Lời giảng: Thừa Hành

[0:08]Kính thưa quý thầy quý cô, quý Phật tử.

[0:14]Mùa hạ năm nay chúng con xin phép được đóng góp ba bài giảng với cái đề tài là "Làm việc chung". "Làm việc chung" nghĩa là sao? Bởi vì hầu hết tất cả những việc Phật sự mà chúng ta làm dường như không có ai làm một mình. Chúng ta đều phải làm chung với ai đó. Thì nào giờ chúng ta vẫn làm việc chung với nhau để cất một cái chùa, để tổ chức một mùa hạ, tổ chức một lớp giáo lý, tổ chức một lớp bát quan trai. Chúng ta đều đã từng làm việc chung, mà trong những lần làm việc chung đó có khi kết quả là tốt đẹp, nhưng cũng có khi là có sự thất bại hoặc có sự sơ suất. Và cái gọi là cái tinh thần để làm việc chung,

[1:04]cái phương pháp để làm việc chung, cái đạo đức để làm việc chung, nó là cả một mảng lớn, cả một vấn đề lớn mà trong đạo Phật chúng ta chúng ta chưa có cái giáo trình này. Cho nên vì vậy, chúng ta phải nêu ra vấn đề này thành một lý luận hẳn hoi để cho từ đây, mỗi khi chúng ta cộng tác với nhau để làm Phật sự thì chúng ta có kỹ thuật, có nguyên tắc, có phương pháp, chúng ta tuân thủ theo đó, chúng ta cứ yên tâm mà làm. Ai đi trạch ra khỏi nguyên tắc đó là công việc bị hư liền và chúng ta biết ngay cái lỗi của người đó nằm ở chỗ nào. Còn nếu chúng ta tuân thủ đúng những nguyên tắc để hợp tác làm việc thì tự nhiên công việc sẽ rất là ổn định.

[1:47]Kính thưa quý thầy quý cô, thật ra nếu theo như truyền thuyết của câu chuyện thì có một nhân vật tên là Robinson Crusoe thì ổng bị lạc vào cái hoang đảo. Thế là ổng phải tự một mình sống giữa hoang đảo, tự kiếm sống, tự tồn tại, tự đấu tranh với những nguy hiểm của thú dữ và thiên nhiên thì ổng sống có một mình, trừ trường hợp đó. Hoặc sau này Mỹ có dựng cái bộ phim cũng là lạc vào hoang đảo do Tom Hanks đóng vai, cũng vậy. Trong một chuyến máy bay bay đi giao thư, máy bay bị nổ tung rớt rớt xuống biển thì ổng cũng lạc vào hoang đảo thì trong suốt thời gian đó cũng phải tự mình loay hoay xoay xở một mình.

[2:26]Trừ hai cái nhân vật huyền thoại đó, còn hầu hết tất cả chúng ta thì chẳng ai làm việc một mình. Bây giờ nói tu nói tôi ở độc cư, nhưng kỳ thực cũng chẳng một mình, cũng phải có cái người thí chủ họ tới lui rồi chúng ta cũng phải liên lạc với giáo hội, chúng ta có thầy có tổ có huynh đệ. Tức là cả cái việc tu chúng ta gọi là đơn sơ nhất, coi vậy cũng chẳng ai ở một mình, làm một mình được, cũng đều có cái gì làm chung với nhau á. Mà chỉ có khi nào chúng ta làm chung với nhau chúng ta mới tạo nên những công trình lớn. Còn nếu làm một mình thì cái gì mà chúng ta làm được bảo đảm chỉ là những điều nho nhỏ, vụn vặt.

[3:01]Do đó, chúng ta nhìn vào một đất nước hay một tôn giáo mà khi chúng ta thấy một công trình lớn xuất hiện thì chúng ta biết ngay một điều là những người của tôn giáo đó hay những người của đất nước đó có cái tinh thần cộng tác chung với nhau rất là tốt. Tức là họ có cái đạo đức gì đó, họ tuân thủ được những nguyên tắc nào đó mà khi họ làm việc chung với nhau họ không có xích mích, mà người này hỗ trợ được cho người kia, người kia yểm trợ được cho người nọ, chứ không phải một người làm thì bao nhiêu người quậy chung quanh phá, không có, thì có công trình tốt đẹp mới xuất hiện. Cho nên vì vậy, chỉ nhìn thấy những công trình lớn là

[3:35]biết ngay cái tôn giáo đó tốt, đất nước đó tốt. Trong đạo Phật ta cũng vậy, ví dụ nếu chúng ta nhìn vào cái tỉnh ta, chúng ta thấy nghe báo cáo có nhiều cái Phật sự lớn thành công được, thế thì mở những lớp học to, những công trình từ thiện lớn thì ta biết ngay giáo hội ta tốt. Bởi vì những công trình lớn không phải là một người làm. Do đó là cứ nhìn cái công trình lớn, chúng ta đánh giá được cái đạo đức của những người ở trong đó, vì họ có thể làm việc chung với nhau được. Vì sao? Vì chỉ có những người, thứ nhất là có đạo đức mới hợp tác với nhau được; thứ hai là những người có trí tuệ, có nguyên tắc, có phương pháp mới hợp tác với nhau được.

[4:11]Còn cái người không có đạo đức, tối ngày cứ xỉa xói, giành hơn phần mình, hoặc là không thích người khác, ganh tị người khác thì không hợp tác được. Hoặc là không biết phương pháp, ví dụ cái người kia họ làm việc A thì mình phải làm việc B để chuẩn bị cho họ liền, nối tiếp liền. Họ làm việc A mình cứ đứng chờ, tới chừng họ réo mình, mình mới lật đật chạy công việc làm thì việc nó không có trôi chảy. Cho nên vì vậy là phải là vừa là đạo đức mà vừa có trí tuệ, có nguyên tắc, có phương pháp, chúng ta mới có làm việc chung với nhau được. Mà xã hội cũng vậy. Trong xã hội vậy, cũng có nhiều cái quy định,

[4:42]nhiều quy luật để con người phải hợp tác với nhau để sống và làm việc, không có một tổ chức nào một mình một người hết, từ cơ quan nhà nước tới một công ty, một doanh nghiệp đều phải có giám đốc, người chỉ huy, người thừa hành, người kiểm tra, người kiểm toán, tài chánh đủ thứ hết trơn. Thì chính như vậy mà xã hội mới vận hành từ từ mà tiến triển dần dần theo từng ngày. Thì đạo Phật ta cũng vậy, nếu chúng ta không có những phương pháp làm việc chung thì đạo Phật cứ sẽ chịu cái tình trạng là chậm phát triển. Cứ ngồi mấy trăm năm trước làm sao thì mấy trăm năm sau giờ cũng cứ như vậy hoài, không có tiến bộ được.

[5:20]Mà đạo Phật ta thật sự đang có tình trạng đó, là vì sao vậy? Bởi vì chúng ta hiểu lầm cái đạo lý mà Phật dạy về sự độc cư. Rất nhiều bài giảng mà Phật nói về sự độc cư, Phật ca ngợi sự độc cư, thế là chúng ta hiểu lầm, chúng ta cứ tưởng mục tiêu của đạo Phật đi tu là để ở một mình. Mà khi ở một mình thì không hợp tác với ai, nên chúng ta thích đóng thất một mình, ở chùa một mình, rồi làm việc gì cũng một mình, ít đụng chạm, khỏi bị va chạm. Chúng ta không ngờ rằng là thứ nhất, chúng ta hiểu lầm cái ý nghĩa độc cư Phật dạy, và thứ hai là chúng ta góp phần làm cho đạo Phật yếu thêm luôn, bởi vì không hợp tác thì đạo Phật không mạnh được.

[5:57]Thế tại sao chúng ta hiểu lầm cái giáo lý độc cư của Phật? Phật nói về độc cư, ca ngợi độc cư mà tại sao mình hễ mình sống một mình thì lại là hiểu lầm ý Phật? Độc cư không phải là mục tiêu của đạo Phật. Mục tiêu của đạo Phật, thứ nhất là chúng ta phải đạt được giác ngộ, giải thoát, và thứ hai là độ cho được chúng sinh, chứ không phải độc cư. Độc cư không phải mục tiêu. Nếu tu rồi ai cũng ở một mình hết thì đạo Phật đạo Phật trở thành cái gì? Đạo Phật trở thành cái gì nó vô dụng cho xã hội. Do đó, mục tiêu đạo Phật là phải độ cho được nhiều chúng sinh cùng giác ngộ. Mình tu, độ người khác tu, chứ không ở một mình, ai ở một mình hiểu trật ý Phật.

[6:30]Nhưng mà tại sao Phật lại hay nói độc cư? Chỉ vì thế này: để đo cái đạo hạnh của một người, chúng ta thử cho người đó ở một mình coi người đó chịu đựng được không, vậy thôi. Cho nên độc cư là cái cách để đánh giá cái đạo lực của một con người, chứ cái độc cư không phải là mục tiêu tu mà để hướng tới cái điều đó. Tu rồi riết rồi bỏ mọi người, bỏ chúng sinh hết vô ở một mình thì đạo Phật còn gì là hay đâu. Nhưng mà cái hay của một người trong đạo Phật là thế này, ví dụ khi người ta khen, mình không động tâm, mình không mừng, hớn hở quá sức, chỉ cám ơn lời khen người ta; khi người ta chê, công kích, mình bình thản, mỉm cười không giận.

[7:08]Và có những trường hợp, khi phải ở nơi đông người, mình cũng không có vui tươi, hớn hở, ồn náo, mà khi phải ở một mình thì mình thanh thản, lặng lẽ, an ổn. Cho nên thử cái độc cư để đánh giá cái mức độ ta an ổn trong cái chỗ nơi vắng vẻ, hiu quạnh đó mà thôi, chứ độc cư không phải là mục tiêu ta nhắm tới. Cái mục tiêu ta nhắm tới là ta phải quay về với chúng sinh để mà hóa độ chúng sinh. Nhưng mà vì có nhiều khi ta hiểu lầm chữ "độc cư" nên mình không chịu hợp tác với nhau, thành ra đạo Phật chúng ta hay bị yếu. Bây giờ thì trong cái thực tế trước mắt chúng ta, trong thời đại ngày hôm nay, chúng ta có quá nhiều Phật sự phải làm.

[7:47]Bây giờ kiểm lại, chúng ta cứ đánh giá vậy biết à: bao nhiêu người còn chưa biết đạo Phật trong tỉnh ta? Tính ra là chỉ có 10% người ta theo đạo Phật, theo thống kê chính xác của nhà nước 10%. Khi mà đăng ký nhân khẩu, hỏi đạo gì thì cái người mà ghi vào đạo Phật chỉ có 10%, còn lại 90% là không tôn giáo hoặc những tôn giáo khác. Họ có tôn giáo khác thì kệ họ, nhưng mục tiêu của chúng ta vẫn là tiếp cận họ, hóa độ cho họ biết Phật pháp luôn. Ví dụ cái người đó theo đạo Thiên Chúa rồi thì mình nói họ có đạo của họ rồi mình không độ, cũng là một sai lầm. Có đạo Thiên Chúa thì có, ta vẫn phải tiếp xúc

[8:27]với họ để đem Phật pháp tới cho họ luôn. Đó là mục tiêu của chúng ta, nghĩa là chúng ta còn 90% công việc phải làm, nhiều việc phải làm sắp tới, nghĩa là chúng ta có rất nhiều Phật sự phải làm. Mà để độ được bao nhiêu con người thì chúng ta không phải là cứ tới mà thuyết pháp không đâu, chúng ta tổ chức rất nhiều điều: những cái buổi hoạt động từ thiện, những buổi giao lưu, những cái tổ chức giáo dục, các giáo dục thanh thiếu niên, vân vân đủ thứ mặt hết. Và phải củng cố giáo hội, yểm trợ cho những chùa này chùa kia, vân vân. Tức là Phật sự thì đầy. Tức là khi mà chúng sinh chưa biết đạo thì Phật sự của chúng ta còn rất là nhiều.

[9:03]Cho nên là những việc mà từ cái việc công quả ở chùa chúng ta cũng phải hợp tác với nhau làm, rồi cái việc của giáo hội chúng ta cũng phải hợp tác với nhau mà làm. Nghĩa là cái mà gọi là làm việc chung với nhau á, nó trở thành một cái nhu cầu, một cái áp lực mà không thể thiếu trong cái đời sống tu hành ngày hôm nay của chúng ta. Nếu chúng ta nói Lục hòa là có sáu điều hòa là: thứ nhất là thân hòa đồng trú, thứ hai là giới hòa đồng tu, thứ ba là khẩu hòa vô tranh, thứ tư là ý hòa đồng duyệt, kiến hòa đồng giải, cuối cùng là Cuối cùng là dễ nhớ nhất là lợi hòa đồng quân. Nhưng mà chưa có nói đến cái Phật sự phải làm.

[9:46]Ngày hôm nay thì Phật sự nhiều hơn hồi xưa, cho nên mình xin phép Phật nói thêm cái thứ bảy: sự hòa đồng tác. Và như vậy, chúng ta sẽ có ba cái bài để chúng ta nói về sự hòa đồng tác, tức là những Phật sự mà chung làm với với nhau như vậy. Ừ, đây là cái không còn lục hòa nữa, chúng ta sẽ xin Phật thêm cái hòa thứ bảy vì cái nhu cầu thực tế. Giờ Phật sự nhiều quá, mà làm một mình thì thế nào cũng không làm nên chuyện lớn được, cho nên chúng con xin cái sự hòa đồng tác. Ừ. Chúng ta nhìn lại trong thực tế là có nhiều cái Phật sự lớn mà bị bỏ dở dang hoặc là thất bại chỉ bởi vì tăng ni không thể hợp tác với nhau được. Ừ, vì sao vậy?

