[0:09]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bái bạch Chư tôn Hòa thượng, Chư Thượng tọa, Chư Đại đức Tăng Ni. Kính thưa toàn thể quý vị quan khách. Kính thưa toàn thể quý Phật tử nam nữ xa gần. Phải chăng: "Lung linh bóng nguyệt ngày thiền tọa, rạng ánh sao mai tỏa đạo mầu. Đến đây tử sanh đã dứt, não phiền đã tan, mười phương thế giới hân hoan, mừng Đấng Chánh Giác với nghìn lời ca." Vâng, ngày mùng 8 tháng 12, cách đây gần 26 thế kỷ, tại Bồ Đề Đạo Tràng, miền Nam Ấn Độ, Thái tử Tất-đạt-đa đã thành tựu đạo quả vô thượng chánh đẳng chánh giác. Kể từ đây, Đức Phật đã khai mở cửa bất tử cho tất cả chúng sinh,
[1:06]chỉ ra con đường để tự mình vượt thoát khỏi mọi sự trói buộc của khổ đau sinh tử luân hồi và thành đạo như Phật. Vì vậy, trong dòng lịch sử giáng trần của Đức Phật, đối với các sự kiện quan trọng như Đản sanh, Thành đạo, Chuyển pháp luân, Nhập Niết-bàn thì Thành đạo là một sự kiện quan trọng bậc nhất. Vì nếu không có thành đạo thì cõi đời này mãi mãi chìm trong tối tăm, sanh linh vẫn lặn hụp trong sáu nẻo luân hồi, không bao giờ có phương pháp để được giải thoát giác ngộ. Tuy nhiên, giá trị của đạo Phật là cao tột như thế nhưng không phải ai cũng nắm bắt được. Khi con người thiếu sự quyết tâm nỗ lực hành trì theo giáo pháp của
[1:57]Như Lai, chúng ta không có niềm tin thì không thấy đạo được. Chỉ khi nào chúng ta nỗ lực tu tập và kiên định sống với những gì cao quý của hạnh và nguyện như Đức Phật là chúng ta làm cho ngày thành đạo của Đức Thế Tôn hiện hữu một cách sống động và thực tế. Là đệ tử của Đức Phật, chúng ta hãy có niềm tin ngày cao quý ấy sẽ đến với chúng ta. Vì chúng ta cũng đã, đang và sẽ đi đến ngày ấy một cách hoàn hảo, không phải chỉ thuần túy bằng đức tin mà bằng chính hành động của sự tu tập muôn kiếp vất vả, của một ý chí siêu phàm, của con đường thiền định cao siêu và một lý tưởng sống quên mình giữa tất cả mọi người. Kính bạch quý ngài!
[2:50]Kính thưa toàn thể hội chúng! Hôm nay, ngày mùng 7 tháng 12 năm Nhâm Thìn, nhằm ngày 18 tháng Giêng năm 2013, Thiền Tôn Phật Quang chúng con hòa chung niềm vui cùng toàn thể Phật giáo trên thế giới long trọng tổ chức Đại lễ Kỷ niệm Ngày Thành đạo của Đấng Từ phụ Thích Ca Mâu Ni nhằm tôn vinh sự kiện Đức Phật thành tựu vô thượng chánh đẳng chánh giác. Qua đó, cũng thể hiện niềm kính ngưỡng và tri ân sâu sắc đối với Đức Phật, một con người toàn giác, một vị giáo chủ đã khai sáng ra đạo nhiệm mầu cùng với giáo pháp vi diệu để cho chúng sinh được thoát khổ và an vui. Và hơn thế nữa, Phật thành đạo là thời điểm đánh dấu sự
[3:43]ra đời của đạo Phật với các ứng dụng có giá trị thực tiễn từ sự thành đạo của Đức Phật vào trong cuộc sống. Giờ đây, dưới ánh hào quang của mười phương chư Phật, sự hiện diện của chư Tôn đức Tăng Ni trong màu huỳnh y giải thoát, ban tổ chức chúng con ngày hôm nay vô cùng hoan hỷ xin được cúi đầu đảnh lễ chư Tôn đức, kính chúc quý ngài thân tâm an lạc, tinh tấn tu hành và được viên mãn phúc huệ vô thượng Bồ-đề. Đồng thời, ban tổ chức cũng xin gửi đến toàn thể quý Phật tử và quý vị quan khách lời cầu chúc an lành nhất và chúc cho buổi lễ được thành công tốt đẹp.
[4:33]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Con kính bạch trên chư Tôn đức Tăng Ni, kính thưa quý Phật tử! Nay như mọi năm, tất cả chúng ta lại vân tập về đây, dưới cái rừng núi hiu quạnh này, dưới cái mái chùa đơn sơ này, nơi cái mùa đông lạnh lẽo này để chúng ta tưởng nhớ tới Đức Phật kính yêu của chúng ta trong một sự kiện mà thay đổi cả loài người, cả thế giới, đó là sự kiện Đức Phật đắc đạo. Nhưng mà lúc Đức Phật đắc đạo thì chẳng ai biết cả, vì Ngài vẫn ngồi lặng lẽ trong rừng sâu.
[5:20]Đức Phật đắc đạo thì không ai biết, cả nhân loại vẫn chìm đắm trong cái si mê, điên đảo. Chỉ có chư Thiên trên trời biết, chư Bồ Tát, chư Phật biết thôi, còn loài người không ai biết cả. Nhưng mà rồi trong một cuộc đời giáo hóa của mình, Đức Phật đã làm sáng lên cái ý nghĩa của sự giác ngộ đó và để bây giờ đời đời mãi mãi chúng ta vinh danh, chúng ta tưởng nhớ cái sự kiện đắc đạo phi thường của Phật. Mà ai một lần trong đời mình quỳ trước Phật để kính lễ cái sự kiện thành đạo của Phật thì người đó đã gieo vào tim mình cái chủng tử, cái hạt giống của sự giác ngộ. Cho nên bao nhiêu con người mà có mặt ở đây hôm nay,
[6:16]bao nhiêu con người ở đây để tôn vinh cái sự đắc đạo của Đức Phật thì tất cả những con người này đã gieo cái hạt giống đắc đạo vào trong tim mình mãi mãi.
