[0:55]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay là ngày mùng 3, hương Tết vẫn còn tràn đầy khắp cả đất trời, và quý Phật tử đã về chùa để đón xuân, đón Tết. Điều đó chứng tỏ rằng ở trong lòng của mình, chùa là cái gì đó thiêng liêng lắm, Phật là cái gì đó cao cả lắm. Còn biết bao nhiêu con người cũng trong cái mùa Tết vui vẻ này đã đi tìm đến với những trò vui khác, nhưng mà quý Phật tử trong lòng mình vì có Phật, có chùa nên đã về đây. Mà đúng thật, về đây là cõi Phật thì về đây là cõi xuân nha.
[1:38]Cái bài pháp thoại mà thầy trao đổi ngày hôm nay có cái tựa đề là: Nguyện ước và thực hiện. Là khi chúng ta sống trên đời, chúng ta thường có ước mơ và chúng ta tìm cách thực hiện cái ước mơ của mình. Ý là như vậy, ai cũng như vậy. Cái ước mơ của ta thì nó lớn hay nó nhỏ tùy con người. Cái ước mơ đó là ta ước mơ cho mình hay ước mơ cho mọi người cũng là tùy cái suy nghĩ của mỗi người. Cái ước mơ của ta có khi nó rất là thực tế mà có khi nó rất là viễn vông cũng là tùy con người và cũng tùy cái lứa tuổi. Cái ước mơ của ta nó cũng thay đổi theo cái năm tháng, theo lứa tuổi nữa. Ví dụ khi mà nhỏ, ta chưa có nhiều kinh nghiệm sống
[2:32]thì thường là cái ước mơ của ta nó hay viễn vông. Còn những khi ta lớn tuổi, mình có trí tuệ hơn rồi, mình đã va chạm nhiều với thực tế cuộc sống rồi thì những cái ước mơ của mình bỗng nhiên nó khép lại, nó nhỏ lại và nó thực tế hơn. Như thầy nhớ hồi thầy còn nhỏ ấy thì cứ ngồi trên sân thượng nhìn cái núi rừng và ước ao mình sẽ chế một chiếc máy bay để mình bay từ cái đồi này qua cái núi kia chơi, đi thăm nơi này thăm nơi kia, mà tới bây giờ vẫn chưa chế được cái gì cả. Lớn lên mình khi hiểu ra chút xíu rồi mới biết rằng cái chuyện đó chuyện ngoài tầm tay, mình ước mơ cái khác. Nhưng mà lớn lên chút xíu thì thì ước mơ làm cái khác nữa,
[3:12]ước mơ làm những chuyện gì lớn lao cho cuộc đời, cho con người dữ lắm. Nhưng đến khi mà hiểu ra một điều nữa là không không phải như vậy, chỉ còn cuối cùng có một cái ước mơ mà thực tế nhất, mà mình thực hiện được nhất là đi tu. Không còn đường nào nữa, hết đường. Chỉ còn đường đi tu, không còn đường nào. Rồi không ngờ là đi tu mới là đúng cái số phận của mình, mới đúng với cái cái con người, khả năng của mình vậy. Lo tu là đúng. Thế còn những cái ước mơ khác lại là viễn vông, không thực tế. Nhưng mà có những người khác, cái mà thầy cho là viễn vông thực tế thì có những người khác họ lại làm rất là thành công.
[3:50]Ví dụ hồi nhỏ ấy, thầy cũng mơ ước mình làm nhà bác học, sẽ làm cái gì đó nổi danh cho Việt Nam mình được nổi tiếng với năm châu bốn biển là cũng có những nhà bác học. Nhưng mà lớn lên chút học ngu quá đó, cái thôi cái thấy ờ làm bác học không nổi, thôi đành làm thất học thôi, xuống một mức, thất học được rồi đi tu. Mà thực ra thầy đi tu cũng là do lời lời nhắc nhở của Hòa thượng bổn sư, Hòa thượng bổn sư Trúc Lâm, Hòa thượng Thích Thanh Từ. Lúc đó thầy còn trẻ, lòng còn nhiều nhiệt huyết, còn nhiều ước mơ, đến gặp Hòa thượng, cũng nói đến những cái lý tưởng của tuổi trẻ, ước mơ của tuổi trẻ, Hòa thượng chỉ nói một câu:
[4:30]Không bao giờ con diệt được hết lòng tham của con người. Nói ra thầy giật mình liền. Thầy đúng rồi. Nghĩa là khi mình vừa lớn lên, mình mơ ước cuộc sống của mình là sống lợi ích cho tha nhân, mong là đem hạnh phúc đến cho mọi người, nhưng mà hạnh phúc là cái gì? Hạnh phúc là cái gì trong khi con người ta không bao giờ ngừng cái sự đòi hỏi tham lam? Cái cái quan trọng nhất của con người thật sự chính là đạo đức. Khi con người có đạo đức, người ta tự người ta không tham lam, tự người ta không sân hận, tự người ta không làm khổ nhau thì đó là hạnh phúc. Ngay lúc đó, thầy thay đổi quan điểm liền rồi cuối cùng là:
[5:08]Đúng như vậy, phải làm sao đem đạo đức cho con người, tức là đem hạnh phúc cho con người. Nhưng mà làm sao đem được đạo đức cho con người? Làm sao ạ? Có cách nào đem đạo đức cho con người? Còn có nước đi tu thôi chứ giờ làm gì nữa giờ, hết đường rồi. Thì ra đi tu. Đi tu rồi mình chính mình mình phải tu dưỡng đạo đức để mình có kinh nghiệm trong cái chiến đấu với bản thân mình, với từng cái lỗi lầm của mình rồi mình mới có thể nói lên những điều đó làm lay động lòng người và có thể làm người khác thực hiện theo được. Mà thật sự là như vậy, nên thầy đã chọn cái con đường đó, đó là cái ước mơ của cuộc đời riêng thầy.
[5:45]Tuy nhiên, khi vào đạo rồi, thầy mới phát hiện ra có những cái điều ở trong đạo Phật nó hơi là lạ, hay hay mà kỳ kỳ. Đạo Phật là lạ, hay hay mà kỳ kỳ là khi bắt đầu vào đến đạo Phật, mỗi ngày tụng kinh, lễ Phật, đọc những bài kinh cái ý tứ sâu xa, đọc những cái lời phục nguyện mà phải nói rằng là cái cái cái suy nghĩ bình thường của con người không thể suy nghĩ ra được. À ví dụ bây giờ thầy nói để so sánh thôi, quý quý quý quý quý Phật tử sẽ thấy cái những cái ước nguyện trong đạo Phật phải nói là những ước nguyện của những bậc Thánh á. Như bây giờ ví dụ khi ta đến chùa, ta cầu nguyện điều gì?
[6:27]Như cái người mà bình thường hoặc là nói tầm thường thì đến chùa cầu nguyện là: À xin Phật gia hộ cho con được khỏe mạnh, gia đình con được may mắn, con làm ăn được phát tài. Đó là người tầm thường là cầu nguyện cho mình. Thậm chí hôm qua thầy nhớ hôm qua vậy, sau khi thầy giảng xong, các Phật tử vào trong nhà khách thăm thầy thì mỗi người vào thì đến chào thầy đều chúc thầy khỏe này vân vân. Nhưng mà có người đến chào thầy xong không chúc thầy mà nói một lời rất lạ lùng, thầy cũng hơi ngạc nhiên. Vào chào thầy xong rồi quỳ xuống chắp tay nói: Thưa thầy, cầu mong cho con được khỏe mạnh, cho con được làm ăn phát đạt.
[7:05]Thầy ngạc vì bao nhiêu năm qua thầy mới có người rất lạ lùng này, quỳ quỳ trước mặt thầy nhưng mà lại cầu cho mình. Thầy ngỡ ngàng, hơi lạ lạ, cái tai thầy chưa quen nghe, còn hầu hết đến gặp thầy thì ít ra cũng lịch sự chúc thầy một tiếng gì đó, chúc thầy khỏe khỏe cho thầy bớt nghèo bớt xấu đồ vậy. Chứ tự nhiên có ông đến quỳ trước mặt thầy nhưng mà lại cầu cho chính mình, thầy hơi ngạc nhiên. Và thầy hiểu cái tâm lý này là có lẽ anh này cũng chưa hiểu đạo lắm, rồi cũng đi chùa như mọi người rồi mỗi khi quỳ trước bàn Phật là toàn cầu cho mình. Thì thôi đó là người khởi điểm, có tin đạo, có tin thần thánh nhưng mà chưa hiểu đạo lý nên cứ cầu cho mình.
