[0:08]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay thì chúng ta nói chuyện với nhau cái đề tài là Triết lý về tiền bạc. Thì nào giờ ai cũng biết xài tiền, nhưng mà sự thật là trong cái đồng tiền đó có nhiều cái ý nghĩa, nhiều cái triết lý đáng để cho chúng ta suy ngẫm, mà người nào hiểu được cái triết lý về đồng tiền, hiểu được cái ý nghĩa của đồng tiền hay cái đạo lý của đồng tiền thì chúng ta có thêm một cái cái con đường để sống cho thật là cao cả, thật là tốt đẹp hơn một chút. Chứ tiền thì ai cũng phải có, dù không ít thì nhiều, mà hễ có cầm cái đồng tiền ta phải có cái đạo lý để sử dụng đồng tiền đó, để sống với đồng tiền đó.
[0:56]Nên có một cái nhà tư tưởng đã nói một câu nói rất là hay, thật là cô đọng, cũng thật là bí hiểm: "Đồng tiền là ông chủ ác độc, nhưng lại là một người đầy tớ tử tế." Hả, nói đó rồi ai hiểu gì đó hiểu. Và chính vì cái câu nói bí hiểm đó, mà cũng chính vì chúng ta ai cũng phải sử dụng tiền bạc hằng ngày, cho nên hôm nay chúng ta nói chuyện với nhau về cái triết lý của tiền bạc trên cái nhìn của đạo Phật nha.
[1:33]Trước hết, tiền là gì?
[1:37]Tiền là gì?
[1:41]Người ta nói tiền là tệ, tệ, tiền tệ. Không biết ông bà mình nhận hay thiệt á. Cái chữ tệ là cái chữ nho, chữ tệ chữ nho nghĩa là tiền đó nha, nhưng mà mình hay ghép chung là tiền tệ, hoặc là tiền tiền bạc. Hai chữ tệ bạc ghép chung với nhau là hổng xài được. Tệ bạc đúng không à? Mà hổng biết tại sao mà hai chữ đó con người ta dùng để ghép chung thành cái tiếng láy đối với chữ tiền. Thành thử có lẽ không biết tại sao hay là vô tình hay cố ý mà trời đất đã xui khiến để cho chúng ta, nhất là người Việt Nam ta đó, dùng chữ tiền tệ, tiền bạc để nói về về đồng tiền. Nghĩa là đồng tiền rất là tệ, đồng tiền rất là bạc, nhưng mà ai cũng ham, hổng biết sao kì vậy.
[2:33]Đồng tiền rất tệ, rất bạc mà ai cũng ham. Rồi tại sao nó tệ, nó bạc? Từ từ lát chúng ta nói tới sẽ thấy tại sao. Nhưng mà trước hết, tiền là vật trung gian để trao đổi. Ngày xưa á là lúc đó con người ta sống không có biết tiền bạc, người ta chỉ trao đổi bằng cách thương lượng trực tiếp với nhau thôi. Ví dụ cái người vác bao lúa ra đứng đó, rồi cái chờ những người khác mang con bò, con chó, con gà gì tới, dòm thấy thích thì kêu là: "Ê ê ê, lấy bao lúa tôi hông? Tôi lấy cái mấy con gà của anh." Vậy, thế là bưng. Hoặc là nghèo quá, đứng ngoài đường ai đi qua đi lại: "Cái nhà tôi ai mua hông, nhà tôi ai mua hông?" Hỏi mua làm sao?
[3:17]Thì nói mua bây giờ đổi cho tôi miếng đất, miếng ruộng, hay cho tôi cái chòi, hay là để tôi cho tôi một chiếc xe bò để tôi đi qua làm ăn xứ khác, ví dụ vậy. Ít gạo, chiếc xe bò, tôi bỏ xứ tôi đi, giờ lấy cái nhà tôi. Tức là không có tiền. Người ta trao đổi với nhau trực tiếp thương lượng, gọi là thuận mua vừa bán, cho nên mình không biết đắt rẻ, tức là nhắm nhắm thấy là nó bằng thì thôi đồng ý. À có người vác bó rau ra, nhằm bữa chợ hổng có rau thì cái bó rau mình có giá, người ta mua luôn bằng một con gà. Còn bữa mà rau đầy hết thì mình không đổi lại được, cái bó rau không đổi được một con gà, à vân vân, chỉ đổi được cái trứng gà thôi.
[3:56]Cho nên lúc đó người ta chưa có cái ý nghĩa tiền bạc thì cái gì cũng có thể là tiền được hết. Người họ đi vào rừng, họ vác ra một bó củi đứng ở chợ, họ đi rao vậy đó, ai đổi bó củi thì họ lấy cái món gì mà họ thấy họ cần, và người kia thì cần cái bó củi. Cho nên cái việc mà đi lựa cái người cần cái món mình có và mình đi tìm cái người mà có cái món mình cần thật là thật là mất thời gian. Cho nên trong một thời gian bao nhiêu chục ngàn năm của nhân loại, bao nhiêu trăm ngàn năm từ khi con người mà có mặt vậy thì con người ta luôn luôn cần phải có trao đổi và rất là mất thời gian vì cái sự trao đổi đó.
[4:34]Và vào thời xa xưa thì người ta phải tự làm hầu hết mọi việc. Một người mà muốn sống, họ phải biết săn bắn, họ biết trồng trọt, họ biết cất nhà, họ biết làm quần áo, nghĩa là họ cần cái gì họ phải tự làm cái đó. Rồi dần dần khi con người đi vào chuyên môn, có một người họ tự làm một cái dao để cho họ xài đẹp quá, thế người kia tới: "Con dao đẹp quá, anh làm tôi một cái, tôi đem tôi đổi anh một con gấu hay một con chồn, con sóc." Rằng: "Được." Thế lần lần người kia thấy mình không cần phải đi săn nữa, cứ ở nhà làm dao thì sẽ có được tất cả, nên cái ngành nghề đi vào chuyên môn dần, chuyên môn dần.
[5:09]Và khi mà đi chuyên môn thì người chỉ chuyên làm cuốc, người chỉ chuyên trồng lúa, người chỉ chuyên đi săn, và thế là họ phải trao đổi nhau. Mà sự trao đổi không có qua trung gian tiền bạc và rất là mất thời gian. Vì vậy sau này người ta mới thấy cái việc đó mất thời gian quá thì người ta mới lần lần nghĩ đến việc tìm một cái vật trung gian. Và người ta dùng là vàng, đồng tiền vàng, tức là họ đúc thành những đồng tiền vàng, lúc đó nền văn minh của nhân loại bước lên một bước cao. Là cứ một đồng tiền này mua bất cứ thứ gì, bán bất cứ thứ gì, đều qua trung gian đồng tiền vàng đó. Vì bản thân cái đồng tiền vàng đó cũng là một một món hàng rất có giá trị.
[5:49]Cho nên khi mà có một cái đồng tiền trung gian thì nhân loại đã tiến lên. Người ta tìm thấy có nhiều loại vỏ sò đẹp để được làm tiền trao đổi ở các xứ Phi châu ngày xa xưa nữa. Nhưng bây giờ thì hình thức đó không tồn tại, bởi vì tiền đó có thể bị lạm phát. Ai lặn xuống biển cũng vớt lên được một đống vỏ sò lên đem đi làm tiền mua thứ của người khác có thì không công bằng, cái đồng tiền đó không còn giá trị. Nhưng mà điều ngạc nhiên nhất là bắt đầu tiền giấy á như bây giờ á, hiện nay á là chúng ta không ai thắc mắc. Từ đứa nhỏ đã biết cầm một cái tờ giấy, trong đó có in hình, có chữ ký gì đó, có số, đem đi mua bất cứ thứ gì cần.
[6:28]Nhưng mà ngày xa xưa, ngày xưa xưa mà nói rằng à có một cái xứ sở người ta chỉ cần cầm cái tờ giấy thôi và đi mua bất cứ thứ gì muốn thì điều đó không ai tin, không ai chấp nhận. Người ta nói rằng cái bản thân tờ giấy không có giá trị, làm sao cái tờ giấy mà có thể đi mua một xe bò chở đầy lúa, hay là cầm cái tờ giấy đó có thể là đi đến ông thầy thuốc kêu kê bổ bao nhiêu thang thuốc, à một cái tờ giấy đó có thể trả công cho cái người làm công mình một năm? Họ không tin, ngày xưa là không tin. Vậy mà bây giờ con người làm được. Nên đây là một bước tiến cực kỳ dài khi mà xã hội tiến lên rất là xa về cái pháp lực, pháp chế rồi là tổ chức nhà nước.
[7:10]Vào Việt Nam ta thì vào đời Hồ Quý Ly, vua Hồ Quý Ly đã bắt đầu quyết định cho dùng tiền giấy. Đó là điều làm gây kinh ngạc và dân chống Hồ Quý Ly bởi vì điều này. Cho nên đến khi nhà Minh sang chiếm Việt Nam, họ giả vờ họ bênh cái nhà Trần, họ giả vờ họ chống những cái cải cách Hồ Quý Ly là dân bỏ Hồ Quý Ly theo nhà Minh hết. Cứ giả vờ nghĩa là quân của nhà Hồ đóng ở đâu thì cái người dân Việt Nam mình chỉ cho nhà Minh đánh. Thế là nhà Hồ thua tan tác luôn, chúng ta mất nước mấy chục năm trời. Chứ nếu mà hồi đó mà người dân Việt Nam mà biết những cải cách của Hồ Quý Ly là tiến bộ mà bênh vực Hồ Quý Ly thì chúng ta đã
[7:46]không bị nội thuộc vào nhà Minh một thời gian dài như vậy. Chỉ vì cái cải cách của Hồ Quý Ly quá lạ lùng, quá nhanh chóng, dám dùng một tờ giấy mà thay thế cho đồng tiền vàng để có thể mua được mọi thứ, không ai tin, không ai tin. Mà bây giờ điều đó trở thành một điều nghiễm nhiên, một điều bắt buộc ai cũng phải phải biết như vậy. Đây là điều rất là lạ. Thôi, cái phân tích đồng tiền tới ngang đây tạm đủ để cho các nhà kinh tế nói tiếp. Còn bây giờ thì ta nói qua khía cạnh đạo lý của đồng tiền, chứ không có phân biệt theo cái cái luật pháp hay là kinh tế nữa. Rồi hôm nay chúng ta nói triết lý về đồng tiền tức là ý nghĩa nói cái tiền
[8:25]giấy á, tức là trở thành cái vật mà có thể đi mua được bất cứ thứ gì. Mà khi mà được luật pháp công nhận cái tờ giấy này gọi là tiền, xã hội công nhận là tiền thì chúng ta có thể cầm cái tờ giấy đó đi mua bất cứ thứ gì mà người khác bán. Và chúng ta mua cái gì? Chúng ta mua cái gì? Chúng ta mua hai loại. Chúng ta thường chúng ta mua hai loại là mua một cái vật chất hoặc là mua một cái dịch vụ. Chúng ta nhớ nha, đồng tiền không phải mua được tất cả đâu. Chúng ta mua được chỉ có hai cái món chính là một cái vật dụng nào đó, một cái vật chất nào đó, và mua một cái dịch vụ nào đó. Vật chất là làm sao?
[9:11]Là một cái món hàng nào đó cụ thể, ta rờ mó được, ta thấy được. Ví dụ như là, ví dụ như là
[9:21]Thành thử ra cái gì cũng ra, cũng phải dùng tiền mua hết trơn. Quần áo chúng ta mặc, cơm chúng ta ăn, nhà cửa chúng ta ở, xe cộ chúng ta chúng ta đi, vàng bạc chúng ta trang điểm, vân vân, mọi thứ. Những cái máy móc, những cái phương tiện, những cái bóng đèn, cái quạt máy, bức tranh, bức ảnh thì tất cả đều là là một món hàng cụ thể, một cái thứ vật chất gì đó. Và ta có thể dùng đồng tiền này để mua được, bởi vì tiền cũng là là vật chất, nên vật chất để mua vật chất được. Và cái thứ hai nữa chúng ta mua nữa là dịch vụ, dịch vụ. Ví dụ như là chúng ta rờ lên cái đầu tóc chúng ta, thì cái đầu tóc không mua được,
[10:06]nhưng mà mình mua được cái dịch vụ hớt tóc hay uốn tóc. Tức là chúng ta đến ông thợ hớt tóc, chúng ta đưa tiền và ổng ổng hớt chúng ta theo cái model nào đó chúng ta thích, trừ những người đã đi đi tu thì không còn tóc để hớt nữa thì đành chịu. Còn ví dụ chúng ta nhuộm tóc, chúng ta uốn tóc xoăn, hết uốn tóc xoăn buồn quá duỗi tóc thẳng, hết duỗi tóc thẳng ta cắt tóc đầu đinh, cắt tóc đầu đinh buồn buồn cạo trọc luôn, ví dụ vậy. Cạo trọc chưa đủ cái mình để một đường tóc ở giữa cạo hai bên ra cho dòm thiên hạ sợ chơi. Thì những cái đó gọi là dịch vụ, mua cái dịch vụ. Hoặc là một cái dịch vụ như là dịch vụ y tế,
[10:46]dịch vụ y tế, tức là chúng ta có bệnh, chúng ta đến một cái bác sĩ và chúng ta nhờ cái khám bệnh thì ổng khám chứ ổng không cho ta cái gì, chỉ khám thôi mình mất mấy chục ngàn phải không? Khám mất mấy chục ngàn. Rồi sau đó thì ổng bán thuốc, rồi hẹn chúng ta tới, à vân vân. Rồi khi mà chúng ta tới chúng ta khen bác sĩ, "Bác sĩ chữa bệnh quá hay, tôi đã hết bệnh", thì ổng rất là rất là buồn, tại vì ta sẽ không tới nữa. Dạ, vậy. Thì chúng ta mua được cái dịch vụ, hoặc là chúng ta mua một cái dịch vụ là dịch vụ tư vấn. Tư vấn là sao? Tư vấn tức là chúng ta cần lời khuyên. Thí dụ chúng ta muốn xây một căn nhà, chúng ta đến một cái nơi người ta
[11:32]chuyên thiết kế, chúng ta nhờ họ tư vấn, "Bây giờ tôi muốn xây một căn nhà", thì họ sẽ góp ý chúng ta, họ vẽ giùm chúng ta, khuyên chúng ta nên làm thế này thế kia, mà ta phải trả tiền cái lời khuyên đó. Gọi là ta mua cái dịch vụ tư vấn. Có một cái dịch vụ nữa mà không được ghi trong luật pháp nữa đó là thầy bói. Thầy bói cũng là một dịch vụ để tư vấn. Ở đây có ai biết coi bói không? Lát coi cho thầy một quẻ. Thầy bói cũng là một dịch vụ tư vấn nha. Tức là có cái người ở không buồn quá không biết ngày mai có chuyện gì vui, kiếm thầy bói coi. Hoặc là cái người có chuyện buồn, đến coi coi chừng nào mình
[12:11]hết buồn, chừng nào người yêu mới lại quay lại, vân vân. Hoặc là có người muốn làm ăn thì coi bói coi cái chuyện làm ăn sắp tới có tốt đẹp hay không, có may mắn hay không. Thì nếu mà thầy bói nói "Chớ có làm", thì có thể đôi khi nghe lời thầy bói mà mình bỏ cái kế hoạch của mình. Thì cũng có những người bói đúng lắm chứ không phải không. Nên cái chính vì có những người bói đúng nên cái nghề thầy bói vẫn tồn tại trong xã hội là vậy. Chứ nếu mà bói đâu trật đó, bói đâu trật đó thì giờ này không còn ai ai đi xem bói nữa. Chính vì coi bói có thật đã có xảy ra, đúng không? Đúng không? Ở đây ai cũng coi bói rồi phải không? Coi bói rồi hết trơn chứ không biết.