[6:29]Nên bây giờ thì còn mỗi người nhìn thấy mặt nhau như thế này, thấy như ai cũng là phàm phu, nhưng không biết bao nhiêu kiếp sau thì những người ngồi đây đều là những vị A-la-hán, những vị Phật, những vị Bồ Tát, vì vậy đừng coi thường nhau. Người nào đã về đây trong cái sự kiện này đều đã gieo cái hạt giống đắc đạo vào trong tim mình. Nhưng mà chừng nào mới đắc đạo vậy? Ta nhắm chừng nào? À, thôi chuyện đó tính sau. Nhưng có một điều ta biết thế này: là Đức Phật đắc đạo do thiền định. Trước đó, Ngài cũng theo cái khuynh hướng của Ấn Độ là ai khổ hạnh được nhiều thì người đó có thể giải thoát. Cái chữ "khổ hạnh" mà bây giờ ta hiểu á,
[7:19]ta hiểu nhầm, chứ cái chữ khổ hạnh không phải là đày đọa. Mà khổ hạnh có nghĩa là giữ thân mình trong một tư thế khó mà giữ được lâu, đó gọi là khổ hạnh, gọi là asana á. Ví dụ như cái người mà họ uốn dẻo, họ chống tay ra phía sau, họ uốn dẻo đứng đó mà đứng luôn được mấy ngày. Người nào cứ đứng như vậy uốn dẻo được lâu thì gọi đó là người khổ hạnh phi thường. Còn thường ta chỉ uốn chừng được hai, ba phút ta phải bật dậy, vân vân. Hoặc là cái người mà chống hai tay xuống rồi ngược đưa chân lên trời được bao lâu. Mà nếu người nào mà chống như vậy được lâu thì gọi là người khổ hạnh giỏi. Nên khổ hạnh không phải là đày đọa mà là thực hiện cái tư thế
[8:10]khó của thân mà thực hiện được lâu thì gọi là người đó giỏi. Và hồi đó Ấn Độ cứ đồn rằng là nếu mà người nào mà khổ hạnh tới cái mức phi thường thì giải thoát. Và Đức Phật ta, lúc còn 12 tuổi đã chứng Sơ thiền, một cái sức định rất là sâu. Cho đến khi mà gặp những vị đạo sĩ, sau này Đức Phật chứng tới phi phi tưởng, Đức Phật có thần thông luôn và vì vậy Đức Phật yên chí một điều là với cái sức định sâu như vậy, Ngài sẽ thực hiện được những khổ hạnh mà không ai làm nổi để có thể tìm cái câu trả lời về sự giải thoát. Cho nên suốt sáu năm sau là Ngài ở trong rừng với năm anh em Kiều Trần Như. Ngài thực hiện hết tư thế này tới tư thế kia trong cái sự khổ hạnh đó.
[9:06]Năm anh em Kiều Trần Như thì không làm nổi vì chưa có sức định, chỉ tu thiền thôi. Ngài dặn năm anh em cứ tu thiền cho có sức định cái đã chứ đừng bắt chước Ngài vì không ai làm nổi đâu. Ví dụ như Ngài móc một cái tay lên cành cây, Ngài treo lủng lẳng một tay đó suốt bảy ngày, không ai làm nổi. Có sức định như vậy. Và sau khi Ngài đi qua rất nhiều tư thế và phi thường, Ngài không thành công nên Ngài quyết định là nhịn ăn nhịn thở để để đày đọa tới tột cùng, đi tới giới hạn của sự chết coi như thế nào. Nhưng mà Ngài suýt chết mà vẫn không đắc đạo. Sau đó cái cô thôn nữ Sujata, cô mới đấu tranh quyết liệt với
[9:50]năm anh em Kiều Trần Như, bắt là phải để cho Ngài ăn lại. Cái cuộc đấu tranh nó quyết liệt nên Ngài phải ăn lại. Đến khi Ngài ăn Ngài phục hồi sức khỏe thì năm anh em Kiều Trần Như đã bỏ đi. Và Ngài sau đó Ngài không dùng con đường khổ hạnh vì thấy nó sai rồi, Ngài mới bắt đầu quay trở lại con đường thiền định, đi tột cùng con đường của thiền định, Ngài nhập định suốt 49 ngày rồi Ngài thành Phật. Cái sự tình là như vậy. Nên ngày hôm nay ta đến với đạo Phật, ta phải hiểu rằng ta đang đến với một cái tôn giáo mà lấy cái thiền định là cốt lõi. Nên là đệ tử Phật thì trước sau gì ta cũng phải biết tu tập thiền định.
[10:35]Có nhiều người bây giờ chưa biết đâu, nhưng mà nhớ một điều, hễ là đệ tử Phật thì phải chuẩn bị để mà tu tập thiền định. Có người vừa đến với đạo Phật thì là gặp ngay thiền định tu luôn. Có người đến với đạo Phật thì chưa gặp thiền định mà gặp pháp môn khác, niệm Phật, niệm chú, tụng kinh gì đó. Nhưng mà thôi thì cứ vậy, nhưng đến lúc nào đó, khi cơ duyên ta đủ rồi, Phật sẽ bắt ta phải tu thiền định. Cái chữ mà "Phật bắt ta" nghĩa là sao? Nghĩa là từ khi ta quy y theo Phật thì chưa bao giờ ta thoát khỏi sự theo dõi của chư Phật chư thiên đâu. Ai cũng vậy hết, ai đều như vậy. Nên đừng tưởng là ta có những lỗi lầm mà không ai biết,
[11:22]hoặc đừng tưởng là ta làm được những công đức âm thầm mà không ai biết. Không, ở trên Phật biết cả, chư Bồ Tát, chư thiên biết cả, đều theo dõi ta trong từng cái tâm niệm nhỏ của ta, đều tìm cách dẫn dắt cho ta dần dần để đi tiến xa trên con đường đạo. Trừ trường hợp ta ngang bướng ác độc quá thì thôi đành chịu, còn bình thường ta đều được sự âm thầm dìu dắt của các Ngài. Thì cũng vậy, có thể ta mới đến với Phật pháp, ta
[11:55]chưa gặp được thiền định, nhưng rồi có một ngày nào đó cái cơ duyên nó trỗi dậy, bỗng nhiên ta cảm thấy thích, yêu thích thiền định và ta sẽ gặp được cái pháp môn thiền định để để tu tập. Nên đạo Phật đã bắt đầu từ thiền định và mãi mãi mãi mãi là người đệ tử Phật rồi phải theo theo thiền định. Nhưng mà thiền dễ hay khó? Thiền dễ hay khó ạ? Ngồi như nãy thì dễ, ngồi có một chút. Nhưng mà nếu thật sự mà tu cho rốt ráo thì thiền rất là khó. Vì nội cái ngồi kiết già thôi là mình đã tê chân, đau chân. Rồi không cho miệng mình nói, ví dụ nào giờ mình quen nói, bây giờ không cho nói bậy thì bắt đầu mình tụng kinh hay mình niệm Phật
[12:43]thì miệng mình cứ lép nhép lép nhép nó dễ chịu, còn đây ngồi im không nói à. Rồi cái suy nghĩ, cái đầu mình nghĩ lung tung hết, bây giờ không cho suy nghĩ, là ta phải chiến đấu hết sức là vất vả. Thiền khó lắm! Nên chính vì vậy mà khi sau Phật khoảng 5 600 năm, bắt đầu người ta rẽ lối. Nhiều người đã tìm cách cũng theo Phật để tu nhưng đừng có thiền nữa. Và cái khuynh hướng đó kéo dài cho tới ngày hôm nay. Kéo dài tới ngày hôm nay là cũng đi theo đạo Phật nhưng đừng thiền nữa, cho nó dễ chịu, gọi là tu ăn gian. Chúng ta thờ Phật trong tư thế ngồi thiền, phải không ạ? Ủa đâu mất rồi? Chúng ta thờ Phật trong tư thế ngồi thiền,
[13:28]nhưng mà chính mình thì không bao giờ chịu ngồi thiền. Đó là vì sao? Vì thiền khó quá, cho nên người ta lách, luồn lách. Nhưng mà ta hiểu một điều, nếu chúng ta cứ tiếp tục luồn lách, không chịu tu thiền thì ta không bao giờ thật sự vào được trong nhà Như Lai. Cho nên cuối cùng phải tu thiền, nhớ như vậy, tu gì tu. Ví dụ như ai giới thiệu với ta pháp môn gì hay thì hay, nói gì thì nói, nhưng mà rồi cuối cùng nếu mà chưa phải là thiền thì ta chưa thật sự đi vào cái cốt lõi của của đạo Phật. Nhưng mà thiền khó quá, vì vậy trong Bát Chánh Đạo, tới cái chánh đạo mà thứ sáu là Chánh Tinh Tấn. Phật phải đặt cái chữ Chánh Tinh Tấn là gì?
