau, cái ly để đằng kia không ai đụng tới tự nhiên nổ bể. Cái năm đó nhà cũng thê thảm á, lúc đó thầy nhớ lại cái đó thầy thấy là đúng là trời đất cũng báo cái điềm.
[3:34]Rồi khi đi tu cũng vậy á, đi tu ở trên núi à lúc đó núi rừng cũng hoang vắng, lúc thầy mới lên đây cũng không có gì hết. Thì ngày Tết hay không ngày Tết cũng chẳng ai biết á. Lúc ở một mình, lúc có cái chòi bên bờ suối á, nó không có cửa nẻo, thì ngày Tết cũng đâu ai biết, lúc mà thầy trốn ở đây tu á, nơi này hoang vắng đâu ai biết, nằm một mình. Tự nhiên có đứa bé bước vô nói: "Thưa bác, cho con xin miếng nước." Nói: "Ủa, thầy!" Thì ra là một người quen, một Phật tử quen á, họ đi chơi suối. Họ không ngờ lên đây họ gặp lại cái ông thầy quen cũ. Cái mừng quá kéo cái đám vô, kéo cái đám vô cái chơi.
[4:10]Rồi tự nhiên báo cái điềm nha, thế từ đó thầy không trốn được nữa, không có ẩn tu được nữa. Thế là phải lần lần là phải làm việc thêm. Và cứ vậy cứ đầu năm mà được Phật tử lên thăm vậy nè là chùa sẽ rất là chùa trong năm sẽ báo trước là chùa sẽ rất là rất là hao hao.
[4:33]Bữa nay bữa nay là mì gói mì gì hết trơn hết trơn, không còn nữa. Bữa nay là chùa không còn gì hết, mới chở được miếng lê-ghim lên mà đang cầu viện trợ thêm. Ở Sài Gòn có ai hảo tâm cúng thêm mì gói, hết cơm hết gạo hết bún. Đó là điềm, không biết mệt. Nhưng mà thôi, cũng dù sao là hao mà có đông nó mới hao á, mà có đông mới vui. Thì thôi ta mong rằng ta vui được rồi và cũng mong rằng quý Phật tử lên chùa mình gặp nhau trong những ngày Tết mà lên chùa á, mình an trú cái tâm mình ở đây, mình đặt cái niềm vui mình ở chùa thì cái niềm vui nó sẽ rất là linh thiêng và kéo được dài trong cái cuộc đời của mình.
[5:13]Vì nếu ta có cái niềm vui mà ta đem đặt nó vô sòng bài, ta đem đặt vô cái sòng nhậu thì cái niềm vui đó nó sẽ tan vỡ và nó đổi lại bằng đau khổ. Còn ta đem cái cuộc đời, đem trái tim, đem niềm vui mình ta đặt lên trên chùa thì bộ hơi bảo đảm á, Phật giữ giùm ta, huynh đệ ta thương yêu nhau giữ giùm ta, quý thầy quý cô ở đây chứng minh cho ta, giữ gìn giùm cho ta cái niềm vui đó. Cho nên khi ta ra về rồi, cái niềm vui đó sẽ theo ta trong suốt cái cuộc đời còn lại. Cho nên vì vậy, nhiều khi là lên đây cũng không chắc là gặp được thầy để thầy chúc Tết đâu, không chắc được gặp thầy chúc Tết đâu. Nhưng mà ta đã đặt cái niềm vui ta ở đây rồi thế là Phật giữ cho
[5:52]ta, cái niềm vui đó kéo dài trong cuộc đời mình rất là lâu. Và ta sẽ được nhiều may mắn như vậy. Cho nên thay lời thay lời chúc muốn nói thì thầy nói rằng khi các Phật tử đem đặt cái cái trái tim, cái niềm vui mình vào những ngày Tết mà lên trên chùa thì tự nhiên quý Phật tử sẽ được nhiều may mắn, nhiều cái niềm vui trong cái cuộc đời còn lại của mình. Chịu không? Chịu ha?
[6:20]Hôm nay nhân ngày Tết thì ta theo thông lệ cứ sáng vậy là có cái thời thuyết Pháp. Hôm nay đề tài ta nói với nhau với tựa đề là: "Như thế vẫn chưa đủ." Đó là một câu thần chú á: "Như thế vẫn chưa đủ." Nghĩa là gì? Nghĩa là thường có những điều ta cho là đủ rồi, là tốt rồi thì ta sẽ thấy rằng như thế vẫn chưa đủ. Sở dĩ ta cho là đủ là tốt rồi bởi vì trí tuệ ta chưa có lớn hơn. Còn nếu trí tuệ ta lớn hơn nữa, ta mới biết rằng như thế vẫn chưa đủ. Mà cái gì là vẫn chưa đủ thì từ từ ta sẽ nói với nhau thêm. Thường á là khi ta có một cái thành công ban đầu, ta đạt được một vài hiểu biết, ta làm được một vài điều tốt thì ta hay tự mãn và cho là đủ.
[7:21]Mà khi cái tâm tự mãn xuất hiện rồi thì lập tức ta bị tổn phước, ta sẽ bị trì trệ đứng lại rồi ta bị suy thoái lui lùi luôn. Đó là cái hệ quả mà bất cứ ai cũng bị. Chỉ có bậc Thánh đã chứng được quả Thánh vững chắc rồi thì mới có thể là thoát khỏi cái ý niệm tự mãn để mà cố gắng tiến tu hoài. Còn ta á nhiều khi mình đi chùa, mỗi tháng mình đi chùa được một lần, ai hỏi: "Anh theo đạo gì?" Nói: "Tôi là Phật tử, tôi Phật tử thuần thành." Một tháng đi chùa mà thuần thành nổi gì không biết. Một tháng đi chùa có một lần sao thuần thành được. Nhưng mà tự nhiên cảm thấy mình như vậy là đã đủ rồi. Đó là cái ta trí ta không lớn nên ta tưởng rằng ta đủ rồi.
[8:08]Cũng giống như nói nói: "Thưa thầy, tôi tôi quan niệm sống trên đời này cũng không cần phải theo một đạo giáo nào, miễn mình làm người tốt là được rồi." Cái quan niệm đó đó cũng vậy đó, là rơi đúng vào cái bệnh là tự mãn. Rơi đúng vào cái bệnh tự mãn là như thế tưởng là đã đủ rồi. Nói là không cần theo Phật, chỉ cần làm người tốt. Mà như thế nào mới gọi là người tốt? Phải không? Như thế nào? Họ nhìn không hết. Nói là: "À thôi tôi sống tôi không làm hại ai, tôi tuân thủ luật pháp nhà nước, lâu lâu thấy người khổ tôi giúp. Như vậy được rồi, sống vậy được rồi." Nhưng như thế vẫn chưa đủ. Ta vẫn còn bị những lỗi lầm,
[8:50]những tham sân bí mật chi phối sẽ kéo ta lui tuột lại. Lúc nào đó ta sẽ ngã quỵ, ta sẽ làm nên những điều tội lỗi để rồi sụp đổ hết. Do đó, là cái tâm tự mãn làm ta đứng lại, ta không thèm bước tới nữa, ta không thèm phấn đấu bước tới thêm. Vì ta tưởng là đủ nên nó gọi là trì trệ. Mà khi đứng lại rồi thì nó từ từ nó suy thoái luôn, chứ không phải đứng rồi là đứng yên một chỗ. Do đó, có những Phật tử khi ta hiểu được một số giáo lý, ta nghĩ mình là tu như vậy là tốt rồi thì ngay lập tức là ta vẫn còn một cái lỗi rất lớn, đó là sự tự mãn. Đến nỗi trong bốn quả Thánh, chỉ chứng tới A-la-hán thì mới hết cái sự tự mãn này.
[9:36]Thế còn cái quả vị A-na-hàm mà có thần thông rồi đó nha, có thể thấy được cả trăm kiếp quá khứ rồi đó, vậy mà Phật vẫn quở là người này vẫn còn tự mãn, cái tự mãn ngấm ngầm. Cho nên vì vậy, một cái vị A-na-hàm mà sau khi bỏ cái thân ở cõi này mà đi về trên cái cõi trời Sắc Cứu Cánh, an trú trên đó có khi vài ngàn năm vì cái tâm tự mãn tiềm ẩn á. Cái tâm tự mãn tiềm ẩn tiềm ẩn nó giữ vị đó lại cả ngàn năm, mấy ngàn năm rồi mới chứng A-la-hán. Mà cái cái tự mãn, có thậm chí có vị cả triệu năm mới chứng A-la-hán. Là vì cái tâm tự mãn nó tiềm tàng tiềm tàng. Nên do đó, là Phật lúc nào cũng nhắc nhở ta là đừng bao giờ tự mãn là vậy.
[10:22]Nên hôm nay chúng ta vào ngày đầu xuân, ta đã dành cái thời gian vui của cuộc đời mình để đem lên chùa là một điều rất là đáng quý. Nhưng mà nói lên chùa xong thắp cây nhang lạy Phật cầu nguyện vài cái rồi đi về mà tưởng rằng à tôi đã làm xong một điều tốt cho năm, đó là ngày Tết tôi lên chùa lễ Phật như thế đủ rồi, thì thật là sai lầm, bởi vì như thế vẫn chưa đủ. Mà lên chùa phải sao nữa? Phải phải nghe pháp. Phải nghe pháp và phải phát những lời ước nguyện cao cả vào ngày đầu năm để mà dành lại, để mà định hướng suốt cuộc đời suốt cái năm ta còn lại. Như hôm qua vậy, có một vị thầy đó ở dưới miền Tây lên thì mới hỏi rằng, nói rằng:
[11:06]"Thưa thầy, con mới lãnh cái ngôi chùa trụ trì thì con điều khổ tâm thì con biết rằng trong đạo Phật không có cái cúng sao. Nhưng mà cái nhu cầu Phật tử không biết từ cái thói quen từ bao đời tới cái ngày mùng 8 là thành cái lễ hội cúng sao là ai cũng đưa tên tới, thì người thì sao La Hầu, người sao Kế Đô, người sao Thái Dương, người sao Thái Bạch, người sao gì nữa. Thấy sợ sao nặng nhất, sao nặng?" Nói sao gì cũng không sợ, sợ sao nặng xạo, không sợ nữa. Nói: "Bây giờ con phải làm sao mà không làm phật lòng Phật tử mà vẫn không bị rơi vào mê tín?" Thì nói: "Không có gì đâu, giờ thế này, ngày mùng 8 thầy vẫn tổ chức một cái lễ hội lớn,
[11:55]mà cái lễ hội đó là lễ hội cầu an và phát nguyện, thì vẫn nhận tên Phật tử hết. Nhưng mà thay vì khi mình cúng đó mình nói là cúng giải sao cho người này tên đó tên kia thì thành ra mê tín, mà ta cũng nhận tên Phật tử hết, ta cầu an thứ nhất là nó có ba cái điều để ta cầu an. Thứ nhất là chùa sẽ cầu an cho những người ghi tên, cho người đó, cho gia đình người đó được cầu an, đó là cầu an thứ nhất. Cái cầu an thứ hai là cầu an tất cả mọi người khi mà được chùa cầu an cho mình rồi thì phải quỳ đó đọc lên những lời cầu nguyện cho cái đất nước của mình cũng được bình an, cũng được bình an, được phát triển, được thịnh vượng,
[12:35]không có chiến tranh, không bệnh tật, không thiên tai, không nghèo đói. Đó là cái cầu an thứ hai. Và cái cầu an thứ ba, tất cả mọi người đang đến dự lễ hội đó phải cầu an cho thế giới này, cho thế giới này được bình an, được hạnh phúc, không chiến tranh, không có giết chóc. Vì cứ từng ngày từng ngày, không nơi này cũng nơi kia à súng vẫn nổ, bom vẫn rơi và người ta vẫn vẫn ngã gục, máu vẫn tuôn chảy. Những có những người phải chia xa, có những người phải mất con và có những người con thì mất cha mẹ mình. Cho nên vì vậy là cái ngày mùng 8 ta thành cái lễ hội cầu an, cầu an cho gia đình mình, cầu an cho đất nước mình và cầu an cho thế giới này.