[10:29]Vì có chia rẽ. Chia rẽ rồi sao? Rồi không làm tiếp được nữa, phải bỏ dở dang. Mà tại sao chúng ta chia rẽ? Bởi vì chúng ta thứ nhất là không quen với cái nguyên tắc khi phải làm việc chung. Khi mà hễ cùng nhau làm việc thì nó có những nguyên tắc mà ai cũng phải tuân thủ. Ví dụ dù cái người đó là người lớn, chỉ huy cũng phải tuân thủ nguyên tắc đó, hoặc là mình là người dưới, mình người thừa hành, mình cũng phải tuân thủ nguyên tắc đó. Có những nguyên tắc mà khi tuân thủ rồi, tự nhiên công việc tốt đẹp, hanh thông, trôi chảy, mình biết cái phần việc của mình phải làm. Còn mà nếu mình không có cái tuân thủ nguyên tắc thì

[11:03]thì tự nhiên công việc nó rời rạc, rồi dễ mích lòng, dễ tranh cãi, rồi đổ vỡ. Vì vậy, cái vai trò của người trụ trì là chúng ta phải biết những nguyên tắc làm việc chung này để mình dạy lại cho đệ tử của mình. Tại vì người đệ tử cũng là cái người hợp tác với mình, cũng là người cộng tác làm việc chung với mình. Nhưng mà người đệ tử mình là người thừa hành, còn mình là người chỉ huy, thì trong cái phương pháp mà làm việc chung đó, thì cái người chỉ huy có những nhiệm vụ gì và cái người thừa hành là có những nhiệm vụ gì, hoặc là những người mà đồng thừa hành, ngang hàng với nhau có những nhiệm vụ gì, mình phải biết.

[11:38]Mình biết mình mới dạy lại đệ tử được. Cho nên vì vậy, hôm nay là cái khóa bồi dưỡng trụ trì, thì lẽ ra phải nói cái cách làm trụ trì, nhưng mà trong cái bài đầu tiên, thì chúng con xin phép trình bày cái cách để làm chúng điệu trước, tức là để cho chúng ta về dạy lại đệ tử của mình. Người đệ tử phải biết bổn phận của một người đệ tử, biết bổn phận của một người thừa hành khi làm việc chung với thầy mình, khi làm việc chung với bạn mình, với huynh đệ của mình, do đó chúng ta có ba bài. Thì chúng ta có ba cái cấp độ: đó là một á là khi mình là người thừa hành nhỏ làm việc chung với người lớn; hai là cấp độ mình làm việc với những người ngang hàng,

[12:15]nghĩa là ở trên giao xuống một công việc mà cho một nhóm thì trong đó có mình thì mình làm việc chung với những người ngang hàng với mình, đó là cái cấp độ thứ hai; và cấp độ thứ ba là khi mình là người chỉ huy, ví dụ mình là người trụ trì trong chùa hoặc là mình là người trong công việc giáo hội, mình có chỉ huy một cái công việc gì đó, thì ba cái cấp độ. Ba cấp độ có ba cái cách làm việc khác nhau để hợp tác chung với nhau. Và như vậy chúng ta sẽ triển khai cái đề tài này thành ba bài trong cái mùa hạ này, coi như là một sự đóng góp cho cái khóa bồi dưỡng trụ trì của chúng ta. Chúng ta cũng cần biết thêm điều này:

[12:46]nghĩa là trong tất cả các trường đại học trên thế giới nó đều có học cũng khoảng chừng ba bài như vầy về cái cách làm việc chung. Nghĩa là khi một sinh viên được học một cái đại học thì họ phải được học cái cách để làm việc tập thể, làm việc theo nhóm. Bởi vì khi họ ra trường, họ không bao giờ làm việc một mình hết, họ phải làm việc hợp tác với ai đó, với người đồng sự, đồng nghiệp với họ trong cơ quan, trong công ty của họ, họ phải làm việc, cái thái độ làm việc với cấp trên như thế nào, cái thái độ họ làm việc với cấp dưới họ như thế nào là sinh viên đại học được học hết, và học và được thực hành rất là kỹ.

[13:23]Thì đạo Phật chúng ta cũng vậy, chúng ta phải có cái lý luận về này để đưa vào trong cái cái gọi là môn Phật học, những môn về đào tạo trụ trì, những trường Phật học phải có cái lý luận về việc làm việc tập thể này. Để làm sao để cho từ đây, tất cả đệ tử Phật của chúng ta đều có thể chung tay vui vẻ làm việc với nhau để làm nên những cái Phật sự tốt đẹp cho cho cuộc sống này, cho Phật pháp này. Chúng ta nhắc lại là chúng ta có ba cái cấp độ: là khi cái người nhỏ còn là người thừa hành; khi thứ hai là chúng ta làm việc ngang hàng với những người ngang hàng ta, đồng cấp, cùng nhiệm vụ, cùng chức năng giống nhau;

[14:00]và thứ ba là khi mà ta trở thành người chỉ huy thì ta làm việc với người dưới như thế nào. Đó là ba cấp độ thì chúng ta sẽ làm trong ba lần, làm cho hết mùa hạ này. Ừ. Ví dụ bây giờ bài thứ nhất hôm nay chúng ta nói tới là trong vai trò ta là người thừa hành. Ví dụ khi chúng ta tưởng tượng chúng ta là hoặc là chúng ta nhớ lại vào cái thời ngày xưa khi ta còn nhỏ, khi ta vừa đến chùa làm chúng điệu hay là lúc mình thọ giới Sa-di hoặc là mới thọ Tỳ-kheo, thì mình cũng hãy còn nhỏ, thì thầy ta, bổn sư ta giao cho ta công việc gì đó, giao chung cho một mình ta làm hoặc là giao cho nhiều người, trong đó có ta làm.

[14:43]Hoặc là lớn lên một chút mà bây giờ mình cũng là trụ trì một chùa, nhưng mà không ngờ là có một cái Phật sự gì đặc biệt ở một cái vùng xa thì ban trị sự, ban đại diện của giáo hội chỉ đạo ta, ta phải đi làm. Ví dụ như mình trụ trì ở một cái chùa ở xã A nhưng mà ban trị sự, ban đại diện đến nói với ta là bây giờ trong cái xã B cần phải tổ chức một cái đạo tràng. Thì bây giờ yêu cầu thầy, thầy trích cái thời gian ra là thầy vừa lo việc cái chùa A của thầy mà thầy phải vào trong cái xã B đó để thầy tổ chức một cái đạo tràng cho Phật tử tu giùm. Thì dưới sự chỉ đạo của ban trị sự, mình buộc phải làm chứ mình không thể không tuân lời. Ta không thể nói:

[15:19]"Ôi, tôi không làm!" Cái người mà ban trị sự giao mà không làm thì người đó không phải tăng, nên phải làm. Lúc đó mình bắt đầu coi như mình mặc dù đã trụ trì rồi, nhưng mà trong trường hợp này mình lại trở thành một người thừa hành, một người nhỏ. Làm công việc mà ban trị sự giao là như vậy, phải vào trong cái vùng xa hơn, mất công nhiều hơn để tổ chức cái đạo tràng tu tập, vân vân. Đó, lúc đó mình cũng là một người thừa hành. Thì khi giao như vậy, có khi ở trên giao cho mình một mình mình làm thôi, ví dụ một mình thầy thì vô làm. Nhưng mà có khi là ban trị sự giao cho tới ba người, nói: "Bây giờ thầy chùa này với ba thầy nữa ở chùa khác nữa,

[15:54]ba thầy, tôi giao cho ba thầy cùng nhau vào đó tổ chức cái đạo tràng. Rồi trong vòng ba tháng củng cố cho xong để từ đây rồi bắt đầu ổn định sinh hoạt." Thế là như vậy mình phải hợp tác với ba thầy nữa để mà đi vào trong cái vùng xa đó làm việc cho ban trị sự. Thì đó gọi là lúc đó chúng ta đang ứng dụng cái đề tài thứ nhất là mình là người thừa hành trong Phật sự. Ừ. Bây giờ chúng ta nêu ra một số cái phẩm chất của cái người được gọi là thừa hành. Để gọi là người thừa hành á thì chúng ta có hai cái phẩm chất cần thiết: thứ nhất là vâng lời và thứ hai là trung thành.

[16:32]Nếu người trên nói mà người dưới không nghe, tức là không vâng lời, mà nếu không có sự vâng lời thì không có tổ chức nào vững mạnh hết. À. Cuộc đời nó vậy. Ví dụ trong gia đình mà cha mẹ nói con cái không nghe, bảo đảm gia đình đó ít bữa bể, tùm lum chuyện xảy ra. Rồi trong một quân đội, thí dụ như cấp trên chỉ huy kêu lính tiến lên mà lính không tiến lên thì bảo đảm trận đó thua. Rồi trong chùa, thầy bảo mà đệ tử không chịu tu theo, chịu làm theo, chắc chắn chùa đó giải tán. Rồi cả Phật pháp với giáo hội cũng vậy. Cả Phật pháp với giáo hội này mà nếu những vị tôn túc lớn sai bảo ta làm, ta không làm thì coi như đạo Phật tiêu.

[17:11]Cho nên từ xưa tới nay là bất cứ một tổ chức nào cũng đều cần phải có sự vâng lời. Mà càng vâng lời nhiều chừng nào thì tổ chức nó mạnh chừng nấy. Tổ chức nó mạnh chứ không phải tổ chức đó tốt nha, tốt không mình không biết. Tốt là do cái chỉ đạo người trên là đúng thì tổ chức nó mới tốt. Ví dụ như bây giờ là chúng ta có một giáo hội đạo Phật với đầy cái đạo đức, đầy cái lòng từ bi thì những vị ở trên chỉ đạo ta phải làm việc này, chỉ đạo ta phải làm việc kia thì hầu hết việc đó là tốt. Ta cứ vâng lời thì bảo đảm là đạo Phật mạnh mà làm nên được nhiều điều tốt. Còn ngày xưa có những bạo chúa, họ cũng tạo nên được cái sự vâng lời ở người

[17:51]dưới, nhưng mà đó là hiểm họa cho thế giới, ví dụ Thành Cát Tư Hãn vậy. Là ổng nói đâu là lính phải nghe đó, ổng kêu chết là phải đi vào chỗ chết, không dám cãi. Chính như vậy mà họ xâm chiếm cả thế giới. Hitler cũng vậy. Hitler đó là khi mà ổng giao, ổng kêu chết là lính đâm đầu vào chỗ chết để mà lâm trận liền, và họ thắng giòn giã những giai đoạn đầu. Nhưng về sau này sau này giống như phước hết rồi bị đánh thua, chứ giai đoạn đầu của những bạo chúa đều là như vậy hết. Mà sở dĩ họ mạnh lên bởi vì người dưới vâng lời. Thì cái bạo chúa thôi mình không nói. Bây giờ muốn cho đạo Phật mạnh lên cũng vậy,

[18:27]cái người dưới phải vâng lời, đó là nguyên tắc á. Mà người xưa cái đạo Nho họ cũng yêu cầu cái yếu tố vâng lời và trung thành dữ dội như vậy, nên có cái câu nói là sao: "Quân xử thần tử, thần bất tử bất trung." Hoặc là họ cực đoan thêm câu thứ hai nữa: "Phụ xử tử vong, tử bất vong bất hiếu." Cái câu đầu thì đúng là là có, câu thứ hai là ai chế thêm á: là "Vua bảo bầy tôi chết thì bầy tôi mà nếu không chịu chết là không biết vâng không phải là người trung thần." Câu thứ hai ai chế thêm á: "Cha bảo con chết mà con không chịu chết thì con bất hiếu." Chứ thật ra cái câu thứ hai nó nó không chính xác của Khổng Tử, chỉ có câu thứ nhất thôi.

[19:09]Để việc điều hành quốc gia nó được trôi chảy, cần cái sự trung thành và sự vâng lời của người dưới. Mà tại sao phải khiếp đảm như vậy? Tại sao vâng lời đến cái độ mà hễ kêu chết là phải chết không cần thắc mắc? Chỉ bởi vì việc quốc gia là việc đại sự quá, nó liên quan tới số phận của quá nhiều người ở trên cái mảnh đất này. Nên nếu chỉ cần một cái sai sót, một công việc không được trôi chảy, cả đất nước có thể bị suy sụp, bị đổ vỡ hoặc là bị tấn công, bị tàn phá liền. Kỷ cương bị rối loạn hết, xã hội bị hư nát hết. Nên do đó là những cái người mà có nhiệm vụ trong một quốc gia là họ phải đem hết tâm huyết để làm việc, chứ không có làm việc thường thường.

[19:46]Ví dụ mình đi làm nông, miếng đất của mình, mình buồn mình nghỉ, mình vui xách cuốc ra mình làm còn buồn mình nghỉ chả ai bắt tại vì nếu mình làm không làm hoặc là mình sai con mình làm không làm, chỉ có gia đình mình ảnh hưởng. Nhưng mà chuyện quốc gia đại sự, hễ mà công chuyện nó mà không thành công là ảnh hưởng hết cả một cái cái cái quốc gia, nghĩa là ngân khố, ngân quỹ có thể là bị hư hao rồi mạng người có thể chết. Ví dụ bây giờ nói là năm nay trước khi mùa mưa lụt tới thì ông vua ổng sai ông quan nào đi đắp cái đê lại để bảo vệ cái vùng đồng bằng đó cho dân. Cái kêu ông quan đó ổng dẫn lính rồi đi tới nơi

[20:21]ổng huy động dân chúng để mà đắp cái đê. Nhưng mà cái hai ba người thừa hành đó ổng cứ trễ mảng, lo ăn chơi cờ bạc trễ mảng không đắp, tới chừng mưa xuống rồi chỉ đắp được một phần, thế là nó phá vỡ cái khúc đê đó là tràn ngập chết hết. Thì ông quan mà được ông vua sai là tức khắc bị chém đầu. Rồi sau đó tiếp tục truy ra xem cái người chịu trách nhiệm kế tiếp gì là những người dưới ông quan đó cũng là những người trễ mảng, cờ bạc đem chém đầu sạch hết luôn. Bởi vì sao? Vì sự trễ mảng không vâng lời của họ, không nghiêm túc thực hiện cái chỉ đạo của người trên như vậy giết không biết bao nhiêu con người,

[20:54]ngân quỹ thì hao tốn, tài sản thì tan nát, người thì chết. Đó, nên cái chuyện quốc gia đại sự nó đòi hỏi cái sự vâng lời khủng khiếp như vậy, nghĩa là bảo chết là phải chết chứ không có nói hen. Còn hễ giao công việc rồi là phải quyết tâm làm cho bằng được mà làm còn giỏi hơn công việc được giao. Nên cái yếu tố mà gọi là vâng lời của người dưới là yếu tố quan trọng. Thì đạo Phật ta cũng vậy. Đạo Phật ta cũng là là công chuyện của quốc gia đại sự chứ không phải chuyện nhỏ. Chúng ta đừng nghĩ chuyện đạo Phật là chuyện thua chuyện quốc gia đại sự. Vì sao vậy? Chúng ta cứ nghĩ đạo Phật ta cao siêu, mà hễ càng cao siêu thì có nghĩa

[21:29]là bởi vì đạo Phật có ảnh hưởng được lên số phận nhiều con người, ảnh hưởng lên cuộc đời của nhiều con người, ảnh hưởng lên cái tư cách, cái hạnh phúc, cái niềm vui, nỗi khổ của nhiều con người. Cho nên những việc gì đạo Phật làm cho cuộc đời hay cho Phật pháp đều là quan trọng. Mà hễ là quan trọng rồi thì đòi hỏi mỗi khi thực hiện công việc ta phải hết sức quyết tâm và nghiêm túc. Mà muốn quyết tâm nghiêm túc thì người dưới phải vâng lời người trên giùm một cái. Không vâng lời là công việc sẽ hư, đạo Phật sẽ yếu liền. Cho nên cái phẩm chất mà gọi là vâng lời là rất là quan trọng. Cái thứ hai là trung thành.

