[0:17]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm
[0:25]nay chúng ta nói chuyện với nhau về những điều nhỏ nhặt, nhỏ nhỏ. Làm gì cũng nhỏ nhỏ, không có dám làm lớn gì hết trơn. Nó có một cái điều rất là lạ:
[0:46]những người mà có cái trí tuệ lớn thì sẽ làm được những việc lớn, đúng không ạ? Người mà có cái cái trí tuệ thấp thì làm những chuyện bé bé, đúng không ạ?
[1:02]Thường thường ta nghĩ như vậy. Nhưng mà thực sự không phải vậy. Thực sự là
[1:12]cái người mà có trí tuệ thấp
[1:16]á là cái khả năng mà nhìn công việc của người ta đó nó hẹp.
[1:23]Hẹp là thế nào lát thầy nói. Cái người mà có trí tuệ lớn á thì cái khả năng nhìn công việc của người ta cái vực của nó rộng ra. Cái chỗ này mình nghe mình dễ hiểu phải không ạ? Nhưng hẹp là gì? Rộng là gì? Cái khái niệm hẹp và rộng trong cái công việc là thế này: là cái hẹp cái rộng thực sự nó không có đi theo chiều ngang mà đi theo cái trục cao thấp.
[1:56]Cái người mà trí tuệ thấp á họ nhìn thấy cái việc trung bình, ở chừng mực trung bình và không nhìn xuống tới những việc rất thấp và không nhìn được những việc rất cao, họ chỉ lơ lửng giữa trung bình. Còn cái người mà có trí tuệ lớn đó, cái vực họ rộng ra, họ nhìn được những việc rất cao và nhìn sâu xuống những việc rất thấp, cái vực họ rộng ra. Cái tầm nhìn bao quát họ nó rộng rộng theo chiều đứng chứ không phải rộng theo chiều ngang. Ví dụ như thế này.
[2:33]Ví dụ như bây giờ ta thấy một người khổ, ta muốn giúp họ, thì cái người mà có trí tuệ thấp á thì chỉ nghĩ rằng họ thiếu cái gì ta cho cái nấy. Thấy không? Thấy họ đang đói quá, ờ đem mì gói, đem gạo tới. Họ đang thiếu cái gì cho cái nấy. Đó là người có trí tuệ thấp. Cái vực của họ, cái nhìn của họ tới miếng ăn là hết. Hoặc là bây giờ ráng thêm chút nữa là cho ít bộ đồ mặc cho cho ấm. Vậy cái họ chỉ nhìn lơ lửng ở khoảng trung bình đấy thôi, trung bình. Nhưng mà cái người mà có trí tuệ lớn á thì họ bắt đầu mới nhìn cái vực rộng ra. Từ cái điều rất thấp cho tới những điều rất cao trong cái việc cứu giúp.
[3:26]Cứu giúp một người, giúp đỡ một người, giúp tới tận cùng những việc rất thấp và giúp cho họ những việc rất xa xôi, rất lớn lao. Ví dụ là điều gì? Cái nhìn nó lớn hơn, ví dụ như là cái điều thấp của họ là để ý xem cái sức khỏe của họ, cái cái người mà đang thiếu thốn đó, cái sức khỏe còn có thể lao động được hay không.
[3:56]Và những việc lớn họ sẽ ở trong căn nhà nào, sau này họ có cái nghề gì để có thể tự nuôi sống lâu dài. Tức là nhìn vấn đề nó lớn ra và nó rộng ra. Ví dụ thế này: khi ta lạc vào trong rừng,
[4:14]thì có những cái sách hướng dẫn của ta khi mà vào trong rừng đó đừng có để bảo toàn mạng sống cho mình, phải bảo vệ cơ thể mình làm sao, phải tìm thức ăn cái gì. Nhưng mà cái người mà khôn ngoan á thì họ lại nói là: khi bạn lạc vào trong rừng, cái điều mà bạn phải bảo vệ đầu tiên chính là đôi chân. Tìm bất cứ cách gì để bao bọc bàn chân lại. Ví dụ nếu mình sẵn có một đôi giày đó là điều may mắn, còn nếu không có đôi giày thì phải tìm dây, tìm vỏ cây cái gì quấn lại thành một cái đôi giày. Vì sao vậy? Vì ta không lường được trong rừng có những cái gì nó nguy hiểm: vật sắc, vật nhọn hay những con vật nó cắn, cắn dưới chân trước.
[4:56]Ta giẫm lên đất đi nó cắn ở trước mà hư cái đôi chân rồi là xong, ngồi một chỗ, không xoay xở, không làm gì được trong cái kỹ năng sinh tồn và ta chết rất nhanh. Còn nếu bảo vệ được cái đôi chân ta sẽ xoay xở tìm nguồn nước, tìm thức ăn, đi tới đi lui và có thể sống chờ cái sự cứu hộ. Nên cái lời khuyên khôn ngoan nhất lại là cái lời khuyên gì? Để ý tới phần thấp nhất là cái đôi chân của mình. Nên cái cái người mà ví dụ thấy ta giúp đỡ một người nói: "Anh cần ăn cái gì?" Mình cho gạo, cho ít bộ đồ là nhìn hẹp. Còn cái người nhìn sâu nói: "Tối anh ngủ ở đâu? Có cái gì để để đắp không? Có cái màn màn giăng để đỡ chống muỗi không?
[5:44]Giấc ngủ được mấy tí đồng hồ?" Họ để ý những điều nho nhỏ như vậy. Nhưng chính những điều nho nhỏ đó làm cho người ta có sức khỏe để người ta tiến lên xa hơn. Giống như trong cái chuyện mà hồi Thế chiến thứ hai Đức với bắt đầu tấn công nước Anh,
[6:02]thì nước Anh thì cách một bờ biển Manche. Nhưng mà bắt đầu là phải tham chiến, mở trận tuyến chiến đấu vất vả. Những người lính họ đánh đánh không thắng với Đức, vì Đức cũng thiện chiến. Lúc đó ông Winston Churchill là cái người mà sau này sẽ lên làm Thủ tướng nước Anh đó, ông mới ra ông được giao nhiệm vụ là chỉ huy cái mặt trận đấy. Ông ra một ngày một ông phát hiện ra lý do tại sao lính Anh đánh đánh giặc không nổi. Người ta cứ tưởng là muốn đánh giặc nổi thì phải ăn uống cho bổ dưỡng, súng đạn cho nhiều. Ổng ra ổng phát hiện một điều là lính bị rệp cắn thôi chứ không gì hết trơn. Những cái lán trại nằm nghỉ qua đêm bị rệp cắn,
[6:43]lính không ngủ ngon, sáng mai chiến đấu không được. Khi phát hiện điều đó rồi thì ông nói: "Chúng ta bắt đầu một trận đánh rệp trước rồi đánh Đức sau." Tức là tẩy sạch quần áo, giường chiếu, làm đủ thứ hết. Mà hễ mà ai xong cái nhiệm vụ mình mà ngủ thì được cái giấc ngủ ngon để có thể chiến đấu được. Thế là ông nhìn được cái điều nhỏ là chỉ nhìn thấy con rệp, vậy mà sau đó nâng cái sức chiến đấu của quân đội lên liền. Và ta biết rằng thì cái trận chiến cuối cùng là Đức thua, đại khái là như vậy. Và sau này ông cũng lên làm Thủ tướng, đại khái là như vậy. Nhưng mà những người mà có trí tuệ thì họ nhìn được những vấn đề rất nhỏ và nhìn tới những vấn đề rất lớn.
[7:26]Còn cái người mà trí tuệ thấp thì cái vực nhìn nó hẹp lại ở những vấn đề trung bình mà thôi, nhớ như vậy. Nên cái người mà chỉ nhìn thấy những vấn đề trung bình là những người có trí tuệ thấp. Còn những người mà nhìn từ những việc rất nhỏ nhặt cho tới những việc rất lớn lao, đó là người có tầm nhìn, có trí tuệ lớn, nhớ như vậy. Nên là muốn biết ai có trí tuệ lớn hay thấp, ta cứ xem cái vực của họ. Nói cái gì cũng nói trung bình, cái gì cũng nói chung chung, ta biết ngay người này kém trí tuệ. Còn họ nói cái điều gì mà nói sâu sắc tới cái cái cọng đũa, cái cái thìa, cái muỗng, tới từng cái hạt gạo đó,
[8:10]và nói tới những vấn đề rất rộng, rất lớn, tức là cái vực họ nhìn rất là xa từ những điều rất nhỏ tới những điều rất lớn, biết người này có trí tuệ lớn, có trí tuệ sâu sắc.
[8:22]Rồi ta như ví dụ bây giờ là ta vào chùa, ta tham gia những đạo tràng. Trong đạo tràng có những người điều hành là những người cũng gọi là lãnh đạo vì các huynh đệ để cùng tu tập. Mà nếu cái người điều hành mà chỉ nói những vấn đề gì cứ chung chung, trung bình, ta biết ngay người này trí tuệ ít, hẹp, nhìn chỉ thu hẹp lại vấn đề trung bình thôi. Còn cái người điều hành nào mà nhìn tới vấn đề tới những cái đầu đũa, đó, tới từng cái hạt gạo, và những vấn đề rộng xa, thì đây là những người lãnh đạo tốt. Cái vực họ nhìn nó rộng ra, đó. Nên hôm nay vậy ta nói chuyện với nhau là cái đề tài là: "Những điều nhỏ nhặt". Tại sao không nói những điều lớn?
[9:12]Là vì thế này: thầy nhắc lại, thầy nhắc lại cái định nghĩa, người mà có trí tuệ bé đó thì nhìn vấn đề là ở mức độ trung bình, hẹp, hẹp mà tập trung lại những vấn đề trung bình thôi, chung chung. Người có trí tuệ lớn thì nhìn xuống những vấn đề rất nhỏ và nhìn thấy những vấn đề rất cao, đúng không ạ? Thì bây giờ chúng ta là thuộc có trí tuệ gì? Ở đây mình trí tuệ lớn hay bé? Lớn hay bé? Lớn hay bé? Chúng ta có những con người tuyệt vời ở đây. Khi thầy hỏi là trí tuệ lớn hay bé thì hầu hết đều trả lời là bé, phải không ạ? Còn những người không trả lời thì tức là ngầm hiểu rằng tự mình cho mình là trí tuệ rất là lớn nha.
[10:05]Đúng rồi vậy. Giờ hỏi lại: mình ở đây trí tuệ bé hay lớn?
[10:15]Thật lòng không đấy? Rồi coi như là là mọi người đều thấy mình là trí tuệ bé không à? Vậy có muốn mình trí tuệ lớn hơn không? Có. Muốn có trí tuệ lớn, nghĩa là theo như định nghĩa ta phải mở rộng cái vực mình nhìn ra phải không à? Không nhìn cái hẹp lại ở mức độ trung bình nữa, mà nhìn vấn đề rất thấp và nhìn thấy tới vấn đề rất cao, tức là mở rộng cái vực ra thì trí tuệ ta lớn. Nhưng mà cái bí quyết để mở rộng cái vực ra là gì? Cái bí quyết đó hôm nay ta nói nhau điều này. Thầy rất cảm ơn mọi người đã tự nhận mình có trí tuệ bé thì thầy mới giảng được tiếp. Chứ nếu mọi người thấy mình trí tuệ lớn rồi thì
[11:00]không cần nghe bài này nữa, đúng không ạ? Mình lớn rồi, tại vì bài của ta hôm nay mục đích của ta là tìm ra bí quyết để mở cái rộng cái trí tuệ ta ra. Mà một dân tộc là cần gì? Cần những con người thông minh. Mọi người thông minh thì dân tộc đó sẽ vượt lên cao liền. Cho nên ở đây tất cả chúng ta đều cần là mở cái trí tuệ mình lớn ra, và hôm nay ta nói với nhau về cái bí quyết đó. Mà mở trí tuệ lớn ra có nghĩa là nhìn xuống từ những việc vấn đề rất thấp rất nhỏ, và nhìn lên từ những vấn đề rất cao rất rộng. Nghĩa là vậy. Nhưng bây giờ mở ra bằng cách nào?