[7:42]Rồi có một người thứ hai vượt lên trên điều đó là sau khi hiểu được đạo lý, sau khi chuyển hóa được tâm hồn mình trở nên cao thượng hơn thì quỳ trước bàn Phật lại không cầu cho mình nữa mà cầu cho cho bá gia bá tánh, là thấy thiên tai địch họa nhiều quá thì mới cầu nguyện trên chư Phật là làm sao cho thế giới được thanh bình, chúng sinh được an lạc, nhà nhà được no cơm ấm áo vân vân. Thì cái người này là đã vượt lên trên cái suy nghĩ thường tình. Mình mà quỳ bên cạnh cái người mà mình nghe người ta không cầu nguyện gì cho mình mà chỉ cầu nguyện cho bá gia bá tánh là mình nể rồi đó. Cái người này là tâm hồn đã lớn lên, vĩ đại rồi chứ không phải là không.
[8:25]Mà cái hàng người thứ hai như vậy là đáng nể lắm rồi phải không? Vượt khỏi cái ích kỷ tầm thường của con người. Nghĩa là trong tâm mình chỉ sống vì mọi người, đến nỗi mà trong lúc riêng tư nhất, không ai biết mình hết, mình cũng chỉ cầu mong, cầu nguyện, ước nguyện cho mọi người. Người như vậy là hay lắm rồi đó. Ở đây được mấy người như vậy ạ? Ở đây. Nãy giờ vô chùa lễ Phật cầu cho ai? Thú nhận trước bình minh đi.
[8:54]Rồi à mà nghe như vậy đã hay rồi ha, nhưng mà khi ta vào trong đạo Phật, ta đọc những lời ước nguyện rồi ta mới còn thấy sợ nữa. Những cái lời nguyện ước trong đạo Phật khủng khiếp lắm. Ví dụ như là khi mà vào chùa ta tụng kinh nó có một cái bài phục nguyện cuối cùng câu này mà như là một sự thách đố cái trí tuệ và đạo đức của con người. Nguyện cái Pháp giới chúng sinh nè: "Tình dữ vô tình, đồng thành Phật đạo". Tình dữ vô tình, đồng thành Phật đạo. Trong cái lời kinh tụng phục nguyện, nghĩa là gì? Tình là gì? Tình tức là loài hữu tình, tức là loài có tâm thức á, như là chúng ta, là như con người, như con chó,
[9:34]con heo, con chim, con tôm, con cá, tức là loài hữu tình có tâm thức. "Dữ vô tình" tức là cùng với, chữ "dữ" trong chữ Nho có nghĩa là với á, tình dữ vô tình, hữu tình với vô tình. Loài vô tình thì được xếp loại là cây, cỏ, đá, đất. Cái lời ước nguyện thế này: là loài hữu tình cùng với loài vô tình đều thành Phật đạo hết. Nghe sợ. Mà nghe, nghĩa là có một người nào mà tâm hồn đến cái mức độ có thể, vì mình là con người là mình cầu nguyện cho mình thành Phật, cầu cho cái người tốt có thể thành Phật đạo, cầu cho thôi, cho tất cả chúng sinh bảy tám tỷ người này có thể hiểu đạo rồi thành Phật đạo, thôi cũng là quá giỏi rồi.
[10:17]Nhưng mà không, tất cả loài hữu tình đều được thành Phật hết. Con muỗi, con kiến gì cũng thành Phật, con chó, con mèo gì cũng thành Phật hết. Mình nghe mình đã sợ rồi. Tại vì những loài đó là loài không thể thành Phật được, súc sinh rồi là mất trí tuệ rồi. Như có một lần mà khi mà Đức Phật vào rừng sống, một cái con voi chúa và con khỉ chúa đến hầu hạ Đức Phật suốt ba tháng hạ. Đến khi Đức Phật từ giã Phật ra đi, Phật có nói với con voi câu này: "Ừm ta rất thương con, nhưng ta không thể ở mãi để độ cho con được, vì kiếp này con không thể chứng được thiền định". Nói với con voi. Mặc dù con voi đó rất có linh giác, tức là con voi mà khi gặp Phật ở trong rừng,
[10:59]biết Phật là một bậc thánh cao cả, ngày ngày đi hái hoa hái quả đến hầu cúng Đức Phật, tức là cái linh giác nó còn hơn cả con người. Nhưng mà đã làm súc sinh rồi, không thể chứng được thiền định. Khi Đức Phật từ giã đi ra đi khỏi rừng để quay trở về, Đức Phật nói: "Kiếp này con không thể chứng được thiền định". Sau con voi đó chết, mới tái sinh làm người. Ừm khi mà trở thành đệ tử Đức Phật rồi thì mới chứng được thiền định, chứ còn mang thân súc sinh không thể chứng được thiền định. Vậy mà có một cái lời ước nguyện mà tất cả loài hữu tình, kể cả loài súc sinh mà cũng thành Phật đạo được, thì ta thấy là hơi không tưởng, hơi ảo tưởng, hơi quá cường điệu.
[11:38]Nhưng mà nếu bỏ qua cái khía cạnh cường điệu đó đi, thì vẫn nghĩ rằng cái tâm hồn của cái người mà đặt ra cái lời ước nguyện đó lớn quá, lớn quá. Nhưng mà chưa đủ, còn nói luôn, nguyện luôn cả cây đá này cũng được thành Phật luôn, thì ta thấy nó vượt ngoài sức tưởng tượng, vượt ngoài suy nghĩ, vượt ngoài sự luận bàn của con người. Ta chỉ biết kính phục, kính phục mà hiểu không được. Tại vì nếu mà nói đem ra lý giải, cái loài con chó còn chưa thể thành Phật được, chưa thể chứng được thiền định, đừng nói tới cây đá. Nhưng mà đó là cái lời mà chư Tổ đã ghi trong bài kinh. Cứ mỗi khi chiều xuống chúng ta tụng kinh, tụng xong hồi hướng, hồi hướng câu đó:
[12:19]"Tình dữ vô tình, đồng thành Phật đạo". Thì thôi cứ hết thế hệ này tới thế hệ kia, ta cứ tụng cái bài đó và nuôi nấng cái ước nguyện của mình đối với vạn loài chúng sinh. Và cái ước nguyện đó là một ước nguyện đẹp. Thì đến cái mức độ mà như vậy rồi, tâm hồn ta mở tung ra. Khi một người đến với đạo Phật mà ta suy nghĩ về những cái câu kinh như thế, lòng ta mở tung ra. Và ta thấy là không còn giới hạn nào để ta có thể là tự ràng buộc lấy mình nữa. Mà đến với Phật pháp, ta phải mở hết cõi lòng mình ra muôn loài, muôn cõi. Hoặc là khi ta đọc đến bộ kinh lớn như bộ kinh Pháp Hoa, trong đó diễn tả là Đức Phật đang thuyết pháp ở cõi này,
[13:06]lại phóng hào quang ra, nương theo cái hào quang của Phật chiếu khắp mười phương cõi nước đó, chúng sinh nương theo hào quang đó mà thấy được vô số cõi Phật trong vũ trụ này. Ở những cõi Phật đó, những cõi nước đó, những thế giới đó cũng đang có Phật thuyết pháp, cũng đang có Phật thi hiện thần thông, cũng có Pháp hội, có chư Thánh tăng. Là đọc tới những bài kinh đó rồi mình mình choáng váng luôn. Từ nào giờ mình cứ nghĩ Trái Đất mình như là tất cả, hoặc là có người hiểu biết khoa học thì thấy rằng lâu lâu có một vài cái đĩa bay tới viếng, thì mình chắc mình nghĩ đâu đó cũng có những thế giới văn minh.
[13:41]Nhưng không, trong kinh Phật những điều đó nói rất nhiều, là có những thế giới văn minh đến nỗi có những Đức Phật đã xuất hiện và giáo hóa. Mà nương theo cái hào quang thần lực của Phật Thích Ca ở cõi này mà chúng sinh được thấy được vô số cõi Phật ở mười phương. Thấy như vậy là cái đọc những bài kinh đó rồi, tâm hồn mình mở toang ra, mình không còn giới hạn được. Mà chưa sợ đâu. Chưa sợ tới khi mà ta đọc cái kinh Hoa Nghiêm mới sợ nữa. Kinh Hoa Nghiêm là diễn tả khi Đức Phật vừa đắc đạo, trong cái hào quang của Phật chiếu sáng vô số cõi nước và diễn tả từng cõi nước một. Mỗi cõi nước, có cái cõi nước hình thù như một trái cầu như tròn
[14:23]như ta, có cõi nước hình cong, có cõi nước hình dẹt, tức là nhiều cái loài, tức là những cái cái hành tinh đó, có sự sống đó, không phải hành tinh nào cũng tròn tròn như ta, mà thật sự có những hành tinh đã có những hình thù méo mó khác. Mà từ mấy ngàn năm trước, kinh Hoa Nghiêm đã nói điều này. Và sự tương quan giữa những cái cõi nước, giữa thần thông của chư Phật, chư Bồ Tát là không thể không thể mà suy nghĩ nổi, không thể hiểu nổi. Nên nếu ta không có thanh tịnh tâm để đọc được cái bài kinh đó, ta điên liền, đầu mình vỡ tung liền. Nếu mà cứ theo bài kinh để mà tưởng tượng, đọc xong bài kinh rồi ngã xỉu liền.