[13:16]Đó là cầu an. Và thứ hai là phát nguyện. Cái mục thứ hai là mục phát nguyện, tức là vào đầu năm ta sẽ hướng dẫn cho Phật tử phát nguyện, phát nguyện một cách long trọng rằng là: Trong năm nay, thứ nhất là con sẽ tu sửa mình, ráng vượt qua những điều lầm lỗi ừ nhỏ hẹp, ích kỷ, hơn thua, tham lam, gian dối, hèn nhát. Con sẽ phát nguyện làm được nhiều công đức, giúp đỡ được nhiều người. À con sẽ phát nguyện là đưa Phật pháp đến cho nhiều người chung quanh mình. Rồi cho con đã biết Phật pháp rồi sẽ làm cho những người khác cùng biết Phật pháp. Và điều phát nguyện thứ tư là: Con nguyện với Phật, trong năm nay con sẽ đưa được ít nhất mười người về chùa quy y.
[14:06]Về lựa ông thầy nào đẹp đẹp á, mập mập quy y. Đó hứa phát nguyện bốn điều như vậy. Thì cứ mỗi năm mình phát nguyện như vậy. Là như vậy cái ngày mùng 8 mà ta sẽ tổ chức cho thật vui. Sau khi mà làm cái lễ xong, trịnh trọng cầu an như vậy, phát nguyện như vậy, rồi ta mời quý Phật tử dự một buổi tiệc chay, có văn nghệ hát hò. Nó sẽ vui hơn cả cái lễ cúng sao bình thường nữa. Và như vậy Phật tử vẫn rất là vui, phải không? Là ngày mùng 8 vẫn được cầu an mà vẫn được giữ không khí vui tươi, đâu có gì đâu mà sợ. Nhưng mà thầy xúi mấy thầy làm chứ chùa mình không làm nha, đừng có lên. Mấy từ Giao thừa tới mùng 6 là là hết hơi rồi, chùa mình hết hơi rồi.
[14:44]Cho nên mấy chùa khác á về quý Phật tử xúi mấy chùa khác làm giùm thầy nha để ta thay cho cái cúng sao là là được." Cho nên nói rằng như thế vẫn chưa đủ vậy, cứ nói nói bây giờ là con không mê tín con không thèm cúng sao, nói như cái không mê tín là tốt rồi nhưng như thế vẫn chưa đủ. Vì sao? Vì Phật tử muốn muốn được an tâm, muốn được hưởng cái ân đức của Phật trong ngày đầu năm, cho nên cần cái ngày mùng 8 được cầu nguyện. Thì ta không thể bỏ cái tâm tình của Phật tử được, ta phải cho Phật tử cái sự an tâm đó nên phải tổ chức cái lễ hội mà thay cho cái lễ hội cúng sao mê tín đó bằng cái lễ hội cầu an và phát nguyện.
[15:23]Được không? Quá được phải không? Nên Phật tử về xúi các chùa làm nha thầy. Mình xúi thôi chứ mình không làm. Vậy nha. Rồi bây giờ ví dụ có những cái ta tự mãn nè. Ví dụ có Phật tử làm mình là đệ tử Phật, cả thầy quý thầy quý cô cũng vậy, khi mỗi ngày mình lạy Phật được một trăm lạy cái mình cảm thấy là mình là đệ tử mình là đệ tử ruột của Phật. Có đúng không? Đi ta lạy Phật được một trăm lạy xong ra xuống cởi cái áo tràng ra thấy mình thoải mái, khỏe khoắn, vui vẻ, thấy mình là con cưng của Phật á. Mà sự thật là con cưng của Phật không phải vậy. Để đạt được con cưng của Phật là khủng khiếp lắm chứ không đơn giản,
[16:05]cái công hạnh không biết bao nhiêu ngàn kiếp không phải dễ. Hoặc là
[16:12]nhiều khi ta ngồi thiền ta rải được cái tâm từ bi khắp cả đất trời, ta quán tưởng ta tâm từ bi ta phủ trùm các muôn loài cả đất trời. Thấy ngon rồi, thấy mình là đấng đại từ bi. Thật ra không phải, thật ra chưa đủ gì hết trơn, thật ra chưa đủ. Ví dụ như có người nghe giảng về Bát Nhã của Phật, nói: "Sắc tức thị không, không tức thị sắc." Nghe rồi cũng thấy hiểu hiểu được thì cho mình đã thấu được lý Bát Nhã, nói thiệt là ẩu á. Bát Nhã không phải như vậy. Muốn thấu được lý Bát Nhã phải tu chứng, phải thực hành cái công hạnh Bồ-tát mà vẫn xem tất cả như không có gì mới gọi là thấu lý Bát Nhã. Còn mình chưa chứng, chưa làm được các công hạnh Bồ-tát,
[16:55]chỉ nghe nói "sắc tức thị không, không tức thị sắc" đã vội vàng cho mình thấu lý Bát Nhã thì hơi bị ẩu. Thì đó nó sẽ thành cái gọi là tự mãn, thật ra như thế vẫn chưa đâu đủ đâu. Hoặc là có những người khi thực hành ngồi thiền, tâm tư được yên lắng, thấy vọng tưởng trống, tâm mình rỗng sáng trống, không có vọng tưởng. Cái nói rằng mình đã ngộ được chân tâm, Phật tánh. Cái đó thật ra cũng hơi bị ẩu á, không phải vậy, chân tâm, Phật tánh không đơn giản như vậy. Nên ta thấy có nhiều điều mà ta vừa được vài kết quả ban đầu, ta làm được một vài công lao ban đầu, rồi tưởng rằng mình hay, nó làm cho ta kiêu mạn.
[17:43]Mà khi kiêu mạn rồi cái nhân cách ta bị tàn phá, rồi ta sẽ bị thoái đọa, ta sẽ bị thoái đọa. Như bữa mấy người lên hỏi thầy chứ, nói: "Dạ con có một người thân thì ông này ổng bình thường ổng rất là sáng suốt, giỏi, bỗng nhiên sao bây giờ phát triệu chứng bệnh tâm thần?" Nói: "À nguyên nhân tại ổng giỏi." Nghĩa là sao? Vì ổng nghĩ ổng giỏi nên ổng kiêu mạn, vì ổng kiêu mạn nên ổng khinh người, khinh trời đất, khinh thần thánh và hư cái đầu, bị tâm thần liền, đó là công thức á. Đó là công thức đó. Nên ta thấy cái người nào mà giỏi rồi kênh kênh, coi thường người khác là ta biết cái chỗ đến cuối cùng của người
[18:23]đó là bệnh viện Biên Hòa, không chạy đường nào hết trơn, không chạy đường nào. Mà công thức đó rất là đúng. Kể cả người trong đạo và người ngoài đời cũng vậy, nhưng mà người trong đạo bị nhiều hơn người ngoài đời, tại sao vậy? Thấy ở nơi cái bệnh viện tâm thần á, ta thấy rằng yếu tố bệnh tâm thần vì tôn giáo rất là nhiều. Cứ người nào vô đó cũng xưng mình là thần là tướng không. Họ mới ngạc nhiên. Các bác sĩ tâm thần họ nói lạ lùng là những cái người mà bệnh tâm thần có yếu tố tôn giáo rất nhiều, không biết tại sao. Mà thật ra cái công thức nó chỉ bởi vì họ đến họ học đạo với cái ông thầy nào đó, ông thầy đó bơm cho họ những tư tưởng tự cao quá sức á.
[19:03]Cứ cho thấy họ cao siêu, ờ nói tu: "Con tu theo thầy là con cao siêu nha, con bằng Phật, bằng tổ. Con tức là Phật, con tức là tổ. Ta tức là Phật, Phật tức là ta." Nói bậy nói bạ. Cho nên có những cái mà "tức là" đó, rất là ẩu. Như gặp ông thầy nói: "Sao thầy không vô lạy Phật?" Nói: "Thôi, Phật tức là tôi, tôi tức là Phật." Ẩu tả, làm sao Phật tức là tôi được? Tôi còn đầy tham, sân, si, bản ngã, làm sao Phật tức là tôi, tôi tức là Phật? Mấy cái đó ẩu. Nói: "À thôi mời thầy thầy vô à chào ông thầy trụ trì trong kia đi." Nói: "Tôi tức là thầy trụ trì, thầy trụ trì tức là tôi, khỏi chào." Ẩu. Nên ai đã cho mình cái "tức là" đó, nghe rất là nghe rất là tức tối.
[19:46]Cứ nói mình "tức là", "tức là" đó, nghe tức cành hông vậy á, tại vì thấy ẩu. Cái chữ "tức là" đó nó không đơn giản chỉ là mình gán đại mà đã thành cái đồng thể. Cái ý nghĩa đồng thể đại bi trong đạo Phật nó rất là cao cả, mà nó có ý nghĩa đạo đức chứ nó không đưa đến sự kiêu mạn. À ví dụ thế này, là khi ta nhìn thấy một người nghèo khổ, Ta nhìn thấy người nghèo khổ mà ta thì giàu sang. Lúc mới vào chùa thì cái người đó ăn mặc sơ sài, họ gầy gò, da mặt họ xanh xao, răng chiếc còn chiếc mất, mà ta thì sang trọng, mặc bộ đồ bóng, hàng hiệu, ta mập mạp, da mặt đẹp. Rồi lúc mà sắp ăn cơm, sắp qua sắp lại cái ta ngồi chung bàn với cái người đó.