[11:44]Mở ra bằng cách nào, bề rộng mình chỉ nhiêu đây à?
[11:53]Cái bí quyết nằm ở chỗ này. Cái bí quyết nằm ở chỗ này. À có ai thấy cái cái loại màn kéo cửa tự động không nhỉ? Ví dụ như ta chỉ kéo một cái màn một bên thì tự động cái màn bên kia nó cũng mở ra luôn, cả hai cánh nó mở ra luôn. Còn ta kéo một một cái màn thôi thì cả hai cái màn nó tự đóng lại. Ta thấy cái đó chưa kìa? Thấy rồi phải không? Đó vậy nghĩa là ta chỉ nắm dây kéo một cái thôi thì cả hai cái tự động nó mở rộng mở rộng ra dần dần. Còn nếu ta kéo một cái thôi thì cả hai cái tự động nó khép lại. Đây ta biết hết rồi phải không? Biết hết rồi vậy, thì ở đây cái trí tuệ ta cũng vậy, ta muốn mở rộng cái trí tuệ mình ra
[12:37]thì ta cứ tập nhìn thấy những vấn đề rất nhỏ, làm những điều rất nhỏ, tự nhiên cái phần mà cái vực của lớn á tự động nó lớn ra lên, lạ như vậy. Người mà nhìn thấy được những vấn đề rất nhỏ, người đó sẽ nhìn thấy được những cái vấn đề rất lớn. Đây là bí quyết. Còn người nào mà không nhìn thấy vấn đề rất nhỏ thì cứ bị hẹp lại ở những vấn đề trung bình, vài vấn đề trung bình bé bé. Cái bí quyết là như vậy. Nên Đức Phật ta có một cái câu nói nổi tiếng mà Ngài dạy đi dạy lại trong rất nhiều bài kinh: "Vị Tỳ-kheo phải thấy sự nguy hiểm trong từng lỗi nhỏ nhặt, thấy sự nguy hiểm trong từng lỗi nhỏ nhặt."
[13:36]Đa phần tất cả chúng ta những cái lỗi bé bé ta không xem là quan trọng.
[13:45]Luật pháp cũng vậy và cái suy nghĩ của mọi người cũng vậy, nhưng trong nhà Phật thì những cái lỗi bé bé nó ẩn chứa một cái quả báo lớn về sau. Thầy nói ví dụ, ví dụ một cái ông đó ông lái xe tải trên đường đi
[14:04]thì ổng ổng uống nước, ổng uống nước xong rồi còn chai nước không, ổng bấm cái kính xuống ổng quăng ra ngoài đường. Lúc đó ổng suy nghĩ cái gì? Đố ai biết ổng suy nghĩ cái cái gì khi ổng ném cái chai vỏ chai không ra ngoài mặt đường, đố ai biết ổng suy nghĩ cái gì?
[14:28]Đây có ai lái xe tải không kìa? Mà có mở cửa kiếng quăng cái vỏ chai ra không kìa? Thì sẽ hiểu cái tâm của cái người đó, tâm của cái người mà hạ cửa kiếng xe xuống quăng miếng rác ra ngoài đường, đố ai biết họ nghĩ cái gì lúc đó? Hử?
[14:49]Không, họ có một cái nghĩ họ mới quăng miếng rác ra. Bảo đố ai biết họ nghĩ cái gì?
[14:59]Họ nghĩ thế này: Quăng rác ra, lát chiều tối sẽ có người quét nhặt đi, cái người công nhân á, đúng không ạ? Và điều rất là bình thường đúng không ạ? Ôi cứ quăng lát chiều tối sẽ có người quét người nhặt, đúng không ạ? Mà không phải đợi xe tải, tất cả chúng ta cũng đã từng như vậy. Khi ta vất rác ngoài đường, đúng không? Khi ta vất rác ra, nếu có người ta người ta cũng tự chất vấn lương tâm mình: "Sao làm bẩn đường?" thì đầu mình nghĩ là: "Tối hay chiều sẽ có người đi quét, đường sẽ lại sạch lại." Đúng không ạ? Đúng tim đen không? Thì điều đó là điều rất nhỏ. Đó là điều rất nhỏ trong cuộc sống này.
[15:50]Cái lỗi đó là một lỗi rất là bé, không đáng kể và luật pháp cũng hiện nay cũng chưa bắt ta, chưa phạt ta gì lắm, cũng không ai canh bắt cái chuyện đó, vì cái người cảnh sát họ chỉ canh là đi xe vượt tốc độ hay là không đội mũ bảo hiểm thì họ bắt thôi, chứ còn ta ném miếng rác không ai bắt. Và lúc ném miếng rác ta nghĩ rằng sẽ có người quét, xin thưa, quả báo hiện ra liền. Ngay khi cái ý nghĩ ta như vậy, thì lập tức một cái quả báo sẽ chờ ta ở mai sau: chính ta sẽ là người đi quét rác ngoài đường. Đó.
[16:32]Thì đây là điều Phật dạy: "Thấy sự nguy hiểm trong từng lỗi nhỏ nhặt." Khi mình quăng cái rác mình nghĩ: "Tối chiều nay sẽ có người quét" thì đúng là chiều tối sẽ có người công nhân đi quét, nhưng cái ý nghĩ đó cho ta một quả báo ở mai sau, chính mình sẽ người trở thành người đi quét quét đường ngoài đường. Nhân quả nó tinh tế như vậy, những điều nó nhỏ nhỏ như vậy, và ta phải nhìn cho thấy. Hoặc là
[17:09]ta đi xe trên con đường hẹp, giống như cái đường chùa Tân ở Tương Mai ta vậy cũng con đường hẹp. Rồi bất ngờ có điện thoại reo, ta dừng ngay giữa đường, ta móc điện thoại ra ta nghe. Thì điều đó là điều lớn hay bé? Bé vô cùng. Nhưng mà nghĩa là sao? Phía sau ta mọi người khó chịu, phải không? Mà họ phải thắng lại, phải đi rón rén lại, phải căng thẳng lại để lách qua khỏi ta. Họ lầm bầm họ nói vài câu rồi họ đi qua, tại ta vừa dừng bất ngờ giữa đường họ phải thắng kít lại rồi họ lách qua họ đi, và đằng sau xe bị ùn lại một chút. Ta dừng lại chuyện rất là bé, không có gì lắm. Hoặc là ta dừng lại bên đường,
[18:01]ta đang đi vậy, thấy ở sát lề đường có người bán cái trái trái mận ở vùng cao mới đem về, cái ta lật đật dừng xe lại liền để mà với với tay trả giá mà mua. Nhưng đó là một đoạn đường hẹp, xe thì đang giờ tan tầm đông. Việc đó rất là bé, nhưng mà nó gây cái gì? Cản trở giao thông. Và việc gây cản trở giao thông trong một vài phút để ta mua xong vài cân mận rồi ta đi tiếp, chuyện không có gì. Nhưng mà ta không ngờ rằng cái một chút không có gì đó, sau này trên đường đời của ta, trong cuộc sống của ta, trong việc làm ăn của ta bỗng nhiên ta bị đình trệ lại, ta bị cản trở và thiếu điều như là một sự thất bại.
[18:54]Chỉ vì cái tật mà dừng xe bất ngờ cản trở đường giao thông của người khác, lúc làm người ta căng thẳng lên một chút, người ta không thoải mái một chút. Vậy thôi, vậy mà tất cả những cái những cái sự mà cản cái sự không thoải mái của người ta, cái sự bực bội, căng thẳng của người ta cộng hết vào trong cuộc đời của mình. Rồi sau này trên đường đời của mình, trong cuộc sống, trong việc làm ăn của mình, bị dồn lại tất cả những điều đó lại, cái sự thất bại, sự thất vọng, cái sự giận dữ, sự nổi nóng, sự khó chịu, sự căng thẳng trở thành cái cuộc đời của ta cả. Những điều rất bé, nhưng mà lại thành những điều rất là lớn.
[19:39]Rồi một chốc nữa, một lát nữa ta nghe giảng xong, có nhiều người cứ đứng ra ngoài để đón xe tới rước mình á, đứng lề đường hay tràn xuống lòng đường?
[19:49]Tràn xuống lòng đường hay đứng lên lề đường? Nhớ nha, thầy thấy rất nhiều người đứng xuống lòng đường đâu có ngờ cái việc bé bé đó chờ ta một quả báo lớn ở mai sau. Cho nên dứt khoát, thầy nói dứt khoát: Không 1cm nào chân đặt xuống lòng đường, đứng nép hết lên lề đường, nhường cho xe đi. Thấy mỗi lần mà thầy đi ra thầy đều nhắc mọi người đứng lên lề đường, nhớ không ạ? Có nhớ không? Thầy nhắc thì rất nghiêm khắc, và tại sao thầy cứ đứng thầy cứ phải la, phải lối nhắc mọi người nép hết lên lề đường? Vì cái việc mà ta đặt một chân xuống lòng đường ta đang gây một nghiệp xấu rất bé, nhưng mà nhiều cái bé đó tích lũy lại
[20:33]thành một điều rất là lớn, vì ta không biết rằng như Đức Phật dạy: "Thấy sự nguy hiểm trong từng lỗi nhỏ nhặt." Nên cái người mà có trí tuệ sâu sắc, họ sợ những cái lỗi nhỏ nhỏ lắm, lỗi nhỏ nhỏ, từng cái lỗi nhỏ nhỏ vậy. Rồi ví dụ như bây giờ
[20:56]ta ta ta thấy một đứa bé à trong một cái nơi đông người vậy có một đứa bé nó chạy lẩn quẩn lẩn quẩn lẩn quẩn, không biết con ai, chắc cũng là con cháu của người nào ở trong cái chùa thế này. Ta thấy rồi thôi ta không để ý nữa, chắc có cũng là cái người nó đi với ai chớ đâu đi một mình, mà cũng chẳng đi lạc, chẳng ai bắt cóc thì đang ở lẩn quẩn sân chùa. Rồi ta không để ý, ta đi chỗ khác. Điều đó lớn hay nhỏ? Rất bé, chẳng có gì lỗi lầm cả, nhưng đó là lỗi.
[21:33]Đó là lỗi. Cái lỗi gì? Ta không để ý, rất nhiều người khác cũng không để ý như ta, vì nó bé quá nó chạy lăng quăng lăng quăng không ai ý, nhưng làm sao? Nó có thể vấp, có thể ngã, có thể té. Mà cái người lớn đứng cao nó dưới có nhiều người không thấy có thể giẫm phải nó khi mà ở lúc đông người.
[21:59]Mà ta không thấy cái điều nguy hiểm sẽ xảy ra cho một đứa bé không người không có người trông coi, chính ta đang mắc lỗi.
[22:14]Cái này nghe nói thầy kết tội như vậy mọi người có thấy mình oan không? Đấy, lỗi nằm chỗ đấy đó. Cái trí tuệ ta hẹp ở chỗ đấy đó. Hẹp ở chỗ ta không nhìn thấy cái nguy hiểm của đứa bé, một đứa bé con không biết ai chăng một người nào đó đang trông coi nó buông tay ra lo việc gì, thế nó đâm đầu nó chạy lăng quăng đi. Thì nếu ta là người có trí tuệ và có đạo đức, ta nhìn thấy đứa bé lăng quăng ta không rời mắt nó nữa. Và có khi có thể được, ta cứ đi lại gần gần nó một chút, ta không can thiệp, không làm quen, nhưng trông nó liền, dù nó là con của ai. Cái ta phải kỹ lưỡng và có đạo đức và có trách nhiệm với cuộc đời như vậy,
[22:55]không cần phải là con cháu ta, bất cứ ai xuất hiện ta phải canh liền. Thì đó mới là đạo đức, đó mới là những điều thiện nho nhỏ. Còn ôi chắc nó có người trông đi theo mà thôi mình không để ý, mà nếu có người trông đã không ai cho nó chạy lóng quóng như vậy. Mà nó chạy lóng quóng như vậy thì cái người trông nó đang bị sơ sẩy, thì tất cả chúng ta đều phải canh nó liền. Không có tai nạn xảy ra bất cứ lúc nào cho đứa bé đó. Và người lớn tuổi cũng vậy. Ta thấy một cụ già lững thững lững thững đi vào đạo tràng, ví dụ để vào lễ Phật hay vào nghe Pháp, thì nghĩ à thôi cụ ngoan đạo nhé, rồi thôi không để ý nữa.
