Lời giảng: Sự Khác Nhau Giữa Thánh Và Phàm - Pháp Cú 63

[0:09]Xin mời toàn thể đạo tràng niệm Phật cầu gia bị. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:28]Nam Mô Bổn

[0:34]Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:43]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:56]Chúng con xin cung thỉnh Thượng tọa giảng sư an tọa. Xin mời toàn thể đại chúng an tọa.

[1:04]Cảm ơn thầy.

[1:08]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nay ta nghe tiếp kinh Pháp Cú với tựa đề là Sự khác nhau giữa thánh và phàm.

[1:21]Có cái bài kệ thế này: Dễ thay thấy lỗi người, khó thay thấy lỗi mình. Lỗi người ta bới tìm như tìm trấu trong gạo, còn lỗi mình che đậy như kẻ gian giấu bài. Phật nói cái bài kệ Pháp Cú này trong một cái trường hợp là thế này. Có một trưởng giả giàu có ở cái xứ Anguttara đến nghe Phật thuyết pháp, thì khi ông đi giữa đường thì ông gặp một nhóm ngoại đạo chặn đường ông lại và mới nói xấu Phật. Nói xấu rằng là Đức Phật là một cái người giả dối, giảng một cái giáo pháp mà làm phá hoại cuộc sống này, làm cho mọi người không còn vui sống để tận hưởng cuộc sống nữa mà làm cho người ta chán đời. Rồi nói đủ thứ, rồi nói các các đệ tử của Đức Phật là cứ ôm bát đi

[2:15]xin hết nơi này nơi kia, làm thành cái gánh nặng của mọi người. Nói đủ thứ, rồi bỏ cái cái đạo gì mà cứ xúi người ta bỏ cha bỏ mẹ đi tu, cái đầu tóc đẹp của cha mẹ sanh ra đi cạo trọc lóc, rồi nhiều thứ, đại khái như vậy. Tức là nói dữ lắm nhưng mà ông này ổng ổng không có chịu nghe, ông cứ vẫn đi. Ông vẫn quyết tâm ông đi đến nghe Phật thuyết pháp, thì cái thời pháp đó ông được chứng quả Dự lưu. Ông chứng quả Dự lưu rồi ông mới đến gặp Phật. Tại lúc mà Phật thuyết pháp thì đông người lắm, rồi sau đó ông đến ông gặp gần nơi Phật trước Phật, ông mới kể lại câu chuyện là trên đường ông đến nghe pháp

[2:59]như vậy bị nhiều người nói, ngăn lại để nói xấu Phật và muốn cản để cho ông đừng đi đến với Phật nhưng ông vẫn quyết tâm đi, và ông nói lên đến cái sở chứng của mình. Thì Đức Phật nghe đó ngài cũng không có bình luận gì nhiều, ngài chỉ nói một bài kệ như vậy, tức là thấy cái lỗi mình thì rất là khó, mà thấy lỗi người ta thì rất là dễ. Cái lỗi của ai mình cũng bới tìm như là tìm trấu trong gạo, còn lỗi mình thì mình che đậy. Phật giảng về bài đó thêm nữa thì cả gia đình ông nghe cũng chứng được cái sơ quả luôn. Cái câu chuyện là như vậy. Thì ta phân tích cái đoạn kệ và câu chuyện này như thế này.

[3:44]Là sau đó Phật, các tỳ kheo các tỳ kheo mới hỏi Phật là ông trưởng giả đó có cái nhân duyên gì mà chưa biết Phật, chỉ nghe danh tiếng thôi mà một lòng tôn kính, đi giữa đường bị người ta nói xấu mà vẫn không dao động, rồi đến đây chỉ nghe một thời pháp đầu tiên mà được chứng sơ quả? Cái nhân duyên gì mà ông được đặc biệt như vậy? Thì Phật mới kể là ông trưởng giả này thật sự là từ nhiều kiếp xưa, từ cái đời Đức Phật Tỳ Bà Thi quá khứ thì ông đã từng cúng dường, và những vị sau đó, những đời sau có những vị Độc Giác Phật thì ông cũng là người hay cúng dường, nên được cái phước báu là ông sinh vào nơi đâu cũng hết sức là là giàu có.

[4:34]Và đến đời này thì bắt đầu ông chứng sơ quả để khởi đầu đặt chân vào cái dòng thánh hướng về sự giác ngộ. Nên ở đây ta thấy thế này, cái nhân duyên mà ông gieo trong Phật pháp rất là lâu xa,

[4:52]nhưng mà ông chỉ hưởng cái phước hữu vi, cái phước hữu lậu là hưởng được cái phước giàu sang sung sướng, quyền thế mà không có hưởng được cái phước của thánh là không chứng sơ quả, không chứng được một đạo quả nào cả, mà cứ được cái hưởng phước giàu sang. Mãi đến đời Đức Phật Thích Ca thì ông mới chứng được sơ quả là đặt chân vào dòng thánh để bước tới con đường tâm linh giải thoát. Cái tiến trình nó cực kỳ lâu xa là như vậy. Nhưng mà đó là riêng ông, mà có những người khác thì lại nhanh hơn ông. Có những người khác thì họ không có đi qua con đường mà phải hưởng cái phước hữu lậu nhiều, nhưng họ sớm chứng được thánh quả để rồi đắc đạo cao siêu.

[5:38]Mỗi người cái nhân duyên đến với Phật pháp đều khác nhau. Ví dụ như chúng ta hôm nay cũng vậy, thì có những người đã gieo duyên từ Phật pháp rất là lâu xa, nhưng có người cũng mới thôi. Thì cái nhân duyên ta đến với đạo khác nhau như vậy, phát tâm khác nhau thì có cái người thích tu để sớm được đắc đạo, thì cái người này nó lại ứng theo cái con đường đó, sau này ta nhanh chóng đạt được cái trình độ tâm linh. Nhưng có người lại tin sâu nhân quả lại thích tạo phước, là thích cúng dường, thích làm những điều công đức, rồi sau này ta hưởng danh tiếng, quyền thế, tiền bạc, hưởng đến khi mà cái đạo thấm sâu,

[6:19]ta hiểu sâu được sự giác ngộ cao quý thế nào, ta mới phát tâm đi tìm sự giác ngộ. Lúc đó bắt đầu mới thánh quả mới xuất hiện. Nên cái ông trưởng giả này có lẽ cũng vậy. Có lẽ là từ thuở ban đầu khi gặp những Đức Phật quá khứ, những vị Độc Giác Phật sau đó thì ông tin kính các ngài nhưng mà lại cái tâm lại hướng về cái chuyện của thế gian nhiều, nên ông hưởng phước không biết bao nhiêu là trăm ngàn năm, bao nhiêu là chục ngàn kiếp như vậy để mà hưởng cái phước giàu sang. Nhưng mà cái lòng tôn kính đối với các bậc thánh đó nó ươm mầm nó lớn dần lớn dần, cho đến khi gặp Đức Phật Thích Ca thì qua một bài pháp ông chứng được sơ quả, thì cũng là cái nhân duyên.

[7:03]Còn chúng ta ở đây cũng vậy, tùy mỗi người phát tâm. Tuy nhiên, cái người có trí tuệ thì người ta thích hướng về thánh quả hơn, là tuy vẫn phải làm phước, phải giúp đời giúp người, làm những điều công đức trên đời, nhưng mà lòng mình ít có cái nghĩ đến việc mà hưởng cái quả báo giàu sang sung sướng của thế gian, mà thích đi tìm tới cái tâm linh giác ngộ sớm hơn. Bởi vì sao? Bởi vì khi ta hiểu rõ thế gian rồi thì mới thấy thực sự đời là bể khổ, có giàu sang sung sướng gì rồi thăng trầm rồi cũng là đau khổ. Ví dụ dù người có giàu nhưng có cái khổ của người giàu, người nghèo có cái khổ của người nghèo, thật ra chẳng ai sung sướng đâu.

[7:46]Thí dụ cái người nghèo á thì ta thấy mình không có nhiều chọn lựa. Ta phải sống trong cái ngôi nhà tồi tàn, ta phải ăn mặc sơ sài, rồi mình muốn đi đây đi kia hay muốn mua sắm gì mình không được tự do, tức là đời mình không có nhiều lựa chọn. Còn cái người giàu á thì được tự do hơn về những điều đó, có thể là vật chất này nọ sung sướng hơn, nhưng mà rồi thế gian chính cái cái gánh nặng của việc giàu có nó đè lên lòng ta, ta vẫn phải lo toan thế này, tính toán thế kia và cũng rất là mệt mỏi, nên người giàu cũng khóc là vậy. Thực sự đời là bể khổ, nên hiểu sâu điều đó rồi thì chúng ta thích đi tìm sự giác ngộ giải thoát hơn.

[8:34]Mà cái người thích đi tìm sự giác ngộ giải thoát rồi thì ta nhìn mọi người cũng đều như vậy. Ta thấy cái người nghèo, người giàu, người sang, người hèn, ta cũng chỉ mong rằng mọi người hãy sớm tìm đến bến bờ giải thoát, chứ chúng ta cũng chẳng muốn là mọi người cứ cứ trôi lăn trong luân hồi sinh tử mãi như thế này. Đó là cái nhân duyên của ta, cái trí tuệ của ta. Bây giờ ta nói qua cái chuyện mà ngoại đạo chống Phật. Thời đó, thấy một cái đạo mà lớn nhất là đạo Bà-la-môn, coi như là đạo chính thống, đạo truyền thống của quốc gia Ấn Độ. Mà nước Ấn Độ thời đó chia ra rất nhiều nước nhỏ, nhưng có một điều rất là lạ là họ lại chung nhau cái tín ngưỡng Bà-la-môn hết.

[9:17]Và các biên giới của các quốc gia nó không rõ ràng nên người ta dễ dàng đi du hành từ cái nước này qua nước kia mà không bị cấm đoán. Chỉ có cái là các nhà nước họ quản lý trên đất để đóng thuế dân thôi. Ví dụ cái ruộng này là của cái xứ này, ruộng kia của xứ kia thì họ đóng thuế, còn người dân cứ đi qua đi lại không có không có cái ranh giới rõ ràng. Mà lạ một điều nữa là cái tôn giáo lại thống nhất là một cái đạo Bà-la-môn thời đó. Rồi sau đó xuất hiện nhiều cái giáo phái khác bên cạnh cái đạo Bà-la-môn là những giáo phái mới nổi lên, họ cải cách và họ phản kháng lại Bà-la-môn, tức là có những cái phong trào cải cách trong tôn giáo.

[9:59]Và cái điều mà những phong trào cải cách trong tôn giáo á nó là một cái quy luật tự nhiên của thế giới. Bất cứ một tôn giáo nào mà sau khi tồn tại lâu rồi thì lại xuất hiện những cái giáo phái mới, một sự canh tân mới. Cái canh tân mới đó có khi là làm tốt hơn, nhưng lại cũng có khi là đi lệch đi. Ví dụ như bên như Kitô giáo cũng vậy, đầu tiên là Kitô giáo xuất phát từ cái đạo Do Thái, dựa vào cuốn kinh Cựu Ước Nhưng đến khi Chúa Giê-su xuất hiện thì Ngài, những lời dạy của Ngài được kết tập lại thành cái Phúc Âm, Phúc Âm bốn quyển, à. Rồi cái Phúc Âm rồi sau này người ta ghi thêm một số sử của các vị thánh nữa cái thành ra cuốn Tân Ước.

[10:49]Thì vừa dựa trên cái Cựu Ước, vừa dựa trên Tân Ước cái người ta dựng thành một cái tôn giáo tức là một Thiên Chúa giáo nó lại khác với Do Thái giáo là vì có thêm cái phần kinh Tân Ước phía sau, vậy. Rồi ví dụ như bên Hồi giáo vậy, cứ về sau họ tách ra nhiều giáo phái, như hiện nay thì có hai cái giáo phái rất là lớn, cũng có cái xung đột lẫn nhau, mà thôi. Còn bên Ấn Độ thời đó vậy, sau Bà-la-môn có nhiều cái giáo phái mới nổi lên. Và nếu mà vào lúc đó, người ta cũng xem Phật Thích Ca là một giáo phái mới nổi lên để tạo một sự canh tân. Và các giáo phái đó đều cạnh tranh với nhau gay gắt về lý luận.

[11:30]Ừm thì giáo phái nào cũng nói mình là chánh đạo và gọi giáo phái khác là ngoại đạo nên cái từ ngoại đạo là cái từ chỉ chung chung. Rồi Bà-la-môn cũng vậy, họ gọi đó là những cái du sĩ, những Sa-môn rồi những cái kẻ nổi loạn, những người ngoại đạo. Rồi những giáo phái cũng chống lẫn nhau. Nhưng mà trong những giáo phái mới nổi lên đó thì cái Đạo của Đức Phật Thích Ca là phát triển ồ ạt, phát triển mạnh như vũ bão. Vì ngay từ thuở đầu mà mới xây dựng Đạo là Đức Phật đã được một vị vua của một vương quốc rất lớn đó là xứ Ma-kiệt-đà, vua Bình Sa Vương quy y làm đệ tử. Cho nên cái ảnh hưởng của Đức Phật nhanh chóng lan ra tràn ngập,

[12:20]đe dọa tới ảnh hưởng của các giáo phái khác nên họ đã bắt đầu lập mưu để chống. Cái âm mưu mà chống Đức Phật thì càng lúc càng tinh vi, càng lúc càng hiểm độc. Ban đầu thì họ chỉ dùng lời nói để mà thuyết phục các tín đồ đừng theo Phật nữa, chỉ dùng lời nói. Về sau bắt đầu họ có những cái mưu mô vu khống, dàn dựng. Rồi cái cuối đời Phật thì bắt đầu họ dùng tới bạo lực để mà nhằm giết Đức Phật luôn, vậy. Ta còn nhớ cái câu chuyện là ngoại đạo dàn dựng một cô gái có chửa để mà hại Phật nhớ không ạ? Cái sự kiện đó tới hai hai lần lận. Một lần á thì cái người ngoại đạo họ mới nhờ một cái người đệ tử

[13:11]của họ là một cô gái trẻ đẹp cứ tới lui trong cái tinh xá của Phật, tới lui như một tín đồ thân thiết, nè, và họ nói rằng thì cứ tới lui thân cận như vậy thì thế nào cũng dính, dính với một cái ông nào đó rồi sẽ có bầu rồi lúc đó mới la toán lên, ừm. Nhưng mà cái Tăng đoàn thời Đức Phật sống thanh nghiêm quá cho nên bà đó bả lui tới cả năm trời mà không có dính bầu, à, không có dính bầu. Mà họ thì quá sốt ruột, họ nói cả năm rồi mà không có gây thành một cái xì-căng-đan được cho nên thôi phải, thôi phải tự mà làm bầu nhân tạo, chứ còn bầu tự nhiên không được nữa thì bầu nhân tạo, mới độn cái bụng bả lên, độn cái bụng lên từ từ từ từ lớn lên dần.

[13:56]Thì một lần Đức Phật đang thuyết pháp, bỗng nhiên cô đó cổ mới nhảy ra giữa hội chúng và cổ la làng lên, cổ nói là: "Ông là tác giả của cái bào thai này", nói này nói kia, nói tùm lum. Đức Phật ngồi yên chẳng nói gì, ha, nhớ ha, Đức Phật ngồi yên chẳng trả lời. Rồi các tỳ-kheo mà chưa chứng đạo á thì sững sờ, phẫn nộ: "Ờ tại sao có người mà dám vu cáo như vậy?" Còn các vị mà chứng A-la-hán rồi cũng ngồi tịch nhiên bất động chẳng nói gì. Đạo Phật mình có cái ngộ vậy, hiền khô à, ai nói xấu xấu cứ làm thinh. Cái thì lúc đó cái người mà ra tay giải oan cho Phật là ai? Ai? Quên hả?