[14:18]Tinh tấn là sự cố gắng, nhưng sự cố gắng là cố gắng dụng công trong thiền. Nó khác với cái cố gắng để làm những việc thiện, khác với cái cố gắng để tu dưỡng đạo đức, khác với cái cố gắng để bồi tạo công đức làm những việc phước, khác nha. Cái đó Phật gọi là Chánh Cần, gọi là Tứ Chánh Cần, nghĩa là cái gì mà điều ác lỡ làm rồi đừng làm nữa, điều ác chưa làm thì ráng đừng làm, điều thiện mà chưa làm thì ráng làm, điều thiện đã làm ráng làm thêm nữa, bốn cái điều như vậy Phật gọi là Tứ Chánh Cần, chứ không gọi là Chánh Tinh Tấn. Chánh Cần, cần cũng là cần cù, nhưng mà không phải tinh tấn. Chữ tinh tấn chỉ dùng cho thiền định mà thôi, nhớ như vậy.
[15:09]Nên nếu ta tu theo Phật đi con đường Bát Chánh Đạo thì đi đến cái chánh đạo thứ sáu là Chánh Tinh Tấn buộc ta phải tu thiền. Mà Phật phải dùng cái chữ tinh tấn là vì sao? Vì vất vả lắm, nên cần cái ý chí, cần nghị lực phi thường để đi qua cái giai đoạn này, nên Phật đặt cái chữ Chánh Tinh Tấn nằm ngay cái cửa ải đó. Mà ai vượt qua được mới bắt đầu lọt vào trong nhà Như Lai, ta mới đạt được Chánh Niệm, Chánh Định về sau. Cái giai đoạn Chánh Tinh Tấn này ta tu mất bao lâu? Bao lâu? Tùy người. Có người bắt đầu tu Chánh Tinh Tấn một năm hai năm cho tới khi nhắm mắt chết chưa qua được Chánh Tinh Tấn, tâm vẫn chưa vào định.
[15:58]Nhưng mà không được bỏ tu, vì đang là Chánh Tinh Tấn. Nghĩa là Chánh Tinh Tấn là giai đoạn mà ta gặp Thầy ta, Thầy ta dạy cho ta một pháp môn để tu thiền, rồi ta ôm pháp môn đó ta chiến đấu, ta vật lộn, ta bắt chân kiết già ta ngồi hằng ngày, một ngày ngồi mấy thời cứ ngồi hoài mà chưa bao giờ có kết quả. Giai đoạn mà tu thiền mà chưa có kết quả gọi là giai đoạn Chánh Tinh Tấn, vì ta phải cố gắng. Cố gắng vì sao? Vì không thấy cái tương lai phía trước, không thấy đường đường đi mở ra, không thấy kết quả, ngồi không nhiếp được tâm, tâm cứ loạn cứ động, chân thì đau tê mỏi nhức, ngứa ngáy đủ thứ hết, mà không được bỏ.
[16:43]Bỏ là không phải tinh tấn. Nên giai đoạn này là giai đoạn rất là khó. Hầu hết mọi người tới giai đoạn này nếu không đủ thiện căn lui bước bỏ qua đi tu cách khác cho nó dễ. Chỉ có những người nào mà kiếp trước gieo nhiều thiện căn trong Phật pháp thì mới lì lì mà tu mãi, dù chẳng có kết quả gì cả. Đây gọi là Chánh Tinh Tấn. Thế nên là
[17:12]trước sau gì chúng ta là đệ tử Phật, ta phải đi qua giai đoạn này, giai đoạn Chánh Tinh Tấn này, nghĩa là ngồi thiền cực khổ, đau nhức, tê mỏi, loạn động mà không có kết quả gì hết. Tâm chưa mở ra, tâm linh chưa sáng, không nhiếp được tâm gì cả. Và giai đoạn này có người đi mất sáu tháng, có người đi mất sáu năm, có người đi mất sáu chục năm, có người chết rồi qua kiếp sau tu tiếp cũng chưa có kết quả, do căn cơ. Cái Chánh Tinh Tấn này là như vậy, khó như vậy, cho nên là Phật mới gài cái chữ Tánh Tinh Chánh Tinh Tấn ở cái cái chánh đạo thứ sáu này để mọi người hiểu mà chuẩn bị tinh thần của mình.
[17:57]Khi bắt đầu ta gặp được thiền định thì cái người mà dạy thiền cho ta đó, dù có nói cao siêu, nói tu thiền là được tâm an lạc, an vui, giác ngộ, chứng đạo, có thần thông, phép lạ, chết biết trước ngày chết, rồi biết trước quá khứ vị lai của con người kia nọ, ta đừng nghe nữa. Tại vì sao? Vì giai đoạn đó xa lắm, không có tới. Mà cái giai đoạn này mới đúng nè: ngồi thiền đau nhức, đau lắm, khổ lắm, nhức lắm, cực lắm, khó chịu lắm, loạn động, mấy cái đó thì đúng. Ta phải chuẩn bị tinh thần với cái điều này, những cái cực khổ trong thiền thế này, mới cái đó mới là đúng. Còn nếu mà người nào vượt qua được cái Chánh Tinh Tấn,
[18:41]bắt đầu chứng được Chánh Niệm thì cuộc đời đã thay đổi. Tại vì sao vậy? Khi mà một ngày nào đó không biết được, nó đâu nhiều khi ngay trong giấc ngủ, cái tâm linh ta đổi trong giấc ngủ ta không hay, hoặc có khi ta đang ngồi thiền tâm linh ta nó bất ngờ có kết quả, hoặc là trong đời sống của ta đang sống bình thường bất ngờ có kết quả, không nói trước được. Lúc đó tâm ta xuất hiện một trạng thái mới, nó rỗng rang, nó tỉnh sáng, cũng chưa hết vọng tưởng đâu, nhưng mà bước qua một trạng thái khác, ta có cái niềm tin tràn ngập về Phật pháp, mình cảm nghe được sự an lạc.
[19:25]Sự sáng suốt, à một cái niềm hy vọng lóe lên giống như là bao nhiêu năm mình đi trong đường hầm tăm tối, bỗng một ngày nọ đến khúc quanh, chợt thấy ánh sáng cuối đường hầm. Biết rồi mình đã đi đúng đường. Biết rằng trước sau kết quả cũng sẽ tới. Đó gọi là giai đoạn Chánh niệm. Giai đoạn Chánh niệm này ta đi tiếp nữa bao lâu thì chứng được Chánh định? Khoảng bao lâu? Cái Chánh niệm Tỉnh giác này chưa có phải là Sơ thiền nha. Sơ thiền, Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền là thuộc Chánh định cao siêu rồi. Trước đó là giai đoạn Chánh niệm Tỉnh giác. Giai đoạn Chánh niệm Tỉnh giác này ta đi áng chừng mười kiếp. Áng chừng mười kiếp.