[12:52]Nhiều khi quý sư cô sở dĩ đi tu cũng tại có thầy bói kêu nữa. Nói, "Số cô chỉ còn có nước đi tu. Ừ cô ở ngoài đời là chồng con khổ", ví dụ vậy. Hoặc là có người nói, "Số cô phải đi tu thì cô mới vinh quang được, còn ở ngoài đời cô không có duyên". Nhiều khi một thầy bói khuyên như vậy mà cũng làm người ta đi tu nữa chứ không phải là không. Vì bản thân chúng tôi nhớ hồi nhỏ mình cũng bị một cái người coi bói kiểu đó. Hồi lúc chưa định đi tu, tự nhiên có một cô đó cổ xem mạch cái bàn tay, xem mạch bàn tay xong cái cổ nói ra những cái bệnh, lúc đó bệnh chưa phát mà sau này mới phát. Rồi cô phán luôn một câu, cô nói, "Sau này cậu vừa là tu sĩ vừa là nhạc sĩ".
[13:34]Lúc đó nhìn cổ trừng hửng, nhìn cổ trừng hửng không không tại vì lúc đó không có không có nghĩ, lúc đó cũng chưa gặp Phật Pháp nữa. Vậy mà sau này thấy ngẫm ngẫm cũng đúng thiệt, cũng nhờ như vậy cũng hay. Nên biết đâu quý thầy ngày xưa cũng có một người tư vấn á, cái đành phải cạo đầu mà mà đi tu cũng không biết chừng. Thì những cái dịch vụ vậy đôi khi chúng ta phải trả, hoặc là dịch vụ giáo dục, chúng ta đem con chúng ta tới giao cho thầy cô giao cho nhà trường dạy rồi chúng ta phải phải trả tiền. Trừ trường hợp có những cái trường miễn phí, ví dụ như trên chùa Phật Quang ta, mùa hè này chúng ta cũng mở cái lớp
[14:08]hướng dẫn hè cho mấy đứa nhỏ, mới dạy một ít văn hóa rồi dạy đạo đức, dạy thể lực, thì chúng ta hoàn toàn là miễn phí, chúng ta chỉ xin xin sự giúp đỡ của những người hảo tâm thôi, đó. Thì chính vì tiền mua được nhiều thứ quá, tức là mua được vật chất, mua được sự phục vụ của người khác, riết rồi người ta bèn kết luận là có tiền mua mua tiên cũng được. Tức là cái gì khó khăn nhất thì đồng tiền có thể mua được tất cả. Đến nỗi là người ta nói luôn là đa kim ngân phá phá luật lệ. Đa kim ngân phá luật lệ nghĩa là dùng tiền rồi có thể bẻ cong luật pháp. Đồng tiền có thể bẻ cong luật pháp. Tức là những người mà thừa hành pháp luật,
[15:00]những người mà cầm cán cân công lý giữa cuộc đời, vẫn có thể bị đồng tiền mua chuộc làm làm lung lay cái lập trường, cái lời tuyên thệ của mình đối với dân với nước, để rồi từ đây cái người đó sẽ luồn lách bênh vực cho kẻ xấu và trù dập cái người tốt. Vẫn có những trường hợp mà đồng tiền đã đã phá hoại cái công lý như vậy, và nước nào cũng bị. Nước nào cũng bị, đây là vấn đề rất là đau đầu của các nước trên thế giới. Nước nhiều, nước ít thôi, chứ người ta vẫn vẫn bị cái này. Và chính vì gọi là đồng tiền đã mua được nhiều thứ quá, mua được nhiều khi mua được cả lương tâm con người, đến độ như vậy, tức là mua được vật chất,
[15:45]món hàng không nói rồi, mà mua luôn cả sự phục vụ của người khác là mua cái dịch vụ như ta nói rồi, vậy rồi mà đồng tiền cũng mua được luôn cái lương tâm của con người. Cho nên cái sức mạnh đồng tiền khủng khiếp quá, nên rồi cái người ta đành phải đưa cái đồng tiền lên cái vị trí độc tôn là có tiền mua tiên cũng được hay có tiền là có tất cả. Và chính vì nghĩ như vậy cho nên nhiều người đã chọn một cái lối sống là bất chấp mọi điều, làm tất cả bất cứ điều gì có thể làm được để kiếm kiếm tiền. Thậm chí có thể lừa gạt người khác, trộm cắp của người khác, chỉ để kiếm tiền mà thôi. Trên báo cũng đang nói trường hợp cái ông đó ổng rất tốt với vợ con ổng,
[16:31]ở hàng xóm nghĩ rằng ông là một người đàn ông gương mẫu, mọi người không bao giờ biết ra khỏi làng ổng cái là ổng biến thành tên cướp liền. Có súng đồ đi ăn cướp ăn trộm không. Nhưng về tới làng rồi là một người tử tế với bà con trong làng, tử tế thương yêu vợ con, nhưng mà đi xe ra khỏi làng rồi thành tên cướp liền. Rồi mãi sau này rồi mới bị bắt, sau khi gây nhiều vụ án người ta điều tra quá rồi thì mới phát hiện ra. Nên có những người như vậy, tìm tiền bất chấp phương tiện, bất cần đạo lý, bất cần luật pháp, không kể tới lương tâm. Vì họ thấy rằng là có tiền rồi họ sẽ có tất cả. Nhưng khi không có tiền họ bước ra ngoài đường mọi người khinh
[17:10]rẻ, là họ mua món hàng không có thể mua được, mặc quần áo không bảnh bao, đi chiếc xe không ngon, ở cái nhà tồi tàn thì mọi người đối xử họ tệ bạc, coi họ không ra gì. Nhìn thấy một người giàu có thì được xun xoe, được ân cần, được kính trọng, cho nên họ quyết tâm họ phải có tiền để có được những cái giá trị như thế. Và chính vì họ không hiểu nguyên nhân tại sao người ta giàu, nguyên nhân tại sao nghèo, và họ cứ nghĩ rằng là bằng cái khôn ngoan, bằng cái bạo gan của họ họ có thể kiếm được tiền. Và không ngờ rằng cứ kiếm tiền cái kiểu đó càng kiếm thì càng càng mang tội, mang tội. Họ không biết rằng tiền không mua được tất cả.
[17:54]Chính vì họ nhìn một góc cạnh cạn quá, cứ thấy hễ muốn có cái quạt máy ra lấy tiền mua, muốn có tivi, muốn có cái đầu đĩa mới ra lấy tiền mua, muốn có cái đồ model mua, muốn bắt người ta phục vụ massage mình đưa tiền người ta massage người ta đấm lưng cho, hoặc muốn người ta bấm huyệt bàn chân thì đưa tiền người ta bấm chân, muốn người ta gội đầu người ta gội đầu cho mình. Muốn gì cũng được hết, muốn đi du lịch thì đưa tiền thì người ta phục vụ từ A tới Z, lo nhà hàng, lo khách sạn. Nghĩ như vậy nên họ tưởng rằng tiền là tất cả, đó đây là một cái sai lầm. Nhưng nếu chúng ta nhìn kỹ một chút, chúng ta sẽ thấy tiền không mua được tất cả.
[18:29]Tiền không mua được tất cả, ví dụ, ví dụ điều gì? Ví dụ là tiền mua được thuốc nhưng không mua được sức khỏe.
[18:40]Thuốc khác và sức khỏe khác. Tiền mua được cái sự phục vụ của bác sĩ và y tá, mình đưa tiền bác sĩ sẽ khám bệnh cho mình, sẽ chích thuốc cho mình, y tá sẽ canh chừng cho mình, hầu hạ mình, nhưng không có nghĩa là mình mua được cái sức khỏe của bản thân mình. Vì sao vậy? Bởi vì sức khỏe là cái gì? Sức khỏe còn do cái gen di truyền, do cái lối sống của mình, do cái quan điểm sống, do sự rèn luyện của mình, chứ không phải là do thuốc thang hay do người khác hầu hạ. Cho nên chúng ta thấy rất nhiều những cái tỷ phú đô la trên thế giới vẫn chết thê thảm. Mặc dù ổng có tiền, ổng có thể mua được bất cứ thuốc gì trên thế
[19:21]gian này, ổng có thể mua được cả một bệnh viện phải phục vụ cho ổng, không còn phục vụ cho ai hết, nhưng chết là vẫn chết. Chúng ta thấy tiền không mua được tất cả. Mua được thuốc men, mua được sự phục vụ của y tế, mua được dịch vụ của y tế, nhưng không mua được sức khỏe. Cái mà làm cho chúng ta khỏe mạnh, làm cho chúng ta sảng khoái từ tâm hồn đến thể chất, ngủ một giấc sâu ngon, ăn cái gì cũng biết ngon, sáng thức dậy thấy tâm hồn sảng khoái, bước chân đi đầy hùng hổ, tập luyện cái gì cũng thoải mái, vân vân, đi vào nơi gió lạnh hay là nóng bức mình vẫn chịu đựng được, vân vân, khi có đụng chuyện gì phải làm thì vẫn thấy là mình vẫn sung
[20:02]sức, thì cái đó nó không phải do tiền mua được, cái đó do phước đời trước. Cái người đó đời xưa mình đã tạo cái phước gì, bây giờ bắt đầu mình thành tựu được cái sức khỏe. Chứ còn mà không có cái phước đó rồi, bỏ tiền bao nhiêu vẫn không mua được cái sự sảng khoái của một giấc ngủ sâu, của một bữa cơm ngon, của một lần mà chạy bộ hùng hục không biết mệt, không không được, cái đó tiền không mua được. Nên tiền không mua được tất cả, chúng ta thấy. Nhưng mà nhiều người tưởng lầm cứ tưởng là tiền mua được tất cả. Hoặc là tiền mua được cái trò chơi nhưng không mua được hạnh phúc. Mua được trò chơi nhưng không mua được hạnh phúc.