[14:38]Đó là trời Đế Thích, à đó là vua trời Đế Thích. Đế Thích là vua ở trên cõi trời ba mươi ba thì Ngài cũng là một đệ tử của Đức Phật, lúc đó Ngài mới thấy có cái xì-căng-đan mà nó chấn động như vậy, nó hại đến uy đức của Phật như vậy nên Ngài mới dùng thần thông nghĩa là hiện ra thành hai con chuột chạy tới lên, hai con chuột mà chuột lại chuột dữ á, phóng tới cắn xé cái cái cái vải vóc cái cái y phục của cô kia làm rớt cái cái bụng bầu cao su xuống. Thời đó chưa có cao su, hổng biết kiểu gì thì hổng biết, đại khái vậy nên cũng là... Cái câu chuyện vừa rồi là câu chuyện không chính thống, còn câu chuyện chính thống là thế này, được ghi trong sử rất rõ là thế này:

[15:25]Thì cái nhóm ngoại đạo á mới nhờ một cái người tín nữ của họ và nói rất là đau khổ, nói: "Cái đạo của ta cao đẹp như vậy mà nay bị Sa-môn Cồ-đàm nó giành hết tín đồ, gây hết ảnh hưởng. Bây giờ là cô phải giúp cho chúng tôi mà triệt hạ uy tín của Sa-môn Cồ-đàm." Cái cô đó nói: "Các ngài muốn con làm cái gì?" Thì nói: "Bây giờ trước hết là cô cứ đi giả làm cái tín đồ, cứ đi tới đi lui mà đi vào thế này: Đi thật sớm lúc trời ánh mặt trời chưa lên, rồi đến khi buổi mà ánh sáng lên mọi người tới tinh xá thăm á thì cô lại đi ra để cho người ta thấy giống như là cô đã ở qua đó một đêm. Rồi buổi chiều cũng vậy, buổi chiều khi người ta

[16:09]đi thăm chùa người ta về thì cô lại đi vào. Nhưng một lát tối thì bị đuổi ra rồi, tinh xá không có không có, buổi tối không ở được, nhưng lúc mà cổ bị đuổi ra thì không ai thấy, nhưng thấy cổ lúc buổi chiều và lại lại đi vào, sáng sớm lại thấy cổ đi ra. Cô cứ làm như vậy còn chuyện sau nữa thì chúng tôi tính", ừm, cứ vậy. Thì cổ cứ nghe lời, cứ trời mà mặt trời chưa lên là cổ đã vào trong tinh xá cổ ngồi trốn núp ở đâu đó không biết, cái đợi sáng lên khi mà có những người tới thăm tinh xá thì cổ ở trong cổ lại xõa tóc rũ rượi cổ đi ra. Thấy ớn chưa? Thấy hông? Rồi cái đi ra tới chiều cũng vậy, chiều mọi người có những người

[16:44]họ đi lác đác đi thăm Phật ra thì cổ lại chải tóc đồ đẹp rồi xức hương thơm rồi ẻo lả lạng qua lạng lại đi vào, cứ vậy. Nhớ thầy thầy nói rất rõ nhưng yêu cầu đừng ai bắt chước chuyện này nghe, nói là nói rất rõ.

[17:02]Thì đến khoảng được sáu tháng như vậy thì cái hình có vì có một cái cô gái trẻ đẹp mà giống như là cứ vô tinh xá ngủ ban đêm, cái gây thành một cái hình ảnh như vậy. Cái được sáu tháng như vậy rồi thì cái bọn ngoại đạo rất là hiểm độc, một cái buổi chiều đó cho cổ vào thì cổ đợi tối rồi khi không còn ai thấy nữa cổ mới đi ra, tính đi ra, nhưng mà cổ chưa kịp đi ra thì chúng nó cho hai đứa kèm đi vô giết cổ luôn, giết cổ và và nó giấu xác ở một cái một cái bụi, phủ lá lên. Thì sáng hôm sau cái có cái tin báo lên có người báo lên nha môn là cái quan cai trị ở địa phương đó, mới nói rằng: "Người nhà của tôi đó là suốt sáu tháng qua đêm nào cũng vô tinh xá ở

[17:51]lại, đêm hôm qua cũng vô tinh xá ở lại và sáng nay không thấy về, xin cho điều tra đi tìm coi nó giấu ở đâu." Thì gia đình làm dữ quá, thế là cái nha môn phải đem lính tới mà có người chỉ điểm hết, đi vạch qua vạch lại một lát cái tới bụi cây, xác cô đó bị giết chết. Bắt đầu bên ngoài nó làm ầm lên thì bên các quan ở địa phương á thì họ cũng biết rằng là Đức Phật và chúng Tăng hết sức là đạo đức thanh tịnh nên họ không có kết luận gì, chưa kết luận gì được, nhưng mà ngoại đạo thì nó la ầm ầm ầm ầm lên là: "Ông Sa-môn Cồ-đàm và những đệ tử của ông là tà hạnh với phụ nữ rồi giết người ta để bịt miệng", tin đồn ầm ầm ầm ầm ra rất là chuyện.

[18:34]Và Đức Phật ta phản ứng làm sao? Chẳng nói gì, Ngài cứ tỉnh queo như không có chuyện gì. Và sao? Vẫn đi khất thực bình thường rồi về vẫn thuyết pháp bình thường. Cái câu chuyện chính thống được kể trong sử là vậy. Và khoảng đâu ba, bốn tháng sau cái chuyện tự nhiên chìm mất luôn à, ngộ ghê vậy, cũng không ảnh hưởng gì tới uy tín Đức Phật và Ngài cũng không làm gì cả, à, và cũng không ai tin, nghĩa là sau này cũng không ai tin cái chuyện đó là do từ cái tác động của chúng Tăng. Họ cũng không biết tại sao cô đó chết thôi, nhưng mà không ai tin, ba, bốn tháng nó chìm mất luôn và Đức Phật cũng không đính chính chuyện gì cả.

[19:10]Đấy, điều rất là lạ. Nhưng mà truyện sử thì ghi lại đây là một cái âm mưu giết người rồi giáng họa cho Phật và chúng Tăng. Thì họ dùng nhiều lắm. Đó là cái đoạn khoảng giữa đó, cho đến khoảng cuối rồi á thì bắt đầu ngoại đạo dùng tới vũ lực. Ta nhớ cái câu chuyện mà có sự cấu kết giữa Đề-bà-đạt-đa, vua A-xà-thế dùng voi say muốn giày Phật, rồi Đề-bà-đạt-đa đã lăn đá để mà mà ám sát Phật, vân vân, tức là đã dùng tới vũ lực. Riêng ngài Mục-kiền-liên thì bị ngoại đạo đánh chết. Đó là một câu chuyện mà sau này thầy kể kỹ cái chết của ngài Mục-kiền-liên như thế nào. Ngài chết cũng rất là hay nhưng mà Ngài để cho ngoại đạo đánh đánh tan xác luôn,

[19:59]chết tan xác, mặc dù Ngài là một vị A-la-hán mà chứng thần thông đệ nhất, mà lúc chết là bị ngoại đạo đánh tan xác, chết luôn, tới lúc đó vậy. Nên cái âm mưu mà bôi nhọ Đức Phật thì khủng khiếp. Ngày nay ta đọc lại truyện sử về việc chống Đức Phật ta chỉ đọc được một phần ngàn, chứ nếu sống vào thời đó ta mới thấy là cái việc mà chống Đức Phật là gấp một ngàn lần mà trong sách sử nói, khủng khiếp lắm. Cho nên cái tôn giáo vậy, rất là lạ, là tôn giáo dạy người ta ăn hiền ở lành nhưng mà rồi tôn giáo cũng là một cái đấu trường. Sự thật người ta đến với Đạo để tu, nhưng mà rồi không hiểu sao người ta lại quên tu, rồi lại tranh hơn tranh thua rất nhiều.

[20:51]Là cái sự tranh hơn tranh thua giữa đạo này với đạo kia nó là thôi, thì ta thôi cũng có đi, mà thật sự thật là ngay trong một đạo cũng có nữa, ngay trong một đạo cũng có, ờ.

[21:06]Còn nếu mà lâu lâu ta gặp những cái hình ảnh mà các tôn giáo có cái hình ảnh đoàn kết với nhau thì ta xem đó là một cái điều rất là đẹp cho nhân loại, cho đất nước. Ví dụ như ở chùa Từ Tân đây cũng vậy, đến ngày lễ Phật đản là ta sẽ thấy các cha xứ, các sơ đến đây dự lễ Phật đản chụp hình chung, hình ảnh rất là đẹp. Rồi mỗi khi có lễ gì nhà thờ thì sư phụ Từ Tân đây cũng đến dự thì đó cái việc mà tôn giáo sống gần bên nhau mà có cái tình đoàn kết như vậy đó là cái đẹp của nhân loại, của thế giới và ta cầu mong như vậy. Ta cầu mong rằng là đạo gì đạo không biết, nhưng mà nó có một cái đạo là đạo nhân loại,

[21:49]cái đạo làm người, và người ta phải yêu thương nhau cái đã, yêu thương nhau cái đã. Thầy có viết một bài nhạc đạo Thiên Chúa nữa. Lát muốn nghe không? Thầy lát thầy mở cho nghe.

[22:08]Vừa rồi này, tự nhiên có một ông cha, ông cha ở dưới Kiên Giang á, tìm đâu được số điện thoại của chùa cứ hay gọi cho thầy. Hôm giờ cứ gọi nói chuyện suốt, mới hôm qua cũng gọi. Và ổng nói rằng ổng có nghe nhiều bài giảng của thầy, ổng gọi bằng Thượng tọa đàng hoàng lắm, thầy cũng gọi lại bằng Linh mục. Thì ổng nói là ổng muốn thầy góp ý cho ổng trong cái việc mà ổng làm sao ổng giáo hóa được giáo dân cho nó tốt á. Thầy không biết. Thầy mới nói là, thầy nói thì cha góp ý với các linh mục trẻ đó, khi mà ta khi trong cái việc mà ta giáo hóa thì ta làm sao cho cái người dân họ cảm thấy rất là thoải mái, họ không cần phải gượng ép thay đổi gì

[22:57]trong cái đời sống của họ mà họ vẫn tiếp nhận được cái đạo của mình thì như vậy nó vui hơn, không cần phải làm xáo trộn một cái tập quán gì của họ hết. Trong cái tập quán của họ mà họ đón nhận được cái đạo lý của mình là thành công. Ổng nói: "Trời ơi, thông minh quá, hay quá!" Cười. Rồi ổng cứ hẹn gặp thầy hoài. Nó vậy, thôi đó cũng là cái tình đoàn kết giữa các tôn giáo bạn với nhau và như vậy nó cũng là cái tình đoàn kết dân tộc và cũng là cái tình đoàn kết nhân loại, tôi cũng cầu mong như vậy. Chứ còn ta đọc lại chuyện sử ngày xưa mà thấy các ngoại đạo hại Phật á, chống Phật, mình thấy cũng xót xa. Vậy.

[23:36]Bây giờ ta qua cái bài kệ. Bài kệ là: "Dễ thay thấy lỗi người, khó thay thấy lỗi mình", vân vân. Thì ở đây ta sẽ phân biệt sự khác nhau giữa thánh và phàm trên cái thấy lỗi. Nào.

[23:56]Cái bậc thánh á, khi thấy người có lỗi thì làm sao? Thì răn dạy với lòng từ bi và răn dạy một cách kín đáo. Đó là bậc thánh. Còn cái người phàm á, khi thấy người ta có lỗi thì sao? Thì bới móc, nói xấu và rêu rao. Đúng không ạ? Đúng như vậy. Nên bậc thánh á thì xót xa cho nên là tìm cách mà răn dạy nhưng với lòng từ bi mà nói kín đáo, che đậy giùm cho người ta. Cái lỗi của người ta như vậy mình che không cho người khác thấy, nhưng phần mình đã thấy thì mình nhắc nhở, răn dạy, chứ không có rêu rao nói xấu mà làm cho người ta mất danh dự. Đó là cái tư cách bậc thánh. Ngay cái tiêu chuẩn đầu tiên này thì ta nhìn lại mình là thánh hay phàm?

[24:51]Nếu mình là người mà thấy ai có lỗi mình đem mình tám, mình kể cho nhiều người nghe thì mình thuộc loại là phàm phu mà ác. Đó là cái ác. Thấy cái lỗi người khác mà mình không xót xa, không che đậy mà đi bới móc, rêu rao ra thì mình là ác nên gọi là phàm. Còn mà nếu mình thấy ai có lỗi mà mình không chấp nhận cho người ta tồn tại cái lỗi đó lâu, vì để người ta tồn tại cái lỗi đó lâu là khổ người đó và khổ nhiều người chung quanh, nên phải ngăn cái lỗi đó lại, nhưng mà sao? Kín đáo thôi, kêu riêng nói thôi, nha, nói nhẹ nhàng, nói kín đáo, nói trong cái lòng thương yêu nên người ta nghe mình nói cái lỗi mà người ta không khó chịu.

[25:38]Còn mà mình nói lỗi mà mình nói nói trên đầu người ta thì người ta cũng không không nghe được. Đó là cái cái khác nhau. Ví dụ mình khuyên ví dụ cái người đó họ có cái có cái tâm là ích kỷ, mỗi khi có cái việc gì xảy ra là lo cho mình trước, lo cho người lo cho người sau. Như vậy như có câu chuyện cười, có mấy tên cướp nó vô nó ăn cướp cái ngân hàng.

[26:05]Bắt mọi người nằm úp mặt xuống hết rồi lấy tiền, một tên cướp lúng túng sao cái rớt cái mặt nạ ra. Cái ông kia quay lên ổng nhìn thấy, thấy nó: "Mày thấy mặt tao hả?", bắn cái đùng chết liền. Tại nó sợ ra tố cáo á. Cái vòng qua chỗ khác, cái có một người lén nhìn nó, cái lại: "Mày thấy mặt tao hả?", bắn cái đùng chết. Rồi chụp cái ông lên, nói: "Mày thấy mặt tao rồi?" nói, ông kia nói: "Dạ dạ tôi không thấy, vợ tôi thấy chứ tôi không có thấy." Cái chuyện này chuyện cười, không biết có ai mà tàn nhẫn tới mức độ không, nhưng ý nói thế đây: là trong lúc nguy cấp nhất là sao? Mình giành cái mạng sống mình lại phải không?

[26:39]Và đổ cái đau khổ cho người khác dù đó là người mình yêu thương nhất. Cho nên vì vậy nhớ đừng lấy chồng. Đừng lấy chồng, đừng lấy chồng.

[26:52]Đừng đừng đừng khờ dại mà lấy chồng, còn ai mà lỡ lấy chồng rồi thì đừng bao giờ đi ngân hàng chung với mấy ổng, nhớ như vậy. Ví dụ mình thấy một người có cái tánh ích kỷ thì mình mới kêu lại mình góp ý. Mình góp ý kiểu này nè, mình nói: "Nào giờ tôi sống gần anh, à tôi thấy anh có cái tánh ích kỷ, à anh hay lo cho mình anh à, người như vậy không có tốt, thấy không, anh như vậy là tệ lắm, xấu lắm, sống trên đời là phải vị tha, phải yêu thương, anh thấy như tôi tôi không bao giờ tôi lo cho tôi." Mình nói câu đó người ta nghe được không? Nói như nói trên đầu người ta vậy. Nói như kẻ cả, nói không có lòng thương yêu và nói với

[27:29]tâm hơn thua, người ta nghe người ta khó chịu. Còn nếu mình có lòng yêu thương, mình cũng góp ý, mình nói là: "Thực sự cái cái tâm ích kỷ là đau khổ. Tôi là một người cũng ích kỷ và tôi cũng đau khổ vì cái ích kỷ của mình. Cho nên bây giờ ví dụ, nhiều lúc tôi thấy anh rất là người là người cũng cũng hào hiệp độ lượng, nhưng đôi lúc anh cũng còn ích kỷ giống tôi, nên tôi nghĩ rằng là anh em mình phải chia sẻ nhau để cùng vượt qua." Đó mình nói khéo và có cái yêu thương đó cái người ta nghe lọt tai. Đó là thì thấy mình nói giống người ta nhưng sự thật mình là thánh, cái cách nói là cách của một bậc thánh.

[28:07]Là thấy người ta có lỗi, biết răn dạy mà răn dạy trong cái cái từ bi, nhẹ nhàng, kín đáo và không nói cho ai biết hết, như vậy. Ừm. Trong đời thầy cũng vậy, có những lúc mà thầy nghe có những người tâm sự những cái điều lỗi lầm trong đời họ.

[28:26]Thầy cũng khuyên nhiều lắm, nhưng mà "sống để bụng chết đem đi", không bao giờ ai có thể biết được cái lỗi của người đó nữa. Khi vào tới tai thầy rồi là vĩnh viễn chôn xuống nấm mồ luôn. Thầy chỉ khuyên thôi, khuyên nên sống thế này, nên sống như thế kia, tại vì cái lỗi của họ cũng lớn lắm chứ không phải không. Nhưng mà thầy chỉ khuyên thôi, khuyên nên thế này, nên thế kia, và thầy đồng cảm, thầy chia sẻ, và rồi không bao giờ còn ai biết tới lỗi đó nữa, lỗi đó vĩnh viễn chìm trong bí mật mất luôn, không bao giờ. Mình phải, khi người ta đã tin cậy mình mà người ta ta nói cái lỗi người ta là người đó rất là tốt, và mình phải đền đáp lại bằng cái việc gì?

[29:07]Bằng việc tôn trọng người ta, nên không bao giờ được kể cái lỗi đó ra nữa. Một cái tiêu chuẩn nữa nè, là bậc thánh á thì gắng tìm lỗi mình từng chút, còn người phàm thì sao? Thì lúc nào cũng bênh vực, bào chữa cho mình từng chút. Hai cái đó để nhìn thấy khác nhau giữa thánh và phàm. Như hôm qua ở trong cái khóa thiền, có một người mới hỏi thầy một câu hỏi, nói: "Thưa thầy, khi thầy nói về ba cái tính chất của một bậc thánh chứng sơ quả thì con thấy con có đủ. Con thấy con có đầy đủ những điều đó rồi. Thì nếu con thấy đủ như vậy thì con tự cho mình là thánh, thì con lại sợ như vậy là con kiêu mạn.

