[0:39]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay thầy tạm ngưng cái bài Mười Hạnh Phổ Hiền để hôm nay ngồi nói chuyện chơi. Không ai nói chuyện chơi hết.
[1:00]Ở đây có ai là mình xã hội đen không nhờ? Không có hả? Không có hả? Ờ có người giơ tay kìa, trời ơi. Ớn chưa? Ai là xã hội đen? Ra, đầu tiên của xã hội đen là những người ta gọi là người sống ngoài vòng pháp luật. Ừm. Người ta sống ngoài vòng pháp luật rồi cái tự nhiên họ phải lọt vào cái tổ chức, những cái tổ chức ngầm gọi là xã hội đen. Ờ cái tổ chức ngầm đó thì họ cũng có cách làm ăn kinh tế, thường là cho vay nặng lãi, vậy đó, ừm. Mà
[1:38]tại sao người ta lại chọn cái con đường là sống ngoài vòng pháp luật?
[1:45]Tại vì người ta không thích bị kiềm chế bởi cái kỷ luật, bởi luật lệ, bởi quy tắc, đúng không ạ? Ví dụ như mình đi ngoài đường thì luật yêu cầu mình phải đi bên phải, ừm, đi đúng vận tốc, đúng làn đường, muốn vượt lên thì phải xi nhan làm sao, đó, muốn cua muốn rẽ thì phải báo hiệu làm sao, xe trước xe sau, nghĩa là rất là nhiều cái luật, nội đi đường thôi nhiều, bởi vì đường là của chung, mình tuân thủ cái luật đó, ai cũng tuân thủ cái luật đó thì giao thông nó an toàn. Mà nhiều khi mình thấy cái con đường trống bóc vậy cần chi mà phải luật lệ, rồi cứ đâm đầu chạy đại. Bây giờ không thấy ai hết thì cứ chạy cho thoải mái khỏi
[2:30]luật lệ, đâm xẹt qua xẹt lại sao cũng được hết. Thì cái người mà không thích luật lệ, thì đó là người đó là mầm mống thích sống ngoài vòng pháp luật. Rồi tại sao vậy? Tại họ nghĩ rằng là mình sống không có luật lệ như vậy hạnh phúc, vui, đã hơn, sướng hơn. Sướng hơn là người cứ phải sống trong cái kỷ luật, trong cái nguyên tắc, trong luật pháp. Đó là cái tâm trạng đó, đó là tâm trạng của người đó đó. Rồi thì người đó từ từ họ rời xa pháp luật và trở thành người là sống ngoài vòng pháp luật. Mới đầu chỉ là ngoài vòng pháp luật, nhưng mà nếu đi xa dần xa dần nữa trở thành nhiều khi lọt vào những cái thế lực ngầm nó quản lý.
[3:13]Bên này nhà nước không quản lý thì thế lực ngầm sẽ quản lý. Con người ta không ai mà không bị quản lý hết. Ta nhớ một điều: không ai không bị quản lý. Hôm nay ta chưa nói điều này, như vậy. Còn bây giờ như mình, mình là người bình thường, mình không có cái máu xã hội đen, mình không có cái máu sống ngoài vòng pháp luật, thì mình lại là người thích tuân thủ pháp luật.
[3:42]Đúng không? Nhìn lại tâm mình có đúng như vậy? Mình thích tuân thủ pháp luật. Ví dụ bây giờ bên luật pháp nhà nước là nói là mình đừng ăn trộm của ai thì mình: "Ok, không không ăn trộm ai hết." Đó. Nói mình đi ra đường giữ cái luật giao thông cho kỹ, à mình cố gắng hiểu, nhớ luật giao thông để tuân thủ cho kỹ, và mình thấy mình rất yên tâm trong cái luật lệ đó của nhà nước, của xã hội. Mà khi mình thấy mình tuân thủ được luật pháp, cái mình có cái yên tâm. Đúng không ạ? Đó, hễ mình giữ được luật pháp, ví dụ luật pháp về môi trường, luật pháp về nhà đất, luật pháp xây dựng, luật pháp làm ăn, doanh nghiệp, bao nhiêu luật pháp mà
[4:27]mình thấy mình tuân thủ được, cái lòng mình nó có cái nhẹ, là mình làm điều đúng luật pháp, mình có cảm cái gì nó vững vàng trong cuộc đời mình mà không lo sợ, đó. Như có lần thầy mua một căn nhà để làm cái công ty á, mua xong hết rồi đâu mấy tháng sau có ông luật sư ổng gọi lại, ổng báo cho biết là cái nhà đó thầy mua có vấn đề, vì nội bộ gia đình sao đó. Thầy chỉ nói câu này rồi ổng im luôn, thầy nói thầy không cần biết cái chuyện chuyện nội bộ, còn thầy đã làm đúng tất cả mọi điều của luật pháp yêu cầu khi thầy mua căn nhà đó và thầy được luật pháp bảo vệ vì thầy đã làm đúng luật pháp. Thế là ổng im luôn, không bao giờ ổng quấy rầy nữa.
[5:07]Thì ra trong căn nhà đó cái tài sản thừa kế chia chác, hùn hạp gì đó rất là rắc rối, nhưng mình không biết, mình chỉ trả đủ tiền, làm đủ thủ tục, không một cái gì sai hết, thì sau này cái rắc rối nó không tới với mình do mình tuân thủ được luật pháp. Nên cái mình tuân thủ luật pháp làm cho mình thấy yên tâm, mình thấy hạnh phúc. Còn cái người mà ngược lại thì họ lại thấy không tuân thủ luật pháp họ thấy họ sống sướng hơn. À, hai cái tâm lý nó rất khác nhau. Lạ như vậy, mà trên cuộc đời này nó có những con người có hai cái dạng tâm lý như vậy. Bây giờ bây giờ ta bước vào trong đạo, ta bước vào trong đạo thì cái đạo lý,
[5:50]cái nguyên tắc, cái luật lệ, cái giới luật của đạo nó còn gấp triệu triệu lần những cái luật pháp của thế gian nữa. Khó hơn rất là nhiều. Là mình không hiểu thì mình thấy có năm giới à, và nếu mình đi tu mình thọ Tỳ-kheo thì mình thọ mấy trăm giới. Nhưng mà nếu mà mình hiểu đạo lý rồi thì nó khoảng mấy triệu giới. Tự mình nhìn thấy điều sai đúng trong cuộc sống đến mấy triệu điều, và mình phải giữ, phải tuân thủ hết. Nên nói: "Trời, giữ năm giới con giữ không nổi, mà thầy nói tới mấy triệu giới rồi sao mà con đi tu được?" Thầy nói năm giới mà đã khổ lên khổ xuống, đó, tức là gặp cái cô bồ liếc ngang liếc dọc cái
[6:37]nhớ giới tà dâm, thôi bỏ, đau khổ mà bỏ cổ. Rồi cái bạn bè nó nhậu, mời ly rượu, nói: "Trời, cái giới uống rượu khổ ghê, lỡ thọ đau khổ bị lỡ thọ rồi, quá đau khổ đi." Tức là nói năm giới giữ hoài không được mà thầy nói gì mà đi tu mà giữ mấy triệu giới. Nó có khác nhau cũng như vậy đó. Có người họ phạm giới mà thấy họ hạnh phúc, ừ uống rượu rất đã, bồ bịch lăng nhăng rất đã. Nhưng có người không uống rượu mới là hạnh phúc, có người sống thanh tịnh mới là hạnh phúc, mà có người giữ được mấy triệu giới mới thấy mình hạnh phúc. Mấy triệu giới là cái gì? Thầy nói một ví dụ nhỏ, bây giờ thầy sẽ lấy một ví dụ nhỏ.
[7:21]Ví dụ mình ngồi trước hè đường mình chơi, nhà mình ngày trời nắng nóng, trong nhà nó nóng quá mà mình cũng không thích xài máy lạnh hoài, quạt hoài, nó bệnh. Thôi mình ra ngoài trước sân nhà mình có cái bóng cây, ngoài lề đường chung của cái xóm mình có chỗ nó có cái bóng cây, đó, mọi người cũng hay tụ tập khi trời nóng, mình cũng bắt ghế mình ngồi. Và nóng quá cái mình cởi áo phạch ngực. Thì cái này tức là đàn ông, nói phạch ngực là đàn ông rồi chứ không phải phụ nữ. Phụ nữ mà phạch ngực thì nó hơi có chuyện lớn chút. Này ngồi đó rồi, mà mà đã mặc áo phạch ngực thì quần dài hay quần đùi? Quần đùi.
[7:58]Mặc áo phạch ngực ngồi đó, ngồi nói chuyện nhau uống ly trà đá cho nó mát. Thì ngồi bên lề đường mà, thì người ta đi qua, người ta đi lại, người ta đi qua đi lại. Và mình cứ thản nhiên nhìn người ta đi qua rồi người ta đi lại. Đâu có chuyện gì xảy ra? Nhưng có chuyện xảy ra đó. Vì sao? Vì lỡ có cái người họ vừa đi ngang mình, họ là người đáng kính trong cuộc đời này, thầy dùng cái chữ đáng kính, họ là người có nhân cách, họ có tu tập, họ là đáng kính, thậm chí có người là Tu-đà-hoàn. Họ như mọi người bình thường, họ vừa đi ngang mình, mình không biết, mình vẫn ngồi phạch ngực ra, ngồi thọc chân ra ngoài đường, nói chuyện cười ha hả,
[8:46]thì đúng là mình không cố ý, nhưng họ vừa đi ngang một cái, mình không cảm nhận được cái sự đáng kính của họ để mình khép chân lại, hơi thu người một chút xíu, thì phước mình vừa rớt đi mất mấy chục ký, và mình từ một đẳng cấp con người không đến nỗi tệ, chuẩn bị rớt xuống làm một cái đẳng cấp loài người thấp hơn nữa. Chưa đọa súc sinh, vì mình chưa có xúc phạm, chưa có nói lời châm chích, chỉ có cái thái độ thờ ơ, không có biết tôn trọng một cái người đáng kính vừa đi ngang thôi, thì mình đang là một cái đẳng cấp loài người trung bình, rớt xuống đẳng cấp loài người hạ tiện liền. Giữa loài người chúng ta, coi vậy chớ có nhiều đẳng cấp, đúng không?
[9:30]Người đẳng cấp sang quý, người đẳng cấp trung bình, người đẳng cấp hạ tiện. Thầy nói là ba, sự thật là nó chia ra tới mấy trăm lớp lận, chứ. Thì mình đang ở lớp cao cao, vừa vừa, trung bình. Với một người đáng kính đi ngang cái mình không thu chân lại, mình không có thái độ gật đầu tôn trọng, rớt xuống cái đẳng cấp hạ tiện liền. Từ đó nghĩa là tới cuối đời còn lại, gần tới cuối đời còn lại, bắt đầu mình phải sống trong cái hoàn cảnh cực khổ, nhục nhã, nghĩa là phải làm thuê, làm mướn, phải vâng lời, bị nghe những lời chửi mắng không đáng nghe. Thậm chí chính mình có thể làm những điều tội lỗi bậy bạ,
[10:07]bị người ta khinh bỉ, chỉ vì có một cái người họ đi qua.
[10:14]Mình đâu có biết đâu, mà cuộc đời nó vậy đó, cuộc đời nó vậy. Vô tình có người đi ngang, mình phạch ngực áo. Bởi vậy, cẩn thận nhất trên đời, hễ mình xuất hiện trước mặt mọi người, mình nên xuất hiện trước một cái gì? Y phục, dung mạo đàng hoàng, vì lỡ mình vừa tiếp xúc với những người rất đáng kính trên cuộc đời này. Như ông nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đó, ông có một cái, có một cái phước rất là hay thế này. Là hễ sáng sớm thức dậy, thì luôn luôn ông mặc đồ đàng hoàng, bỏ áo trong quần, ngồi ở nhà dù không có khách. Vẫn, nghĩa là trong cái nhà của ông, nhà tư nhân của ông vẫn như là một cái nơi cơ quan làm việc, nơi trong nhà khách đàng hoàng.