[20:16]Vì sao vậy? Bởi vì trong giai đoạn này nếu mà ta tu đúng ta chứng được hai quả vị thánh à trong giai đoạn Chánh niệm Tỉnh giác này. Tâm ta chưa có nhập định được, chưa có chứng thiền định được, chưa chứng Sơ thiền, nhưng mà chỉ với cái tâm Chánh niệm Tỉnh giác thôi là thần thông nó bắt đầu xuất hiện, loáng thoáng loáng thoáng có thần thông. Và có thể chứng được hai quả Thánh luôn là sơ quả Tu-đà-hoàn và nhị quả Tư-đà-hàm trong giai đoạn Chánh niệm này. Nên mà cái người chứng Tu-đà-hoàn á là phải trở lại cõi người này không biết bao nhiêu lần. Còn cái người chứng Tư-đà-hàm trở lại một lần. Nhưng mà chính vì cái từ cái chỗ mà chứng Tu-đà-hoàn trở
[21:03]lại không biết bao nhiêu lần á thì mới sinh chuyện. Có nhiều người nói bảy kiếp chứ không có phải bảy kiếp đâu, có khi trở lại bảy chục kiếp á. Cái người chứng Tu-đà-hoàn rồi thì chắc chắn sau này sẽ chứng A-la-hán. Bao lâu thì không biết nhưng mà sao? Trong tâm họ có chất thánh vì họ vào dòng Thánh rồi. Họ là người quân tử, tìm con đường thiện để đi, không làm điều ác. Nhưng mà vì chưa đủ trí tuệ nên cái bậc Tu-đà-hoàn hay hiểu lầm và còn gây nghiệp. Do bị gây nghiệp nên cái bậc Tu-đà-hoàn rất khốn khổ để mà trả nghiệp. Rất là cực khổ. Trong những kiếp tái sinh, một bậc Tu-đà-hoàn sống một đời sống thanh
[21:40]cao, thánh thượng, lý tưởng, quân tử nhưng mà đời sống vùi dập thê thảm luôn vì những hiểu lầm ở những kiếp trước có gây nghiệp. Còn mà người mà tới Tư-đà-hàm rồi thì đỡ rồi, bắt đầu biết được nhiều hơn, tránh được nghiệp chướng hơn nên chỉ tái sinh lại một lần để trả nghiệp rồi đi luôn. Còn cái bậc mà A-na-hàm thì không bao giờ trở lại cõi người nữa, họ lên cõi Trời tu chứng trên đó luôn. Ý là như vậy. Nên cái người mà tu Chánh tinh tấn á là không biết bao lâu, có khi mười năm, khi cả bảy tám chục năm. Có khi đợi qua tới kiếp sau mới bắt đầu chứng được Chánh niệm. Mà chứng được Chánh niệm rồi thì có thể có cơ may
[22:20]chứng luôn quả Thánh Tu-đà-hoàn thì rất là đỡ. Nhưng mà nơi cái Chánh niệm này cuộc đời đã thay đổi, suy nghĩ thay đổi, tâm hồn thay đổi hết à. Cuộc sống đã thay đổi hết. Lòng tôn kính Phật dâng trào, lý tưởng giác ngộ giải thoát là kiên định không ai làm cho lung lay được. Đó là cái bậc mà chứng được Chánh niệm nên họ có cái niềm tin, có cái sức mạnh. Thì lúc đó là bây giờ có cấm ngồi thiền họ có chết cũng ngồi thiền. Bây giờ cái người mà chứng được Chánh niệm tỉnh giác trong tâm rồi, giờ mình kê cái súng vô đầu mình nói không được ngồi thiền nữa hà, thì nói: "Thôi bắn cho rồi đi", họ không thể sống mà không
[22:55]ngồi thiền vì cái niềm tin nó mạnh như vậy. Và khi ngồi thiền nó là hạnh phúc, là an lạc vượt hơn mọi điều của thế gian này. Do đó cái người chứng Chánh niệm rồi thì khỏi nhắc nữa. Tự động họ say mê ngồi thiền, tự động họ thích ngồi thiền, mỗi ngày khỏi cần nhắc. Nhưng mà cái người mà Chánh tinh tấn á thì mới khổ á. Mỗi ngày mà nếu không có người bắt ngồi thiền có khi bỏ. Nên vì vậy là giai đoạn này thường ta phải được sống trong đại chúng hoặc là người cư sĩ thì phải theo đạo tràng tu tập chứ đừng tu một mình. Nếu mà nói là à có người coi như nói à: "Thưa thầy, con cũng là cư sĩ mà con chưa bao giờ bỏ thiền một ngày.
[23:37]Ngày nào con cũng ngồi đều đặn hai thời" thì thầy xin trả lời: Cái người này đời trước có xuất gia, mà cái người này đời trước gieo thiện căn rất là nhiều nên tự mình một mình mà vẫn không bao giờ bỏ thiền. Còn đa phần chúng ta không ai nhắc là bỏ liền, vì giai đoạn Chánh tinh tấn khổ sở quá, cực quá. Nên nếu là cư sĩ, ta phải tham gia đạo tràng tu tập để huynh đệ mà nhắc nhở, sách tấn nhau. Còn thường nếu là xuất gia phải ở trong chúng, mà trong một đại chúng có nề nếp, có thời khóa, giờ giấc ổn định, có người huynh trưởng kiểm soát mình kỹ lưỡng. Hễ mình mà lười ngồi thiền là có người nhắc, người rầy, người phạt liền, vì giai đoạn này nó khó như vậy.
[24:19]Mà có khi cả ba bốn chục năm phải chấp nhận như vậy, cho đến khi nào mà chứng được Chánh niệm Tỉnh giác rồi hết là thôi, tự mình làm thầy mình, khỏi cần ai nhắc nữa. Mà nhiều khi ngồi còn nhiều hơn cái thời khóa mà của chùa ấn định nữa. Nên vì vậy là là tới được Chánh niệm rồi là khác, mà chưa vào được Chánh niệm thì rất là khổ sở.
[24:42]Nên hôm nay vậy ta
[24:46]vinh danh, ta kỷ niệm ngày Đức Phật thành đạo có nghĩa là ta vinh danh cái sự tu tập thiền định, cũng có nghĩa là ta đã gieo nhân thiền định vào trong cuộc đời mình. Trước sau thì chắc chắn rằng chúng ta đều phải tu thiền. Và để chuẩn bị bước vào một cái đời sống mà tu tập thiền định như thế thì ta phải chuẩn bị công đức, nghị lực rất nhiều. Thiếu phước ngồi thiền không nổi, tâm không nhiếp được. Mà nếu không đủ nghị lực, ý chí thì khi những khó khăn xảy ra, ta bỏ cuộc. Mà bỏ cuộc là mình đang là con ruột của Phật, biến thành con nuôi rồi bước ra ngoài thành con ghẻ rồi đi ra ngoài luôn, hết con cái gì với Phật luôn.