[29:52]Nên con lúng túng con không biết làm sao nữa mà con thấy con có đủ ba điều đó." Ba điều của bậc thánh là gì? Thứ nhất là lòng tôn kính Phật. Đầy đủ. Thứ hai là lòng con rất vị tha, con lúc nào cũng muốn thương người giúp người. Và yếu tố thứ ba là con không có chấp nguyên tắc, à con không có chấp nguyên tắc. Thì con thấy ba điều đó nó tự nhiên nó có. Thì như vậy nếu mà nói đúng như thầy định nghĩa thì con cũng là thánh, nhưng mà bây giờ con tự cho con là thánh thì con kiêu mạn, mà kiêu mạn thì lại là sai, nên con không biết làm sao nữa." Thì lúc đó là thầy mới trả lời, thầy nói bậc thánh Tu-đà-hoàn á là có hai trường hợp.

[30:30]Một cái trường hợp là người này đã chứng Tu-đà-hoàn từ kiếp trước, cho nên kiếp này trở lại đầu thai trở lại mang theo những phẩm chất của thánh ở trong tâm hồn mình đầy đủ. Tức là nghe đạo Phật rồi là thấy rõ ràng là mình đã phù hợp. Lòng tôn kính Phật tràn ngập tự nhiên, lòng yêu thương mọi người này nọ sống vị tha, không có cố chấp nguyên tắc, thấy rõ ràng. Thì mà đời này mình cũng chưa phải tu nhiều thì sự thật mình đã mang cái phẩm chất thánh từ đời trước trở lại. Và đời này có tu thì đang đi đến cái quả thứ hai, nếu có chứng là sau này sẽ chứng cái quả thứ hai chứ không phải chứng quả thứ nhất.

[31:08]Đó là trường hợp thứ nhất. Trường hợp thứ hai là cái người đời này mới chứng Tu-đà-hoàn. Tức là họ tu một thời gian rồi bỗng nhiên trong một khoảnh khắc bất ngờ tâm hồn họ thay đổi. Cái thay đổi đó nó gồm có trạng thái đầu tiên là thấy rỗng rang ra, cái tâm mình rỗng rang. Và những cái suy nghĩ thâm sâu thay đổi mình thành một tâm hồn khác, yêu thương con người hơn, lòng tôn kính Phật tràn đầy, và nhìn mọi điều nó nhìn nó sâu xa chứ không còn nhìn cạn cợt và chấp nguyên tắc nữa. Thì ngay trong đời này nó mới có. Đó là hai trường hợp là bậc thánh Tu-đà-hoàn đã chứng từ kiếp trước và bậc thánh Tu-đà-hoàn mới chứng kiếp này.

[31:47]Nhưng mà cái đặc tính của thánh là thế này, là sau khi thấy những điều lạ nơi mình, đặc biệt nơi mình như vậy thì lại sợ mình kiêu mạn. Cái sợ kiêu mạn đó mới chính là dấu hiệu của thánh.

[32:01]Còn cái mà kiêu mạn mà không thấy mình kiêu mạn, mà thấy mình hơn người rất thích thú vì cái mình hơn người, đó là ma, đó là phàm chứ không phải thánh. Có thể là mình tu có cái gì đó đặc biệt, nhưng mà trong cái đặc biệt đó, mình thích vì mình được hơn người khác thì đây là phàm. Còn cái người tu rồi có cái đặc biệt hơn người rồi cứ sợ mình bị kiêu mạn. Chính cái tâm sợ mình bị kiêu mạn đó là tâm của thánh. Nên cái đặc tính của bậc thánh là gì? Là cứ tìm lỗi mình từng chút. Mà cứ quá trình tu là quá trình tự tìm lỗi một cách rất tự nhiên.

[32:44]Nên khi ta đến với đạo, khi hiểu đạo rồi, bỗng nhiên chợt cái mình thấy sao? Trời, mình đã sống quá sai lầm. Là người đó có trí tuệ của thánh bắt đầu rồi đó. Là thấy mình sống quá sai lầm. Rồi cái ráng tu một thời gian, cái những cái lỗi quá khứ nó mất dần, mất dần, mất dần. Là thấy nhẹ dần, nhẹ dần, nhưng mà rồi cứ mỗi một bước tới lại thấy những lỗi khác nó hiện ra. Những cái lỗi tinh vi hơn, những lỗi vi tế, những lỗi sâu xa hơn nó hiện ra dần, ra dần. Mà tu rất tinh tấn, rất nghiêm túc 30 năm mới phát hiện ra là có những cái lỗi của 30 năm. Những cái lỗi nó tinh vi hơn, nó sâu xa hơn mà người ngoài không

[33:22]thể biết được, mà chỉ người thật tu mới thấy đó là lỗi. Nên cái điều này đặc biệt và đó là dấu hiệu của thánh. Cứ từng ngày đi tới là từng ngày thấy lỗi lầm. Cứ từng ngày đi tới là từng ngày thấy lỗi lầm là người đó đã tu đúng đường, đang đi trên lộ trình của thánh. Còn ai mà tu ví đến đây tu 3 năm rồi, hay nghe thầy giảng 10 năm rồi mà thấy mình không lỗi gì hết là làm sao? Là ma, là phàm.

[33:51]Hồi đó thầy cũng có một cô đệ tử xuất gia vậy, khi thầy rầy cái cô nói, "Con không có lỗi gì hết." Ít bữa hoàn tục liền. Thật như vậy, hoàn tục liền. Không thấy lỗi là đi sai đường. Nên là người tu là càng lúc càng thấy lỗi mình, thấy từng chút từng chút từng chút vậy. Nên Đức Phật có nói câu là, "Thấy sự nguy hiểm trong từng lỗi nhỏ nhặt." Cái là một chút lỗi nhỏ là bậc thánh đã thấy lo rồi. Ví dụ như đông người ta cùng đi lên chánh điện thì mỗi người đặt dép đặt dép đặt dép ừm bên ngoài để đi vào, bỏ dép bên ngoài. Nhưng mà nếu lỡ cái đôi dép mình đặt chồng lên cái một chiếc dép của ai, tức là làm dép cái mặt dưới dép mình là nó dơ mà, nó dính đất, dính sình.

[34:32]Mình đặt lên đôi dép của ai làm cho cái mặt trên của người ta bị dính sình, một lát người ta mang đôi dép người ta là sẽ bị dơ chân. Lỗi đó lớn hay nhỏ? Nhỏ xíu hà, nhưng mà đối với một bậc thánh xem đó là một việc không chấp nhận được. Phải cúi xuống đặt đôi dép mình lại, cầm chiếc dép người ta lên phủi và để chuộc lại cái lỗi, nghĩa là dù một chút rất nhỏ là đã thấy nó là sai. Rồi cái ngồi chuyện vãn, nói chuyện nhau uống trà, uống nước, ăn bánh với nhau rồi đứng lên đi. Đi ra khỏi cửa chợt nhớ lại cái ly nước mình uống chưa hết. Nhìn lại đúng như vậy, ly nước còn chút. Mình không uống nữa thì người ta làm gì?

[35:13]Mà nước đó là nước tinh khiết á, nước cho mình uống là nước tinh khiết, nước qua quá trình xử lý, nấu, có trà pha rất là người ta rất quý người ta để xử lý. Nó khác với cái nước tưới cây. Nhưng mình không uống là người ta chỉ đem làm sao? Ta tưới cây, đổ bỏ hoặc đổ nước. Thì là tức là một cái nước mà rất tốn tiền vì mình không uống nữa trở thành loại nước rất rẻ tiền phải bỏ đi. Và đó là một chút tội mà hầu hết tất cả chúng ta bị. Ta thấy cái chai nước nhựa mà ta mua uống á rất nhiều người uống nửa chừng bỏ lại nửa chai nửa chai trong bàn tiệc, trong buổi họp. Rồi ai uống được? Đem đổ sạch. Mà cái nước đóng chai đó xử lý rất là cực. Tội ta nằm ở đó.

[35:55]Mà nó có một chút xíu à, ta thấy không quan trọng. Nhưng mà sau này mình chết khát á, sau này có những lúc là không có một giọt nước để uống. Cái quả báo nó phải như vậy. Nên bậc thánh như vậy, họ sống trong đời tinh tế từng chút. Tinh tế từng chút, ví dụ mình đi vào một chỗ đông người và nhiều người quen biết quý trọng mình, người ta nhìn mình với ánh mắt ưu ái, nhưng mình thì chỉ có hai đôi mắt thôi chứ mình không phải là là 100 đôi mắt chung quanh mà không thể nhìn thấy hết mọi người được. Thì mình nhìn mình chào người này thì mình bỏ sót người kia. Thì quay tìm người khác, những ai đang nhìn mình để chào mình phải chào hết.

[36:29]Nhưng mà nếu sót một người là thấy mình đã có lỗi. Mà không đủ mắt để nhìn và chào hết mọi người. Nghĩa là người ta chào mình dù là chỉ một nụ cười, dù chỉ một ánh mắt, mình cũng phải đáp lại cái cái sự chào hỏi ân cần đó. Mà vì lý do gì đó mình không thể nhìn được hết, không thể chào được hết, lỗi đó rất nhỏ nhưng cũng là một cái lỗi và một bậc thánh đều xót xa vì cái lỗi của mình như vậy. Cho nên là bậc thánh thì từng chút từng chút tìm cái lỗi của mình. Còn người phàm thì sao? Thì bênh vực cho mình từng chút từng chút cái lỗi. Nói, "Nãy sao mà mà nghe thầy giảng mà mà chị cứ nói chuyện hoài vậy?" Cái nói, "Thì chuyện này quá quan trọng.

[37:14]Chuyện tôi nói cũng là chuyện đạo lý." Bênh liền. Bênh liền. Mà trong khi ví dụ thầy đang giảng mình nói vậy cái làm xao lãng tâm người bên cạnh. Nói, "Tôi cũng nói chuyện đạo lý như ổng, ổng giảng tui đạo lý tôi cũng nói chuyện đạo lý bên cạnh." Thấy bênh liền, bênh liền. Đó. Rồi à mà sự thật là làm sao? Muốn nói đạo lý đợi giảng xong nói cũng được phải không ạ? Nhưng vì tật ham nói. Rồi nói, "Sao ừm rồi sao chị đi nghe giảng mà không rủ tôi đi? Tôi quên mất." Nói là "Trên đời này ai có thân nấy lo." Thấy không? "Ai tu nấy chứng, ai ăn nấy no. Tôi biết đạo tôi tinh tấn tôi đi nghe giảng mà còn chị ngủ quên chị ráng chịu.

[37:54]Tại chị chứ không phải tại tôi." Thì cái câu nói biện minh như vậy nó tàn nhẫn và lẽ ra mình cứ nhận lỗi. Nhận lỗi là mình đã dậy sớm chuẩn bị mình nhớ buổi giảng mà đã không gọi được bạn mình. Ấy con người ta vậy, người phàm thì cứ bênh mình từng việc nhỏ thì những việc đó cũng chẳng chết ai, cũng không thành cái hình sự luật pháp tội lỗi gì cả. Nó chỉ là những lỗi rất nhỏ nhưng nó vẫn là lỗi. Mà người phàm thì đụng tới là che là đậy là bênh là vực, còn bậc thánh thì luôn luôn phát hiện những điều đó. Dù người ta chưa thấy được lỗi của mình là chính mình đã tự thấy lỗi của mình mà mà tìm cách sửa mà mà bỏ, vượt qua.

[38:33]Đó là cái khác nhau giữa thánh và phàm. Rồi một cái nữa khác nhau giữa thánh và phàm nữa thế này là bậc thánh thì xót thương khi thấy chúng sinh phạm lỗi vì biết cái quả báo nó khốc liệt. Còn bậc phàm thì sao? Vui mừng khi thấy người khác phạm lỗi.

[38:59]Ví dụ như bậc thánh à thấy một cái thằng bé nó hung dữ, nó nó bất hiếu, bất kính với người lớn, nó chửi cha mắng mẹ, thì xót xa. Nói, "Vì thằng bé này lớn lên một chút thì nó sẽ làm nhiều điều tội lỗi. Với cha mẹ mà nó không kính, với người lớn nó không nể nang, thì lớn lên nó nó sẽ sống tàn nhẫn với mọi người, nó sẽ ác độc và tạo tội và cái tội của nó có thể gây thành tù tội trong kiếp này và ở những kiếp sau nó đọa vào địa ngục hoặc súc sinh là chuyện thường." Thấy thì xót xa. Đó, đó là bậc thánh. Còn cái người phàm á thấy ai có lỗi thì làm sao? Rêu rao, vui mừng vì thấy như vậy là có những người kém dở hơn mình.

[39:50]Người đó phạm lỗi đó còn mình không phạm, tức là mình giỏi hơn người ta rồi vui cười, vui cười. Cho nên tại sao mà ta nghe chuyện cười ta hay cười là vậy? Là vì sao vậy? Tại trong chuyện cười có những người làm sao? Phạm lỗi lầm giống như cái ông chồng mà bị cướp mà nó nắm tóc lên nó hỏi, cái chỉ lật đật chỉ bà vợ, "Tui thấy chứ không phải tui đâu." Nó vậy. Ví dụ như có bà vợ bả cầu hồn cái ông chồng mới chết, cái ông chồng về cái bả mới hỏi, "Anh lúc này làm sao?" Ông chồng mới nói là, "Nhờ ơn trời lúc này anh anh sống nó nó nó đỡ cực hơn lúc trước." Cái bà bả nói, "Ủa anh sống trên thiên đàng hả?" Nói, "Không, anh sống dưới địa ngục."

[40:37]Nghĩa là sao? Nghĩa là... nghĩa là sống dưới địa ngục nó vẫn còn đỡ hơn sống với bả, phải không? Bởi vậy, đừng lấy vợ. Nhớ không? Hồi nãy đó, là đừng lấy chồng vì ông chồng ở trong ngân hàng mà thấy đàn ông kêu cướp bắn mình. Bởi vậy ai người nữ đừng bao giờ lấy chồng. Mà đàn ông thì sao? Đừng lấy vợ. Tại vì ông này ổng này ổng nói sống với vợ ổng còn cực đau khổ hơn là sống dưới địa ngục ma, thấy không? Mình nghe câu chuyện đó mình cười. Cười sao? Vì có cái bà vợ như vậy. Có một câu chuyện cười này nữa về chuyện bà vợ. Có cái cặp vợ chồng nọ sống nhau tới bảy mấy tuổi mà rất là hạnh phúc, êm ấm.

[41:21]Cái người ta mới thấy lạ, sau đó người ta mới phỏng vấn, phóng viên tới phỏng vấn để đăng báo đó, là một cuộc hôn nhân mà tốt đẹp nhất trên thế giới, không bao giờ có cãi nhau. Cái mới hỏi ông là: "Thưa ông, bí quyết nào mà hai vợ chồng ông có thể sống hạnh phúc như vậy?" Ông chồng mới nói á: "Đó là từ ngày lấy nhau, mới lấy nhau nó tuyệt vời." Nói: "Chuyện như thế nào?" Nói là: "Lúc chúng tôi đi hưởng tuần trăng mật ở cái vùng dã ngoại, sơn cước, thuê một con ngựa. Thì con ngựa mới cỡi vợ tôi đi, đi một lát cái nó vấp té một cái, cái vợ tôi đếm một. Đi một lát nó vấp một cái nữa, cái vợ tôi đếm hai.

[41:59]Đi một lát nó vấp cái nữa, cái vợ tôi đếm ba, vợ tôi rút súng bắn nó chết liền. Cái tôi đứng đó tôi mới trợn mắt tôi la: "Em sao ác độc em dữ vậy?" Vợ tôi đếm một. Thế là từ đó tới suốt đời không bao giờ tôi dám nói câu nào nữa, nín luôn."

[42:17]Bởi vậy, nhớ nha. Có nên lấy vợ không à? Nên lấy, nên lấy. Bậc thánh á thì vui mừng khi thấy ai tạo được công đức. Còn kẻ phàm phu thì sao? Thì tức giận khi thấy ai tạo được công đức hơn mình. Thấy ai hơn mình là tức giận, khó chịu, còn bậc thánh thì thấy ai hơn mình thì thì vui mừng. Đó, đánh giá chỗ đó. Vậy ta là thánh hay là phàm? Thánh hay phàm? Nói thiệt coi, nói thiệt coi. Lục Tổ Huệ Năng cũng có cái câu quở trách nhớ giống như vậy. Lục Tổ Huệ Năng có nói câu là: "Các ngươi đừng có nói lỗi người khác. Khi các ngươi nói lỗi của người khác thì lỗi của mình cũng đã đến bên chân." Tức là Tổ dạy cũng rất là là chí lý như vậy.