[22:03]Nếu không có sự trung thành thì không có tổ chức nào ổn định hết. Nghĩa là ông thầy giao cho trò, trò ít bữa phản bội ông thầy gom tiền trốn đi mất. Hoặc là đi đâu nói xấu ông thầy mình, hoặc là bên Ban Trị sự với một số tăng ni trong tỉnh rồi cuối cùng cứ chuyên môn là mắng các chùa, xỉa xói tấn công nói xấu sau lưng Ban Trị sự thì bảo đảm chùa cái giáo hội mình tiêu luôn. Do đó chúng ta đòi hỏi sự trung thành, à sự trung thành, đó. Nên nếu mà gọi là thế này, nếu ta là một người phải làm việc chung trong một nhóm mà ta đang ở cái vị trí của người thừa hành thì mình phải phát nguyện vâng lời và trung thành.

[22:46]Phải phát nguyện, mà nếu không phát nguyện được thì mình chưa biết làm việc. Mà hình như chưa ai phát nguyện điều này hết. Mình có phát nguyện nhiều điều lắm, ví dụ như phát nguyện mình giữ giới, phát nguyện quy y Tam Bảo, nhiều, nhưng mà riêng cái gọi là mình phát nguyện để vâng lời và trung thành với thầy mình, phát nguyện vâng lời và trung thành với giáo hội mình, vâng lời và trung thành với những vị tôn túc của mình, chúng ta chưa hề phát nguyện. Cho nên trong phẩm chất của ta, chính mỗi người của ta hiện nay cũng vậy, chúng ta vẫn còn yếu trong cái nguyên tắc về làm việc chung. Vì mình chưa hề vâng lời, chưa hề trung thành.

[23:21]Chúng ta dễ phản bội và dễ cãi bướng. Cho nên hễ có phản bội và cãi bướng thì tổ chức đó yếu, và chính ta cũng làm cho đạo Phật yếu. Nên do đó để củng cố lại cái điều này, thì chúng ta phải phát nguyện trước. Phải quỳ trước Phật phát nguyện đàng hoàng chứ không phải chuyện chơi. Và trong lòng chúng ta phải có cái phẩm chất của sự vâng lời và sự trung thành rồi mới làm được những việc lớn, rồi mới bắt đầu bắt tay vào để chung sức với mọi người để xây dựng Phật pháp, xây dựng giáo hội, làm nên những Phật sự tốt đẹp. Mà cái điều mà gọi là phát nguyện vâng lời và trung thành á là chúng ta chưa có nghi thức, cho nên chúng ta không biết làm sao hết.

[23:59]Nên sau này hy vọng chúng ta sẽ có cái nghi thức này. Còn trong khi chờ đợi chưa có nghi thức này, thì nếu ta là người thừa hành thì ta phải tự quỳ trước Phật á, phát nguyện, quỳ trước Phật, rồi, xin Phật gia hộ cho con để con luôn luôn vâng lời và trung thành với thầy con, con vâng lời và trung thành với những vị tôn túc chân chính của giáo hội con. Phát nguyện, là tự mình phát nguyện. Còn nếu mình đã là thầy thì mình phải dạy cho đệ tử mình phát nguyện điều này. Bởi vì người đệ tử phải có phẩm chất vâng lời và trung thành thì người đệ tử đó sau này mình mới có thể yên tâm mình giao những việc này việc kia cho họ làm.

[24:34]Chứ còn người đệ tử mà không có hai cái phẩm chất vâng lời và trung thành thì mình đừng giao việc, tại giao thế nào cũng làm bậy rồi mắc công rầy, mắc công la mệt lắm. Cho nên phải có phẩm chất vâng lời và trung thành, và mỗi người phải suy nghĩ về điều này ha. Quý Phật tử cũng vậy, quý Phật tử ví dụ mình đến với đạo, ừ học đạo thì thôi không ai ép, tại vì không có cái sự ràng buộc lắm, ở trong đạo Phật không có sự ràng buộc lắm. Tuy nhiên, nếu người Phật tử nào mà muốn mình trở thành một vị hộ pháp đúng nghĩa, mình là người đệ tử ngoan của Phật, để cùng chung tay góp sức với quý thầy để xây dựng Phật pháp này,

[25:09]thì quý Phật tử cũng phải phát nguyện vâng lời và trung thành. Nghĩa là tự mình về với bàn Phật hoặc là mình xin thầy mình tổ chức, nói: "Thưa thầy, hôm nay ngày đẹp trời, thầy cho chúng con được phát nguyện vâng lời và trung thành." Thì thầy trụ trì sẽ mặc đắp y hậu ra trước Phật, ừ thắp hương, thắp hoa, rồi đó tụng bài kinh nào đó rồi sau đó cho mình quỳ trước thầy mình, quỳ trước Tam Bảo để mình phát nguyện. Nói là: "Con là Phật tử pháp danh như vậy, con quy y với thầy, giờ con về đây con nương tựa." Có thể là quy y với thầy khác cũng có, nhưng mà bây giờ tiện làm Phật sự ở đây thì con về đây con con nương tựa, con học hỏi, y chỉ với thầy.

[25:48]"Và xin trên Tam Bảo và thầy chứng minh cho con, từ đây con nguyện hết lòng vâng lời thầy và trung thành thầy để cùng với thầy, để nhận sự sai bảo của thầy để làm những Phật sự lợi ích cho chúng sinh." Đó, trong đạo Phật ta cần những cái buổi lễ, những cái nghi thức phát nguyện như vậy. Và có cái đó làm cái nền, rồi từ đó về sau tự nhiên thầy trò tin cậy nhau, gắn bó với nhau mà làm nên những Phật sự. Còn chưa có cái nghi thức hay là trong phẩm chất ta chưa có cái vâng lời và trung thành thì thì đạo Phật sẽ tiếp tục cứ yếu như nào giờ, yếu hoài. Tại người dưới không chịu làm cái điều người trên bảo.

[26:22]Mình nói sơ sơ bây giờ, cái đạo tràng đó còn thiếu, cái xóm đó sao chưa có ai độ hết, thấy nó còn sống lung tung, chửi thề, chửi tục tùm lum, đánh bài, đánh bạc, cái xóm nó quá phức tạp. Bây giờ chùa thầy gần ở đây, bây giờ yêu cầu thầy vô thầy độ cái xóm đó. Cái ngồi nói: "Thôi, vô khó quá, vô nó oánh tui chạy mất." Là tức là mình không vâng lời và không trung thành. Mặc dù mình là trụ trì rồi đó, nhưng mà bây giờ Ban Trị sự kêu mình vô khai hóa độ chuyển hóa cái xóm đó, chuyển hóa cái địa bàn đó cho họ theo Phật hết, cho họ không còn chửi bậy, chửi tục, đánh lộn, đánh lạo, cờ bạc, đĩ điếm gì trong đó nữa là mình phải vào thôi, chết cũng phải vào thôi.

[26:56]Đó là cái phẩm chất vâng lời và trung thành. Thế là dù có thấy biết sợ, dù có nguy hiểm rồi bắt đầu cũng phải chắp tay xá, rồi: "Tôi xin vâng lời thầy." Là ngày mai bắt đầu lân la đi vào đó tìm hiểu là ở đó họ sống như thế nào, vì sao, rồi tại sao con cái hư hỏng, việc giáo dục thế nào. Mình phải làm cách nào? Phải phối hợp với chính quyền địa phương, với nhà trường như thế nào? Rồi mình phải yêu cầu giáo hội chi viện thêm bao nhiêu người để mình lân la vô mình chuyển hóa hết cái địa bàn đó luôn cho tới cái ngày nào dẫn hết địa bàn đó về chùa quy y là coi như mình làm xong việc mà giáo hội giao.

[27:29]Mà sở dĩ mình làm vậy bởi vì mình có yếu tố vâng lời, có yếu tố vâng lời. Mà khi vâng lời rồi sau đó trung thành, trung thành là sao? Sau khi mà mình hóa độ được cái xóm đó rồi là mình không có vỗ ngực mình nói: "A, không có tui là không có độ được cái xóm đó đâu." Không có! Hễ ai hỏi tới, nói: "Sao mà thầy độ cái xóm đó hay vậy?", thì mình khiêm tốn mình nói: "Dạ, cái này là cũng công lao các vị tôn túc của giáo hội đã gia hộ, chỉ đạo." Vậy đó. Tức là mình luôn luôn mình dâng cái công đức mình lên trên giáo hội thì đó là trung thành. Chứ không có tới chừng đó mình tự làm được việc rồi ngang ngược nói:

[27:59]"Cái này không tôi không có tui thì không ai làm được." thì đó cũng là bản chất của sự phản bội. Và đạo Phật như vậy cũng tan vỡ, cũng yếu luôn. Nên do đó, cái vâng lời và trung thành là quan trọng. Bây giờ chúng ta định nghĩa cái vâng lời là cái gì? Thứ nhất là làm theo đúng cái sự sai bảo người trên.

[28:18]Nếu mình là người dưới, thì ở trên bảo làm cái gì làm cho đúng, cho chính xác, không làm trật. Đi nói chuyển hóa cái địa bàn đó giùm hay là vào trong cái xóm đó xây dựng một cái đạo tràng, thì mình vô đó mình cố gắng xây dựng được một đạo tràng Bát Quan Trai mỗi ngày, mỗi tháng mấy ngày người ta tới là làm đúng chính xác chứ không có vô đó rồi quẹo đi. Nghĩa là trên Giáo hội giao mình xây dựng cái đạo tràng Bát Quan Trai mỗi tháng, mình vô chơi mình tổ chức làm từ thiện không, đi kiếm nhà nào nghèo mình tới mình tổ chức. Thì cũng là làm Phật sự ấy nhưng mà nó không đúng ý của Giáo hội nữa thì lại là sai, là không vâng lời.

[28:49]Mình phải làm cho chính xác. Và cái thứ hai là là chúng ta ghi chép cẩn thận cái sự dặn dò sai bảo, chứ đừng có chủ quan với cái trí nhớ của mình. Nghĩa là khi làm việc luôn luôn có cái sổ tay ghi chép, lúc nào cũng bỏ trong túi hết. Rồi nếu ai mà có cái máy ghi thì mình có cái máy, sau này họ có những cái notebook bằng máy điện tử ấy. Còn nếu không mình cứ có sổ tay đơn giản có cây viết. Là có thể dặn nói: "Trong mấy ngày sắp tới thầy đi thầy giảng cái chỗ chùa kia giùm tôi nha." Ví dụ thầy trong ban sự đó. Rồi: "Quan kia thầy chứng minh giùm cho cái lễ thọ giới bên đó nha. Bữa nay mấy ngày là mình lấy tay mình ghi chép liền là chùa nào ngày nào

[29:23]làm, chùa nào ngày nào." Chứ đừng có nhớ trong đầu, nhớ là quên. Nên phải có ghi chép và mình có thể bức tường mình có để cái bảng, mình luôn mình ghi chép những công việc gì ghi lên bảng để cho đỡ quên và ghi trong sổ tay của mình, đi đâu mình cầm theo. Chứ đừng bao giờ là chủ quan với cái trí nhớ của mình, mình có thể mình bị quên, việc này việc kia là quên. Thì cái mà có cái sổ tay để ghi chép cái sự dặn dò của người trên, đó là kỹ thuật, nguyên tắc của việc mà vâng lời. Ở cái giai đoạn đầu á khi mà làm việc Phật sự mà được người trên sai bảo á thì chúng ta nhớ là thế này, là chúng ta phải xin cái sự hướng dẫn cụ thể chi tiết của người trên.

[30:01]Ví dụ bây giờ mình còn là điệu, chúng nhỏ hay là mình mới làm tỳ kheo, mình ở với thầy của mình, thì thầy có dặn dò, nói bây giờ là chùa mình đang cần phải mua những cái thứ này thứ này, rồi con về kêu thợ để xây cất lại cái phía sau nhà tổ làm cái chỗ thờ linh vân vân. Thì những công việc như vậy rất là mới mẻ thì mình phải xin thầy mình: "Thưa thầy, xin thầy dạy cho con là con nên mua vật liệu ở đâu vừa rẻ vừa tốt? Rồi mua trả tiền liền hay là trả góp hay là đợi giao xong trả hay trả sau? Rồi nếu con kêu thợ thì làm sao biết là thợ đó họ làm tốt, họ không có làm ẩu, gian dối? Rồi cái họ sẽ về chùa họ làm, họ ăn đâu họ ở đâu, con phải lo như thế nào?

[30:45]Còn cái kiểu xây nhà thì con nên hỏi ai vân vân." Tức là khi mà nhận được cái lời dạy bảo sai bảo á thì mình phải xin xin sự chỉ đạo cụ thể chi tiết nếu mình là người mới. Tức là bắt đầu mình mới chập chững để làm Phật sự. Thì quý thầy mình cũng vậy, nếu quý thầy mình là giao việc cho đệ tử mình mà cái người đệ tử này mới làm Phật sự thì quý thầy phải dạy kỹ á. Phải chỉ từng chút từng chút là tại sao con phải mua vật liệu vầy, con phải hỏi giá hai ba chỗ, con cầm con đối chiếu rồi con sẽ lựa. Hoặc là kêu thợ thì con hỏi cái người Phật tử coi là nào giờ họ xây nhà đó thì họ đã quen biết cái nhóm thợ nào mà họ biết là uy tín, nè thì mình dọ ý trước.