[20:39]Ví dụ con nít nó ra có thể bỏ mấy ngàn nó chơi trò chơi game trên điện tử thấy không? Hoặc là một người có thể bỏ tiền ra để đi vào vũ trường để nhảy đầm hay là bỏ tiền ra để lập một bàn nhậu hoặc bỏ tiền ra để đánh bài, bỏ tiền ra đi một cuộc chơi, bỏ tiền ra được, nhưng mà đừng tưởng đó là hạnh phúc, nó không hạnh phúc. Nghĩa là trong cái trò chơi game đó đứa trẻ vẫn bị dằn vặt, đau khổ và thậm chí nó dùng dao giết nhau vì hơn thua trong cái trò chơi game. Rồi những người bạn nhậu hò hét, huyên náo như vậy, say sưa như vậy tưởng là mình sung sướng, nhưng đằng sau vợ con họ đau khổ và họ đang
[21:15]mất nhân cách và họ cũng bực bội bắt bẻ nhau từng cái câu nói. Nghĩa là họ có thể dùng tiền để mua một cái trò chơi, và trò chơi đó có thể giải trí họ được một chút, nhưng trò chơi đó cũng có thể kéo họ đi vào cái hố sâu, sâu sa đọa, tội lỗi. Còn hạnh phúc là một cái khác hẳn, hạnh phúc là một cái khác hẳn. Hạnh phúc là một cái gì nó không hình không tướng mà tiền không rờ tới được, nó là do quan điểm sống, do triết lý sống, do một nội tâm bình thản, do một cái trái tim đầy thương yêu và tự nhiên người ta có hạnh phúc. Nghĩa là khi mà chúng ta có tiền mà ta chưa có một đạo lý để sống, ta có thể có có cái hãnh diện,
[21:56]có cái thoải mái trong đời sống, nhưng đừng tưởng ta hạnh phúc. Mình làm sao mới biết là một người hạnh phúc? Thì chúng ta hãy nhìn vào nội tâm của chúng ta để chúng ta thấy hạnh phúc. Ví dụ chúng ta nhìn thấy một cơn gió thổi qua làm lung lay cái ngọn cây mà ta thấy đó là một niềm vui thì ta là người biết sống, biết tu rồi đó. Ta nhìn lúc mà trời mưa đổ ầm ầm xuống, ba bốn đứa nhỏ nó cởi trần cởi truồng không còn mặc cái gì, nó tung tăng nó chạy ngoài mưa nó tắm mà lòng chúng ta biết thấy thương yêu, chúng ta thấy vui, ta biết tu rồi đó. Chúng ta hạnh phúc vì những điều đó. Khi mà buổi sáng ban mai ánh nắng vừa rọi lên xuyên
[22:34]qua kẽ lá, tiếng chim hót vang lừng cả vườn ta, ta thấy hạnh phúc, cái đó tiền mua không được. Cái hạnh phúc mà ta cảm nhận khi mà nghe tiếng chim trong cái buổi sáng vừa tia nắng vừa xuyên cành lá, cái hạnh phúc mà khi nhìn mấy đứa nhỏ nó chạy trần truồng nó tắm ngoài trời mưa, cái hạnh phúc mà khi gió thổi làm những đọt cây nó lung lay, lung lay, cái hạnh phúc đó tiền mua không được. Cái hạnh phúc đó nó thuộc về cái người biết tu hành, người biết sống, người đó có đạo lý, có tu tập, nội tâm có thanh tịnh. Nên nội tâm có thanh tịnh rồi thì những cái phiền muộn, những cái đau khổ, những cái dao động cuộc đời không đánh
[23:11]vào tâm ta được, lúc đó tâm ta rờ đâu cũng hạnh phúc. Chúng ta nói một câu đơn giản: rờ đâu cũng hạnh phúc, hay mình nói là chạm đâu cũng hạnh phúc, thấy gì cũng hạnh phúc. Thậm chí bây giờ có một người lại chửi tạt vào mặt ta, ta cũng không buồn, nhiều khi mình cũng thấy hạnh phúc. Hạnh phúc là mừng cái gì? Mừng thôi kệ họ chửi mình vậy họ cũng đỡ stress, đỡ stress. Nhiều khi thấy vui cho họ, thấy thương họ, cũng mừng họ chửi mình vậy cho nên họ xả, xả hơi, thôi kệ kệ họ, mình ráng nghe một chút. Cái người mà sống được tới mức độ đó thì cái gì cũng không làm đau khổ được và cái gì cũng là hạnh phúc.
[23:48]Quý Phật tử được vậy không? Được không? Ráng nha. Quý Thầy quý Cô thì bảo đảm được, còn quý Phật tử thì nhiều khi chưa được, nhưng mình phải biết hạnh phúc là những điều đó. Cái đó tiền mua không được, tiền mua không được. Cho nên tiền mua được trò chơi nhưng không mua được hạnh phúc. Tiền không phải là tất cả, hoặc là ví dụ nói tiền mua được cái dịch vụ thẩm mỹ nhưng không mua được sắc đẹp.
[24:17]Ở đây có ai làm nghề sửa sắc đẹp không? Nói sợ mích lòng. Tiền mua được dịch vụ thẩm mỹ nghĩa là sao? Nghĩa là chúng ta có thể nhờ tiền đưa tới viện thẩm mỹ nâng cái mũi thon lên chút xíu, cắt cái mắt hai mí, xăm lông mày, cắt cái má lúm đồng tiền, chẻ cằm, để coi còn nghĩ ra cái gì nữa không ta thẩm mỹ? Đục cái lỗ mũi một chút, rồi xăm môi, à đó, có cái xăm môi, gì nữa nè? Có ai có gì nữa?
[24:51]À đại khái là là chúng ta có thể mua rồi, nhưng mà sau khi chúng ta trả tiền cho cái dịch vụ thẩm mỹ đó về, chúng ta có đẹp hơn không? Nói thẳng một câu đi, có đẹp hơn không? Nhiều người sẽ nói là đẹp hơn phải không? Xin thưa không, không đẹp hơn. Chúng ta tin rằng chúng ta bơm môi một cái, chúng ta nâng mũi cái chúng ta đẹp hơn, mà không phải, cái người có con mắt nhìn biết liền à. Nét đẹp không phải cái đó, nét đẹp không phải cái đó, mà nét đẹp là cái gì?
[25:28]Nét đẹp là thật ra từ nơi tâm hồn á và từ nơi cái phước quá khứ, nó làm cái gì nó tự nhiên mà làm cho người ta nhìn mình người ta yêu quý, người ta yêu quý người ta thích nhìn hoài và người ta mến mình, đôi khi mình nhờ một cái gì người ta sẵn sàng người ta làm, vân vân, đó chính là cái sắc đẹp á. Cái sắc đẹp của mình không phải là nơi mà cái mắt mình cắt, môi mình chẻ, mà cái sắc đẹp của mình là nơi, nơi đâu? Nơi cái tình thương của người chung quanh mình à thì đó chính là mình đẹp. Nên mình đừng có hỏi cô đó đẹp không, đừng bao giờ hỏi cô đó đẹp không, đừng có hỏi thầy đó đẹp không, đừng có hỏi sư cô đó đẹp hay không, mà hãy hỏi thế này:
[26:13]mọi người có thương yêu sư cô đó không? Mọi người có thương yêu thầy đó không? Mọi người có thương yêu em gái đó hay không, cô gái đó hay không? Đó, đó cái sắc đẹp là chỗ đó, chứ không phải sắc đẹp là cái cái mắt cái môi, không phải là cái gì, mũi dọc dừa, mắt bồ câu, môi trái tim, tóc như mây bay, làn da như tuyết rơi hay là
[26:40]má như hai trái đào, lưỡi như lưỡi rắn hay mắt như mắt cọp không phải. Sắc đẹp không phải là những cái diễn tả đó, mà sắc đẹp là cái tình cảm của người chung quanh mình dành cho mình. Mà trên đời chúng ta hạnh phúc không phải vì ta đẹp, mà ta hạnh phúc vì mọi người chung quanh thương quý ta, phải không? Phải không? Nên là Nguyễn Du có nói đó là: Hồng nhan bạc mệnh hay hồng nhan đa truân là cái người mà đẹp lại nhiều khi là những người khổ, nhiều người đẹp mà mà lại là khổ. Còn cái người này không khổ bởi vì người này không đẹp. Nhiều người á nhiều người khổ bởi vì mình đẹp, mà cái chúng ta cần tìm trên đời á là cái gì?
[27:28]Cái hạnh phúc, cái mục tiêu cuối cùng hạnh phúc. Mà hạnh phúc nghĩa là gì? Là khi ta được mọi người thương yêu, quý trọng, khi ta cần mọi người sẵn sàng ra tay giúp đỡ. Được như vậy đó là hạnh phúc, và cái đó chính là sắc đẹp. Cho nên ví dụ như có một cái người người đàn ông họ đi tìm cái người để họ kết cái tình cảm thì cái người đàn ông mà cạn cợt á, không có trách nhiệm á thì thích cái cô gái nào? Thích cái cô gái đẹp. Nhưng mà người đàn ông mà muốn tìm một người vợ thực sự cho mình thì thích cô gái nào? Có nết na phải không? Có giỏi giắn, chứ không phải là cái người đẹp, đẹp không đem về chưng được.
[28:14]Thành thử chúng ta thấy cái mà làm chúng ta lâu bền, làm cho mọi người tin tưởng nó không phải là cái sắc đẹp mà chính là cái tình thương của người chung quanh đặt lên mình và cái đó tiền không mua được, tiền không mua được. Cho nên chúng ta tốn tiền để đi làm dịch vụ thẩm mỹ thì thôi cũng làm, chứ mình không làm thì sợ mấy cái tiệm dịch vụ ế tội nghiệp. Nói vậy lát ra cự, từ đây căm thù cái ông thầy đó ổng giảng đừng xúi người ta đừng có lại tiệm thẩm mỹ của tui, không phải xúi vậy. Ai đi sửa thì cứ sửa nha, ai xăm môi cứ xăm môi, ai chẻ cằm cứ chẻ cằm, ai duỗi tóc thẳng cứ duỗi thẳng, ai uốn cong cứ cong, ai cạo cứ cạo, ai đinh cứ đinh,
[28:47]nói đại khái cứ, nhưng phải hiểu rằng cái quan trọng là để cho mọi người thương yêu mình là chính cái giá trị sống của mình á, cái cuộc sống của mình, và cái đó không phải đồng tiền mua được, mà cái đó là cả cái tâm hồn của ta, cả cái tâm hồn của ta chứ không phải đồng tiền. Hoặc là tiền có thể mua được sự phục vụ của người khác như nãy chúng ta nói là tiền mua được dịch vụ, nhưng không mua được sự trung thành của người khác, phải không? Mình mua được sự phục vụ bây giờ nói: bây giờ anh làm cho tôi một năm, tôi trả anh là mấy triệu bao nhiêu triệu, dạ làm liền. Nhưng mà khi mà ăn cướp vô dí súng vô đầu, nghĩa là:
[29:28]ông chủ mày nằm ngủ phòng nào? Ông chủ đi giờ nào về giờ nào, phải không? Tìm chỗ để đâu? Chỉ liền, chỉ liền, tại vì tiền không mua được sự trung thành. Tiền chỉ mua sự phục vụ, không mua được sự trung thành. Nghĩa là cái sự phục vụ người ta bỏ công ra, người ta bỏ cân đối với cái tiền mà mình trả cho người ta, còn cái người trung thành là gì? Là người thương yêu mình, dám sống chết với mình, bảo vệ mình ở sau lưng, bênh vực mình ở trước mặt và sẵn sàng xả thân vì mình thì cái sự trung thành như thế tiền không mua được. Cái đó là ân nghĩa của nhiều kiếp, cái đó là cái sự thuyết phục của cả cái tư cách, của cả cái đạo lý,
[30:09]của cả cái đạo đức, của cả cái tài năng, chứ cái đó tiền không mua được. Cho nên chúng ta đừng nghĩ chúng ta có tiền rồi chúng ta thấy có người hầu kẻ hạ là nói là: tôi có tất cả, không, không có. Trong trái tim của người đó chúng ta không có chỗ đứng, mặc dù ta trả tiền cho họ hàng tháng, mặc dù ta trả tiền cho họ hàng năm, nhưng trong lòng họ ta không có chỗ đứng, trong lòng họ chỉ có tiền. Còn chừng nào mà mới có sự trung thành? Chừng nào đúng ta cũng bỏ tiền ra ta thuê cái người đó về làm cho ta, nhưng ta đối xử với người đó tử tế, ta coi người đó như gia đình, ta thương yêu, ta chăm sóc, ta ân cần, ta quý trọng cái người đó.
[30:54]Khi người đó họ ngặt nghèo, ta không đuổi ra khỏi cửa mà ta biết có cái giúp đỡ, có cái ân nghĩa với nhau lúc thì lúc đó mới có sự trung thành. Như vậy cái đồng tiền mà ta trả hàng tháng á nó không đem lại sự trung thành, nhưng mà chính cái lòng tử tế của ta, cái lòng tốt của ta mới đem lại sự sự trung thành. Quý Phật tử đồng ý không? Đó, chính xác như vậy. Cho nên tiền không phải là tất cả, mà chính tâm hồn ta, chính cuộc sống ta mới là mới là tất cả. Nên nhiều người mà không hiểu cứ tưởng tiền là tất cả thì thật là oan cho đồng tiền. Đồng tiền không làm gì được nhiều đâu, mà chính tâm hồn ta mới là quyết
[31:35]định, cuộc sống ta, cách sống của ta mới là cái quyết định.
[31:42]Tiền ở đâu mà có? Nói một câu chính xác: tiền từ đâu mà đến vô túi ta?
[31:57]Phải do nhà nước in ra không? Hay do là ông chủ ổng trả tiền cho mình? Hay là do cái người mua hàng đưa cho mình? Có điều đúng, nhưng mà cạn. Ừm. Nhưng mà nó có một cái nguyên nhân khiến cho ông chủ phải trả tiền cho mình, khiến cho cái người khách hàng phải đưa tiền cho mình để họ mua cái món hàng của mình, là cái phước của quá khứ. Nên chúng ta có tiền bởi vì quá khứ ta có có phước. Đó là cái công thức, là nguyên tắc bất di bất dịch. Hễ ta có phước, ta có tiền. Ta không phước, ta không không tiền. Ta ít phước, ta ít tiền, ta nhiều phước, ta nhiều tiền. Đó là nguyên tắc, đó là công thức. Mà đã là phước thì sao?
[32:46]Thì hưởng nhiều sẽ hết. Đó là nguyên tắc. Hễ nó là cái phước của mình thì mình hưởng nhiều sẽ hết. À ví dụ nói: "Bây giờ tôi sợ hết tiền, rồi tôi mua một căn nhà tôi ở, thế là không, để tiền tôi xài, tôi xài tôi tiêu tầm bậy thì tôi mua căn nhà tôi ở cho nó bảo đảm không có mất, không hao, mà nhà đất càng lúc càng lên giá." Có chắc không? Chắc không? Không chắc tí nào hết. Nghiệp mà nó tới nó ép ta một cái, ta đăng bảng bán nhà không kịp để lấy tiền, chứ đừng có nói. Nghiệp mà nó tới nó ép ta một cái gì đó là chạy tiền bán nhà, đăng bảng bán nhà, rao trên báo bán nhà không kịp để bán mất căn nhà để mà cấp cứu một chuyện gì, không phải dễ đâu.
[33:29]Lúc đó tự nhiên nhà mình có người bệnh ngặt nghèo, không còn chỗ xoay xở phải bán, hoặc là lỡ kẹt cái tiền ngân hàng, kẹt vào vụ kiện, à hay là lỡ tông chiếc xe gì đó vân vân, bán nhà đền không kịp. Cho nên đừng có tưởng là hễ ta có tiền, ta có vật chất rồi ta khéo giữ rồi sẽ còn, không có đâu. Hưởng hoài là hết. Thấy mình bây giờ nói: "Tôi có tiền tôi mua cái nhà lầu." Bây giờ tôi nói: "À thôi bây giờ thầy nói là tiền để hưởng hoài hết phải không? Thì cũng đúng, mình cứ mua mình sắm, mua xài hoài hết. Thôi tôi mua căn nhà tôi ở." Xin thưa, mình ở một căn nhà lầu, một căn nhà đẹp cũng là đang đang hưởng phước á.