[23:35]Đó là lỗi của ta. Cái lỗi thiếu trách nhiệm với những người trong cộng đồng chung quanh ta. Nghe rất là lạ, nói: "Ủa, thì bà cụ bà cứ đi lễ thì mắc gì đâu mà lỗi của mình?" Không. Đối với cái người mà cái năng lực hành vi của họ trong cuộc sống bị giảm sút mà lọt vào tầm mắt của ta thì buộc ta phải có trách nhiệm. Đó là cái quy định của trời đất nha, không quy định trong luật pháp đâu, nhưng đó là quy định trong lương tâm, trong trời đất, trong trí tuệ. Thấy một bà cụ bà bước vào cổng chùa mà bà đi lom khom hoặc chống cái gậy, ta không được rời mắt nữa. Ta phải quan sát liền, xem bà đó bước đi có vững không,
[24:21]liệu bà có vào tới chánh điện được hay không? Mà nếu mình rỗi, mình cứ giả vờ đi theo, cũng không cần phải làm quen, nhưng cứ giả vờ đi theo bà, xem có khi bà cần hay bà ngã, bà té những cái bậc thềm hay không, mình sẵn sàng để đỡ bà liền. Cái cái điều, cái trách nhiệm đó nó rất bé, rất nhỏ trong cuộc sống, nhưng nó chuẩn bị cho ta, chuẩn bị cho tâm hồn ta trở thành một tâm hồn vĩ đại, từ những điều rất bé. Còn cái người nào mà không nhìn thấy cái trách nhiệm mình trong những điều bé bé đó thì người đó mãi mãi là gì? Mãi mãi tâm hồn của họ, trí tuệ của họ, đạo đức của họ mãi mãi là gì? Rất là cạn cợt, nhỏ hẹp.
[25:06]Có những điều rất nhỏ trong cuộc sống như vậy. Nên hôm nay ta nói với nhau về những điều nhỏ nhặt mà ta dễ bỏ quên trong cuộc đời này thì ta không được quyền bỏ quên nữa. Nói tu theo thầy coi bộ cực quá. Có không ạ? Có ai than câu đó chưa? Có không? Không. Rất cảm ơn quý vị.
[25:33]Vì sao vậy? Cái người nào mà đạt được cái trí tuệ, đạo đức mà nhìn thấy trách nhiệm mình trong những điều nho nhỏ sẽ là những người rất hạnh phúc. Thầy nói thật. Thầy nói thật đây là một cái hạnh phúc rất kỳ lạ. Nó không lệ thuộc vào cái cái tài sản gì bên ngoài, nó không lệ thuộc gì cái hoàn cảnh bên ngoài, nhưng mà khi tâm ta đạt được cái tinh tế, cái sự yêu thương, cái trách nhiệm với con người từ những điều rất nhỏ, bỗng nhiên ta có hạnh phúc. Mà hạnh phúc này không nói nên lời, tự ta cảm nhận cuộc sống mình bình yên, vững vàng, tự tin. Ta có hạnh phúc rất là lạ. Mà phải đạt được những cái điều nhỏ nhỏ đó. Những cái điều nho nhỏ là gì?
[26:23]Những điều thiện nhỏ nhặt đó. Những điều thiện nhỏ nhặt đó là gì? Tức là cái trách nhiệm của ta đối với cộng đồng, đối với con người trong những điều rất là bé. Tự ta giao cho mình cái trách nhiệm đối với cuộc đời, đối với cộng đồng từ những điều rất là bé. Đó. Thì tự nhiên hạnh phúc xuất hiện. Và sao? Vậy ta đi về những điều nhỏ thì trí tuệ ta cái cánh bên kia tự động nó mở ra những điều lớn. Nhớ như vậy. Thầy nói lại giống như cánh cửa, cái rèm cửa, ta kéo một cái rèm bên đây thì cái rèm bên kia tự động nó mở ra và cả hai cái rèm nó mở cái vực nó sẽ rộng ra. Cũng vậy, cái trí tuệ cũng vậy, ta chỉ mở một cái phía về phía những điều
[27:17]nhỏ nhặt thì tự động cái phía của những điều lớn lao nó cũng mở ra luôn. Đây là bí quyết à. Ta cứ tinh tế trong những điều nhỏ nhặt, ta cứ chăm lo những điều thiện rất bé, ta cứ nhận lấy trách nhiệm với cộng đồng từ những điều bé xíu, nhỏ nhỏ bé xíu thôi, mà tự động, tự nhiên cái phần trí tuệ của cái phía bên mà nhìn cái tầm lớn á nó cũng mở ra theo, thì tự nhiên ta sẽ nhìn được những điều rất lớn trong cuộc sống này. Nói nhìn được những điều rất lớn trong cuộc sống này là gì? Ví dụ, ví dụ bây giờ nhà nước đưa ra một cái
[28:08]cái cuộc thăm dò lấy ý kiến, nói làm sao cho giảm bớt cái nạn mà tắc đường, tắc đường, kẹt xe.
[28:21]Đó là vấn đề lớn hay nhỏ? Lớn, đó là vấn đề lớn. Vấn đề là vấn đề vĩ mô mà. Nhưng mà nếu ta là một người mà hay quan tâm đến những điều bé bé nhỏ nhỏ trong cuộc sống để giúp đỡ mọi người, yêu thương mọi người, có trách nhiệm với mọi người, tự nhiên khi nghe đến cái việc mà nhà nước muốn lấy ý kiến về cái giải pháp mà giảm bớt tắc đường, ta là người sẽ là người nghĩ ra nó. Và nghĩ ra rất thực tế, những điều rất hiệu quả. Cái nhìn tự nhiên nhìn lớn lên liền, đó là cái nhìn vĩ mô, ta sẽ đưa ra một giải pháp hợp lý liền, ta sẽ tìm thấy được vấn đề lớn liền. Hoặc là bây giờ vấn đề nói là kinh doanh mua bán,
[29:06]nay ta phải hội nhập với thế giới thì đất nước ta cần có nhiều sản phẩm để bán cho thế giới. Tại vì thường thì ta hay bán những sản phẩm thô, rồi ta nhập lại của thế giới sản phẩm đã tinh chế, những máy móc kỹ thuật cao, nên cái sự chênh lệch đó là một cái điều rất là thiệt thòi cho ta. Ta phải đưa một đống cái sản phẩm thô để đổi lại một cái sản phẩm nhỏ nhỏ thôi. Ta phải bán không biết bao nhiêu giạ lúa ta mới mua được một cái iPhone bé bé, đúng không ạ? Bởi vì cái cái thô nó không bằng cái tinh. Nên trong cái việc mà để phát triển kinh tế quốc gia, ta cần những sản phẩm tinh, những tinh chế, kỹ thuật cao.
[29:49]Mà muốn có thể tạo ra những sản phẩm kỹ thuật cao để có thể bán cho thế giới thì đòi hỏi cái gì? Đòi hỏi công nhân, kỹ sư, những nhà đầu tư của ta là những người làm ra được những sản phẩm kỹ thuật cao.
[30:06]Những vấn đề đó thuộc về vấn đề vĩ mô cả, lớn cả. Nhưng mà khi ta sống một cách có trách nhiệm với những điều nhỏ nhặt trong cuộc sống, tự nhiên ta sẽ nhìn thấy những vấn đề vĩ mô để ta đóng góp cho cho cái sự tiến bộ của đất nước như thế. Những vấn đề lớn thì ta không bàn nữa, ta bàn một lát ra đủ thứ chuyện hôm nay mình nghe không hết đâu, nên chúng ta chỉ ngồi nói với nhau về những điều nhỏ nhặt. Mà những điều nhỏ nhặt này lại chính là cái bí quyết mở toang cái cánh cửa trí tuệ của ta, mở luôn cái rèm phía bên kia. Ta cứ đi về những điều nhỏ và trí tuệ ta sẽ tự động mở ra những vấn đề lớn. Nhớ đây là bí quyết.
[30:51]Mọi người đã đã đã đã hiểu chưa ạ? Đã thấy cái bí quyết này chưa? Mở một cánh thôi. Mở một phía thôi. Đi về cái phía những điều nhỏ nhặt thì cái cánh bên kia nó tự động nó mở về những điều lớn lao. Nhớ bí quyết nằm ở chỗ này, bí quyết nằm ở chỗ này. Nên vì vậy, những cái người mà chỉ huy tài ba, những người lãnh đạo xuất sắc, họ đều dạy những nhân viên họ một điều một duy nhất: "Nếu các đồng chí mà không nhìn thấy những chi tiết nhỏ thì các đồng chí không thể làm được những việc lớn". Cái câu đó là chân lý tuyệt đối. Là ta muốn nhìn thấy được những vấn đề lớn, ta muốn làm được những điều lớn thì ta phải bắt đầu từ những
[31:41]điều rất là nhỏ, thấy những điều rất là chi tiết, những điều chi tiết. Mà người nào càng thấy vấn đề chi tiết chừng nào thì người đó là người có trí tuệ. Thầy nói bây giờ ví dụ. Ví dụ như hôm nay ta sẽ có một buổi giảng như thế này, là đơn giản thôi, buổi giảng, chứ nếu là một lễ hội thì vấn đề nó phức tạp hơn rất là nhiều. Nhưng ví dụ hôm nay ta có một buổi giảng ở chùa Tương Mai vào lúc 7:30, à cái con số người đến thì không lường trước được, không đoán trước được, và ta được Ni sư trụ trì giao cho ta tổ chức cái buổi giảng này cho thành công,
[32:21]thì ta làm gì?
[32:27]Ví dụ ta là người được giao tổ chức cái buổi giảng này cho thành công, thì ta làm gì?
[32:38]Đây là tổ chức sự kiện, nhưng mà mỗi sự kiện nó có một cái ý nghĩa khác nhau. Bây giờ đây là một sự kiện tâm linh, một sự kiện về giáo dục, sự kiện về hoằng pháp nơi một cái chùa. Sẽ có đông người đến ngồi nghe giảng, và cái người giảng là một ông người nào đó. Vậy, làm sao ta tổ chức cho buổi giảng thành công? Cái chữ thành công thì nó nhiều nghĩa lắm, nhưng mà tựu trung cuối cùng là cái người nghe giảng xong đi ra về lòng hân hoan, thư thái, tăng được đạo tâm, hiểu thêm được vấn đề và thay đổi được cuộc sống của họ. Đó gọi là thành công. Nhưng mà làm sao tổ chức được một buổi giảng? Thì chúng ta sẽ liệt kê những công việc cần phải làm, phải không ạ?
[33:25]Liệt kê ra những... lấy giấy viết ra liệt kê những công việc cần phải làm. Nhưng mà ai liệt kê tới những điều nhỏ nhất thì đó là người có trí tuệ nhất.
[33:37]Cái điều nhỏ nhất của một buổi giảng là gì?
[33:44]Điều nhỏ nhất ta cần phải làm trong một buổi giảng là gì?
[33:51]Điều lớn trong một buổi giảng là gì? Cần một ông giảng sư giảng cho hay. Đó là cái điều chính, phải không ạ? Vì nếu ổng giảng dở thì coi như bỏ, vứt hết tất cả. Cần một ông giảng sư giảng cho hay, đó là một điều lớn. Rồi cần cái gì? Cần một thính chúng đông đảo và có đủ trình độ để lắng nghe. Tại vì ông thầy giảng sư ổng giảng mà không ai hiểu hết thì cũng tội nghiệp cho ổng. Nên cái bài giảng của ông và cái trình độ của thính chúng phải tương ứng với nhau. Đó, ví dụ như nhiều khi thầy về Hà Nội, những điều mà thầy giảng ở trong cái pháp hội của chùa Tương Mai này là phù hợp với cái trình độ của người Hà Nội của ta ở đây. Những điều vậy.