[43:06]Nhưng mà ta hay có cái tật nói lỗi người khác, nha, vì lát nữa ta sẽ nghe cái bài kệ như vậy. Trong cái bài kệ này có câu thế này: "Những kẻ đó còn lỗi mình che đậy như kẻ gian giấu bài." Như vậy nó chứng tỏ là sao? Vào thời Đức Phật đã có có đánh bài. Như vậy cái đánh bài không phải là chuyện mới đây đâu, mà từ xưa xưa xưa rồi người ta đã có đánh bài rồi. Hôm nay thì thôi không phải là lúc ta phân tích bài bạc là gì, nhưng mà lác đác qua những cái kinh của đạo Phật, ta hiểu được cái văn hóa thời đó nha. Như vậy thời đó đã có đánh bài. Bây giờ ta nghe bài kệ khác: "Ai thấy lỗi của người rồi sinh lòng chỉ trích,

[43:50]người ấy lậu hoặc tăng, không phải lậu hoặc diệt." Lậu hoặc tức là kiết sử, phiền não, vô minh á. Cái người nào mà thấy người khác có lỗi mà cứ chỉ trích thì người đó cái phiền não, tội lỗi, vô minh nó tăng lên, chớ không phải là nó bớt. Sở dĩ Phật nói bài kệ này là vì có câu chuyện thế này: là trong tinh xá Kỳ Viên có một ông Tỳ kheo rất là kỳ khôi, là ông cứ để ý các Tỳ kheo khác từng chút để ông chê trách. Ví dụ như cái người đó quấn cái y không đẹp, cái ổng ngồi ổng chê cả ngày: "Nó quấn cái y mà sao nó xấu, nó lệch." Rồi cái có người nào đó cười mà cười hơi lớn tiếng nhe răng, cái ổng nói:

[44:29]"Người Tỳ kheo vậy không có oai nghi, cười gì đâu mà ha hả ha hả." Còn có một người thì đi, ổng nói: "Ông này đi sao méo méo kỳ quá", phải không? Rồi hoặc là đi khất thực, nói: "Ông tham ăn, ông đi gì đi khất thực lâu quá vậy, người ta đi người ta về hết trơn, ăn xong người ta về, ông giờ này ông chưa về, bộ ông đi ông ông ăn hai, ba bát hay sao?" Như vậy, tức là cái chuyện gì của người ta ổng cũng chỉ trích được hết. Riết rồi các Tỳ kheo ở với ổng chịu hết nổi, chịu hết thấu, cái mới lên mách Phật. Lên mách Phật, Phật mới rầy. Phật mới nói là ai mà cứ thấy lỗi người rồi sinh lòng chỉ trích thì người đó cái

[45:00]tội tăng, kiết sử tăng, phiền não tăng, vô minh tăng, không có đúng đâu. Đó, cái bài cái câu chuyện như vậy thì ta phân tích một chút. Nó có một cái lạ thế này: là cái người mà chấp ngã càng tăng thì lại hay rình rập bắt lỗi người khác. Mà khi càng hay bắt lỗi người khác á, thì bên trong mình cái dục vọng nó lại càng tăng lên. Mà dục vọng, chấp ngã nó tăng lên thì lại tìm người khác mà bắt lỗi tiếp. Cái vòng nó cứ luẩn quẩn như vậy. Cho nên người nào mà có cái miệng hay để ý bắt lỗi, chỉ trích người khác, thì sự thật chính bên trong người đó là đầy bóng tối, đầy sai lầm, đầy dục vọng. Còn người nào mà ta thấy sống thanh thản, ít có nói lỗi người khác,

[45:48]thấy người đó lòng họ nhẹ nhàng lắm, họ không có lỗi lầm nhiều trong nội tâm. Để ý như vậy. Cái người mà hay bắt lỗi người khác, mà trong nội tâm của người đó lại chính là là có lỗi nhiều. Ở đây ta thấy có một lần mà thầy có giảng cái bài "Người Được Quyền", không biết đây có ai nghe chưa? Giảng lâu lắm rồi, bài "Người Được Quyền" á, tìm nghe lại đi. Trong bài đó thầy có nói thế này: là chỉ những người hết sức thương yêu mới được quyền nói lỗi người ta. Còn mình chưa yêu thương ai thì đừng bày đặt nói lỗi người ta, mình không có quyền. Chỉ những người có yêu thương mới được quyền nói lỗi nhau.

[46:27]Còn mình không yêu thương người ta, mình không có cái quyền nói lỗi người khác. Đó là cái quyền, đó là nhân quả. Mình không có yêu thương ai mà cứ canh người ta bắt lỗi, mình là kẻ ác, kẻ xấu và gây động loạn cho người ta. Còn khi mình có từ bi, có yêu thương thì cái việc mà mình nhắc lỗi người khác á, nó là một sự góp ý, một cái giáo dục à để chỉnh sửa giúp cho nhau cùng tiến lên, nó khác. Nên cái việc mà hay chỉ trích người khác, hay nói xấu người khác, nó là một cái bệnh mà thật sự là do chính cái lỗi của mình bên trong rất là nhiều. Nên vì vậy ta chưa phải là thánh thì ta phải luôn xoay lại xét lỗi

[47:14]mình, chớ đừng có mà cứ quay ra ngoài mà tìm lỗi người khác. Hay bắt lỗi người khác thì ta bị hai cái nhược điểm: một là bên trong mình cái dục vọng nó tăng; và ở bên ngoài mình thì mình bị cô độc vì mọi người từ từ xa lánh. Không ai thích sống gần một cái người mà cứ tối ngày đi nói bắt lỗi mình, chịu không nổi. Có khi người ta bắt lỗi cũng đúng đó chứ không phải sai đâu, nhưng mà không ai chịu nổi, không ai chịu nổi vì cái bắt lỗi nhiều.

[47:51]Bao nhiêu mà cặp vợ chồng mà chia tay cũng vì sao? Cũng vì có một người cứ đi cứ nói lỗi người kia hoài, không ai chịu nổi. Lỗi thì ai cũng có, nhưng phải biết sao? Biết tha thứ, biết xây dựng, biết yêu thương, chứ không phải vì cái lỗi mà cứ bắt lỗi hoài. Mà cứ gần nhau, biết nhau rõ, rồi cứ canh nhau mà bắt lỗi nhau thì không ai sống nổi, đó là lý do mà mà chia tay đó. Trong một đoàn thể, trong một ngôi chùa hay trong một một giáo hội, thì ta lại rất cần những cái người mà làm cái công tác gọi là tăng sự hay gọi là chấp pháp, tức là người giữ kỷ cương, giữ kỷ luật. Là cái người mà thấy trong chúng có lỗi là sửa liền, nói lỗi để sửa liền.

[48:39]Cái người đó cần lắm chứ không phải không. Vì nếu không có cái người để góp ý sửa lỗi, thì cái đoàn thể sao? Mất kỷ cương, nề nếp, rối loạn hết. Như trong quân đội nói sao là? Kỷ luật là sức mạnh của quân đội. Hễ sai phạt liền, nên không ai dám sai. Nhờ vậy mà quân đội người ta có cái sức mạnh để chiến đấu. Và trong ngôi chùa cũng vậy, nếu ai sai có người nhắc sửa liền thì ngôi chùa đó sẽ vững mạnh, tiến lên. Còn nếu sống trên đời mà người ta sai, người ta không biết mình sai, không ai sửa giùm thì cả thế gian này loạn lạc hết. Nên cái việc có một con người mà sửa lỗi giùm cho người khác, đó cũng là một cái điều hết

[49:22]sức cần thiết và quý giá trên cuộc đời này chứ không phải là không. Nhưng mà như vậy, giữa cái người mà giữ kỷ cương, nề nếp để giữ cái cái cái luật, cái pháp, cái kỷ luật à nề nếp, kỷ cương cho cuộc đời này, cho đoàn thể, với cái người mà tối ngày canh bắt lỗi người ta, hai cái đó nó giống nhau, nó khác nhau làm sao?

[49:51]Giống hay khác? Khác, nhưng mà nhìn thì rất giống phải không ạ? Giống là cũng gì? Cũng tối ngày bắt lỗi. Nhưng một bên bắt lỗi á, làm cho người ta khâm phục, vâng lời, sửa chữa và làm cho đoàn thể vững mạnh. Còn một bên bắt lỗi á, làm cho người ta động loạn, khó chịu, cái đoàn thể đó bất an luôn. Thế tại sao vậy? Cũng đều là bắt lỗi, mà một bên này là làm cho tốt lên, một bên làm cho náo loạn lên hết luôn. Giống như trường hợp ông Tỳ-kheo tối ngày canh bắt lỗi người ta riết, cả cái các vị Tỳ-kheo khác chịu không nổi luôn, loạn lên luôn phải đi mách Phật, Phật rầy. Nhưng mà trường hợp người lúc nào cũng như ngài Ưu-bà-li

[50:32]lúc nào cũng giữ luật, đụng ai ngài cũng sửa, nhưng mà lại chính là người giữ gìn cái Tăng đoàn cho Đức Phật. Khác nhau chỗ nào? Cả hai đều là canh mà bắt lỗi, nhưng mà khác nhau chỗ nào?

[50:46]Khác nhau ở cái chỗ là cái đức độ. Một cái vị mà giữ gìn tăng sự, chấp pháp, là một người đức độ lớn, tu hành đã dày, lòng thương yêu lớn, cho nên họ có nhiệm vụ giữ cái kỷ cương, nề nếp, ai có lỗi là phải sửa liền. Mà người kia, cái người mà được sửa á, họ không dám ghét, vì biết cái người này họ đức độ lớn và lòng từ bi đầy, cho nên họ nghe lời để sửa. Còn cái người mà bắt lỗi lặt vặt là cái tâm hẹp hòi, ích kỷ và thích bêu xấu và chứng tỏ mình hơn, mình bắt được cái lỗi người ta tức là mình giỏi hơn người ta điểm đó. Cái tâm đó lại là tâm hơn thua, ích kỷ, hẹp hòi, khác nhau giữa cái đức độ.

[51:34]Cho nên vì vậy là ta nếu xét thấy mình chưa đủ đức độ, đừng hay nói lỗi người khác mà phải xoay lại sao? Phải thấy lỗi của mình, đó để mình dễ tiến tu. Còn đến khi nào mà cái đức độ mình lớn rồi, có khi mình lại được giao cái nhiệm vụ là phải canh mà sửa lỗi cho mọi người. Mà cái người mà canh mà sửa lỗi cho người khác là cái người đức rất là lớn, mà cái công đức cũng rất là lớn. Nhờ ta mà cái đoàn thể đại chúng mới yên ổn mà mà tiến tu được. Cái sự khác nhau giữa các bậc tôn đức có cái đức độ lớn với một kẻ phàm phu là chỗ này: một bậc tôn đức á, thấy người có lỗi hổng có ghét.

[52:22]Còn cái kẻ phàm phu đó, thấy người ta có lỗi á thì ghét và rủ người khác cùng ghét, tức là nói xấu cho nó lan ra. Bậc tôn đức á nói lỗi á mà chúng phải nghe, còn người phàm phu thì sao? Bắt lỗi làm cho chúng ghét. Mình nói lỗi người ta không ưa mà người ta lại khó chịu, còn một bậc tôn đức nói lỗi người ta, người ta phải sửa. Bậc tôn đức á nghiêm khắc răn dạy làm cho đoàn thể vững mạnh, còn kẻ phàm phu nói lỗi làm động loạn đại chúng, là khác nhau. Giờ ta nghe một bài kệ khác. Bài kệ là: "Hư không không dấu chân, ngoại đạo không Sa-môn, chúng sinh thích hý luận, Như Lai trừ hý luận." Bài này khó hiểu.

[53:11]"Hư không không dấu chân, ngoài đây không Sa-môn, pháp hữu vi vô thường, chư Phật là bất động." Bài kệ như vậy. Sở dĩ Phật nói bài kệ này vì cái truyện tích thế này: Truyện tích là lúc đó là Phật đã gần nhập Niết-bàn rồi và Ngài đang bệnh nặng, lúc đó là do ăn phải cái nấm độc. Đức Phật coi như là bị một cơn bệnh đau như cắt ruột, cắt da. Mà Ngài sống trong chánh niệm, chánh định, cho nên bên ngoài Phật vẫn bình thản. Và lúc mà biết rằng là Đức Phật sắp nhập Niết-bàn thì nhiều người đổ về, đổ về để yết kiến, thăm Phật lần cuối, vì biết rằng nhập Niết-bàn rồi thì vĩnh viễn trong luân hồi này không còn ai có thể tìm thấy Phật nữa.

[53:57]Thì lúc đó có một vị Tỳ-kheo già là Tu-bạt-đà-la, nào giờ ít có chịu gặp Phật, đến khi mà nghe Phật sắp nhập Niết-bàn rồi mới lật đật tìm tới cái cái cái khu rừng Câu-thi-na để mà xin được gặp Phật. Mà lúc đó thì ngài A-nan và các vị khác không có cho tại đông quá đi. Các vị Tỳ-kheo đồ về đông mà ổng một mình ổng cứ khăng khăng đòi gặp Phật để hỏi chuyện riêng thì không ai cho. Lúc đó Phật biết, Phật mới nói ngài A-nan là ra cho Tu-bạt-đà-la vô gặp Ngài, gặp Như Lai. Thế ngài A-nan mới đi ra ngoài mới nói với các vị thầy Tỳ-kheo nói là Thế Tôn nói là cho cái ông Tỳ-kheo này vào gặp Thế Tôn. Phật ở trong nhưng mà Ngài biết hết á.

[54:41]Mới dắt ông vô, thì ổng hỏi chuyện mà hỏi đúng là tào lao. Ổng hỏi câu này: là trên hư không có dấu chân hay không? Câu thứ nhất. Câu thứ hai là ngoài Bát Chánh Đạo, nếu mà tu không đúng với Bát Chánh Đạo thì có thể là vẫn được là một người xuất gia Sa-môn hay không? Và cái thứ ba nữa là các pháp hữu vi có thể là tồn tại lâu dài hay không? Ba cái câu hỏi hết sức là tào lao, câu hỏi đó ai cũng có thể hiểu và trả lời được. Vậy mà Đức Phật vẫn cho gặp để Đức Phật trả lời lần cuối và nói lên cái bài kệ này. Thì Đức Phật trả lời là: trên hư không không có dấu chân. Nếu có ai mà đi được trên hư không thì không có để lại dấu chân.

[55:28]Cái người đi dưới đất ta sẽ để lại dấu chân, cái người nào mà đi được trên hư không thì dĩ nhiên không có dấu chân. Đây là một ẩn ý thôi, một ẩn ý thôi, lát nữa ta sẽ phân tích. Cái thứ hai, nếu người nào mà tu không đúng với Bát Chánh Đạo thì làm sao gọi là Sa-môn được, vì đã tu sai rồi. Cái thứ ba là những pháp hữu vi, tức là những pháp tương đối của thế gian này đó thì không bao giờ là là thường còn, vĩnh viễn được, tất cả đều vô thường. Ba câu đó thì ai cũng có thể hiểu, ai cũng có thể trả lời được. Vậy mà ổng thắc mắc mãi, tới khi mà mãi tới khi nghe Phật nhập Niết-bàn mới lật đật tới để hỏi ba câu tào lao, mà Phật cũng kiên nhẫn trả lời.

[56:09]Thì thôi, ổng tào lao mình cũng phân tích coi nó cái gì đây. Tại nhiều khi cái mình gọi là tào lao nhưng nó là những điều rất căn bản, mà có khi những điều căn bản này ta lại sao? Lại chưa hiểu lắm, phải không? Cái câu đầu á, nó rất mơ hồ là trên hư không có dấu chân không? Đức Phật nói: "Không." Khỏi cần Phật trả lời, mình cũng trả lời được phải không ạ? Nhưng mà cái ẩn ý đây là gì? Cái ẩn ý đây thế này: là ý Phật nói rằng bậc Thánh đi qua trần gian nó không giống như là cái người phàm đi qua trần gian. Cái người phàm đi qua trần gian để lại trên thế gian này nhiều tội lỗi. Dấu chân mình để lại sự thật là những nghiệp chướng,

[56:56]tội lỗi, oan trái của mình gieo rắc lại cuộc đời. Ví dụ như oan trái sao? Mình thương người này, mình bỏ người kia là oan trái, rồi khi mình hại người này, mình ghét người kia, đó là tội lỗi. Đó, tức là chúng sinh phàm phu mà đi qua cuộc đời để lại nhiều dấu chân tội lỗi đó, chứ không phải dấu chân kỷ niệm đâu nha, phải. Còn bậc Thánh đi qua cuộc đời không để lại những cái tội lỗi và oan trái. Nếu có để lại là để lại cái gì? Để lại cái gì? Để lại ân nghĩa với đời phải không? Để lại đạo lý cho đời, để lại công đức cho đời, rồi các ngài buông tay đi mất, không chấp, không giữ gì lại cho mình. Đó là một bậc Thánh. Còn kẻ phàm phu đi qua đời đã để lại nhiều tội

[57:45]lỗi rồi, mà đến giờ phút nhắm mắt thì sao? Thì sao? Tiếc là sao? Cái chỗ tiền đó chưa xài hết nha, cái người yêu xưa chưa gặp lại giờ phút cuối cùng ha. Rồi còn một bức tranh quý chưa ngắm lại lần cuối, chai rượu giấu dưới hầm chưa uống một giọt nào mà đã chết mất, bác sĩ không cho uống rồi cuối cùng là tới chết luôn không uống được, tức là hối tiếc đủ thứ, là mơ ước này, hối tiếc điều kia. Còn bậc Thánh là buông tay trần gian đi mất không để lại gì cả, không giữ lại gì trong tâm, mà nếu để lại chỉ là những ân nghĩa, những đạo lý, những công đức với đời. Rồi đời thì thương tiếc, còn các ngài thì buông tay đi luôn.