[34:09]Và hưởng lâu thì hết. Cho nên đừng tưởng hễ tôi mua căn nhà là tôi sẽ ở tới chết. Chúng ta đừng tưởng là à tôi mua căn nhà này tôi ở tới khi tôi chết, không có đâu. Cái phước cho ta ở 5 năm, phước cho ta ở 10 năm, phước cho ta ở hai chục năm rồi phải bán căn nhà đi mà chạy, rồi sau đó mua một căn nhà, từ bán căn nhà lớn ngoài mặt tiền chạy tuốt trong hẻm hay ra đồng mua căn nhà nho nhỏ hơn để lấy tiền chi tiêu một việc bức ngặt nào đó. Không phải dễ đâu. Đừng tưởng, không có cái gì bền hết. Hễ tiền là phước, mà phước thì hưởng, và hưởng thì hết. Đó là nguyên tắc. Còn khi nào thì phước sẽ không hết?
[34:50]Tiền là phước, mà ta làm thế nào thì phước không hết? Vì chúng ta biết à biết tạo những công đức. Đúng như vậy. Như vậy, tiền là phước của quá khứ để cho hiện tại ta hưởng, nhưng nếu ta không hưởng mà biết làm thì đồng tiền đó sẽ trở thành phước của của tương lai, phước của tương lai. Mà làm sao để thành phước của tương lai? Nếu ta biết thương người, ta giúp người. À ví dụ mình giàu, mình có tiền nhưng mà làng xóm xung quanh mình nhiều người nghèo hơn mình thì lúc nào trong đầu mình mình cũng suy nghĩ làm sao cho người xung quanh họ làm ăn khá lên, họ giàu lên. Nghĩa là khi thì mình hỏi han người này, khi thì mình thăm người kia,
[35:34]rồi cái người nghèo đó thì mình giúp cho đứa bé nhà đó đi học nghề, bên kia học cho xong phổ thông, rồi cái nhà nọ kẹt vốn mình giúp đỡ vân vân. Tức là mình tạo điều kiện cho cái làng xóm xung quanh mình cũng khá lên từ từ, chứ không phải là mình ỷ giàu mình chèn ép làm cho mấy người xung quanh họ trở thành làm thợ cho mình hết, hầu hạ phục vụ mình hết, để cho mình mình đứng ở vị trí ông chủ, không phải. Cái người đó hưởng hết, còn mình thương người giúp người thì phước mình tăng lên, hoặc là mình giúp cho Phật pháp hưng thịnh thì phước mình tăng mãi trong vị lai. Giúp cho Phật pháp hưng thịnh là sao?
[36:07]Giúp Phật pháp hưng thịnh bởi vì Phật pháp là cái nguồn đạo lý khiến cho trên thế gian này con người ta sống tốt, tiêu diệt được cái ác độc trong lòng con người để con người ta có thể tử tế với nhau, người ta đem lại niềm vui cho nhau. Và người ta không còn bị ràng buộc bởi những cái tầm thường của thế gian nữa. Phật pháp là như vậy. Nên vì vậy cái người nào mà giúp cho Phật pháp phát triển thì người đó thành cái phước rất là lớn trong tương lai của mình, trong những đời sau của mình. Nên vì vậy ta nói tiền là phước, phước thì hưởng, hưởng thì hết. Còn nếu người nào biết thì dùng cái đồng tiền đó để xây dựng được cái
[36:51]phước ở tương lai thì cái phước đó không bao giờ, không bao giờ hết. Thì chúng ta phải biết hy sinh, à biết chia sẻ, chứ không phải là hễ có tiền là chỉ chỉ lo cho mình. Đặc biệt thế này, tiền á vừa là niềm vui mà vừa là gánh nặng. À. Tiền vừa là niềm vui mà vừa là gánh nặng. Tại sao vậy?
[37:17]Tại sao tiền vừa là niềm vui mà vừa là gánh nặng? Tiền là niềm vui thì dễ hiểu không? Dễ hiểu không? Dễ hiểu, phải không? Ví dụ bây giờ trong nhà mình, trong tủ mình chất 100 triệu trỏng hay 500 triệu trỏng thì thì mình có yên tâm không? Yên, phải không? Trong tủ mà có 500 triệu là thôi, giờ khỏe rồi, giờ đi chùa nghe pháp đồ, không có gì lo hết. Còn trong tủ mình không có đồng nào, ngồi đây nghe pháp yên không? Hổng yên, không biết chiều nay lấy gì nấu cơm. Cho nên có tiền là niềm vui bởi vì làm cho ta yên tâm. Đó, cái yên tâm đó là cái giá trị đó, chứ không phải không đâu. Cho nên tại sao mà ta giúp cho người khác tiền
[37:57]là ta có phước bởi vì ta làm người khác yên tâm. Ví dụ người đó chiều nay họ không biết ăn món gì, mình lại mình đưa họ 50.000, thế là họ từ đây tới chiều họ hết lo. Tại biết chiều họ có 50.000 để họ sống, họ yên tâm. Còn chúng ta cũng vậy, à tự nhiên hôm nay mình vô được 100 triệu, hôm nay mình vô được 5 triệu, hôm nay mình vô được 500.000 thì cũng làm cho mình yên tâm được một thời gian. Cho nên tiền là niềm vui, bởi vì nó giúp ta yên tâm để có thể sống thêm một thời gian nữa, không sợ chết đói. Nhưng tiền là gánh nặng. Tại sao tiền là gánh nặng? Thì người nào có trí tuệ mới thấy tiền là gánh nặng,
[38:35]còn cái người không có trí tuệ chỉ thấy tiền là niềm vui. À, người có trí tuệ mới thấy tiền là gánh nặng. Tại sao tiền là gánh nặng? Bởi vì chúng ta sẽ có hai cái lỗi: Thứ nhất, tiền mà đem dùng sai là phước hết liền. Thứ hai, tiền để yên không dùng tới, trong nhà sinh ra tai họa liền. À, chúng ta hãy để ý lại. Chúng ta cứ quan sát những người có tiền á, chứ người không có tiền thì không có bị cái lỗi này. Cái người có nhiều tiền á mới bị hai cái lỗi: một là dùng tiền sai để rồi hết sạch tiền, mất phước hết luôn; hoặc là tiền để yên không dùng tới, trong nhà cứ sinh tai họa hoài, cứ chuyện xui này chuyện xui kia xảy ra hoài.
[39:17]Chúng ta thử quan sát những người giàu cực kỳ giàu rồi sẽ thấy có đúng như vậy hay không. Hoặc là những người nào thật giàu, hãy xem lại mình có đúng như vậy hay không. Đó, tiền mà dùng sai từ từ mất hết. Còn tiền để yên, tai họa tới liền. Bây giờ ta nói thế nào là dùng sai. Cái dùng sai có khi làm phước sai cũng là dùng sai luôn á, làm phước không đúng chỗ cũng là dùng sai. Dùng sai nghĩa là thế này: Thứ nhất là phí phạm. Thứ hai là mua cái không đáng mua. Thứ ba là cho cái người không đáng cho. Đó là dùng sai, thì sau này mình không còn tiền nữa. Nhớ ba cái nha, tiền mà dùng sai á, coi chừng chúng ta bị á.
[40:03]Nhiều khi chúng ta nghèo không phải là tại mình bỏn xẻn mà do dùng sai. Kiếp trước mình dùng tiền tầm bậy, kiếp này tự nhiên nghèo. Nói: "Ủa, tánh tôi không bao giờ tôi hà tiện, không bao giờ tôi bỏn xẻn với ai, ai tôi cũng thương. Thì kiếp trước là tôi cũng phải thương người rồi chứ, sao kiếp này tôi không có tiền?" Đúng! Kiếp trước rất thương người mà kiếp này không có đồng nào xài, chỉ bởi vì kiếp trước xài tiền sai lầm. Mà xài tiền sai lầm là ở đâu? Tức là phí phạm. Xài những chuyện tốn tiền nhiều quá mà cái lợi ích nó ít quá. Chúng ta mua cái món mắc tiền quá mà cái người hưởng thì không được nhiều. Ừm.
[40:43]Mua cái món mắc tiền quá mà để không nhiều chứ không có sử dụng nhiều, vân vân, đó là phí phạm. Hoặc là mua cái không đáng mua. Ví dụ như cái gì? Trong nhất thời, cái người giàu họ mới nghĩ ra được những điều đó, còn chúng ta nhiều khi không nghĩ ra. Nhiều khi họ mua một món cực kỳ mắc tiền. Có người mua một món cả triệu đô la, là mười lăm tỷ của mình á, món triệu đô la, rồi đem cái món đó bỏ vô tủ khóa lại luôn. Họ chẳng bao giờ họ dùng tới cái món đó, và cũng chẳng ai dùng được cái món đó, một cái bảo vật gì đó, ha, một viên minh châu hay một món đồ cổ vậy, cực kỳ quý. Mà mua xong họ cất luôn.
[41:23]Và họ chẳng bao giờ xài, và người khác cũng chẳng bao giờ dùng được, nhưng mà hết một triệu đô trong đó. Thì ta phải hiểu rằng người này đời sau không có tiền, tại mua cái mà không có lợi cho nhiều người, hoặc gọi là mua cái không đáng mua. Hoặc là có người cứ đi ra thích đi ra shop, ra cửa hàng mua quần áo. Cứ thích là quần áo nào đẹp là mua, mua về rồi không mặc nhiều, nhiều khi mặc một lần, nhiều khi mua về quên để không mặc, nhưng mà cứ mua chất đầy tủ á, mà có nhiều người nghèo không quần không áo thì mình không cho. Mà mở tủ mình ra thì là năm, sáu trăm bộ quần áo để trỏng. Thì cái người đó làm sao? Cũng là mua cái thứ không đáng mua,
[42:03]tại vì chưa phải mình cần, thì kiếp sau cũng không còn tiền nữa. Không còn tiền, mua không đáng mua. Và cho người không đáng cho. Cho người không đáng cho. Ví dụ như là có nhiều cái ông gì đó, đại gia, khi nhậu nhẹt mời những cái người đẹp tới ngồi chung bàn rồi bo cho họ 100 đô dễ dàng, thoải mái. Mà trong khi là với 100 đô đó, có khi một gia đình họ sống được một tháng, phải không? Tặng liền để làm ra Còn cái người đẹp kia, 100 đô người đó cũng nướng liền trong một đêm, một bay mất 100 đô liền, tức là họ xài rất là phí. Cái đồng tiền mà cho người không đáng cho thì mình cũng hết phước luôn, nghĩa là dùng sai hết phước á.
[42:45]Rồi ví dụ như cái người đó là họ cần tiền để đi đánh bài, cái mình thấy tội nghiệp mình cho, cái đó cũng cho người không đáng cho. Hoặc là có người đó cần tiền đi nhậu, mình cho tiền để đi nhậu cũng là cho người không đáng cho, rồi mình sẽ hết phước. Hoặc là mình nói ngay cả vì nói cúng dường thôi. Cúng dường cho một người tu hành không chân chính cũng là cho người không đáng cho. Còn chỉ cúng dường cho những người tu hành chân chính thì cái phước ta mới tăng vượt lên, bởi vì ta cho người đáng cho. Vì cái người đó tu hành chân chính sẽ làm cái tấm gương đạo đức cho bao nhiêu người noi theo. Còn cái người mà tu hành không chân chính,
[43:26]lừa bịp gian dối, nhiều khi nói bậy nói bạ, hung dữ, nạt nộ, sân si, ích kỷ, mọi người chung quanh họ xa lánh hết, mà mình cứ đem tiền mình cho người đó thì cho người không đáng cho, sau này mình cũng hết phước luôn. Nên cái đồng tiền mà xài phí nè, mua cái thứ không đáng mua nè, cho người không đáng cho, mai mốt mình hết tiền. Còn cái tiền mà để yên không dùng là gì? Tức là để yên một chỗ giấu trong tủ hay là chôn vàng dưới đất á. Chôn vàng dưới đất cho nhiều, tiền để trong tủ một đống. Bỏ trong ngân hàng thì cũng vừa là để yên nhưng mà cũng vừa là giúp cho cái ngân hàng nó hoạt động cho người khác vay thì thôi tạm không nói.
[44:06]Thế còn mà cứ giấu tiền trong nhà để yên hay giấu vàng trong nhà để yên, không làm cái điều gì có lợi, một năm thì không sao, hai năm sau, ba năm sau, năm năm bắt đầu trong nhà sinh ra chuyện xui liền. Nên chúng ta thấy ví dụ cái người đó nhà giàu con cái hư, có những cái chết bi thảm trong nhà, có những cái tai họa xảy ra xe đụng, rồi vân vân. Chúng ta biết chắc ngay là họ chôn một đống vàng dưới đất á. Vì tiền để yên chắc chắn sinh ra tai họa từ trong nhà. Chúng ta cứ đi hỏi mấy người nhà giàu có đúng hay không. Nếu không đúng tới chùa Đại Giác mắng vốn sư cô trụ trì. Còn thầy đi, thầy đi mất rồi, thầy không có ở đây nữa.
[44:42]Cho
[44:45]nên đây là một điều rất là lạ. Ấy cái đồng tiền á mình dùng đúng á thì có phước mà mình để yên không làm gì hết thì sinh tai họa trong nhà liền. Đây là điều rất lạ. Bởi vậy, chúng ta mới nói tiền vừa là niềm vui mà cũng vừa là gánh nặng vì vậy á. Niềm vui thì có tiền chúng ta yên tâm. Chúng ta biết mình còn sống được một thời gian nữa. Mình mua những thứ gì mình muốn được. Nhưng mà tiền là gánh nặng là bởi vì á cầm một đống tiền á, cái người có trí tuệ mới biết sợ. Còn cái người không có trí tuệ cầm tiền sướng lắm. Nhưng mà người có trí tuệ cầm đồng tiền là run liền. Ở đây ai cầm đồng tiền run?