[15:03]Chỉ khi nào tâm ta thanh tịnh không suy nghĩ gì hết, thì đọc từng chữ từng chữ vậy đó, là hiểu gì đó hiểu, không hiểu thì thôi, chứ không cố hiểu. Còn đọc những bài kinh đó mà cố hiểu, có khi mình phát điên liền. Cho nên là ở trong trong đạo Phật, những hệ mà tư tưởng Đại thừa ta không tưởng tượng nổi. Chính vì vậy mà những cái giới những người bình dân khi đọc những bộ kinh đó rồi choáng váng không bước vào nổi. Còn những người có tri thức, những người có học thức, họ đến với Phật pháp, đọc những bài kinh đó rồi, họ khâm phục đạo Phật vô cùng. Nói trên thế giới này, đây là chân lý. Mà cái chân lý của Phật pháp nói trong đây,
[15:42]chân lý của Phật pháp nói trong đây nó không chỉ riêng cho cho một dân tộc nào, cũng không chỉ riêng cho một thế giới này, mà thật sự chân lý này là của cả vũ trụ. Là ta nghe ta ta khâm phục và vậy. Nhưng mà rồi khi ví dụ như khi ta đọc đến bộ kinh Lương Hoàng Sám, là bộ kinh mà sám hối tội lỗi, là do ngài Chí Công Hòa Thượng ngài viết ra. Vào thời đó vua Lương Võ Đế có một vị thầy gần giống như quốc sư. Thì khi mà vợ, hoàng hậu của vua mất, thì bà bị đọa làm một loài rắn trong cái cõi vô hình mà ngày đêm bị côn trùng rúc rỉa. Tức là loài rắn này là loài rắn phi nhân á, mắt người không thấy. Cái loài rắn mà thấy thì là loài rắn hữu hình là súc sinh
[16:32]rồi, nhưng mà lại là loài rắn trong cái cõi vô hình. Tức là trong cõi vô hình chứa nhiều súc sinh ở trỏng lắm, chứ cha ta đừng có tưởng là trong thế giới vô hình chỉ có ma mang hình người thôi nha, thật sự có những loại ma mang hình thú nữa. Thì bà vợ vua Lương Võ Đế là lúc sinh thời là một người rất có phước, tức là hoàng hậu, nhưng mà do một cái ác nghiệp gì đó, khích báng Tam Bảo gì đó, chết đọa làm loài rắn trong cõi vô hình. Và bà về báo mộng cho vua biết. Thì vua mới nhờ Hòa Thượng Chí Công cầu nguyện, thì Hòa Thượng Chí Công viết một mạch luôn thành một cuốn Lương Hoàng Sám dày thế này, ta tụng đuối luôn á.
[17:07]Tụng đuối luôn nhưng mà khi tụng rồi ta mới sợ cái trí tuệ của ngài Chí Công Hòa Thượng. Tức là khi mà ngài sám hối một cái lỗi, ngài sám hối sâu xa từng trong tâm niệm, từng trong quá khứ, cái chưa khởi thành vị lai, trong cái việc mình tùy hỷ với người khác, từng chút từng chút. Ví dụ nói như bây giờ nói cái tội sát sinh thôi. Coi chính mình đã sát sinh thì là phải sám hối rồi. Nhưng mà kiếp này sát sinh đã sám hối rồi, phải sát phải sám hối cho cái sát sinh ở những kiếp trước mà mình đã quên mất. Rồi phải sám hối cho cái sát sinh mà nghiệp đã ấn định mình sẽ làm ở mai sau, cũng phải sám hối để dừng lại.
[17:45]Mà cũng không phải là cho phần mình, mà lỡ có ai sát sinh đó, mình đã vô tình giúp người ta sát sinh. Ví dụ có ai hỏi: "Anh cho tôi mượn cái cây", mình đưa cây cho người ta mượn, người ta ra cầm cây người ta đập chết người khác, cái đó phải sám hối luôn. Là mình không biết á, vô tình tiếp tay giúp người ta sát sinh, cũng phải sám hối. Hoặc là trong một lúc giữa đôi bên đánh nhau, cái mình bênh một phe này... Mình chống phe kia, khi thấy phe bên này phe mà mình bênh đánh thắng bên kia, giết bên kia được nhiều, mình mừng vui mình nói "Ồ, được quá", thì cái ác nghiệp của sự tùy hỷ đó cũng phải sám hối.
[18:21]Rồi cái sám hối cho mình vẫn chưa đủ, phải sám hối là những người thân chung quanh mình vì mình mà họ phải giết hại chúng sinh. Ví dụ như vì mình mà họ phải giết con gà, con vịt để nấu cho mình ăn, cũng phải sám hối cho họ vì sự thật là vì mình mới có sự sát sinh đó. Tức là khi mà ngài phân tích một cái tội từ nơi mình và chung quanh mình thì ta thấy không còn cái gì để nói nữa, chẻ sợi tóc ra làm tư làm mười. Nó tới chặt chẽ luôn, sám hối từng lỗi như vậy, mà không phải là chỉ một tội sát sinh, quá nhiều tội trong mỗi một con người, mỗi một chúng sinh như thế. Nên cái cuốn Lương Hoàng Sám mà sám hối tội lỗi đọc xong
[18:59]rồi mình sợ liền, mà tụng xong rồi lòng mình thanh thản liền là bởi vì dường như là tất cả những tội lỗi từ vô lượng kiếp của ta đã được phơi bày và được gột rửa. Thì đọc những điều đó rồi ta thấy cái trí tuệ của những bậc Thánh trong đạo Phật, các ngài tinh vi và sâu sắc, sâu xa, lớn lao, bao trùm mà không có biên giới. Thì những cái tư tưởng đó, đó tất cả đó, tất cả những tư tưởng những vị Thánh đó cộng với kinh Phật làm thành một hệ thống giáo lý của đạo Phật vĩ đại không tiền khoáng hậu. Trước đạo Phật không thể có một tôn giáo nào mà có đạo lý sâu xa hơn. Nhưng mà sau đạo Phật cũng không thể có một tôn giáo nào
[19:43]mà có những đạo lý sâu xa hơn nữa, vượt hết, trùm hết. Bây giờ ta chỉ việc là trích một phần cái đạo lý đó để ta tu tập thôi là ta đã thay đổi rồi, ta đã thành những người rất tốt rồi. Huống hồ là người nào mà có thể uyên bác được phần lớn đạo Phật để mà tu dưỡng tâm hồn mình thì người này chắc chắn sẽ thành một vị Thánh kế tiếp. Nên đó là những cái tư tưởng của đạo Phật và những cái ước nguyện của đạo Phật. Tuy nhiên, chính vì những cái tư tưởng nó lớn quá, những cái ước nguyện nó lớn quá, nó choáng ngợp tâm hồn ta và ta đã thỏa mãn ngang những tư tưởng đó, những đạo lý đó, những ước nguyện đó, ta không còn thời gian để thực hiện.
[20:24]Đây là một nhược điểm trong Phật giáo. Thầy nói trong Phật giáo chứ không phải nói trong đạo Phật. Ví dụ đạo Phật khác với Phật giáo chỗ nào? Đạo Phật là thầy muốn nói đến cái cái đạo lý của đạo Phật, còn Phật giáo là thầy muốn nói đến cái sự tổ chức của đạo Phật, là gồm có chùa, có giáo hội, có chúng tăng, đó là Phật giáo. Còn thầy nói đạo Phật, tức là nói đạo lý của đạo Phật, đó là chân lý, không thể nào sai, nhưng Phật giáo coi chừng có nhược điểm á. Nên có một cái người có một cái người học giả sau khi họ nghiên cứu đạo Phật và các tôn giáo, họ mới buột miệng họ nói câu này, "Nói nhiều nhất là đạo Phật, mà không làm gì hết cũng là đạo Phật."
[21:09]Thật sự là vậy. Nói nhiều nhất là đạo Phật, bởi vì khi ổng đọc vào trong đạo Phật, những cái đạo lý mênh mông vô tận sâu sắc, sâu xa, bao trùm đó, nói thiệt không còn ai có thể nói hơn đạo Phật nữa, không một tôn giáo nào, không một tư tưởng nào, không một triết gia nào có thể nói hơn được đạo Phật, nên ổng nói nói nhiều nhất là đạo Phật. Nhưng mà không làm gì hết cũng là đạo Phật. Là sao? Khi ổng đến một ngôi chùa, khi ổng đến một ngôi chùa ổng thăm cái ngôi chùa, thì ngôi chùa ở đây với cái vì chùa ở trong phố đó nên cái nhà hàng xóm cũng sát sát, thì chùa với hàng xóm lúc nào cũng gây lộn nhau.