[11:00]Thì đúng lát thế nào cũng có khách tới khách lui, lúc nào cũng nhìn thấy ông trong bộ dạng đàng hoàng. Nhờ vậy mà tự nhiên giống như là ông được vinh danh, được có danh tiếng, rồi có nhiều có nơi bây giờ đặt tên đường Trịnh Công Sơn, vì vì những điều nhỏ nhỏ nho nhỏ như vậy. Ngược lại có một nhạc sĩ cực kỳ nổi tiếng, cực kỳ giỏi, thậm chí giỏi hơn Trịnh Công Sơn, nhưng bây giờ cứ không được may mắn, không được vinh danh, chìm dần, chỉ bởi vì sao? Chỉ bởi vì ông ngược lại ông Trịnh Công Sơn. Có những giai đoạn ông thử nghiệm là ông sống kiểu loài người nguyên thủy để ông tìm cái cảm hứng mà sáng tác nhạc.
[11:40]Sáng ngủ dậy thì ông ở trong nhà riêng của ông vậy đó, đi tới đi lui từ nhà khách, nhà bếp như bình thường, ông cởi trần truồng hết. Khách tới cũng cởi trần truồng ngồi nói chuyện. Có giai đoạn như vậy. Mà đâu biết có những người khách đến mình có những người rất đáng kính. Thế là cuộc đời ông từ một người tài năng xuất sắc, mất dần, mất dần, mất dần, quyết định sai lầm dần, sai lầm dần, tuột mất luôn. Ai cũng yêu quý cái tài của ông, ai cũng yêu quý những bài nhạc của ông, nhưng rồi không thể vinh danh ông được vì những cái điều nho nhỏ, sơ suất như vậy. Thì trong cuộc sống này cũng vậy.
[12:19]Khi ta có trí tuệ, có đạo đức, ta nhìn thấy những điều đúng sai nhỏ nhỏ, nhỏ nhỏ, mà ta biết
[12:29]cẩn thận chọn lựa, giữ gìn, chỉ chọn cái điều đúng mà thôi, không làm những điều sai. Thì cái việc mà chọn đúng thôi không có làm điều sai mà nó li ti chút chút chút chút thì thấy giống như mình sao? Mình khắt khe, ràng buộc, khó chịu, nhưng không. Cái người có trí tuệ, có đạo đức họ hạnh phúc trong điều đó. Họ hạnh phúc trong điều đó. Ví dụ bây giờ mình đưa món đồ cho ai, mình mình có trong tâm mình có tác thêm cái ý là mình đưa ân cần, tôn trọng, thêm cái ý đó. Thì mình thấy hạnh phúc khi mình tác cái ý là mình đưa ai món đồ gì trong cái ân cần, tôn trọng. Còn cái người mà không khởi cái ý đó lên,
[13:17]đưa cứ đưa, và họ thấy họ xuề xòa, đưa cứ đưa, ai cầm thì đưa người ta cầm chứ có gì đâu phải ân cần, thì họ thấy họ dễ chịu, nhưng cái dễ chịu đó là cái gì? Cái dễ chịu tạm thời, nhưng mà là cái tổn phước về sau. Còn mình đưa người ta món đồ mình khởi ý thêm một sự ân cần một chút, giống như mình hơi mệt một chút, nhưng làm cái gì là cái phước mình tăng lên, và mình thấy hạnh phúc, thấy hạnh phúc. Như bây giờ vậy, mình đi con đường vào cái chỗ đông người,
[13:55]nếu như chùa mình thì dễ rồi, nhưng mà không phải chùa, một cái công viên, một cái rạp hát, một cái nhà hàng, cái bệnh viện y tế hay là một cái dịch vụ ngân hàng, lúc đó đang có đông người và ai cũng nóng ruột để mà được cái công việc mình cho xong. Thì khi nóng ruột để được công việc mình cho xong vậy chúng ta dễ bị rơi vào tình trạng gì?
[14:20]Chen lấn. Ta dễ bị chen lấn, để giành cho mình cho nhanh hơn người khác. Thì cái việc mà ta chen lấn để cho mình sớm hơn người khác, mình cho đó là vui, là sướng, là được việc, là thành công, thì cái mà mình gọi là mình sung sướng từ cái chen lấn thì cái sung sướng đó của loại người không đạo đức. Còn ngược lại, nếu mình là người có đạo đức, cái mình xếp hàng ngay ngắn, mình hướng dẫn, mình chờ đợi. Thì cái chờ đợi, cái xếp hàng, cái tôn trọng người khác, thậm chí mình thấy cái người yếu hơn mình lui lại một bước nhường cho người ta bước vào trước mặt mình. Thì cái nhường nhịn trong khi ai cũng nóng ruột hay làm
[15:01]việc mà mình mình nhường nhịn thì mình lại hạnh phúc. Mình lại thấy hạnh phúc trong cái việc mà nhường nhịn, xếp hàng và chờ đợi. Nó hai cái hạnh phúc nó khác nhau. Một người thấy hạnh phúc khi mình giành, mình chen, mình lấn lên được. Còn một người hạnh phúc khi thấy mình trật tự, xếp hàng, nhường nhịn lẫn nhau. Hai cái hạnh phúc nó khác nhau. Mà ta lại là người chọn cái hạnh phúc này. Và ta yên tâm mà trong cái trí tuệ của mình mình biết cái hạnh phúc này mới là đúng. Còn cái người kia họ vô minh, họ mới thấy họ giành, chen lên, cái hạnh phúc đó mới là đúng, thì họ đi con đường khác mình. Chết rồi hai người đi đường khác nhau,
[15:43]không gặp nhau nữa, không thuộc về nhau nữa. Họ đi hai đường khác nhau. Có những điều rất nhỏ. Cái đúng, cái sai rất ít, rất ít trong cuộc sống này như vậy. Rồi ví dụ bây giờ mình
[16:01]đi trên đường, ví dụ hôm nào mình đi bộ trên đường cho vui,
[16:08]thấy miếng rác, làm gì?
[16:15]Giờ hỏi thì ai trả lời cũng rất đúng, phải không ạ? "Thấy rác mà chẳng nhặt lên thì con người ấy làm nên chuyện gì?" Thì mình nhặt lên. Đó là mình đang ngồi ở chùa Từ Tân, đang nghe pháp, nên ai cũng trả lời một câu rất đàng hoàng là nhặt. Nhưng mà rời khỏi chùa Từ Tân rồi thì sao? Lời hứa nó đã bay mất rồi. Cái lời hứa với với chùa hôm nay ngồi đây nè: "Dạ, nếu ra đường con thấy rác con nhặt lên". Cái lời hứa này nó giống hệt cái lời hứa mà ngày xưa cái anh kia anh nói với cô nọ: "Anh yêu em suốt đời". Quên mất rồi, bay rồi, xong, hết. Y như vậy. Tại vì sao vậy? Tại vì mình thấy cái việc mà nhặt miếng rác lên nó
[17:00]không quan trọng, ha, mà miếng rác nó rơi giữa đường không quan trọng. Nó miếng rác nó nằm trên đường không quan trọng, nên việc nhặt rác lên không cần thiết. Đúng không ạ? Và mình thanh thản trong cái việc mà nhìn thấy rác và rất thanh thản trong việc không cần phải nhặt rác. Thanh thản. Nhưng mà có một người khác, có người cũng ở trong cái chùa Từ Tân này, trong cái pháp hội này, họ thấy rác trên đường thì họ không thanh thản. Mà nếu họ không nhặt rác á, thì suốt đời họ không thanh thản, nên họ phải nhặt lên, về ngủ mới được. Và họ chọn cái thanh thản là cái việc mà nhặt rác lên. Hai cái thanh thản.
[17:50]Một cái người là không nhặt rác mới thanh thản, còn một người phải nhặt rác mới thanh thản. Và hai người đó đúng là ta không thuộc về nhau, không thuộc về nhau.
[18:03]Cho nên là ví dụ như mình có người mới nói là: "Thưa thầy, con đến tuổi này rồi mà sao con vẫn chưa tìm thấy người yêu?" Là thay vì nói mình ế thì nói về chưa tìm thấy người yêu, cái cụm từ này nó đẹp hơn. Còn một chữ "ế" nghe nó kỳ lắm, không nên nói. Chưa tìm thấy người yêu. Thầy mới nói rằng: "Vậy con hãy rủ nhiều bạn bè đi chơi và con giả vờ con để vài cọng rác trên đường cho mọi người đi qua nha. Nếu người nào thanh thản đi qua thì người đó không thuộc về con. Còn người nào mà họ cúi xuống họ nhặt lên liền và cầm cái rác tới thùng rác họ bỏ, thì người đó có thể thuộc về con. Có thể thuộc về con và con quyết đeo người đó cho bằng được
[18:49]nha, quyết đeo người đó cho bằng được rồi từ từ tính sau. Vì người đó có thể thuộc về con, nó cùng một cái luồng đạo đức, mình có thể đi chung với nhau được, vì họ thanh thản trong cái việc mà phải nhặt rác lên". Nó từ những điều rất nhỏ, rất nhỏ. Cho nên ta thấy là sống trên đời này vậy, có những cái điều nó khi ta có trí tuệ, có đạo đức, bỗng nhiên mình thấy cái điều sai và đúng nó nhỏ nhặt từng chút, từng chút chung quanh cuộc sống của mình. Mà Đức Phật gọi là 3.000 oai nghi, 8 muôn tế hạnh. Tức là những cái điều nhỏ nhỏ, nho nhỏ trong cuộc sống mà ta đều phải xử lý cho đúng hết. Mà từng điều nho nhỏ phải xử lý cho đúng như vậy
[19:33]thì con người mình trở thành loại người gì? Phải trở thành bà già chồng khó chịu không? Tới bà già chồng khó chịu là loại bà đó đó, tối ngày canh rình con dâu, hở một chút la, hở một chút la. Con dâu nó chịu không nổi bồng con trốn đi luôn là tại bà già chồng khó chịu. Thì mình có thuộc lại có phải là vì cái 8 muôn tế hạnh này chuyện gì chút chút cũng phải làm cho đúng hết, mình trở thành bà già chồng khó chịu không? Có không? Không. Lý do tại sao? Tại vì trong cái 8 muôn tế hạnh chút chút chút chút đó, nó có một cái tế hạnh là
[20:09]khéo tùy duyên độ người, hằng thuận chúng sinh. Ví dụ chúng sinh họ chưa đạt được tới tới cái căn cơ đó, ta không chấp họ mà khéo nâng lên từ từ. Ví dụ như bây giờ như thầy, thầy nghe một cái thằng bé nó cứ gửi thư cho thầy. Gửi thư nó khóc lên khóc xuống, cứ hai ba bữa là nó gửi một bức thư vào trong hộp thư của thầy, nó khóc lên khóc xuống. Nó chỉ than có một việc duy nhất thôi, là: "Con mắc nghiệp dâm dục quá nặng. Cứ phải tự mình tự sướng, tự xử mà không thoát ra được, con biết nó là tội lỗi. Rồi con kềm được ít bữa rồi lại rơi vào điều đó". Rồi nói bây giờ thầy cho con một lời, chứ con không là con treo cổ con tự tử liền, vì con cảm thấy con quá nhục nhã.
[21:02]Mình là người Phật tử quy y biết đạo rồi mà cái dâm dục nó quá nặng, làm những điều không chính đáng như vậy. Thầy cho con một lời khuyên, chứ con không tự tử liền. Đó, thầy mới nói thôi con ráng sám hối nữa. Rồi ổng tự tưởng tượng ra là đời trước phải con là loại người thế này, loại người thế kia không mà sao bây giờ con quá tệ như vậy? Thật ra thì cái thầy nghe nghe không bao giờ thầy khinh bỉ, không bao giờ thầy ráng chửi mắng, không bao giờ dám trách. Vì sao vậy? Vì em nó mắc một cái nghiệp, nên nó thuộc một đẳng cấp thấp trong loài người. Cái đẳng cấp thấp hay cao của loài người nó cũng lệ thuộc vào cái cái cái ham muốn của tình dục.