[58:26]Còn kẻ phàm phu đi qua cuộc đời để lại quá nhiều oan trái, tội lỗi. Nên cái câu mà nói là: "Hư không có dấu chân hay không?", Đức Phật nói: "Hư không không dấu chân" là ẩn ý như vậy, ta phải hiểu rất là là sâu xa. Và ta phải học cái hạnh đó. Ta phải học cái hạnh là khi ta đi qua cuộc đời này như là bậc Thánh mà đi qua hư không, không để lại dấu chân. Nhưng mà được không? Chưa, vì sao? Vì từ trước tới giờ ta là một phàm phu, ta đã lỡ để lại nhiều gì? Oan trái và tội lỗi rồi. Nhưng mà hy vọng từ giờ phút này nghe cái câu nói là: "Hư không không vết chân", ta tập sống như thế nào giống như vậy, từ đây cho tới cuối đời,

[59:13]ta đi qua cuộc đời không để lại dấu chân nữa, không để lại tội lỗi, oan trái, cay đắng nữa nha, vậy rồi lúc chết buông tay đi luôn, tập như vậy. Nên cái câu nói là: "Hư không không dấu chân", nghe thì nó kỳ kỳ nhưng sự thực là ẩn chứa trong đó nhiều đạo lý rất là rất là thú vị, vậy. Rồi nếu ngoài Bát Chánh Đạo này tu mà không theo Bát Chánh Đạo có được gọi là Sa-môn không? Phật nói là: "Không." Thì nếu vậy tu sai mất rồi còn đâu nữa là mà là Sa-môn.

[59:47]Trong đây nó có cái điều thế này, lát nữa chúng ta phân tích cái Bát Chánh Đạo. Sa-môn nói câu thế này là: "Chúng sinh thích hý luận, Như Lai trừ hý luận." Hý luận trong chữ Nho có nghĩa là nói đùa. Nhưng mà trong Phật pháp thì có nghĩa là thích lý luận viển vông, thích lý luận viển vông. Tức là cái thích đem đạo lý bàn cãi cho sâu xa, chia chẻ nghĩa lý từng chút để tranh hơn, mà tưởng mình là giỏi. Cái đó Phật quở là hý luận, các vị thiền sư cũng rầy đó là hý luận. Cái người nói nhiều mà tâm không thanh tịnh, không tu mà cứ thích chia chẻ nghĩa lý, thành ra là lý luận viển vông, lý luận viển vông.

[1:00:35]Ví dụ như có nhiều người cũng hay hỏi thầy câu này, câu kia, nhưng mà những câu hỏi nó thực tế với cuộc sống thì thầy cũng trả lời. Nhưng có những người hay hỏi những câu mà để chứng tỏ rằng mình là hiểu biết sâu xa, lúc đó thầy chán, thầy không thích trả lời. Tại cái đó nó thuộc về lý luận, về lý thuyết và nó có phần nào rất viển vông, rất viển vông. Đó. Tu thì chưa tới đâu mà cứ thích đào cái nghĩa lý sâu xa, mà tưởng mình hay bằng cái lý luận. Chứ sự thực, trong cái việc tu hành, cái hay không phải là cái lý luận, mà cái hay chính là gì? Chính là cái thực hành từng chút, từng chút. Cái hay chính là tâm mình thanh tịnh từng chút,

[1:01:15]từng chút, chứ không phải là cái lý luận nhiều quá. Cho nên lý luận nhiều quá lại không hay. Tuy nói như vậy, nhưng mà có một điều ngược lại, có một điều rất là nghịch lý, trong đạo Phật kinh sách lại nhiều nhất. So với các tôn giáo, trong đạo Phật là kinh tạng chứa đầy. Nội 45 năm Đức Phật thuyết pháp là chứa một nhà, rồi sau đó mấy ngàn năm qua chư tổ cứ lý luận bổ sung viết sách này, sách kia, và đến ngày hôm nay biết bao nhiêu người tiếp tục viết sách để bổ sung. Cho nên lý luận trong đạo Phật, sách vở trong đạo Phật lại rất là nhiều. Mặc dù đạo Phật là một đạo kêu phải giữ tâm thanh tịnh,

[1:01:50]ít nói, đừng lý luận viển vông, nhưng mà trong đạo Phật sách vở lại nhiều nhất. Mà nhất là Thiền tông, mới rất là lạ. Trong Thiền tông có những cái câu tuyên ngôn thế này: "Bất lập văn tự", là không có lập chữ nghĩa hả, không dựa trên chữ nghĩa. Bất lập văn tự. "Giáo ngoại biệt truyền", ngoài cái giáo điển mà truyền riêng, có một cách truyền riêng. "Trực chỉ nhân tâm, kiến tính thành Phật", chỉ thẳng tâm người, thấy tính là thành Phật. Nói là bất lập văn tự, nhưng mà chính Thiền tông lại nhiều sách hơn tất cả các tông phái khác. Nên thường là hay có những cái nghịch lý trên đời như vậy. Nhưng mà thôi, các ngài nhắc mình như vậy thì mình cứ phải, phải nghe.

[1:02:34]Chứ còn cái bệnh của nhiều người học Phật là sao? Thích học, thích hiểu, thích lý luận sâu xa mà không đi tìm cái thực chứng. Ví dụ như ta nghe hết giảng sư này, ta nghe tới giảng sư kia, rồi cho mình giỏi, đó là một sai lầm. Có một lần có một cái bà Phật tử ở nước ngoài về thăm thầy cũng vậy, bả nói: "Dạ thưa thầy, con đã đi hết các pháp hội." Bả kể hết tất cả những vị giảng sư ở nước ngoài mà lừng danh hết cho thầy nghe, thì nghe xong thầy cười cười thầy bỏ đi luôn, thầy không thèm trả lời nữa. Tại vì bả đang rất là sao? Rất là kiêu mạn. Cứ nghĩ mình nghe nhiều như vậy là mình đã giỏi, kể một loạt ra là biết ngay là sai rồi.

[1:03:11]Vì cái người mà tu đúng á, họ càng nghe nhiều chừng nào thì lại càng khiêm tốn chừng nấy. Còn cái người nghe nhiều mà lại càng thích lý luận và không khiêm tốn thì cái nghe nó đã sai, cái nghe nó thành thuốc độc rồi. Còn cái thuốc mà thuốc đúng trị bệnh á, ta càng nghe chừng nào thì miệng mình càng nín chừng nấy, càng cúi đầu xuống, càng khiêm tốn thì đó là cái thuốc đó thuốc trị bệnh. Nhưng nghe thầy nói nhiều rồi mọi người sao? Có thích nói giống thầy không? Nghe thầy nói lải nhải, nói nhiều, bắt chước nói nhiều như thầy là thầy sợ thầy trốn rồi nha. Một người nói lỡ, một người nói thôi, đừng...

[1:03:52]Ta qua cái phần: Ai đi đúng Bát Chánh Đạo thì mới gọi là Sa-môn chân chính. Sa-môn là gì? Đó là người xuất gia đó, tức là người tu sĩ. Nó có bốn ý nghĩa của cái Sa-môn: Thứ nhất là người xuất gia, là người tu sĩ. Thứ hai là người tu hành tìm cầu cái giác ngộ tâm linh. Thứ ba đó là một bậc thầy về đạo đức để cho nhiều người nương tựa. Và thứ tư, đôi khi là một vị thầy cố vấn, tư vấn giúp người ta xử lý những tình huống rắc rối trong cuộc đời của, của người thế gian. Là một vị tu sĩ là bốn cái chức năng như vậy. Một vị Sa-môn là bốn cái chức năng như vậy. Thứ nhất, đó là một người tu sĩ cách ly với thế tục,

[1:04:39]không còn sống theo cái quy luật bình thường. Ví dụ người ta phải sống với gia đình, phải có bổn phận, nhưng người tu sĩ rồi là bỏ cái trách nhiệm đối với gia đình. Thậm chí là một số điều trong pháp luật họ cũng nương nhẹ với người tu sĩ hơn. Ví dụ thấy cái người đi tu rồi cũng không ai bắt đi bộ đội, ví dụ vậy. Người ta cũng nương nhẹ trên pháp luật. Vì sao? Vì người ta nghĩ rằng cái người tu thì họ không có giống người đời, thôi để cho ổng tu mai mốt ổng dạy đạo cho người ta, ổng dạy đạo đức cho người khác thì cũng tốt, nên nó cũng có cái sự khác biệt. Cái thứ hai là đó phải là người đi tìm cái tâm linh

[1:05:16]chứ không đi tìm các mục tiêu của thế gian. Cái người thế gian thì cầu là học giỏi, quyền chức cao, kiếm được tiền nhiều, xây dựng được một mái ấm đẹp, vợ con được hạnh phúc. Nếu không hạnh phúc thì thôi cưới vợ khác, ví dụ vậy vân vân. Cái người đời thì như vậy. Nhưng mà người tu thì những mục tiêu đó bỏ, mà phải đi tìm sự chứng ngộ của tâm linh, chứng từng các quả thánh tăng lên từ từ, từ từ. Rồi cái thứ ba là đó là một bậc thầy đạo đức. Vì cái người đời họ không biết ông thầy tu làm thánh là cái gì họ không biết, họ chỉ biết rằng ông thầy đó phải đạo đức và ổng phải dạy đạo đức cho người khác.

[1:05:54]Còn chỉ những người nào mà đi tìm đạo lý sâu xa đó thì bắt đầu mới nhờ thầy dạy thêm những giáo lý về giác ngộ, về giải thoát, tức là đi về tâm linh cao siêu. Còn căn bản của ông thầy tu là phải dạy đạo đức cái đã, kể cả tôn giáo nào cũng vậy hết. Chứ ông thầy tu mà không sống đạo đức, mà không dạy đạo đức được là mất cái chức năng của thầy tu nha. Thì đó. Và cái thứ tư là sự thật là trong cuộc sống này rất nhiều đau khổ, nhiều cái phức tạp, nhiều cái rắc rối mà nhiều khi chúng sinh không biết hỏi ai, và lại tin vào quý thầy nên hay tìm tới quý thầy để tư vấn. Nói mà hỏi tư vấn: "Thưa thầy, ví như nhà con có nuôi ba con heo,

[1:06:37]con heo này nó đẻ, con heo kia nó không đẻ, rồi cái người này giành con heo này, người này giành con heo kia, thưa thầy con phải làm sao?" Thì ông thầy ổng trả lời sao hả? Thầy ổng trả lời sao? Nó có những chuyện như vậy đó. Nó chia ba con heo, một con đẻ, con không đẻ, giờ con phải lấy con heo nào. Tức là những chuyện tào lao của thế gian mà cũng đem vô hỏi thầy, mà cũng rất đau khổ, mà xem nó rất là quan trọng. Còn ông thầy thì đâu, ổng đang lo ổng tu cho đắc đạo mà chưa đắc được, ổng cũng đau khổ đây nè, mà đem toàn chuyện heo, chuyện gà. Rồi bây giờ nói: "Chồng con có vợ bé, khổ ghê bây giờ thầy giúp con làm sao để con

[1:07:11]lôi ổng về, con bắt ghen được tại trận để làm sao cho ổng đừng có dám vợ bé nữa." Toàn nói chuyện tào lao mà cũng đem hỏi quý thầy, mà quý thầy phải ngồi đó mà nghe chứ làm sao giờ. Còn thầy thì sao, mấy chuyện đó thầy trốn. Thầy luôn luôn chỉ cho sư phụ Từ Tân á, thầy nói: "Sư phụ Từ Tân là cực kỳ giỏi cái chuyện đó, còn thầy là bó tay mấy..." Hỏi nhiều cái... Mà làm sao? Mà không trả lời không được à nha. Tại vì sao? Vì chúng sinh yêu kính quý thầy đó, nghĩ quý thầy giỏi cái gì cũng biết hết, khổ như vậy. Rồi cái có đứa con thi sắp thi đại học gì đó không biết nữa, cái lại nói: "Thưa thầy, con con sắp thi đại học

[1:07:50]thì thầy cho một lời khuyên." Thì giờ thầy khuyên sao giờ? "Thì ráng mà học chứ làm sao hả? Nếu không học thì rớt chứ sao? Hay không không thầy thầy, thì rờ đầu con con một cái coi cho nó..." Mà không rờ được không? Thế rút tay lại không? Rủi thầy rờ mà nó rớt cái đổ thừa thầy, thầy không rờ được không? Không, phải đưa tay lên đầu, đưa tay rờ. Từ cái lúc mà bắt đầu rờ tay cho đứa bé nó thi đại học cho tới cái ngày sau này hồi hộp cho tới khi chết, không biết nó đậu hay rớt, không biết. À, lỡ mà nó rớt cái nó nói ông thầy không linh, rờ không đậu. Còn lỡ mà nó đậu thì coi như mình thoát được một kiếp nạn, nó khổ vậy.

[1:08:25]Có một lần vậy, có một lần đứa bé lên nói... "Dạ thưa thầy, con đã đậu đại học." Thì thầy cũng không nhớ, thầy nói: "Ờ, thầy chúc mừng." Nói: "Hôm trước có nhờ thầy rờ đầu." Thì thầy cũng không nhớ, mà thầy hú vía, thầy nói: "Hú, vậy là hên." "Dạ thưa thầy rờ con cái nữa để con học cho giỏi." Mà đấy được một đứa à, còn bao nhiêu đứa mà thầy rờ nó đi đâu, rớt đâu mất thầy cũng không hay nữa. Khổ. Nhưng mà chúng sinh cứ nương tựa với quý thầy á bao nhiêu điều như vậy, thế là quý thầy đành phải đứng làm một chỗ tựa tâm linh, chỗ tựa tinh thần cho mọi người bằng cái lòng yêu thương. Mà biết có biết sao phải không,

[1:08:57]bởi vậy phải giữ gìn cái đạo đức, cái tư cách mình dữ lắm. Nhưng mà hên một điều, hên một điều gì biết không? Là sự thật là còn có Chư Thiên ở trên trời á, Chư Thiên thường hay gia hộ cho quý thầy. Cho nên ví dụ như thấy một đứa bé nó bệnh thầy đâu có cái khả năng chữa bệnh đâu, thầy chỉ đặt tay lên thầy chúc cho con khỏe. Nhưng mà sự thật là thầy cầu nguyện ở trên. Đứa bé về nó khỏe thiệt thì có phải do thầy không? Không, thầy đâu có năng lực, chính bản thân thầy còn ốm nhom ốm nhắt đây nè. Xấu, già, đủ ốm đen nè đủ thứ, làm sao được. Nhưng mà vì cái thầy cầu nguyện thành tâm, cái Chư Thiên gia hộ cho đứa bé đó, cái nó khỏe ra, cái cha mẹ thì cứ nói:

[1:09:36]"Trời, nhờ thầy, nhờ thầy." Chứ không phải nhờ thầy nha. Nhưng mà làm ông thầy cứ phải đứng đó để mà cho, cho mọi người nương tựa. Nên để làm một vị Sa-môn, một tu sĩ là phải đi đúng Bát Chánh Đạo để chi vậy? Để có uy đức, có đạo đức mà cho chúng sinh nương tựa. Chúng sinh nương tựa từ nơi cái gì? Từ nơi hình dáng, từ nơi cái đạo đức cuộc sống và thậm chí cả những chuyện tào lao trong cuộc sống nữa. Khổ vậy. Khổ vô cùng.

[1:10:08]Còn pháp hữu vi là vô thường. Pháp hữu vi là gì? Pháp hữu vi tức là những pháp mà có hình thức, có bắt đầu, có chấm dứt, tương đối, kể cả những cái vô hình như là một cái cảm giác khổ đau hay là khoái lạc, kể cả những cái khái niệm như là giàu sang, quyền thế, vân vân, nó đều gọi là pháp hữu vi và những cái đó đều thay đổi, đều biến thiên, không tồn tại. Pháp vô vi là gì? Pháp vô vi là cái tâm linh giác ngộ, ừm. Thì thường thì ta phân biệt ra làm hai, là pháp hữu vi là những cái tương đối sinh diệt, còn pháp vô vi tâm linh giác ngộ là không sinh diệt. Nói vậy sự thực hai cái nó đều liên quan tới nhau. Liên quan là sao?