[34:35]Còn ở trong các khóa thiền, thầy giảng đề tài khác, vì cái đối tượng ngồi nghe là người có ngồi thiền. Đối tượng nó khác. Thầy về Nghệ An thầy giảng khác, thầy về miền Tây giảng khác, ở Sài Gòn thầy giảng khác. Về Đắk Lắk giảng cho người dân tộc Ê Đê khác. Cái quan trọng, đó là những vấn đề lớn. Mà cái điều nữa nè, bắt đầu bài giảng mấy tiếng? 1 tiếng rưỡi. Ai có thể ngồi 1 tiếng rưỡi, và ngồi cách nào thì ngồi thoải mái 1 tiếng rưỡi để chỉ tập trung lắng nghe? Phải có cái ghế có tựa lưng, đúng không ạ? Có cái tựa lưng. Còn ngồi cái ghế không có tựa lưng, ngồi một chốc, khoảng 45 phút rồi, ai nấy cái lưng mỏi mệt.
[35:15]Cái lưng mỏi mệt rồi đầu không còn tập trung để lắng nghe, ông thầy có giảng hay mình không tiếp thu được. Và khổ nhất là không có ghế ngồi luôn dưới đất. Ngồi xếp bằng dưới đất để nghe đó, qua khỏi 45 phút rồi ai cũng mệt. Và khi mệt rồi tự động người ta bị tán tâm liền, không tập trung được nữa. Đó là những điều nho nhỏ. Nên ai mà cúng dường những cái ghế có tựa lưng để mọi người ngồi nghe pháp, công đức rất là lớn. Đó, những vấn đề lớn. Còn vấn đề nhỏ nữa của một buổi giảng là cái gì? Vấn đề rất nhỏ.
[35:51]Những vấn đề rất nhỏ để tổ chức một cái buổi giảng như thế này. Rất nhỏ. Âm thanh là việc lớn hay việc nhỏ? Việc lớn nè. Âm thanh mà dở là chết liền á, bài giảng hư liền, bỏ hết liền. Âm thanh phải rất là kỹ lưỡng. Là vấn đề lớn. Nhưng mà để tạo ra được cái âm thanh lớn, âm thanh hay, thì lại có nhiều việc nhỏ nha, phải làm. Người thuê máy ở đâu, người điều khiển máy như thế nào, bố trí loa ở những khu vực nào, rải loa như thế nào, đường dây phải đi ra làm sao mà đường dây đi đừng bị người ta đi ra đi vào người ta vướng người ta đá. Ví dụ mình giăng cái dây người ta đi ngang người ta rớt cái dây loa đó thì cái vùng đó mất âm thanh, vân vân.
[36:36]Đó, để có một việc lớn này thì nhiều việc nhỏ phải tập hợp lại. Rồi một điều nữa: Cái người đến nghe giảng, nghe suốt 1 tiếng rưỡi đồng hồ, và có người đến sớm hơn, về sẽ phải muộn hơn thì áng chừng phải 2 tiếng đồng hồ đến đây. Có những người đã đến từ chiều thì họ ở lại đây 4-5 tiếng đồng hồ. Thì nhu cầu của một con người trong 4-5 tiếng đồng hồ đó là cái gì? Hay nhở, thông minh nhở! Đúng vậy, đúng vậy. Đó, cái nhà vệ sinh. Và như vậy cái vấn đề rất là nhỏ là cái gì?
[37:13]Cái số người đó với cái số nhà vệ sinh đó có đáp ứng nổi hay không? Và chắc chắn không đủ. Chùa không bao giờ lúc mà mới xây chùa và nghĩ đến chuyện mấy ngàn người để mà đi vào nhà vệ sinh, phải không? Nên thường cái số lượng phòng vệ sinh luôn luôn ít hơn nhu cầu. Và vì ít hơn nhu cầu nên chắc chắn với cái lượng sử dụng này thì nhà vệ sinh sẽ bị tình trạng gì? Hôi, phải không ạ? Thiếu nước, hôi. Mà hễ thiếu nước, hôi, đó là một cái điểm điểm yếu, một cái khuyết điểm trong một buổi lễ hội nào đó. Đó là điều rất là nhỏ. Và ta làm gì để bảo đảm nước, bảo đảm mùi thông thoáng, không bị hôi hám cái nhà vệ sinh?
[37:58]Đấy, vấn đề rất là nhỏ. Còn một vấn đề rất là nhỏ nữa là khi ngồi nghe giảng, chợt nhớ tới chiếc xe của mình gửi ngoài kia không biết có an toàn không. Đúng ạ? Không biết an toàn. Mình có chiếc xe đạp để đi chùa rồi có thằng cuốc đột nào nó lấy mất thì rất là kẹt, không biết gửi an toàn không? Cho nên vấn đề gửi xe là vấn đề rất là nhỏ, nhưng ảnh hưởng tới cái cái việc mà nghe pháp của mọi người. Nhiều nhiều nhiều thứ nữa, nghĩa là khi ta liệt kê ra bao nhiêu công việc phải làm mà ta liệt kê ra càng nhiều càng nhiều càng nhiều thì trí tuệ ta lại càng lớn. Như vậy. Thầy cũng vậy, thầy cũng tập như vậy thôi chứ thầy cũng chẳng phải hay ho gì.
[38:40]Ví dụ khi thầy muốn tổ chức một công việc gì thì thầy liệt kê ra bao nhiêu việc sẽ xảy ra, bao nhiêu sự kiện sẽ diễn biến ra. Và khi thầy liệt kê ra được 10 vấn đề thì thầy biết rằng trong thực tế nó sẽ có khoảng 18 vấn đề. 8 vấn đề còn lại thầy chưa nghĩ ra.
[39:01]Thầy liệt kê ra hết 10 vấn đề phải giải quyết rồi đó, nhưng mà thầy biết rằng nó phải có khoảng 18 vấn đề chứ không phải chỉ 10 vấn đề. Cái đầu của thầy hiện nay mới nhìn được 10 vấn đề, nhưng chắc chắn còn 8 vấn đề thầy chưa nghĩ ra. Và thầy gạch gạch 8 dòng đó thầy chừa. Thầy đi tới đi lui, đi tới đi lui, một lát đi ăn cơm xong quay trở lại, liệt kê ra thêm cho được, cho bằng được 8 vấn đề nữa mà lúc sáng kia thầy chưa nghĩ ra. Cái trí tuệ của thầy nằm ở chỗ nào?
[39:31]Cái trí tuệ của thầy nằm ở chỗ thầy đoán được còn những điều thầy chưa biết. Đó là người có trí tuệ ghê gớm.
[39:48]Đây giống như là ông Newton ổng nói đó: "Điều ta biết chỉ là một giọt nước, điều ta chưa biết là cả một đại dương". Nên ta phải ngưỡng mộ quỳ lạy ổng vì cái câu nói này. Ổng đoán được điều ta chưa chưa biết. Đó là cái khủng khiếp như vậy. Cho nên hôm nay cũng vậy, ta học là học cái trí tuệ đó đó. Ta phải đoán được những điều mình chưa biết, ta phải hiểu rằng còn những điều ta chưa liệt kê ra, ta phải hiểu rằng còn những điều rất nhỏ, rất bé, lẩn khuất đâu đó mà ta chưa lôi ra ánh sáng được. Và phải tìm cho ra. Chính cái lúc mà ta tìm ra, lôi ra những điều nhỏ nhặt lẩn khuất, lúc đó là lúc mà trí tuệ ta đang phát triển nha.
[40:36]Nên tập cái gì cũng cực, mà tập mở mang trí tuệ, cái cực của nó nó không đổ mồ hôi nhiều. Chỉ cần ta có thiện chí mà thôi. Là khi làm một việc gì, tính kế hoạch rồi, sắp xếp chương trình hết rồi, nhớ gạch thêm đầu dòng cho thầy. Những cái đầu dòng những công việc đó nó gần bằng cái công việc mà ta đã thấy. Cái số lượng công việc mà ta chưa nhìn thấy mà cần phải triển khai đó, nó bằng cái số mà ta đã thấy rồi. Mà ta phải đoán được như vậy, phải xác định là còn bao nhiêu đây phần công việc mà ta chưa lôi ra, chưa kể ra được. Và cứ để đó. Đi tới đi lui vậy đó, thanh thản chứ cũng đừng có nặng đầu, nặng óc chi cho căng thẳng.
[41:18]Cứ thanh thản đi tới đi lui một lát vậy đó, cầu Phật gia hộ, lát nữa là một loạt chín mười vấn đề còn lại tự nhiên ta sẽ thấy ra và nó mới là điều quan trọng. Khi ta tổ chức một cái sự kiện, ta lên kế hoạch làm một công việc gì mà thấu đáo tới từng chi tiết nhỏ, tức là trí tuệ ta đã đã mở mang rồi. Nhớ như vậy. Cố gắng nhìn thấy được những điều rất nhỏ, rất khó thấy, đó chính là bí quyết để mở mang trí tuệ, nhớ như vậy.
[41:51]Bí quyết chỉ vậy thôi. Vậy là xong rồi, hiểu vậy là xong rồi đó. Vậy hôm nay bài này nói vậy là xong rồi. Ưm. Cái ước mơ của ta sinh ra trong cuộc đời là làm những việc lớn lao. Đúng không à? Vì sao? Vì khi còn bé ta đi học, ta luôn luôn được học về câu chuyện của các vĩ nhân, các danh nhân. Phải không à? Trong lịch sử thì ta học ông vua này, ông tướng kia, rồi ta đọc qua danh nhân thế giới, những nhà bác học này, những nhà danh nhân kia, nên tất cả chúng ta thời còn bé thơ ở trong trường học ai cũng mơ ước mình trở thành một vĩ nhân nào đó. Đúng không à? Hầu hết ai cũng vậy. Nhưng mà đến khi lớn lên thì cái phước ta không đủ,
[42:50]cái trí ta không đủ, nên ta lần lần làm sao? Thu nhỏ cái ước mơ của mình lại nha. Thu ước mơ mình lại cho đến khi mà ta bắt đầu lập gia đình rồi thì đem những ước mơ của mình đốt thành tro bụi cả. Nhớ vậy, khi mà lập gia đình rồi thì đốt bỏ hết mọi ước mơ. Vì sao? Vì trách nhiệm với gia đình nó thực tế và nó cay đắng lắm. Người nào mà độc thân, người đó mới còn nuôi được những ước mơ lớn lao. Thầy nói như vậy nghĩa là gì? Thầy khuyến khích mọi người... Cứ ế là tốt, nha. Ế là hạnh phúc, ế là ước mơ, nha, ế là trí tuệ, nha.
[43:43]Nhưng mà khi ta bước vào cuộc sống, những cái điều thực tế chua chát của cuộc đời và khả năng bé mọn của mình cứ làm cho mình thu bỏ cái ước mơ lại. Nên cuối cùng ta bị đi qua một cái lĩnh vực khác: sống an phận, tìm hạnh phúc trong những niềm vui lặt vặt, bé bé trong cuộc đời của mình mà thôi. Và lúc đó giống như một người ẩn dật, à một người hưởng nhàn, tôi có cái gì thì sống cái nấy, làm bao nhiêu lương thì gói ghém trong đó mà sống, và cuộc đời cứ an phận vậy mà trôi đi. Trôi đi và vô nghĩa cho đến một ngày ta gặp được Phật pháp. Bắt đầu Phật thắp ước mơ của ta trở lại, à.
[44:28]Phật thắp cho ta ước mơ trở lại. Cái ước mơ đó khi ta hiểu luật nhân quả, ta mới biết rằng ước mơ ngày xưa ta không thành công chỉ bởi vì ta không đủ phúc, không đủ phước. Nên nếu ta đủ phúc, ta có thể làm bất cứ điều gì ta muốn. Và vấn đề bây giờ là ta làm phúc lại, tu tập lại. Và cái thành công lớn nhất của một con người là gì? Là trở thành một bậc thánh giác ngộ. Phật cho ta cái ước mơ đó, bắt đầu ta thắp ước mơ lại, ta sống lại, hạnh phúc lại, có ý chí, có phấn đấu lại, và phấn khởi lại. Nên Phật cho ta những cái ước mơ. Nhưng mà cái ước mơ căn bản là gì? Là những điều thiện nho nhỏ. Điều thiện thì có ba phần.