[20:38]Mà bình thường thì không bao giờ, trong công việc làm ăn của ta không bao giờ có chuyện mà ta ngồi ta ngồi chung với một cái người mà gọi là đẳng cấp thấp hơn mình. Tại vì công việc làm ăn buộc ta phải giao du toàn với những người sang trọng quyền thế. Nhưng mà không biết sao vô chùa, không biết Phật thử hay không, không biết sắp qua sắp lại cái ngồi ăn cơm chung mâm với cái ông mà ổng răng ổng chiếc còn chiếc mất, mặt xanh xao, quần áo rách rưới, mình thì sang trọng. Rồi lúc đó mới có cái người mới hỏi: "Ủa, anh anh qua đây ngồi, anh qua đây ngồi, chỗ anh ngồi bên đây nè, không phải ngồi bên bàn đó." Thì lúc đó mình mới nói:
[21:11]"Không, tôi ngồi đây được. Tất cả chúng ta là Phật tử như nhau." Thì cái câu nói đó nó biểu lộ cái gì? Biểu lộ cái đạo đức. Phải không? Nghĩa là ta vẫn ngồi với cái người nghèo khổ mà ta nghĩ rằng Phật tử là như nhau vì đến chùa rồi ai cũng là đệ tử Phật, ai cũng phải thương nhau dù nghèo khổ, sang giàu. Người nào khỏi khóc, kẻ nào khỏi than, phải không? Đó, khi thì hợp, khi thì tan, đó ta biết cái cuộc đời nó là như vậy. Về cửa chùa rồi, mọi chuyện hơn thua thế gian bỏ lại, dù ta có cái thân phận giàu sang nhưng ta vẫn thương yêu cái người anh em Phật tử ta dù họ rất là nghèo nàn. Chỉ vì ta còn tiếc cái là ta chưa giúp được họ thôi. Cho nên cái câu nói là:
[21:57]"Không, không sao, để tôi ngồi đây cũng được, anh em Phật tử như nhau." Thì cái câu mà như nhau đó, nó thể hiện cái đạo đức. Thì đó nói trong trường hợp đó là đúng. Chứ còn vô ngồi cái chỗ nào của mấy thầy, cái mình chạy lên ngồi chung mấy thầy, hỏi: "Ủa, sao anh Phật tử ngồi với mấy thầy?" Nói: "Thầy tức là mình, mình tức là thầy, có gì đâu phân biệt." Thì cái nói đó ẩu. Cái đó nó không phải là đạo đức nữa mà nó trở thành sự kiêu mạn, sự lạm nhận. Cho nên cái chữ "tức là" đó có khi nó đúng nếu nó có đạo đức, có khiêm hạ, có thương yêu. Còn nó sẽ là sai khi nó làm cho ta lạm nhận và ta kiêu mạn.
[22:34]Đó là cái chúng ta phải phải cẩn thận. Mà khi ta kiêu mạn rồi thì ta hư cái nhân cách của mình. Ta sẽ làm nhiều điều bậy rồi cuối cùng là bị tâm thần, rất là khó chữa. Bây giờ nếu ta nói thế này là cái người làm được vài điều tốt tốt rồi tự mãn, mà trong đạo hay bị là hồi nãy ta nói là hay ông thầy ổng cho mình cái tư tưởng cao siêu quá cái mình học sai, cái mình bị điên. Nhưng ngoài đời ít bị hơn là tại sao vậy? Tại ngoài đời, ví dụ những học sinh nhiều khi học giỏi nhưng mà không có kiêu mạn, cũng không có tâm thần. Lý do tại sao? Lý do tại vì chương trình học ngoài đời họ có cái thang, họ có cái thang trình độ hết rồi.
[23:18]Cái đứa học sinh học lớp một rất giỏi nhưng nó biết còn lớp mấy? Còn lớp hai, lớp ba. Người học sinh lớp năm đạt học sinh xuất sắc tỉnh rồi nhưng mà biết trên đó vẫn còn lớp sáu, lớp bảy, lớp tám chưa biết. Chính vì nó biết là còn nhiều cái cấp học ở trên nữa nên dù nó học giỏi cái lớp này nó vẫn không có kiêu mạn. Cho nên tâm lý nó vẫn ổn định học lên. Mà tới cấp nào là cao nhất? Tới tiến sĩ là hết. Nhưng mà cái người tiến sĩ chân chính đó thì lúc đó mới biết rằng còn quá nhiều điều trong vũ trụ này mình chưa biết, nên người đó lại không kiêu mạn nữa. Còn tiến sĩ dỏm, tiến sĩ giấy thì coi chừng kiêu mạn á.
[23:55]Mang cái bằng tiến sĩ đi là cứ khoe mình là tiến sĩ là chết á. Là tưởng rằng mình đã tới đỉnh rồi. Nhưng mà không, cái người mà tới đỉnh chính là người nhận ra rằng mình còn rất nhiều điều chưa biết. Vậy tới cái gì đỉnh? Tới giải Nobel chắc? Không, nhưng mà hầu hết cái người Nobel là bị hai cái hiệu ứng tâm lý. Một là sau đó họ không tiến lên nữa. Nên cái bên Hội Nhà văn á, những người được giải Nobel họ có cái nhận xét thế này: Hầu hết những nhà văn sau khi được giải Nobel rồi, viết không được nữa. Tại vì khi mà được giải Nobel nổi tiếng cả thế giới rồi, họ cũng bị cái đó, bị cái sốc về tâm lý.
[24:31]Cái tự mãn mạnh quá, nghĩ mình đã tới đỉnh rồi, cái nó phá lần phá lần hết khả năng của mình. Nhưng mà đó là hiếm hoi thôi. Còn đa số những người bình thường thì khi ta cứ học lên biết ở trên mình còn lớp nữa, biết trên mình còn lớp nữa nên dù giỏi gì giỏi vẫn không dám kiêu mạn. Nhờ vậy mà tâm lý người ta ổn định, nó khác với trong đạo. Thời Đức Phật ở trong đạo người ta cũng không bị kiêu mạn, bởi vì Đức Phật có cái tầng bậc tu chứng rõ ràng. Như chứng Sơ thiền, Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền là sao? Sơ quả, Nhị quả, Tam quả, Tứ quả là làm sao? Đức Phật ấn định rõ ràng. Cho nên khi mình chứng được quả này,
[25:05]mình biết ở trên còn quả nữa, mình không kiêu mạn. Mà chứng cho tới A-la-hán rồi thì bản ngã biến mất nên cũng hết kiêu mạn luôn. Còn ở cấp dưới thì không dám kiêu mạn vì biết trên mình còn một cái quả nữa. Nhưng mà ngày nay thì điều đó không còn. Vì sao vậy? Vì ngày nay không còn Phật minh định rõ ràng là tu như vậy là ở cấp nào, cấp nào. Nên ta chỉ nghe ông thầy mình ổng nói, nghe vài cuốn sách của mấy ông tổ nói, mà mấy ông tổ làm sao bằng Phật được. Nên từ ông tổ nói: "À, đây là tâm tức Phật, Phật tức tâm. Tâm như vậy là đồng thái hư, là sánh vai với Phật với tổ." Ổng gán cho một loạt cái từ trên cao, cái ta bị kiêu mạn lây với ổng, bị bởi vì ông thầy của mình.
[25:47]Ta hư tại ông thầy mình. Ổng dạy ta phải kiêu mạn, còn thời Đức Phật không có chuyện đó. Như một người mà tu nhập được định, Đức Phật nói: "Cái này chưa chứng được Sơ thiền." Vì sao vậy? "Bởi vì tâm con chưa có thánh thiện hoàn toàn, chưa có hoàn toàn thuần thiện nên chưa phải Sơ thiền." Nghe giật mình liền. Còn đời nay thì tâm mình vừa rỗng rang, yên lặng, ngồi được lâu cái mình nói: "Ồ, mình nhập định, mình chứng đạo." Trong khi cái mà mình rỗng rang, yên lặng, ngồi lâu, Đức Phật nói chưa vào Sơ thiền. Vì sao? Vì Sơ thiền là tâm hoàn toàn đạo đức, hoàn toàn thuần thiện. Mà trong kinh Phật ghi rõ:
[26:28]"Ly dục, ly bất thiện pháp." Cái chữ mà lìa khỏi cái pháp bất thiện á, có nghĩa là tâm của người chứng Sơ thiền hoàn toàn thuần thiện, không còn một cái sơ hở về đạo đức nữa. Ta thấy khủng khiếp chưa? Vậy mà mới Sơ thiền thôi. Vậy ta phải hiểu Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền là vĩ đại cỡ nào. Vậy mà nhiều người đời nay cứ nói: "Tứ thiền là phàm phu thiền." Nói câu đó rồi đời đời kiếp kiếp không bao giờ vào thiền được nữa. Đời đời kiếp kiếp là đứng ở ngoài khỏi cái ngôi nhà Phật pháp mà dạo trong luân hồi sinh tử đau khổ chơi vì nói bậy. Chưa chứng được Sơ thiền mà dám chê cả Tứ thiền, thấy ẩu. Nên đó là cái mà tự mãn, hiểu sai, tà kiến và có thể đọa lạc rất là nặng.
[27:14]Đó là những cái tâm tự mãn. Nên nói là tại sao trong tôn giáo người ta bị điên nhiều hơn là ở ngoài đời là vì vậy. Ở ngoài đời người ta có thang bậc của sự học hành, còn trong đạo cái thang học không rõ. Thời Đức Phật thì có, nên không ai bị điên hết. Cái thời này không có, ta điên rất là nhiều. Nên vì vậy, cái người Phật tử mà đi học đạo phải cẩn thận với ông thầy của mình. Ta kính cái ông thầy đó, đồng ý. Nhưng mà ta phải cẩn thận, nếu ông thầy đó ổng cho ta một cái giáo lý mà cao vút cao vắt á, để ta tự thấy mình cao quá, thì bước lui lại một bước giùm thầy, cẩn thận coi chừng thầy đó phá mình á, ổng phá cuộc đời mình á.
[27:52]Thầy nói như vậy có vẻ hơi đụng chạm, nhưng mà vì lợi ích của Phật tử, thầy buộc phải nói. Cho nên nếu mà đến Phật Quang, ta chỉ nghe giáo lý rất là thấp. Hỏi: "Tại sao ông thầy ổng giảng thấp vậy?" Nói: "Bởi vì cái thấp mới là cái chân lý. Cái cao coi chừng sai á. Cứ thấp thấp thôi mà ứng dụng được, đó là lẽ phải, là chân lý." Nên hỏi: "Phật Quang tu theo đường lối nào?" Nói: "Lấy Nikaya làm gốc trước." Nikaya trước, thời Đức Phật làm chắc. "Vậy kinh Đại Thừa thì sao?" Kinh Đại Thừa ta sẽ tham khảo tiếp. Ta không bỏ nhưng ta tham khảo tiếp. Và ta đi từ căn bản, những cái thấp nhất. Trước hết là từ lòng tôn kính Phật tuyệt đối.