[1:10:50]Liên quan là ta muốn tu cái pháp vô vi cao siêu, tâm linh giác ngộ, sự thực là trước hết ta phải sao? Có cơm ăn cái đã. Có thực mới vực được đạo, phải không ạ? Không có cơm, ví dụ như thầy nói một người mà trong túi không còn tiền, trong nhà không còn gạo, ăn được buổi sáng, trưa nay không biết nấu gì ăn, bây giờ ngồi thiền nổi không? Không, không bao giờ, căng hẳn đầu lên liền. Cho nên cái để có thể yên tâm mà tu tập, sự thực ta phải nhờ cái pháp hữu vi, phải bụng phải no cái đã. Ông bà mình nói rất thực: Có thực mới vực được đạo. Bụng no rồi mới tu được, bụng chưa no không tu được. Mà đó là lý do ví dụ ta thấy một người nghèo họ đi xin

[1:11:34]ăn thì ta cho họ một cái miếng bánh mì, họ ăn no một buổi thì tâm họ yên được mấy tiếng đồng hồ. Trong mấy tiếng đồng hồ, họ không còn phải căng đầu nghĩ coi tìm đâu ra miếng ăn, họ nghĩ họ dịu cái đầu họ được vài tiếng đồng hồ. Sau vài tiếng đồng hồ rồi bắt đầu mới căng đầu lên đi tìm ăn tiếp. Khổ không ạ? Cái người nghèo khổ như vậy. Và súc sinh là như vậy. Ta thấy chim bay trên trời, cá lội dưới nước, trong đầu nó là cái gì? Ăn mà thôi. Y như một người nghèo mà phải đi tìm từng miếng ăn, lục lọi từng cái đống rác, ngửa tay xin từng người như vậy. Là cái đó là cái nghiệp súc sinh đó, là cái nghiệp đói khổ.

[1:12:11]Cho nên ta làm người mà không phải là ăn bữa nay mà lo bữa mai là ta rất là có phước. Để làm một con người đúng nghĩa là nếu ta có lo là lo một tháng sau, có lo là lo một năm sau, nên lòng mình vẫn thanh thản mà có thể tu được. Nên cái gọi là pháp hữu vi, nhưng sự thực nó ảnh hưởng tới pháp vô vi. Đó là cái thứ nhất. Cái thứ hai nữa là muốn tu pháp vô vi cao siêu, ta phải có phước rất là lớn, tức là phải giúp người. Mà giúp người là giúp bằng cái gì? Cũng phải vật chất, à giúp người vật chất cũng là pháp hữu vi. Dùng cái hữu vi giúp người để tạo thành cái phước, lấy cái phước đó đưa vào tâm linh tu hành tìm sự giác ngộ chuyển thành vô vi.

[1:12:56]Cho nên giữa vô vi, hữu vi nó có liên quan như vậy. Và cũng đừng nghĩ là vô vi là không bao giờ hoại diệt, không có đâu. Khi một người tu thiền, đừng có nghĩ là cái công phu nó cứ tiến dần, tiến dần, tiến dần cho tới khi đắc đạo, không á. Nó tiến rồi sao? Nó lui. Tiến rồi nó lui, tiến rồi nó lui, tiến rồi nó lui. Mà có khi nó lui rất thê thảm, có khi nó tiến rất xa. Có những người đời trước chứng quả Thánh, đời này trở lại bình thường phải tu trở lại vất vả. Cho nên cái vô vi đó, cái tâm linh đó, sự thật nó vẫn tiến, vẫn lui, mà nếu ta cố gắng mãi thì đến một ngày nào đó nó vượt lên nó đi luôn, không lui nữa.

[1:13:36]Còn ở buổi đầu tu tập thì cái công phu tâm linh của mình nó cứ tiến rồi thoái, tiến rồi thoái. Cho nên nhiều người không hiểu sẽ bị nản chí, nên mình biết điều này rồi mình không có nản chí, mình cứ kiên trì, kiên trì mà đi mãi như vậy, phải không? Bây giờ ta nghe một bài kệ. Bài kệ này liên quan tới cái ông quan ổng xử án: Người đâu phải pháp trụ, xử sự quá chuyên chế, bậc trí cần phân biệt đâu là chánh là tà. Không chuyên chế đúng pháp, công bằng dẫn dắt người, bậc trí sống đúng pháp, thật xứng danh pháp trụ. Ở đây có cái chữ pháp trụ rất là lạ. Câu chuyện này nó như thế này: là có cái vị tỳ-kheo đi khất thực, khi đi về bỗng nhiên trời đổ mưa thì các vị lật

[1:14:21]đật chạy vào một cái nhà to để trú mưa, không ngờ đó là cái nhà đang xử án. Thì các ngài mới đứng vừa trú mưa mà vừa xem coi ông quan ổng xử án thế nào thì các ngài mới thấy ông này ổng ổng ổng xử thiên vị. Ổng xử thiên vị, tức là ổng thấy ổng rõ là ổng binh cái một bên này mà ổng bỏ một bên kia, nên các vị tỳ-kheo cũng thấy rất là là khó chịu, bức xúc mới về mới mách Phật. Thì Phật mới nói cái bài kệ tổng quát như thế này. Nên qua đây là ta mới hiểu rằng cái chữ pháp trụ này giống như là ông quan xử án thời xưa vậy đó. Chữ pháp trụ tức là cái người đứng để giữ gìn pháp luật, là ý là như vậy, nên ta ta ta hiểu là như vậy.

[1:15:03]Thì trong cái bài kệ của Phật thì ta thấy Phật có nói thế này, là: Bậc trí cần phân biệt đâu là chánh là tà, tức là ai sai phải biết là người đó sai, ai đúng phải biết là người người đó đúng chứ đừng có thiên vị. Không chuyên chế, đúng pháp. Không chuyên chế là đừng có áp đặt cái ý mình lên, tại vì cái công lý là công lý, lẽ phải là lẽ phải chứ đừng có dùng cái ý mình mà mà bẻ cong cái lẽ phải. Đúng pháp, tức là đúng với pháp luật á. Công bằng dẫn dắt người, tức là phải sống công minh, mà dẫn dắt này nó còn có nghĩa là giáo dục nữa. Dẫn dắt là giáo dục, giống như ta xem cái chuyện mà Bao Thanh Thiên

[1:15:43]á, Bao Công xử án thì trong cái Bao Công xử án người ta thấy là ngoài cái việc xử án, ông Bao Công còn có cái giáo dục nữa. Tức là ổng phải dạy: Các ngươi đã sai thế này, các ngươi không nên như thế kia. Mà không phải là ông Bao Công đâu, thời nay cũng vậy. Thời nay các quan tòa thực sự là các quan tòa mà đúng nghĩa đó là các ngài phải giáo dục nữa. Là sau khi nghe bên luật sư nè, bên công tố thì kết tội, bên luật sư thì binh vực, rồi sau đó là bên bồi thẩm đoàn mới mới bỏ phiếu thì cuối cùng là ông ông chánh án ổng mới tuyên án. Nhưng khi ổng tuyên án thì thường ổng có nói kèm theo một số điều dạy dỗ, chứ không phải là ổng tuyên án cứng ngắc,

[1:16:25]chứ không phải là vì bồi thẩm đoàn như vậy nên ổng tuyên án: à người này có tội, xử bao nhiêu năm tù là hết chuyện, không phải đâu, ổng phải nói vài câu giáo dục. Ví dụ nói là: Các ngươi là con nhà lành, cha mẹ các ngươi yêu thương các ngươi, cho các ngươi một nền học vấn tốt, vậy mà các ngươi là không chịu chăm lo học hành để sau này làm một công dân giúp đời, mà các ngươi lại đi lêu lổng ăn chơi, là bây giờ hãm hại đời con người ta. Nay là nó thành cái tội mà chứng cứ đã đầy đủ, mà bồi thẩm đoàn đã đồng ý tuyên ngươi là có tội, cho nên tòa phán quyết ngươi có tội và chịu án này này này, đại khái vậy.

[1:17:06]Nhưng mà những câu đầu mà cái ông nói là có tính giáo dục. Ai ngồi trong phiên tòa đó nghe là đều thấy là ngoài việc là một làm quan tòa để xử án còn là một nhà giáo dục, đó gọi là chữ pháp trụ đó. Người đứng mà giữ gìn pháp luật nó có tính giáo dục, mà ngày xưa cũng vậy, thực ra thời nay nó cũng cũng giống như vậy chứ không phải không.

[1:17:30]Ta nghe một bài cuối nữa: Không phải vì nói nhiều mới gọi là bậc trí, nội tâm không phiền não mới gọi là bậc trí. Cái này sở dĩ Phật nói bài kệ này là bởi vì có cái chuyện là có một cái nhóm lục quần tỳ-kheo, tức là một nhóm tỳ-kheo sáu người hay gây sự, chọc phá, nói nhiều, cãi lộn, làm phiền đại chúng. Các tỳ-kheo mới mách Phật thì Phật mới dạy là không phải cứ nói nhiều mà là trí tuệ đâu, mà là trong tâm ít phiền não mới là mới là trí tuệ. Cái lục quần tỳ-kheo là ai? Đây là một cái dấu hỏi lớn trong trong lịch sử của đạo Phật. Trong các kinh của đạo Phật, cũng như trong các tạng về luật của của đạo Phật, đều xuất hiện sáu người

[1:18:19]chuyên môn quậy phá, mà người phá tới đâu thì Phật mới chế ra giới luật tới đó, à chế ra giới luật tới đó. Ví dụ thế này: Cái thời mà mới lập Tăng đoàn á thì Phật chưa có chế giới luật, mà chỉ bằng đạo lý thôi, Phật dạy rồi người ta biết tu, nên không có cấm gì hết trơn á. Nhưng mà các tỳ-kheo đó sống rất đúng pháp và không có gì sai lầm, cho đến một ngày đẹp trời có một vị đó ổng xuất gia làm tỳ-kheo, ổng bỏ vợ, bỏ gia đình cái ổng đi tu, rồi ổng đi khất thực, cái vô tình một lần đó ổng trở lại khất thực đúng cái nhà của ổng. Cái bà vợ ổng khóc quá chừng, cha mẹ ra khóc quá chừng, cứ nói gia tài như vậy

[1:19:01]mà anh bỏ anh đi tu, giờ em cũng không có con để kế thừa tài sản. Giờ nếu cha chết, rồi anh chết thì cái tài sản này vua lấy hết. Giờ anh phải để lại đứa con rồi mới đi tu tiếp. Cái ổng nghe cái ổng đồng ý, ổng thấy cũng bùi tai thôi. Cái ít lâu sau cái bà vợ cấn bầu cái ổng đi vô ổng tu trở lại. được. Ừm. Cái chuyện nó bắt đầu nó bể ra. Chuyện cũng hơi bự mà cái thời xưa nó cũng ít nhà lắm, cho nên chuyện người này với gia đình thị trấn làng mạc biết hết trơn, cái đồn ra tới các tỳ-kheo mới mách Phật. Nói: "Ủa, cái ông đó ổng đi tu sao một thời gian bây giờ cái, bây giờ vợ ổng có bầu?" Cái Đức Phật kêu lên hỏi. Cái ổng nói:

[1:19:42]"Dạ, tại vợ con nói như vậy đó, là phải để lại đứa con cho nên con để lại đứa con. Mà vì con cũng không nghe Phật cấm là đi tu rồi không có được ấy đó." Ổng cười cười. Cười cười... "Cho nên con cũng không không thấy lỗi." Thế là Phật cấm. Cái từ đó Phật cấm là một tỳ-kheo rồi không được là phạm giới dâm dục. Là từ đó có cái giới đó đầu tiên. Nhưng mà sau, có cái ông Lục Quần Tỳ-kheo đó là nhóm sáu người mà quậy á, bắt đầu cái

[1:20:11]có mấy cái cô Phật tử nữ á, mấy tín đồ nữ đi vào Tịnh xá, cái mấy ổng mới rủ đi ra mấy cái chỗ mà mấy bụi cây á, mấy ổng đại khái là có cái đụng chạm gì đó. Cái có người mách Phật, Phật kêu lên rầy. Cái ổng nói: "Dạ, Thế Tôn dặn là không được cái vụ kia, nhưng mà con cái này sơ sơ không sao, không thấy nghe cấm." Thế là Phật cấm là không được, không được cái vậy. Cái cấm cái rồi cái lại thêm cái giới thứ hai là không được đụng chạm. Cái cái lần đó không được đụng chạm ổng buồn, có con Phật tử nữ tín đồ nữ đi vào Tịnh xá, cái ổng rủ ngồi chỗ khuất nói chuyện không ai thấy. Nhưng cái có người mách cái Phật kêu lên hỏi, cái ổng nói:

[1:20:49]"Dạ, thì con nghe đúng lời Phật dạy, con đâu đụng chạm đâu, con ngồi nói chuyện." Phật nói: "Mà sao ngồi không cái chỗ khuất không ai thấy. Vậy là không có được. Nên phải là một tỳ-kheo mà nói chuyện với một người nữ phải ngồi một chỗ mà ai cũng nhìn thấy." Ờ, cái sau đó có một lần có

[1:21:06]có người tín nữ vào thăm, cái ổng rủ tới cốc nhưng mà ổng ngồi trong cốc còn cô kia thì ngồi ở ngoài. Hai người ngồi sát cái vách thì ai ngồi thấy cổ nhưng mà không thấy ổng thì ổng ngồi ở trong nói chuyện. Cái sau này có người mách nói sao nói chuyện kỳ quá, nói chuyện gì mà ổng trong cổ ngồi ngoài ngạch cửa mà nói, cái Phật mới cấm. Có thêm cái giới trong tỳ-kheo nữa là tỳ-kheo không được phép nói chuyện với cái người nữ mà mình ngồi ở trong người kia ngồi ngoài ngạch cửa. Nên trong cái giới luật tỳ-kheo mà quý vị biết cứ chế lần lần một tỳ-kheo phải giữ 250 giới là vì những cái giới chút chút chút chút như vậy.

[1:21:37]Mà do sáu cái ông thần đó ổng quậy, ổng quậy tới đâu là Phật chế giới tới đó, quậy tới đâu Phật chế giới tới đó, cứ cấm tới đó, thành ra cả một bộ luật đồ sộ. Thì trong bài kinh này ta bắt gặp sáu ông này. Ông này ổng đi vô trong chúng, cái ổng giật y người này, ổng lấy bát người kia, ổng ai nói ổng sừng sộ ổng cãi lại, tức là quậy. Bây giờ mình dùng chữ quậy, hồi xưa tôi không biết có từ gì không, mà làm cho chúng rất là động. Mà không hiểu sao là Phật vẫn không tẫn xuất, không đuổi ra khỏi tăng đoàn, mà cứ dùng luật này luật kia để chế để ngăn cấm để khống chế thôi. Đó, rồi từ từ hóa độ. Cái đoạn cuối thì ta không nghe kết quả như thế nào.

[1:22:17]Nhưng mà đó là một hiện tượng rất là lạ trong cái tăng đoàn thời Đức Phật. Nhưng mà thôi, bây giờ ta nghiên cứu cái bài kệ này thì thấy Phật nói thế này, là: "Nói nhiều không phải là trí đâu, mà chính là không phiền não mới là trí." Ở đây trong chúng ta cũng vậy, có những người mắc cái bệnh nói nhiều, mà nói nhiều á, một là do tâm lý, hai là do một dạng bệnh của tâm thần. Nói nhiều là dấu hiệu của bệnh tâm thần. Ban đầu nó là một loại tâm lý thích nói, nhưng mà sự thực cái tâm lý thích nói nhiều với cái bệnh tâm thần nó đã sát ranh giới với nhau rồi, sát ranh giới với nhau rồi. Cái người này mà nếu không có biết chữa trị,

[1:23:02]chẳng bao lâu thành bệnh tâm thần hẳn luôn. Ta thấy một người mà gặp ta cứ thích nói, nói hoài, nói chuyện này chuyện kia, ta hỏi câu này: "Anh ngủ có ngon không?" Người kia sẽ trả lời là ngủ không ngon, khó ngủ. Đó, dấu hiệu bệnh tâm thần đã có rồi. Đó là dấu hiệu như vậy. Mà nếu cái người này trong cái câu nói mà bắt đầu khoe khoang, hay kể về mình hay khoe mình được điều này điều kia, thì không bao lâu là phát bệnh tâm thần luôn. Nên cái dấu hiệu mà cái người nói nhiều là dấu hiệu của một bệnh tâm lý chuẩn bị sang bệnh tâm thần. Và cái người mà có bệnh tâm lý chuẩn bị sang bệnh tâm thần thì bên trong họ làm sao?