[31:24]Còn cái kiểu thì con nên đi tham khảo những chùa này chùa này, đó rồi so rút về như thế nào. Tức là mình phải hướng dẫn cho đệ tử mình cặn kẽ, tại vì cái người mà thừa hành họ mới, họ không biết gì hết mà mình không chỉ cặn kẽ họ làm hư tại mình à, đừng có đổ thừa tại đệ tử rồi la rầy. Mà còn nếu mình là người thừa hành thì khi mà thầy mới giao việc mà việc đó rất là lạ thì phải xin ý kiến thầy mình một cách chi tiết cụ thể, mà xin cái người trên cũng vậy. Ví dụ Giáo hội vậy, Giáo hội giao cho mình nói: "Bây giờ là phải tổ chức thuyết giảng ở nơi cái vùng đó, mỗi tháng hai kỳ cho tôi." Thì mình chắp tay mình vâng lời liền nói:

[31:57]"Mô Phật, tôi xin thỉnh." Hay là: "Y giáo phụng hành." Rồi sau đó xin thầy cho biết liền chứ không có ừ cái rồi bỏ đi liền, không có. Phải xin: "Bây giờ thầy vui lòng cho tôi biết là ở trong đó có bao nhiêu chùa, Phật tử hiện quy y đã được bao nhiêu, rồi họ sống cách xa chùa bao nhiêu, đời sống kinh tế họ như thế nào, trình độ học vấn họ như thế nào? Mà nếu tổ chức thuyết giảng thì nên tổ chức thuyết giảng ngày nào là thích hợp?" Tức là mình hỏi lại, mình hỏi lại từng chi tiết từng chi tiết hết. Vì đây là những cái việc mới, mới đến cái vùng đó mình không biết mình phải xin, nghĩa là Giáo hội cung cấp cho mình những cái chi tiết cụ thể.

[32:29]Chứ không có không có mà chỉ dạ một cái rồi đâm đầu chạy đi làm rồi lúc đó lờ ngờ, lạng quạng rồi rồi cả lỗi là tại mình tại mình không hỏi kỹ. Đó là cái giai đoạn đầu là như vậy. Còn mà giai đoạn sau á thì mình không lúc mà mình đã quen việc nhiều rồi thì không có hỏi nữa. Nghĩa là trên mà người lớn giao một cái là dưới này mình lên kế hoạch mình làm rồi mình trình lại cho người lớn duyệt lần cuối sau đó mình làm. À đây là cái khác nhau giữa cái người mới và người cũ. Cái người mới là phải hỏi chi tiết rồi làm. Còn cái người cũ á khi quen việc rồi á thì khi mà thầy mình sai mình một cái là mình lên

[33:05]kế hoạch luôn, lên kế hoạch rồi lại trình thầy. Ví dụ bây giờ thầy nói nói là thầy sai mình làm bây giờ thầy sai mình là con con đi mua sắm vật liệu, kêu công thợ, con cất con sửa cái nhà trù lại. Thì lúc này không có hỏi, không có ngồi mà hỏi thầy tùm lum, nói dạ một tiếng thôi về bắt đầu là lên kế hoạch liền. Đo coi cái phần mà cái nhà bếp, nhà trù đó bao nhiêu kích thước, rồi phỏng tính coi vật liệu sẽ mua ở đâu, chi phí bao nhiêu tiền, công thợ ở đâu, làm trong ngày nào ngày nào, khởi công ngày nào, khoảng ngày nào xong. Sau khi phương án kế hoạch vẽ chỗ này xong bắt đầu lại trình thầy lần cuối:

[33:36]"Thưa thầy, việc thầy sai con, con có trù bị như thế này: Là diện tích bao nhiêu đây, công thợ sẽ thế này, vật liệu này nọ. Giờ thầy có cái gì thầy dạy để con sửa lại?" Ông thầy nhìn qua thầy góp ý sửa điểm nào đó thì sửa, sửa xong rồi bắt đầu đi làm việc luôn. Thì đó là người giai đoạn sau á. Còn giai đoạn đầu phải hỏi kỹ, giai đoạn sau đừng có hỏi, hỏi riết ông thầy cũng ghét. Tại thầy mình già rồi cũng mệt nữa, cái gì cũng quay lại hỏi riết cũng la. Như như chúng tôi bây giờ cũng vậy, hễ giao đệ tử mà đệ tử quay lại hỏi là rầy liền. Hễ mà giao công việc rồi là phải tự lên kế hoạch mà làm. Lên kế hoạch xong quay lại trình duyệt một lần

[34:09]cuối rồi đi làm, chứ không cho đệ tử hỏi nữa. Nhưng hồi mới thì có, hồi mới lúc mà thầy trò mới lên núi ở, việc gì cũng vậy, giao rồi phải hướng dẫn cặn kẽ cụ thể cho làm. Nhưng bây giờ mà quay lại hỏi chết á, bị rầy liền, không có cho hỏi nữa. Lớn rồi là phải tự, nghe thầy mình sai rồi là phải lập kế hoạch mà làm liền, không được hỏi. Nên rầy nhất cái tật, nói vừa nói là: "Mai đi mua mua cái đồ đó về cho mấy mấy em học sinh." Cái quay lại hỏi: "Thưa thầy mua áo quần gì?" Là bị la liền. Không có, không có hỏi, phải tự nhận định, tự phán đoán, tự phán xét công việc. Như sau này cũng vậy, ví dụ khi mà quý thầy mình quen

[34:46]rồi thì bây giờ cái trên Giáo hội giao, nói: "Bây giờ thầy vô đó thầy tổ chức giùm Bát Quan Trai." Là không có chuyện mà hỏi lại: "Ờ ở đó có chùa nào, ông thầy nào ở đó, người bao nhiêu?", không có nữa. Tự mình sai đệ tử mình đi liền: "Con vô đó con điều tra cho thầy, vì Giáo hội sai thầy vô đó thầy tổ chức đạo tràng trong đó, bây giờ con vô trỏng con điều tra, điều nghiên tình hình có bao nhiêu Phật tử, nào giờ mỗi rằm lễ sám hối đồ họ đi được bao nhiêu người, rồi trình độ bao nhiêu, kinh tế đời sống khá giả hay không vân vân." Rồi có kế hoạch, rồi mình kế hoạch, khi lên kế hoạch rồi mình trình Giáo hội lại một lần cuối.

[35:16]Quý thầy bàn góp nhau xong nhất trí rồi mình đi thực hiện liền. Đó là cái người lớn rồi. Nên là mình là người thừa hành, nhưng mà khi mình ở cái mức độ mà quen việc rồi thì không có hỏi chi tiết nữa, như vậy. Thì trong cái quá trình làm việc á thì nó có hai loại công việc, một là những công việc nhỏ và hai là những công việc lớn. Là nếu là một công việc nhỏ thì mình đợi làm xong rồi mình báo cáo luôn. Ví dụ như là ở trên nói dặn nói là bây giờ thầy đi thầy tổ chức giùm cái cứu trợ giùm cho tôi hay là 50 gia đình nghèo ở cái xã A đó. Thế là mình là thầy trụ trì mà Giáo hội giao vậy, thế là mình gom góp, mình đi báo cho các Phật tử

[35:56]là Giáo hội có giao thầy bây giờ mình cứu trợ 50 gia đình nghèo, vậy ai đóng góp với thầy thì đóng. Sau khi đóng xong rồi mình đi mình cứu trợ 50 xong mình về mình báo cáo: "À tôi đã cứu trợ được 50", rồi báo cáo Giáo hội ghi vào sổ thành tích đàng hoàng. Tức là công việc đó nhỏ thì mình làm cho xong một lần báo cáo luôn, hết. Nhưng mà nếu là công việc lớn, ví dụ như là trên Giáo hội giao nói: "Bây giờ ở trong đó cần cất cái chùa trong xã đó, bây giờ thầy vô đó thầy cất." Thì lúc này không có hỏi lại à, lớn rồi không có hỏi lại, bắt đầu mình cho người vào điều nghiên chính quyền địa phương làm sao, rồi vấn đề xin giấy phép làm sao, thủ tục như thế nào.

[36:32]Thì làm rồi nhưng mà làm tới đâu từng giai đoạn mình báo cáo.

[36:39]Nghĩa là lúc đó, cái giai đoạn mà mình coi như mình khảo sát khảo sát về cái đất chùa, về thủ tục giấy tờ, mình báo cáo lên Giáo hội một lần. Rồi đến khi mà mình xin được đất hay mua được đất hay cống hiến được đất thì mình báo cáo Giáo hội một lần. Rồi bắt đầu mình đi vận động tiền bạc mức độ tới đâu mình báo cáo Giáo hội một lần, bắt đầu khởi công thì mời Giáo hội xuống chứng minh làm một lần. Nghĩa là nếu làm công việc lớn thì mình sẽ báo cáo theo từng giai đoạn từng giai đoạn. Đó là cái công việc của người thừa hành phải biết, cái đó là bổn phận phải biết. Bây giờ trường hợp thế này, giờ có trường hợp là mình có ý kiến khác với cái cái ý kiến chỉ đạo ở trên.

[37:20]Ví dụ bây giờ mình làm đệ tử ở trong chùa rồi thầy mình sai là cái cửa bên đây nó đi nó nó hơi vướng quá, con coi sửa dời cửa qua bên đây. Cái mình nói, "Thôi thầy, đừng có dời." Ý của mình thì mình thấy ông thầy dời đây không hay. Mình nói, "Thôi, nhốm nhốm qua bên bên bên kia nó hay hơn, đi ngõ bên đây luôn." Còn thầy thì vẫn đi ngõ trước mà nhích cửa qua một chút, cái cửa đi chỗ cũ nó vướng. Thì ý kiến mình lúc khác với thầy mình, nhưng mà xin nhớ một điều là xin cứ vâng lời giùm. Dù có ý kiến khác, mình phải bỏ ý kiến của mình để mình theo ý kiến của thầy mình. Đó là nguyên tắc của sự vâng lời và đó là sự thực hành vâng lời.

[38:00]Mà cái sự thực hành vâng lời á quan trọng nhất là lúc mình ý kiến khác với thầy mình đó. Chứ còn mà tỷ như thầy mình thấy như vậy, mình cũng thấy như vậy thì dễ vâng lời. Có khi thầy mình thấy A là đúng, mình thấy B là đúng mà mình phải bỏ cái ý B của mình đi để mình làm theo ý A của thầy mình, thì đó mới là người biết vâng lời. Và đó mình tạo được cái phẩm chất vâng lời trong lòng mình suốt cuộc đời. Chứ còn á mình cứ giữ giữ ý kiến khư khư, cứ cừ cựa ông thầy mình hoài là trật, không biết vâng lời. Phải tin một điều, phải khiêm tốn tin một điều là thầy mình giỏi hơn mình. Phải tin vào điều đó nghe. Ừ.

[38:33]Chứ còn mình nghĩ mình trẻ mình có học, nói thầy mình già rồi chắc không bộ ổng không học nhiều, không giỏi bằng mình. Đó là ý kiến chủ quan sai lầm và kiêu ngạo, kiêu mạn, tổn phước chết. Nên vì vậy, tập cho đệ tử là mình làm đệ tử là cứ tập vâng lời trước. Quý thầy ví dụ quý thầy lớn cũng vậy, quý thầy lớn trong chùa mình có đệ tử thì rèn luyện đầu tiên là dạy cho đệ tử biết vâng lời. Nghĩa là mình khi mình sai một việc gì đó, mình xem cái mức độ coi nó có cãi cọ, có ý kiến này ý kiến kia hay không. Mà nếu nó không có ý kiến gì, nó ráng chấp hành thì đó đứa đó đứa nó sau này có thể nên người, là trong lòng nó có cái phẩm chất biết vâng lời.

[39:10]Còn cái đứa cứ o qua ẹ lại ý kiến này ý kiến kia là coi chừng. Nó cũng vừa là kiêu mạn, vừa là phản bội. Rồi vì sao vậy? Bởi vì ở giai đoạn đầu mà không biết vâng lời thì người này lớn lên là nó sẽ phản bội và kiêu mạn chịu không nổi đâu. Cho nên đầu tiên là phải biết vâng lời. Ý kiến mình khác với thầy, bỏ ý kiến mình liền để đi theo ý kiến của thầy mình. Đó mới là người biết vâng lời, nghen. Còn mà đi khác cứ là lật đật cứ góp ý lại, cãi lại với thầy mình một cách nông nổi à mấy con người đó sau này xài không được. Mấy người đó bản ngã to mà mình dùng lâu nguy hiểm lắm, mấy người đó phản bội dữ.