[45:21]Nhớ như vậy. Điều thiện thì có ba phần: một là thiện cho chính mình, hai là thiện cho chúng sinh, ba là điều thiện đối với thần thánh. Nhớ giùm thầy nha, ba. Khi mà ai hỏi làm điều thiện là gì, ta phải nói được ba phần, chứ không phải điều thiện là chỉ giúp người gọi là điều thiện. Điều thiện gồm ba phần: một là thiện nơi chính mình, hai là thiện đối với chúng sinh, ba là điều thiện đối với thần thánh. Nhớ, thiện có ba phần. Thiện đối với chính mình là gì?
[46:00]Là phải xây dựng mình trở thành một con người tốt, nha. Giữ mình trong sạch, diệt trừ những điều xấu xa, kiểm soát được cái tâm hồn của mình, hành vi của mình, lời nói của mình. Đó là bảo vệ
[46:25]cái điều đúng đắn, tốt đẹp nơi chính mình. Và vì sao? Vì mình cuối cùng vẫn là có trách nhiệm với chính mình trước. Nên phải biết kiểm soát mình, gột rửa mình, tu dưỡng nơi chính mình, hoàn thiện nơi chính mình trong từng điều sâu kín, nhỏ nhặt nhất. Cái sâu kín, nhỏ nhặt nhất là gì? Chính là những ý nghĩ bí mật của mình, không ai thấy được cả, mà mình phải tự biết cái ý nghĩ đó đúng hay sai. Đó là điều thiện với chính mình. Trong tâm của tất cả chúng ta có rất nhiều những ý nghĩ xấu. Thầy nói điều này có oan không? Giỏi.
[47:20]Trong tâm của chúng ta còn rất nhiều ý nghĩ xấu bí mật. Nhưng may mắn là nó chưa bị ai đọc được, và may mắn là ta chưa hành động. Chứ nếu tất cả những ý nghĩ trong tâm ta mà nó lộ ra bên ngoài thì thế giới này là một ổ rác kinh khủng. Nhưng may là nó còn ém ở trong trong lòng mình. Đó. Chính vì cái điều ý nghĩ xấu lẩn lút bí mật trong tâm ta nhiều quá, nên các vị thần thánh ở trên cao họ nhìn xuống cái cõi chúng sinh này họ cũng chán váng lắm. Vì nhiều quá, nhiều quá. Ta cứ bị những ý nghĩ xấu bí mật bí mật, lẩn lút ở trong tâm ta. Ví dụ điều gì?
[48:15]Ví dụ như ta thấy một người giàu thì tâm ta nghĩ điều gì? Nói:
[48:24]"Thằng này chắc nó buôn lậu, nó tham nhũng mới giàu vậy." Người ta nghĩ xấu cái đã, đúng không à? Cứ vậy đó, nghĩ xấu rồi. Rồi một cặp tình nhân đi chơi với nhau trên bờ hồ hạnh phúc. Nhưng mà nếu ta đọc được cái tâm của hai người đó, ta hết hồn liền. Vì sao vậy? Vì đang nắm tay người yêu đi bên bờ hồ thì anh chàng vừa trong đầu vừa khen một cái cô gái đi bên cạnh lướt ngang mình: "Trời, cô này có đôi chân đẹp quá!" Cái cô bên này mà cô đọc được cái đó là chắc cô xô anh xuống hồ Gươm luôn cho đi. Những ý nghĩ nó cứ lẩn lút, lẩn lút ta không kiểm soát được. Rất nhiều, rất nhiều những ý nghĩ xấu.
[49:05]Nên cái điều thiện đầu tiên là thiện với chính ta. Ta gột rửa lại tâm hồn ta, lời nói ta, hành động ta. Mà bảo đảm rằng khi thần thánh nhìn vào tâm ta là các vị phải hài lòng. Bảo đảm không? Vất vả đấy nha. 10 năm trở lên. 10 năm trở lên chiến đấu với chính những cái ý nghĩ của mình. Vì cái điều đó không ai can thiệp vào được, không ai chen vào tâm mình được, chính mình phải tự biết mình đúng sai. Mà những điều đó rất nhỏ, rất bé, rất ngắn, rất thoáng qua. Nhưng mà như Đức Phật nói là sao? Nguy hiểm cả. Giống như ông tài xế quăng rác, thoáng một cái ý nghĩ rất nhanh trong đầu ổng: "Bởi vì tối nay sẽ có người quét." Nhưng cái quả báo là gì?
[50:02]Sau này bỏ nghề lái xe mà phải đi quét rác, vậy thôi. Rồi ví dụ như ta thấy hai con gà nó đá nhau, đá nhau vì nó cá độ hay là nó vô tình nó đá nhau, ta đứng ta mới xem, ngắm, ta nghĩ gì trong tâm mình? Ta nghĩ gì trong tâm mình lúc xem hai con gà đá nhau? Là: "Ồ, đá ác nhở, sướng nhở, đá nữa đi cho mình coi cho đã mắt." Mình thích hành động mà. Đâu biết rằng cái ý nghĩ đó nó gieo cho ta một cái nhân mai mốt mình cũng đi làm gà.
[50:46]Vậy. Rồi bây giờ thấy nghe hai bà hàng xóm chửi lộn với nhau. Mình lắng nghe, trong tâm mình có bênh một người này và ghét một người kia. Tại cái cái một, hai bà chửi nhau nhưng một bà thì mình quen thân tại bả hay đem bánh cho mình, còn cái bà kia không đem bánh cho mình, nên bà A chửi bà B nhưng khi bà A bả chửi một câu, trong tâm mình, mình chửi phụ ở trỏng á. Mình không cất thành lời, nhưng mình cứ phụ chửi giùm chửi giùm chửi giùm hết một cái buổi chửi đó. Là bà A bả chửi bao nhiêu câu thì trong tâm mình cũng chửi ra chừng ấy câu cho bà B, mặc dầu không phát ngôn ra bên ngoài. Có không? Ta coi chừng, đó là những điều rất dễ bị, thưa quý vị.
[51:29]Ta xem phim cũng vậy, hay là ta xem đấu đài, hay ta xem đá banh cũng vậy, bóng đá. Ta xem hai cái đội á, cái đội nước mình thì không nói, thì mình lúc nào cũng cầu cho cái đội của mình thắng rồi, nhưng mà có hai cái nước, ví dụ là nước Myanmar mà đấu với Mã Lai vậy, thì ta thế nào ta cũng chọn một đội, đúng không ạ? Ta chọn một đội để ta bênh vực đội đó và muốn nó: "Đá thắng đi! Nó đá thắng đi! Trời ơi, sao ngu quá vậy!". Cứ vậy. Tự nhiên đó bỗng nhiên mình gieo nghiệp. Bỗng nhiên mình gieo nghiệp oán thù bên này bên kia. Đó những điều bí mật trong tâm mình, những điều rất nhỏ mà hôm nay khi ta biết
[52:01]đạo rồi, những điều nhỏ nhỏ trong tâm đó phải mà gột rửa cho sạch đi. Đó là cái thiện nơi chính mình. Còn cái thiện đối với chúng sinh là gì? Cái thiện đối với chúng sinh này thì nào giờ ai cũng hiểu những điều tử tế, sự giúp đỡ, sự ân cần, sự chịu đựng, sự nhẫn nhục, sự hóa giải đối với chúng sinh, đó là điều thiện. Ví dụ họ nghèo thì ta giúp họ, rồi mà ví dụ khi họ họ xúc phạm ta thì ta ta hóa giải, nhẫn nhục.
[52:37]Đó, đó vân vân, nghĩa là cái cư xử đối với chúng sinh nhiều việc lắm, vô cùng vô số việc, phức tạp rắc rối trong cuộc đời này. Cái khổ cuộc đời này cũng là từ cái mà đối tiếp với nhau mà ra mà. Nên cái người nào mà ở trong cuộc đời này mà ta có một cái thái độ để đối xử với mọi người đúng nhất, tử tế với mọi người, giúp đỡ con người, chịu đựng được cái con người. Thầy vừa dùng chữ chịu đựng, bởi vì sao? Bởi vì con người cũng khó chịu lắm nha. Con người ai cũng tham, sân, si, vô minh, ích kỷ, kiêu ngạo, đủ thứ hết. Hơn thua, chèn ép, trù dập, không công bằng. Con người là như vậy. Nên khi ta sống trong cuộc đời này, ta phải đủ sức chịu đựng con người.
[53:20]Chịu đựng cái sự bất công của họ. Tại sao họ đối xử với tôi như vậy? Cứ phải chịu đựng. Ví dụ như cái người khổ, người nghèo ta giúp, cái người tốt ta yêu thương, cái người thấp ta nâng đỡ, được rồi. Nhưng mà ta còn phải chịu đựng cái sự phản bội của con người, chịu đựng cái sự thù hận, ích kỷ, nhỏ mọn của con người. Phải chịu đựng nữa, sống trên đời là vậy. Nhưng mà có những người chịu đựng quá đâm ra họ lì, họ hận và họ quay lưng. Tức là họ quay lưng cuộc đời, họ ghét hết con người và cứ sống cho mình thôi, một thái độ đó cũng sai. Nên ở đây, ta phải tập cho mình một cái tâm miễn nhiễm. Nghĩa là chịu đựng được những điều xấu của cuộc đời,
[54:03]nhưng mà vẫn giữ tâm mình yêu thương và tử tế với với chúng sinh, với mọi người. Cái này khó lắm à nha chứ không phải không. Còn thường thường ví dụ ta tốt được nhưng mà khi thấy con người họ bội bạc, cái ta quay ta ta ta hận rồi ta quay lưng luôn, ta lạnh lùng, ta lạnh nhạt với cuộc đời, đó là một cái sai. Nên sống trên cuộc đời vậy là đủ sức mạnh để chịu đựng được những điều xấu trong của con người, đủ sức mạnh. Vì phải nói xin thưa báo trước, coi những người đã luống tuổi rồi thì đã quá hiểu điều này, phải không ạ? Những người luống luống tuổi rồi ta quá hiểu cái cái cái lòng bội bạc, cái ích kỷ, nhỏ mọn, hơn thua, trù dập, bất công của cuộc sống này, biết quá rồi.
[54:49]Nhưng mà sống được tới giờ này để về với mái chùa gặp được Phật pháp cũng là cái duyên duyên lớn của ta, cũng là điều may mắn của ta. Chứ còn bao nhiêu người đã ngã gục giữa đường vì không chịu đựng nổi cái xấu ác của của chúng sinh. Vậy, nên ở đây ta phải có đủ sức mạnh nội tại để chịu đựng được cái xấu ác của chúng sinh và vẫn không đánh mất cái tâm tử tế của mình đối với cuộc đời. Đó là cái thiện đối với chúng sinh. Nhưng mà cái thiện đối với chúng sinh cũng vậy, nó có điều lớn và những điều nhỏ. Ví dụ ta nghe những nhà từ thiện lớn họ làm những chuyện lớn, thì ta nhiều khi cũng ước mơ làm những
[55:29]chuyện lớn, nhưng ta không đủ duyên, đủ phúc. Ví dụ như ông tiểu tỷ phú là Bill Gates, biết không biết ổng này không? Có quen ổng không ạ? Bill Gates ổng vừa mới bỏ ra 100 triệu đô la để nghiên cứu về bệnh Alzheimer, tức bệnh mất trí nhớ của người người già. Thì nào giờ những cái việc công trình về nghiên cứu về bệnh mất trí nhớ của người già thì khắp thế giới đã nghiên cứu rồi, chứ chẳng phải đợi ông Bill Gates này đâu. Nhưng mà hôm nay thì ông đẩy mạnh cái công trình đó bởi một cái số tiền. Và dĩ nhiên cái người mà ông giao số tiền đó là những bác sĩ ưu tú cũng phải làm việc với ông trước họ mới
[56:13]nhận được cái số tiền đó và nhận nhận theo từng giai đoạn như thế nào. Và dĩ nhiên với cái đầu thông minh của Bill Gates thì ổng đã vạch ra cái hướng đi để cho mọi người nghiên cứu. Ổng mới vạch và những bác sĩ, những nhà bác học mà nghiên cứu là phải đi theo cái hướng của ổng như vậy để tìm tại sao mà cái con người ta mất trí nhớ dần dần. Nhưng mà cái việc mất trí nhớ dần dần mà trên thế giới đau khổ đó, sự thật nó là chỉ là trò vặt của Việt Nam, Việt Nam mình đã giải quyết lâu lắm rồi.