[28:32]Tức là quỳ lạy Phật thấy mình như cỏ rác, thấy Phật là vô biên vô tận mà ta như là hạt bụi dưới chân Phật không bằng. Đó là căn bản, không khác được. Chứ không cần cao siêu, nói: "Tôi tu cái thấy bằng Phật." Đó là chết nha. Tu mà thấy mới vô tu mà thấy bằng Phật liền là đúng là ta địa ngục mở ra. Còn ta càng tu, càng thấy mình chưa bằng được hạt bụi Phật, mà chỉ xin được làm hạt bụi nơi bước chân Phật đã giẫm qua thôi. Chỉ vậy thôi, vậy mà người đó sẽ đi được bền bỉ, đi được bền bỉ. Cứ càng thấy mình thấp là càng bảo đảm. Nên ai nói: "Ôi! Ông thầy đó ổng giảng cái gì đâu thấp quá à, tôi giảng cũng được." thì người đó hiểu lầm.
[29:12]Chính cái thấp mới là cái đúng. Nên về sau nếu có ai nói với quý Phật tử là tu theo cái pháp đó thấp thì quý Phật tử trả lời sao?
[29:22]"Chúng tôi không cần cao, chúng tôi chỉ cần đúng." Được không? Nhớ trả lời câu này, về sau hả lòng hả dạ.
[29:36]Nên vì thế mà nếu ai biết cái câu thần chú là như thế vẫn chưa đủ, thì sẽ cứu được cuộc đời mình rất nhiều điều. Vì vậy ngày hôm nay chúng ta sẽ tụng cái câu thần chú. Ngày đầu năm tặng cho quý Phật tử câu thần chú như thế vẫn chưa đủ. Nói: "Câu này đâu có chữa được bệnh?" Không, câu này chữa được bệnh. Không tin á, quý Phật tử lát mà cảm á, cầm ly nước lên cứ nói: "Như thế vẫn chưa đủ, như thế vẫn chưa đủ", uống một cái coi hết bệnh không. Nếu không hết bệnh thì đi mua thuốc cảm uống, không sao hết.
[30:17]Nhưng mà thật sự, thầy nói đùa nhưng mà trong cái đùa nó có thật ở trong đó. Nó có thật là làm sao? Có thật là khi ta tụng một cái câu mà nó hàm chứa một cái đạo lý, tự nhiên ta được chư thiên gia hộ liền. Như cái câu rất là đơn giản gồm năm chữ, thay vì ta làm tới sáu chữ án ma ni bát di hồng. Bây giờ ta bớt lại một chữ còn năm chữ: như thế vẫn chưa đủ. Xem nó như một câu thần chú gối đầu của mình. Và ví dụ như ta đi đâu ai khen ta, ta tự nói trong lòng: "Như thế vẫn chưa đủ." Ta làm được cái điều hay, ta nói: "Như thế vẫn chưa đủ." Ta cứ nói cái câu đó tự nhắc mình. Bỗng nhiên, nhiều khi gặp tai nạn,
[30:58]đôi lúc ta quên cầu Phật, quên Nam Mô Đại Bi Quán Thế Âm Bồ Tát. Nhiều khi có người nào đòi đánh ta hoặc cái xe ta bị cướp chặn lại, ta cứ quên ta cứ buột miệng: "Như thế vẫn chưa đủ." Bỗng nhiên cướp bỏ đi hết trơn, không biết tại sao. Không ngờ nó linh, mà linh thiệt, linh thiệt. Vì sao? Vì ta đã từng nói cái câu như thế vẫn chưa đủ để ta tu nhiều lúc á, nên mỗi khi ta đọc cái câu đó lên chư thiên nhìn ta che ta liền. Thì mỗi lần mỗi khi ta nói cái câu đó để ta nhắc ta cái sự tu hành, cho nên câu đó nó động tới trời đất, động tới chư thiên. Và nó biến thành câu thần chú không ngờ để hộ mạng cho ta.
[31:31]Những lúc ta gặp nguy hiểm, ta theo thói quen ta tụng cái câu đó lên một cách vô thức, nhưng không ngờ cũng cảm ứng tới chư thiên che ta đi qua cái tai nạn. Ví dụ như ta nói nói bình thường vậy, hôm qua trong cái số Phật tử lên cũng đông á, 2 3 ngàn người, thì mới nghe tin là có một người vì đi chùa lên đây đi qua đường đèo, bị tai nạn xe khúc đường đèo và đã chở vô bệnh viện cấp cứu. Thì mới than với một sư huynh của thầy: "Em có làm cái gì thất đức, cho nên người đi chùa em bị tai nạn?" Mới than, tại vì thầy là người trụ trì ở đây mà, người ta hướng tâm tới thầy, ta đi về chùa mà bị tai nạn như vậy thầy có cái gì đó thất đức.
[32:14]Nên cũng trong lòng cũng buồn, rồi cũng sám hối với Phật, không biết mình có cái lỗi gì. Thì khoảng 3 tiếng đồng hồ sau, lúc buổi chiều chống gậy đi xuống thì cái người Phật tử lại giới thiệu: "Thưa thầy, em con hồi nãy nó bị tai nạn." Đứng nhìn từ đầu tới đuôi không thấy gì hết trơn á. Nói: "Ủa, bị tai nạn đâu?" Nói: "Dạ, nó u đầu chút xíu, nó bất tỉnh đưa vô bệnh viện nằm đó một tiếng đồng hồ, cái người ta đi CT không có gì hết trơn rồi về chùa lại bình thường không có gì." Thầy hú vía luôn. Hú vía, nói: "Thôi Phật cũng còn thương, cũng là vì nhờ thầy có cái tụng là như thế vẫn chưa đủ cho nên..."
[32:56]Cho nên cái câu này ta sẽ ứng dụng được rất là nhiều. Ví dụ thế này, bây giờ có một cái người nào đó họ chửi mắng mình, họ nói mình đồ đạo đức giả, đồ đi chùa mà ác, lừa thầy phản bạn.
[33:12]Ví dụ họ chửi mình nặng nề, họ nói xấu mình đủ thứ á. Và lúc đó nhờ mình tu tập nên mình không giận, mình không giận họ, lòng mình thanh thản, không một chút giận hờn trong tâm đối với cái người mà cứ đi nói xấu mình tùm lum. Như vậy mình ngon chưa? Ngon chưa? "Như thế vẫn chưa đủ." Quên câu thần chú rồi. Như thế vẫn chưa đủ. Nghĩa là ta tu á ta cứ nghĩ là lòng ta thanh thản tự tại trước cái sự hủy báng của người khác, sự xúc phạm người khác, mình tưởng mình ngon, nhưng mà sự thật như thế vẫn chưa đủ. Thế nào mới tạm đủ? Là khi biết có một người đó họ chửi mắng mình, họ công kích mình, đêm xuống ta ngồi thiền ta phải
[33:55]hướng tâm về người đó ta khởi lòng thương người đó. Như thế mới tạm đủ. Chứ còn nghe người ta chửi, chửi quá chừng chửi, có người lại nói cho mình nghe: "Họ chửi thầy thế này, chửi thế kia, gặp mặt mình chửi thế này kia", mình tỉnh queo, cười cười không giận, mình tưởng mình đạt yêu cầu, mình tưởng mình là bát phong xuy bất động, không điều gì làm ta lung lay, hay rồi, nhưng thật ra như thế vẫn chưa đủ. Mà đêm xuống ngồi thiền hướng tâm về người đó khởi lòng thương yêu nữa. Dễ không? Khó, khó bởi vì ta ngấm ngầm còn cái ghét á. Cái người ta chửi mình mình không giận, nhưng mà thẳm sâu trong tiềm thức mình có một
[34:31]chút ghét người ta, vẫn còn tồn tại trong á. Cho nên vì vậy chưa đủ. Mới đêm đến phải hướng tâm về cái người đã chửi mình, khởi lòng thương họ. Ví dụ như là trong cuộc sống, có khi ta gặp cái người nghèo khổ. Rồi hôm đó trong túi ta có được 100.000 để đi chùa.
[34:54]Thôi nói đi chùa thì mắc công. Ví dụ như ta có 100.000 á, vội vội vàng vàng ta bỏ túi 100.000 để ta đi công việc. Để đi hờ thôi chứ cũng chẳng xài gì đó. Giữa đường ta gặp người nghèo, cái ta móc hết 100.000 ta cho. Rồi mình chấp nhận mình đi không có tiền trong túi, về không tiền trong túi. 100.000 người ta dự phòng thôi, ta dự phòng là lỡ giữa đường có cái chuyện gì mình có 100.000 mình tiêu chút xíu. Nhưng bây giờ ta chấp nhận rủi ro, lỡ có chuyện gì mình không có tiền tiêu. Nhưng mà vì cái người kia họ nghèo quá, cái hoàn cảnh họ... ta cho 100.000. Mà thấy như vậy mình ngon không? Ngon không?
[35:29]Thuộc bài rồi đó, thuộc bài. Đúng là: "Như thế vẫn chưa đủ." Nghĩa là trong túi mình có nhiêu tiền dám móc hết là người đó ngon rồi á, tính ra như vậy là cũng rất là can đảm phải không? Chứ thường thường là mình phải vô tiệm mình đổi ra hai tờ năm chục: "Thôi anh năm chục tôi năm chục để tôi dằn túi, đi lỡ mà đạp bể bánh tráng người ta không có tiền đền", thấy không? Thôi anh năm chục, thấy vậy là cũng hay. Còn đây mình dám cho hết, thì thấy cũng ngon. Nhưng mà sự thật như thế vẫn chưa đủ, vì sao vậy? Vì ta chưa nói thêm họ được một câu đạo lý nào nữa. Ta mới cho vật chất à. Ta phải nói thêm vài câu đạo lý để tặng họ cái đạo lý để họ sống trên đời.
[36:04]Tại sao họ nghèo khổ? Vì họ có cái quả báo cũ nó còn lại. Cái quả báo cũ đó có thể vô tình hay cố ý họ đã phạm. Bây giờ ta không biết. Nhưng mà khi ta tặng họ 100.000 thì ta nói thêm một câu là: "Thôi, chúc bạn sắp tới được nhiều may mắn, bình an và mong bạn sống trên đời này vui và thương mọi người, tin nhân quả. Hãy sống vui và tin nhân quả nha. Rồi hẹn gặp lại." Ví dụ vậy. Rồi ta đi. Tức là ngoài 100.000 cho, mình nói thêm một lời chúc và một câu đạo lý nho nhỏ, chứ nói nhiều quá nhiều khi họ không nghe nổi. Nhưng mà nói một câu nhỏ nhỏ ngắn ngắn để họ dễ nhớ. Mà biết đâu nhờ cái câu khuyên đạo lý của mình đó, cuộc đời họ thay đổi.