[39:46]Cho nên cái người mà đệ tử giỏi á, một cái người thừa hành giỏi trong giai đoạn này á khi mình đang là người thừa hành á là không phải cãi, mà là giỏi làm chính xác công việc được giao. Thí thầy mình giao một, mình mình làm được hai ba luôn, đúng cái ý thầy mình mà hai ba luôn. Đúng hai ba nghĩa là làm sao? Ví dụ như là thầy mình giao mình sửa cái cửa qua bên Đông, mình sửa qua bên Đông đúng ý thầy mình. Mới mình không không làm theo ý mình là qua bên Tây. Nhưng mà mình làm cho đẹp, cho chắc, cho vững thì đó là làm đúng ý thầy mà mà vượt hơn cái ý của thầy mình nữa thì đó gọi là người giỏi. Giỏi trong giai đoạn này là vậy đó, làm đúng ý thầy mình và làm

[40:24]giỏi ha, chính xác và giỏi hơn, hơn cái điều mong muốn. Hoặc là bây giờ Giáo hội giao cho mình nói, "Bây giờ thầy còn trẻ, thầy phải ráng công quả. Bây giờ tôi giao thầy vô trong đó thầy giảng pháp ở trong đó, thầy ráng độ cái người vùng đó giờ chưa có ai vô." Thế là mình phải khăn gói đi ra đi vô đi ra vô để mà mới đầu vô thì mỗi lần kêu buổi giảng vô năm người ngồi nghe. Kiên trì vẫn tiếp tục thuyết pháp rồi đi tới lui thăm hỏi từng gia đình Phật tử mời người ta về chùa, mỗi khi người ta có duyên sự gì đó. Đó hợp tác với cái chùa chùa ở trong góc đó, ở trong chùa đó có một thầy trụ trì rồi. Ừ tới lui mình hợp tác với thầy đó rồi phụ thầy đó để

[40:58]đưa Phật tử về chùa đó, mình tới lui mình giảng. Thì trong đó yêu cầu Giáo hội là làm sao tổ chức một buổi giảng được 100 ngàn người mỗi lần sám hối nha. Về sau mình tổ chức 500 người cả xã ùn ùn kéo tới nghe mỗi khi sám hối, là coi như mình làm vượt hơn cái điều mong đợi của Giáo hội mà làm đúng ý Giáo hội thì đó là người biết vâng lời. Và những người đó là những cột trụ của Phật pháp là như vậy. Đó khi chúng ta làm việc giao để ý cái nè, nó có cái là ít tốn kém nhất, ít phiền toái nhất, ít bị trục trặc nhất và hiệu quả nhất, tốt đẹp nhất. Đó là những tiêu chuẩn mà khi chúng ta cái giỏi chúng ta trong giai đoạn này là vậy đó.

[41:37]Là ít tốn kém, ít phiền toái, ít trục trặc mà được hiệu quả nhất. Nghĩa là vừa rẻ, vừa đẹp, vừa tốt, vừa ngon, vừa bền á. Đó là tiêu chuẩn của ta là vậy. Là thầy ta sai nói bây giờ á ở trong cái nhà đó, có hai cái căn nhà bị hư nát, họ ở vất vơ vất vưởng quá. Giờ thầy ta mới kêu ta là bây giờ con vô con coi con vận động cất cho người ta lại giùm cho người ta che mưa che nắng đỡ, chứ mình cũng không chùa không đủ sức để xây lại thành cái nhà đàng hoàng nhà gạch đâu. Nhưng bây giờ mưa sắp tới rồi, mà thấy cái nhà này dột nát, họ ở vất va vất vưởng tội quá. Cái là thầy mình cũng già rồi ổng sai, thôi mình đi vận động, mình cũng nói Phật tử.

[42:16]Thì đó là mình vâng lời thầy mình là đúng rồi. Nhưng mà vâng lời cách nào đó, mình cũng lợp được cái nhà cho người ta là tốt hơn, không bị dột, ấm áp hơn, đỡ bị mưa gió, mà vượt hơn điều mong đợi là có thể mình tráng luôn cho họ được cái nền luôn. Để cho mấy đứa nhỏ nó ở cho sạch sẽ. Có khi xin được cái bàn cái ghế cho nó ngồi để đi học về nó có chỗ nó ngồi nó học, vân vân. Tức là hiệu quả hơn cái điều mong đợi mà ít tốn kém, ít phiền toái, không có gặp trục trặc, không ai cãi lẫy gì. Đó là cái bản lĩnh của cái người thừa hành ở trong giai đoạn này là như vậy. Ừ. Rồi một giai đoạn nữa là đến khi mà ta là người giỏi việc rồi,

[42:53]mình thuần thành rồi, tức là bao nhiêu năm tháng thầy ta giao việc gì hay Giáo hội giao ta việc gì làm tốt hết. Là vạch ra kế hoạch rồi mình trình là duyệt xong hết, thì lúc đó là là đi làm là thành công. Tức là nhiều năm tháng bề dày kinh nghiệm lớn lên rồi, thì bây giờ bắt đầu mình bước qua giai đoạn mới. Giờ không còn là cái giai đoạn là mình là người thừa hành, chỉ là người thừa hành nữa, bắt đầu mình vừa thừa hành mà vừa tham mưu cho cái người lớn. Bởi lúc làm sao? Bởi lúc đó mình đã có kinh nghiệm, mà thầy của mình hoặc là những vị lãnh đạo Giáo hội của mình thì càng lúc càng già càng yếu.

[43:29]Đã tới lúc mình phải phải trở thành người tham mưu. Tham mưu như thế nào? Ví dụ như bây giờ mình đã lớn, có khi là trong chùa mình đã có một cái chức nào đó, giáo thọ, tri sự gì đó. Thầy mình mới giao là bây giờ cái dân làng ở cái xóm kế bên cạnh không phải con đường của chùa, đường chùa mình đắp lâu rồi mà ở bên cái xóm bên cạnh có con đường nó hư người ta đi ra lại, nhà nước chưa làm kịp. Giờ thôi, mình đi đắp con đường đó cho người ta. Thầy mình sai như vậy thì lúc đó thì mình vâng lời thầy mình, phải vâng lời, phải đi làm không nói gì hết. Nhưng mà mình tham mưu lại cho thầy mình, mình sẽ góp ý là nên làm thế nào cho tốt hơn,

[44:10]làm thế nào mà không gây sự phiền toái, không mích lòng, đụng quanh chỗ eo chỗ co rồi ta xin được nhà người ta cắt bớt đất người ta để cho mở được con đường, vân vân rồi đi vận động như thế nào. Thì lúc đó mình lên kế hoạch hết và mình góp ý với thầy mình. Lúc đó mình trở thành cái người tham mưu cho thầy mình luôn, chứ không còn phải là cái người thừa hành. Nhưng mà giai đoạn đầu á, phải vâng lời tuyệt đối. Thì giai đoạn sau thì mới là một người tham mưu. Hoặc là Giáo hội cũng vậy, Giáo hội giao cho mình nói bây giờ ở trong đó chưa có ban đại diện, cái xã đó. Giờ thầy vô đó thầy tổ chức giùm cái ban đại diện giùm,

[44:41]vừa huy động Phật tử vừa bàn với quý thầy rồi để coi làm cái ban đại diện thế nào. Thì khi mình vô đó mình thực hiện mình làm như vậy. Mình làm như vậy nhưng mà mình cũng bàn với Giáo hội, mình góp ý rất nhiều cái phương án để cho Giáo hội nhận ra. Thế mình cũng vâng lời nhưng mình biết góp ý thì đó là đến cái giai đoạn mà khi mình là người thừa hành nhưng mà khi mình trưởng thành rồi, trưởng thành rồi thì mình trở thành người tham mưu cho cái người trên của mình. Nhưng mà vừa là người tham mưu nhưng mà vừa là người trung thành và khiêm tốn. Ờ cái chỗ này hơi khó. Vì sao vậy? Vì đến cái giai đoạn mà mình giỏi quá rồi, mình dễ xuất hiện sự kiêu mạn.

[45:16]Và hễ có kiêu mạn thì có sự phản bội đi kèm. Và lúc đó mình mất cái phẩm chất cao quý của một tăng sĩ trong Giáo hội là trung thành và vâng lời. Khi giỏi rồi người ta dễ trở chứng á. Vì đến cái giai đoạn mà mình giỏi quá rồi, mình dễ xuất hiện sự kiêu mạn. Và hễ có kiêu mạn thì có sự phản bội đi kèm. Và lúc đó mình mất cái phẩm chất cao quý của một tăng sĩ trong Giáo hội là trung thành và vâng lời. Khi giỏi rồi người ta dễ trở chứng á. Là bao nhiêu năm thì khiêm tốn, vâng lời, nhưng đến lúc giỏi một chút rồi cái bắt đầu hư. Nên vì vậy, đến khi giai đoạn mà ta giỏi rồi, ta có thể làm được nhiều việc, tự mình hoạch định ra,

[45:51]thậm chí là ở trên giao việc rồi mình mình góp ý lại ở trên được nhiều điều rất là hay, thì lúc đó càng phải cẩn thận mà giữ sự khiêm tốn trong lòng mình. Để cho mình không trở thành cái con người hư, phản bội, kiêu ngạo, đó như vậy.

[46:10]Những cái lúc như vậy là lúc mà ta phải phát nguyện lại. Tại nhiều khi lời nguyện ngày xưa, cái lời nguyện ngày xưa có khi nó bị phai lạt. Cái là ta có phát nguyện trung thành và vâng lời, nhưng mà lâu ngày quá cái nó quên. Tới khi mà nó kiêu mạn rồi cái nó quên mất liền, không còn nhớ cái phẩm chất vâng lời và trung thành nữa. Thì lúc đó, khi mà mình cảm thấy: ủa sao mình làm việc đâu thành công đó, mà mình đưa ra ý kiến nào là các vị huynh đệ ở trên các thầy mình chấp nhận được hết, mà làm là đúng hiệu quả thì biết là mình giỏi rồi đó. Mà nhớ hễ cái ngày nào mà mình thấy mình giỏi rồi là phải vô lạy Phật liền.

[46:44]Vô lạy Phật phát nguyện trung thành và vâng lời khiêm tốn trở lại một lần nữa. Vì sao? Bởi vì lúc đó bắt đầu địa ngục mở ra. Lúc đó mà mình kiêu mạn, mình để mình trở thành phản bội, bất tuân thì coi chừng đạo nghiệp mình 5 năm sau, 10 năm sau hư hết á, tan vỡ luôn. Tại vì hồi nhỏ mình ngoan ngoãn, mình vâng lời, mình trung thành, cái phước tăng lên từ từ, mình giỏi lên có uy tín, có uy đức mà sáng suốt ra, mình sẽ hưởng được cái phước đó thêm 10 năm nữa. Nhưng mà từ bây giờ mình kiêu mạn, mình phản bội thì qua thêm 10 năm nữa bắt đầu nó mới hư, bắt đầu cuộc đời mình đi vào tăm tối, thất bại hư đốn luôn.

[47:22]Do đó là mình hưởng cái phước 10 năm, nhưng trong 10 năm nó không chắc ăn. Đừng có thấy là đi đâu cũng gặp người ta thương mình, người ta quý mình rồi nói: ồ, thôi vậy là ngon lành, không có đâu. Đúng 10 năm phước hết rồi là gãy liền, cả sự nghiệp tu hành gãy hết luôn, tan vỡ luôn. Nên vì vậy, cái ngày mà mình làm được nhiều việc, cái ngày mà à mình có ý kiến nói gì ai cũng phải chấp nhận thì đó là cái ngày mà cánh cửa nguy hiểm mở ra. Lúc đó phải lật đật vô bàn Phật mà phát nguyện lúc nào cũng phải trung thành, lúc nào cũng vâng lời với thầy mình, với giáo hội, với các vị tôn túc để cho chúng ta tránh cái

[47:59]hiểm họa của 10 năm sau, tránh hiểm họa 10 năm sau. Nói về cái hiểm họa của 10 năm sau, mình nói không hết, nhiều chuyện đau lòng ở trong đạo mình lắm. Có những cái vị danh tiếng, uy đức một thời cũng chỉ vì lầm chỗ đó một chút thôi. Là khi mà đang nổi tiếng, đang thành đạt bắt đầu kiêu mạn, 10 năm sau hư hết, gãy hết. Mà mình không thể nói ra từng trường hợp cụ thể, nhưng mà nhiều chuyện mình chứng kiến rồi, lòng mình rất là đau. Và mình cũng mong cho cuộc đời của mình, cuộc đời tu hành của mình và những huynh đệ khác của mình đừng bị rơi vào cái cái vết xe đó. Nhưng mà cái chìa khóa ban đầu là cái chỗ lòng kiêu mạn hay là khiêm hạ?

[48:44]Nếu mình giữ được cái khiêm hạ để mình mãi mãi mình vâng lời được người trên, mình trung thành với với người trên thì mình không gãy. Còn nếu một lúc nào đó, lúc mình đang thành đạt, mình đánh mất cái yếu tố khiêm hạ đó, rồi mình bắt đầu mình có cái ỷ cho mình là hơn, nói: mấy ông già bây giờ hết bằng tui rồi, tui ngon hơn, hoặc là nói sai mình thế này mình không làm, mình thích làm ý mình, không làm theo ý đó thì hãy biết rằng 10 năm sau, cái vấn đề 10 năm sau là cái hiểm họa đang chờ đón mình đó, nó làm tiêu tan vỡ hết quý vị. Nên cái bản lĩnh ở chỗ này là càng giỏi thì càng nhu thuận, càng giỏi càng nhu thuận, càng giỏi càng vâng lời.

[49:25]Thì cái đây là cái bản lĩnh riêng thôi, chứ lúc này chúng ta cũng không biết là ai dạy ai được nữa, tại thường lúc đó là cũng ít ai dạy mình được nữa rồi, phải tự mình giữ lấy thôi, mình phải tâm nguyện vậy. Hễ càng giỏi thì càng nhu thuận, càng giỏi càng vâng lời. Bây giờ mới nói về sự trung thành. Định nghĩa trung thành là cái gì? Trung thành nghĩa là mình không có bỏ thầy mình, hay bỏ cái người trên của mình để mà qua phục vụ cho cái người khác mà theo ý riêng của mình. Tức là theo ý riêng á. Còn trường hợp mình đi qua mà theo sự chỉ đạo của thầy mình thì đúng rồi. Ví dụ thầy mình nói: bây giờ ở bên kia thầy có có thầy đó ổng đơn chiếc quá,

[50:00]chùa ổng có một mình, mà chùa mình đây đông quá, thôi bây giờ thầy cho con thầy sai con qua bên đó con phụ lo việc ở bên đó luôn, theo hầu ông thầy đó để lo việc Phật sự thì đó không phải phản bội, mà mình đi qua phục vụ người khác nhưng mà theo sự chỉ đạo của thầy mình thì đó là trung thành. Còn mình ngồi cái tự nhiên ngồi thấy cái ý ông thầy đó có một mình, đợi ổng chết mình về ở với ổng mình làm trụ trì sướng, ở đây đông người quá chắc không làm trụ trì được, cái tự động lén lén gây sự tùm lum cái bỏ đi qua ở với ông thầy kia, thì đó là là phản bội. Phản bội đi qua phục vụ người khác với ý đồ riêng,

[50:33]thì cái người đó xấu ghê lắm, đó là phản bội, ừ. Hoặc là là giáo hội cũng vậy. Giáo hội thì có hệ thống từ trên xuống dưới, à vị tôn túc này tôn túc kia, thì chúng ta cứ theo hệ thống mình làm. Chứ mình phục vụ vị tôn túc này, cái mình thấy cái vị tôn túc kia ngon cái mình nhảy qua mình rù rù rù rù mình theo mình nịnh theo rồi mình theo phục vụ để được cái vị thế ưu ái hơn, thì đó cũng là phản bội. Tức là mình có cái ý danh lợi riêng, chiếm một cái ưu thế riêng để mà mình không không có tận tụy với những cái vị trên của mình, thì đó là sự phản bội, không phải trung thành. Ở nơi đây là thứ nhất á là chúng ta không có

[51:11]vì cái lợi thế riêng của mình mà bỏ đi, thì đó là người trung thành. Cái sự trung thành được thử thách nữa là khi mình bị rầy la, quở trách, bị phạt á, nghĩa là ví dụ như là thầy mình kêu mình nằm xuống đánh đòn, thầy mình la mình trước mặt bao nhiêu người mà lòng không hề oán giận, vẫn thương quý thầy mình, đó là người trung thành. Mà lúc đó mới là lúc thử thách đó. Còn lúc nào cũng nói: dạ, con thương thầy, con theo thầy, thầy nạt cho một tiếng quay lưng bỏ đi, quay lại nói xấu thầy liền, thì người đó không có trung thành. Mà trường hợp này nhiều không? Nhiều lắm ạ. Nghĩa là thầy mà còn thương á thì còn theo,

[51:49]thầy còn cho quyền lợi còn theo, mà thầy rầy la thầy phạt một cái là quay lại nói xấu thầy liền, thì đó là người không trung thành, 90% có thầy nói. Nên ở đây, mình phát nguyện cái phẩm chất trung thành là không bao giờ giận thầy mình, không bao giờ khởi cái niệm bỏ đi, bất tuân, dù cho thầy mình phạt mình nặng nề.