[21:49]Nghĩa là bên kia làm gì cái chùa bực chùa la, rồi chùa làm cái gì bên kia bực bên kia la, thế là ổng nói: "Ủa, như vậy là cái tư tưởng, cái ước nguyện mà đạo Phật nguyện là sẽ độ khắp chúng sinh, thì không biết độ chúng sinh nào, nhưng mà cái nhà kế bên hàng xóm chùa thì không bao giờ được chùa độ, tại cứ gây lộn với chùa hoài." Có không nè? Có không? Thì có một lần, có một lần cái thầy thầy thầy đến cái chùa thầy thăm, rồi thầy thấy cái chùa cũng trang nghiêm, thanh tịnh, thầy khen, xong rồi có cái chuyện gì đó, nói chuyện một lát cái ông thầy trụ trì ổng nói: "Ủa, không biết chừng cái người mà ở gần chùa nhất là kẻ thù của chùa
[22:29]cũng không biết chừng." Nghĩa là gần người mà ở gần chùa nhất là kẻ thù của chùa không biết chừng, là bởi vì sao cứ gây lộn hoài, cứ xung đột hoài, mà mấy đứa nhỏ hàng xóm cứ chạy qua chùa nó phá. Đến nỗi ông thầy trụ trì đó nói là: "Có lần mà tụi nó tụi hàng xóm nó vô phá chùa là tôi phải cầm nguyên một cái côn ra", tại ổng cũng biết võ đó. Cái ổng đứng hai chân đứng dạng chân ra, chống cái cây nạng, chống một tay thì chống nạnh ngang hông, một tay thì cầm cái cây, dạng chân ra: "Tụi bây ngon vô!" Thì thấy ông thầy giống Thiếu Lâm Tự quá tụi nó sợ nó không dám vô. Nhưng mà qua điều đó thì ta hiểu rằng là giữa chùa và
[23:02]cái xóm đó thiệt là cái xung đột nhau, xung đột. Thì thì cái ông mà những người trí thức họ đến tìm hiểu thì họ mới ngạc nhiên. Cái lời mà những cái ước nguyện trong đạo Phật lớn đến không thể ngờ được, là thương yêu đến cả ruồi muỗi nè, à thương yêu tôm cá lội dưới nước, chim trời bay xa mày thương hết, nhưng mà không cách nào độ được cái người hàng xóm, dữ quá, không biết sao. Nên nói như vậy là nếu mà nói nhiều nhất là đạo Phật, mà không làm gì hết cũng là đạo Phật. Mà chính vì cái nhược điểm này không làm gì hết này mà ta đã thất bại rất nhiều. Vì thật sự đó bây giờ thì ở thời điểm này thì ta không còn phân biệt
[23:47]cái tôn giáo để gây nên chia rẽ vì đất nước cần đoàn kết, thế giới cần đoàn kết. Trong đất nước ta cũng có nhiều đạo, ha. Họ đều là công dân Việt Nam, bổn phận của họ cũng là phải yêu nước Việt Nam. Đạo Phật mình thì dễ yêu nước rồi, đương nhiên, nhưng mà những tôn giáo khác cũng vậy, họ cũng cần phải yêu nước vì họ là người Việt Nam. Tuy nhiên, có những giáo sĩ, có những tu sĩ họ không khéo, họ cứ chăm chăm xây dựng cái tình yêu của tín đồ hướng về cho đạo mà không biết xây dựng cái cái tình yêu của tín đồ hướng về với cái đất nước chung. Nên vì vậy, vì tôn giáo, con người ta đã chia rẽ. Nên ta không muốn điều đó, ta không muốn là vì tôn
[24:31]giáo mà người Việt Nam ta không yêu thương nhau. Dù đạo nào thì đạo, đã là người Việt Nam thì hãy yêu thương nhau cái đã. Hồi đó có một lần thầy đến cái nhà thờ ở Nam Định, lúc đó có một ông linh mục cũng mời thầy về cái nhà thờ. Thì hôm đó thầy đứng lên trên trước nhà thờ thầy cũng nói điều này. Thầy nói là đạo nào thì đạo, nhưng trước hết ta có một điều chung là ta là người Việt Nam, vậy xin hãy yêu thương nhau. Và cái tình yêu thương này phải vượt qua được cái ranh giới của tôn giáo, đó là như vậy. Rồi vừa rồi có một cái chuyện vui nho nhỏ, sẵn đây thầy cũng hơi khoe một chút, thầy mới gặp một ông linh mục.
[25:11]Ông này thì ổng cai quản hết về cái nhạc thánh ca của bên Công giáo toàn quốc, thì ổng mới khoe thầy một bài nhạc của ổng mà ổng cho rằng cái bài nhạc này nó có phảng phất phảng phất cái tư tưởng của thiền của đạo Phật. Ổng khoe, ví dụ ổng nói câu là, trong cái lời nói thế này là: "Con sẽ ngồi xuống bên lề của rạng đông để cho mặt trời sẽ bừng lên ở trong con. Con sẽ ngồi xuống bên lề của bóng đêm để có được trăng sao lấp lánh trong đời con." Tức là, cứ là con sẽ ngồi xuống bên bờ của thất vọng nhưng mà rồi Thiên Chúa sẽ thắp hy vọng cho con. Tức là cứ chấp nhận cái xấu nhưng mà rồi ta sẽ được
[25:52]cái tốt, cái tư tưởng đó và ổng cho rằng là tư tưởng nó phảng phất tư tưởng của thiền của đạo Phật. Cái lời hay lắm. Vì cái lời hay quá, cái nhưng mà khi mà nghe cái lời đó, thầy lại có một cảm xúc nhạc riêng, cái thầy xin phép là thầy được phổ nhạc lại cái bài này. Tức là thầy lấy cái lời của ổng, nhưng mà thầy viết nhạc lại. Nếu một lát nữa tiện thì thầy sẽ mở cho nghe, thầy hát luôn đó. Nó vui. Làm ta sẽ nghe bài này và thấy Thiên Chúa, Giê-su, Maria tùm lum trỏng, nhưng mà lại do thầy phổ, nên mắc cười, vì thầy cũng nghĩ rằng con người ta cần vượt qua khỏi cái ranh giới tôn giáo để yêu thương nhau.
[26:31]Mà đó là bây giờ đó, bây giờ trong hoàn cảnh đất nước ta nhiều đạo. Nhưng mà nếu ta lui ngược lại vài trăm năm trước, ta sẽ thấy có một cái sự tình nó không vui. Không vui là chỗ này: lúc đó đất nước ta là dường như chỉ có đạo Phật là độc tôn, thêm một ít người họ theo Nho giáo, nhưng mà cái Nho giáo, nhà nho đó họ cũng theo đạo Phật luôn, tức là họ vừa là Nho, vừa là Phật. Nhưng mà khi mà các giáo sĩ của bên Tây phương họ đến, họ truyền đạo thì họ nhanh chóng lấy được rất nhiều tín đồ. Vì sao vậy? Ví dụ những cái khu mà ở vùng Nam Định, Thái Bình, gì kia nọ, Ninh Bình rồi, là họ lấy trắng luôn cả những vùng rất là lớn,
[27:15]những người dân đó theo đạo Thiên Chúa hết. Vì sao vậy? Vì sao mà nghĩa là cả ngàn năm đạo Phật ở nước ta như độc tôn, đến khi các linh mục, các giáo sĩ vào truyền đạo, Công giáo truyền rất là nhanh? Và khi họ truyền đạo rồi, có lực lượng tín đồ trong tay rồi họ phát động chiến tranh luôn. Và chính những người tín đồ Thiên Chúa đó là hoàn toàn theo Pháp để chống lại triều đình, cướp nước ta luôn. Đó là một khoảng lịch sử buồn của dân tộc ta. Khoảng lịch sử buồn là những người dân Việt Nam đã tiếp tay để mà cho ngoại bang xâm chiếm, mà chính vì lý do tôn giáo. Nhưng mà những lịch sử buồn đó đã đi qua,
[27:56]bây giờ ở trong cái thời đại mới ta bỏ qua cái quá khứ buồn đó để ta đoàn kết với các tôn giáo bạn nhằm xây dựng lại cái tình yêu dân tộc, nhằm xây dựng đất nước ta trong tương lai mới, nên ta bỏ qua. Nhưng mà hôm nay tại sao thầy phải nhắc lại một chút lịch sử buồn để thấy điều gì? Thấy cái điều là lúc đó đạo Phật như là độc tôn, nhưng mà các thầy ta không làm gì cả, không truyền bá. Chính vì quý thầy mình không truyền bá, cứ ở yên trong chùa tu, ai biết thì đến, không biết thì thôi, chứ quý thầy không cất công đi đến nhà này đến nhà kia, đến vùng này vùng kia để truyền bá, cho nên có rất nhiều vùng mà dân không hiểu đạo Phật, không biết Phật là gì.