[45:20]Còn cái người không có trí tuệ cầm tiền sướng lắm. Nhưng mà người có trí tuệ cầm đồng tiền là run liền. Ở đây ai cầm đồng tiền run? Hay là ai cầm đồng tiền cũng sướng á? Phải không? Cầm tiền sướng phải không? Phải làm sao tu đến cái mức độ nào cầm đồng tiền mà run á là tu tốt, là thành công, là có trí tuệ. Quý sư cô cầm tiền run hay sướng?
[45:46]Lắc đầu không biết, không biết. Thầy cầm tiền run hay sướng? Đó thấy không? Chúng ta hỏi một câu đó thôi là biết cái người đó có trí tuệ hay không thôi. Chúng ta gặp bạn bè mình á, mình nói, "Ê mày, giờ mày có một tỷ là mày run hay mày sướng?" Cái người đó mà nói, "Tao sướng" là biết người đó chưa hề biết Phật pháp, không biết tu. Còn cái người đó, "Bây giờ mày có một tỷ mày run hay sướng?", nói "Tao run" là biết mình phải kính trọng cái người đó. Tại người đó có tư duy, có đạo lý, có biết tu hành mới cầm tiền mà run. Cầm tiền mà run. Nên từ đây về sau hễ là ai mà cho tiền mình thì mình nói làm sao?
[46:26]"Đừng làm tôi run", đừng làm tôi run. Nhưng mình cứ phải cầm, cứ phải cầm. Đau khổ mà cầm, nói cầm tôi run lắm á nha, tại thầy cũng nói rồi đó, thầy nói tiền run, thôi đưa đây để tôi run cho. Run mà cứ cầm. Run thì run nhưng mà cầm cứ cầm. Chỗ này á chúng ta có một cái ví dụ nó liên quan tới cái sự tu hành cao siêu. Là thế này, tức là có một người khi bắt đầu biết Phật pháp tuân giữ những điều Phật dạy. Ở ngoài kia nóng quá nắng rọi vô rồi chịu nổi không? Vì đạo mà hy sinh hả? Vì đạo mà hy sinh. Ví dụ có một cái người từ khi gặp Phật pháp rồi bắt đầu biết tin nhân quả, biết giữ gìn giới hạnh, không dám làm điều ác,
[47:15]chỉ làm những điều thiện, rồi tới lui chùa để học kinh điển, biết lễ Phật, biết tụng kinh, bắt đầu biết ngồi thiền. Sau một thời gian 3 năm, 5 năm, 10 năm tinh tấn ngồi thiền thì bắt đầu tâm nhập được vào định. Thì tâm nhập được vào định này là Nghe nghe đây. Tâm nhập vào định giống như trong tay cầm được một tỷ á. Nghe lại câu này. Tâm nhập được vào trong định giống như trong tay trúng được một tỷ đồng vé số. Và đây là cái chỗ mà rất nhiều người bị sai. Cũng giống như ở ngoài đời, bất ngờ mình trúng số một tỷ cái người không có đạo lý thì mừng, sung sướng. Còn người có đạo lý thì bắt đầu lo. Bắt đầu lo, làm sao cho sử dụng một tỷ cho đúng đây?
[48:08]Đó là không dám hưởng thụ tại vì người này biết đạo lý, cầm một tỷ mà run. Thì bây giờ bắt đầu tới cái người tu thiền giống như vậy. Bây giờ cái người biết tu cũng vậy, khi mà nhập được vào trong thiền định rồi mà nếu người đó vui mừng, sung sướng thì người này không có trí tuệ để trở thành Bồ Tát.
[48:30]Trong khi chúng ta cứ tưởng là mục tiêu của chúng ta tu tập để tâm nhập được vào trong định hoàn toàn thanh tịnh, dứt bặt vọng tưởng, sống nghĩa là cái tâm thênh thang như mây trời như hư vô, chúng ta thấy mình tu là mục tiêu được như vậy là quá hay hả? Vậy mà tại sao hôm nay chúng ta nói với nhau rằng ai nhập được vào định rồi vui mừng, sung sướng thì người đó không thể làm thánh được, người đó không thể làm Bồ Tát được? Đây là điều rất là lạ. Chúng ta nói vậy để dặn trước cho mọi người. Sau này một ngày nào đó công đức ta đã đủ, ta ngồi thiền tâm nhập được vào trong định, ngồi bất động, tâm hoàn toàn thanh tịnh hư vô.
[49:16]Mà nếu lúc đó ta thấy vui mừng thì hãy biết rằng trí tuệ mình còn rất kém và mình không thể là một vị Bồ Tát lớn được.
[49:27]Nếu cái người nào mà ngồi thiền nhập được vào trong định mà cho đây là, "À! Nay tôi thành công rồi, nay tôi có được hạnh phúc rồi" thì từ từ bắt đầu đổ nghiệp, bắt đầu gặp những chuyện xui, tư cách mình bắt đầu suy giảm, đạo đức bắt đầu đi xuống. Đây là điều rất là lạ. Còn người nào mà khi nhập được vào định rồi thì bắt đầu thấy lo, y như có ai cho mình mười tỷ á, bắt đầu thấy lo. Lo là vì sao? Bởi vì biết từ đây mình mang một sứ mạng lớn đối với Phật pháp.
[50:04]Chúng ta nhớ một điều, cái định mà chúng ta đạt được phải có cái sự cho phép của Phật nha. Đây là điều bí mật. Chúng ta đừng tưởng hễ tôi do tôi tu siêng nên tôi nhập định, không có đâu, đừng bao giờ nghĩ như vậy. Trên chư Phật phải đồng ý ta mới nhập được định. Còn nếu mà Phật chưa đồng ý, ở trên cao Phật Di Lặc, Phật Thích Ca mà chưa đồng ý thì cho mình ngồi ngàn kiếp không bao giờ vào định nữa. Nhớ điều đó. Nên chúng ta ngồi tu nhiều khi mình ngồi tu trong thâm sơn cùng cốc không ai biết, nhưng đừng Phật biết hết. Từng tâm niệm, từng giây từng phút của ta Phật đều theo dõi hết. Hoặc là ta tu ở chùa, hoặc ta tu ở tịnh thất,
[50:49]ta tu ở nhà, ta ngồi dưới gầm cầu ta tu, ta vào trong rừng hoang ta tu, lúc nào ta cũng được duyệt ở trên cao coi xuống hết. Chúng ta cứ cực khổ, ta vất vả nhưng mà tất cả đều được chư Phật, chư Bồ Tát đang quan sát á. Ngày nào đúng duyên, đúng lúc rồi, ở trên Phật đồng ý rồi, Phật đồng ý một cái, duyệt một cái rồi dưới này ta nhập định liền. Nên cái người phải hiểu điều đó. Nên khi nhập định rồi bắt đầu không có vui nữa, nhập định rồi lúc đó mới lo. Lo vì sao? Vì bắt đầu nhận một sứ mạng rất lớn đối với Phật pháp. Chưa có nhập định á thì không có gì hết, cứ lo tu, cứ trách nhiệm với chính mình,
[51:30]làm được nhiêu phước là làm, không có tính. Nhưng mà hễ nhập định được rồi là trên vai gánh một gánh nặng đối với Phật pháp. Phải sử dụng cái định đó làm sao cho cực kỳ chính xác. Còn nếu ỷ có cái định đó rồi, rồi bắt đầu xuất hiện được thần thông, đem ra khoe khoang, lúc nào mở miệng nói chuyện với ai cũng khoe khoang là, "Tôi nhập được định thế này, tôi có thần thông thế kia, tôi biết mấy người hết, tôi dòm tâm mấy người tôi biết, tôi biết quá khứ mấy người ra làm sao, tôi biết vị lai mấy người ra làm sao, à tôi biết kiếp trước kiếp sau mấy người." Lúc nào đi đâu cũng khoe khoang kiểu đó thì đổ vỡ liền,
[52:05]tư cách đổ vỡ, nghiệp sẽ xảy ra, nhiều chuyện xui liên tiếp xuất hiện liền. Đó là không biết. Còn cái người nhập định rồi bắt đầu cẩn thận, khiêm tốn, kín đáo, lo việc cho đạo hoặc là gánh vác, đổ công sức ra để cất một ngôi chùa, đổ công sức ra thuyết phục mọi người về chùa tu tập, đổ công sức ra đi thuyết pháp giáo hóa, đổ công sức ra hướng dẫn người khác tu tập, vân vân. Lo bao nhiêu chuyện cho đạo từ nơi cái định lực của mình mà có cái sức mạnh để làm bao nhiêu điều khác thì cái người đó là con cưng của Phật, người đó mới có thể là một vị Bồ Tát lớn của tương lai. Người đó không hề vui mừng. Hễ là khi mà nhập được vào định rồi là từ đó
[52:54]gánh lấy một cái trách nhiệm đối với Phật pháp rất là nặng, chứ không phải được cái định là coi như ta là thánh, từ đây ta an hưởng, từ đây ta là thiền sư, từ đây ta là thánh để cho người khác lạy, không phải. Khi mà nhập được định rồi thì lại giấu kín thân phận mình để mà chỉ phục vụ để xây dựng Phật pháp, thì cái người này là đệ tử cưng của Phật, người này sau này là một vị đại Bồ Tát cho thế gian này. Vì vậy, nghĩa là nếu mình tu hành mà tâm mình còn động á thì trách nhiệm mình ít. Làm được gì đó thì làm, giúp ai được á thì giúp, à phụ Phật pháp, phụ quý thầy quý cô, hay là quý thầy cô phụ cho đại chúng được nhiêu đó thì được, không tính.
[53:37]Nhưng mà hễ mà tâm định một cái á thì phải hiểu rằng từ đây trách nhiệm rất là rất là nhiều. Thì cũng vậy, cũng giống như á, tiền á mà để yên không xài thì tai họa phát sinh, thì cũng vậy, một cái người mà khi nhập được định rồi mà không làm gì cả thì tai họa sẽ phát sinh.
[53:59]Bắt đầu sẽ thấy cuộc đời người đó bất an. Mình mới thấy làm lạ: Ủa, sao cái người mà nhập được định là chứng được kết quả rồi mà tại sao cuộc đời bắt đầu lại lận đận? À chính vì nhập được định rồi không làm gì hết là tai họa tới liền. Giống y như là một người có tiền giấu yên trong tủ không làm gì hết là trong nhà xảy ra chuyện xui, y như vậy luôn, ừ. Do đó, chúng ta phải hiểu khi Phật cho ta một cái điều quý giá nghĩa là giao ta một cái sứ mạng chứ không phải để ta hưởng thụ. Ví dụ Phật cho ta cái trí tuệ sáng suốt là để ta làm cái gì cho Phật pháp, chứ không phải để ta khoe ta hưởng. Phật cho ta cái định là để ta có cái sức mạnh tinh thần mà ta gánh vác chuyện
[54:43]của Phật pháp, chuyện của chúng sinh, chứ không phải để ta ngồi đó ta hưởng. Thì bây giờ cũng vậy, đồng tiền cũng vậy. Là tiền là phước của quá khứ cho ta để cho ta có trách nhiệm với cuộc đời, chứ không phải là ta có tiền để ta ta hưởng thụ, nhớ như vậy.
[55:03]Nên ai cầm tiền mà thấy lo lắng thì người đó là đệ tử cưng của Phật. Còn ai cầm tiền mà sung sướng, người đó là đứng ở bên ngoài cửa chùa. Thà không tiền, thà không tiền không lo. À, còn có tiền thì phải suy nghĩ sử dụng cho đúng hoặc là để dành. Để dành khác với để yên là sao?
[55:32]Cái tiền mà sử dụng cho đúng là nó có những việc thế này nè. Chúng ta để ý coi chúng ta có làm đúng như Phật nói không nha. Thứ nhất là để dành. Thứ hai là đầu tư để làm ăn. Thứ ba là mua sắm những điều đáng mua sắm. Thứ tư là chi trả à những cái việc mà ta phải chi trả như tiền điện, tiền nước, tiền công này vân vân. Thứ năm là chúng ta tặng biếu hay cúng dường, hay tức là làm phước, thứ năm là làm phước á. Chúng ta nhắc lại. Chúng ta nhắc lại coi chúng ta có làm đúng như vậy không. Thứ nhất là để dành. Thứ hai là đầu tư làm ăn. Thứ ba là mua sắm những cái thứ cần thiết trong cuộc sống này. Thứ tư là chi trả à cho cái người này người kia mà họ đã làm cho ta điều gì đó.
[56:14]Thứ năm là chúng ta để làm phước, để tặng để biếu để cúng dường. Đó là năm việc để chúng ta làm thì như vậy là chúng ta làm đúng. Vậy có người hỏi: "Ủa, vậy để dành với cái để yên khác nhau làm sao?"
[56:30]Cái số tiền mà để dành là số tiền gọi là cái số tiền an toàn cho gia đình ta hay cái an toàn cho đại chúng, chứ không thể là nghĩa là làm được bao nhiêu tiền thì xài hết bấy nhiêu mà không có khoản tiền dự phòng thì gia đình rất nguy hiểm, phải không? Lỡ đụng chuyện không có tiền xài. Hoặc là đại chúng cũng vậy, nói là bây giờ tới lúc chùa phải giữ tiền thì chùa phải có tiền dự phòng, lỡ đại chúng có chuyện bất ngờ thì người trụ trì còn có tiền để chi dụng. Thì cái gọi là tiền dự phòng đề phòng những trường hợp bất trắc thì không gọi là tiền để yên, mà gọi là tiền dự phòng, gọi là để dành. Tiền đó không có lỗi, tiền đó phải có. Ừ.