[52:16]Hồi mà chúng tôi mà chúng tôi ở với thầy mình cũng vậy, trong lòng mình có nói một câu rõ ràng: hễ thầy mình bảo mình chết, chết liền, không cần thắc mắc, không cần hỏi: tại sao con phải chết? Không có. Hễ thầy kêu: bây giờ tui kêu chú chết, chết liền. Nên là mình là đạo Phật mà cái lòng trung phải như đạo Nho á, phải như vậy đạo Phật mới mạnh được.

[52:38]Thì cái người đệ tử ở dưới á, ví dụ bây giờ quý thầy lớn mình có đệ tử thì mình cũng để ý đệ tử mình cái chỗ đó một chút. Coi cái đứa đệ tử này có trung thành hay không là lúc mình quở, mình rầy, mình la á. Hễ mình quở, rầy, la là giận lên, cái thứ đó không xài được. Đó là thứ đệ tử bất tuân, không có trung thành. Sau này nó có lông có cánh chút thế nào nó cũng quậy. Còn cái người đệ tử mà mình rầy, la, gay gắt, không oán giận, vẫn vâng lời, vẫn thương quý thầy, thì đó là người mà sau này gắn bó, trung thành và có thể làm nên những việc lớn cho đạo được, cái người đó có đạo đức. Ở đây là cái điểm chúng ta để ý như vậy, ừ.

[53:18]Nên ở đây bây giờ nói mình vai trò là người thừa hành, thì nếu mà mình được phục vụ dưới sự chỉ bảo của một vị minh sư, một vị chân sư, thì mình phải tâm nguyện rằng mình chết vì vị đó, mình sẵn sàng chết liền. Nếu vị đó cần, chết liền, không sợ. Mình phải có cái tâm nguyện tới cỡ đó thì mình mới thật sự là một người trung thành. Chứ còn mình chưa có cái ý niệm sẵn sàng chết vì thầy mình thì mình chưa phải là người trung thành. Đến cái mức độ phải như vậy. Dù người nói trung thành, nhưng không bao giờ dám lấy cái chết ra để đặt cái giá đó thì chưa phải là sự trung thành tuyệt đối. Cho nên nếu cuộc đời ta may mắn mà chúng ta được nương theo một vị chân sư,

[54:00]một vị minh sư, thì đúng mình bỏ thân mạng mình vì vì vị đó cũng xứng đáng thôi. Mà phải có cái ý nghĩ đó trong đầu thì mới là người trung thành. Còn nếu mình theo vị đó ngày nào mình thấy còn có lợi, không theo nữa, thấy không có lợi không theo nữa thì mình không phải là con người tốt. Chính bản thân mình phải tự thấy mình là con người chưa có đạo đức, mà bên đạo Nho gọi là tiểu nhân á. Còn bên đạo Phật mình thì mình không có cái khái niệm đó. Tuy nhiên, mình chưa phải là con người mà tuyệt đối nhu thuận để có thể sau này làm những điều lớn cho Phật pháp được, như vậy, ừ. Dĩ nhiên cái sự trung thành nó cũng có cái miễn trừ.

[54:39]Miễn trừ trong trường hợp là cái vị mà ta phục vụ á, vị đó hư đốn. Vị đó hư đốn quá thì Phật cũng dạy mình à nhược sư hà bất minh thì bạt cầu lương đạo. Thì chúng ta có quyền nghĩa là không tiếp tay cho vị đó nữa. Đó là luật của Phật cho. Nhưng mà phải rõ ràng là vị đó có cái hư đốn, quá tệ. Còn bình thường vị đó không phải hư đốn, thì mình có duyên phục vụ với vị đó thì phải trung thành cái đã. Đó là cái phẩm chất chúng ta phải xây dựng lại cho tăng sĩ ngày nay. Chứ tăng sĩ ngày nay chúng ta thiếu cái phẩm chất của sự trung thành, mà nãy như vị thầy ngồi than là 90% dễ dàng phản bội thầy tổ. Đó là chúng ta kém cái phẩm chất trung thành, chúng ta thua người đạo Nho á.

[55:27]Nói tại sao nhiều khi á mình thấy cũng buồn, nói mình nói đạo Phật mình cao siêu mà tới chừng chết, chết không được. Chết đau lên đau xuống nằm hoài chết không được. Còn mấy người đạo Nho trước khi chết họ báo trước ngày giờ họ chết, họ lên họ nằm chết êm ru. Ờ tại sao vậy? Vì họ đúng, họ họ đã sống đúng. Mà trong những phẩm chất họ sống đúng là có sự trung thành ở trỏng, có cái vâng lời, có cái trung thành ở trong. Cho nên họ có cái đức, mà khi có cái đức rồi, cái ngày họ chết, chết thoải mái, họ ra đi dễ dàng. Còn nhiều khi mình nói đạo Phật mình cao siêu, siêu thoát mà tới chừng chết, chết không được là biết mình đã sai.

[56:04]Mà trong số những điều mình đã sai có một cái coi chừng mình không phải là người trung thành, mình thiếu cái phẩm chất của sự trung thành. Do đó bây giờ phải rèn luyện lại cái phẩm chất đó cho mình và cho đệ tử của mình. Mình phải trung thành và dạy đệ tử mình phải biết trung thành để cho cả đạo Phật thành một cái khối từ trên xuống dưới đầy những cái sự tốt đẹp hết á. Rồi cái sự trung thành còn được thử thách một lần nữa. Hồi nãy chúng ta nói cái thử thách là khi thầy mình rầy, quở, mắng, phạt mình ha, mà mình vẫn không oán giận, vẫn quý thương thầy mình, vẫn tận tụy hầu hạ, đó là một cái thử thách rồi.

[56:40]Nó còn thử thách nữa là chúng ta được người khác móc. Ừm ví dụ mình đang ở với thầy mình mà mình giỏi việc có cái ông thầy khác nói: "Bây giờ thầy về với tôi, phải không? Tôi sẽ cho thầy cái chức này, tôi sẽ mua thầy liền chiếc xe Future liền. Ờ tôi sẽ mua thầy, sắm thầy một cái điện thoại Nokia đời mới liền. Về đây đi chứ ở bên đó rè quá, tài thầy ổng ém uổng", tức là có người móc, mà mình nghe xiêu lòng bỏ đi liền thì mình cũng thuộc loại người vất đi, nửa chết chết không được á. Không có trung thành. Cho nên cái sự trung thành được thử thách nữa là khi mà có người móc mình với những cái quyền lợi nhiều hơn,

[57:24]mình nhã nhặn từ chối để giữ được cái sự trung thành là phục vụ với ông thầy nghèo của mình. Ông thầy mình ổng nghèo nhưng mình sống chết với thầy mình, thì người đó nửa chết ra đi rất êm ái, bảo đảm về cõi trên là không bị quyền lợi huyễn hoặc mà dụ dỗ làm mình mất đi cái phẩm chất trung thành. Sống có tình có nghĩa, sống với thầy mình nghèo, đi chiếc xe đạp cũng ở với thầy mình cái đã, chừng nào thầy mình bảo: "Ờ thôi cái duyên con đã phải như thế, con đi như thế", thì sẽ đi. Thì đó là được, chứ còn nói là ngoài ra không có đi đâu hết, đó là phẩm chất của sự trung thành. Còn một cái thử thách nữa với sự trung thành mình nữa là

[58:03]thế này, là khi mà mình mình ở với thầy mình, mình lớn lên lần lần cái mình làm được nhiều việc tốt, bắt đầu nhiều người khen, hết người này khen tới người kia khen, mấy thầy chùa khác cũng lại khen, Phật tử ở ngoài khen. Thì lúc đó là có nhiều người cũng gợi ý mình nên bước ra để trụ trì một ngôi chùa nào, chứ ở đây hoài cái nó núp dưới cái bóng của thầy mình mình không phát triển được, nên bước ra trụ trì. Lúc đó đó, lúc đó bị thử thách một lần nữa. Lúc đó nói: "Ai khen thì khen, nếu không có đức của thầy tôi, tôi không làm được việc gì hết, nên ở lại với thầy". Chừng nào thầy bảo đi thì mới đi,

[58:40]hoặc là thầy chết thì thôi mình mình tự quyết định. Còn nếu không thì vẫn khiêm tốn lặng lẽ ở với thầy mình, mặc dù là người ta khen mình nức nở, nói: "Trời, thầy còn giỏi hơn thầy của thầy nữa mà thầy ở đây làm chi cho bị ém tài", vân vân. Ai nói gì nói, ai nói ngược nói xuôi nói kệ. "Thầy tôi dở kém ít học hơn tôi nhưng mà hy sinh cho tôi học và cái đức của thầy tôi che chở tôi cả một đời thì tôi cứ ở đây không đi đâu." Nói vậy đó, đó là cái sự thử thách lúc đó một lần nữa. Là cái sự trung thành chúng ta được thử thách bao nhiêu lần như vậy, mà cái người vượt qua được hết sự thử thách thì cái

[59:12]người đó được thần thánh khen ngợi, thương yêu, quý mến. Như vậy. Cái việc mà chúng ta nhận cái nhận sự sai bảo của người trên thì nó cũng có ba trường hợp. Một á là thầy mình giao cho mình công việc có một mình, có một mình mình làm, tức là việc nó nhỏ, là trường hợp thứ nhất. Trường hợp thứ hai là thầy mình giao cho mình công việc hoặc là giáo hội giao mình công việc mà giao chung cho nhiều người, tức là chung một nhóm, mình là một thành viên trong đó. Hoặc là thầy mình giao một việc, giáo hội giao cho mình một việc nhưng mà giao cho mình để chỉ đạo công việc đó, tức là giao cho mình công việc để mình chỉ huy một nhóm phía dưới nữa.

[59:51]À nó lại ba trường hợp như vậy. Thì mình cũng đều là người thừa hành nhưng mà vai trò khác nhau. Ở trường hợp thứ nhất là một mình mình làm, tức mình là người thừa hành tuyệt đối, không có không có người khác, mình chỉ vâng lời mình làm. Trường hợp thứ hai thì mình là một nhóm thì mình phải vâng lời người trên mà hợp tác với những huynh đệ ngang hàng với mình để cùng làm Phật sự. Và trường hợp thứ ba, mình nhận lệnh của người trên nhưng để là một người chỉ huy. Thì mỗi trường hợp nó có cái cái khác nhau. Tuy nhiên bài học hôm nay thì chúng ta chỉ nhấn mạnh tới cái việc là chúng ta thừa hành thôi, chứ chúng ta chưa nói tới việc chúng ta phải hợp

[1:00:27]tác với người ngang cũng như chưa nói tới việc ta chỉ đạo người dưới. Thì trong cái trường hợp nào trong ba cái trường hợp đó hoặc là ta được giao việc có một mình hoặc là ta được giao việc chung một nhóm hoặc là ta được giao việc để ta chỉ huy thì nhớ dù trường hợp nào ta cũng nhớ hai cái phẩm chất là vâng lời và trung thành, vâng lời và trung thành. Dù trường hợp, ví dụ giao cho mình để mình chỉ huy thì mình mặc dù mình chỉ huy người dưới nhưng mình luôn luôn vâng lời và trung thành với với người trên là nguyên tắc là như vậy. Thì cái sự vâng lời chúng ta nó có những cái mức độ thế này. Chứ trong cái công việc á là

[1:01:04]thường thường á những việc Phật sự ta thì ít có gì nguy hiểm. Nói chung những việc đạo hiện nay không có gì nguy hiểm và những công việc mà không có gì nguy hiểm thì việc đó cũng không có gì đặc biệt. Chúng ta không có tạo nên được những Phật sự lớn lao, bởi vì công việc nó bình thường. Còn những công việc, những Phật sự mà đặc biệt thì luôn luôn nó có cái khó khăn, có nguy hiểm ở trỏng. À ví dụ bây giờ là ở trên giáo hội giao cho mình là xây dựng một cái cái cảm hóa cái khu vực đó, cái khu vực đó. Mà vì cái khu đó chưa có ai biết đạo hết mà nhiều người ta sống không tốt, mà nghe nói có hiện tượng đánh bài, đánh bạc rồi chém lộn, gây lộn lu bu trong đó.