[21:39]Cái người mà ham muốn tình dục nhiều là người ở đẳng cấp thấp, người mà ít ham muốn tình dục thì ở đẳng cấp cao. Nó là như vậy. Giờ em nó rơi vào cái tình trạng ham muốn tình dục nhiều, tức là thuộc đẳng cấp thấp. Mà nó là đẳng cấp thấp rồi thì nói thật giờ có đem ra bằm nó ra, chặt nó ra, nó vẫn ham muốn tình dục, không hề thay đổi. Không hề thay đổi được. Mình có chửi, có mắng, mà mình càng chửi nó thì mình sao? Mình sẽ dính nghiệp qua mình, mình sẽ bị như vậy. Không ích lợi gì cả. Cho nên không nặng lời, chỉ tìm cách nâng cái đẳng cấp nó lên bằng cách gì? Bắt nó sám hối thôi. Nếu nó sám hối được chân thành,
[22:20]biết lỗi mình, biết kính Phật thì nó nhích cái đẳng cấp nó lên từ từ thì nó thoát dần thoát dần cái tình dục. Chỉ vậy thôi. Do đó là giữa cái đúng, cái sai của cuộc đời, giữa cái đúng hay cái sai cuộc đời, cái người bậc có trí họ biết cái tinh vi từng chút từng chút. Nhưng mà không bao giờ đem những cái từng chút từng chút đó ra áp lên mọi người để mà phán xét, chê trách, rầy rà mọi người trở thành bà già chồng khó tính, không phải. Mà vẫn sống gì? Bao dung, độ lượng, yêu thương con người. Đó là cái người có trí tuệ, có đạo đức. Họ cực kỳ kỹ lưỡng, nhưng mà mình gần họ mình không bị khó chịu, mình gần họ mình vẫn cảm giác một cái gì tha thứ, yêu thương, độ lượng.
[23:07]Và dù cho mình có tội lỗi rất nhiều, mình đến gần với người đó, mình vẫn cảm giác là mình được người đó lắng nghe, tha thứ, chứ không phải là cái người đó họ kỹ, chẻ một sợi tóc ra làm một trăm rồi mình không dám lại gần người đó, tại vì ánh sáng chói loà, mình là người bóng đêm tội lỗi, mình không dám tới gần, không phải. Một bậc Bồ Tát họ chói loà như ánh mặt trời, nhưng mà họ mát dịu như như ánh trăng. Vì vậy là ta ta đến gần những bậc Bồ Tát, những bậc thánh á ta dễ chịu, nhưng mà các vị đó họ kỹ lưỡng từng chi tiết nhỏ. Họ kỹ lưỡng, khó tánh từng chi tiết nhỏ, nhưng họ bao dung, độ lượng, yêu thương.
[23:50]Đó là cái cách của một bậc thánh. Còn cái người kỹ lưỡng từng chi tiết nhỏ không ai dám lại gần thì người đó không phải thánh, người đó là người khó tính, kỹ lưỡng thôi. Còn bậc thánh, kỹ lưỡng nhưng mà độ lượng, bao dung. Hai cái khác nhau như vậy. Mà ta tu theo Phật, từ từ ta nhìn ra những điều đúng, điều sai nhỏ nhỏ trong cuộc sống này. Mà khi mình thấy điều này là đúng, điều này là sai thì tự trong tâm mình dứt khoát không làm điều sai mà chỉ làm điều đúng. Khi mình dứt khoát chọn lựa điều đúng, không làm điều sai, ta gọi là giới. Mà bao nhiêu giới? Bao nhiêu? Quá nhiều phải không ạ? Vì cuộc sống này quá nhiều những điều bất ngờ,
[24:37]không tình huống nào giống tình huống nào cả. Nha, tùy trí tuệ, đạo đức của ta, ta soi rọi mọi điều trong cuộc sống, nha, và biết lúc nào nên làm cái gì. Nó vậy.
[24:52]Hồi rồi cái thầy được Trung ương Mặt trận thỉnh chùa mời đi Trường Sa.
[25:00]Thì đó cũng là một cái vinh dự, vì không phải là ai cũng được đi Trường Sa.
[25:08]Lúc đó thầy cũng đang bệnh, nhưng mà vì Trung ương Mặt trận mời nên mình phải nể. Đó là một cơ quan ủy ban trung ương của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Đây là một ủy ban danh giá mà, vì vậy nên các vị mời mình phải đi. Đi thì thầy cũng nói là thầy không đi một mình được, vì lúc nào thầy đi đâu cũng có một thị giả, thị giả đi kèm.
[25:33]Tới cái tuổi của thầy rồi giờ không có đi đâu một mình. Không có chuyện mà xách xe máy chạy đi đâu một mình nữa, không có. Ví dụ thầy muốn đạp xe đạp đi thì đằng sau lưng phải có hai, ba người đạp xe đi theo. Vậy đó, chứ giờ giờ già yếu rồi đó, không có đi một mình nữa. Thầy cũng xin đi thêm thị giả, các vị cho thầy đi thêm hai thầy nữa.
[25:55]Thì cái chuyến đi trải nghiệm Trường Sa cũng thú vị. Bữa đi thì có bà nguyên là Phó Chủ tịch nước là bà Trương Mỹ Hoa, bà cũng tiễn đưa. Bà nói rằng: "Ta có tiền ta có thể đi khắp thế giới, nhưng ta không đi Trường Sa được. Vì Trường Sa là quân đội quản lý và việc đi thăm Trường Sa là được chọn, người đi được chọn. Một thành phần gì đó ta không hiểu, nhưng mà giống như mình trúng số vậy đó, tự nhiên mình được chọn thôi chứ mình cũng không biết." Đi Trường Sa thì tập kết ở Cam Ranh, được anh chuẩn đô đốc, phó chính ủy dặn dò mọi điều. Những cái vị trong cái ban chỉ huy đội của bên hải quân họ hướng dẫn mọi thứ thì ta lên tàu ta đi.
[26:41]Nghe lãng mạn nha, nghe lãng mạn, nhưng đi rồi biết. Đi rồi biết. Đi rồi biết cái gọi là say sóng á, ừ. Thường thường ta nghe cái chữ say nó đi chung với chữ mê phải không ạ? Say mê, nhưng xin thưa, say sóng không mê chút nào. Cái người mà nó say rượu á thì họ còn làm thơ được ha, họ còn hát hò karaoke rồi rồi ngã qua ngã lại nghĩa là còn khoái cảm. Nhưng mà say sóng rồi mình chỉ muốn nhảy xuống biển chết thôi, cực kỳ khó chịu. Đánh vô trong não, nó sốc não mình khó chịu. Và cái người lớn tuổi có thể tai biến chết luôn trên tàu. Mà thầy là thuộc loại đã quá già rồi, cho nên rất là dễ bị sốc não tai
[27:29]biến chết, nên thầy rất khôn hồn giữ cho cái bộ não mình không chóng, không sốc, giữ không cho ói, còn mọi người từ từ chết sạch.
[27:41]Trong mấy ngày chương trình là trên tàu đi 30 tiếng đồng hồ mới tới đảo đầu tiên thì có những cái chương trình để hoạt động, không ai nhúc nhích khỏi giường hết, cơm ăn rồi bỏ sạch luôn. Mà ngày đó là ngày chỉ có sóng lừng, sóng êm á, sóng độ nhấp nhô nó cao chừng thước mấy vậy thôi. Nha, và tàu cứ nhấp nhô nhẹ nhàng, nhưng mà khi mình ở trên tàu thì mình thấy tàu nó lắc qua đây, lắc qua kia, nhồi tới, ngồi lui, mình hất mình lên, nó xuống trước tới chừng mình rớt xuống nó đi lên, dồn cái xương sống mình lại rồi ói liền lập tức. Hễ cái xương sống mình bị nén một cái từ trên xuống là do tàu đi lên, mình đang rớt xuống,
[28:19]nó dồn ép các các khớp sống lại, đánh lên não xong là ói sạch. Rất là là là là là khó chịu. Cái cái cái cái say sóng cực kỳ khó chịu. Mà mật, cơm cháo gì bỏ ăn hết. May mắn là các anh lính hải quân, anh sĩ quan phục vụ phải hết sức là tận tình. Mình đi mình cảm nhận được cái tình quân dân đúng là như cá với nước. Quân đội thì các anh rất là kỷ luật rất là nghiêm, mệnh lệnh là quân lệnh như sơn, nhưng mà đối với những đại biểu vì vì tình quân dân, các anh đối xử rất là hoà nhã. Mà mình thấy hoà nhã thiệt chứ không phải đóng kịch, anh dễ thương lắm. Tới khi mà bình thường thì quý thầy mình là phải lên cái phòng ăn cơm.
[29:11]Tới chừng mà nó sóng nhồi rồi không ai đi khỏi trơn, không ai rời khỏi cái giường hết. Như thầy vậy, thầy cứ nằm im trên giường, biết toàn thân, điều hoà hơi thở để giữ bộ não mình đừng cho bị nó sốc, đừng cho bị chóng mặt, cứ nằm im. Mà mọi người thì ai cũng nằm im vì có những người bị chóng mặt. Mà do mình biết cái pháp thiền, mình giữ cho nên không bị chóng mặt, còn mọi người bị chóng mặt, có người ói, người không ói, nằm im hết. Không lên phòng ăn nổi thì các anh bưng tới phòng hết, tới bữa ăn là các anh bưng tới phòng, bưng cơm, bưng chén, bưng đũa, bưng đồ vậy. Những cái đại biểu mà họ ăn mặn thì ăn theo tiêu
[29:47]chuẩn sĩ quan, ôi ăn ăn không hết, dư dả. Còn bên quý thầy mình thì ăn chay, thì các anh mới đầu cũng lúng túng, rồi sau có quý thầy lên hướng dẫn rồi các anh cũng biết nấu ăn chay. Mà lúc say sóng quá rồi mình chỉ xin miếng cháo trắng ăn, bằm bằm miếng rau, ăn muối tiêu, miếng đồ kho quẹt. Mà ông chuẩn đô đốc thì ổng dặn là phải ăn, ráng ăn, chứ nhiều người chóng mặt rồi không ăn là bị trầm trọng hơn, mất sức, nên phải ráng ăn. Nó qua mất hai, ba ngày từ từ mình mới quen. Thì thầy lên trên boong thầy chơi thì mới hỏi một cái anh lính cũng nói: "Như con vậy là chừng bao lâu thì con quen sóng?" Nói:
[30:23]"Dạ, con đi một năm con mới quen sóng." Đó, chứ đâu phải dễ đâu, mình mới mấy ngày. Còn cái ông chuẩn đô đốc, ổng là thiếu tướng á, đô chuẩn đô đốc là thiếu tướng, hỏi anh nói: "Như trình độ các anh là chắc hết say rồi hả?" Nói: "Dạ, sóng giật vẫn say như thường." Còn có một ông đại tá, ổng nói: "Cơ địa của tôi rất là lạ, hễ sóng càng quặc chừng nào thì ăn cơm càng ngon." Nghĩa là ông này là đời trước đúng là kình ngư hay gì đó không biết mà rất là hay. Còn ông là tham mưu trưởng chiến đấu, mà không biết biết là nhìn không biết có lộn hay không, mà hỏi đi hỏi lại: "Anh là tham mưu trưởng à?" Nói:
[31:01]"Dạ, con là tham mưu trưởng." "Tham mưu trưởng cái gì?" Nói: "Dạ, chiến đấu." Của Trường Sa, mà nhìn ông hiền như ông thầy tu á. Mà nói cái ông hiền như vậy rồi ổng đánh đấm với ai cà? Nói năng thì nhỏ nhẹ, gặp quý thầy thì xưng con. Đạo, ngộ thiệt, mà nói không biết quân đội chắc đánh bằng cái đức hay sao á. Nhìn mấy ông hiền quá đi, không biết đánh đấm cái gì. Rồi có cái ông thuyền trưởng thì ổng rất là nghiêm, à khi ổng lên lái tàu ổng ngồi trên cái buồng lái thì cũng cho đại biểu lên chơi. Thì cái ghế lái chính á ngồi trên này á thì trước mặt cái lái chính là hình ông Phật, có cái bát nhang đàng hoàng, mà đó là tàu hải quân.