[1:23:37]Họ là người phiền não, ích kỷ, loạn động.

[1:23:43]Còn cái người mà ít nói

[1:23:50]thì là sao? Nó có ba loại người ít nói. Người thứ nhất là loại người trầm tĩnh nên ít nói. Cái người thứ hai là người ngu, không biết gì để nói. Và người thứ ba là người câm, muốn nói mà không nói được. Ba người. Thì ta phải làm sao ít nói để tập làm người trầm tĩnh cái đã. Khi mà thầy đi dạy về giảng giải cho tăng ni sinh, thầy có nói câu thế này: "Người nào mà muốn thuyết pháp hay, trước hết phải tập im lặng, không nói gì." Cái câu này nghe rất lạ. Thường ta cứ tưởng là muốn thuyết pháp hay là cứ phải tập nói phải không ạ? Gặp ai cũng ngoắc ngoắc lại kêu nói cho người ta nghe phải không? Nhưng sự thực sau này những người đó nói dở.

[1:24:46]Còn cái người nói hay lại là người trong đời sống ít nói, ít thích nói, cứ trầm tĩnh và thích lắng nghe nhiều hơn. Cái người đó, coi chừng như tới khi thuyết pháp lại hay. Còn người mà cứ nói lốp bốp lốp bốp hoài sau này nói đâu người ta sợ đó, người ta trốn hết không nghe. Nên thầy dạy trong các tăng ni sinh mà về giảng giải thầy dặn câu đó kỹ, phải tập ít nói trong đời sống. Vì sao vậy? Vì cái người trầm tĩnh vậy mới có trí tuệ. Có trí tuệ rồi sau này mới thuyết pháp được. Và Đức Phật cũng vậy, cái người có trí tuệ là người ít phiền não, ít phiền não cũng là trầm tĩnh và tự nhiên cũng ít nói, ít thích bộc lộ bản thân.

[1:25:26]À ta nhớ cái cái tâm lý này, cái người nói nhiều là người thích bộc lộ bản thân, đúng không ạ? Thích bày tỏ bản thân cho người khác biết nên cứ hay nói. Còn cái người mà ít nói mà không phải dạng ngu, cũng không phải dạng câm, là một người trầm tĩnh khôn ngoan, ít có bộc lộ bản thân mình. Trước hết là người khôn ngoan và cũng là người người trầm tĩnh. Và ta tu thế nào để ta đạt được cái đó? Cái khôn ngoan, cái trầm tĩnh, tự nhiên mình cũng ít nói. Nhớ như vậy. Kiểm soát được cái tâm lý thích nói là một cái tiến bộ trong trong sự tu tập. Nói nhiều là thành bệnh đó. Còn có một số nghề nghiệp mà phải nói,

[1:26:08]cái bắt đầu nó thành cái bệnh nghề nghiệp là thành cái thói quen nói nhiều. Nhất là ai? Thầy giáo. Thầy giáo dạy lớp quen rồi tới chừng đi ra ngoài gặp ai cũng nói hoài. Ai nữa? Luật sư cũng nói nhiều, ráng nói. Ai nữa? Dám nói giảng sư thầy lắm à. Thật sự thầy lại là người ít nói. Những người sống gần thầy sẽ thấy, ví dụ khi thầy gặp khách là thôi, thầy cứ lắng nghe cho khách nói, nói hết chuyện này chuyện đời chuyện nghề, nói gì nói thầy cứ nghe và thầy học. Nhiều người nói sao thầy có kiến thức rộng, nói sao con con nghe nhiều bài giảng của thầy cái kiến thức của thầy rất là rộng, thì nhờ gì?

[1:26:51]Nhờ cứ ai nói nói thầy cứ nghe không à. Nghe rồi cái thầy lại được lợi, cho nên cũng cám ơn mấy người nói cho thầy nghe. Nhưng mà nói nhiều quá thầy trốn. Tuy nhiên là thế này, qua những bài kệ mà Pháp Cú Phật dạy vừa rồi thì cho ta những bài học đạo lý rất là thực tế. Thứ nhất, vấn đề lỗi lầm của mình, lỗi lầm của người ta có cái thái độ xử sự rất là rất là đúng. Rồi. Rồi cái vấn đề nói nhiều để bộc lộ bản thân, đó là một dạng bệnh mà ta ta nên tránh. Đường đời thì thì còn rất là dài, luân hồi thật sự là vô tận, cái việc công phu tu tập phải nói là một sự kiên trì không có giới hạn, nên một khi ta đã may mắn có duyên biết được Phật pháp rồi

[1:27:40]thì đừng bao giờ dại khờ mà cứ tiếp tục để làm một phàm phu vô minh. Phải biết ước mơ lớn lao là đi cầu tìm sự giác ngộ, giải thoát. Mà sự giác ngộ, giải thoát cao siêu đó không thể là một ngày, một bữa, một năm, vài năm, vài chục năm, thậm chí vài trăm năm, mà đó là một hành trình hành trình vô lượng vô tận. Mà cái kiên trì, cái ý chí ta cũng phải là vô lượng vô biên. Chúng ta ngày hôm nay ngồi đây với nhau trong một ngày nắng ấm của chủ nhật, ấm hay nóng thì không biết nữa. Có duyên mà ngồi với nhau thế này nói nhau một lời đạo lý, nhắc nhau về lời dạy của Phật, làm sống dậy cái hình ảnh của Đức Phật, và ta biết yêu thương nhau hơn,

[1:28:27]yêu thương đời hơn, yêu thương con người hơn, ha, để làm chi? Để cùng nhau xây dựng cuộc đời cho nó tốt đẹp. Và để làm chi? Để cùng nhau đưa nhau về bến bờ giải thoát, chứ còn thế gian này thật sự vẫn là là đau khổ. Thì xin kính chúc cho mọi người được nhiều sức khỏe, nha, một mùa hạ tinh tấn tu hành. Trong cuộc sống mình được nhiều may mắn và lúc nào cũng gì, tạo được nhiều công đức, tinh tấn tu hành. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nó còn vài phút thì à thầy trả lời câu hỏi: "Một người bên Đạo Thiên Chúa đã được năm năm nhưng hai gia đình đều không cho. Do duyên nghiệp con lại quen và thương một người theo Đạo Phật.

[1:29:11]Cả ba đều hiểu và thông cảm cho nhau. Bây giờ con phải làm sao để không ai phải đau buồn? Hôm nay cả ba đều lên nghe thầy thuyết pháp. Xin thầy đừng bắt con đi tu, còn cách nào khác không hả thầy?"

[1:29:28]Đây là câu trả lời của thầy: "Con mà lấy một trong hai người này, cả ba người trước sau đều chết."

[1:29:39]Lễ Phật đản vừa rồi, may mắn được thầy có giảng là nam nữ thụ thụ bất thân. À, con còn vô minh ái luyến nhiều quá. Xin thầy giảng sơ câu này cho tuổi trẻ chúng con để biết cách răn mình. Cái này mà thầy muốn giảng nhiều nó phải cả buổi á, không có thời gian. Câu này nó sâu xa lắm nha. Từ nay cứ gặp cái người khác giới né giùm thầy trước cái đã nha. Ba mẹ con không đi chùa, không bố thí vì trước đây ba mẹ con bị những thầy gạt tiền cho đến tán gia bại sản. Vì vậy ba mẹ con không đi chùa, nhưng năm anh chị em con đều đi chùa, quy y và bố thí. Con muốn bố thí cho ba mẹ con thì con phải làm sao? Thì thôi, mình cứ bố thí và hồi hướng cho bố mẹ nha.

[1:30:20]Đây là cũng những điều đau lòng. À, có cô hàng xóm gì hay canh canh mình phơi đồ gì đó. Thôi thôi, bỏ chuyện đó đi.

[1:30:31]Xin thầy kể về hôm 10 tháng 5 thầy thấy được đĩa bay. Cách đây khoảng ba ngày, cái buổi chiều thầy ngồi trên sân thượng ở công ty á, thầy ngồi với khoảng bảy, tám đệ tử. Buổi chiều khoảng lúc đúng 6:45, cái thầy quay về phía Tây chợt thầy nhìn thấy một cái cái cái đĩa hình cầu màu sáng. Sáng nó không sáng chói lắm mà nó sáng dịu dịu. Nó bay từ hướng Tây của thành phố nó bay về phía trung tâm thành phố. Mới ban đầu thầy mới nói thầy mới la là thầy nói dĩa bay kìa. Thầy nói đùa thì để thầy chọc các đệ tử thầy thôi, mà trong bụng thì thầy nghĩ là bong bóng ai thả lên. Nhưng khi thầy nhìn sững lại thì đúng là nó không phải bong

[1:31:10]bóng, vì cái đường kính nó phải trên 30m, lớn lắm. Và nếu mà là bong bóng tròn á mà ánh sáng từ phía Tây, chân trời phía Tây mà hắt lại á thì ta sẽ thấy nó chiếu sáng phân nửa cái bong bóng mà hình đứng phải không? Còn đây là nó sáng ở dưới lòng dưới dưới này. Nó sáng đều đều nó bay. Nó bay lững lơ lững lơ, bay bay ngang ngang ngang về phía giữa thành phố rồi sau đó nó đi thẳng đứng lên luôn. Lên khi lên thẳng đứng rồi thì nó nhỏ dần nhỏ dần nhỏ dần lại. À lúc đó thầy mới kêu mấy người tụng kinh ra thì nhiều người thấy cũng gần 20 người đứng nhìn thấy. Lúc đó có ca sĩ Doãn Minh cũng lại và ca sĩ Doãn Minh thì

[1:31:44]thấy lúc đó chỉ còn nhỏ bằng quả bóng tennis thôi. Thầy nói thì đúng là cũng là dĩa bay, mà lúc đó tại sao không ai thấy? Cả thành phố không ai thấy, chỉ có mấy thầy trò ngồi đó thấy à. Thầy không nghe ai kể cũng lạ. Nên thầy có viết lại cái đó là thêm một cái chứng tích vậy thôi. Mà trong đời mình một lần thấy dĩa bay cũng vui ha. Con đang làm ở công ty A nhưng con lại bí mật hỗ trợ công ty B vì bên phía công ty B thường cho tiền lót tay con mỗi khi có dự án. Thì con phải làm sao để không mắc nghiệp xấu ở công ty con đang làm? Làm sao cả đôi bên đều có lợi nha. Làm sao cả đôi bên đều. Hay nằm mơ thấy trước, ví dụ như nằm mơ

[1:32:21]trước nửa năm thấy ba chết, tưởng là giấc mơ không ngờ nửa năm sau ba mình chết thật. Thì giấc mơ nó có bốn loại, thầy nói rồi nha. Giấc mơ là báo điềm, mình có tu, mình đời xưa mình có tu á bây giờ mình hay thấy giấc mơ nó báo trước chuyện xảy ra. Cái hai là giấc mơ mà thấy kiếp quá khứ. Thứ ba là giấc mơ mà tiếp xúc với người cõi âm, và thứ tư là giấc mơ do loạn tưởng. Vậy thôi, bốn loại giấc mơ lận. Có một người hỏi rất là dài về khoa học Phật giáo rồi tùm lum hết. Thầy có cảm thấy trách nhiệm quá nặng khi cả hơn ngàn Phật tử quy tụ về chùa Từ Tân để nghe thầy giảng pháp? Đôi khi sư phụ Từ Tân cũng cảm thấy mệt mỏi

[1:33:01]vì người thì quá đông mà chùa thì quá nhỏ. Nhiều người muốn quy y sư phụ Từ Tân nhưng chẳng biết thầy có chịu nhận không? Sư phụ Từ Tân rất là từ bi nha, cứ đến thưa với thầy thì thầy cho quy y chứ có gì đâu nha. Còn chùa mình nhỏ hay lớn?

[1:33:19]Chùa sẽ rất là rộng khi ít người tới. Chùa sẽ rất là nhỏ khi mà mà đông người tới. Cho nên ai than chùa nhỏ thì ta vui mừng vì đang rất đông người tới. Chỉ sợ chùa không ai tới thôi nha. Nha, vậy đó là điều vui thôi không sao. Con bị ung thư thời kỳ cuối. Nghe nói có một Phật tử nào thời kỳ cuối nghe thầy dạy lạy Phật đã hết bệnh. Thì cũng đang ngồi đâu đây nè cũng nhiều người lắm. Nhiều người bị ung thư á rồi thầy khuyên lạy Phật sám hối và uống các loại thảo dược mà thấy bớt á, thấy phục hồi. Mà phục hồi. Nhiều lắm nha quý vị. Như cô Tuyền Phổ cũng vậy ung thư xương mà 5 năm trước tưởng chết rồi giờ còn sống nè.

[1:34:00]Có người bạn tự tử chết. Người ta nói thì cái việc mà cái vong đi theo mình là bình thường. Mình cứ cầu siêu và cúng thí thực cho người ta nha, bình thường.

[1:34:12]Có những người hỏi câu hỏi dài quá thầy không có thời gian để đọc. Lúc này có câu mà ngắn gọn thầy đọc lướt qua một cái để trả lời. Còn viết ra như một bức thư vậy thầy không đọc được nha. Nếu mà viết dài quá để lại địa chỉ hay là điện thoại đó thầy sẽ trả lời sau, hay cho người trả lời sau. Lúc nghe giảng pháp con ngồi kiết già, sau đó nhắm mắt lại rồi không nghe gì nữa. Nghe gần xong tỉnh mở mắt ra thì bắt đầu thấy ông thầy quay camera nhìn con. Quay lên nghe thầy giảng bắt đầu con nghe lại. Đây là một trạng thái hôn tịch chứ chưa phải nhập định nữa nha. Một trạng thái hôn tịch chứ không phải nhập định.

[1:34:47]Nó không phải hôn trầm mà không phải nhập định, nó là một trạng thái ở giữa. Khi con ngồi thiền con thấy cái áo tràng của người Phật tử trước mặt con giống như có người. Có khi thấy nam nữ âu yếm, có khi hình những đầu lâu quái dị, và nghe tiếng nói bên tai, đang bị ảo giác rất là nặng. Cái người mà tu đến mức độ bị ảo giác là chuẩn bị ma nó dẫn đi điên đó. Phải sám hối rất là nhiều nha chứ không hay đâu. Ta tu làm sao đừng thấy gì hết, phải từ chối hết tất cả mọi tiếng động và mọi hình ảnh đến trong tâm mình vì nó là ảo giác. Mà ảo giác thấy những điều này rất là xấu. Phải sám hối dữ lắm, nên cái trạng thái mình chưa phải

[1:35:22]là nhập định gì hết mà bị cái tà nó dẫn thôi. Phải sám hối nhiều lắm nha không là đi lạc đó. Nhiều khi một giấc mơ đẹp mà mình thấy mình được vinh danh ở trong giấc mơ đó, thấy được khen ngợi trong giấc mơ đó lại là một giấc mơ rất là xấu. Vì giấc mơ đó dụ để cho mình kiêu mạn nha, lại không hay đâu.

[1:35:46]Thưa thầy, hiện nay tình trạng đồng tính rất nhiều. Vậy con thôi chồng rồi rồi con mới cặp với đồng tính thì có tội hay không? Bó tay!

[1:36:01]Cái việc mà nhà ngoại cảm mà tiếp xúc với các vong linh á thì nó có mấy trường hợp lận. Mấy trường hợp? Một thế này, đó là sự thật là cái người ngoại cảm có tiếp xúc với vong được. Đó là trường hợp thứ nhất. Trường hợp thứ hai là nói dối, tức là nhà ngoại cảm nó không tiếp xúc được với vong nhưng giả vờ tiếp xúc để ăn tiền người ta. Trường hợp thứ ba là nhà ngoại cảm nó tiếp xúc với vong được nhưng cái vong đó nói dối mà người ngoại cảm cũng không biết, không phân biệt được rồi nói truyền đạt lại người nhà toàn là nói sai sự thật. Đó, có nó ba trường hợp như vậy. Chồng con đã quy y theo sư phụ rồi, nhưng nay vì việc làm ăn lại sa ngã trai gái.

[1:36:39]Xin thầy cho con một lời khuyên. Thật ra là quy y rồi cũng không chắc ăn đâu, chừng nào bắt ổng đi tu luôn rồi mới chắc ăn nha.

[1:36:50]Ba con mất đúng vào cung Càn nên con đã bị yểm nên không biết ba con đã siêu thoát chưa? Giờ đây con liên tục ba đêm ngủ nằm mộng thấy ba con, vậy là sao? Tức là ông cụ chưa siêu, phải làm cầu siêu theo đạo Phật lại, đừng có yểm nha, yểm mang tội chết. Tội nghiệp nữa. Kiếp này nghiệp chướng quá nặng nề, kiếp sau con ước được xuất gia làm đệ tử của thầy, xin thầy chứng minh cho con. Rồi con ráng nhớ nha chứ thầy thì quên rồi đó. Con ráng nhớ kiếp sau tìm thầy.