[25:33]Nhớ nha, cái người mà tinh tấn ngồi thiền đó là con ruột của Phật. Người mà bắt đầu ngán ngồi thiền là con nuôi. Người mà quay lưng với thiền là con ghẻ, mà người nào mất thiền là người dưng với Phật luôn. Nên phải liệu á, bây giờ mình muốn là con gì? Hả? Muốn là con ruột phải tinh tấn ngồi thiền, mà biết rằng cái giai đoạn đó rất dài và rất cực khổ. Do đó phải chuẩn bị công đức rất nhiều, phải làm phước rất là là nhiều. Trong thiền định nó có những điều mà gây khó cho ta. Thứ nhất là hoàn cảnh gây khó khăn. Ví dụ cái người đó nói à: "Thưa thầy, con cũng muốn ngồi thiền mà đi làm cực quá, đi làm phải kiếm tiền để nuôi gia đình
[26:18]rồi cái về tới nhà mệt ngồi không nổi." Đó đó, đó hoàn cảnh gây khó. Nên vì vậy là người đệ tử Phật, ta phải làm phước làm sao đó để không phải làm cực mà vẫn đủ sống thì mới ngồi thiền được. Còn nếu ta phải lao động vất vả quá, mệt nhọc quá thì sự thực là không còn sức lực để ngồi thiền nữa. Do đó, thiền rất cần cái phước. Cái người mà không đủ phước, ngồi thiền không nổi, hoàn cảnh sẽ đầy đủ những khó khăn, ngang trái. Hoặc là nói: "Thưa thầy, con muốn ngồi thiền mà nhà con chật quá lại đông người, bắt chân lên ngồi cái đằng này khóc, đằng kia kêu, rồi người nọ ngủ thì ngáy, rồi đủ thứ chuyện hết không ngồi được." Đó cũng là cái hoàn cảnh như vậy.
[27:01]Rồi nhiều nữa nhiều nữa nhiều chuyện rắc rối nữa, nhất là người có sống đời vợ chồng rất là rắc rối. Rồi tình cảm cũng gây khó khăn cho cho cái việc ngồi thiền. À cái người mà không yêu ai hết, cái bắt chân lên ngồi chỉ lo gì? Lo mình nhiếp tâm, lần lần lắng vọng tưởng thôi. Còn người mà có yêu ai đó thì ngồi có yên không? Có yên không?
[27:29]Ví dụ như là bình thường thôi là tâm mình đã luôn luôn xao động vì bản chất của não bộ là luôn luôn hoạt động, nó cứ lay động lay động mãi. Vậy mà có thêm cái tình cảm, thêm cái tình yêu trong đó nữa cái sức mạnh nó lên gấp bội lần, gấp trăm lần. Ngồi đó mà nhớ ai? Nhớ người yêu. Thôi bó tay luôn, rồi làm sao mà ngồi thiền? Cho nên tình cảm gây chướng ngại rất nặng cho cho cho thiền định. Bây giờ có người hỏi: "Thưa thầy, con nghe thầy nói là ngồi thiền mới là con ruột của Phật, con muốn ngồi thiền nhưng mà con lỡ yêu rồi thì sao?" Đố ai biết câu trả lời?
[28:08]Hồi xưa có nhạc sĩ nói: "Khi lỡ đã yêu thì mơ mộng nhiều", hồi xưa có nhạc sĩ nói. Ngồi đó mơ mộng rồi lấy gì mà ngồi thiền? Bây giờ thì nói: "Thưa thầy, con lỡ yêu à mà bỏ thì nó tàn nhẫn", phải không? "Chia tay thì tàn nhẫn mà bỏ cũng không nổi, thương quá bỏ cũng không nổi, mà bỏ thì tàn nhẫn, mà con cũng muốn ngồi thiền nữa, giờ làm sao?" Ai biết? Làm sao ai biết? Hai cách.
[28:40]Một là chia tay, không yêu nữa. Ai mà dám như vậy thì người đó giơ tay lên đây, thầy thưởng cho chiếc xe Wave Trung Quốc liền. Ham tu quá thôi chia tay người yêu để lo tu. Có ai vậy không? Giơ tay lên. Mà con có ai yêu đâu mà con nói khổ quá, con giơ tay. Thường là khó phải không ạ? Đó. Cái thứ hai là thế này, ta độ cho người mình thương á tu luôn. Nhờ đó ta có cái phước, bỗng nhiên hai người được yên ổn mà tu hết. Đó, nên cái người nào mà mình thương, cũng là người mình bị ràng buộc, cũng là người mà làm cho mình động loạn thì bây giờ mình phải lo độ người đó trước để vượt qua cái tình cảm. Nhờ cái phước đó mà người đó tu được, mình cũng tu được.
[29:35]Có thể là vẫn chưa dứt ra được, tình cảm chưa dứt ra được, nhưng mà cả hai cùng biết tu, bỗng nhiên cái nỗi nhớ thương nó vơi đi. Khi mình vào thiền, mình không có bị day dứt. Nhớ như vậy. Còn nói: "Bây giờ thì con có vợ chồng thì sao?" Thì mình phải độ luôn cho người bạn đời của mình tu luôn. Thì mình mới ngồi thiền được. Đúng không ạ? Ở đây tất cả mọi người, nhiều người đã có đời sống gia đình rồi, phải không? Mà muốn ngồi thiền thì bắt buộc cả hai vợ chồng phải cùng ngồi. Chứ một người ngồi mà một người không chịu ngồi thì làm sao? Phá. Cho nên phải cùng nhau mà tu tập, như vậy. Cái khó thứ ba nữa là bệnh tật gây khó khăn.
[30:18]Người khỏe mạnh, sảng khoái sẽ dễ ngồi thiền. Còn người mà đau nhức đầu, đau bụng, đố ngồi; nhức răng, đố ngồi. Ngồi mà nhảy mũi, ho hoài, không ngồi được, đúng không ạ? Ngồi mà đau lưng quá, không ngồi được. Hoặc là ngay cái chân mình gác lên, cái chân đó hôm qua bị té lọi, cũng không bắt chân lên được. Phải không ạ? Nó vậy. Hoặc là cái người bị bệnh phong ngứa, vừa ngồi vừa đánh đàn thì cũng không không ngồi được, vân vân. Nó nhiều trường hợp nên nên bệnh tật cũng là cái gây chướng ngại cho cho thiền định như vậy. Rồi, vọng tưởng gây khó khăn. Cái đây là bước bước bước chính á. Ví dụ ta vượt qua được hết giai đoạn kia:
[31:03]hoàn cảnh, tình cảm, bệnh tật vượt qua hết, nhưng khi mà ngồi rồi sao? Chính cái vọng tưởng, những cái suy nghĩ từ đâu ta không muốn, nó cứ khởi lên liên tục, liên tục trong đầu mình, làm cho mình không nhiếp tâm được. Và chiến đấu cái này mới là cuộc chiến tranh, cuộc chiến đấu, một chiến trận khó nhất trong đời người. Coi cái gì chứ cũng dễ, chứ mà cái làm cho tâm mình đừng suy nghĩ nữa: thiên nan, vạn nan. Và để làm cho tâm mình đừng suy nghĩ nữa, có người phải quyết tâm mất một trăm kiếp mới thành công. Đó là quyết tâm á! Không quyết tâm thì ngàn kiếp chưa tới đâu. Huống hồ ta mới bắt đầu ngồi thiền vài tháng thì khoan hy vọng.
[31:43]Nhưng mà không được ngừng, không được nản, không được rút lui, cứ phải tinh tấn, cố gắng ngồi thiền. Mà ngồi đúng phương pháp, ngồi sai phương pháp không tới đâu hết. Ngồi sai phương pháp là đi luôn á nha. Rồi cơ thể mình phản ứng. Cơ thể nó phản ứng nhiều cái lắm: có khi nó lạnh, khi nó nóng, khi nó ngứa. Lúc ban đầu là do khi ta mới ngồi, ta hay dằn ép là cơ thể ta nó chuyển động đủ thứ hết, cũng gây khó khăn cho ta ta rất là nhiều. Nhưng vì vậy, chỉ những ai mà có thiện căn rất là sâu dày mới đủ sức vượt qua cái giai đoạn chánh tinh tấn này để chứng được chánh niệm. Mà phải có phước nhiều lắm đời xưa,
[32:23]bây giờ mới chịu cực, chịu khổ mà cứ ngồi thiền mãi, dù chưa có kết quả.