[1:01:41]Giáo hội sai mình, cái chùa mình đó biểu nói cái chùa thầy đó, thầy với mấy cái đệ tử của thầy phải vô đó chuyển hóa khu đó giùm cho tôi. Giáo hội giao, thế mình chấp hành mình đi vào làm. Vào rồi mình mới phát hiện ra là không đơn giản. Là xã hội đen có trong đó rồi, mà mấy tôn giáo khác cũng đã đi truyền đạo trong đó rồi. Mà mình phải vâng lời giáo hội vẫn phải vào đem đạo Phật vô chứ không có lui bước ra, không lui bước ra. Thì đây là cái cái vâng lời và cái trung thành, thì công việc như vậy mới là Phật sự có đặc biệt. Chứ còn bình thường hễ những công việc không có gì nguy hiểm thì công việc đó cũng tầm thường.

[1:02:13]Giống như hôm trước á chúng tôi đọc cái bài báo tường của Thiên Khánh á, có viết một chuyện hai người, chuyện hai người. Chuyện như thế này là ở trên giáo hội giao cho hai ông thầy đi về hai cái vùng xa để giáo hóa chúng sinh ở đó mà chưa biết đạo. Về một tháng thì một ông thầy viết thư về giáo hội nói: "Xin quý thầy rút cho con về, con không ở đây giáo hóa được, vì người dân ở đây không biết đạo, họ phỉ báng Tam Bảo, họ coi thường người tu. Cho nên thôi xin rút con về, con không ở được nữa". Thì giáo hội đọc bức thư đó rồi cũng cũng chưa biết tính sao thì lại nhận bức thư thứ hai của cái ông thầy thứ hai ổng cũng ở vùng khác.

[1:02:55]Thì ông thầy thứ hai nói thế này, nói: "Thưa quý thầy, dân ở đây không biết đạo, phỉ báng Tam Bảo, coi thường người tu. Nhưng vì vậy, xin quý thầy cho con ở đây lâu lâu để con giáo hóa được cho nhóm này. Xin gởi thêm con sách, băng, đĩa để con giáo hóa". Tức là hai người giống nhau không? Hai trường hợp giống y chang nhau, nhưng mà hai thái độ khác nhau hẳn. Một bên thấy khó rút lui liền, bên thấy khó đương đầu đi tới luôn. Thì đó những con người mà vâng lời và trung thành như vậy là những người sau này làm được việc cho giáo hội, những vị tăng tốt cho Phật pháp. Thì Phật sự phải vậy á mới là Phật sự,

[1:03:28]mới đáng làm, chứ còn hễ khó mình rút lui dễ làm thì không có gì đáng nói, không có công đức gì nhiều. Nên ở đây cái sự vâng lời, trung thành của ta thì có những cái mức độ thế này, nghĩa là khi được giao việc đơn giản thì ta làm thật tốt, làm cho hoàn chỉnh, nghiêm túc. Là đó nguyên tắc thứ nhất. Nguyên tắc thứ hai á là ta làm thành công nhiều hơn cái sự mong đợi của bề trên. Nghĩa là giáo hội ta sai ta, thầy ta sai ta như thế mà khi mình làm xong rồi là công việc nó thành công nhiều hơn như vậy. Ví dụ như trở lại cái ví dụ mà giáo hội sai ta vào chuyển hóa cái địa bàn đó, mình vô mình giáo hóa thì phát hiện đó

[1:04:08]là nó có một băng nhóm xã hội đen trong trỏng, nói chuyện bằng mã tấu không, nó đánh bài, đánh bạc, gây lộn, gào tùm lum, rồi có mấy đạo khác cũng bước vô đó đang đi dụ đạo từ từ, nghĩa là ai theo đạo cho mấy triệu. Giờ mình vô sau, vô sau thì mục tiêu của giáo hội đề ra là mình làm sao cho cái xóm nó tốt, cho người ta tin tưởng Tam Bảo, có người về chùa quy y là thành công, là coi như vậy là cũng gieo được cái đạo đức, cái đạo pháp vào lòng người. Nhưng mà đến khi mình làm xong mình về báo cáo với giáo hội thế này, nói: "Dạ thưa quý thầy, vâng lời của giáo hội, chúng tôi thầy trò tôi có vào đó chuyển hóa địa bàn và kết quả ngày

[1:04:45]nay là 95% người dân đã quy y và họ đã xúm nhau cất luôn cái chùa ở trong đó luôn". Như vậy đó là thành công vượt hơn mong đợi thì đó là sự vâng lời và sự trung thành. Tức là thứ nhất là hễ việc đơn giản thì chúng ta làm cho tốt và thứ hai là làm tốt hơn cái điều mà ở các vị trên giao cho mình, thì đó là người đệ tử, người thừa hành xuất sắc, thừa hành xuất sắc. Và thứ ba là vượt qua những khó khăn, những nghịch cảnh để thực hiện, mà trong cái khó khăn, cái nghịch cảnh đó thì chúng ta phải biết biết đương đầu với nguy hiểm mà không sợ hãi. sao gọi là đương đầu với nguy hiểm mà không sợ hãi? Tại vì làm Phật sự không dễ, có khi vô đó rồi chết trong đó luôn.

[1:05:33]Vô đó nhiều khi đụng chạm với những cái tôn giáo khác và họ giết mình luôn. Giết mình luôn. Như có những vị sư đi truyền đạo vào những cái vùng đạo khác, nó đã xả súng nó giết chết hết luôn. Đã có những trường hợp đó xảy ra. Có những cái vùng đạo Phật truyền sát với Hồi giáo, vô nó thủ tiêu, nó giết hết luôn. Như hôm qua Thầy Huyền Diệu kể cái chuyện là cái xứ Nepal đó bây giờ là Ấn giáo là quốc giáo, mà ở đó có cái vườn Lâm-tỳ-ni là nơi Phật Đản sinh. Thì thầy ổng về ổng ổng xin quốc vương đó một khu vực để ổng xây dựng lại cái nơi di tích của Phật. Rồi ổng đi các quốc gia khắp trên thế giới để yêu cầu các quốc gia về đó xây chùa.

[1:06:17]Xây chùa để bảo vệ cái thánh địa đó. Nên Trung Quốc cũng về đó xây, Nhật cũng xây, Hàn Quốc gì cũng xây đó hết, nhiều nước đã về đó xây. Và Việt Nam mình là cũng xây đầu tiên, ngôi chùa Việt Nam là ngôi chùa đầu tiên nơi cái đất Phật ở Lâm-tỳ-ni. Và bắt đầu bị kẻ xấu giết. Thầy nói một lần mà ổng đang ngồi thiền, nó vô nó xả súng, nó lên súng đi tìm ổng. Ổng ngồi ổng nhắm mắt lại ổng cầu nguyện Phật là xin cho bắn một phát trúng tim chết liền, tại sợ bắn tầm bậy bạ nó đau, chết nó đau. Thì ổng chỉ niệm Bồ Tát Quan Âm thì tự nhiên nghe tiếng mấy cái tay mà cầm súng nó nói: "Ủa, mới thấy ổng ngồi đây mà để đôi dép còn sao ổng đâu mất tiêu?".

[1:06:52]Tự nhiên Bồ Tát che mắt nó không thấy. Nó đi lùng qua phòng khác thì đây thầy ổng nhảy cửa sổ ổng chạy mất luôn. Rồi một lần khác nó vô nó lùng, nó lùng sao nó lùng tìm không được thì nó gặp ông sư người Nhật, nó bắn chết ông sư người Nhật liền, bắn bể đầu luôn, chết luôn. Thì chúng ta thấy là làm Phật sự không phải là không nguy hiểm, có khi nguy hiểm tới tánh mạng. Nhưng vì sự vâng lời và trung thành ta không sợ. Và ta nghĩ một điều đơn giản thế này: là khi đất nước lâm nguy, bao nhiêu người trai trẻ từ giã gia đình ra về cái chiến trường, cầm súng chiến đấu với quân giặc, đối diện với cái chết hàng ngày hàng giờ mà họ không sợ.

[1:07:28]Chính vì có những người không sợ chết đó mà bao nhiêu người dân được bình yên, được no ấm, được hạnh phúc, được sống còn. Những người đó, mình thấy là một người lính bình thường thôi mà họ đã không sợ chết để bảo vệ đất nước. Thì Phật pháp còn là cái gì cao siêu nữa, thì tại sao ta lại hèn nhát, ta sợ hãi? Phải nghĩ như vậy, cho nên khi mà được Giáo hội giao công việc hay là Thầy ta giao công việc, mà công việc đó đúng là hợp lý, là cần thiết mà nguy hiểm, mình không sợ, vẫn đương đầu bước tới để làm. Vì mình nghĩ mình không thể thua người lính ngoài mặt trận được. Người lính ngoài mặt trận họ không sợ chết thì không có lý do gì để một người

[1:08:08]tăng sĩ có lý tưởng giải thoát cao siêu lại sợ chết, không có lý do. Do đó, vừa là cái khí khí của đạo, cái sức mạnh của đạo, lý tưởng của đạo mà vừa là phẩm chất của sự vâng lời và trung thành, thì khi ta được giao công việc Phật sự, nhớ một điều: không sợ chết. Không sợ chết, nhưng mà làm cho khôn ngoan, cho có hiệu quả chứ đừng liều mạng thôi. Chứ đừng lúc nào cũng đừng vỗ ngực: "Không sợ chết, không sợ chết" nó bắn cái đùng thì đúng chết liền mình cũng không sợ thiệt, nhưng mà làm không được việc. Cho nên làm sao mà không chết mà vẫn làm được việc thì mới hay. Chứ chết chết rồi đâu ai làm việc nữa. Hễ đưa người nào cái người đó liều chết,

[1:08:46]chết luôn người đó cái thôi đâu có hay ho gì đâu. Cho nên mạng sống rất là quý, chỉ có cái tinh thần của mình á, nếu mà kẹt quá phải chết, đành phải chết thì thôi không sợ, mình an tâm chết, chấp nhận cái chết. Nhưng mà đừng có chết, chết phí phạm, cũng phải ráng giữ cái mạng sống của mình để để lo việc đạo. Nhưng trong đầu mình thì luôn luôn không sợ chết để đương đầu với với nguy hiểm mà mà làm việc như vậy. Những cái người mà vâng lời và trung thành như vậy để làm việc đạo được như vậy thì chúng ta hiểu một điều thế này: người đó càng sống chừng nào thì cái uy đức càng lớn chừng nấy. Là đức trọng quỷ thần kinh á, tức là người đó có cái uy lực

[1:09:24]mà trong cái thế giới quỷ thần cũng phải sợ họ luôn. Trong cái thế giới quỷ thần cũng phải sợ họ. Ví dụ như là họ đến cái cái vùng đó, cái nhà đó nói ma, nói: "Thưa thầy, nhà con ma quá". Thì ông thầy đó ổng tới ổng ổng chỉ nói trong tâm ổng, ổng nói: "Quý vị về chùa tu, không được ở đây nữa nha". Nói một tiếng thôi, ông thầy đó vừa quay gót ra khỏi nhà là ma kéo đi liền, không dám ở nhà nữa. Bởi vì ổng có cái uy của ổng. Mà tại sao ổng có cái uy? Bởi vì nhiều năm tháng ổng làm Phật sự với tinh thần trung thành và vâng lời. Là cái cái là cái đức trọng tới quỷ thần phải kinh, còn con người mà gặp ổng là phải nể trọng,

[1:10:03]bởi vì suốt cuộc đời biết vâng lời và trung thành, tạo uy đức rất là lớn. Mà những người đó ở trên cao Phật và Bồ Tát yêu mến. Sau này sẽ giao những Phật sự rất lớn ở những kiếp sau. Nhiều kiếp này, nhiều khi ổng chỉ là sau này thầy chết rồi giao ổng làm trụ trì bình thường, trong Giáo hội làm một chức vừa vừa. Nhưng mà suốt đời ổng lúc nào cũng vâng lời và trung thành, luôn chấp nhận đương đầu với khó khăn và nguy hiểm để làm Phật sự. Thì kiếp này ổng bình thường, không có gì hết rồi ổng chết, rồi cũng làm đám tang vừa vừa. Nhưng đâu biết rằng cái người đó được ở trên chư Phật chấm. Chư Phật chấm là sao?

[1:10:35]Giao qua, lên cõi trời gặp Bồ Tát Di Lặc đào tạo lại, sau đó cho đầu thai xuống lại ở một cái trụ xứ lúc đó cần thiết có cái vị đó nổi lên để giữ gìn, bảo vệ Phật pháp, làm giáo chủ cả một đời luôn, cả bao nhiêu đời ảnh gây được ảnh hưởng là bao nhiêu ngàn năm sau. Mà cái việc mà chúng ta thấy một người nổi lên ở trong đạo, nổi bật lên, làm được nhiều việc, chấn hưng được Phật pháp mà gây được ảnh hưởng vài ngàn năm sau, chuyện đó không phải là không phải khơi khơi, không phải là do cái khéo léo riêng của người đó mà đó là sứ mạng mà Phật giao. Mà Phật giao người nào, người đó mới làm được. Tại sao vậy?

[1:11:11]Khi Phật giao công việc cho người đó thì Phật bảo vệ, Phật che chở, Phật gia hộ để làm được việc. Nếu không có Phật giao không ai làm được hết. Cho nên một người mà tự nhiên nổi lên làm được Phật sự mà gây được ảnh hưởng vài ngàn năm sau, làm cho Phật giáo hưng thịnh hẳn lên luôn, thì chuyện đó là chuyện mà Phật giao. Mà tại sao Phật giao? Vì những kiếp xưa người này có hai cái phẩm chất: vâng lời và trung thành. Vâng lời và trung thành với những vị minh sư chân chính, cho nên được cái uy đức rất là lớn và được thần thánh yêu mến, chư Phật, chư Bồ Tát chọn lựa mình, như vậy.

[1:11:45]Cho nên chúng ta biết một điều là Phật pháp sẽ hưng thịnh khi ngày nào mà ta có nhiều tăng, ni và Phật tử biết vâng lời và biết trung thành. Khi làm việc chung với nhau, chúng ta có những con người vâng lời và trung thành như vậy. Rồi có một số điều ta nhắc nhở nhau một chút. Chúng ta có vài cái điều chúng ta để ý một chút xíu. Nhiều khi ta làm việc, có khi ta bị chê và có khi ta được khen, mỗi khi ta làm Phật sự. Khi làm một công việc đó, khi đang làm nửa chừng, cái tiến triển công việc nó như thế nào đó là tự nhiên ta bị chê, hoặc là cái tiến triển công việc thế nào đó ta được người trên khen thì ta phải có cái thái độ chân chính vào lúc này.