[1:37:19]Làm sao làm phước đừng hưởng phước? Do tâm mình thôi nha. Con thấy con ngồi không bị đau nhưng con hay làm điều tội, con không hiểu tại sao. Con ngồi ít nó chưa đau, con ngồi thêm chút nữa biết liền ha con.

[1:37:37]Có người hỏi chuyên về thiền, đến gặp quý thầy đi nha, gặp quý thầy quý cô hỏi trả lời cho. Hôm nay cái này nó dài lắm, thầy nói sợ mất thì giờ của mọi người.

[1:37:51]Thưa sư phụ, đã lâu rồi trong một giấc mơ con thấy con là con của sư phụ nhưng là một đứa con lầm lỗi. Trong thực tế mỗi khi nhìn thấy sư phụ con đều rất xúc động muốn chạy đến đảnh lễ thầy nhưng con sợ thầy nghĩ con là kẻ xấu. Mỗi lần đọc tụng những bài kinh của sư phụ con đều khóc. Phải chăng kiếp xưa nào đó con cũng là con của sư phụ? Con phải tu thế nào để đời đời kiếp kiếp là đệ tử của sư phụ, dù là xách dép hay che dù cho sư phụ cũng rất hạnh phúc. Khi ngồi thiền con hay ngủ gục, con rất buồn vì biết nghiệp nặng, sợ kiếp sau không được là đệ tử của sư phụ nữa. Phải làm sao ạ? Kiếp xưa không biết thầy có vợ không thầy cũng không biết nữa.

[1:38:31]Thầy cũng không biết thiệt á.

[1:38:37]Làm con thầy sao con quậy vậy ta? Ráng tu nha! Thật ra thì trong cái luân hồi vô tận này đó, chúng sinh mình qua lại là người thân của nhau là chuyện bình thường lắm, không gì đâu, ừ. Rồi cái duyên nợ vợ chồng cũng chồng chéo, rồi duyên nợ cha con, mẹ con rồi cứ lặp đi lặp lại vân vân nhiều. Rồi có khi một cái người cái thân phận rất tầm thường, rồi do duyên nợ cái lại làm ví dụ thế này. Ví dụ có cái một cái cô công chúa, kiếp đó cổ làm công chúa, nhưng mà cái người mà nuôi cổ đó trực tiếp là không phải là hoàng hậu. Tại hoàng hậu là bận bận gì? Bận mắc chải tóc, sơn móng tay, đi làm nghi lễ. Còn cô công chúa thì ai nuôi?

[1:39:22]Cung nữ nuôi, người vú mẫu nuôi. Thì qua bao nhiêu kiếp trở lại thì cái người nhũ mẫu đó trở thành người mẹ ruột. Mặc dù cái gốc thân phận lại rất là nghèo hèn, nhưng mà kiếp này thì lại là mẹ. Nên cái cái cung cách, cái người mẹ rất là quê mùa, bần tiện nhưng mà người con gái thì cực kỳ sang trọng. Thì cái người công chúa trở lại mà, cái nhân quả như vậy, nên nó rất là khó mà mà ta đoán được hết vậy, ừ. Thôi thì cứ ráng tu đi nha, ráng tu để kết duyên lành với nhau, ừ.

[1:39:59]Lần trước con có xin thầy cho phép con xuất gia, nhưng mà thầy có nói rằng chữ con xấu quá. Con bị cái tật viết chữ xấu từ nhỏ, nhưng thầy cứ yên tâm là con học rất giỏi.

[1:40:16]Con toàn là nói miệng không à, con xin xuất gia mà con toàn viết cái thư mà con đưa tờ giấy xé phân nửa như vậy, nó đâu có đúng lễ con. Cái người muốn làm lễ xuất gia là phải rất là trang trọng, hết tấm lòng mình, phải gặp thầy, phải lạy, phải tha thiết. Con cứ đưa tờ giấy không bao giờ thấy mặt con là ai mà cứ toàn đưa giấy mà xin xuất gia làm sao xuất gia được? Nó không đúng lễ, cái nhân nó không đủ, cái nhân nó không đủ sự cung kính và sự tha thiết, làm sao xuất gia được? Bây giờ ngồi giảng như vậy sao cũng được, nhưng mà để thực sự bước vào đạo làm người xuất gia rồi phải nghiêm túc lắm, chứ không có đơn giản đâu.

[1:40:53]Con mang thai mà con ăn chay trường, vậy sư phụ chỉ cho con ăn sao đủ chất để con của con không thiếu chất dinh dưỡng? À từ hôm con mang thai con lại thích ăn trứng gà nhiều, vậy có sao không sư phụ? Chắc không sao. Nghiên cứu thêm về cái khoa dinh dưỡng đi nha. Tại vì có một số người vậy, thầy thấy có một vài trường hợp cái người mẹ mang thai cái ăn chay trường thì bên gia đình chồng rất là cự nự, sợ đứa con sinh ra thiếu chất, mà thầy cũng lo, thầy cũng theo dõi, sau này cái thấy cái người Phật tử đó sinh ra đứa con lại rất là khỏe mạnh, thấy nó rất là lớn lên nên thầy mới yên tâm thầy nói không sao hết nha.

[1:41:31]Thì cũng do cái phước của nó thôi à, chứ không đến nỗi đâu. Nhưng mình ráng ăn để ý thêm cái cho nó đủ cái chất dinh dưỡng một chút.

[1:41:42]Do không có điều kiện thuận lợi nên khi thiền con để mọi người trong gia đình nhìn thấy thì có bị tổn phước không? Đúng là cũng bị tổn một phần nha, nhưng mà bị hoàn cảnh mình không cố ý, nhưng mà cũng là bị một phần.

[1:41:56]Hiện tại con bị khó ngủ vì nằm xuống thì hơi thở ra vào mạnh quá, đừng có để ý hơi thở mà nhớ biết thân này, quán thân này vô thường. Trong cuộc sống thường ngày con thường để cái biết nơi Vòng Kim Quang có được không? Không, cứ nhớ thân vô thường cho thầy thôi.

[1:42:13]Thầy có thể chỉ một số trạng thái của thân tâm theo từng giai đoạn thiền, ví dụ như sáu tháng thì thấy gì, một năm thấy gì, năm năm thấy cái gì, mười năm thấy cái gì không để con đi cho nó nó đúng? Này nó không bao giờ có cái lộ trình cứng đâu nha, mỗi người khác nhau hết nha. Có người tu ba chục năm không thấy gì, mà tới qua năm ba mốt đắc đạo. Hoàn toàn không ai giống ai cả, nên không có một cái lộ trình như một công thức đâu. Ừ. Tinh thần con thấy dễ chịu khi nghe sư phụ giảng pháp, khi có khúc mắc về vấn đề gì trong giáo lý thì con mở một bài giảng bất kỳ của sư phụ thì được giải đáp ngay.

[1:42:47]Sư phụ có thể giải thích về sự ngẫu nhiên này không ạ? Rất nhiều người được như vậy. Nhiều người thắc mắc một điều gì đó, lấy một cái đĩa mở ra nghe thì lại đúng cái điều mình đang thắc mắc. Đó là gì? Đó là sự gia hộ của chư Thiên đó nha. Thầy bói cũng nhờ như vậy mà mới bói ăn tiền được á. Như cái lá bài mà xốc xốc mà chia chia ra, nó ngẫu nhiên như vậy làm sao đúng quẻ, nhưng mà sự thật khi xốc như vậy họ cũng được sự phù hộ nào đó khiến cái cái lá bài nó ứng ra. Nên thật ra ta có cái tâm lý, giống như xin xăm mà xốc quẻ, xin xăm xin xăm lắc lắc cái ra một cái cái quẻ xăm á nhớ không, đi coi đúng không?

[1:43:20]Cũng nhiều khi đúng lắm chứ không phải không đâu. Thì nó là cái tâm linh nó ứng á. Chỉ có cái điều là ta đi theo con đường đó hoài cái nó thành mê tín, chứ sự thật nó đều có một sự dẫn dắt tâm linh bí mật bên trong vậy. Ừ.

[1:43:37]Cuộc vui nào vui hoài rồi cũng chán, món ăn ngon nào ăn hoài rồi cũng ngán, nhưng nghe sư phụ thuyết pháp càng nhiều thì càng an lạc. Này hay à ta.

[1:43:54]Con có đứa con gái lập gia đình đã được bốn năm, mỗi lần có con là bị hư, vậy con phải làm gì? Cái này lần trước như có một bài Pháp Cú cũng nói về vấn đề này phải không? Cái nghiệp mà không có con thì trước hết là phải ta phải xin con nuôi và thương nó như con ruột, nuôi càng nhiều đứa càng tốt. Rồi sau này ví dụ khi có con ruột rồi vẫn phải thương cái đứa con nuôi mình như con ruột, không được thay đổi. Có nhiều người xin con nuôi thời gian tới khi có con ruột rồi bắt đầu lạnh nhạt với đứa con nuôi, mà mang tội chết á. Nên phải thương tiếp tục thương đứa con nuôi như con ruột của mình. Như ta nhớ có một cái cặp vợ chồng nổi tiếng Hollywood là ai?

[1:44:30]Brad Pitt với gì đó? À Angelina Jolie phải không? Hai người đó đầu tiên là sao? Cứ xin con nuôi không, đi xin cả thế giới á. Tới chừng sau đó là được phần thưởng gì? Đẻ sinh đôi luôn. Đó, là trời cho luôn, nhiều con luôn, thấy mình yêu trẻ con là cho luôn. Cho nên là đời xưa ta có cái gì đó ta ngược đãi với trẻ nên bây giờ ta bị hư. Bây giờ bù lại là ta yêu thương trẻ. Yêu thương có hai trường hợp để bày tỏ yêu thương: một là ta cứ đi tới những cái trại mồ côi, ta chăm sóc khi ta rảnh, đó mà phải đi chăm sóc thời gian rất dài tự nhiên ta sẽ có con. Hoặc là ta nhận những đứa con nuôi về ta nuôi hẳn như là con ruột

[1:45:08]của mình thì trời sẽ bù lại cho ta, cho ta có con ruột. Nhưng lúc đó đừng quên những đứa con nuôi.

[1:45:18]Thầy đã nói rồi là không có tận thế năm nay. Năm nay không có tận thế, vì sao? Vì rất nhiều cái hộp bánh, hộp thuốc ghi cái ngày hết đát tới năm 2013 lận, nên không có ờ.

[1:45:38]Lô tô cũng giống như cờ bạc nha, bởi vì sao? Bởi vì ta muốn có lấy được tiền của người khác không bằng một cái công sức để trao đổi mà bằng một sự hên xui, may rủi, ta mong là nhờ hên cái mình lấy tiền được người ta thì tâm đó là tâm ác á, nên đừng có.

[1:46:01]Có nhiều câu hỏi mà thầy đã từng trả lời rồi thôi thầy không lặp lại. Con báo cáo: sáng nay chưa hoàn mãn mà mọi người quên tịnh khẩu rồi sư phụ ơi! Tại vì khóa thiền kỳ này thầy buộc là phải tịnh khẩu á, tu rất là tốt. Rồi có người mới viết thư lên than thở: Cả tháng huynh đệ con khắp nơi mới gặp nhau một lần mà thầy bắt im lặng vậy làm sao chúng con chịu nổi? Trời! Nghe đau khổ không?

[1:46:27]Con nghe một sư ông nói người xuất gia tu một ngày bằng người tại gia tu một năm, như vậy có đúng không? Cũng đúng nếu người xuất gia tu rất tinh tấn.

[1:46:38]Con bị mắc bệnh ngoài da rất nặng, chữa rất nhiều thầy thuốc Đông Tây y bốn năm mà không khỏi, đến nay chồng con rất nản, tức là muốn bỏ con đó, con rất thương chồng và nghĩ chỉ còn một con đường đó là Phật pháp. Nếu mà bệnh da mà chữa không được mà những người chung quanh chán mình từ từ rồi thì đây là một cái nghiệp, phải sám hối dữ lắm. Hồi xưa thầy có gặp một cái cô Phật tử à cổ rất là đẹp, cổ giống như người lai, cổ đẹp lắm. Cổ mới kể cho thầy nghe là cổ bị mắc cái bệnh ngoài da, tất cả da cổ cứ nổi mụn lên và chảy nước vàng, giống như một người cùi mà không phải cùi, mà chữa không hết. Thế là cổ mà thấy người là cổ phải trốn vô nhà vì

[1:47:18]sợ là lây cho người ta, đến mức độ như vậy đó. Rồi sau đó cổ vừa sám hối lạy Phật và vừa chữa bằng cái phương pháp là lâu lâu cứ nhịn đói một tuần uống uống nước chanh, uống nước dừa gì thôi. Rồi sau này cái cổ hết hẳn và đến khi cổ gặp thầy thì cổ rất là đẹp, da đồ rất là mịn màng, hoàn toàn hết hẳn luôn, thầy cũng còn nhớ cái cô đó. Thì thật ra tất cả bệnh mà bệnh nhất là bệnh mà mãn tính mà khó chữa đều là do nghiệp. Thuốc nó không sợ đâu, uống thuốc gì nó không sợ đâu mà chỉ tốn tiền vô ích thôi. Mà ta thành tâm sám hối một cái nghiệp nào đó mà ngày xưa ta không biết, bây giờ ta cứ sám hối sẽ biết.

[1:47:50]Mà thường những cái bệnh mà ngoài da đó là do cái nghiệp là ta hay xem thường cái bậc đáng kính, ta hay nói xấu bậc đáng kính, hay là ta nhổ nước miếng để khinh người, bày tỏ sự khinh người bằng cái nhổ nước bọt, thì sau này ta hay mắc bệnh về da. Nên phải sám hối điều đó và phải tập tôn trọng con người nha, từ từ sẽ hết.

[1:48:16]Có những tư tưởng bậy bạ khởi trong đầu mình, nó không phải là của mình, không phải là sự cố ý của mình, mà mình chỉ biết chỉ thầm nhắc: Cái này không phải của ta, thì nó tự nó hết và mình cứ tinh tấn bình thường nha. Chứ đừng có thắc mắc, đừng đau khổ vì nó, nó lại trở lại. Quan tâm nó, nó lại trở lại, bỏ nó đi, nghĩ nó không phải của mình, nó sẽ nó sẽ đi chỗ khác.

[1:48:39]Khi mà muốn tiến tu, ta thường bị vấp cái lỗi vấp đi vấp lại và ta cứ phải sám hối, dần dần nó sẽ hết nha, chứ nhiều khi không cắt một cái mà hết cái lỗi liền được đâu.

[1:48:53]Ừ. Nếu tai nghe không rõ mà khám thì không thấy gì,

[1:48:59]xuống chùa Phật Quang thì cả ngày không bị như vậy nữa, thì thôi ở chùa luôn cho rồi đi.

[1:49:08]Tuy con bị bệnh tâm thần nhưng tâm con ít phiền não và trong đời sống con kiểm soát được vọng tưởng, vậy con ngồi thiền được không thầy? Nghe nói như vậy thì đâu phải bệnh tâm thần. Nếu người kiểm soát được vọng tưởng thì không phải bệnh tâm thần. Mà nếu bác sĩ đã chẩn đoán bệnh tâm thần thì có vấn đề, phải gặp lại thầy để thầy hỏi lại cho kỹ nha. Tại vì người bệnh tâm thần thường có một ảo tưởng là mình tốt, mình tiến. Nên cái cái lời khoe khoang như vậy làm cho thầy rất lại lo ngại một lần nữa nha. Tâm thần có nhiều dạng lắm, không biết dạng nào.

[1:49:44]Hôm vào ngày lễ Phật đản con chụp hình và thấy rất nhiều đốm sáng giống hào quang tỏa sáng, khi zoom ảnh lại gần con thấy có người ngồi trong đó, vân vân. Đưa thầy coi thử. Con chụp ở đâu? Phải hỏi con chụp tại chùa nào nữa nha.

[1:50:01]Trước khi ngồi thiền con tụng kinh trong cuốn Kinh Tụng Hằng Ngày, sau đó tụng kinh Địa Tạng, nhưng khi tụng thì con buồn ngủ đến mê mờ, con quỳ lạy sám hối vẫn không hết. Vậy thôi ngưng cái kinh Địa Tạng, có lẽ là ở trên chưa muốn con tụng Địa Tạng nha. Thôi, mọi người nghỉ khỏe nha, nghỉ khỏe. Thầy thấy ở chùa có dọn cơm nha, ai thích ăn cơm chùa thì ăn, mà không biết có đủ không thì thấy đông quá nha. Thôi hẹn gặp lại tháng sau nha, mùa hạ tinh tấn tu. Ta đứng lên hồi hướng nha. Nguyện đem công đức này hướng

[1:50:37]về khắp tất cả đệ tử và chúng sinh đều trọn thành Phật đạo.