[31:42]Mà đâu phải là ờ đâu có điều đó là chuyện mà cá nhân của một người nào mà để lén hình Phật lên đó được. Đó là phải được chỉ huy, thủ trưởng cho phép. Và ta thấy rằng hình như quân đội mình theo Phật. Trước khi đoàn đi á thì cái đoàn à các vị lãnh à chỉ huy hải quân dắt mình vô lễ chùa ở trên cái căn cứ Cam Ranh. Lễ chùa xong rồi mới lên tàu đi. À ví dụ như ừ như thầy đi trong cái đoàn vô đặc biệt, những đoàn cuối cùng mới lên tàu sau cùng, thì mọi người lên tàu hết rồi, thì cái ông Chuẩn đô đốc mới dắt thầy với cái đoàn ở bên Mặt trận đến cái chỗ mà những cái cái chùa, tượng Quan Âm, khu liệt sĩ lễ bái, thắp hương rồi mới lên lên tàu.
[32:27]Là các anh lòng các anh rất là kính tin Phật pháp.
[32:33]Ờ lên tới hễ cái đảo nào mà có đất thì hải quân đều xây cái chùa. Chùa không to, bé bé nhưng mà đủ chỗ để ra vào lễ bái được. Đều có quý thầy mình thay phiên nhau ra đó giữ chùa, trụ trì. Thấy hông? Ra đó gặp chùa thì đúng là đồng chí với nhau mình rất là ấm áp. Nhưng mà rồi mình mới hiểu cái cái cái cái cái chính nghĩa của của quốc gia mình, của đất nước mình. À. Mình hiểu một cái đất nước nó đẹp như thế này, một đất nước tuyệt vời, một nhà nước đẹp như thế này. Lên tàu mà tàu hải quân chiến đấu, đằng trước cái mũi tàu thì có khẩu súng, nhưng mà ngay buồng lái thì có ông Phật. Mình đi gặp ông Phật là thôi mình yên tâm rồi.
[33:17]Đúng là ông bố mình ổng ngồi đây rồi thì thôi mình hết lo rồi, không sao, chùa không sao.
[33:26]Và lúc đó mình mới dâng lên một cái tình cảm kỳ lạ đó. Mình dâng lên một tình cảm là mình yêu thương những người chiến sĩ của mình kỳ lạ như là trong nhà, như trong ruột thịt. Chưa nói nhiều những điều khác, chỉ thấy ông Phật đó rồi là thôi, mình nói đây là người trong nhà, đây là ruột thịt, là anh em. Cái câu mà nói quân với dân như cá với nước hoàn toàn chính xác luôn á.
[33:52]Mà đi trên tàu á, đi ra ngoài biển khơi nước mênh mông như vậy chỉ có chiếc tàu, thì nói đúng rồi bây giờ bây giờ mà đụng chuyện gì biết kêu ai, chỉ còn trên tàu với nhau thôi. Những con người trên tàu phải sống chết với nhau, nên nó có cái tình gì đó cũng rất là lạ của những người đi cùng một chiếc tàu. Chuyện đi thì nó rất là nhiều chi tiết, mình không thể kể hết được. Rồi ở thì trong cái tàu đó là do chính mình đóng, mà người thầy được bố trí ở cái phòng chung với bốn thầy là bốn bốn bốn giường nằm tầng tầng á, tầng trên tầng dưới. Thì thầy với hai đệ tử, ra rồi mình mới thấy thương. Bây giờ mình ở đây á mình ngồi được cái ghế dựa,
[34:38]có miếng nước, đời sống vệ sinh mình mênh mông mọi điều trong cuộc sống này. Ra thấy mấy anh lính thì trên cái bãi cạn nhà nước mình làm những cái khu đồn trú để các anh giữ biên cương mà. Không có cái điều kiện, không có điều kiện. Rồi lúc mình mới ngẫm lại cuộc sống mình ở trong đất liền với những người mà hy sinh tất cả, sẵn sàng chết vì Tổ quốc. Ngồi trên các đảo mình mới thấy cái rất là thương các anh. Ảnh thay cho mặt cho cả cái dân tộc này ảnh ở ngoài biển khơi để giữ gìn cái cái lãnh thổ chủ quyền của quốc gia. Điều đó cái cái thương còn nhiều hơn là khi mình ở trong đất liền mà mình suy nghĩ.
[35:22]Ví dụ như thầy có viết cái bài là "Nghĩ về người lính đảo xa", một lát con hát không con hả? Đó. Đó, là ở trong đất liền mình suy nghĩ, mà ra tới nơi mình thấy thương còn nhiều hơn nữa. Các đại biểu khác thì bên nam họ tắm thoải mái, thầy tu mình không thể kiểu đó được. Cho nên đi suốt 10 ngày, thầy chỉ tắm trên tàu có một lần lúc không có ai. Mọi người đi hết mình xin phép không lên đảo á, đây mình tranh thủ mình tắm. Chứ còn không là lên đảo rồi mới hỏi, mới đầu hỏi thăm các anh, hỏi lần lần tới nước. Hễ chứ mình thấy anh có vẻ thoải mái nước là lật đật lén vô nhà vệ sinh tắm liền, tranh thủ liền.
[35:59]Thì có những đảo khó nước, nhưng có những đảo thì cũng có nước. May nhất là đảo Trường Sa Lớn có cái chùa, nước có vẻ thoải mái, thế mà nhà vệ sinh của ông thầy đó ổng xây đẹp quá, sư phụ mê luôn rồi đó, ngắm. Rồi khi đi thì làm những cái lễ mà cầu siêu cho các anh trên biển.
[36:22]Cái lần thuộc chuyến thứ hai thì anh Chuẩn đô đốc mới nhờ quý thầy mình lên tụng một bài kinh chùa, sau đó các anh mới làm lễ theo quân đội. Thì cũng có cái hay là lúc quý thầy mình làm lễ bỗng nhiên trời mây kéo lại che và mưa đổ xuống 3 phút, là mọi người cũng ngạc nhiên và cảm động. Rất ngạc nhiên. Đến những vùng đảo mà các anh đã hy sinh, như ta có hai cái hy sinh lớn: một là đảo Gạc Ma, hai là một cái nhà giàn DK1. DK1 là bị bão quật ngã. Các anh hy sinh mà kể những câu chuyện như cái anh mà trưởng giàn á, lúc mà bị quật rơi xuống biển mọi người còn nắm níu một cái gì đó, tại lúc đó cái nhà giàn mình xây yếu quá,
[37:03]chịu không nổi cơn bão lớn, thì ảnh thấy cái người lính bên ảnh thoi thóp thoi thóp trôi trên biển, ảnh mới móc cái lương khô cuối cùng ảnh đút vào miệng cho anh kia ăn, để cho anh kia sống, còn ảnh hy sinh chết luôn.
[37:18]Những cái câu chuyện nó làm mình rơi nước mắt được. Người ta thấy là trong cái cái cuộc chiến đấu đó ừ cái người mà thật sự họ cầm súng ra bảo vệ biên cương, họ đặt cái quyền lợi của Tổ quốc lên trên cả cái mạng sống của mình, cái tình đồng đội thật là thiêng liêng. Khi mà lên tới đảo rồi á thì có tổ chức làm lễ chào cờ. Lúc đó thầy đang bệnh, thầy đi diễu hành không nổi, thầy chống gậy đi chậm cái mọi người đi qua mặt hết trơn, thôi thầy lừa ừ nép qua một bên đứng lại cho mọi người đi. Nhưng mà khi chào cờ đó thì có một anh sĩ quan mới đọc 10 cái lời thề của Quân đội nhân dân. Thì mình cũng không biết mấy anh bộ đội nghe hiểu làm sao,
[38:03]nhưng mình là một người thầy tu rồi mình nghe mình hiểu cái cách của thầy tu. Mình nghe thì mình hiểu cái cách của đạo Phật. Thầy nói á: "Cái 10 lời thề quân đội này, nếu mà người nào mà ghi khắc
[38:19]mà sống được vào trong cái tâm hồn mình, người này chết làm thần, đủ sức mạnh để chết làm thần." Ở đây có mấy ông bộ đội đây nè, có ông Đại tá kìa. Anh đứng lên cho mọi người nhìn cái, có một ông Đại tá quân đội đây.
[38:39]Cũng là pháp danh Trí Đạo Kiến ở chùa mình, đạo tràng Phật Định, Đà Lạt, đang đang làm quân đội. Trong 10 lời thề Quân đội nhân dân là có nhiều cái ý, mình đọc dài quá thầy không nhớ được, không nhớ hết nhưng mà nó có mấy cái ý, thứ nhất là cái lòng trung thành sắc son. Mà cái trung thành là một đạo đức rất khó, chứ không phải là dễ. Trung thành là một đạo đức rất khó giữ. Ai cũng có thể nói, nhưng khi gặp thử thách rồi, cái số người mà còn giữ được cái sự trung thành là ít. Nên những người mà có cái tâm trung thành chết làm thần hết là vậy, vì cái uy đức họ mạnh. Mà cái lời thề đó là cái trong đó có câu là nếu bị địch
[39:26]bắt mà dù có bị bị tra khảo đau đớn, quyết không bao giờ mà khai báo cái gì bất lợi cho Tổ quốc của mình. Những cái đó mà nếu mà làm được thì đúng là làm thần. Rồi trong đó có cái lời thề là người lính phải đối xử với người dân, phải bảo vệ cái người dân của mình, không bao giờ được hà hiếp người dân, không bao giờ mà được ờ gì phải đối xử tử tế, bảo vệ nhân dân, đại khái vậy. Thầy nghe cái đó thầy nói đúng là với những cái lời thề này thì người lính chết làm thần là phải, vì nó đạo đức cao quá. Đạo đức thật là cao. Thầy mới nhớ hồi thầy còn nhỏ, năm thầy 16 tuổi thì đất nước giải phóng, năm 1975, thì các anh bộ đội ngoài Bắc tràn vào.
[40:09]Đi trên đường hoặc mình về những quê mình gặp anh thường lắm, và các anh cũng vào nhà mình ở với gia đình mình bình thường. Đó là lần đầu tiên mà gọi là được tiếp xúc với Việt Cộng á, được tiếp xúc với Việt Cộng hồi đó. Thì lúc mà thầy còn nhỏ mà từ hồi nhỏ thì thầy cứ yêu mến cái quê hương miền Bắc vậy đó, cứ thích người Bắc á, mà không hiểu tại sao. Tới khi gặp mấy anh Việt Cộng nói giọng Bắc mình đã thích rồi, mà mấy anh nói chuyện đàng hoàng, thanh lịch, sang trọng, cái câu nói đàng hoàng. Nó khác với mấy cái ông lính hồi xưa mà hồi nhỏ thầy gặp, nó khác, khác xa lắm, hai phong cách khác xa,
[40:45]mà mình cũng không hiểu vì lúc mình còn nhỏ không nhận thức được. Thầy có nghe cái câu nói mà người ta hay nói câu này, "Bạc như dân mà bất nhân như lính."
[40:56]Là cái đây là cái rút kinh nghiệm của cái ông bà mình từ hồi xưa, "Bạc như dân mà bất nhân như lính." là sao? Cái người dân á coi vậy chứ vô ơn.