[57:12]Chớ đừng có mà không để dành, có nhiêu xài hết là sai. Nó khác với để yên, còn để yên là không phải tiền để dành, mà chỉ thích tích góp cho nhiều cho đầy nó vượt khỏi cái sự dự phòng, mà cứ thích để chất đống cho đầy để cho nghĩ rằng mình có nhiều tiền, thì cái đó là tiền để yên, tiền đó tạo thành tai họa. Tiền đó là sinh ra tai họa liền. Để yên một năm chưa sao, hai năm sau, ba năm sau, năm năm bắt đầu trong nhà xảy ra đủ thứ chuyện xui. Đó, cái khác nhau là như vậy. Bây giờ chúng ta sẽ phân tích cái bệnh của người có tiền và cái bệnh của người không tiền. À người có tiền nhiều sẽ mắc những cái bệnh
[57:50]gì và người không tiền mắc cái bệnh gì? Cái bệnh của người có tiền là những cái bệnh thế này nè. Có một lần có một cái ông á, ông cũng là một cái nhà văn nhà thơ nổi tiếng và ổng hay gàn. Ổng rất là gàn. Ổng có cái triết lý sống vậy đó nhưng mà cũng gàn không ai hiểu nổi. Thì ổng đi dạy đại học, tới chừng tới tháng lãnh lương, văn phòng đưa ổng xấp tiền, kêu: "Thầy đếm đi". Ổng không có đếm. Ổng bước ra lầu, ổng đứng trên đó ổng cầm tiền ổng buông ra cho nó bay theo gió rớt xuống sân trường. Ồ, sinh viên mừng quá mỗi người nó chạy lại lượm người được tờ, tờ. Cái đó nghĩa là gì?
[58:34]Cái người mà làm như vậy nghĩa là gì? Cái thái độ đối với đồng tiền là làm sao? Khinh thường đồng tiền, phải không? Khinh thường đồng tiền. Mặc dầu có vẻ hay đó, có vẻ rộng rãi đó, có vẻ bất cần đời á, cầm tiền ra đứng trên lầu buông tay ra cho nó bay hết theo gió rớt xuống sân cho sinh viên xúm nhau chạy lại lượm quá chừng cười hả hê. Nhưng mà người như vậy là thái độ là coi thường đồng tiền. Và đó là một cái bệnh. Hậu quả là không bao giờ có tiền nữa. Sau này sẽ không làm ra tiền nữa. Nhưng mà nó cũng có cái may, không làm ra được đồng nào nhưng mà tới khi đói quá chạy lại xin ai cũng thương mà cho.
[59:16]Tại vì cầm tiền rải xuống là giống như mình cho, nhưng mà cho với thái độ khinh khi nên sau này không bao giờ làm ra tiền. Nhưng mà được bù lại mai mốt mà nghèo quá cứ đứng trước cửa đứng ẹo qua ẹo lại thế nào cũng có người biết ý chạy ra cầm cho ít tiền đi đi, thôi đi ăn gì đi. Đó là cái người gàn, đây là một loại lại bệnh. Ở đây có ai mắc bệnh đó không? Không, bệnh đó rất hiếm, bệnh đó trên thế giới không có. Bệnh đó. Bệnh mình á, mình có bệnh là đi lượm tiền ai rớt thì lượm thì có, chứ không bao giờ rớt cho người khác lượm, không bao giờ. À ngược lại là một người mà một xu cũng không dám bố thí thì người đó là bệnh gì?
[59:55]Keo, keo kiệt, bủn xỉn, hả? Hà tiện. Thì người đó cũng vậy, cũng sẽ không có đồng nào nữa. À. Hai cái bệnh ngược hẳn nhau và đều đưa tới một hậu quả giống nhau là không làm ra tiền nữa. Cầm tiền quăng theo gió bay thả chơi hoặc là một đồng rít cũng không dám nhả ra, không cho ai một xu nhỏ nào. Hai cái bệnh nó ngược hẳn nhau và sau này không làm ra tiền. Hoặc là có người có cái bệnh thế này, là cũng xài tiền nhiều nhưng mà chỉ để mua sắm cho bản thân. Tức là mình cần cái gì mua cái đó, thích cái gì mình xài cái đó. Nhưng mà một cái người từ thiện mà tới á, nói: "Thôi bây giờ cái bên kia có mấy cái nhà cháy hoặc là giúp
[1:00:39]cho mấy em học sinh nghèo xin vận động", móc ra 10.000, 20.000 mà nói nặng nói nhẹ cái người đi quyên. Nói: "Có bản thân thì biết lo chứ. Học phải biết lo với cha mẹ lo, mắc mớ gì mà cứ đi xin đi đồ? Hơi đâu ở không mà đi lo chuyện thiên hạ, ai làm nấy ăn có tay ráng mà làm". Đó, nói nặng nói nhẹ người ta. Thì cái người như vậy về sau còn tiền không? Cũng không luôn. Tức là người này ích kỷ cực độ, biết hưởng thụ. Khi mình có tiền mình biết hưởng thụ, mua sắm nhiều cho bản thân, thích gì xài cái đó. Nhưng mà một cái món của mình á nhiều khi 7 triệu, 5 triệu, đôi khi người ta chỉ cần mình giúp phụ một căn nhà
[1:01:17]tình thương cho cái người nghèo 500.000, 1 triệu mà mình không bỏ ra nổi, nhưng mình mua cho mình năm bảy triệu mua liền. Thì cái người mắc cái bệnh mà ích kỷ như vậy thì sau này cũng không có tiền nữa. Nhớ như vậy, không có tiền nữa. Hôm rồi vậy, chúng tôi mở cái khóa học hè trên núi, nhiều khi Phật tử cái cũng hay vận động mời mấy người giàu tới chứng kiến để nghĩ rằng họ quyên góp, mà họ tới họ không quyên góp. Họ chỉ trả lời một câu: "Ôi, gửi con tới chùa học thì phải cha mẹ phải ráng lo". Nếu nghĩ như vậy thì cuộc đời này đâu còn gì tốt đẹp, phải không? Tại vì nhiều khi cha mẹ cũng nghèo mà muốn cho con về chùa
[1:01:55]được học đạo đức và chùa cũng không kêu đóng góp gì nên chỉ vận động những Phật tử hảo tâm, mình phải hiểu điều đó. Nhưng mình nói một câu rất là sòng phẳng, rất là nguyên tắc: "Có con thì ráng lo". Nhưng đâu phải ai có con cũng lo nổi đâu, phải không? Có người người ta giàu, người ta nghèo. Mình phải biết thương, chứ không phải ỷ có tiền rồi muốn xài xể ai là xài xể hay ỷ có tiền rồi đưa nguyên tắc ra nói chuyện thì như vậy đều là không đáng. Những người như vậy sẽ không có tiền nữa. Ừ. Rồi có cái bệnh, bây giờ trong chuyện Phật pháp thì có chuyện thế này. Ví dụ như là có người giàu rồi biết đạo,
[1:02:33]họ đem tiền tới cúng chùa và nhiều khi phát tâm cũng nhiều lắm. Và cúng chùa nhiều quá rồi bắt đầu ỷ lại. Ỷ lại rồi muốn thao túng chùa, muốn quý thầy quý cô trong chùa đó phải theo ý mình. Làm gì phải theo ý mình, hễ mà làm không theo ý mình cái giận không tới chùa nữa. Ờ. Thì những cái đó cũng là một loại bệnh. Ở đây Phật tử có mắc bệnh đó không? Nghi lắm nha, nghi lắm á. Cái người Phật tử á mà có trí tuệ á, mình càng cúng chùa thì càng kín đáo và khiêm tốn thì phước cực kỳ lớn. Ở trên nghĩa là cái phước mình gấp vạn lần, gấp mười lần cái số tiền mình cúng. Ví dụ mình cúng chùa mà mình ví dụ là một người rất giàu
[1:03:15]cúng chùa 50 triệu mà không nói ai biết, cũng dặn là: "Quý thầy cô đừng nói ai biết". Và mình tới chùa mình cũng hòa mình như một Phật tử khác, như mọi Phật tử bình thường. Thì cái người đó đó ở trên chư Phật tính á là người này cúng chùa 500 triệu. Mình cúng 50 thôi, nhưng mà chính cái thái độ mình khiêm tốn, hòa đồng và kín đáo thì Phật nhân lên hệ số 10 thành ra giống như mình cúng 500 triệu. Và kiếp sau mình hưởng cái phước của 500 triệu đó là 500 tỷ lận. Tại vì nhân quả nó ra quả lớn lắm, chứ nó không phải là mình cúng 50 triệu mà mai mốt hưởng 50 triệu đâu, không có. Mình cúng 50 triệu có khi mình chỉ hưởng 50 triệu
[1:03:55]bởi vì mình khoe, mình nói, mình kênh. Cúng 50 hưởng 50 hoặc cúng 50 hưởng 5 triệu à, bởi vì mình khoe nhiều quá. Cúng có 50 mà đi mình khoe 500 lần là mất hết luôn cái phước luôn, hết luôn cái phước á. Còn cái người mà cúng 50 triệu kín đáo giấu kín khiêm cung hòa đồng không ai biết, đời sau 500 tỷ. Bởi vì Phật biết, Phật thương cái tâm đó đó, để dành cho mình những cái quả phúc cực kỳ lớn. Ở đây chúng ta để ý vậy, cái người mà có tiền cúng chùa hãy nhớ mình kín đáo và khiêm cung, coi như không cúng gì vẫn khiêm tốn, cái người đó sau này rất dễ tu, Phật thương, chết là lên cõi trời liền. Có cái lạ, bởi vì lúc mình sống á, mình làm bao nhiêu điều công đức
[1:04:40]cực khổ, mình không thấy gì kết quả nha, không thấy kết quả. Nhưng mà sự thật ở trên Chư thiên á, cứ chờ từng ngày để mình chết, trông từng ngày mình chết, mong cho mình mau chết. Để chi vậy? Đưa người đó về làm bạn, tại trên Chư thiên họ cần những con người có cái tâm đó đó. Ờ, có cái tâm đó. Mình ở đây mình sợ chết thấy mồ, mà đâu biết ở trên cõi trời trông mình từng ngày cho mình chết cho rồi. Mình ở đây sợ, nhưng không biết trên kia lúc nào cũng để sẵn hương, sẵn hoa, sẵn xe, sẵn lọng chờ mình á, mình không biết. Ở đây cứ thấy trời ơi thấy ba mẹ già quá rồi cái con cứ đổ sâm rồi cầu cho ba mẹ sống đời, đâu biết trên Chư thiên cứ trông mình chết từng ngày.
[1:05:22]Bởi vì họ cần những người cao cả như vậy về cái cõi trời cho nó trang nghiêm. Như vậy, chứ cái cõi này không phải cõi của mình nữa. Cái người mà mình sống cao thượng, mình có đồng tiền biết sử dụng đồng tiền đúng, cúng chùa hay giúp người mà trong cái thái độ ân cần, kính trọng, khiêm tốn thì cái người đó không phải người cõi này. Mà lúc sống mình không biết, cứ sợ chết thấy mồ, chết không biết đi đâu, chết sợ con cái nó không biết có thờ đàng hoàng mỗi ngày cúng cho ăn, cũng sợ nó không cúng thì đói, không có đâu. Mấy người đó lên nữa ăn thức ăn cõi trời á, không phải thức ăn cõi này. Rồi cái người có tiền bị một cái bệnh này nữa nè.
[1:05:58]Là ví dụ như cái người đó rất là giàu, rồi họ chơi được với nhiều bạn bè và trong số những người bạn bè họ có nhiều người là Phật tử, mộ đạo mà không giàu bằng họ, thì lúc đó họ mới đem cái đồng tiền đó họ so sánh, họ nói rằng: "Mấy người đó mộ đạo thì mộ nhưng vẫn nghèo hơn tui. Tui giàu hơn thì tui ngon hơn, tui giá trị hơn." Như vậy cái người đó họ đo cái giá trị con người bằng cái gì? Bằng tiền, đúng, ai tiền nhiều thì người đó có giá trị hơn. Và khi mà họ lấy vật chất để họ đo thì cái quả báo của họ là là vật chất. Cái quả báo của họ là họ ràng buộc bởi những cái cõi tầm thường của cõi người, hoặc cõi súc sinh, hoặc cõi ngạ quỷ, hoặc cõi địa ngục.
[1:06:44]Họ thuộc về cái thế giới đó, từ cõi người trở xuống, bởi vì họ đánh giá con người bằng đồng tiền. Còn cái người đó, mình mình chơi với ai á, mình không đánh giá bằng đồng tiền, mà đánh giá bằng cái cái tâm, cái tâm đạo. Có thể người đó ít tiền, nhưng mà cái tâm rất tốt, mình cực kỳ kính trọng. Còn cái người tiền nhiều mà cái tâm họ họ tầm thường quá, họ kiêu ngạo, họ ích kỷ, mình không kính trọng, kính trọng cái tâm đạo. Thì cái người mà biết đánh giá con người bằng cái tâm hồn thì người đó không không thuộc cõi này. Cái người đó ở đâu? Cõi trên trời, từ cõi người trở lên. Ừ, cái người đó họ sẽ sinh vào những cõi từ cõi người trở lên trên, những cõi trời.
[1:07:25]Còn cái người mà đánh giá con người bằng vật chất, thì cái người đó cái cõi họ sẽ sống, sẽ sinh về là từ cõi người trở xuống: súc sinh, địa ngục, ngạ quỷ. Chắc chắn thế nào cũng làm bậy. Cái người mà đánh giá con người bằng đồng tiền, ai có tiền nhiều người đó ngon, người đó chắc chắn sẽ làm bậy. Còn cái người mà đánh giá con người bằng tâm hồn thì người đó sẽ luôn luôn làm được những điều tốt. Vậy chúng ta nhìn lại mình, chúng ta đánh giá con người bằng cái gì? Bằng?