[28:46]Đến khi có một giáo sĩ tới, ổng là người Tây phương nói bập bẹ bập bẹ không rõ tiếng Việt Nam, vậy mà nói vài tiếng người ta theo đạo mất tiêu. Và chính vì cái việc mà người ta theo đạo rồi, người ta nghe lời ông giáo sĩ đó, người ta cầm súng, cầm gươm chống lại đất nước mình. Nên nói rằng, bây giờ nếu mà nói là truy lại cái quá khứ buồn thì ta mới buồn vì những người đó là người Việt Nam mà lại theo tôn giáo khác để chống lại đất nước. Nhưng mà nếu truy thêm một chút trách nhiệm nữa thì xin thưa trách nhiệm đó là của Đạo Phật, của Phật giáo. Cái lỗi đó là của Phật giáo. Chính vì nói rất nhiều mà làm không chịu làm gì hết.
[29:26]Đúng như một cái nhà học giả nghiên cứu họ đã nói, nói nhiều nhất cũng là Đạo Phật, mà không làm gì hết cũng là Đạo Phật. Như thầy là người nói lải nhải, nói nhiều dễ sợ luôn, nhưng mà thầy có làm chút chút, thầy cũng có làm chút chút. Và những Phật tử theo thầy cũng vậy. Có những người vậy, có những người Phật tử theo làm đệ tử thầy, quy y với thầy rồi làm những việc Phật sự, đến lúc nào đó cái chép miệng than: Thầy ơi, theo thầy cực quá. Cái thầy mới nói: Thôi ráng đi, mai mốt còn cực hơn nữa, ráng. Mà là đệ tử thầy là như vậy á. Đệ tử thầy càng theo thầy càng cực, càng theo thầy càng khổ, càng theo thầy càng bị người
[30:07]ta chửi, nhưng mà càng nhưng mà không sao, vậy mà vui, không sao. Có đúng không ạ?
[30:18]Tại vì theo thầy thì bắt làm đủ thứ chuyện hết. Thầy bắt phải Phật hóa gia đình mình trước nè, tức là gia đình mình phải theo Phật. Thầy bắt phải Phật hóa cộng đồng, là phải làng xóm, bạn bè, anh em rồi phải Phật hóa hết. Và thầy bắt cái gì? Bắt phải làm phước, để bò mót từng chút công đức để giúp đời, giúp người. Rồi thầy bắt gì? Phải ngồi thiền, phải lễ Phật hằng ngày, không có không có ở không. Cứ là đủ thứ chuyện, rồi những người mà tham gia vào trong cái đạo tràng thì bao nhiêu chuyện phải làm cực khổ nữa. Nên theo thầy cực khổ, vất vả, nhưng mà rồi sao, đến lúc nào đó mình qua nhiều năm rồi ngẫm nghĩ lại mới thấy cuộc đời mình sống rất có ý nghĩa.
[30:55]Sống có ý nghĩa vì những điều mình đã làm, chớ không phải là ý nghĩa vì những điều mình đã hiểu, không phải ý nghĩa vì những điều mình đã nói, mà ý nghĩa vì những điều mình đã làm được trong cuộc đời này. Đúng không ạ? Cho nên vì vậy, hãy tiếp tục theo thầy và hãy tiếp tục cực khổ nha, không sao hết. Đạo Phật á mà
[31:18]nói nhiều mà lại không làm gì hết, thành ra thầy mới cái cái cái đề tài hôm nay mà mà ta nói với nhau là: Nguyện ước và thực hiện là vậy. Cái nguyện ước của ta lớn quá, nhưng mà cái thực hiện ta không bao nhiêu, nó thành ra một cái lỗ hổng rất là lớn. Mà tại sao mà Đạo Phật ta ít biến cái nguyện ước thành hiện thực? Thì trong đó có những lý do là cái thời gian tĩnh tu ta chiếm nhiều quá.
[31:48]Cái thời gian tĩnh tu ta chiếm nhiều là sao? Là vì cái công phu thiền định rất là gian khó.
[31:56]Cái người tu thiền phải tốn rất nhiều thời gian để thiền định, mà tu hết kiếp này chưa chắc là chứng được cái gì. Vì vậy có những người đến nỗi mà phát nguyện là vô nhập thất 20 năm, 30 năm, có người nhập thất suốt đời, còn có những người yếu quá thì cũng nhập một vài tháng. Thành thử ta biết là ta dành thời gian để mà tĩnh tu rất là lớn, không còn thời gian để làm chuyện gì khác. Hoặc là có những người mê tụng kinh, cứ mỗi ngày tụng là mấy tiếng đồng hồ bỏ ra tụng một bộ kinh Pháp Hoa và cho rằng là mình rất có phước. Đâu có hiểu rằng là tụng thì tụng mà không làm gì giúp ích ai thì không hề có phước.
[32:35]Mà bị ảo tưởng là: Tụng kinh này phước vô lượng. Trong kinh nó nói câu đó: Tụng kinh này phước vô lượng, mà yên trí dừng ngang đó rồi là phước vô lượng. Đâu có ngờ rằng là hễ chỉ tụng kinh rồi không làm gì hết cũng chẳng có phước gì cả, chỉ được cái hiểu rồi thuộc thôi. Như hồi cái lễ Phật Thành Đạo vừa rồi, thầy có giảng một bài giáo lý rất là khó hiểu là bài Những Tầng Bậc Tu Chứng. Trước khi giảng thầy có nói câu này, thầy nói: Bài này rất khó nghe, rất khó hiểu, mà nếu ai nghe được, công đức rất lớn. Như vậy thầy có nói dối không ạ? Thầy có nói dối không? Mặt thầy có nói dối không? Không, mặt thầy không nói dối, và câu đó không phải câu nói dối. Vì sao vậy?
[33:25]Vì khi mà hiểu được cái bài Những Tầng Bậc Tu Chứng á, ta tránh biết bao nhiêu lỗi lầm trong sự tu hành. Trong cái mà lỗi lầm đó có cái là tưởng mình sắp chứng. Vì có nhiều người khi mà tu đạt được chánh niệm tỉnh giác, tâm bắt đầu rỗng sáng, thanh tịnh, tưởng mình sắp chứng thánh. Đâu có ngờ rằng cái con đường đó, cái giai đoạn đó, cái trạng thái đó phải nuôi suốt 30 năm, có khi phải nuôi suốt 30 kiếp mới bắt đầu qua một trạng thái khác, cũng chỉ sơ sơ. Nhưng mà đa số chúng ta, hễ tâm vừa mới chuyển biến được thanh tịnh chút, rỗng sáng một chút xíu, tưởng mình sắp chứng thánh. Cái tưởng mình sắp chứng thánh phá tan hết công đức của ta luôn.
[34:07]Cho nên vì vậy, trong cái bài mà Những Tầng Bậc Tu Chứng, thầy mới phá cái lỗi cái hiểu lầm đó để dựng lại cái công đức cho con người. Khi ta tu được một trạng thái gì lạ, phải biết còn phải 30 năm nữa, còn phải 30 kiếp nữa, nhờ như vậy ta không bị tổn phước. Chính cái không bị tổn phước đó mà thầy gọi là được công đức lớn. Có những trường hợp là như vậy để tránh cho ta cái hiểu lầm. Nhưng mà có những trường hợp như người mê tụng kinh, mê tụng kinh đến nỗi bỏ hết ngày giờ vào cứ lốc cốc lốc cốc mãi. Mà trong kinh hứa là tụng kinh này phước vô lượng rồi chết, hoặc là có những người nói là: Dù cho tạo tội hơn núi cả, chẳng nhọc diệu pháp vài ba hàng.