[36:53]Nó chỉ có cái câu là: "Hãy sống vui, sống thương mọi người, tin nhân quả" cứ làm họ suy nghĩ, họ ám ảnh. Ám ảnh tin nhân quả tức là ở hiền gặp lành, ở ác gặp dữ, gieo gió thì gặt bão, trồng dưa được dưa, trồng đậu được đậu. Nên phải sống phải thương người, phải giúp người thì cuộc đời mình sẽ thay đổi, sẽ tốt hơn. Đó. Nên trong lúc vội vàng ta không làm gì được nhiều cho nhau thì cũng phải nói được một câu đạo lý với nhau. Còn nếu ta có thời giờ, ta có điều kiện thì cái việc làm từ thiện của ta là phải cưu mang được nhiều người trên cuộc đời này, giúp cho nhiều người có công ăn việc làm thì mới là việc từ thiện lâu dài.
[37:33]Nên vừa rồi, chùa ta có cái hội từ thiện là do thầy lập ra và thầy cũng làm hội trưởng. Thì cái cuối năm vừa rồi ta có tổng kết, năm nay mình cũng làm được nhiều việc tốt, nhiều nhà hảo tâm đã ủng hộ cho hội để làm những việc từ thiện xã hội. Ta hay đến những nơi có người khó người khổ ta giúp, ta hay đến những trường học ta tặng quà để khuyến khích đạo đức học đường, ta xây được một số nhà tình thương giúp cho những người mà chưa có cái mái nhà để che mưa che nắng, vân vân, thì thấy cũng được. Nhưng mà như thế vẫn chưa đủ. Nên vì vậy, khi mà tổng kết cái từ thiện vừa rồi, thầy có đưa ra cái phương hướng, thầy nói rằng:
[38:13]"Cái hoạt động từ thiện sắp tới của ta là tạo ra công ăn việc làm cho mọi người. Hoặc là ta giới thiệu việc làm hoặc là ta tìm cách tạo ra cái công việc, tạo ra sinh kế, giúp nhau sinh kế." Cái đó mới là cái giúp nhau lâu dài, bền bỉ. Chứ còn cứ người nghèo đến ta tặng cho gói quà, ta đi mất không bao giờ trở lại, họ ăn hết gói quà năm ngày sau họ chết rồi mình cũng không hay. Nên vì vậy cái việc từ thiện nó phải cực hơn, phải có chiều sâu hơn, bền bỉ hơn. Hôm kia thầy có giảng cái bài Giúp Nhau Sinh Kế là cũng để nói cái ý đó. Nên cái bài Giúp Nhau Sinh Kế rất là quan trọng. Sau này khi mà chùa làm ra cái bài giảng có hình ảnh rồi,
[38:51]quý Phật tử cố gắng thỉnh về, thỉnh về nghe để nắm cái ý đó mà ta làm từ thiện trong cái cuộc đời còn lại của mình. Rồi ví dụ thế này, là có một người nào đó, có một người lính họ dám xông pha trận mạc, tiêu diệt quân thù, không sợ nguy hiểm. Và như vậy họ cho mình là người yêu nước, đúng không? Đúng không? Đúng, sao không đúng. Dám xông pha trận mạc, chiến đấu với quân thù, không sợ nguy hiểm tới tính mạng của mình thì người như vậy được gọi là người yêu nước rồi. Không sai. Nhưng mà như thế đủ chưa? Chưa. Đó, như thế vẫn chưa đủ. Nhớ như vậy. Vậy làm sao mới là đủ? Đủ là thế này: khi chiến tranh đã đi qua, hòa bình đã lập lại,
[39:40]họ trở về quê hương, họ làm một cái quan chức mà lúc đó đó mà họ thương dân, giúp dân, lễ độ với dân thì ta mới gọi rằng người này gọi là đúng là người yêu nước. Dám chiến đấu với quân thù là một khía cạnh, nhưng phải thương dân, tôn trọng dân nữa. Hai cái đó hợp lại mới gọi là yêu nước. Mà yêu nước thực ra nó tới bốn yếu tố lận, chứ không phải chỉ hai yếu tố đó. Yêu nước nó gồm bốn cái tình yêu mà vào đêm giao thừa thầy có phân tích á: Thứ nhất là yêu đồng bào của mình. Mà đồng bào ta ví dụ người Việt Nam ta có 80 triệu người, trái tim ta phải yêu được 80 triệu người này. Nhưng mà mình đã yêu được 80 triệu người chưa?
[40:25]Mới có vài người gia đình mình, qua tới hàng xóm là hết thương rồi. Qua hàng xóm hết thương mà mình nói mình yêu nước là sai, là còn chút nói dối. Nên mình thấy mình yêu được cả hàng xóm, mình yêu hết những người á thì cũng chưa đủ, đếm ra chưa đủ 80 triệu nữa, mới được có một một hai ngàn à. Chừng nào trái tim mình yêu được 80 triệu người này mình mới gọi là có một phần yêu nước. Yếu tố thứ hai của yêu nước là yêu được cái dải non sông gấm vóc này mà máu của bao anh hùng tổ tiên đã đổ xuống để giữ gìn cái mảnh đất tươi đẹp cho đến ngày hôm nay. Yếu tố thứ ba của lòng yêu nước là ta yêu được cái văn hóa
[41:00]của ta, cái truyền thống, cái tập tục tốt đẹp của ta. Ví dụ ngày lễ, ngày Tết, ta tưởng nhớ ông bà, ta chúc mừng nhau, ta vui vẻ với nhau, ta ăn mặc quần áo kín đáo, ta giao tiếp không có buông tuồng, ta bảo vệ mái ấm gia đình, ta kính trọng thầy cô, vân vân, đó những cái văn hóa đẹp của ta, ta yêu, ta quý, đó cũng là yêu nước. Và cái thứ tư mà thầy nói rằng nhiều người đã quên là lòng yêu kính lãnh tụ của mình. Thời xưa điều này được nói rất rõ là trung quân ái quốc, nhưng mà đời nay cái chế độ dân chủ người ta quên mất nên nó làm mất một cái mảng quan trọng của lòng yêu nước. Thì thôi hôm nay ta không đào sâu vì thầy đã nói rồi.
[41:42]Nhưng mà thầy chỉ muốn so sánh hình ảnh này chút xíu thôi: là một cái người chiến sĩ khi mà xông pha giữa tuyến đầu lửa đạn, cái sinh mạng mình là giờ này còn, một phút sau nữa có khi chết rồi. Nhưng mà phải chiến đấu để bảo vệ đất nước, quê hương, dám hy sinh cả mạng sống mình là sự hy sinh rất là lớn. Cái người đó ta phải nói họ là anh hùng, là người yêu nước. Nhưng mà mới đánh giá phân nửa thôi. Khi nào thái bình lập lại, về quê hương làm quan, làm cán bộ mà thương dân, lễ độ với dân, lúc nào cũng nghĩ cách giúp dân thì ta mới nói người này đúng là người yêu nước. Ở đây có ai là cán bộ không?
[42:25]Có ai từng chiến đấu chưa? Bây giờ ví dụ ta có một cái khía cạnh làm ví dụ như có một người đến quy y Phật, làm đệ tử Phật. Ai hỏi: "Chớ anh quy chưa?", nói: "Dạ, quy y rồi, có pháp danh rồi." "À, được rồi." Vậy đã đủ chưa? Chưa. Như thế vẫn chưa đủ. Vì sao vậy? Vì ta còn phải Phật hóa cả cái gia đình mình nữa, phải không? Một mình mình quy y mà nhà mình có người chưa biết đạo thì như thế vẫn chưa đủ. Tức là cái lòng từ bi của ta chưa đủ, cái lòng tôn kính Phật ta chưa đủ, lòng yêu đạo lý ta chưa đủ. Vì ta mà lòng yêu đạo lý đủ rồi thì ta buộc ta phải độ hết cả nhà mình. Thấy nhà mình còn người nào là lòng kính Phật của mình chưa đủ.
[43:17]Rồi chưa xong nữa, ta còn phải giúp rất nhiều người hiểu đạo nữa. Ngoài gia đình mình, bất cứ bạn bè thân thuộc nào mà ta có duyên gặp trên đời, ta đều phải tìm cách giúp cho người đó cũng hiểu đạo như ta hoặc là hơn ta. Như vậy đủ chưa? Đúng, như thế vẫn chưa đủ. Mà nếu ta thấy ta tu tốt, ta thấy ta tu tinh tấn thì ta phải xuất gia luôn. Ta phải xuất gia luôn nữa thì như thế mới là tạm đủ. Ta đã là đệ tử Phật rồi, mới là một bước, như thế chưa đủ. Phải độ hết gia đình mình biết đạo, như thế vẫn chưa đủ. Còn phải độ rất nhiều người xung quanh mình biết đạo, như thế vẫn chưa đủ. Xuống tóc đi tu luôn, cắt đứt di chúc luôn, đó thì mới là tạm đủ vậy.
[44:07]Hoặc là thế này, ví dụ như trong cái hệ thống luật pháp của thế giới hiện nay, có cái điều luật về tự do tín ngưỡng. Vì trên thế giới có nhiều đạo và cái lòng kính trọng thần thánh nó là một cái tình cảm gì đó rất là mạnh mẽ và thiêng liêng mà buộc cái chính quyền phải tôn trọng, các quốc gia phải tôn trọng. Cho nên thế giới đều đồng ý với nhau là con người phải được tự do tín ngưỡng, nghĩa là được tự do đi theo cái tôn giáo mà mình đã chọn lựa. Và như vậy đã đủ chưa? Vậy sao mới đủ? Tự do tín ngưỡng mà vẫn chưa đủ thì sao mới đủ? Nên ta thấy thật ra thế giới vẫn chưa đủ đâu. Có nhiều người cứ tưởng rằng ta đang sống trong cái thời đại này là thời văn minh.
[45:01]Con người ta đã phát triển đến đỉnh cao văn minh. Thưa chưa, chưa thế đâu. Thế giới còn nhiều điều bất toàn, còn nhiều cái khiếm khuyết. Thế giới hiện nay nè, nhiều cái suy nghĩ, nhiều cái quan điểm của thế giới hiện nay còn rất là sai lầm mà có lẽ một vài trăm năm sau người ta sẽ tiến bộ hơn. Ví dụ như cái ý niệm về tự do tín ngưỡng cũng là một sự thiếu sót, cũng là chưa đủ. Mà thế nào mới là đủ? Cũng chưa đủ đâu, thế này: ngoài cái việc gọi là tự do tín ngưỡng cho con người, những người có trách nhiệm phải cố gắng giúp loài người tìm ra một tín ngưỡng đúng nhất, tìm ra một tín ngưỡng đúng nhất để cho loài người hướng tâm về.