[56:51]Có hai bệnh mà thế giới họ rất đau khổ khi người ta lớn tuổi là bệnh Parkinson là bệnh rung tay chân và bệnh mất trí nhớ người già, nhưng Việt Nam mình đó là trò vặt. Hễ rung tay chân cái gì? Cứ ăn lạc luộc, đậu phộng luộc. Mất trí nhớ cái gì? Cứ ăn bí đỏ, xong!
[57:16]Hôm vừa rồi tháng trước hình như thầy có ờ mấy tháng trước 2 tháng trước thầy có giảng cái bài về trí nhớ trong cái khóa thiền ở chùa Pháp Vân. Cái việc mà ta bị hao mất cái số tế bào não làm cho ta mất trí nhớ. Mà trí nhớ là gì thì phải nghe cái bài đó, hôm nay thầy không có nói lại. Mất cái trí nhớ ha, hôm nay ta không đi vào. Ta trở lại vấn đề này là có những nhà từ thiện họ làm những điều rất là lớn bởi vì cái thấy họ giàu có nha, họ có uy tín, họ Hoặc là như Lý Liên Kiệt vậy, ông lập một cái quỹ từ thiện ờ quỹ là One Foundation, One, một cái hiệp hội cái chữ "Nhất" thôi, để ổng lấy tiền từ thiện mà ổng đi giúp người nghèo
[58:01]gì đó, thầy không biết thế nào, đại khái là vậy. Tức là người ta có tiền, người ta có danh tiếng thì người ta sẽ làm được những việc từ thiện lớn. Còn ta hiểu được đạo lý thì ta phải biết làm điều thiện đối với chúng sinh. Điều thiện với mình thì nãy giờ nói rồi, phải không? Ta tu dưỡng, gột rửa tâm hồn mình. Còn điều thiện đối với chúng sinh thì những người họ có duyên phúc lớn, họ sẽ làm những điều lớn; còn ta duyên phúc nhỏ, ta sẽ làm những điều nhỏ, nhưng ta sẽ làm những điều cực nhỏ, rất nhỏ. Đó, đó mới là bí quyết của trí tuệ. Chớ đừng có thấy là: "Ồ thấy người ta làm được việc lớn, tôi cũng mơ ước làm những việc lớn, việc này nhỏ lắm không làm", không!
[58:48]Cái bài học của ta hôm nay là gì? Ta làm những việc nhỏ hơn nữa. Ta làm những việc nhỏ mà không ai nhìn thấy. Không ai nhìn thấy nên họ bỏ qua, ta nhặt hết. Ta lượm hết những điều tử tế nhỏ nhỏ mà mọi người bỏ quên, mọi người bỏ sót, ta sẽ làm những việc đó. Giống như hồi nãy mà thầy nói bước vào nơi thấy đứa bé nó chạy loăng quăng loăng quăng là ta để mắt liền. Những điều đó mọi người bỏ quên. Cái người mà trông bé đó mắc mua một cái gì đó hay làm cái gì quên, người khác thì họ nghĩ không phải con họ, không coi. Thế giới này họ bỏ quên những điều tử tế nhỏ nhặt thì ta lượm những điều đó bỏ túi.
[59:35]Đó ta tập làm những điều thiện rất nhỏ, cực nhỏ, những điều mà cơ hồ thế gian này bỏ quên nha. Mà đâu có ai ngờ rằng nó mới chính là bí quyết mở ra những điều lớn lao, nhờ như vậy. Bây giờ, cái điều thiện mà đối với thần thánh là gì? Ví dụ đối với Đức Phật thì cái gì gọi là điều thiện đối với thần thánh? Ta làm gì?
[1:00:07]Thứ nhất là lòng mình phải tôn kính, đúng như vậy. Và vì tôn kính nên ta thường dành một cái thời gian nào trong ngày để lễ bái, tụng niệm. Phải không? Rồi vì tôn kính cho nên ta thờ phụng, ta trang hoàng.
[1:00:29]Thường thì thầy không có chủ trương đem những cái hộp bánh có cái nhãn hiệu đưa lên bàn thờ Phật, vì giống như mình lạy mấy cái nhãn hiệu này vậy. Tự nhiên mình lạy Pepsi, lạy Coca, có nơi cúng ông thần, ông thánh mấy cái lon bia Budweiser, bia Tiger, tức mình hễ mà quỳ lạy lon bia thì đó là người gì? Là người nhậu thôi, mới quỳ lạy lon bia thôi. Cho nên là thường các bàn thờ thần thánh ta chỉ chưng hoa, trái cây, cái gì không có nhãn hiệu, không hộp, nó trang nghiêm hơn. Và ví dụ ta tôn kính Đức Phật thì ta làm gì? Ta ca ngợi Đức Phật cho mọi người biết, ta kể câu chuyện cuộc đời của Đức Phật cho mọi người hiểu.
[1:01:15]Đó là những cái điều thiện ta làm đối với thần thánh. Mà những điều rất nhỏ mọi người quên thì ta lại để ý, ví dụ như đừng đeo tượng Phật, nhớ thế. Vì tượng Phật đeo ở nơi ngực thấp hơn cái miệng của mình, mà cái miệng mình không biết mình ăn cái gì, nhớ như vậy. Rồi ta lại mang cái tượng Phật đi tùm lum vào những nơi ô uế, nên đừng. Ta chỉ đeo cái biểu tượng gì của đạo Phật thôi, để ta biết mình là con Phật thôi, đừng đeo ảnh Phật. Đeo cái biểu tượng gì đó thôi, để nhớ mình là con của Phật là được rồi nha. Nghe nói là Ban Pháp Hành đã có cái biểu tượng vòng tròn ngũ sắc á, lát mọi người xem, bằng vàng thật.
[1:01:59]Hình như có phát hành đấy nha. Hình như thầy vừa quảng cáo thì phải nhỉ? Thầy vừa giới thiệu sản phẩm gì phải nhỉ? Thì cái điều thiện đối với thần thánh thì ta càng đi sâu, càng nhiều điều rất là hay, nhưng mà ở đây cũng vậy. Ví dụ có người họ có duyên phúc họ tạc một bức tượng rất là to, thì vì vì họ có duyên phúc, còn ta làm những điều rất là bé. Rất là bé là gì? Lễ Phật thôi, nhặt rác nơi quanh khuôn viên Phật, giữ cái không gian của Phật lúc nào cũng sạch, đẹp, vậy. Đó, đó là những điều rất bé, những điều mà mọi người khác bỏ quên thì ta làm. Nên việc thiện trên đời gồm ba lĩnh vực: một là thiện đối với chính mình,
[1:02:47]hai là thiện đối với chúng sinh, ba là thiện đối với thần thánh. Và trong ba cái điều thiện đó thì ta truy tìm những điều nhỏ nhặt nha, mà mọi người bỏ bỏ quên, những người bỏ sót thì ta lượm hết. Mà ta càng nhặt được những điều nhỏ nhặt đó, đó chính là bí quyết mở ra một trí tuệ lớn lao. Bí quyết ở chỗ đó đó. Như vậy, ví dụ như một em học sinh vậy mà muốn học giỏi, thông minh cũng chỉ là làm sao tập cho em thấy được những điều nhỏ nhặt trong cuộc sống. Ví dụ bây giờ bố mẹ giao cho em đi lau cái nhà, lau xong trình diện rồi, lúc nào cũng nói: "Còn vài việc chưa sạch đó con, còn vài chỗ con đi tìm nữa đi".
[1:03:38]Mặc dầu chính mình cũng chả thấy, nhưng mà cứ nói như vậy ép bé phải tìm ra tiếp: "Ủa, mình lau hết cái nền rồi sao mà mẹ mình nói là là còn cái chỗ chưa b- chưa chưa sạch cà?" Cho bé phải đi tìm, mà nó sẽ tìm ra. Khi nó tìm ra rồi, trí tuệ nó lớn lên liền, từ đấy trong cuộc sống nó biết nhìn thấy những cái góc khuất mà không ai nhìn thấy. Đó là đứa bé sau này sẽ học rất là giỏi, sau này làm việc cũng sẽ rất thành công. Lúc nào tìm được những góc khuất mà không ai nhìn thấy, bí quyết nằm ở chỗ đó. Bây giờ ta sẽ ta sẽ kể ra một số cái ví dụ rồi mọi người suy nghĩ phụ với thầy nha.
[1:04:19]Ví dụ ta thấy một người đi vào phòng tập gym, tập thể dục dụng cụ đó, nhấc tạ, chạy bộ trên cái máy rồi đó. Đố ai biết nhân quả gì?
[1:04:33]Muốn mà có sức khỏe, có năng lượng để vào tập gym thì trước đó người ta phải làm sao? Ăn, phải không ạ? Ăn cho đủ chất bổ. Ăn cho đủ chất bổ xong rồi phải đem cái chất bổ đó vào trong cái phòng tập gym mà tập cho nó hết đi, đúng không à? Rồi, nhân quả ra sao?
[1:04:57]Kiếp này có thể được mạnh cơ bắp đấy nha, nhưng nhân quả là rõ ràng cái công sức từ cái thức ăn mà ta nạp vào nó không biến thành một điều thiện cho cuộc đời này, không biến thành.
[1:05:15]Ta đổ công sức ra mà nó không tạo ra một điều thiện, không điều có lợi, có lợi ích cho cuộc đời này thì nó không có phúc nha. Nên những người đó sau này thường sẽ là nghèo,
[1:05:31]có một chút sức khỏe nhưng sẽ là những người nghèo, vì tốn quá nhiều công cho những điều không có lợi cho đời. Chỉ khi nào mà người ta chế ra những cái máy tập gym mà khi người ta lên đó người ta tập tay tập chân nó phát ra điện, điện đó hòa vào điện lưới quốc gia. Là không, đây là thầy nói nghiêm túc á, tương lai họ sẽ phát minh ra cái đó. Khi ta tập chạy bộ trên cái máy, ta tập vận động kéo kéo tạ kia thì nó phát ra điện, điện hòa vào điện lưới quốc gia. Quốc- nhà nước sẽ mua lại, ta có cái điện kế đi ngược chiều lại và người ta tính tiền lại. Thì coi như ta khi mình tập cũng là tạo ra được cái năng
[1:06:12]lượng điện cho quốc gia thì lúc đó mới có phước. Hiện nay những cái máy tập gym ở trong các nhà mà tập dụng cụ đó chưa tạo ra phước cho cái người tập mà làm tiêu hết phước của họ. Vì nhà nước sẽ có cơ chế mua lại cái điện mà ta tạo ra mà. Ví dụ như điện mặt trời ở trên mái nhà, ta có thể lấy ngược lại bán lại cho nhà nước được mà. Sau này... Những điều nhỏ nhỏ, ít ai để ý, nhưng nhân quả nó nằm ở đó đó. Rồi ta vô tình hay cố ý ta tạo ra cái mùi hôi cho cuộc đời này, ví dụ ta để một đống rác mà không xử lý, ủ nó bốc mùi hôi qua tới hàng xóm. Rồi hoặc là
[1:07:02]Cái này thầy nói hơi ngại quá, ví dụ cơ thể mình bốc mùi, chính mình thì không thấy nhưng người chung quanh ai cũng ngửi thấy. Tại sao mình không thấy? Vì mình quen từ từ, mình thích nghi từ từ với cái mùi của cơ thể mình. Ví dụ ba ngày không tắm, mình không hề thấy mình hôi, chỉ có chúng sinh chung quanh chết hết thôi. Mình không thấy mình hôi, vì sao? Thì vì nửa ngày đầu nó hôi một chút mình đã quen, thêm nửa ngày còn lại nó hôi thêm mình cũng đã bắt đầu quen. Qua tới ngày thứ hai mình không tắm, nó hôi hơn nữa nhưng mình đã quen rồi, quen dần quen dần. Tới ngày thứ ba, nguyên một tuần không có vấn đề gì,
[1:07:45]không có vấn đề gì cả, mình vẫn rất là hiên ngang, tự tin đi vào trong cuộc đời. Nhưng mình chỉ có một điều rất lạ mình những thằng bạn thân, những người có tình cảm với mình mình đi tới đâu nó lui dần, lui dần, lui dần, nó tản ra mình không hiểu thôi. Nói: "Hôm sau mọi người lạnh nhạt với mình? Cuộc đời này sao mà nó bội bạc như thế? Mình đối xử với nó rất tốt mà tại sao hôm nay nó gặp mình nó lạnh nhạt, nó cứ lui dần nó lảng tránh mình hoài?". Đâu có biết rằng chỉ vì bảy ngày ta không tắm. Khi ta tạo ra cái mùi hôi vậy, từ nơi thân thể mình hay những bãi rác hay thậm chí ta phóng uế bừa bãi.