[34:49]Cái câu nói thế này, nghĩa là từ vô lượng kiếp mình mình ác độc đủ thứ tội lỗi, bây giờ chỉ tụng vài ba dòng kinh Pháp Hoa là tội lỗi tiêu sạch. Không bao giờ có chuyện đó. Nếu mà nói nghĩa bóng thì thầy thầy không bàn, nhưng mà nếu nói nghĩa đen thì thầy nói thẳng câu đó là câu nói dối. Không bao giờ có cái chuyện mà bất công, không công bằng. Mình đã gây đau khổ cho biết bao nhiêu chúng sinh trong vô lượng kiếp, bây giờ chỉ tụng hai ba hàng kinh Pháp Hoa mà nói là hết sạch tội, không bao giờ có. Ta phải sám hối rất nhiều, phải làm rất nhiều công đức, phải đem lại niềm vui, hạnh phúc, đạo đức cho biết bao nhiêu
[35:23]người mới chuộc lại được cái tội lỗi trong vô lượng kiếp. Cho nên vì vậy mà nói rằng là tại sao Đạo Phật ta ít có biến cái nguyện ước thành thực hiện, chỉ bởi vì ta dành nhiều quá thời gian cho tĩnh tu, gồm có thiền định, gồm có tụng kinh, nên giờ phải cân đối lại điều này. Rồi một lý do nữa là khi mới mở Đạo Phật, là nhất là khi mà mới tổ chức chấn hưng lại Phật giáo trong mấy trăm năm qua, từ cái thế kỷ vừa rồi, đầu thế kỷ vừa rồi, là các bậc tôn túc ta bắt đầu mới chấn hưng Đạo Phật sau nhiều trăm năm bị chìm mờ mịt. Thì khi mà mới chấn hưng Đạo Phật, thì các vị tôn túc cứ tập trung là tổ chức giảng dạy giáo lý.
[36:06]Tập trung giảng dạy giáo lý thôi. Bây giờ do là người ta lâu quá rồi không còn ai biết đạo nữa, các vị cứ mở hết lớp này tới lập lớp kia, đem hết bộ kinh này bộ kinh kia dạy, dạy dạy để cho cái thế hệ tăng ni tiếp nối họ hiểu được đạo lý mà làm việc. Nhưng mà chỉ học giáo lý rồi thôi, không có cái cách tổ chức để làm việc. Thế là theo cái đà đó cho tới tận bây giờ, Đạo Phật ta hơi chuyển biến một chút, giáo Phật giáo ta hơi chuyển biến một chút, chứ vẫn còn cái thói quen là cứ chìm trong giáo lý, học trong giáo lý mãi, mà những giáo lý cực kỳ trừu tượng. Đâu biết rằng là đối với Đạo Phật, phải học rồi hành, hành rồi học,
[36:43]học rồi hành, hai cái cân đối cân đối như vậy ta mới hiểu sâu được giáo lý, còn chỉ đi trong cái học, thực sự không bao giờ hiểu được Đạo Phật. Phải vừa học vừa thực hành ta mới hiểu được Đạo Phật. Nhưng mà có nhiều cái trường Phật học, nhiều cái lớp học Phật giáo cứ tập trung cho người ta học thôi, mà học thật sự học rồi cho nhiều, cả đời không hiểu được Đạo Phật. Về bởi vì Đạo Phật phải do do thực hành mà có được. Đó cũng là một cái nhược điểm, lý do tại sao Đạo Phật ít có hành động, ít có làm được cái việc gì, cứ lo hiểu giáo lý, có những nguyện ước rất là là sâu xa. Rồi cái hệ thống kinh điển đồ sộ của của Đạo Phật nữa.
[37:23]Nghĩa là ta cái kinh tạng của Đạo Phật là chất nguyên một tủ dày, mở ra một cuốn nào cuốn nấy dày như thế này, mà chữ nghĩa lích cha lích chít chút chút chút cả đầy một hệ thống như vậy. Phải nói rằng nói về kinh điển thì đừng hòng có một tôn giáo nào có thể so sánh nổi với Đạo Phật. Một tôn giáo giỏi lắm một cuốn kinh chứ mấy. Hoặc kinh Vệ Đà xưa là bốn quyển hết. Thiên Chúa một cuốn một. Hồi giáo một cuốn một, hết chuyện. Còn đạo Phật à, cuốn này qua tới cuốn kia, tập này qua tập kia, quyển này đến quyển kia. Mà mỗi quyển đều một ý tứ khác nhau, quyển nào ý tứ cũng sâu xa, cũng thật là là là cao cả, lạ lùng như vậy.
[38:01]Và chính vì cái cái giáo lý nhiều quá, ta nghiên cứu cả đời không hết nổi. Rồi không có thời gian để tu, không có thời gian để thực hiện. Rồi trong số giáo lý đó lại nói nhiều về cái lý không, nói về sự buông xả, hoá giải cái tham vọng, cái ác độc của nội tâm, cái điều đó rất là hay, nhưng mà nó phát sinh ra một phản ứng phụ là không làm gì cả. Không làm gì cả. Và cái điều này, một số quốc gia Á Đông của ta bị nặng nề. Ví dụ ta qua bên Lào, ta sẽ thấy chuyện này. Là các nhà sư của Lào á, khi mà giảng đạo cho dân á, chỉ nói câu này: "Thôi đừng có tham, đừng có làm gì nữa, nha ráng tu đi." Dân Lào không làm gì hết, rất lười, không làm gì hết.
[38:47]Ở đây có ai qua Lào chưa? Quý Phật tử có ai qua Lào không? Ta sẽ thấy, tức là cái người ở bên Lào mà ta thấy năng nổ buôn bán, làm này, đầu tư kia là ai? Toàn là người Việt Nam không à, mà nhất là người Nghệ An. Nghệ An qua bên đầu tư muốn lấy hết nước của người ta, làm ăn đủ thứ. Còn người Lào ở không để cho người Việt Nam mình nuôi, bởi vì các ông sư dạy: "Đừng làm nữa, làm là tham." Chết người ta, chết là cái đó. Là các sư hiểu sai rồi các sư thôi ở không, cái mỗi sáng sư đi khất thực thì được rồi. Ông không chịu làm cũng được, mà ông xúi người ta đừng làm gì nữa. Mai mốt mà không ai chịu làm gì nữa thì không có cơm cúng cho các sư luôn á.
[39:26]Mà dạy kiểu đó đó. Cho nên một số này, chính các sư đã hiểu lầm rồi dạy cho tín đồ, tín đồ cũng hiểu theo và tạo thành cả một quốc gia thụ động, thụ động đến thành nghèo đói luôn, không phát triển được luôn. Nhưng mà bây giờ đâu có phải là dễ để thay đổi lại. Muốn thay đổi lại, các sư phải được cải tạo cái hiểu mình dữ lắm. Đó cũng là một cái điều đáng buồn. Giáo lý thì lớn, mênh mông, sâu xa, mà dạy nhiều vấn đề để hoá giải nội tâm, nhưng mà ta hiểu sai một chút thành phản ứng phụ, tạo nên sự thụ động của toàn thể đạo Phật, làm đạo Phật tê liệt luôn. Mà khi đạo Phật tê liệt, chúng sinh không làm gì hết,
[40:06]chúng sinh không có phước luôn, kiếp sau nghèo khổ. Có nhiều người nói: "Thưa thầy, tại sao thấy mấy đạo kia tín đồ giàu quá, mà đạo Phật mình tín đồ nghèo quá vậy?" Thầy nói tại không chịu làm phước. Nói: "Nói đạo Phật mình hay lắm mà." Hay nhưng mà dạy sai, tu sai. Nói: "Dạy sai tu sai là sao?" Là dạy đừng làm gì hết. Đừng làm gì hết thì làm gì có phước mà hưởng. Còn bên đạo người ta, người ta không cao siêu lắm, nhưng mà người ta cứ dạy là gì, cứ dạy bố thí đi, làm từ thiện đi. Và người tín đồ họ cứ đơn giản, à cái ông ông ông giáo sĩ dạy vậy, ta cứ làm. Người ta cứ bố thí, cứ san sẻ. Vậy đó mà kiếp sau họ cứ giàu đùng đùng đùng họ giàu lên, làm thành những đại gia.
[40:48]Cứ đi tìm ở những đại gia toàn đạo gì đâu không, đạo Hồi, đạo Thiên Chúa không. Còn đại gia đạo Phật rất là ít. Ở đây là Phật tử có ai đại gia không? Có ai đại gia giơ tay lên thầy mừng. Rồi cho thầy địa chỉ luôn. Không có ai hết trơn. Thấy không? Đó đạo Phật không có ai. Giờ bây giờ nếu đây là Thiên Chúa hỏi ai đại gia thì giơ tay hơn phân nửa. Nhân quả. Nên cái việc mà ta hiểu một cách sai, ta làm cho tín đồ mình mất phước. Tín đồ mất phước rồi cái đạo đó yếu theo luôn. Nên vì vậy mà ai đi theo con con đường mà của thầy, thầy bắt sao? Bắt làm phước dữ lắm. Ví dụ nói là để diệt trừ cái ích kỷ,
[41:32]cái tham lam, là không phải là thại không phải là mình không lấy của người khác, mà còn phải lấy của mình đi cho người khác nữa. Nói diệt cái tham lam là đừng nói là không tham của người là không phải là đừng ăn cắp, đừng lừa đảo là đủ đâu, mà còn phải lấy của mình để giúp người, mới diệt được cái tham lam trong lòng mình. Thấy không? Nó hai mặt. Cái mà mình không tham lam là không đụng chạm, không lấy của ai hết, đó là khía cạnh thụ động. Nhưng mà khía cạnh tích cực là phải lấy cái của mình để san sẻ giúp người nữa. Và chính cái cái tích cực này mới tạo thành cái phước của ta, chứ còn cái mình không ăn cắp của
[42:06]ai, mình chưa có phước đâu, không tội thôi, chứ không hề có phước để kiếp sau mà giàu có. Còn chính cái cái tích cực, chủ động là cái lấy bớt của mình mà giúp người, thì cái đó mới thành cái phước cho đời sau ta giàu có lên. Nên ai theo thầy thì bắt phải làm phước vậy đó. Nghèo thì làm theo nghèo, mà giàu thì làm theo giàu, mà phải làm phước, không được ở không. Thì như vậy khi kiếp sau mà các Phật tử của thầy trở lại sẽ trở thành những đại gia. Sẽ trở thành những đại gia, chắc chắn như vậy.