[1:12:27]Khi bị chê thì phải làm sao? Ví dụ khi thầy mình chê mình, hay là cái vị ở trên Giáo hội chê, nói: "Trời, sao thầy làm cái này kỳ khôi vậy? Thầy làm vậy hư hết rồi, không được, trời ơi tệ quá". Ví dụ người trên chê thì mình sao? Hả? Nói: "Thôi tôi qua tôi tu làm linh mục á, chê tôi, tôi qua tu làm linh mục á".

[1:12:54]Nếu mà mình bị chê thì đây là thái độ của một người vâng lời và trung thành: là lập tức đi tìm cái lỗi của mình liền, coi tìm mình đã sai chỗ nào, mình đã sót chỗ nào để chấn chỉnh lại, không hề oán giận. Nhớ cái phẩm chất là không hề oán giận người trên mình là cái phẩm chất cực kỳ đáng quý. Chứ không phải là nói thầy mình chê cái giận lại, nói: "Thầy có ngon làm đi, người ta làm vậy mà nói hoài", ví dụ vậy. Có không ta? Nghi nghi có quá, nghi có. Nên làm sao tập cái cái thái độ là thầy mình chê mình, nói đủ thứ thì mình khiêm tốn tìm cách sửa cái sai của mình để làm tiếp, chỉnh đốn lại để không bị chê nữa.

[1:13:37]Chứ không được tự ái nha. Chứ cái này mà hễ bị bị chê mà tự ái là người vứt đi, người không có đạo đức. Nghĩa là đối với một người tu hành là một điều sai lầm, mà đối với người Phật tử là người này chưa có phẩm chất tốt. Nên là cái thử thách cái đạo đức của mình, cái sự trung thành, sự vâng lời của mình là lúc mà thầy mình chê mình đó. Cho nên chúng ta cần phải được chê cho nhiều để mình được thử thách. Còn hễ làm đâu được khen đó, mình không có tiến bộ, không có tiến, nha, phải được chê. Nên ai mà càng chê nhiều, được chê nhiều mà vượt qua hết, không bao giờ tự ái, vẫn cố gắng sửa sai, vẫn cố gắng làm tốt, đó là những người mà được thần thánh yêu mến.

[1:14:14]Rồi bây giờ được khen, ví dụ như là Giáo hội khen, nói: "Ồ, tôi nhờ thầy chuyển hóa cái địa bàn đó mà thầy làm vượt điều chúng tôi mong đợi. Chẳng những là làm cho họ quy y mà họ còn bỏ tiền bỏ của ra cất được cái ngôi chùa. Bây giờ là làng xóm không có rác rưởi, đường xá là sạch tươm tất, rồi không nghe tiếng chửi thề, mà bây giờ tối đến là nghe tiếng tụng kinh râm ran, nhà ai cũng gõ chuông, lễ Phật, thắp nhang, đi ngang mùi hương trầm cả xóm. Là thầy thật là hay, thầy quá giỏi, chúng tôi rất tự hào vì Giáo hội có người như thầy". Ví dụ như mình khi được khen nức nở như vậy thì mình sao? Rồi thái độ mình sao? Thái độ mình sao? Nói:

[1:14:55]"Thôi thầy giao tôi làm Trưởng ban Trị sự nha, có lý á".

[1:15:05]Thì khi làm Phật sự mà khi ta được khen thì trong lòng ta phải chia cái khen đó cho cho những người cộng tác với mình. Ví dụ như bị giáo hội khen thì mình nói: "Dạ cảm ơn quý thầy, chứ tôi làm là cũng nhờ mấy chùa chung quanh anh em hỗ trợ, rồi cũng nhờ mấy đệ tử cũng chịu cực, chứ còn mình tôi cũng chẳng làm được gì." Luôn luôn chuyển lời khen đó cho những người giúp mình liền, chứ không bao giờ được giữ lời khen, nói: "Đúng rồi! Thầy đó tôi làm là được à." Mình nói thế là mình nhận lời khen cho một mình mình, mất hết công đức liền. Hễ hễ được khen thì phải chia cái lời khen đó cho bao nhiêu người khác, mình không giữ lại cái gì cho mình hết. Phải như vậy mới là người tốt á.

[1:15:43]Quý vị, cho nên chúng ta hay có cái hồi hướng công đức á, chính là cái chuyển lời khen đi chứ không gì hết, mà tại mình quên áp dụng. Nên nguyện đem công đức này hướng về cho tất cả. Mà công đức gì? Mình tụng một thời kinh, hoặc là mình đi đắp một con đường có công đức, mình cứu trợ từ thiện có công đức, mình tổ chức cái giới đàn cũng có công đức thì nguyện đem công đức hướng về cho tất cả chúng sinh. Bây giờ công đức đâu không thấy mà thấy cái lời khen trước á. Nói: "Công nhận thầy hay thiệt á. Tôi giao cho thầy là vô đó mà thuyết pháp cho cái vùng đó, yêu cầu thầy là một lần giảng gom được 100 người nghe pháp giùm cho tôi.

[1:16:15]Mà bây giờ thầy làm thành đạo tràng mỗi lần thầy giảng là 500 người tới nghe. Cả cái làng xóm đó bây giờ họ sống họ thương yêu nhau, thầy hay thiệt." Thì lúc đó là mình ngồi mình cứ cười, mình cười không nói tiếng nào hết, tức là mình lấy hết lời khen đó là sai, phải biết hồi hướng liền. Phải nói: "Không, cũng nhờ quý thầy chỉ đạo, cũng nhờ công đức của quý thầy giáo hội cho tôi mà tôi mới làm được, rồi cũng nhờ thầy tôi dạy dỗ, rồi cũng nhờ thiện căn của Phật tử trong đó. Tôi giảng họ không chịu đi nghe là làm cái gì? Nhưng mà họ đi nghe họ có lòng họ mới tới chùa đi nghe. Nên cũng chính nhờ cái người nghe chứ không phải là nhờ người giảng.

[1:16:48]Mà tôi có giảng được cái gì cũng là nhờ quý thầy chỉ bảo, quý thầy hướng dẫn giùm, cũng nhờ công đức nữa." Đó, tức là khi mà được khen thì mình chia liền không bao giờ giữ lại, cũng giống như hễ mình cảm thấy mình có công đức thì mình chia liền không bao giờ giữ lại. Đó là phẩm chất của cái người mà tốt làm được việc khi làm được việc như vậy nha. Còn một ý cuối cùng nữa ta để ý đó là có những việc mà chúng ta được ở trên giao mà việc đó quá khó, vượt khỏi khả năng của mình, vượt khỏi khả năng của mình, có thật chứ không phải là không. Nãy giờ chúng ta nói là có những việc khó khăn, có những việc nghịch cảnh nhưng mà vẫn còn trong khả năng của mình.

[1:17:25]Nhưng mà có những việc thực sự là ngoài khả năng của mình. Ví dụ như thầy giáo hội giao cho mình nói đó là: "Ở vùng đó có cái nhà thờ, đó chung quanh đó cái giáo xứ, thì tôi giao cho thầy tới đó thầy giáo hóa toàn bộ cái giáo xứ Thiên Chúa đó bỏ đạo Thiên Chúa theo đạo Phật, họ đập cái nhà thờ đó họ xây chùa lên đó giùm cho tôi." Thầy nào dám nhận không?

[1:17:51]Hoặc là ví dụ nói: "Bây giờ trong cái trại tù đó là cái toàn là người ác ôn, côn đồ nó bị nhốt trong đó hết trơn. Giờ thầy tôi giao cho thầy, thầy phải giả bộ thầy đi ăn trộm để thầy bị bắt vô trong đó thầy nằm trong đó thầy giáo hóa hết người đó cho tôi. Thầy giả bộ thầy nằm luôn trong tù." Mà khi không đâu có ai cho vô tù phải không? Đâu có ai mà cho mình vô tù mình giảng đạo. "Thì bây giờ thầy giả bộ thầy đi ăn cắp cái gì để thầy bị bắt vô đó thì vô đó một năm sau thầy ra là cái số tù đó bây giờ thành đạo Phật hết cho tôi." Các thầy làm được không? Đó, có những cái nhiều khi được giao mà không

[1:18:22]phải làm nổi, có những cái quá khó khăn. Mình ví dụ cho vui thôi, nhưng mà trong thực tế đôi khi chúng ta phải biết rằng có những việc vượt quá khả năng của mình. Việc vượt quá khả năng, nhưng mà bởi vì chúng ta đã phát nguyện vâng lời và trung thành thì không được từ chối mặc dầu rõ ràng việc đó vượt khả năng của mình. Thì trong trường hợp mà như vậy thì phải làm sao? Thì thứ nhất, chúng ta cầu Phật gia hộ chứ không được từ chối, phải cầu Phật gia hộ: "Việc này vượt ngoài khả năng của con, xin Phật gia hộ cho con, xin có những người trợ giúp con." Rồi cũng xin giáo hội, xin người trên nói: "Thưa quý thầy, việc này vượt khả năng của tôi nhưng bởi vì tôi luôn luôn

[1:18:57]vâng lời, xin quý thầy phụ cho tôi có thêm người thêm đồ để làm, chứ giờ thì một mình tôi thì sợ kham không nổi nhưng mà tôi không từ chối, bởi vì việc gì giáo hội sai thì tôi phải luôn luôn chấp hành." Đó. Thì hôm nay chúng ta nói cái bài đầu tiên về cái gọi là sự hòa đồng tác, tức là tinh thần, những nguyên tắc để làm việc chung. Mà cái bài đầu tiên này là bài dành cho cái người nhỏ, tức là người nhận lệnh để làm. Thì những nguyên tắc như vậy về phẩm chất thì phải vâng lời và và trung thành, mà biết làm thì phải biết ghi sổ ghi chép, và phải biết cách báo cáo. Rồi khi làm thì phải biết cố vấn,

[1:19:32]tham mưu, và phải giữ cái sự trung thành không bao giờ thay đổi, phải biết đương đầu với những khó khăn. Rồi khi có những thành công, khi có những thất bại thì mình có thái độ chân chính như thế nào, vân vân vân vân như vậy. Thì đây là một bài có lẽ không phù hợp với với quý thầy quý cô ở đây, bởi vì quý thầy quý cô đây là toàn là những vị đã lớn. Nhưng mà chúng ta cũng biết những nguyên tắc này để chúng ta về dạy lại cho cho đệ tử của mình, cho đàn em của mình. Hôm nay cũng một bài đầu hạ, một bài đầu tiên trong cái mùa hạ này chúng con được về đây để trao đổi với quý thầy quý cô thì cũng mong rằng quý thầy quý cô được nhiều cái sức khỏe.

[1:20:08]Mỗi năm là quý thầy quý cô tăng thêm đạo lực làm cái bóng mát nương tựa cho Phật tử, cho những hàng tăng ni trẻ để cho giáo hội của chúng ta một ngày một hưng long, một ngày một tốt đẹp. Và mong cho quý thầy quý cô, quý Phật tử được nhiều sức khỏe. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[1:20:31]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch Thượng tọa giảng sư, kính bạch chư tôn Hòa thượng chứng minh. Chúng con được biết pháp lưu xuất từ Tây Càng chuyển dời qua Đông Độ đến nay đã trên 2.500 năm, đời đời truyền nối, thế thế hoằng tuyên. Cũng vậy, hôm nay Thượng tọa vì ngậm đức từ bi, thừa hành Phật sự, mở đường Thiếu Thất, chỉ lối Huỳnh Mai, muốn khơi dòng Tào Khê để cho nước chảy về nguồn, đem pháp đốn tiệm sáng soi thiên cổ, nên đã nhận lời thỉnh cầu của thường trực Ban Trị sự Tỉnh hội Phật giáo tỉnh Long An, cũng là ban tổ chức khóa an cư kiết hạ, khóa bồi dưỡng kiến thức trụ trì Phật lịch

[1:21:25]2549, dương lịch 2005 mà trở về đạo tràng Tổ đình Kim Cang để truyền trao những việc cần thiết cho vấn đề sống, sinh hoạt, làm việc chung của chư tăng ni trong một cộng đồng Phật giáo, trong một trú xứ tự viện. Như vậy, chúng con nghĩ những điều này thật rất bổ ích nếu như sẽ được áp dụng một cách thuận duyên trên con đường tu tập và hành đạo của mọi chư tăng ni khi trở về trú xứ của mình. Như vậy sẽ góp phần gánh vác một phần Phật sự quan trọng mà giáo hội đang cần ở mọi tăng ni có sự góp sức. Như vậy, ân đức này của Thượng tọa, chúng con xin thành tâm ghi nhận, trân trọng, cảm niệm ân đức và cầu nguyện hồng ân Tam Bảo luôn gia hộ cho

[1:22:25]Thượng tọa thể pháp thường tồn, tiếng pháp hằng vang, đạo thọ tăng quang để mãi mãi tiếp nối ngọn đèn chánh pháp của Đức Thế Tôn sáng soi hậu thế, truyền trao làm lợi lạc chúng sanh, tạo tòa sen để tiếp độ chúng sanh và đem cho số đông được dự phần an lạc. Nhân đây, cũng xin thay lời cho chư tôn đức tăng ni hiện diện tại đạo tràng khóa bồi dưỡng kiến thức trụ trì hôm nay, kính chuyển lời ghi nhận công đức của quý Phật tử trong đoàn đã đến đây để hỗ trợ về tinh thần, vật chất và góp phần trang nghiêm cho đạo tràng buổi thuyết giảng hôm nay. Kính chúc quý vị Phật tử thân tâm thường an lạc, hỷ xả trong tâm tư, thuận hòa trong đời sống,

[1:23:13]vững bước tiến mãi trên con đường tu tập Phật pháp và chúng tôi nguyện sẽ là đồng hành pháp lữ của quý vị trên bước đường tu học đạo từ bi giải thoát đời này và tất cả những đời sau nếu còn sanh ra trên cõi Ta-bà này. Giờ này, thời thuyết giảng đã kết thúc, chúng con xin thành kính cung thỉnh Thượng tọa, cung thỉnh đạo tràng và kính mời toàn thể đạo tràng khởi thân niệm hồi hướng.