[32:30]Cứ một trăm người mà ngồi thiền đeo đẳng, đeo đẳng mười năm đi theo thầy, sự thật là chỉ khoảng từ bảy người tới mười người có kết quả. Còn lại chín chục người nó theo thầy đã lâu, vẫn chưa có kết quả. Và thầy cứ cười vì sao? Vì thầy biết mười năm chưa là gì. Mười năm chưa là gì nên cứ phải khuyến khích tu nữa đi, cứ ráng. Vì kết quả không lường được. Mà có người như vậy, à nghe rồi thôi ráng, ráng cái tới năm thứ mười một bỗng nhiên có kết quả, cái đó không biết chừng được. Mà có kết quả rồi, cái niềm tin mình rất là mãnh liệt, nên cái nhanh, chậm tùy người.
[33:08]Để hỗ trợ cho thiền định thì ta nhớ mấy điều: Thứ nhất là phải lạy Phật cho nhiều để sám hối những cái lỗi lầm kiếp xưa. Thứ hai, khi lễ Phật, ta dâng lên Phật cái lòng tôn kính tuyệt đối, đó là ta gieo cái nhân giác ngộ. Vì ta kính Thầy mới được làm thầy, nhân quả là như thế, thì khi ta tôn kính Phật, ta mới có cái nhân giác ngộ trong lòng mình. Cho nên vì vậy, một người đệ tử Phật, cái công hạnh đầu tiên mà phải tu chính là lòng tôn kính Phật tuyệt đối. Vì vậy, khi ta ngồi thiền mỗi ngày đừng bao giờ quên lễ Phật, phải lễ Phật với lòng thiết tha, tôn kính. Thứ hai là cái đời sống vị tha. Khi bắt đầu tập thiền rồi là cũng phải tập sửa cái
[33:55]đời sống mình lại, không được sống ích kỷ nữa. Sống quên mình, sống vì người. Mà cái sống quên mình, sống vì người á, sự thật là nó có cái số đo của nó, chứ không phải mình nói khơi khơi: "À cái người đó sống vị tha ha, thấy ổng sống lo cho người khác". Nhưng mà thực sự cái vị tha đó mỗi người khác nhau. Cái giới hạn nó khác nhau. Là thế nào sao? Ví dụ như cái người thấy người ta cực khổ, có thể là mình nấu nồi cơm, chia ra nửa nồi cơm đem cho cái người đói. Và mình bỏ cái ngày đó, ngày Chủ nhật mình nghỉ, đáng lẽ mình nghỉ ngơi, mình lại qua mình phụ với người ta để làm sửa nhà hay là sửa sang cái gì đó giúp cho hàng xóm.
[34:45]Cái đó cũng là đời sống vị tha, nhưng chỉ vậy thôi ạ. Hơn nữa không không làm, hơn nữa khó chịu. Bắt đầu người ta đến người ta nhờ mình cái gì hơn một chút nữa, tâm mình khởi lên cái bực là như vậy cái vị tha mình nó có giới hạn. Còn một bậc Bồ-tát á là không có giới hạn. Một bậc Bồ-tát có tâm Bồ-tát thế này: ví dụ mình không đủ sức làm... Ví dụ nói có người tới nói thế này: "Nói bây giờ tôi mắc nợ, anh đưa cái giấy chủ quyền nhà của anh á, anh cầm tới ngân hàng anh cho tôi mượn tiền". Được không? Có ai làm vậy không? Có ai đủ can đảm không? Không. Nhưng mình có ghét không? Đừng ghét. Bồ-tát là vậy á, làm không được vì sao?
[35:29]Vì đưa cho ổng biết chắc chắn mất cái nhà, mà nếu mất cái nhà thì nguyên cái gia đình mình sao? Không còn chỗ ở phải không ạ? Cho nên còn bao nhiêu người phải cần cái mái nhà nên mình không có liều lĩnh mà cầm cái chủ quyền nhà đưa cho người ta mượn. Nhưng mà không bực, không ghét. Làm không được thôi, chứ không ghét. Còn nếu mà ta bực, ta ghét, nói: "Anh đòi hỏi quá vậy, anh lợi dụng quá vậy" thì cái vị tha mình còn có cái giới hạn. Hoặc là vậy, ví dụ như một đứa bé nó cầm cái ổ bánh mì đi ra đường thấy có người đói, cái nó bẻ phân nửa đưa. Nó đưa rồi nó tính ăn phân nửa, nó đứng nó mới cầm nhìn thôi,
[36:06]thấy người kia nhai có hai cái mất tiêu cái nửa ổ bánh mì. Cái... thì nó tính đi, nhưng mà thấy cái người kia giống như đang đói chắc cũng ba ngày rồi, nhìn cái nửa khúc bánh mì còn lại mà nước miếng tiếp tục chảy, cái nó đi không đành, nó đưa luôn. Mặc dầu nó vẫn còn đói, nó chưa ăn, phần nó nó chưa ăn, buổi đó nó đói, nhưng mà nó thấy không đành, nó đưa luôn. Thì cái lòng vị tha của đứa bé này là sao? Khá lớn á, không có giới hạn. Chứ bình thường nói: "Mình thương lắm rồi thôi, anh nửa tôi nửa" cũng là tử tế lắm rồi hả. Nhưng mà thấy người ta còn cần, mình còn hy sinh được, vẫn hy sinh tiếp mà không ghét, đó là cái mức độ, cái tử tế vị tha nó lớn hơn.
[36:47]Thì ta cũng vậy, khi bắt đầu mình làm đệ tử Phật, bắt đầu mình đi vào cuộc sống tu thiền, mình phải tập cái đời sống vị tha. Mà cái vị tha, ta để ý coi mình vị tha được tới mức độ nào: vị tha chút thôi hay là vị tha được nhiều hơn hay vị tha nhiều hơn nữa? Cái sự tử tế của mình, cái hy sinh của mình, cái giúp đỡ cho mọi người coi cái mức độ nó nhiều ít mà mở lòng lần lần lần lần. Bây giờ thì... ví dụ bây giờ mình đi trên xe, mình phát hiện có một người họ gấp phải đi về nhà mà không có tiền xe, mình tính toán số tiền mình thôi còn đủ, mình cho họ, trả giùm tiền xe để họ đi. Thì đó vậy là mình đã làm được một việc tử tế trong đời, cũng gọi là sống vị tha.
[37:30]Nhưng mà khi mà nghe thấy người đó là không còn một đồng nào mà khi họ xuống bến xe rồi họ còn phải đi một chặng đường mới về tới nhà, mà nhà họ thì ba họ chết, về dự đám tang. Mà nếu không có tiền họ phải đi bộ một quãng phải là mười lăm cây số, vân vân, mà trời tới đó thì đã chiều, đi mười lăm cây số trong đêm không biết sao. Thế là cái số tiền mà mình còn giữ lại một ít để mình làm việc gì đó, mình ngồi mình cân nhắc là cái việc này mình có thể dời được, đợi được. Nhưng mà cái việc để người đó đi mười lăm cây số khi từ bến xe đi bộ về trong buổi chiều mình không đành lòng, thế mình lấy tiền mình đưa luôn. Thì đó gọi là sao?