[42:41]Lúc đó, biết đâu thầy nói, thầy nói ví dụ như là mình đi vượt thời gian, 100 năm sau thầy trò gặp lại cũng ngồi như thế này, cũng trong cái chùa ngồi nghe thầy giảng, thầy hỏi: "Bây giờ có ai là đại gia?" Thì hết 90% giơ tay lên nha. Không như kiếp này hỏi: "Ai đại gia?" Không ai giơ tay hết. Mà người đại gia thiệt cũng không dám giơ tay nữa, vì sợ thầy hỏi địa chỉ, không ai dám giơ tay, thôi. Nhưng mà hầu hết là không đại gia. Nên vì vậy, cái nhược điểm của ta là gì? Tư tưởng ta rất hay, ước nguyện ta rất lớn, mà cái hiện thực của ta, thực hiện của ta rất kém. Đạo Phật phải thay đổi lại, phải cái cải cách lại điều này,
[43:23]là phải có trách nhiệm hơn trong cái thời đại mới này. Ta biết bây giờ đó, thế giới hiện nay rất năng động, nhưng mà đầy căng thẳng và nhiều đe doạ. Thế giới ngày xưa đó ít có năng động, tại vì kỹ thuật chưa có nhiều. Nhưng đến khi mà kỹ thuật nhiều, con người ta năng động hơn, nhưng mà căng thẳng hơn. Tại sao kỹ thuật nhiều thì con người ta năng động hơn và căng thẳng hơn? Tại vì lý do thế này: Hồi lúc mà đầu tiên mấy ông kỹ sư, mấy ông bác học mấy ổng chế tạo máy á, mấy ổng nghĩ rằng là để giúp cho con người bớt cực. Phải không? Thí dụ bây giờ ta quay nước dưới cái giếng lên, quay từ giếng sâu quay lên, quay được thùng nước cực quá chừng.
[44:08]Cái khi mà ổng chế được máy bơm, người ta khỏi quay nữa, ta nhấn nút cái kịch một cái, nước phun vèo vèo vèo vèo. Như vậy đỡ vất vả, phải không ạ? Hoặc là ta đi từ nơi này nơi kia, ví dụ đi đây mà đi bộ về Sài Gòn thì bao lâu tới ạ? Có khi là qua tới ngày mai mới tới, phải không? Ta phải nghỉ đêm ở đâu đó, ở một thị trấn nào đó rồi mai mới đi tiếp mới tới Sài Gòn. Nhưng bây giờ có xe chở cái vèo, 2 tiếng đồng hồ, tiếng rưỡi về tới. Kẹt xe thì 3 tiếng, không kẹt xe 1 tiếng rưỡi, lững lững thì 2 tiếng, vậy đó, thì đỡ mất rất nhiều thời gian, đỡ cực. Và người ta cứ nghĩ rằng nhờ máy móc như vậy, đỡ mất thời gian như vậy, con người còn nhiều thời gian trống. Phải không ạ?
[44:47]Thay vì phải tốn một tiếng đồng hồ đi gánh nước, thôi mình để thời gian một tiếng đồng hồ đó làm việc khác, tâm hồn mình thanh thản, đỡ vất vả. Và các nhà kỹ sư, các nhà bác học khi chế tạo được nhiều máy như vậy, họ cứ nghĩ rằng con người sẽ rảnh rỗi hơn, thanh thản hơn, thảnh thơi hơn. Nhưng không, hoàn toàn ngược lại. Cứ máy mà ra càng nhiều chừng nào thì con người lại càng căng thẳng càng bận rộn nhiều chừng nấy. Đúng không ạ? Mình có ở không được không? Không. Bây giờ như cái điện thoại thôi, thầy nói như cái điện thoại di động thôi, một cái điện thoại xài không đủ, phải người giám đốc để trước mặt ổng ba cái.
[45:23]Họ xài một cái muốn chết rồi nói chi ba. Cái này reo bốc lên: "A lô!", vừa chưa kịp, cái kia bốc lên nói: "A anh chờ tôi gọi lại", bốc cái thứ ba lên, cứ gọi lia lịa lia lịa vậy. Thì nói là hồi xưa muốn nói chuyện với nhau, phải đi là mấy chục cây số gặp nhau, rồi bắt đầu đi bộ về. Bây giờ là bốc điện thoại lên là gặp, thì tưởng là mình đỡ được cái thời gian để đi gặp nhau, nhưng không, mình bày ra công việc nhiều hơn, tranh thủ làm được nhiều hơn. Lái xe ào ào đi tới nơi để làm đủ thứ chuyện, và con người ta bận rộn nhiều hơn. Nên nhờ kỹ thuật, thế giới năng động hơn, nhưng căng thẳng hơn, bận rộn hơn và nhiều đe doạ hơn, chứ không hay ho gì cả, không hay ho gì cả.
[46:02]Có một lần, lúc Trang Tử ổng đi đi qua một cánh đồng, cái ổng thấy một ông già cứ đi xách từng cái lon nước đi tưới cây. Ổng nói: "Ở chung quanh của ông người ta chế cái máy múc nước là có cái cần hạ xuống múc nước dưới giếng đưa lên, lấy rất là gọn. Tại sao ông không làm giống người ta mà cứ đi xách từng thùng cực quá?" Ổng nói ổng sợ máy móc. Bởi vì khi mà máy móc nhiều thì tâm hồn người ta cũng sẽ trở thành máy móc, chai sạn. Cái câu chuyện được ghi lại mấy nghìn năm qua là mình cứ suy nghĩ: "Ở đâu có ông già ổng gàn như vậy?" Ở đâu mà ổng gàn. Nhưng mà rồi đến cái ngày mà thế giới căng thẳng
[46:38]vì máy móc rồi ta mới thấy ông già đó ổng hay. Ổng là đi trước thời đại, ổng thông minh, ổng khôn hơn tất cả loài người này. Loài người này mình hễ mà có xe thì đi xe, không bao giờ đi bộ. Mà gặp ông già đó ổng đi bộ à, ổng không đi xe. Nhưng mà rồi ổng mới khôn hơn mình, ổng mới thông thái hơn mình. Nhờ vậy tâm hồn ổng bình an, cuộc sống ổng không căng thẳng. Còn ta gặp điện thoại thì nói, gặp xe thì leo lên đi, gặp máy thì nổ, nhưng mà rồi là cuộc sống ta căng thẳng. Và trong cái thế giới căng thẳng đầy đe doạ này, bận rộn này, thì
[47:11]cái việc mà muốn truyền đạo, thì thật sự mà ta hiền truyền không được, phải dữ một chút mới truyền đạo được.
[47:23]Khi mà con người đã tất bật vì những chuyện cơm ăn, áo mặc, làm giàu, gây hấn, hơn thua, tranh đua, mà ta cứ ngồi trong chùa đợi ai tới: Mô Phật, bần tăng xin chào thí chủ. Rồi cái nói: Ôi coi, không ai tới nữa hết trơn. Mà ta phải lên đường, phải lên đường, đi đến với con người. Tức là phải hơi hăng say một chút, mình nếu mà nói theo theo tiếng lóng là phải hơi dữ một chút, giống như Đức Phật á. Hồi đó khi Đức Phật dạy được 61 vị chứng được A-la-hán, Đức Phật bảo là: Các ông phải lên đường đi ra mười phương tám hướng mà đem cái đạo lý này dạy cho chúng sinh, đừng có hai người đi chung một đường.