[41:10]Có những con người nào mà cống hiến hi sinh giúp họ chứ họ quên mau. Ít có trường hợp mà người dân lập đền thờ thờ ai lâu dài, trường hợp đó hiếm. Chứ còn cái công ơn mà người dân họ nhận được từ nơi chính quyền, từ nơi lãnh đạo coi vậy chứ họ quên mau. Cuối cùng, cái quyền lợi của gia đình họ vẫn là trên hết. Nên người ta mới nói bạc như dân, người dân bạc bẽo vô ơn. Nhưng mà lại bất nhân như lính là vì sao? Là vì trong nhiều thế hệ ngày xưa, những người lính mà cầm trên tay mình cái thương, hồi lính ngày xưa là cầm cái thương để đâm xa xa đó, cái gươm là họ oai phong, kiêu căng và hống hách.
[41:51]Và có khi hay chèn ép người dân. Vô đi tới đâu mà thấy con gà ai chạy ngang quơ tay chụp vô luôn, bắt đem về doanh trại nấu ăn liền, không cần biết. Trong khi cái lời thề quân đội nhân dân của ta là một cái kim sợi chỉ của dân cũng không được xâm phạm. Cho nên cái mười lời thề quân đội nhân dân nó lật ngược lại cái khuynh hướng mà từ hồi xưa ông bà mình nói đó là "bất nhân như lính". Cái người lính mình lại không phải vậy, rất là dễ thương. Như thầy nói khi mà thầy trên tàu mà gọi là mọi người say sóng nằm im, thì các anh sĩ quan ảnh bưng cơm tới từng phòng, người ăn mà rất là nhã nhặn, mình cứ tưởng ổng là ô-sin,
[42:28]cứ tưởng ổng là lính nghĩa vụ quân đội binh nhì mới đi. Tại vì ổng nói năng lễ độ quá, gặp quý thầy xưng con xưng đồ đàng hoàng quá, rồi khi mà đi bưng cơm cho mình ổng mặc áo may-ô quần đùi đồ bưng cơm mà nhã nhặn quá. Mà tuổi nhỏ cứ nghĩ vậy, nhưng tới khi mà cái ông Chuẩn đô đốc mới kêu hết các bộ đội lên để chụp hình, làm lưu niệm trong cái đoàn này thì lên trển mới thấy ổng mặc đồ ổng là sĩ quan là Thiếu úy, tốt nghiệp học viện hải quân đàng hoàng, nhưng mà đến khi cần phục vụ thì ổng như một người ô-sin. Cái đó là giữ đúng cái lời thề của quân đội là phục vụ nhân dân. Mà nói ôm cái tinh thần nó đi mà sống thì đúng là chết làm thần là đúng như vậy.
[43:14]Nên nộp mười cái lời thề của Quân đội nhân dân mà ai đi qua quân đội mà giữ được mười lời thề đó là chết làm thần.
[43:27]Ở trong đạo mình có lời thề không? Có không?
[43:33]Mình hay có những lời phát nguyện phải không ạ? Mình có năm cái giới cũng là lời thề đó, hoặc là mình mười giới, hoặc là mình mấy trăm giới cũng là những lời thề. Nhưng mà lời thề đó nó nhẹ, rồi mình cũng có cái nhè nhẹ là cái phát nguyện trung thành, hay là phát nguyện tôn kính Phật, phát nguyện yêu thương chúng sinh, phát nguyện hướng về mục tiêu vô ngã, phát nguyện tinh tấn tu hành để được giải thoát. Những cái đó là phát nguyện, phát nguyện nó không đủ sức mạnh để gọi là một lời thề. Tại vì lời thề nó quyết tâm hơn rất là nhiều. Cái đã tới chữ thề rồi là quyết tâm. Mà người ta hay lấy một cái lời thề độc để bảo vệ cho cái lời thề của mình, nha.
[44:18]Ta có ba cái mức độ là: lời nguyện, lời hứa rồi tới lời thề. Lời nguyện là nhẹ nhất. Ví dụ bây giờ mình quỳ trước Phật: "Con nguyện yêu thương tất cả chúng sinh." Thì mình không yêu, kệ mình, chả ai nói gì vì đó là mức độ thấp nhất. Mà toàn bộ đạo Phật mình là đều tu theo cái mức độ thấp nhất. Cho nên là nói hôm nay thầy phân tích rồi mới thấy là nào giờ mình rất tệ nha, chứ đừng tưởng mình ngon lành, mình thua mấy anh lính nhiều lắm á. Lính người ta tới mức độ thề, mình mới nguyện à. Rồi, rồi bắt đầu cái mình cao hơn chút là mình hứa. Mà trong kinh có bao giờ mình hứa chưa? Trong bài kinh không có bài nào hứa hết trơn á.
[45:03]Mình chỉ hứa là khi nói miệng với nhau. Ví dụ mình tới mình gặp ông thầy: "Ủa thầy cất chùa hả thầy? Rồi rồi rồi rồi được rồi. Thôi tháng sau con cúng thầy 100 bao xi măng, con hứa, hứa chắc á, hứa chắc." Thì tháng sau mình cũng quên luôn à. Bữa sau gặp lại thầy, nói: "Sao con hứa mà con không có đem bao xi măng cho thầy?" Nói: "Thôi thông cảm thầy ơi, vừa rồi cái tự nhiên nhà con bệnh rồi con cái, thôi thầy thông cảm, thôi năm sau." Thấy chưa, cứ mình cứ hứa. Mà mình hứa không làm thì thôi, cũng giận giận chút thôi, thì việc mình tổn phước gì đó thì không biết, nhưng mà cái lời hứa không ràng buộc.
[45:34]Nhưng mà lời thề thì bắt đầu nó có cái cam kết. Ví dụ nói: "Hôm nay thầy cất chùa hả thầy? Con thề nha, con thề con thề con sẽ cúng thầy 100 triệu." Mà thề thì phải có cái có cái gọi là có cái nó có cái độc phía sau: "Nếu mà con không cúng thầy 100 triệu rồi cất cái chùa này, xe cán con." Đó, cái lời thề thì nó bắt buộc có cái ràng buộc cái đó, còn hứa với nguyện thì nó không có. Ờ nhưng mà cái lời cái hứa thì mình không làm thì mình mất uy tín, người ta sẽ khinh, chê mình. Còn cái lời nguyện, không làm không sao. Cái lời nguyện thấp nhất cho nên không ràng buộc gì cả, còn lời hứa thì nó có cái uy tín mình để bảo đảm,
[46:12]nhưng mà tới lời thề thì nó có một cái tai họa cam kết: "Nếu mà con không cúng thầy 100 triệu để cất cái chùa này, con thề ra đường xe cán con." Do sợ xe cán nên mình sao? Tới lúc mà lúc mà hứa thề đó mình phát tâm mình rất là mạnh, nhưng về tới nhà rồi móc 100 triệu nó tiếc, tiếc. Móc 100 triệu cứ lừng sừng hoài, nhưng bị lỡ cái thề đó là xe cán chết, đành phải đau khổ mà mà móc 100 triệu đến đưa cho thầy. Đưa mà mặt méo xẹo, trong khi ông thầy rất là mừng, có 100 triệu ổng mừng ghê ổng đỡ để ổng xây chùa, mình thì méo xẹo, nhưng mà bị lỡ sợ xe cán chết cho nên là phải đưa. Nên cái giá trị của lời thề là nó có cái một cái cam kết của một cái tai họa.
[46:56]Ở trong đạo Phật mình á coi vậy chứ tại sao mà mình yếu, coi như mình không bằng một người quân đội đó. Vì người quân đội người ta tới lời thề, và cái mệnh lệnh cái kỷ luật của người ta cao hơn trong đạo Phật mình nhiều. Trong đạo Phật ví dụ như ông thầy sai người đệ tử làm, đệ tử còn sàn qua sàn lại trốn, trong quân đội không có chuyện đó. Tôi nói, ổng nói: "Trời ơi, sao con đi đâu mà giờ này con mới tới con?" Là mình trễ mất hai tiếng đồng hồ. Còn trong quân đội, có ông tài ông ông tài xế ổng lái tới thủ trưởng trễ chỉ có ba phút thôi, mà ông thủ trưởng ổng nhìn một cái ông kia thiếu điều, thiếu điều là dùng cái từ đúng là thầy nghiêm dám nói ba chữ
[47:35]thầy nói ra thì đừng có nói lại người khác nghe nha, nghĩa là ông khách đứng gần đó, thấy cái ông thủ trưởng ổng nhìn cái ông ông lái xe tới trễ chỉ ba phút thôi, ổng nhìn mà ổng rầy một cái mà ông khách dân sự đứng một bên nói: "Tôi thiếu điều đái trong quần." Ổng dù- ổng dùng đó là từ ổng nói chứ không phải thầy nói nha.
[47:59]Tức là quân lệnh như sơn, cái tinh thần người ta, người ta tuân thủ mệnh lệnh, tuân thủ kỷ luật rất là cao. Và sống bằng những lời thề và những lời thề cao đẹp. Lời thề cao đẹp là gì? Trung thành với Tổ quốc, yêu nước. Và cái trung thành cái gì? Bảo vệ người dân, yêu thương người dân. Rồi những cái lời thề rất cao đẹp nên tinh thần của người lính rất là mạnh. Và đây cũng chính là cái đức của cái quân đội mình. Đây là một đội quân mà tại sao mình gọi là bách chiến bách thắng á, đánh đâu thắng đó là thì tài thì cũng phải nói là có tài mới thắng người ta, nhưng mà chính nhờ cái đức, cái đức của những lời thề cao đẹp này.
[48:40]Cho nên quân đội mình có cái sức mạnh mà mê nhất là chùa, quân đội mà lạy Phật. Lính mà để hình Phật ngồi trước mũi tàu để lái, những cái điều mà mình đi rồi mình học hỏi. Bởi vậy như trong chùa của Phật Quang mình có một cái người nổi tiếng rất là dữ, đố ai biết? Ai biết? Hả? Một người rất là dữ ở chùa mình, cô Tường Phổ. Ồ, câu trả lời đã đạt được điểm 10. Đúng như vậy, thì cô Tường Phổ.
[49:19]Bữa nay cô trốn đâu dám tới đây. Rồi cái nhiều người đó chống cô Tường Phổ, lại nói cổ dữ. Rồi nhiều người cũng lên án cả Thầy, nói tại sao Thầy giống như là Thầy để cho cổ vậy đó, là dữ như vậy, nó không giống cái kiểu mà một người tu phải hiền lành. Thực ra Thầy một lần đó Thầy mới ngồi mà Thầy nói chuyện với các đệ tử, Thầy mới nói thế này: Từ lúc tụi con đi xuất gia tới bây giờ, tụi con chưa bị Sư Phụ đánh lần nào, chứ tụi con không biết là cô Tường Phổ thường bị Sư Phụ đánh đòn. Cái người mà bị Sư Phụ đánh đòn nhiều là cô Tường Phổ, chứ tụi con chưa đứa nào bị cả. Nhưng mà Sư Phụ vẫn để cô Tường Phổ,
[50:10]dầu kèm cổ trong tu hành, đạo đức, nhưng mà có những cái nghiêm khắc kỷ luật của cổ giống quân đội, và cái đó cái Sư Phụ cần ở trong chùa này. Vì chùa mà người tu sĩ mà mềm yếu, yếu đuối, cái chùa Đạo Phật nó yếu lây luôn.
[50:29]Đạo Phật yếu lây luôn, cho nên cái người tu sĩ cũng phải cần có một cái kỷ luật gần giống như quân đội. Nói bằng quân đội thì không được, nhưng cũng phải gần giống như vậy. Và cái con người mà có thể mà nghĩa là làm cho tụi con thấy khổ sở gần như lính là cô Tường Phổ. Cho nên tụi con phải thương cổ. Thì đó là cái người mà thay Sư Phụ mà đì tụi con, đày tụi con giống như một người lính, mà làm được như vậy tụi con mới trưởng thành được. Còn tụi con nhẹ nhàng sung sướng quá, chưa bao giờ Sư Phụ đánh tụi con mà, chứ cô Tường Phổ là bị đánh hoài à. Thì phải biết rằng là Sư Phụ cần cái phong cách của một quân đội
[51:11]ở trong chùa mình, mà người làm được điều đó là cô Tường Phổ. Cho nên đôi khi thấy cổ dữ dữ, thôi kệ tụi con cứ ráng nghe lời, ráng chịu, vậy chứ tụi con nên người. Vậy chứ tụi con lại nên người, chứ còn cái mái chùa nó êm ả quá, sẽ là một cái ngôi chùa yếu đuối, khó làm việc. Nên nhiều khi thấy cổ la người này rầy người kia, Sư Phụ biết để im kệ, mấy cái người la được la như vậy chứ, vậy chứ nên người, không sao. Nhất là chuyến vừa rồi đi Trường Sa. Đi Trường Sa thì mình được đối xử rất là tử tế vì mình là đại biểu, nhưng mà mình hiểu được cái kỷ luật trong quân đội, cái lời thề trong quân đội nghiêm như vậy đó.