[1:07:57]Đó, coi vậy đó, thôi không nói thì thôi, không nói thì thôi, giấu thì thôi. Chính vì cái người mà họ coi thường cái người mộ đạo mà nghèo hơn mình thì có nghĩa là họ có coi trọng đạo lý không? Không, phải không? Không coi trọng đạo lý họ mới coi trọng cái tiền. Thì nếu họ không coi trọng đạo lý, họ có chịu học đạo lý không? Không. Không học đạo lý thì họ có tu không? Không. Không tu, không học đạo lý, họ có làm được những điều thiện không? Không. Kiếp sau họ làm sao? Nghèo, đó vậy đó. Có tiền mà thái độ sai, kiếp sau mất hết. Chính là vì vậy. Cho nên là mình có trí tuệ, mình là đệ tử Phật, mình đánh giá con người trên nhân cách.
[1:08:40]Đó là lý do tại sao mà ta phải kính trọng Tăng, Ni, những người không hề giàu bằng ta, phải không? Ngoài mình còn có chiếc xe đạp, mình có cái nhà lầu, Tăng, Ni không có gì hết, Tăng, Ni không có gì hết. Hoặc là Tăng, Ni có giấu thì thầy không biết, chứ nhìn không thấy. Không biết có giấu không biết, nhưng mà trước mắt là Tăng, Ni ta nghèo, không ai có đồng nào, nhưng mà tại sao ta gặp ta phải cúi chào, ta phải lễ lạy, ta phải xưng hô cẩn trọng? Bởi vì Tăng, Ni có cái gì? Có cái gì? Có có tấm lòng, có trí tuệ, có những cái thuộc về tinh thần. Tức là Tăng, Ni là những người có trí tuệ vì học hỏi đạo lý của
[1:09:15]Phật, Tăng, Ni có cái tâm hồn biết thương yêu chúng sinh. Mà không biết có thương thiệt không nha, nói vậy không biết có thương không à. Hả, Tăng, Ni có tấm lòng biết thương yêu chúng sinh. Nên chính vì những cái quý giá trong trái tim đó, trong cái bộ óc đó mà ta quỳ xuống trước Tăng, Ni ta đảnh lễ. Đó, và chính vì ta biết quỳ xuống ta đảnh lễ một người không có đồng nào, chỉ có trái tim, thì chính ta là người gì? Ta không thuộc về thế giới này nữa, ta bắt đầu từ cái cõi người trở đi lên cõi trời. Còn cái người mà nhìn thấy Tăng, Ni, ô mấy ông đó đi tu đâu có đồng nào, thì đúng là người đó sau này cũng sẽ không có đồng nào và đi xuống luôn.
[1:09:53]Đó, đây là cái chỗ vì vậy tại sao ta kính trọng Tăng, Ni là vậy. Rồi, đây thêm cái bệnh của người có tiền nữa nè, là coi đồng tiền là phương tiện để đi tới quyền lực. Nếu mình có tiền, mình mua chuộc người này, mua chuộc người kia, sẽ có nhiều người phục tùng mình, vâng lời mình, chịu sự sai khiến của mình, tức là mình có quyền lực. Mua luôn cán bộ luôn, cán bộ phải phục vụ ý đồ bảo vệ, bao che cho mình, mua đàn em để phục vụ cho mình, hay là mua công nhân để phục vụ cho mình, tức là dùng tiền để đi tìm quyền lực. Cái người mà nghĩ tới chuyện dùng tiền để tìm quyền lực, chắc chắn người đó sẽ thành bố già mafia, chắc chắn sẽ làm trùm xã hội đen.
[1:10:31]Cái tư tưởng đó sẽ đưa đến làm trùm xã hội đen, phải không? Và trùm xã hội đen tức là thành một bạo chúa, mà bạo chúa tức là ác quỷ. Cái câu nói này không có phải là quá đáng đâu. Những người có phước giàu có nhưng dùng tiền để bắt người khác phải phục vụ những ý đồ đen tối của mình, người đó chết cái phước dư nó còn đều làm ác quỷ hết, cũng là con quỷ, quỷ chúa, rồi sau này mới đọa địa ngục sau. Nhưng cái dư phước còn để vẫn làm được một con quỷ chúa. Như vậy, còn lúc sống thì làm bố già mafia. Chúng ta nhớ cái câu hồi nãy nói: "Tiền là một ông chủ ác độc, nhưng là một người đầy tớ tử tế." Nghĩa là sao?
[1:11:18]"Tiền là một ông chủ ác độc, nhưng lại là một người đầy tớ tử tế."
[1:11:25]Tại sao tiền là ông chủ ác độc?
[1:11:30]Nghĩa là nếu ta coi tiền là ông chủ, phải không? Nếu ta coi tiền là ông chủ, tiền là cái trên ta, tiền là cái hơn ta, tiền là cái ta phải tôn thờ, thì đồng tiền sẽ sai ta làm những điều những điều ác độc. Nên chính đó là nói tiền là ông chủ ác độc là vậy đó, chứ tiền thực ra không làm ông chủ đâu. Nhưng mà vì ta, ta đã thờ tiền như là ông chủ của mình, đã tôn thờ tiền như là tất cả, thì chắc chắn vì tiền ta sẽ làm những điều ác độc. Mà tại sao tiền lại là một người đầy tớ tử tế? Lúc đó ta không coi tiền hơn ta, mà ta coi tiền chỉ là phương tiện của ta thôi. Giống như người đầy tớ mà ta sai bảo,
[1:12:14]thì tiền không hơn ta được, không hơn cái giá trị con người, mà tiền chỉ là phương tiện để sống, nên ta sử dụng đồng tiền cho chính xác, thì chắc chắn thế nào ta cũng sử dụng đồng tiền để làm gì? Để giúp đỡ con người, phải không? Bởi vì tiền không là tất cả, tiền không cao hơn con người, tiền phải thấp hơn con người. Chính vì vậy, ta sẽ dùng đồng tiền để thương yêu, để giúp đỡ, và như vậy đồng tiền nó rất là tử tế. Nên vì vậy cái câu nói rất là ngắn gọn, rất là bí hiểm, nhưng mà rất là chính xác: "Tiền là ông chủ ác độc, nhưng tiền sẽ là một người đầy tớ tử tế." Như vậy. Bây giờ cái bệnh của người ít tiền.
[1:12:54]Cái bệnh của người ít tiền thế này nè, là lúc nào cũng muốn có muốn có? Có tiền, phải không? Mình không tiền cho nên cái bệnh là lúc nào cũng muốn có tiền. Điều này nói có chính xác không? Quá chính xác, quá chính xác, bởi vì xin thưa đây cũng là con người ít tiền. Nên lúc nào cũng muốn có tiền. Chính vì muốn có tiền nên mình loay hoay nghĩ đủ cách để kiếm tiền. Cái mà loay hoay nghĩ đủ cách để kiếm tiền làm cho mình phải căng thẳng, phải lo lắng, phải ưu tư, phải nhức đầu, phải stress á, đó là nghiệp á. Đây là cái nghiệp làm cho ta bất an. Dù sao chứ cái người họ có phước, họ kiếm tiền dễ, tâm hồn họ cũng thanh thản, họ không phải lo nhiều.
[1:13:39]Còn nếu ta ít phước, làm bữa nay phải nghĩ tới ngày mai và ta cứ phải lo, nên nghiệp nó buộc mình, nên hễ cái người nghèo luôn luôn phải lo. Đó là điều Cái người giàu, họ chỉ lo khi nào họ có thêm cái tham. Cái người giàu chỉ lo khi nào có lòng tham, còn cái người giàu mà không có lòng tham họ sống thanh thản lắm, còn cái người nghèo là luôn luôn bị buộc phải lo. Chỉ trừ trường hợp cái người nghèo đó họ có một triết lý sống, họ biết đủ, họ an phận thì thôi họ ổn, họ không lo, còn nghèo là phải lo, ừm. Đó là cái bệnh của người ít tiền là lo. Cái bệnh thứ hai của người ít tiền nữa nè, là đôi khi nghĩ đến những cách kiếm tiền phi pháp và tội lỗi.
[1:14:22]Nghèo quá rồi cái túng quá hóa liều. Đôi khi mình có lừa đảo, có gian dối, rồi có khi có cướp, có trộm. Đó là những cái phi pháp đó, hoặc là buôn bán những thứ mà trái phép như ma túy, vũ khí, buôn lậu, vân vân. Những cái đó gọi là cái bệnh của người ít tiền. Rồi một cái bệnh của người ít tiền nữa nè, là nịnh người giàu, nịnh người giàu. Có không? Có đó chứ không phải không đâu. Là nếu mà chúng ta coi đồng tiền trọng quá thì khi thấy cái người giàu ta dễ ân cần, ta nịnh để chúng ta hy vọng sẽ được chia sẻ một ít nào đó. Thì lúc đó ta ta nịnh, tức là ta làm ra vẻ kính trọng là không phải vì kính trọng cái tâm hồn, cái nhân cách của con người,
[1:15:03]mà ta ra vẻ kính trọng chỉ bởi vì người kia có tiền nhiều. Đây cũng là một loại bệnh. Mà chừng nào mới hết bệnh này? Là chừng nào ta có đạo lý á, ta chỉ kính trọng cái người có đạo lý chứ không phải vì người đó có tiền thì ta mới hết cái bệnh bệnh nịnh. Thường thường người Phật tử ta không bị bệnh này, đúng không? Hầu hết Phật tử không bị, bởi vì ta có có đạo lý. Thấy ai có đạo lý ta kính trọng, còn cái người giàu thì ta cũng quý vậy chứ không phải không, nhưng mà đợi xem cái người giàu đó biết tu hay không mình mới quý. Còn người giàu mà thật sự không biết tu hành, không biết đạo lý, ta cũng không cần, phải không?
[1:15:38]Đó là Phật tử hầu hết ai cũng vậy, đúng không? Đúng không? Không đúng nữa là thua luôn á. Đúng nha, chứ mình không có nịnh nha. Phật tử nịnh không? Không nha. Phật tử mà nịnh kỳ lắm á. Mai mốt mà chết xuống Diêm Vương, lục sổ cái người này, nói à: "Phật tử pháp danh Diệu Thiện, hôm nay là 75 tuổi chết, xuống." Diêm Vương mới kêu: "Tra coi người này có tội gì không?" Lật ra: "Dạ không có tội gì hết, chỉ có một tội nịnh." Kỳ lắm nha, kỳ lắm. Kỳ lắm, cho nên thôi, không nịnh, dứt khoát. Mình chỉ trọng con người vì người đó có đạo đức, phải không? Thế còn nếu mà người đó có tiền mà không có đạo đức
[1:16:19]mà mình vẫn nịnh, tức là mình sẽ mất đạo đức. Mình không coi trọng đạo đức thì mình sẽ mất đạo đức, nhớ như vậy. Rồi có một cái bệnh của người ít tiền nữa là cái mặc cảm. Thấy mình không có tiền, thấy người chung quanh có tiền nên mình mặc cảm, mình không muốn chơi với ai, không muốn gặp ai, rồi cũng không chịu làm phước, hơi thụ động. Có một hạng người bị như vậy, có không? Thấy không? Chúng ta có gặp người này không? Cho nên vì vậy, nếu mà ta thấy người nào nghèo mà họ bị cái bệnh mặc cảm thì ta phải cứu họ, ta phải cứu họ. Đừng để họ bị cái mặc cảm nó lâu dài, tội nghiệp họ. Tại vì khi họ mặc cảm, họ không tiếp xúc với ai,
[1:16:58]không chơi với ai thì họ sẽ không có đến chùa, họ không làm phước được, thì họ cứ nghèo hoài. Cho nên vì vậy, nếu chung quanh ta ta thấy có người nào nghèo mà bị mặc cảm, không chơi với ai, không tiếp xúc với ai, ta phải cứu họ. Cứu họ bằng cách gì? Bằng cách gì? Đến với họ, đến thăm họ nha. Mình là người dù sao cũng có tiền, thấy cái người đó nghèo họ ít chơi với ai, mình chịu khó tới thăm hỏi để phá vỡ cái mặc cảm họ đi, và giúp cho họ biết đạo lý. Rồi mình cho họ biết cái giá trị con người không phải ở tiền bạc mà chính là đạo lý, ha. Cứ sống có đạo lý tự nhiên sẽ có cái giá trị giữa đời này.
[1:17:33]Như vậy mình cứu họ bằng cách đó, ừm. Rồi có người không có tiền và mắc cái bệnh này nữa, là không cần tiền. À. Ngộ ghê nha, không có tiền và không cần tiền, coi tiền bạc như rơm rác luôn. Có không? Có ai bị bệnh này không? Có không? Nghe hơi hiếm ha. Bệnh này hiếm gặp. Sida thì rất nhiều, chứ còn cái bệnh mà nghèo mà bất cần tiền, bệnh này hiếm hơn sida, hiếm hơn sida. Là sao vậy? Mà tại sao gọi là bệnh? Mình thấy bất cần tiền là ngon chứ, là hay chứ, tại sao mà vẫn là một loại bệnh? Là bởi vì thế này nè, chừng nào mình có nhiều tiền á mà mình không coi tiền là quan trọng á, thì cái đó mới là quý, phải không?
[1:18:22]Mới là quý, mới thật sự là cái người này có cái tu hành cao siêu. Còn mình không có tiền, rồi mình nói: "Ôi, tôi không cần tiền, tôi coi tiền như rơm rác", cái đó chưa có giá trị, tại mình không có tiền. Nên cái người mà không tiền mà nói chảnh: "Ôi, tôi coi tiền như rơm rác", không có giá trị, câu nói đó không có giá trị. Chừng nào mình tiền đầy ắp á mà mình dám nói câu đó, nói: "Đối với tôi tiền bạc không có nghĩa gì, rơm rác", thì câu nói rất có giá trị. Cái người đó người biết tu, người đó tu cao siêu, còn nghèo đừng nói câu đó. Khi mình nghèo đừng nói là tôi coi tiền như rơm rác nha. Nói câu đó thành bệnh liền, và sau này không có tiền á.