[45:45]Tại vì khi ta cho tự do tín ngưỡng thì mọi người theo đủ thứ đạo hết, đủ thứ đạo hết mà đạo nào khác nhau hết thì như vậy là có phải là có cái chân lý không? Hay là chân lý là một hay chân lý là nhiều? Chân lý chỉ là một thôi, chứ làm sao mà nói ngược nhau mà ai cũng đúng hết là đâu được, phải không? Nói 2 + 2 = 4 cũng được, 2 + 2 = 6 cũng được, hai hai là bảy cũng được, đâu có được. 2 + 2 chỉ được phép là 4 mà thôi. Thì chân lý trên đời này chỉ có một mà thôi. Thì như vậy đạo tùm lum hết, đạo nói khác nhau hết trơn, đạo không cho giết người, đạo cho giết người thì như vậy là đâu có chân lý. Mà nếu ta cho người, mọi người:
[46:21]"Ồ, anh theo đạo nào cũng được, cũng được hết." Như vậy luật pháp đã đồng ý cho con người đi theo cái sai lầm. Thì như vậy luật pháp đó đúng hay sai? Luật pháp đó sai. Khi luật pháp cho con người đi theo điều sai là luật pháp đó sai mà thế giới ngày nay đang sai lầm như thế. Thế giới đang sai lầm như thế vì đã cho con người đi theo điều sai. Nghĩa là ta cấm con người đi theo sai, ví dụ tôi cấm anh gia nhập băng cướp, tôi cấm anh làm chứng dối, tôi cấm anh nghĩa là tham nhũng, tôi cấm anh ăn cướp, tôi cấm anh giết người, tôi cấm anh làm điều sai thì luật pháp cho rồi, nhưng mà không cấm người ta đi theo một cái đạo sai.
[46:57]Nói vì là tự do tín ngưỡng nên cái chữ tự do tín ngưỡng vẫn còn là một cái thiếu sót, vẫn còn là chưa đủ. Do đó thế giới còn cần tiến thêm một bước nữa là chọn lựa ra một tín ngưỡng đúng nhất cho loài người. Cái tín ngưỡng nào đúng nhất cho loài người? Đạo nào là đúng nhất?
[47:20]Thì ta sẽ dễ dàng trả lời là đạo Phật bởi vì ta là đệ tử Phật. Nhưng mà nếu ta hỏi một người đạo khác thì họ sao? Họ trả lời đạo họ. Hỏi một người đạo Hồi thì họ sẽ nói đạo Hồi đúng nhất, hỏi một người Thiên Chúa họ sẽ nói là Thiên Chúa là là đúng nhất. Cho nên dùng cái cách nào mà ta phải thuyết phục được loài người là đúng chỉ có đạo này mới đúng nhất thôi. Chứ còn bây giờ mà ta hỏi hỏi trống trống như vậy thì ai cũng cho đạo mình đúng nhất, mà nếu bỏ phiếu bầu mấy đạo kia thắng liền tại những đạo kia tín đồ họ đông hơn đạo Phật. Cho nên cái gọi là đa số cũng chưa chắc phải là chân lý. Nếu mà bỏ phiếu bầu đa số vẫn chưa chắc là chân lý.
[47:59]Cho nên ta thấy trong những cuộc bầu cử mà lấy cái bầu cái người lãnh tụ theo cái phiếu lá phiếu á là không chính xác đâu nha, đừng có tin. Cái số đông chưa chắc là đúng. Như vậy, nên nhiều khi cái lẽ phải nằm ở một chỗ khác. Nên cái gọi là tự do tín ngưỡng hoặc là cái gọi là đa số thắng thiểu số đó là một sự thiếu sót của thế giới loài người hôm nay mà loài người vẫn còn tồn tại.
[48:24]Ví dụ bây giờ cái nữa là nếu mà có một người Phật tử nói rằng, nói: "Thưa thầy, trước cái tình hình mà ở miền Nam Thái Lan bị Hồi giáo khủng bố, giết hại Phật tử, giết hại sư tăng và tuyên bố rằng sẽ giết hết Phật tử, giết hết những tín đồ đạo Phật. Thì chúng con là những người đệ tử Phật, tuy ở Việt Nam nhưng mà cái khoảng cách nó không còn xa nữa, một ngày nào đó những kẻ khủng bố đó sẽ đến Việt Nam. Và chúng con là những người can đảm, vì là con của Phật, không hèn nhát, dám hy sinh thân mạng của mình, dám liều chết để mà bảo vệ quê hương, bảo vệ đạo pháp." Nói như vậy hay không? Hay không? Rất hay. Nhưng mà đủ không?
[49:19]Chưa, chưa đủ. Như thế vẫn chưa đủ. Vì sao vậy? Thừa vì nói dạ vì tụi con phát nguyện là tụi con dám chết. Nói chết rồi làm gì bảo vệ được quê hương đạo pháp nữa? Chết mắc công người ta chôn chứ làm gì bảo vệ quê hương đạo pháp? Cho nên cái không sợ chết là hay rồi, là đúng rồi, nhưng đừng để mình chết. Phải có trí tuệ để đừng để cho mình chết, cái đó mới là cái hay thêm nữa. Không sợ chết, đúng rồi, nhưng đừng để mình chết. Mình còn sống, mình mới bảo vệ được quê hương, mới bảo vệ được đạo pháp, phải không? Chứ hâm hâm nhào vô cho người ta bắn một cái đùng ngã xuống chết mà gọi mình là hay thì đâu có hay gì đâu.
[50:00]Chết rồi làm gì nữa bảo vệ quê hương đạo pháp? Nên cái tinh thần không sợ chết là giỏi rồi đó, nhưng mà đừng để mình chết. Nên ta thấy có cái câu lý luận nhiều khi nghe hay, nhưng mà xét cho kỹ: như thế vẫn chưa đủ, như thế vẫn chưa đủ, nghe hông? Ừ. Hoặc là nay là có một lần có quý thầy quý cô ở Sài Gòn lên thăm, thăm thầy, thì mới hỏi là: "Tại sao mà Phật giáo bị suy yếu?" Cái nguyên nhân Phật giáo bị suy yếu bởi vì cái lòng tôn kính đối với giáo chủ không có mạnh. Chúng ta nhớ như vậy. Một tôn giáo muốn mạnh thì cái người đệ tử, người tín đồ phải tôn kính cái người giáo chủ mình tuyệt đối thì đạo đó mới mạnh.
[50:44]Nhưng bây giờ ta xét lại: lòng tôn kính của ta đối với Đức Phật đã tuyệt đối chưa? Có chưa? Nên đó là nguyên nhân của sự suy yếu. Cho nên vì vậy là để cho đạo Phật được mạnh, mỗi người đệ tử Phật phải đặt lên trên Đức Phật cái lòng tôn kính tuyệt đối, tha thiết. Mỗi khi ta quỳ lạy Phật, phải đem hết cả cái tấm lòng của mình, thiết tha của mình để mà hướng lên cúng dường Phật trong từng cái lễ, cái lạy như thế, nghe không? Và như vậy, đó là nguyên nhân để làm cho cho đạo Phật được hưng thịnh. Và chính nhờ là ta tôn kính Phật, cho nên ta không chia rẽ với nhau, vì biết rằng cái người đó cũng tôn kính Phật,
[51:29]thì thầy kia cũng tôn kính Phật, chùa nọ cũng tôn kính Phật, nên ta dễ thương nhau vì chung nhau ở cái lòng tôn kính Phật. Còn nếu ta không có tôn kính Phật, bỗng nhiên ta nhìn anh em của mình xa lạ, cái chùa này nhìn chùa kia thấy xa lạ, thầy này nhìn thầy kia thấy xa lạ, rồi Phật tử nhìn nhau cũng xa lạ. Nhưng mà nếu mỗi người chúng ta mà ai cũng tôn kính Phật tha thiết, tự nhiên ta gần lại với nhau liền. Bây giờ nói chưa cần thương nhau đâu. Thầy chưa cần kêu Phật tử phải thương nhau đâu, mà thầy chỉ kêu Phật tử là hết sức tôn kính Phật thôi. Rồi Phật tử về đây vào trong chùa lễ Phật, tự nhiên mình nhìn cái người lễ Phật bên cạnh mình mình thấy thương không?
[52:11]Thương không? Thương liền, vì mình biết cái người kia cũng tôn kính Phật tha thiết như là mình. Nên cái lòng tôn kính Phật sẽ làm nảy sinh ra tình thương yêu với nhau, làm cho các chùa đoàn kết được với nhau, làm cho quý thầy quý trọng được nhau, rồi đạo Phật cũng sẽ mạnh lên. Nói chỉ cần tôn kính Phật thôi. Nhưng mà nói rằng: "Chỉ cần tôn kính Phật thôi là đủ." Đủ chưa? Chưa đủ. Như thế vẫn chưa đủ. Thấy hay rồi đó, mà như thế vẫn chưa đủ. Phải nói: "Mình tôn kính Phật như vậy mà vẫn chưa đủ, vậy thế nào mới là đủ?" Phải làm sao cho mọi người cũng tôn kính Phật như vậy. Phải làm sao? Nên ta tôn kính Phật tốt rồi đó, nhưng phải làm cho nhiều
[52:54]người khác cũng chung cái lòng tôn kính Phật như ta vậy. Thì làm sao thì tùy mỗi người, ha? Ta tùy duyên mà ta hóa độ, không có nói. Rồi ví dụ thế này nữa. Ví dụ như có một người khi vào đạo Phật học giáo lý, học giỏi luôn, học giỏi luôn, được cấp bằng xuất sắc luôn, như vậy là ngon chưa? Ngon thì cũng ngon rồi, nhưng mà chưa, chưa đủ, như thế vẫn chưa đủ. Vì sao vậy? Bởi vì phải phải thực hành đúng như vậy, thực hành đúng như vậy. Nhưng bây giờ ta coi nè nha, cái thực hành như thế nào. Giờ ví dụ bây giờ thầy nói câu này: "Quý Phật tử hãy thương yêu lẫn nhau." Để để thầy đếm coi: "Quý Phật tử hãy thương yêu lẫn nhau", tám chữ.
[53:44]Tám chữ thầy nói trong bao lâu? Thầy nói trong khoảng năm giây nếu thầy nói chầm chậm, hoặc là khoảng bốn giây: "Quý Phật tử phải thương yêu lẫn nhau", thầy nói khoảng năm giây. Nhưng để thực hành được cái điều này, quý Phật tử thực hành bao nhiêu thì xong? Bao lâu thì xong? Bao lâu? Bao lâu? Cả một đời, đúng như vậy. Bốn giây! Để làm được cái điều mà thầy nói trong bốn giây, quý Phật tử phải thực hành suốt cuộc đời của mình. Nên ta thấy là nếu so sánh cái thời gian ta học với thời gian ta thực hành thì cái sự khác biệt rất là lớn. Học nó chiếm thời gian không nhiều, nhưng mà thực hành chiếm thời gian rất là rất là nhiều. Cái nó là như vậy.