[48:10]Nghĩa là sao? Để tỏa ra cho được nhiều nhánh, tỏa ra cho được nhiều nhánh mà đi giáo hóa. Và đúng như vậy, sau khi 61 vị đó tỏa đi, các vị đó giáo hóa được rất nhiều và có những vị đã đem tín đồ trở lại thăm Đức Phật. Có những vị đi mất luôn. Có những vị đi mất lên cả Trung Đông, lên Trung Á, lên cao nguyên Tây Tạng và để lại những dấu vết đạo Phật tại nơi đó rất là nhiều. Sau này thì đạo Phật bị tiêu diệt hết rồi, chứ lúc trước là 61 vị A-la-hán đó đi khắp bốn phương trời, đem đạo lý đến cho khắp nơi. Và đó là bài học rất là lớn, nhưng mà ta không học được, ta cứ thụ động chờ mọi người đến với mình,
[48:49]thành thử ra đạo Phật ta rất là là suy yếu. Cho nên vì vậy ta phải hơi dữ thêm một chút. Và các trường Phật học phải có những môn học để dạy cho tăng ni sinh hành động cụ thể, chứ còn các trường Phật học bây giờ vẫn còn bị cái là cứ dạy giáo lý. Giáo lý đời xưa, học chữ Nho, chữ Hán về giáo lý đời xưa không à. Nhưng mà thầy về cái trường Long An thầy dạy là thầy dạy toàn những môn hành động không, mà bắt tăng ni phải thực hành, phải tổ chức, phải làm này làm kia. Như hiện nay thầy dạy trở lại Long An thầy dạy ở cái trường trung cấp là cái môn là hướng dẫn thanh thiếu niên Phật tử, tức là tăng ni sinh khi học xong rồi về chùa mình phải mở cái
[49:29]lớp dạy cho trẻ, tìm cách dụ trẻ về chùa để nó được học giáo lý, được học đạo đức, học các kỹ năng sống. Là dạy như vậy, là hy vọng rằng là các tăng ni sinh khi học xong rồi sẽ về làm được. Và những ai nghe những bài giảng đó sẽ tiếp tục được hành động. Đó là những môn học của hành động, chứ không phải là những môn học chỉ để chìm sâu trong nghiên cứu. Nên các trường Phật học phải thay đổi điều này. Người Phật tử mình cũng vậy, cái tụng kinh rồi không được là thỏa mãn ngang đó, rồi cứ tưởng mình là có nhiều phước rồi thôi dừng lại, không có được, mà phải sao? Phải siêng năng giúp người, à cái siêng năng giúp người,
[50:10]giúp đời đó nó phải cộng với cái tĩnh tâm vô ngã, chứ ta không được mà siêng năng giúp đời, giúp người mà không tĩnh tâm vô ngã trong thiền định thì bản ngã ta sẽ lớn lên, ta sẽ thấy mình hơn mọi người, ta sẽ kiêu mạn và cái kiêu mạn này làm ta mất phước trở lại. Nên vì vậy, ta phải hết sức là siêng năng giúp đời, giúp người, đem đạo lý đến cho con người, đem niềm vui đến cho con người, đem một chút quà của thương yêu đến với con người mà chính ta phải biết quay lại, thúc liễm nội tâm mình trong cái hư vô, trong cái thanh tịnh. Và đó là cái tiêu chuẩn của một đạo Phật ngày nay. Nên cái nguyện ước của ta rất là lớn, nhưng mà ta phải thực hiện
[50:54]dần từng chút một, vì nếu không thực hiện từng chút một thì không bao giờ ta có kết quả mà mãi mãi chỉ là ước nguyện mà thôi. Giống như một lần vậy, Đức Phật với ngài A-nan đi khất thực buổi sáng sớm, thì đi trên đường đi ngang qua cánh đồng, lúc đó có một cái người nông phu có việc gì bận á, ổng đến ra đồng rất là sớm, ổng đang cày bừa. Cái ổng thấy Đức Phật rồi cái ổng đứng dừng lại chút xíu cái ổng cày tiếp. Lúc ổng dừng lại là ổng suy nghĩ thế này: ổng đang tính chạy ra để lễ Đức Phật, ổng tính là bỏ cái cày để ổng chạy băng băng băng ra ngoài đường quỳ xuống lễ Phật, nhưng ổng nghĩ nói thôi thôi thôi,
[51:28]để mai, hoặc lát chiều về gặp Thế Tôn rồi lễ cũng được, giờ cày cho xong luống cày. Ổng chỉ nghĩ thôi, ổng dừng lại chút xíu ổng nghĩ, khựng khựng lại rồi ổng cày tiếp mà Phật đọc được ý nghĩ của ổng liền, Phật đọc được tâm liền, Phật mới dừng lại, quay lại nói với ngài A-nan, nói: Này A-nan, cái người nông dân đó một trăm kiếp qua cứ suy nghĩ điều đó mãi mà vẫn chưa bao giờ có thể tu được. Ngài A-nan mới hỏi: Bạch Thế Tôn, người nông dân đó vừa suy nghĩ gì ạ? Phật mới nói rằng: Này A-nan, cái người nông dân đó vừa dừng tay cày một chút vì định bỏ cày để ra đây đảnh lễ Như Lai, nhưng mà lại tiếc việc nên mới hẹn thôi để đợi hôm khác
[52:12]sẽ lễ Thế Tôn, hoặc là chiều về gặp thì lễ Thế Tôn, nhưng mà nên không lễ, và cứ một trăm kiếp cứ như vậy, là cứ hẹn: Hãy để hôm sau, hãy để hôm sau, và vĩnh viễn không gặp được Phật pháp nữa. Ta thấy chưa? Tức là ước nguyện đó mà không thành được thực hiện bởi vì ta không làm từng chút. Còn ta bắt tay ta làm từng chút rồi, bắt đầu cái nhân quả nó gieo xuống lớn lên dần dần, lớn lên dần dần. Ví như ta có cái hạt giống rồi, nhưng không bao giờ ta chịu đem ra đất gieo, không bao giờ có lên cây lên trái. Ta có cái hạt giống rồi nghĩa là gì? Ta có ước nguyện rồi, ta có cái ước nguyện của giải thoát,
[52:52]giác ngộ rồi, ta có cái ước nguyện là đem hạnh phúc, thanh bình, an vui cho chúng sinh rồi, giống như trong kho mình có một nắm hạt giống vậy á, nhưng rồi cứ để đó. Nó hơn cái người không hề có hạt giống. Có những người trong nhà không có hạt giống, là có những người trong tâm không hề có những ước nguyện thanh cao. Ta hơn họ là ta có, vì ta có đọc kinh, ta có tụng những lời ước nguyện, ta có hạt giống, nhưng không bao giờ đem gieo thì sao? Vĩnh viễn ta là người nghèo, không bao giờ thành cây thành trái. Nên vì vậy hãy mang những hạt giống đó gieo xuống đất, tưới tắm, chăm sóc, nhổ cỏ, bắt sâu và cây sẽ lớn lên dần dần dần
[53:35]dần, đến một ngày nào đó hoa trái trĩu đầy, ta sẽ được hưởng những cái trái lành ngon ngọt đó. Thì cũng vậy, ta đến với Phật pháp, ta đã có cái hạt giống của ước nguyện, ta đã ước nguyện rằng ta sẽ đạt được thiền định, ta đạt được vô ngã, ta sẽ chứng được giải thoát, giác ngộ. Ta đã có ước nguyện là ta yêu thương được tất cả chúng sinh, ta có ước nguyện rằng ta đem đến cho chúng sinh cõi đất này, cõi giới này niềm vui, thanh bình, hạnh phúc, đạo lý, giác ngộ, thì hãy hãy đem ước nguyện đó ra biến thành hành động, hãy ngồi thiền, tĩnh tu, hãy lễ Phật sám hối, hãy đến với con người để nói với nhau những lời yêu thương,
[54:19]tử tế, đạo lý, để đem làm sao cho đạo lý này lan dần lan dần giữa cuộc đời này. Và một kiếp nào đó, cái cây ước nguyện của ta nó thành trái trĩu quả và ta sẽ trở thành những bậc thánh phi thường, công đức vô lượng mà chúng sinh chung quanh ta hưởng được biết bao nhiêu điều tốt đẹp. Nên vì vậy là hãy gieo cái hạt giống ước nguyện đó xuống đất và tưới lên đó những giọt nước đầu tiên. Phật đã cho con nhiều ước mơ, phải đâu chỉ để dệt vần thơ, mà để con mang vào cuộc sống, làm nên từng chút dẫu đơn sơ. Có khi con chỉ có nụ cười, giữa đường gặp gỡ gửi tặng người, là chút từ bi con gom góp, dần dần thành tựu đến cao vời.
[55:15]Có khi con vất vả sớm chiều, giúp đời xây đạo biết bao nhiêu, cũng là thực hiện điều mơ ước, cúng dường lên Đấng rất cao siêu. Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[55:31]Đó là món quà của thầy cũng là lời chúc Tết đầu năm nha.