[38:09]Bước thứ hai của lòng vị tha, cái lòng vị tha đã bước thêm được một bước nữa. Cái trả tiền xe giùm người ta đã là một sự tử tế, nhưng mà sau đó lại cho người ta thêm tiền để người ta đi cái xe gì đi tiếp chặng nữa để về nhà cho kịp đám tang, đó gọi là một sự mở rộng của sự tử tế, đó cũng gọi là cái tâm vị tha bước thêm được một bước nữa. Và cứ mỗi lần mà cái cái hành vi vị tha của ta bước thêm được một bước nữa, ta tiến được một bước trên con đường đạo. Nhớ như vậy, cứ để ý cái điều đó. Và phải sống vị tha như thế, và cứ mở rộng dần, mở rộng dần cái sự vị tha, tử tế của mình trên cuộc đời. Kết hợp với lễ kính Phật, kết hợp với ngồi thiền, chúng ta gieo cái nhân chứng Thánh.
[38:55]Về việc chứng Thánh. Chứng Thánh là sao? Khác với chứng thiền. Cái người mà chứng thiền á, có thể nhập được định, có thể có thần thông, rồi có thể lui lại, điên loạn, chết đọa làm chó. Khiếp như vậy! Chứng thiền không hề bảo đảm tí nào hết. Vào được định rồi, có thể có thần thông rồi, có thể lui ra, mất hết, đọa vào ác đạo luôn, hoặc là điên loạn luôn. Nên có nhiều người nói: "Ủa! Hồi trước sao mà tôi tu, ngồi thiền tôi được những cảnh giới đó rõ ràng chứng được, bây giờ tôi bị tâm thần? Tiếng nói bên tai nó cứ vang, xúi tôi làm chuyện này chuyện kia, khổ sở vô cùng, phải đi bệnh viện tâm thần."
[39:39]Lý do là vì, lý do là vì người này chứng thiền mà chưa chứng Thánh. Cái người chứng Thánh á, không bao giờ điên. Cái người chứng Thánh chết rồi, vĩnh viễn không bao giờ đọa ác đạo, không đọa súc sinh, địa ngục, ngạ quỷ. Và trong lúc làm người, không bao giờ điên loạn. Còn cái người chứng thiền mà không chứng Thánh á, hết phước thiền rồi lui lại. Lui lại, có khi làm người rất tầm thường, thậm chí có khi điên loạn luôn. Đó là lý do mà ta nghe nói: "Ờ, đừng có tu thiền nha, tu thiền điên." Là vì lý do này. Là vì lý do có những người chứng thiền mà không chứng Thánh. Ta có nghe câu chuyện trong cái kinh Hiền Ngu vậy,
[40:19]có một cái vị đó họ tu, tu thiền định, nhập được định, sinh lên cõi trời Vô Sắc, sống đó mấy triệu năm, hết phước, rớt xuống cái cõi đất này làm con dã can. Dã can giống như là một loài chó rừng. Lúc ngày xưa chúng ta đọc cái đó, ta ngạc nhiên, nói: "Một người như vậy là chứng Thánh rồi, tại sao đọa làm dã can?" Nhưng không ngờ đó là điều có thật. Tức là người chứng thiền có thể mất hết, lui lại, tuột lại, rồi tầm thường không còn gì nữa. Còn cái người chứng Thánh là không bao giờ bị điều đó. Chứng Thánh rồi là không có đọa ác đạo, không điên loạn. Do đó, khi mà chúng ta bắt đầu bước vào tu tập thiền
[40:57]định thì nhớ một điều, mục tiêu chúng ta là chứng Thánh, chứ không phải chỉ là chứng thiền.
[41:06]Mà chứng Thánh thì bắt buộc phải chứng được thiền. Mà chứng thiền chưa chắc đã được chứng Thánh. Ta nhớ hai điều này. Nhớ lại điều này một chút. Chứng Thánh thì chắc chắn đã có chứng được thiền. Còn chứng thiền thì chưa chắc chứng được Thánh. Nhớ như vậy. Nên hiểu điều này, nếu mà ta gặp ai tu tập thiền mà họ nói đến những cảnh giới cao siêu hoặc họ phô bày được thần thông phi thường thì ta chớ có tin vội nha. Vì có khi người này chỉ chứng thiền, và năm năm sau ổng tuột trở lại thành một người tầm thường, chuyện rất bình thường. Còn nếu cái người nào mà ta gặp mà có cái phong cách, phẩm chất của Thánh á, thì đúng đó mới là bậc hiền Thánh mà ta
[41:54]tôn kính, vì người này không thể thoái đọa nữa, không đọa nữa. Như vậy. Nhưng làm sao biết cái người nào chứng thiền, làm sao biết người nào chứng Thánh? Cái người chứng thiền á, họ thích nói về cái trạng thái thiền định trong tâm mình: "À, tâm tôi được định như thế, tâm tôi được yên như thế và tôi có thần thông như thế." Cái người nào mà cứ hay nói như vậy là người đó chỉ chứng thiền. Và cái người chứng thiền có một đặc điểm này nữa là họ có thể ẩn trong rừng sâu, trong thất vắng nhiều năm tháng không cần ra ngoài bên ngoài. Không cần. Không cần bước ra ngoài, họ an ổn trong thiền định của họ luôn, quên luôn thế gian.
[42:37]Cái người đó chứng thiền, không phải chứng Thánh. Còn cái người chứng Thánh là gì? Người chứng Thánh thì họ lại ít nói về cảnh giới thiền định, càng không muốn nói về thần thông, mà họ nói rất sâu sắc về đạo đức trong cuộc sống. Cái đó mới là cái dấu hiệu của bậc Thánh. Vì sao vậy? Vì Thánh được đánh giá trên từng bậc đạo đức. À. Còn cái chứng thiền mà chưa chứng Thánh á, cái đạo đức vẫn không sâu. Định có thể sâu, thần thông có thể có, nhưng mà đạo đức vẫn chưa sâu. Đó là người chứng thiền, chưa chứng Thánh. Còn người chứng Thánh á, là đạo đức họ đi vào sâu dần, sâu dần. Nên thường họ nói về đạo đức, ta nhớ đó là cái dấu hiệu phân biệt rất rõ.