[1:19:02]Bây giờ chúng ta nói cái triết lý sống. Phật có dạy trong bài kinh về dạy cho người cư sĩ á, là khi mỗi khi ta có tiền ta thu nhập thì ta sử dụng vào những việc thế này: thứ nhất là nuôi sống bản thân và gia đình; thứ hai là giúp người nghèo; thứ ba là ủng hộ Tam Bảo; thứ tư là tái đầu tư; và thứ năm là dành dụm. Phật nói: "Khi một số tiền đã thu được, ta phải chia làm năm phần." Năm phần, nhắc lại nha, thứ nhất là để nuôi sống bản thân và gia đình; thứ hai là để giúp người nghèo hơn mình; thứ ba là để cúng dường ủng hộ Tam Bảo; thứ tư là để tái đầu tư để làm ăn; và thứ năm là dành dụm, dành dụm là để dự phòng á, năm.
[1:19:49]Nhưng mà đây là cái người mà có thu nhập lý tưởng mới chia cái tiền đó làm năm phần được, phải không? Chứ còn người nghèo nói nội nuôi sống bản thân gia đình chưa đủ thì lấy đâu mà cúng giúp người nghèo, cúng dường Tam Bảo, để dành này đồ, tái đầu tư không có. Nhưng mà đây là khi nói thu nhập lý tưởng thôi. Ngày xưa có một người cư sĩ có cái thu nhập lý tưởng như thế này, Phật kêu phải chia làm năm phần như vậy, nhưng mà không phải chia năm phần đều nhau, phải không? Nhiều khi cái nuôi sống bản thân gia đình mới là cái số lớn, rồi trích ra chút xíu giúp người nghèo, chút xíu hơn nữa cúng dường Tam
[1:20:20]Bảo, rồi tái đầu tư có thể nhiều hơn, và để dành dụm là một phần thôi. Đó thì mình chia ra, nói là năm phần nhưng mà có phần lớn, phần nhỏ tùy cái khả năng của mình, chứ không phải là năm phần bằng nhau mà mình đau ruột nha, chứ không phải nghe nói câu này rồi cái đi về không nổi, đau bụng về không nổi. Kêu: "Trời ơi, Phật bắt chia năm phần chắc chết con quá", không có. Năm phần nhưng mà phần lớn, phần nhỏ tùy tâm của mình, tùy khả năng của mình. Đó là thu nhập lý tưởng. Còn cái người mà vừa đủ sống hay chưa đủ sống nữa, nói nội cái phần đầu thôi là để nuôi sống bản thân và gia đình còn chưa đủ nữa thì lấy đâu mà làm tới năm phần,
[1:20:56]thì mình thuộc loại người nghèo thì thôi làm sao? Thì thôi kệ, chịu cực một chút, nhưng mà phải biết làm làm phước lâu dài. Nói: "Con không có tiền lấy gì làm phước?" Không, không có tiền thì làm phước bằng miệng. Ủa, làm phước sao bằng miệng? Đúng như vậy, cái miệng mình làm phước nhiều hơn tiền, làm phước nhiều hơn bằng tay, nếu biết á. Cái miệng mình á tạo tội nhiều hơn tiền bạc và cái sức lực tay chân của mình. Ừm. Ví dụ, ví dụ thế này. Ví dụ bữa nào đó mình khởi tâm hung dữ lên mình vô chùa, mình lại mình gây lộn với ông thầy, mình đánh ông thầy rớt mấy cái răng ra. Tội nặng không? Nặng, tại vì mình đã xúc phạm tới một vị Tăng.
[1:21:42]Nhưng mà tội đó chưa nặng đâu, chưa nặng bằng mình dùng cái miệng mình á, mình đi ra chợ mình rêu rao mình nói bậy, mình nói xấu ông thầy. Nói rồi người ta mất tín tâm, người ta không tin chùa, người ta bỏ chùa người ta tới không học đạo nữa, thì cái miệng của mình á, kiếp sau mình đọa nữa là không biết bao nhiêu kiếp. Chứ còn đánh ông thầy gãy răng á, nhiều khi trả quả báo một vài năm mình sám hối hết, còn mà nói xấu ông thầy làm người ta mất tín tâm với đạo trả không biết bao nhiêu đời. Chúng ta nhớ cái miệng mình tạo tội hay tạo phước nhiều hơn cái tay chân, nhiều hơn tiền bạc. Cho nên bây giờ nói thôi nghèo quá không đủ sống thì phải làm phước,
[1:22:13]nói nghèo quá tiền đâu làm phước, dùng cái miệng mà làm phước. Dùng miệng làm sao làm phước? Dùng miệng đem nói đạo lý khuyên cái người chưa biết đạo hơn mình nữa, phải không? Trong đời này vẫn còn nhiều người chưa biết Phật pháp, ở Sóc Trăng này đã biết đạo hết chưa? Biết hết chưa? Chưa. Vậy còn biết bao nhiêu chuyện để ta làm, phải không? Hãy đi dùng cái miệng mình kể từ ngày hôm nay, chúng ta sẽ lên đường, mỗi người chia nhau mỗi nhóm đi khắp nơi, nha. Làm sao cho cả cái Sóc Trăng này sang năm bằng cái miệng của mình mà làm cho cả Sóc Trăng này biết Phật pháp hết. Sang năm mà ví dụ quý thầy có về giảng đạo là
[1:22:50]leo lên chánh điện này là sập chánh điện cái rầm liền thì mới là thành công, thấy thành công. Ni sư trụ trì đừng run khi nghe câu này. Thấy không? Dùng cái miệng phải làm phước phải không? Bây giờ cái triết lý sống của người đó là người nghèo. Còn cái người có tiền thì chúng ta đừng kiểu cách trịch thượng, mà phải biết bình dân, hòa đồng, đừng ăn chơi phung phí, sa đọa, bởi vì tiền là tên lửa, tiền là hỏa tiễn, tiền là phi thuyền. Phi thuyền đi đâu? Tên lửa đưa ta đi đâu? Xin nhớ tiền là tiền mua tiên cũng được, mà tiền là tên lửa, tiền là phi thuyền. Tên lửa đưa ta đi đâu? Tiền là tên lửa đưa ta lên thiên đường nhanh như chớp
[1:23:35]và cũng đưa ta xuống địa ngục nhanh như chớp. Cho nên vì vậy người có tiền phải sử dụng tiền làm sao để đưa lên thiên đường, không đưa xuống địa ngục. Và người càng có tiền thì phải càng có trách nhiệm nhiều hơn với cuộc đời. Nhớ, nhớ cầm xấp tiền là phải biết lo, bởi vì Phật cho mình một trách nhiệm, chứ không phải cầm xấp tiền mà để mình sung sướng, mình lên mặt, không có. Cầm tiền là cầm cái trách nhiệm mà Phật cho mình đó. Còn cái triết lý của người ít tiền là gì? Ta chấp nhận đời sống thanh bần, đó, nhưng biết siêng năng làm ăn và làm phước. Ta biết quý trọng người có phước, người có tiền nhưng không xu nịnh, đó.
[1:24:13]Và nhớ đừng mê tín, làm phép, trấn yểm để có tiền nhé. Thấy nghèo quá rồi đem cái kiếng gì đó gắn ở đây dưới này cho nó chiếu qua bên kia rồi tiền bên kia chạy qua bên mình, không có. Hay là bỏ gì bỏ gì trong túi đó đi để nói chuyện cho người ta làm ăn gì hổng, đừng tin mấy cái đó. Nhớ đừng mê tín, nghèo đừng mê tín. Như vậy cứ làm phước là đúng thôi. Và khi ta nghèo thì thế nào ta cũng có cái lỗi gì trong quá khứ. Chắc chắn trong quá khứ ta có một cái sai gì đó nên bây giờ ta nghèo. Phải tìm cho ra cái lỗi đó để trị đi, để đừng cho kiếp sau đừng lặp lại. Bây giờ những cái lỗi nè trong quá khứ có thể bị nè,
[1:24:49]thì cái lỗi mà dễ biết nhất là hoặc là ta đã hà tiện, bón sẻn, không chịu giúp ai. Và nếu trong nhìn trong tâm mình mình thấy mình không có cái tội này, thì coi chừng mình mắc cái tội khác là có tiền xài phí, khi xài tiền không cân nhắc, có khi mua những cái không đáng mua, cho người không đáng cho, hoặc là nếu không phải bị những cái này, thì coi chừng ta bị một cái lỗi khác là có khi ta đã cúng dường cái người không phải chân tu, hoặc là có khi kiếp trước ta để tiền không xài, để luôn tới khi ta chết nằm luôn dưới đó luôn, nó hư luôn, vân vân. Coi chừng mình kiểm tra lại hết. Nếu mà mình thấy mình hà tiện thì thôi, lỗi nó ngay đó thôi, sửa ngay đó dễ.
[1:25:27]Còn mà mình không phải hà tiện mà tại sao mình vẫn nghèo, thì mấy cái lỗi khác rất khó tìm, những cái lỗi mà xài tiền phung phí, để xài riêng, cho người không đáng cho, mấy cái đó lỗi đó rất khó tìm, nhưng phải tìm để sửa lại, bây giờ kiếp này đừng có phạm lại nữa, đó. Nó có mấy câu chuyện, có câu chuyện đùa. Có hai cái người hà tiện, họ rủ nhau đi ra họ họ tắm sông chơi. Rồi tắm sông bất ngờ họ nổi hứng họ mới thi nhau, ai mà lặn thử coi, ai mà lặn mà lên sớm á thì phải trả cho người kia 50.000đ. Và hai người đều hà tiện, và hai người cùng nhảy xuống sông, một hai ba, nhảy cắm đầu xuống sông rồi họ ôm cái gốc cột dưới
[1:26:06]để họ đừng có nổi lên sớm, nổi lên sớm mất công tốn 50.000đ. Và ba ngày sau cả hai cùng nổi lên. Đó là một câu chuyện. Hoặc là có những người trên thế giới mà họ giàu khủng khiếp luôn, ví dụ như nhà tỷ phú Bill Gates á, chúng ta thấy không, ông mà ông chủ hãng Microsoft á, tiền ổng là mấy cả trăm tỷ đô la, giàu nhất thế giới luôn. Thì những người như vậy họ làm phước cái gì mà kiếp trước mà bây giờ giàu khiếp như vậy? Tức là những đời trước á, họ cũng đi trong cái ngành khoa học nào đó, một cái phát minh, cái sáng chế của họ là cả mấy trăm năm qua thế giới sử dụng. Ví dụ họ chế ra một cái công thức của một chiếc máy nổ,
[1:26:49]của một chiếc xe, cái bóng đèn gì đó, và bây giờ cả thế giới đều sử dụng cái công nghệ của họ chế ra, họ chết rồi nhưng bây giờ cái phước nó tích lũy lại, khiến bây giờ họ hưởng lại. Rồi cả thế giới phải mua sản phẩm của họ để họ trở thành người giàu nhất hành tinh, vân vân. Đó như vậy. Mà đời xưa lúc họ chế ra cái công cụ đó họ không nghĩ kiếm tiền đâu, họ chỉ nghĩ cái tiện nghi cho nhân loại thôi, mà không ngờ chính cái tâm đó, cái động cơ á, bây giờ kiếp này họ thành những cái người mà có phước cực kỳ lớn. Thì chúng ta cũng vậy. Hôm nay chúng ta nói chuyện với nhau triết lý về đồng tiền, để chúng ta thấy được tiền không phải là tất cả,
[1:27:24]và càng hiểu đạo lý thì chúng ta sẽ thấy rằng tiền là trách nhiệm nha. Nên từ đây về sau nếu không tiền thì ít lo, mình chỉ biết làm phước thôi. Còn nếu càng có tiền nhiều thì càng phải lo rất nhiều để làm sao sử dụng đồng tiền đó cho đúng, để đem lại cái an vui, cái hạnh phúc và đạo lý cho cuộc đời này. Tức là đồng tiền trong tay ta sẽ trở thành đạo lý, sẽ trở thành hạnh phúc cho mọi người chung quanh ta. Đồng ý không? Dạ, xin chúc cho mọi người ở đây ai cũng cực kỳ giàu và cực kỳ biết sử dụng tiền cho đúng để đem lại đạo lý và hạnh phúc cho mọi người chung quanh mình. Xin chúc cho tất cả được giàu như vậy.
[1:28:06]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:28:11]Kính mời toàn thể đạo tràng đồng đứng lên. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch thượng tọa, thời pháp chiều hôm nay làm cho chúng con thật sự là hân hoan, vì chúng con nghĩ rằng nếu có tiền là một điều quý, nhưng mà được nghe một bài pháp về tiền tài thì thật còn quý báu hơn. Và chúng con cảm nhận rằng, nếu chúng con sử dụng cái đồng tiền đúng như cái lời dạy chiều hôm nay của thượng tọa, thì không những làm lợi ích cho nhân loại mà còn chính bản thân chúng con còn tăng thêm được cái phước báu về sau, điều đó chắc chắn là chúng con tin. Và chúng con thật sự cảm động vì cái lời dạy thiết thực và chân thành của thượng
[1:28:47]tọa áp dụng ngay trong đời sống sinh hoạt hằng ngày của chúng con. Và chúng con xin thành tâm ghi nhận và xem cái thời pháp chiều hôm nay như là một cái hành trang quý báu trong bước đường tu học của chúng con. Trước khi dứt lời chúng con xin thành tâm cầu nguyện mười phương chư Phật, chư vị Bồ Tát gia hộ cho thượng tọa được dồi dào sức khỏe để hướng dẫn chúng con trên lộ trình tu học. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch thượng tọa, kính thưa toàn thể đạo tràng, thời pháp chiều hôm nay đã viên mãn, chúng con thành kính cung thỉnh thượng tọa và mời toàn thể đạo tràng niệm hồi hướng.