[1:08:20]Những điều đó rất là nhỏ, phải không ạ? Những điều đó rất là nhỏ, nhưng cái quả báo rất là không nhỏ. Sau này ta sẽ sinh vào một cái loài lúc nào cũng bốc mùi hôi thối tỏa ra, không biết loài gì, thường là súc sinh.
[1:08:43]Ví dụ như bây giờ ta có yêu chó không ạ? Yêu chó chứ đừng yêu thịt chó nha, hai cái đó khác nhau xa lắm á. Yêu chó chứ đừng yêu thịt chó. Thì con chó khi ta yêu thì ta phải làm sao? Ta tắm rửa cho nó, phải không? Tắm rửa rồi ta ôm nó vào lòng, ta vuốt ve. Nhưng chừng bao lâu thì nó lại hôi lại? Mười lăm phút thôi, mười lăm phút nó bắt đầu hôi lại. Là vì sao vậy? Vì cái mồ hôi của cái tuyến lông của chó nó là mùi như vậy, nó là được quy định như vậy. Cho nên ta tắm ta thơm chỉ thơm ngoài cái phần lông thôi, chứ còn mười lăm phút sau trong cái gốc da của nó tiết ra một chất nhờn hôi hôi bốc mùi trở lại liền.
[1:09:30]Và nếu ta để vài ba ngày mùi đó rất là rõ. Cái loài nó đẳng cấp như vậy thì mùi nó là như vậy. Ta nhớ thế này: Ta thường ta phân biệt đẳng cấp của các loài theo mức độ gì? Trí tuệ, phải không ạ? Nhưng ở đây nó còn một cái cách để phân biệt đẳng cấp của các loài theo mùi của cơ thể. Vậy trong các loài mà ta đã được biết, từ loài kiến tới con cá, con chó, con voi, con cọp và con người thì loài nào tương đối thơm nhất?
[1:10:08]Loài nào? Con người. Đó là câu trả lời đúng đắn nhất, vì trong các loài rõ ràng ta là đẳng cấp cao nhất. Chỉ có cái lạ là, nhưng mà trong cái loài người này thì có những người lại rất là
[1:10:26]hôi. Hôi! Đó, khi mà trong đẳng cấp loài người này, cái người nào hôi là họ đang hạ cái đẳng cấp mình xuống dần, xuống dần, gây khó chịu cho người chung quanh, tưởng điều đó là điều tầm thường, nhỏ nhặt, nhưng đâu ngờ rằng họ đang tự vạch một con đường mình đi xuống lại các loài chúng sinh đẳng cấp thấp. Những điều rất nhỏ, nhưng mình mở đường mình đi xuống đẳng cấp thấp mà mình không hay. Vậy đó, mà coi chừng đọa không hay á, điều rất là nhỏ.
[1:10:58]Ví dụ như ta là người rất ngại người khác làm phiền mình.
[1:11:09]Ví dụ cái nhà tôi đừng ai tới, tới nói chuyện này chuyện kia làm phiền tôi quá. Ví dụ cái tổ dân phố họ kêu cứu trợ lũ lụt, nói: "Anh đừng tới làm phiền, nghĩa là tôi muốn cứu thì tôi tôi đóng góp, đừng có đập cửa rồi nói này nói kia, phiền tôi lắm." Rồi thấy bạn bè nói: "Tôi không thích tới nhà ai chơi vì nó dây dưa, mà cũng đừng ai tới nhà tôi chơi, phiền toái nhau lắm." Điều đó, cái tính khí của một con người như vậy là có tốt không? Không tốt lắm. Nhưng chuyện đó nhỏ hay lớn? Nhỏ, đúng là chuyện đó rất là nhỏ. Nhưng mà quả báo thì không nhỏ. Quả báo gì? Quả báo gì? Cô độc, đó, đúng như vậy. Con hiểu ra đấy.
[1:12:03]Đấy, quả báo là cô độc. Còn cái người mà chung quanh mình lúc nào cũng có bạn hữu, thân quyến, vui vầy, tới khi chết vẫn có đông người đứng chung quanh, đó là người không bị cái nghiệp cô độc. Vì sao? Bởi vì họ rất vui khi bị người khác làm phiền.
[1:12:29]Rất vui khi bị người khác làm phiền thì người đó đời đời không bị cô độc, lúc nào cũng thân quyến, bạn bè, quyến thuộc tùm lum hết, như vậy.
[1:12:41]Nó có một cái tình trạng xảy ra dần trên thế giới là người già sẽ cô đơn dần, cô đơn dần. Vì người ta bớt sinh đẻ dần,
[1:13:00]nên những người lớn tuổi rồi không có con cháu, chỉ còn những người già nhìn nhau mà ai cũng yếu rồi, không có chăm sóc cho nhau được. Mà người già cái năng lượng yếu, rất cần cái sự có mặt của người trẻ bên cạnh mình, vì cái năng lượng của người tuổi trẻ tự nó chảy qua, tự nó lan qua làm cho người già có sức sống hơn. Đây là quy luật rất tự nhiên. Nên thầy mới bảo đạo tràng là cố gắng cứ đi tìm những người già cô đơn chung quanh mình mà tổ chức viếng thăm, để khắc phục cái tình trạng mà tương lai xã hội ta phải đối mặt là người già bị cô đơn. Nên ta phụ với đất nước mình, ta phụ với xã hội mình một điều rất là nhỏ.
[1:13:53]Những người khác lo những việc lớn, ta đóng góp những khía cạnh rất là nhỏ, đến thăm những người già cô đơn đây đó trong cuộc đời mà ta thấy. Thì có một bà cụ cũng vậy, con cháu đi làm ăn xa, một mình thui thủi, khi đạo tràng đến thăm, mấy em thanh niên cứ đi tới thăm, bỗng nhiên bà đang là một con người ủ dột, yếu đuối, bệnh tật, các em nó về thăm nó đi về rồi bỗng nhiên bà khỏe lên liền. Bởi vì cái năng lượng của tuổi trẻ nó chảy vào con người bà, cái sự giao tiếp nó là trao đổi năng lượng một cách tự nhiên.
[1:14:34]Những việc đó rất là nhỏ, ta cần phải làm, nha. Nên đi thăm những người già neo đơn là một việc thiện mà ta phải phát huy dần trong tương lai cho đạo tràng mình. Đạo tràng ta thường làm những việc thiện như thế này: đắp đường, vá đường, phóng sinh, cứu trợ thiên tai lũ lụt, đắp đường, phóng sinh...
[1:15:02]Bây giờ phải thêm một cái nữa là thăm những người già neo đơn, nha, đi thăm. Còn ví dụ những người đã già như thế này thì ngồi chờ người ta tới thăm, đúng không ạ? Không. Mình còn sức mình vẫn phải đem cái năng lượng của Phật pháp, mình có biết tu được, tìm người già đến thăm họ nha, truyền cái năng lượng Phật pháp mà mình tu được cho cho những người ấy, để người ta đỡ cô đơn. Vì sao? Vì mình biết Phật pháp rồi, mình chịu được sự cô đơn. Mình có ngồi thiền, có tập khí công, mình có năng lượng, nhiều người chưa biết gì cả, ta phải tìm đến. Những điều đó là những điều rất nhỏ mà cuộc sống này dễ bị bỏ quên thì ta nhặt hết, nha.
[1:15:53]Khi ta nấu ăn, ta nấu ăn cho gia đình mình, hoặc là ta nấu ăn cho bạn bè, hoặc ta nấu ăn ở trong chùa, hoặc là ta nấu ăn cho cơ quan, hoặc là ta nấu ăn cho một bữa tiệc, thì cố gắng nấu cho ngon. Cố gắng thêm một chút nấu cho ngon, đừng nấu cho xong mà nấu cho ngon, để làm chi vậy?
[1:16:19]Để làm chi vậy?
[1:16:26]Đơn giản thôi, chỉ mỗi lần mỗi khi nấu ăn cố gắng nấu cho ngon hơn thôi, vậy mà kiếp sau tái sinh được giàu sang. Lạ như vậy, điều rất nhỏ. Cái nhiệm vụ mình cũng phải nấu, đây là điều bắt buộc ta phải nấu, nhiệm vụ mình, trách nhiệm nấu, nhưng mà ta thêm một cái tâm, ráng nấu cho ngon hơn một chút, vậy mà kiếp sau được giàu sang. Lạ như vậy, giống như bố thí vậy đó. Có lạ không? Từ từ chiêm nghiệm, nha, vậy. Ví dụ như ta có một cái tính thế này là ta sợ người khác thất vọng. Ta hứa rồi, ta cố gắng làm mà cũng không dám để người khác chờ lâu, vì người ta chờ lâu mỏi mòn, sợ cái tâm người ta trông ngóng, tội.
[1:17:15]Mình hứa cho rồi ráng cho, hứa mua món đồ rồi ráng mua. Vì ta muốn mua món đồ gì á thì ta hay có cái tật đi hết cửa hàng này tới cửa hàng kia lựa, nha, tìm cái sản phẩm tốt nhất, giá rẻ nhất và ta sẽ mua. Đừng làm như vậy. Vì trong một cửa hàng ta đi vào ta đi ra rồi ta để lại đằng sau lưng đó là gì? Một chút thất vọng, nhớ như vậy. Cho nên đừng đi vào, ta tìm hiểu từ bên ngoài, mà khi đi vào rồi, hỏi món hàng đó rồi thì phải hết là 95% ta phải mua để cho họ đừng thất vọng. Còn cái người mà đi mua hàng đi hết cửa hàng này hàng kia cuối cùng mới mua, ta để lại biết bao nhiêu lần thất vọng trong cuộc đời.
[1:18:00]Mà cái thói quen đó nó tích lũy mãi trong cuộc sống thì nhớ như vậy, trong cuộc đời ta ta sẽ gặp rất nhiều lần thất vọng. Đừng đổ thừa không biết tại sao, nói tại sao đời tôi tôi sống tốt quá, tôi không hại ai mà sao ai cũng làm cho tôi thất vọng hết, đâu có biết rằng chỉ vì mình làm rất nhiều cửa hàng thất vọng. Điều đó nhỏ nhỏ bé bé thôi, đúng không ạ? Vậy đó mà có nhân có quả đó. Nay nghe bài này sợ chưa? Sợ chưa?
[1:18:37]Trong đời ta cũng có lúc ta phải chăm sóc những người ốm, đúng không ạ? Ta chăm sóc người ốm, người ốm là cái người không tự lo cho mình được, cho nên phải cần một cái người nào đó giúp đỡ.