[43:25]Và khác nhau thế này. Cái người chứng thiền á rất thích ở yên một mình, rất thích ở trong am vắng, có thể bỏ đời luôn ba, bốn chục năm trong rừng chẳng sao cả. Nhưng mà người chứng Thánh không có chuyện đó. Cái người chứng Thánh là họ bị cái tâm vị tha nó thôi thúc ở trong sâu thẳm á, lúc nào cũng thích làm điều gì đó để lợi ích cho mọi người. Nhớ hai khác nhau. Nhưng mà nếu bắt họ ở một mình họ ở được liền, vì họ cũng chứng thiền mà. Một bậc Thánh á, nếu trong cái hoàn cảnh phải ở yên một chỗ nơi vắng vẻ họ ở được, thoải mái chẳng sao cả, vì họ chứng thiền luôn. Nhưng mà nếu để tự do thì thế nào họ cũng loay hoay đi tìm cách
[44:06]giúp đời, giúp người, vì cái tâm vị tha nó thôi thúc. Còn cái người chứng thiền là quên đời. Họ không có tâm vị tha, họ hưởng cái thiền định an lạc của họ rồi không cần cuộc đời. Hai cái dấu hiệu khác nhau. Nên do đó là khi mà ta nói tới thiền định, ta nhớ một điều, thứ nhất: cực khổ, vất vả. Và vì vậy, Phật mới dùng cái chữ tinh tấn để nhắc chúng ta ngay từ đầu là ta chuẩn bị bước vào một con đường hết sức là gian nan. Còn trước đó ta tu cái gì đó, coi vậy chứ vẫn là dễ. Ta tụng kinh nhiều chưa cực, niệm Phật nhiều cũng chưa cực, làm phước nhiều cũng chưa cực, giữ giới nhiều cũng chưa cực. Nhưng mà tới bắt đầu đi vào thiền định rồi là cực ạ, cực khổ rất nhiều.
[44:55]Đó là cái thứ nhất. Cái thứ hai, nhớ một điều là chứng thiền chưa bảo đảm gì cả, mà phải làm sao chứng được Thánh thì mới mới chắc ăn, mới không bị thoái đọa và chắc chắn có ngày chứng được giải thoát viên mãn. Như vậy, hôm nay cái ngày Thành đạo chúng ta nhắc nhau một điều thế này. À, kính thưa quý thầy và quý Phật tử! Trong cái ngày Thành đạo này, chúng ta cũng được vinh dự đón tiếp một số vị khách quý từ miền Bắc vào. Như là ta trưa nay ta đã biết như là cô Cù Thị Hậu, anh Kim Quốc Hoa, anh Đặng Tài Tính, anh Lưu Công Vinh, anh đi mất rồi, ra về. Và ta cũng được vinh dự đón tiếp Ni sư, Ni trưởng Đàm Vĩnh ở cái chùa Tứ Kỳ, Hà Nội;
[45:45]Ni sư Đồng Hòa, chùa Tăng Phúc ở Hà Nội cũng vào đây dự lễ với chúng ta. Và rất nhiều cái ni chúng ở tu viện Phước Sơn của Thượng tọa Bửu Chánh ở Đồng Nai cũng về đây hoan hỷ dự cái lễ Thành đạo với chúng ta. Chúng ta cho tràng pháo tay để mà vinh danh các vị khách quý của ta như thế.
[46:11]Sắp tới thì có cái cái gì đó trong cái cái hội đồng trao giải trao kỷ lục Việt Nam sẽ bước lên để trao cái kỷ lục khen ngợi những Phật tử của chùa Phật Quang đã về đây dự lễ Thành đạo với cái kỷ lục là đây là ngôi chùa đầu tiên mà có số lượng người về dự lễ Phật Thành đạo đông nhất. Ở năm ngoái là hai chục ngàn người, nhưng sự thực năm nay đông hơn. Năm nay đông quá, đông hơn năm ngoái. Sắp sắp tới chúng ta đón nhận cái sự kiện đó, đón nhận sự kiện. Và để có cái kỷ lục này là nhờ công lao của ai?
[46:53]Của ai? Hổng. Thầy nào giờ thì cứ ở đây mình thầy. Là nhờ quý Phật tử chịu cực, phải không, hoan hỷ phát tâm về đây, ta mới thành tựu được cái kỷ lục đặc biệt này là có một lễ Thành đạo mà đông người về dự nhất. Chứ nào giờ chưa có mà tới ai có thể có được hai chục ngàn người về dự. Cho nên thì đáng lẽ cái cái tờ giấy kỷ lục này thì có lẽ là thầy phải photo ra để phát tặng mỗi người một bản, vì nhờ mọi người lên đây á thầy mới được cái kỷ lục này. Nhưng mà mà photo mà được khoảng hai chục ngàn bản như vậy thì cũng tội nghiệp thầy. Cho nên Cho nên thôi thầy thông báo thôi nha, thông báo rồi mọi người cứ tưởng tượng là mình có một cái đem về nhà.
[47:40]Đó là nhờ công của mình á mà đã đã được cái kỷ lục như vậy. Rồi cái nữa là chúng ta nhắc nhau cái buổi lễ chính vào bốn giờ sáng mai. Vào bốn giờ sáng ngày mai, giờ mà Đức Phật thành đạo thì chúng ta đã ngồi đúng như vị trí như thế này. Và bắt đầu giờ đó ta sẽ nghe ba tiếng chuông rồi ta ngồi thiền luôn, không làm gì nữa. Ngồi như hồi nãy mà thầy Tánh Khoan đã hướng dẫn, ngồi đúng tư thế kiết già, buông lỏng toàn thân, biết rõ toàn thân, suy nghiệm thân này vô thường, rồi biết hơi thở vào, hơi thở ra. Trong từng hơi thở vào, trong từng hơi thở ra, trọn niềm tôn kính Phật. Cứ nhớ như vậy mà tu nha, bốn giờ mai.
[48:31]Rồi sau đó cứ ngồi thôi. Khi nào mà thầy sẽ kêu làm cái gì thì làm tiếp cái đó, còn nếu thầy không kêu làm gì hết, ta sẽ ngồi cho tới khi đắc đạo nha, không nhúc nhích. Nhớ vậy, bốn giờ sáng mai.
[49:02]Giờ đây, bên gốc cây Người yên lặng ngồi, ngàn sao lấp lánh soi ấp ủ tình thương.
[49:19]Màn đêm êm ái như hòa cùng hoan ca,
[49:28]trời cao như lắng yên chờ phút thiêng liêng.
[49:37]Vì thương yêu chúng sinh Người đi tìm đường,
[49:45]từ bi lan khắp trong vũ trụ ngàn phương.
[49:54]Trần gian trong tối tăm ngục tù cay đắng, chờ mong ánh thái dương bừng sáng mênh mông. Một lời thề nguyện cất lên: thà rằng Người chết nơi đây để tìm một đường dẫn đưa cứu thoát muôn sinh khổ đau.
[50:26]Lòng Người tựa ngọn núi cao, nghìn đời vững chắc không lay,
[50:37]dù gặp trở ngại đón ngăn vẫn quyết không hề ngã lòng.
[50:48]Không gian vắng xa như tiếng ca không lời. Mây theo gió bay phơ phất ngang lưng trời. Sông lững lờ trôi êm ái qua chân đồi. Hoa như ngát hương thoang thoảng đi ngàn nơi. Tâm như lắng sâu trong cõi xa vô cùng, quên đi thế gian như giấc mơ muôn trùng.
[51:40]Không có sóng xô, ao nước thu trong lành. Trăng không vướng mây rực rỡ trên trời xanh.
[52:01]Một vì sao mai soi sáng, muôn không gian Người nắm trong tay rồi.
[52:14]Dòng thời gian trôi qua mãi đã như đang cùng nhau dừng lại.
[52:27]Cuộc đời khổ đau muôn kiếp theo vô minh chợt vỡ tan không còn.
[52:40]Lòng từ bi soi pháp giới, ánh quang minh bao trùm muôn loài.
[52:54]Con vang tiếng ca cung kính dâng lên Người, dâng lên trái tim đang thiết tha chân thành.
[53:11]Con muôn kiếp xin theo bước chân Người đi.
[53:20]Con muôn kiếp xin theo bước chân
[53:27]Người đi.