[54:32]Nhưng bây giờ nếu có một người dành rất nhiều thời gian cho học mà dành thời gian cho thực hành rất ít thì người đó làm sao? Vừa sai vừa thiếu, tức là như thế vẫn chưa đủ. Nên có những người nhiều khi đến với Phật pháp chỉ lo học á, lấy hết cái bằng này lấy hết cái bằng kia, dồn hết thời gian cho học, ta biết ngay là người này đã đi đi nhầm đường, đi nhầm đường. Cho nên vì vậy mà ta muốn có bằng cấp này bằng cấp kia trong Phật học là coi chừng ta có một cái tham vọng gì đó chứ không phải là ta thật tu, không phải thật tu giải thoát. Có nhiều người hỏi hỏi thầy chứ: "Nói sao thầy không có bằng cấp Phật học gì hết?" Nói:
[55:14]"Tại Phật không cho thầy có bằng cấp." Nói: "Vì thầy nói thầy giỏi thầy không cần bằng cấp, tụi con dở tụi con phải có học lấy bằng." Cái câu đó nói chống lại ý của Phật á. Phật cần ta làm sao? Học bốn giây để thực hành suốt một đời. Đó là cái quan trọng, Phật muốn ta như vậy. Nhưng mà ta ngược lại: ta học suốt cuộc đời, thực hành bốn giây.
[55:41]Và như vậy sao? Ta đi nhầm đường. Ta nhầm đường rồi đời tu ta không tiến, tâm linh ta không thể khai mở, ta không thể giải thoát được. Cho nên do đó phải xét lại cái gọi là học trong Phật giáo. Nên những cái trường Phật học của Giáo hội mở ra phải chú trọng nhiều về sự thực hành, chứ không phải là học quá nhiều ra lấy cái bằng mà trong suốt thời gian học không có cái hành gì hết. Như vừa rồi vậy, vừa rồi ở Giáo hội có mở cái giới đàn thì khi mà tăng ni sinh lại dự giới đàn để được thọ giới, được tấn giới thì phải thi về giáo lý. Thì trong cái thi giáo lý mấy thầy soạn bài giáo lý là soạn theo cái học.
[56:21]Lúc đó cũng mời thầy tham gia vào trong cái ban giám khảo, thì sau khi thầy đọc các đề xong thầy mới trách quý thầy. Thầy nói: "Quý thầy soạn cái đề kiểu này á là giới sinh, các tăng ni sinh từ đây về sau chỉ lo học không lo hành. Vì người ta biết là phải học nhiều người ta sẽ đậu mà được thọ giới. Và như vậy quý thầy sẽ gây cái ảnh hưởng cả cuộc đời của người ta, người ta không tu. Vì vậy phải sửa lại, mai mốt mà soạn cái đề thi để mà thi thọ giới phải thi về thực hành, thế người nào có thực hành mới trả lời được câu này, thì quý thầy mới có công đức lớn, mới tạo ra được những thế hệ tăng ni siêng tu." Rồi quý thầy cũng nhận ra điều đó, nói:
[57:04]"Thôi để mai mốt nhờ làm lại." Nhưng mà trễ mất hết ba năm, mất hết bao nhiêu thế hệ. Nên ta nhớ cái mà bốn giây và một đời, một đời và bốn giây, hãy nhớ điều đó. Nói bốn giây mà làm cả đời chưa xong, phải thương yêu lẫn nhau chưa xong. Nhưng mà ở đây ta học cả một đời tu có bốn giây, không bao giờ được cái gì hết. Rồi ví dụ ví dụ thế này: nói rằng tu từ bi trong đạo Phật nghĩa là khởi được tâm thương yêu tất cả chúng sinh. Chữ "tất cả chúng sinh" là khủng khiếp lắm nha, là chim bay trên trời, cá lội dưới nước, ai cũng thương hết. Ta thương con người, thương đậm đà, chẳng những thương được tám chục triệu người Việt Nam,
[57:44]nghĩa là mình thương được gia đình mình đã đành, thương hàng xóm, thương đồng nghiệp mình là đã giỏi rồi, thương được tám chục triệu người Việt Nam rồi là giỏi rồi, thương luôn sáu tỷ mấy loài người này giỏi rồi, nhưng mà thương con ngựa vằn ở trong rừng, thương con bò rừng chạy trong rừng, thương con cá sấu lội dưới nước, thương con giun con dế, thương trăng sao trên trời, thương cả lá cây, ngon chưa? Ngon chưa? Nghe hỏi cái sợ rồi, rút kinh nghiệm. Như thế vẫn chưa đủ, phải không? Biết rằng hay rồi đó, tu mà tới cái mức độ mà thương được cả từng cái chiếc lá, từng cọng cỏ là giỏi rồi đó, nhưng như thế vẫn chưa đủ.
[58:21]Vậy làm sao mới là đủ? Làm sao mới là đủ? Phải làm cho chúng sinh cũng thương yêu nhau như vậy mới là tạm đủ. Ta thương được mọi người nhưng mọi người vẫn chưa thương nhau thì làm sao mà đủ được, phải không? Có một mình mình thương à. Nên cái lòng từ bi là phải như thế này: ta thương yêu được tất cả chúng sinh mà ta phải làm sao cho tất cả chúng sinh cũng phải thương yêu lẫn nhau, đó mới gọi là từ bi chân thật. Có khó không? Rất khó. Mình thương mọi người mình là khó rồi, nhưng mà tu riết tu riết mười năm hai mươi năm cũng sẽ được. Mình sẽ đạt được cái trình độ thương yêu từng chiếc lá cây, từng cái tiếng chim hót buổi sáng,
[59:05]từng cái giọt mưa rơi buổi chiều mình thương được hết. Sẽ tới cái lúc mình tu 20 năm mình sẽ được cái điều đó, nhưng mà vẫn chưa đủ vì mình chưa làm cho mọi người thương yêu nhau. Đó là phải làm cho mọi người thương yêu nhau, và cái điều mà để làm cho mọi người thương yêu nhau thì có khi ta phải chấp nhận đi trong luân hồi một triệu kiếp nữa để thực hành cái hạnh Bồ-tát, làm cho mọi người thương yêu được lẫn nhau thì mới gọi là tạm đủ.
[59:32]Tu thấy khó không? Khó không? Ừ. Rồi bây giờ ví dụ ví dụ như ta tôn trọng tôn giáo bạn, là trên đời trong cái đất nước này, trong thế giới có nhiều tôn giáo thì theo luật pháp ta tôn trọng được tôn giáo bạn là tốt rồi, nhưng vẫn chưa đủ. Ta phải giúp cho tôn giáo bạn từ bỏ cái khủng bố, từ bỏ cái thủ đoạn, từ bỏ cái tham vọng. Tại vì các tôn giáo dễ có cái tham vọng là truyền bá cho nhiều tín đồ để biến thành lực lượng chính trị, đó gọi là thủ đoạn. Hoặc là có những tôn giáo mà giết người hàng loạt để mà truyền cái đạo của mình, ai không theo là giết, cái đó là khủng bố ác độc. Thì ta tôn trọng tôn giáo bạn
[1:00:15]là không phải để yên cho các bạn cứ tiếp tục thủ đoạn và tàn bạo. Ta phải giúp cho bạn hiểu được cái đạo đức chân thật, không có tham vọng, dừng tay thủ đoạn, dừng tay khủng bố lại. Ta phải tiếp cận với những người của tôn giáo bạn. Ví dụ như là nào giờ ta chỉ giao du với Phật tử thôi, bây giờ ta phải bắt đầu giao du, làm quen với những người của tôn giáo bạn. Biết người đó là Thiên Chúa giáo ta phải tới chơi với họ, biết người đó là Hồi giáo ta phải tới thăm họ.
[1:00:45]Thầy nhắc lại là ta biết cái người đó là tín đồ Kitô giáo, ta phải tới giao du chơi với họ. Ta biết người Hồi giáo, ta phải tới thăm họ. Để chi? Để giúp cho họ hiểu cái chân lý của đạo Phật. Đó mới gọi là tôn trọng tôn giáo bạn, chứ không phải là tôn trọng tôn giáo bạn là họ làm gì họ làm kệ ta không cần biết tới mà gọi là tôn trọng, không phải. Ta phải đến với họ, chơi với họ, được không? Được không? Được nha, từ đây phải làm chuyện đó. Ừ. Hoặc là ví dụ: ta yêu đạo, đủ chưa? Chưa, phải yêu nước. Ta yêu nước, đủ chưa? Chưa, phải yêu đạo. Tức là đạo Phật á. Nên đạo pháp và dân tộc phải đồng hành là như vậy. Ừ.
[1:01:31]Rồi ví dụ thế này: hiện nay á các nền kinh tế mạnh trên thế giới là đều bắt đầu từ cái phòng nghiên cứu kỹ thuật. Quốc gia nào mà họ có những cái phòng nghiên cứu kỹ thuật giỏi, họ tạo ra những sản phẩm kỹ thuật cao, họ sẽ bán chạy cái sản phẩm nhiều, họ sẽ xuất khẩu ra được nhiều nước và kinh tế họ hùng mạnh lên. Nên ta thấy là kinh tế mạnh hay không đều nằm ở trong những cái phòng nghiên cứu bí mật hết. Từ đó mà kinh tế mạnh hay không. Mà tại sao mà họ có thể phát minh ra được những kỹ thuật cao? Chỉ bởi vì họ có câu thần chú đó từ lâu: như thế vẫn chưa đủ. Ta đừng tưởng là họ không biết câu thần chú này nha.