[1:18:51]Đây là cái lúc mà cái trí thông minh và cái đạo đức của ta nó lộ ra. Ta chăm sóc người ốm mà kỹ lưỡng chừng nào thì cái đạo đức của ta vượt lên, cái trí tuệ của ta vượt lên chừng nấy. Nên cái người mà làm nghề điều dưỡng á mà được học kỹ lưỡng á, rất là có phước, vì họ phải học chăm sóc người ốm hết sức là chi tiết, kỹ lưỡng, nên họ được phước và được trí tuệ. Bây giờ làm điều dưỡng nhé, những đời sau họ làm những điều gì khá hơn rất là nhiều. Còn chúng ta không được học điều dưỡng, nhưng chắc chắn trong gia đình ta có người ốm, người thân ta có người ốm, người bệnh, phải không ạ? Và ta phải chăm sóc.
[1:19:31]Dù không được học, nhưng phải đem hết tâm tư, tình cảm, trí tuệ, đạo đức của mình mà chăm sóc cho người ốm. Những điều rất là nhỏ nhưng rất là nhỏ. Nên cái việc mà chăm sóc cho người ốm á là một bài toán, một bài tập rất hiệu quả trong việc rèn luyện đạo đức, trí tuệ của ta. Nhớ như vậy. Nên ta phải mong có thêm nhiều người ốm trong nhà mà ta học cách chăm chăm sóc, nha. Đứa nào về mới học bài này xong về ôm mẹ mình vào lòng: "Con yêu mẹ quá, mà sao mãi mẹ không ốm nhở?"
[1:20:28]Hà Nội ta sắp vào mùa đông, phải không ạ? Mai mai là không khí lạnh đến rồi phải không? Mai là mùa đông thì sẽ rét, phải không ạ? Và Hà Nội ta có thêm cái mưa phùn nữa, khủng khiếp á. Trời đất nó xám xịt, thấy sợ luôn vậy đó. Thầy ở trong Nam nắng ấm á, nên ra đây không quen lắm, thấy sợ.
[1:20:53]Thì khi trời mùa đông rét mướt, giá lạnh, đêm ta phải đắp bao nhiêu cái chăn nha, trùm mền lại. Còn người nào khá thì mua cái mền điện cắm điện vào nó sưởi ấm, trùm chăn trong đó nằm rất là êm ấm. Lúc đó ta nghĩ gì? Giỏi, giỏi. Có những người đã có câu trả lời đúng là nghĩ đến những người nghèo không đủ chăn êm, nệm ấm. Chỉ có những người đạo đức mới nghĩ ra điều đó khi ta đang được thụ hưởng một cái tiện nghi gì trong cuộc sống này. Còn những người không có đạo đức thì kiêu ngạo trong cái tiện nghi của mình. Nhớ hai cái tâm trạng khác nhau. Ta ăn một miếng ngon, ta kiêu ngạo vì ta là người giàu sang nên ta ăn được miếng ngon.
[1:21:48]Nhưng cái người có đạo đức ăn một miếng ngon nghĩ đến không biết những người nghèo chung quanh mình họ có bao giờ ăn được miếng ngon như thế này không. Nên cái đạo đức á là cái người gì khi mình có cái gì, mình nghĩ đến người khác đã có chưa? Khi mình hiểu biết được một điều gì hay, mình nghĩ đến những người khác đã hiểu biết chưa? Cái tâm đó, cái tâm đó thôi, chỉ cái tâm đó thôi chứ ta chưa làm gì được, ta cũng chưa đem gì cho ai, ta cũng chưa truyền bá dạy dỗ gì ai. Nhưng trong tâm chỉ có cái điều đó thôi, mỗi khi ta có cái gì thì cũng đặt một câu hỏi: Không biết người khác đã có chưa? Khi ta hiểu biết một điều gì, đặt câu hỏi:
[1:22:37]Không biết người khác đã hiểu biết chưa? Người nào chỉ cần có cái tâm đó thôi, cái tâm thoáng qua, bí mật trong tâm mình, bên ngoài chả ai đọc được cái ý nghĩ của mình, nhưng nó là gì? Khởi đầu của những điều thiện vĩ đại. Những người đó sau này là những vĩ nhân. Những con người mà khi mình được cái gì, lúc nào cũng mong cho người khác cũng cũng đạt được như vậy. Mình giàu, ray rứt nghĩ làm sao cho cả đất nước này đều đều giàu. Mình học giỏi, mong sao cho cả nước này mọi người cũng đều học học giỏi. Mình biết được Phật pháp rồi, mong sao cho cả đất nước này ai cũng biết được Phật pháp.
[1:23:21]Cái mong ước đó nó nằm bí mật ở trong tâm á, chẳng ai thấy được, nhưng đó là khởi đầu của những điều vĩ đại, nha, chút chút đó thôi, nhỏ nhỏ vậy thôi.
[1:23:42]Ví dụ bây giờ ta đi lên máy bay thì ta được cái người tiếp viên họ phục vụ, phải không ạ? Hoặc ta vào một cái nhà hàng, ta được những người tiếp viên họ phục vụ thì ta nghĩ gì?
[1:23:58]Ta nghĩ gì?
[1:24:04]Ta nghĩ rằng vì ta bỏ tiền ra nên phải có người hầu ta. Đúng không ạ? Đúng không? Nghĩ vậy là chết nha. Nghĩ vậy là chết. Người ta mới nói rằng: "Vì tôi bỏ tiền ra, còn cái người đó họ ăn lương nên họ phải hầu tôi", đó là ý nghĩ cực kỳ sai lầm.
[1:24:29]Cái người tiếp viên đúng là họ ăn lương và họ có cái nghiệp vụ và họ có cái trách nhiệm phải phục vụ ta trên máy bay hoặc trong nhà hàng hoặc là trong khách sạn. Nhưng mà ta nhớ một điều này, khi mà họ được tập huấn, họ có cái thái độ ân cần, cười với ta, trong cái tâm họ nghĩ cố gắng làm cho ta hài lòng, họ tử tế ta thì cái điều đó nó ngoài vật chất, nó ngoài cái con số tính trên cái giá tiền.
[1:25:05]Nó chỉ sòng phẳng là thế này: Ví dụ như là nói ta vào gặp: "Anh chích cho tôi mũi thuốc." Chích xong kia xong rút ra, nhiêu đây tiền là mấy nghìn, thì cái công lao đó đúng là sòng phẳng. Họ làm cái thao tác đó với cái ống thuốc đó, với cái thao tác đó họ lấy bao nhiêu tiền, à năm chục nghìn, một trăm nghìn, hai trăm nghìn, đúng là sòng phẳng. Nhưng mà nếu họ không chỉ làm như vậy, họ hỏi thăm, họ xem mình bệnh thế nào, cái thuốc này dùng được bao lâu, rồi cái họ cẩn thận đặt mình nằm xuống, họ chăm sóc cẩn thận thì cái đó nó ngoài giá tiền. Cái này nó không còn sòng phẳng nữa mà nó đã trở thành sự tử tế, mà cái tử tế đó không có giá.
[1:25:50]Cho nên khi ta lên máy bay, ta được cái người tiếp viên phục vụ, ta vào nhà hàng, ta được người tiếp viên phục vụ mà cái thái độ họ phục vụ ân cần thì ta nhớ nó không có cái giá nữa và ta biết ơn họ. Và không xem họ là người hầu, mà xem họ là người hỗ trợ mình thôi. Chứ họ có trình độ của họ, mà có khi trình độ của họ cao hơn mình đấy. Họ được học hành đàng hoàng hơn mình đấy. Họ chỉ là người hỗ trợ, trong lúc mình là người không biết gì và mình bị động, cho nên họ chủ động họ hỗ trợ mình và mình tôn trọng họ, biết ơn họ. Cái ý nghĩ đó thôi, đó là một điều có phúc làm cho ta trở thành con người khác.
[1:26:33]Còn nghĩ: "À, tôi bỏ đồng tiền phải có người hầu tôi", đó là một ý nghĩ xấu, sai, sau này đẩy mình vào cái chỗ cùng khổ, nhớ như vậy. Thầy vừa nói cái cái cái ví dụ này, có ai đã bị không? Có không? Nhớ nha, nếu bị thì sửa đi.
[1:26:59]Có những điều nho nhỏ thôi, thầy nói vài ý nữa nè, có những điều nho nhỏ nữa, ví dụ như là bất cứ lúc nào mà ta có thể trồng một cái cọng cỏ, một cái dây leo, một cái cọng rau thì đều cố gắng mà trồng.
[1:27:18]Nói: "Trời, nhà chật quá thầy ơi." Cái người mà nói nhà con chật quá không thể trồng cái gì, đó là người chưa đủ thông minh. Vì nếu đủ thông minh, nhà chật cỡ nào ta vẫn trồng được một cái cỏ, một cái dây leo, một cái rau nào đó. Đồng ý với thầy không? Cho nên cái người nào ở trong thành phố mà nào giờ nghĩ rằng mình không gian chật không trồng được cái gì là giống như nãy mà thầy nói vậy đó. Khi ta tổ chức một sự kiện gì, ta liệt kê ra được 10 công việc phải làm thì phải để dành thêm 10 phần nữa ta chưa nghĩ ra. Về chờ một lát nữa, mấy tiếng đồng hồ sau, ta sẽ nghĩ ra còn 10 công việc cần phải làm
[1:27:57]mà ta chưa phát hiện, bây giờ mới phát hiện. Thì cũng vậy, cái không gian nhà của mình mình cứ tưởng là chật, nhưng tới khi mình quyết tâm trồng một cái gì cho nó có màu xanh, ta mới phát hiện ra quá chừng chỗ để để trồng cây, trồng rau, trồng cỏ cho nó góp thêm cái gì? Cái màu xanh cho cuộc sống này, nha. Như vậy, đó là những điều rất là nhỏ trong cuộc sống. Mà cái trí tuệ ta bắt đầu từ những điều nhỏ nhỏ như vậy đó.
[1:28:28]Miền Bắc ta có cái đặc điểm là có nhiều ao, đúng không ạ? Bây giờ thì bị lấp nhiều rồi, chứ ngày xưa đi đâu cũng đụng ao, đụng ao. Và cái ao nước đôi khi nó là nơi sinh hoạt chung, lấy nước để tắm, rửa rồi vo gạo, nấu ăn, giặt giũ gì tùm lum dưới đó. Rồi ao nước nó tự làm sạch. Đôi khi ta cũng lỡ giặt giũ cái điều nó bẩn, rồi ao nước trong mấy ngày tự nó làm sạch lại. Cho nên giữ cho nguồn nước sạch, đừng đổ chất bẩn vào trong nước là điều rất nhỏ nhưng là gì? Là một cái sự tử tế rất là lớn đối với cuộc sống này. Mà chúng ta bây giờ chúng ta phạm cái lỗi đó rất là nặng. Những cái nước sinh hoạt, nước thải trong nhà ta đổ xuống cống,
[1:29:22]cống nó chảy vòng vòng rồi nó đổ hết vào trong sông rạch chưa được xử lý. Tất cả chúng ta đều bị một cái tội với trời đất là đổ nước bẩn vào trong nguồn nước thiên nhiên. Tất cả chúng ta đều mang tội. Đó là lý do mà ta rất khó sinh lên cõi trời. Dù ta làm rất nhiều điều tốt đẹp, ta sống rất lý tưởng, tu hành tu dưỡng nỗ tinh tấn, nhưng vẫn không sinh lên được cõi trời chỉ bởi vì ta bị vướng một cái tội rất nhỏ nhỏ là mỗi ngày đều đổ nước bẩn xuống dòng kênh, sông. Bây giờ các dòng kênh nó đen hết, tội của ta nằm trên những dòng sông đen đấy. Chừng nào mà ta nhìn những dòng sông trong những thành phố,
[1:30:07]những đô thị mà nó xanh trong thì hãy hiểu rằng tội của ta đã đã bớt. Còn con sông Tô Lịch vẫn còn đen thì chúng ta vẫn còn tội, nha. Cảm ơn quý vị đã lắng nghe.
[1:30:28]Hẹn gặp lại lần sau. See you next time.