[51:54]Và cái người đó là họ sống ở vùng xa như vậy, đúng là cái tấm lòng dù muốn dù không đối với đất nước cũng rất là rất là rất là lớn. Thấy có một cái cô phóng viên, cô đến cô phỏng vấn Thầy, cô mới hỏi Thầy có cảm nghĩ gì trong cái chuyến đi này? Thầy nói Thầy nhớ tới cội nguồn của dân tộc.
[52:24]Thầy nhớ lại chuyện Lạc Long Quân và mẹ Âu Cơ. Thì Lạc Long Quân là một người thần từ phương Bắc đến. Tại sao mình tôn ngài là thần? Bởi vì ngài có phép, có thần thông. Cái thời xa xưa nhân loại này có hai đẳng cấp: một đẳng cấp là những người ở cõi trên đầu thai xuống, một đẳng cấp là những người khỉ mới đầu thai lên, con vật mới đầu thai lên. Nên trong cái loài người họ trộn chung nhau vậy, nó vẫn phân biệt ra hai loại: một loại rất sang quý, có những năng lực đặc biệt, có trí tuệ đặc biệt và có thần thông, và có những loại người ở đẳng cấp rất thấp, sống rất mông muội, sống rất sơ đẳng. Đó là hai loài người sống.
[53:14]Cho tới ngày hôm nay thì hai hạng người đó trộn dần trộn dần cái bắt đầu bằng nhau từ từ, ta khó phân biệt. Ta khó phân biệt bởi vì giống nhau hết. Thí dụ như là 30 năm trước, mình nhìn một người mà có tri thức, ăn học, khá giả ở thành thị khác với cái người nhà quê, ít học, nghèo khổ, mình nhìn ra liền, đúng không ạ? Nhưng ngày hôm nay đố ai nhìn ra. Vì cái bà mà nhà quê, ít học, nghèo khổ đó, hôm nay bà cũng mặc váy, hàng hiệu, cũng đeo kiếng và đi giày cao gót, nhìn không ra. Chỉ khi nào bà mở miệng bà nói một cái, nói trớt quớt, không câu nào ra câu nào thì mới biết nguồn gốc xuất phát là gì?
[53:58]Dân quê ít học, vậy thôi, chứ còn nhìn là không phân biệt được nữa. Vào thời xưa thì cái hai đẳng cấp đó khác nhau hẳn. Và cha Lạc Long Quân của chúng ta là một vị thần long, người ở cõi trên xuống, có thần thông và được vua cha mình là Kinh Dương Vương cũng là những bậc thần tiên giáng thế, đức độ siêu phàm. Khi Lạc Long Quân đi tuần du về Việt Nam, đến cái vùng Bắc Ninh gặp mẹ Âu Cơ, mẹ Âu Cơ cũng là một gì? Một thiên nữ giáng thế. Cho nên bà cực kỳ xinh đẹp, có năng lực, có thần lực, và người ta tôn bà là nữ chúa. Người ta tới thuần phục, tới bà không cần phải làm gì, người ta cứ đem gạo, đem trái cây,
[54:45]người ta có cái gì ngon là đem dâng cho bà và tự tôn bà là nữ chúa. Đến khi nên duyên vợ chồng thì bà nói theo tục lệ Việt Nam là phải ở rể, thì cha Lạc Long Quân vì quá yêu bà nên chấp nhận ở rể. Họ đẻ ra những người con và đẻ hơi bị đông, hơi bị nhiều, hơi bị nhiều. Và họ dạy những người con đó trở thành những con người có năng lực siêu phàm. Khi mà những người con mình lớn lên đạt được những năng lực siêu phàm và với cái vùng đất của Bắc Ninh chung quanh đó nó quá nhỏ bé cho cái khả năng siêu phàm của những người con của mình, thì cha Lạc Long Quân với mẹ Âu Cơ mới nói chuyện với nhau: "Ta phải lập một quốc gia cho con mình, vùng này chưa có quốc gia.
[55:31]À anh đã rời bỏ cái quốc gia ở phương Bắc thì thôi mình nhường cho cái gia tộc mình thôi cũng được đi, nhưng mà bây giờ con mình nó nhiều như thế này mà nó giỏi như thế này mà không có một quốc gia, tội quá. Không lẽ cứ tiếp tục sống như kiểu là từng bộ tộc, từng làng, tội quá. Lập một quốc gia và con của mình nó dư sức để làm vua." Sau khi bàn với nhau rồi thì các vị mới tính toán, mới để lại Hùng Vương con trưởng là lên làm vua, còn họ dắt những người con thì ta nói là 50 con theo cha xuống xuống biển, 50 con theo mẹ lên núi để làm cái gì?
[56:16]Vì ngày xưa khi lập quốc thì cha Lạc Long Quân và mẹ Âu Cơ đã xác định rằng để được gọi là một quốc gia thì phải gồm ba yếu tố. Cái định nghĩa vào thời đó tới ngày nay hoàn toàn giống nhau: một là lãnh thổ, hai là dân chúng, ba là sự cai trị, người lãnh đạo. Người lãnh đạo thì có gì? Con mình. Dân thì đã có sẵn dân lác đác nơi này nơi kia, nhưng mà lãnh thổ ở đâu? Và phải xác định lãnh thổ và lãnh thổ đó không chỉ là một chút đồng bằng Bắc Bộ, mà phải là gì? Ở núi rất xa nha, trên núi cao và biển đảo bao la. Từ ngàn xưa, khi lập quốc, cha Lạc Long Quân và mẹ Âu Cơ đã thấy rằng lãnh thổ phải là gì?
[57:13]Những vùng núi rất cao và những vùng biển đảo xa xôi.
[57:24]Chưa có một dân tộc nào được lập quốc với cái tầm nhìn triệu năm như vậy cả. Duy nhất chỉ có Việt Nam, đất nước Văn Lang, mà được lập quốc một cách có kế hoạch, thông minh như vậy. Thấy không? Bây giờ là những người giữ biển đảo người ta không biết nữa, nhưng mà từ cái truyền thuyết cội nguồn, ta đã thấy rõ ràng là cha ông ta đã nhìn thấy cái chiến lược chủ quyền quốc gia nơi những biển đảo xa. Ta mới thấy những cái quần đảo như Trường Sa, Hoàng Sa chỉ là những bãi cạn, mà tàu buôn đi qua rất sợ. Lỡ cắm lên cái bãi cạn đó rồi là nằm đó cho tới chết. Những cái bãi cạn đó tàu buôn mà đi gặp sợ lắm, nhất là trong đêm tối.
[58:18]Trong đêm tối mình không biết bãi cạn bãi sâu, cắm vô một cái rồi là kéo không ra nữa, mà nếu nước dâng lên cũng không đủ để kéo tàu ra, coi như là nguyên một cái hải đoàn chết sạch, vì không đi đâu được nữa, nằm đó chết luôn. Cho nên ta rất sợ. Mà ta đi trên biển á, mình nhìn biển mình biết chỗ nào cạn, chỗ nào sâu là do cái màu ở trên mặt nước. Cái màu xanh mà nó càng đậm chừng nào thì nó càng sâu chừng nấy, còn màu nó nhạt nhạt nhạt thì đó là bãi cạn. Thì quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa toàn là bãi cạn nên cái mặt nước nó cứ xanh nhạt nhạt nhạt nhạt, mình tới gần là nhìn xuống thấy thấy đáy, san hô rồi vậy đó, con ốc con đồ vậy đó,
[58:59]đi bằng ca nô thôi chứ tàu không vô được, cho nên tàu phải đậu ngoài xa, rồi chuyển đại biểu bằng xuồng, ca nô đi vô trong mới thăm đảo, thăm các anh. Chỉ duy có cái đảo Trường Sa Lớn là ta xây được cái cảng tàu lớn cặp vô tới luôn, còn những đảo khác đều phải di chuyển bằng bằng xuồng. Và một lần khi Thầy bước từ tàu xuống dưới xuồng lúc đó sóng đang mạnh, Thầy thấy cái xuồng đưa lên Thầy bước chân xuống không ngờ sóng nó dạt ra thì rớt chân xuống biển. Nhưng may rằng thì cái đà quán tính rớt ngang cái người thì rớt trên xuồng. Chân Thầy đập xuống cái xuồng. May là không gãy, nhưng mà bị thương,
[59:37]bị thương tới hôm nay mới lành, cũng để lại chút máu ở Trường Sa.
[59:48]Cũng nhờ biết Phật Quang Quyền á, lúc té ăn xuồng cầm cái gậy chống được chứ không cái người không có đập xuống dưới, ừ chống chịu được cái thân, chỉ có cái chân nó rớt đập xuống cái xuồng. Ừ không là rớt luôn xuống biển rồi. Quý vị, thì ta nhìn đó ta biết được như vậy, thì những bãi cạn hồi xưa người ta rất là sợ. Mà từ thời gần đây là vua Gia Long và vua Minh Mạng cứ phải giữ cái đảo đó. Cho những hải đoàn hải đoàn Hoàng Sa, Trường Sa hằng năm về báo cáo, thưởng phạt rồi những cái sắc chỉ đó bây giờ vẫn còn lưu lại. Từ thời đó là Hoàng Sa, Trường Sa mình đã quản lý rất là kỹ, mặc dù chỉ là bãi cạn.
[1:00:24]Thì cái tầm nhìn đó cũng giống như cái tầm nhìn mà của cha Lạc Long Quân mẹ Âu Cơ vậy. Và tới ngày hôm nay Đảng và Nhà nước ta cũng xem những quần đảo đó là là chiến lược quốc gia, là chủ quyền quốc gia và những chiến sĩ ngày đêm giữ cái biển đảo đó cho chúng ta trong đây bình yên mà ngẩng mặt với đời là những con người rất đáng quý, đáng yêu vô cùng.
[1:00:55]Đêm cuối cùng về đậu ở vịnh Cam Ranh thì mới là đêm tổng kết rồi văn nghệ. Thầy mới nộp cái bài Nghĩ Về Người Lính Đảo Xa thì được chấm hạng nhất. Rồi bắt thầy ra hát. Thầy có nhờ nhưng mà bên văn công họ nói họ tập không kịp cái bài khó nên bắt cái ông già giới thiệu là Hòa thượng Thích Chân Quang ra hát cái bài đó. Thì khi mà hát lên thì các anh lính, sĩ quan Hải quân rất là cảm động và ba vị trưởng đoàn, phó đoàn trong cái đoàn đi là chuẩn đô đốc với bà Trương Thị Ngọc Ánh phó chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc và bà Tuyết là phó chủ tịch Liên hội Liên hiệp Phụ nữ. Cả ba người cùng đứng lên ra chào thầy,
[1:01:38]tặng thầy và rất là cảm ơn cái bài nhạc vì cái lời nó rất là cảm động. Mặc dù là cái người hát thì nó quá tệ đi nhưng mà cái lời nó quá hay. Nếu ai yêu nước, xin hãy nghe từng tiếng vọng ngoài khơi. Có anh chiến sĩ đôi mắt như vì sao nhìn biển trời. Đừng ai quên ta bình yên nơi đây khi ngoài kia mưa gió. Đền ơn anh, ta nguyện đem đôi tay đắp xây cho khắp cuộc đời lên. Thầy hát xong thầy đi xuống, các anh sĩ quan cảm động nói cảm ơn thầy, cảm ơn thầy. Tức là nhiều rất nhiều bài hát về biển đảo nhưng mà bài này dường như là làm các anh ấm lòng nhất nên các anh rất là xúc động với cái bài này. À là như vậy.