[1:02:14]Ở trong các phòng nghiên cứu bí mật của các quốc gia, họ đều treo cái câu thần chú hết: như thế vẫn chưa đủ. Tức là khi một cái nhân viên, một kỹ sư của họ vừa mới phát minh ra một kỹ thuật mới thì cái ông giám đốc nói liền: "Tôi tán thán anh vì anh vừa mới phát minh được kỹ thuật này, nhưng như thế vẫn chưa đủ, vì anh vẫn còn có thể cải tiến nó tốt hơn nữa. Nên hôm nay tôi cấp bằng sáng chế cho anh ở cái lĩnh vực này, nhưng yêu cầu anh cải tiến thêm nữa, báo cáo cho tôi 6 tháng sau". Nên ta thấy họ cứ tiến từng ngày từng giờ, tiến từng ngày từng giờ, bởi vì có câu thần chú mà ông giám đốc bắt
[1:02:45]người nhân viên phải am, phải hiểu, phải thấu suốt, phải ghi khắc trong lòng là: như thế vẫn chưa đủ. Chỉ nhờ như vậy mà các nền kinh tế hùng mạnh lên. Còn ta vừa mới phát minh nên ta la làng, ta tự mãn, ta không thèm nghiên cứu nữa, ta thua các nước hết trơn, thua hết. Hôm nay ta đi chùa, như thế vẫn chưa đủ, vì ta chưa đưa được ai đi chùa. Hoặc ta đưa được 10 người lên quy y, như thế vẫn chưa đủ, còn phải đưa nữa. Nhớ như vậy thì đạo Phật ta nó mới mạnh được. Ta thương nhau rồi chưa đủ, phải giúp nhau làm ăn cho giàu lên hết. Ta giàu rồi, các bạn ta cũng phải giàu theo. Phải là như vậy, nhớ không?
[1:03:24]Rồi hôm qua cũng vậy, chúng tôi có gặp quý thầy quý cô đến thăm, chúng tôi mới nói chuyện thế này: là hiện nay các chùa Tịnh Độ tông của ta á, các nghi thức đang tu á nó giống y chang 600 năm trước á. Hồi 600 năm trước á các chùa ta tu sao thì bây giờ ta đang tu y như vậy. Thì như vậy là tiến bộ hay là lạc hậu rồi? Tiến bộ hay lạc hậu? Lạc hậu mất tiêu rồi. 600 năm trước cũng như vậy, 600 năm sau cũng y như vậy thì ta bị lạc hậu. Thế giới bên ngoài họ đi quá xa, ta vẫn đứng đây vẫn gõ cóc cóc cóc. Lớp trẻ nó không thèm vô chùa nữa đâu. Lớp trẻ giờ là phải nhạc, phải chách xình xình xình chách xình xình, chách xình xình xình chách xình xình,
[1:04:05]chứ cóc cóc boong cóc cóc boong không vô chùa nổi. Cho nên vì vậy ta phải cải tiến cái gì đó. Cho nên đó là lý do tại sao chùa Phật Quang ta phải làm sao? Phải làm sao? "Vì đạo Pháp ta đi gieo rắc ngàn nơi í i ì... với con tim bao la như ánh mặt trời í i ì...". Phải như vậy, lớp trẻ nghe chùa này có lý á, nó vô tu.
[1:04:33]Nó phải có những cái cải tiến. Và cho nên đừng bao giờ nói rằng như thế đã là đủ. Ví dụ thầy ta đã thành công vì cái đó, ta phải cải tiến thêm chút, chứ đừng có: "Ồ thầy tôi đi con đường này nên thầy tôi thành công thì tôi cứ như vậy", là ta đã sai. Ta quên mất cái câu thần chú là: như thế vẫn chưa đủ. Ta thấy cái việc mà giáo hóa, truyền bá Phật pháp á nó không phải là nhiệm vụ của quý thầy. Ví dụ thầy ngồi đây thầy giảng là thầy hơi bị trật á. Mà tại sao vậy? Tại vì chính ra cái việc truyền bá là của Phật tử, không phải của thầy. Nói nghe hơi lạ phải không? Hơi lạ. Vì tính ra cái số lượng của Tăng Ni rất là ít,
[1:05:18]mà số lượng Phật tử mới là đông, nên cái nhiệm vụ mà truyền bá Phật pháp là nhiệm vụ của Phật tử chứ không phải của quý thầy. Quý thầy chỉ gợi ý, quý thầy chỉ hướng dẫn thôi, còn chính quý Phật tử mỗi người phải là một giảng sư, mỗi người là một sứ giả, mỗi người là một chiến sĩ. Cho nên quý Phật tử ngồi đây, đến đây, ngồi đây nghe pháp hay đến đây quỳ lạy Phật là đã tự đặt lên vai mình một cái sứ mạng đối với Phật pháp. Chứ đừng tưởng: "Nó đi chùa à dạ, tôi đi chùa tôi cầu cho gia đình tôi thế này thế kia", là người đó sai rất nặng chứ không phải là như thế vẫn chưa đủ nữa, người đó sai rất nặng.
[1:05:55]Khi mình quỳ xuống mình lạy Phật một cái là tự mình gánh lên vai mình một cái sứ mạng đối với Phật pháp. Là mình phải nhận mình là sứ giả của Phật, đem Phật pháp truyền bá cho mọi người. Quý Phật tử phải làm điều này, phải ghi khắc điều này. Nên cái việc mà thầy ngồi đây thầy giảng chỉ là thầy gợi ý thôi, thầy hướng dẫn, thầy chỉ đạo thôi, còn mà chính mình đi truyền bá mới là cái việc chính của người đệ tử Phật. Nên ta nói có có ba cái việc có ba cái việc mà người Phật tử phải thường hay làm. Thứ nhất là ta quan sát coi chung quanh mình ai là người chưa biết đạo, ai chưa biết Phật pháp. Thứ hai, khi biết người đó chưa biết Phật pháp rồi,
[1:06:42]ta tới bước thứ hai là ta tới lui để nói chuyện, thăm hỏi và giới thiệu Phật pháp với người đó. Và thứ ba là sau khi người đó đã phát tâm rồi, ta đưa người đó về về chùa quy y. Đó là ba việc ta luôn luôn phải phải làm. Mà như thế đã đủ chưa? Như thế vẫn chưa đủ. Ta vẫn tiếp tục gắn bó với người đó để tới khi nào cái người đó cũng trở thành sứ giả, đem Phật pháp đến cho người khác nữa thì lúc đó ta mới mới hết, tạm hết trách nhiệm vì người đó đã đứng lên, người đó đã thức tỉnh, người đó đã lãnh được sứ mạng. Cho nên bước ban đầu ta có ba việc: tìm xem ai chưa biết Phật pháp ở chung quanh của mình. Thứ hai:
[1:07:24]tới lui, gần gũi, hỏi han, chuyện trò, giới thiệu. Và thứ ba: đưa về chùa quy y. Nhưng chưa đủ, còn cái thứ tư là tiếp tục gắn bó, kèm cặp người đó để cho tới khi người đó cũng trở thành một sứ giả như là mình. Đó, nhiệm vụ của Phật tử hiện nay là như vậy chứ không phải của quý thầy. Và nếu tất cả Phật tử làm được điều đó hết thì sau này trái đất sẽ trở thành cái gì? Trái đất sẽ trở thành cái này nè: hiện nay á trái đất là nơi mà người thiện và người ác đầu thai vô lẫn lộn, phải không? Thú có khi đầu thai thành người, có khi người từ địa ngục cũng lên làm người, có khi ở trên trời cũng xuống làm người, nên người thiện và người ác đầu thai lẫn
[1:08:06]lộn trên đây và cứ đấu tranh với nhau giữa cái thiện và cái ác, rất là vất vả. Nhưng mà nếu mỗi người Phật tử là một sứ giả như là quý thầy quý cô thì lúc đó ta sẽ tạo nên một cái môi trường, trái đất là một cái môi trường dạy đạo thuần thiện. Khi mà chúng sinh nào đầu thai vô đây đều gặp được cái môi trường Phật pháp thuần thiện để họ được giáo hóa và họ được thăng hoa lên. Có thể họ từ môi trường xấu họ đầu thai lên, họ từ con thú trong rừng họ đầu thai làm người nên họ còn mang nhiều cái tánh xấu. Họ từ địa ngục họ vừa trở lại làm người, còn mang nhiều cái tánh xấu. Nhưng mà cả trái đất này là cả một mái chùa tràn đầy Phật pháp,
[1:08:45]cho nên họ không còn xấu với ai được nữa, vì chung quanh họ đều tràn đầy Phật pháp. Và họ sẽ phải tu, phải tiến từng ngày để họ lên trên cao hơn. Lúc đó cái trái đất là một cái môi trường trung chuyển để đưa cho chúng sinh trở thành thánh. Còn hiện nay, trái đất có thể là cái trung chuyển mà cũng có thể là vực thẳm. Có nhiều người đã đầu thai về làm người và trở thành người xấu hơn. Có người đầu thai về đây làm người và trở thành người tốt hơn. Nên trái đất hiện nay còn lình xình, trắng đen chưa rõ. Nhưng mà nếu tất cả Phật tử đều cố gắng nỗ lực giáo hóa thì trái đất sẽ thành một cái trạm trung chuyển đưa người xấu thành người tốt,
[1:09:25]đưa người phàm phu thành thánh, đưa người từ cõi thấp về thành người cõi cao. Cho nên ta không bao giờ mà được dừng tay, không bao giờ được tự mãn, không bao giờ được cho là đủ, phải lúc nào cũng phải cảnh giác, tỉnh táo, phấn đấu, nỗ lực thêm vì như thế vẫn chưa đủ. Như Thái Lan á, chủ quan, cho mình cả đất nước mình là Phật giáo quốc giáo rồi, chủ quan, ngày hôm nay kết quả là chính quyền rơi vào tay của Hồi giáo, mất. Ở Việt Nam ta cũng vậy, Phật giáo đang là đa số, nhưng nếu ta chủ quan thì sao? Sẽ có một ngày Phật giáo sẽ trở thành thiểu số, nếu ta chủ quan. Vì vậy không bao giờ được được chủ quan, nhớ không?
[1:10:09]Nên nhớ vậy, cái tấm lòng tha thiết của ta đối với đạo là không bao giờ là đủ, hãy nhớ điều đó. Nên mình rất là mộ đạo, rất yêu kính Đức Phật, rất thương nhau, nhưng không bao giờ là đủ, nhớ. Lòng tha thiết đối với đạo của ta là không bao giờ là đủ. Nên ta có cái bài thơ nói với nhau: "Đạo là biển cả mênh mông, con là giọt nước giữa lòng biển khơi. Có đi hết cả cuộc đời, vẫn chưa đủ để thấy trời bao la. Đường đi dù sẽ rất xa, nhưng lòng kiên nhẫn còn xa hơn đường".
[1:10:51]Nên năm mới là mặc dù Đức Phật đã đem niềm vui đặt lên trên Phật, đem về góp vào chùa, thì chắc chắn Đức Phật sẽ gia hộ cho quý Phật tử được nhiều điều tốt lành trong năm. Nhưng mà để chắc ăn hơn, để cho quý Phật tử yên tâm hơn, thầy cũng xin chúc cho quý Phật tử năm mới được nhiều phước lành, được nhiều sức khỏe, nếu ai có bệnh thì sẽ được hết bệnh, là ai có bất hạnh trong đời sống thì sẽ được nhiều may mắn trong trong đời sống của mình, tạo được nhiều công đức lành, việc tu hành được tiến bộ, và lúc nào cũng nhớ câu thần chú: như thế vẫn chưa đủ. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.