[1:02:24]Nên cái việc mà để cho vua Hùng ở lại để giữ cái đồng bằng Bắc Bộ và 50 người theo mẹ Âu Cơ đi về núi thì ta phải hiểu đó là 50 người chiến sĩ biên phòng giữ ở vùng núi xa và thật ra hồi đó mẹ Âu Cơ giữ tới Bắc Lào. Mẹ Âu Cơ đi tới Bắc Lào để mở rộng cái lãnh thổ cho con mình. Còn cha Lạc Long Quân đi về biển đảo thì thực sự là ta không biết là đi về đâu.
[1:02:57]Thế là là các vị đã chấp nhận lìa xa cái mái ấm gia đình hạnh phúc nha. Tức là vợ chồng mà tới tuổi già mà sống yêu thương nhau được là cái nghĩa tình nó lớn lắm. Cái tuổi trẻ sôi động á người ta còn ly dị lên ly dị xuống, mà đã sống được với nhau qua cái thời trẻ mà đã tới cái tuổi già rồi, nghĩa tình nó sâu đậm. Mà phải đành phải chia tay nhau vì vì sự nghiệp lập quốc cho con mình. À rồi 100 người con đó cũng phải chia tay nhau vì sự nghiệp lập quốc của anh mình. Cho nên trong đầu tiên trong lịch sử lập quốc của ta có những con người đã hy sinh cái tình riêng vì cái đại nghĩa lập quốc cho ta ngày hôm nay.
[1:03:46]Rồi ta không hiểu hết, hiểu hết rồi ta thấy ấm lòng, ta thấy khâm phục. Mà không có một quốc gia nào mà có cái lịch sử lập quốc nó đậm đà, cảm động, thiêng liêng đến như vậy.
[1:04:01]Thật ra có nhiều truyền thuyết về lập quốc ở các quốc gia nhưng mà không có quốc gia nào có cái lịch sử lập quốc hay như ta, lãng mạn như ta, sâu sắc như ta, thông minh như ta, sáng suốt như ta. Cái tầm nhìn mà nói là 50 con theo mẹ lên núi, 50 con theo cha xuống biển, đó là tầm nhìn của triệu năm. Vĩ đại như vậy, không có đơn giản chút nào. Nên hôm nay vậy ta kế thừa ta kế thừa một cái Tổ quốc linh thiêng mà nếu ta không hiểu hết thì ta có lỗi rất là rất là lớn vậy. Khi cái chuyến đi Trường Sa về cũng giống như có những lần mà thầy đi ra tới biên giới Lào ở phía Bắc vậy. Thấy mọi cái sự thụ hưởng sung sướng nó nằm hết
[1:04:51]ở ở bên trong những cái vùng thị tứ thành phố của chúng ta cả. Nước ngập mình cũng la làng, mình cũng chửi bới, hỏi tại sao mà nước không rút nước cho tôi lái xe đi cho nó ngon, đó.
[1:05:08]Rồi rác nhiều quá sao không ai lượm giùm cho thui đi cho nó thơm, cái gì mình cũng đòi hỏi, cuộc sống phải văn minh, phải tiện lợi, phải bằng các nước trên thế giới. Ta đòi hỏi đủ thứ tiện nghi, thụ hưởng cho cái đời sống ở đây. Nhưng ta đâu biết rằng ở nơi cái biên giới xa không có gì để thụ hưởng. Các anh sống với những tiện nghi cực kỳ tối thiểu mà phải căng mắt ra bảo vệ cái lãnh thổ, bảo vệ chủ quyền dù chỉ là một cái mỏm đảo cạn nước lấp xấp lấp xấp. Vậy mà tại sao phải giữ những cái vùng đó vậy? Vì nó là cái thế của ta đối với biển, đối với thế giới. Chứ nếu chúng ta mất những cái vùng đó ta bị ép lại liền,
[1:05:57]mà cái ép đó nó nguy hiểm cho tới Sài Gòn mình liền. Nếu giặc họ đóng cách ta đấy bờ biển thì Sài Gòn ta bị uy hiếp. Còn nếu cái biên giới ta càng rộng chừng nào thì sự an toàn ở trong đây càng nhiều chừng nấy. Đó là ý nghĩa về chiến lược bảo vệ an ninh quốc gia, chưa nói tới là những cái lợi ích khác. Nhưng đó là cái thế của ta, cái lực của ta đối với thế giới. Mà để cho ta có những cái thế cái lực đó thì rất nhiều người phải hy sinh, phải cực khổ như vậy. Nhưng mà bây giờ thì nói á khi mình đi trên chuyến tàu đó cái mình thấy các anh sĩ quan Hải quân đối xử với mình mà mấy ảnh mấy ảnh thì chắc chả tu ngày nào.
[1:06:41]Chỉ làm theo lệnh quân đội, làm theo lời thề quân đội, mà họ đối xử với dân quá hay, giống như có một cái tình thương yêu. Thì khi ta tiếp xúc mấy ngày ta thấy mấy anh dễ thương như vậy ta mới bắt đầu ta thương lại, ta thương sau, ta là người đến sau, mấy anh là người đến trước. Thì ta thấy cái ông Phật ngồi trước mũi tàu vậy ta mới cảm động, vân vân. Tức là đi một chuyến về rồi mình mới thấy thương lính, còn ở nhà mình không thấy. Như bây giờ ngồi hỏi đêm nay có thương lính thương bộ đội không, mình trả lời làm sao? Yes hay no?
[1:07:21]Nghe giả quá à. Đó đó, thường là mình khựng lại ngỡ ngàng ha. Nói no thì mất lòng ông thầy, công ổng giảng cực khổ mà mình nói thương lính không nói no thì mất lòng, mà nói yes thì không có động cơ, mình chưa thương lính được. Đó là một sự thật, đúng không ạ? Nên vậy khi nào thì mình mới có thể thương lính? Khi nào? Khi mình hiểu ra, hiểu ra, nhớ như vậy. Khi ta có trí tuệ, ta hiểu được những điều đó ta mới thương lính. Giống như thầy, hồi lúc đó thầy đang ở thiền viện thì có cái anh bộ đội ảnh vô ảnh chơi, ảnh cũng phục viên rồi. Không biết cái nhân duyên gì ảnh có cái chuyện buồn ảnh ghé thiền viện ảnh chơi, ảnh ngồi ảnh tâm sự với thầy.
[1:08:09]Ảnh mới kể chuyện chiến đấu ở Campuchia. Thì lần đầu tiên thầy mới nghe được một người lính đặc công kể chuyện chiến đấu ở Campuchia. Thầy nói chỉ nghe chỉ muốn khóc, cái sự gian khổ và cái tài trí của người lính của mình, cái tài giỏi của người lính của mình ở trong cái chiến trường Campuchia. Mà nói quá khổ đi, quá khổ. Nói quá thương đi. Ừ nhưng mà cái câu chuyện kể thì thầy ghi khắc trong lòng. Sau này thầy chỉ kể lại một ít trong cái cuốn Trở Lại Thiên Đường, nói về cái người lính này mà thầy kể đúng tên nữa, cái người tên Thư, không biết lâu rồi không bao giờ gặp lại, nhưng mà đúng tên của ảnh.
[1:08:51]Thế cho đến hôm đó cái ông thầy trụ trì mới cho cái nhà tăng một cái radio. Thời đó mà có cái radio nó sướng lắm chứ không phải như bây giờ mình coi thường đâu nha. Giờ mình lên mạng lên miếc tùm lum, hồi đó một cái radio cho nhà tăng là vua rồi đó. Lúc đó là có cái nhà tăng là bên hai nhà lận, một nhà tây và một nhà đông. Thì cái nhà tây là cái lớp của thầy là cái lớp mà đàn anh được ưu tiên, cho nên thầy trụ trì mới cho cái radio. Buổi trưa đó thầy trong phòng ảnh mới bật bài nhạc lên, nghe đúng cái bài Hát Về Anh của Thế Hiển. Thì mọi người nghe cái bài Hát Về Anh của Thế Hiển, mấy thầy cũng đi qua đi lại làm việc và học và không quan tâm.
[1:09:33]Thầy nhìn thấy đôi mắt mọi người không ai quan tâm. Nhưng từng lời bài đó nó đi vào trái tim của thầy tại vì thầy nghe kể cái câu chuyện vừa rồi, thầy nghe thấm từng lời từng chữ. Này rừng âm u, cây súng trên vai. Người chiến sĩ quen với gian lao. Đường dài đêm thâu, bóng tối quân thù trước mặt. Trời, những cái câu những từng chữ từng chữ phải nói là bởi sự biết ơn nhạc sĩ Thế Hiển, cứ tìm cách mời ổng về chùa hoài mà cũng chưa quen, chưa gặp quý vị. Cứ rất là nể ổng cái bài đó, đúng rồi. Rồi mà một cái câu trong cái bài của ổng mà thầy cứ ăn cắp mà thầy lấy đi thầy xài riết hết từ cái bài này tới bài kia là:
[1:10:14]Cho em thơ ngủ ngon, để buổi sáng em đi đến trường. Cứ những cái lời Nhưng cái cái cái cái ý đó cái ý đó là thầy vay mượn trong suốt bao nhiêu bài giảng, bài thơ, bài nhạc của thầy là vay từ của Thế Hiển á. Thầy cảm động vì nghe cái câu chuyện nên từ từ những thuở đó cái lòng thầy đã yêu lính. Đó, yêu lính. Mà hôm nay ngồi đây vậy thầy muốn truyền cái tình yêu này xuống cho mọi người. Để làm chi vậy? Nói tụi con tới chùa để tu giải thoát thành Phật, tự nhiên thầy truyền cái tình yêu lính cho tụi con làm gì? Đúng không ạ, có thắc mắc không? Có thấy thầy kỳ khôi không? Có không? Không. Không ai bắt mình phải yêu lính.
[1:11:00]Trong giáo lý đạo Phật cũng không hề có cái giáo lý nào bắt mình phải yêu lính. Đúng không ạ? Từ bao nhiêu bài kinh từ Bát Chánh Đạo, Tứ Diệu Đế, không có ai bắt mình phải yêu lính.
[1:11:16]Rồi bây giờ quay lại hồi nãy thầy mới nói trong đầu bài giảng: Trong cuộc đời này có bao nhiêu giới? Có bao nhiêu gọt cái gọi là lẽ phải trên cuộc đời này? Bao nhiêu? Vô số, phải không? Mà ta nhận được nhiều hay ít là do cái gì? Do trí tuệ của của ta. Khi trí tuệ ta lớn dần thì ta nhận ra càng lúc càng nhiều lẽ phải mà ta phải phải thực hiện, phải gìn giữ, phải ôm ấp. Còn khi trí tuệ ta ít thì ta nhận ra rất ít lẽ phải. Ví dụ như bây giờ một đứa bé vậy, nó có một cái lẽ phải hết sức căn bản mà nhiều khi nó không nhận ra, đó là cái vâng lời bố mẹ trước, chứ không phải cãi. Nói: "Nhiều khi bố mẹ con sai bắt con vâng lời?"
[1:12:09]"Ơ sao con biết bố mẹ con sai?" "Dạ vì thế này vì thế kia." "Thế con dựa vào cái chuẩn nào?" Coi chừng một cái chuẩn con dựa, nhưng bố mẹ con, người thương yêu con,
[1:12:22]không ai thương yêu con bằng bố mẹ con. Và bố mẹ con là người lớn tuổi, khôn ngoan, trưởng thành, có thể hơi lạc hậu hơn so với thời đại, nhưng với cái kinh nghiệm, cái trưởng thành và tình yêu thương đó, đủ bảo đảm để cho con phải vâng lời và con được an toàn trong cuộc sống này. Còn con nghe lời ai để mà nói bố mẹ con sai, đó là một điều nông cạn của cái tuổi trẻ. Chỉ có một điều đơn giản đó thôi đứa nhỏ nhìn không ra. Rồi tới khi bố mẹ nó chết rồi, lúc đó nó 50 tuổi rồi, ngồi mới khóc.
[1:12:59]Giống như Trần Tiến, lúc đó ngồi đánh cái đàn: "Giờ con đã già, rồi ngồi nhớ lại mẹ con." Lúc đó mới nhớ thương mẹ, lúc mới hiểu rằng lẽ ra từ khi còn bé mình đã phải vâng lời bố mẹ. Nhưng lúc đó trí tuệ mình ít quá, mà việc vâng lời bố mẹ là một lẽ phải, nhưng mà lúc đó mình nhận không ra. Đến khi mình lớn tuổi từ từ, nhất là mình theo Phật pháp từ từ, trí tuệ mình mở ra từ từ, mình nhận ra rất nhiều lẽ phải trong cuộc đời mà mình phải phải đi theo. Và hôm nay thầy muốn nói có một lẽ phải mà ta phải đi theo, đó là đó là
[1:13:44]yêu thương người lính.
[1:13:53]Cái người nào vỗ tay là người đó đã nhận ra cái điều này. Thầy rất là cảm ơn. Thank you very much. Rất cảm ơn những người đã vỗ tay. Việc yêu thương người lính cũng là một trong những lẽ phải của cuộc đời mà ta phải đón nhận, ôm ấp, giữ gìn. Cũng giống như thầy nói mình nói yêu nước rất là lớn, phải không ạ? Tình yêu nước là một tình yêu lớn lao, quan trọng, cao đẹp, mà tới mấy tuổi ta mới nhận ra?
[1:14:22]Mấy tuổi? Có những người cả đời không hiểu yêu nước là gì ạ, mà có người mở miệng cái lại khen cái nước ngoài ra rả, ra rả. Nhưng mà có những người có trí tuệ sớm thì mới mười mấy tuổi đã nhận ra được tình yêu nước và có được tình yêu nước, nó không phải dễ. Mà trong cuộc sống này, ta sớm nhận ra những lẽ phải nhiều chừng nào thì ta làm sao? Đỡ sai lầm nhiều chừng nấy. Như thầy nói ví dụ cái ví dụ trở lại hồi sáng nãy thầy nói, ta ngày nóng nực, ta ra ngoài cái cái đường trên xóm, ta phạch ngực mặc áo thun, ngồi dưới bóng cây, quạt quạt, rồi uống trà đá, nói chuyện tếu táo với mấy người hàng xóm cho đỡ nóng.
[1:15:16]Ta đâu ngờ rằng trong ngày hôm đó, trong cái buổi vừa rồi, phước chúng ta rơi xuống chỉ bởi vì có một cái người đáng kính vừa đi ngang mà ta không quan tâm, ta vẫn phạch ngực, coi thường, chỉ vì vậy thôi. Thì trong cuộc sống này đó, có nhiều cái lẽ phải, nhiều nhiều nhiều cái lẽ phải, mà nếu ta nhận ra được từng chút từng chút những lẽ phải đó để ta giữ gìn cho tâm hồn mình, cho cuộc đời mình, cho cái phước nghiệp của mình, thì ta đỡ sai lầm, đỡ tổn phước, mà ngược lại, ta tăng phước lên từng chút từng chút trong trong từng ngày đi qua trong cuộc sống này. Nhưng mà thầy trở lại, ví dụ như bây giờ một lát nữa
[1:16:01]tới giờ ăn cơm, cái ta thấy mình rảnh, cái ta mới lấy cơm hộp ta phát cho huynh đệ của mình, thì hôm nay ta mới ý thức một điều là khi ta cầm cái hộp cơm ta đưa cho huynh đệ mình, trong lòng ta tác ý thêm một cái sự ân ân cần, thêm chút, cứ mỗi một hộp cơm là một cái lần tác ý. Thì hôm nay ta chỉ đưa được chừng 25 hộp cơm thôi, vì các huynh đệ ta cũng chia nhau hết rồi, ta chia được cho 25 người, 25 cái hộp cơm và 25 lần ta tác ý ân cần khi ta đưa cái hộp cơm. Một chút đó thôi, một chút của lẽ phải đó thôi, phước ta đã bước lên được thêm một bước nữa.
[1:16:45]Và cứ mỗi ngày trôi qua trong cuộc sống, cái ta nhìn ra được từng điều từng điều lẽ phải trong cuộc sống này, ta cứ xử lý cho đúng, phước ta cứ thêm một chút, thêm một chút. Rồi thầy trở lại, ta đi ngoài đường, ta thấy miếng rác, ta cúi xuống ta nhặt, lòng ta thanh thản vì ta đã nhặt được cái rác buổi sáng hôm nay, chứ ta không có để miếng rác đó để lại. Vì ta để lại cái miếng rác đó, ta không nhặt, miếng rác đó sẽ theo trái tim ta suốt cuộc đời, thành cái nỗi ám ảnh suốt cuộc đời. Nhưng ta đã nhặt, nên ta thanh thản được suốt cuộc đời còn lại. Giống như có cái câu chuyện vậy. Có cái anh đó ảnh công việc ảnh vội, ảnh phải đi ký một hợp đồng quan trọng.
[1:17:30]Đi tới nơi ảnh xuống xe ảnh thấy xe ảnh có vết máu. Ảnh không biết là ảnh đã cán nhằm ai. Thế là ảnh quay xe lại, chấp nhận bỏ cái hợp đồng quan trọng, đi lùng theo con đường tìm tìm tìm lại và gặp lại được đứa bé nó bị thương. Thì ảnh không có cán nó, xe ảnh không cán nó mà ảnh chỉ cán nhằm cái máu mà chảy từ nó chảy ra thôi. Thế ảnh chở bé nó đi qua bệnh viện. Chở bệnh viện thì tất cả mọi người đều quy kết ảnh là gì? Cán nó. Cha mẹ của cô bé đó vô tới nơi là đánh ảnh tới tấp. Ảnh cứ đứng ảnh chịu thôi và cứ suốt bao nhiêu ngày ảnh cứ chăm sóc đứa bé đó, tốn ba mươi mấy ngàn đô. Đứa bé nó bắt đầu nó phục hồi, nó tỉnh lại và nó tỉnh lại nó mới kể
[1:18:13]lại có thằng nó chạy mô tô, tông nhằm con bé rồi nó chạy luôn. Và bé chảy máu và bất tỉnh nằm bên đường, rất lâu có chiếc xe hơi quay ngược chiều lại chở đi. Lúc đó gia đình mới biết ơn. Rồi người ta mới hỏi ảnh là tại sao ảnh lại mất công như vậy và trong khi ảnh mất luôn cái hợp đồng? Ảnh nói nếu ảnh không quay lại tìm cho ra sự thật cái vết máu đó là gì thì suốt cuộc đời này ảnh không ngủ được nữa. Nó ám ảnh cái lương tâm.
[1:18:42]Có những con người người ta có trí tuệ, có đạo đức, người ta sợ một điều sai mà nó đọng lại trong suốt cuộc đời của mình. Ở đây thầy vừa nói chỉ là một chiếc rác. Giống như thầy lặp lại, vì ta vào một cái nơi có dịch vụ đông người, mọi người đang chen chen chen nhau lên, ta thanh thản, bình tĩnh, kiên nhẫn xếp hàng, đợi chờ. Cứ một chút như vậy mà ta hạnh phúc vì cái lẽ phải đó. Đó, mà cuộc đời này là gì? Được gắn kết, được xây dựng, được tích tụ lại bởi rất nhiều rất nhiều những lẽ phải nho nhỏ như thế. Mà ta, những người con của Phật, ta tu lâu ngày, ta có trí tuệ, ta có đạo đức, ta nhận ra được từng lẽ phải nhỏ
[1:19:29]nhỏ nhỏ nhỏ trong cuộc đời này như vậy để ta giữ gìn, ôm ấp, bảo vệ, thực hiện, cứ từng ngày trôi qua, từng ngày trôi qua, từng chút lẽ phải được ta tích lũy lại trong cuộc đời của mình. Và đi hết một cái kiếp người này thì thầy không bảo đảm là ta sẽ chứng một quả thánh cao siêu, vì thường là ta bị trốn cái khóa tu thiền đó, tới ngày giảng ta mới có mặt, còn hai ngày qua tu thiền ta trốn mất tiêu, cho nên làm sao mà ta chứng quả được. Nhưng chỉ bởi vì ta sống với sự tích tụ của rất nhiều lẽ phải thì ta cũng sẽ được một quả báo rất là đáng kể. Thầy dùng chữ đáng kể nghĩa là gì? Nghĩa là gì? Nghĩa là như thầy nói, ở loài người này coi vậy chứ chia ra 100 đẳng cấp đó.
[1:20:22]Cái tư duy, cái phước đức, cái trí tuệ, thông minh, đạo đức, phẩm chất, vậy đó, chia ra 100 đẳng cấp, thì hết một đời này ta cứ tích tụ, gom góp thực hiện từng lẽ phải rất nhỏ rất nhỏ thì ta leo được tới cái cái đỉnh của đẳng cấp loài người, vào loại người ở đẳng cấp cao, top. Mà cái người mà đã ở top đẳng cấp loài người khi chết rồi thì đi về đâu? Đi về đâu? Người đó, thầy không bảo đảm là lên cõi trời, nhưng mà thầy bảo đảm điều này: Nếu tái sinh lại cõi người thì bắt buộc người đó chỉ đầu thai vào trong cung vua, làm công chúa, hoàng tử mà thôi. Giờ mới hỏi:
[1:21:14]"Thưa thầy, thời này hết vua rồi thì làm sao mà có mà cung vua để mà đầu thai vô làm hoàng tử, công chúa?" Đây là câu trả lời: Hết vua chỉ là cái danh từ. Thực tế, lúc nào cũng phải có vua. Giống như Kim Jong Un bên Triều Tiên phải vua không? Cha truyền con nối, lãnh đạo suốt đời phải vua không? Rõ ràng vua đó chớ gì nữa. Ông Tập Cận Bình ổng mới sửa xong cái hiến pháp ổng làm chủ tịch suốt đời giờ phải vua chưa? Đúng vua luôn, vua là suốt đời. Putin thì thề không bao giờ sửa hiến pháp để làm thêm nhiệm kỳ nữa, nhưng trong con mắt người dân Nga, đó là Sa hoàng đại đế tái sinh, cũng là vua, vua thôi.
[1:22:02]Và biết đâu một lúc nào đó, cái thay đổi, cái sự suy nghĩ con người bắt đầu người ta thấy: "Tổng thống chán rồi, chủ tịch chán rồi, giờ tui thích vua."
[1:22:15]Lúc đó con người thay đổi, thay đổi về cái gì? Thay đổi về phước đức. Phước đức là sao? Có một người xuất hiện giữa cuộc đời này phước lớn quá, phước lớn quá, mà phước lớn quá, ta gặp người đó ta chỉ muốn quỳ xuống thì buộc lòng người đó phải thành vua. Và còn người đó thì phước lớn quá nên họ phải làm vua, còn ta thì ta tích lũy từng lẽ phải, từng lẽ phải trong kiếp này, từng chút một, từng chút một, cho nên ta chỉ làm con người đó thôi. Được chưa?
[1:22:58]Vậy từ sáng giờ ta nghe nói ta nhận ra được điều gì?
[1:23:03]Hử?
[1:23:07]Nhận ra được điều gì? Thầy nói hết rồi, thầy đã lặp lại một vòng tròn khép kín, bài giảng hôm nay đã thành một vòng tròn khép kín rồi. Vậy trong vòng tròn đó ta rút ra được điều gì?
[1:23:20]"Nếu ai yêu nước, xin hãy yêu người lính biên đảo xa."