[0:10]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa sư bà viện chủ, kính thưa quý ni chúng. Có cái duyên lành cũng bất ngờ rồi chúng tôi về đây. Xin thỉnh sư bà ngồi. Sư bà sư bà ngồi.
[0:28]Chúng tôi có duyên về đây để thăm thăm chùa. Thì sự thật á chúng tôi cũng không có dự định là sẽ có một bài giảng hoàn chỉnh ở đây, nên mục tiêu là chỉ đến thăm thôi, với trao đổi một vài đạo lý nho nhỏ. Tuy nhiên, khi đến đây thì tôi cứ tưởng tôi là người đi dạy, nhưng mà không ngờ là tôi đến đây thì tôi lại được học. Được học từ nơi sư bà những cái điều rất là quan trọng. Thì tôi cũng không có hình dung được cái chùa Long Hoa nó lớn như thế này. Là vì nghe cô Dựng trước á, cô trì kéo dụ dỗ quá, tôi đành xiêu lòng rồi tôi nhận lời ngày hôm nay. Chứ không có định, tại vì không có rảnh. Hôm nay là buộc phải về núi rồi, nên hôm nay tranh thủ sáng
[1:17]ghé đây một chút là chiều phải chạy ra ngoài núi. Nhưng mà khi đến đây thì tôi ngạc nhiên là trước cái m- cái cảnh mà quê thanh vắng như vậy, là hiện lên một cái ngôi bảo tự đẹp đẽ, trang nghiêm như thế này. Thì tôi rất là ngạc nhiên, ngạc nhiên và cảm động, vì phải hiểu rằng sư bà ở đây có cái đức độ gì đó mới giữa cái vùng đầm lầy này mà dựng lên được ngôi chùa to đẹp như vậy. Thì khi thoạt nhìn sư bà từ xa đi đến thì tôi cũng nghi đây chắc là sư bà viện chủ. Nhưng mà thấy sư bà sao còn hơi trẻ, phải không? Thường thường nghe nói sư bà phải già lắm. Nhưng mà nhìn kỹ lại thì thấy cái đức của sư bà rất là
[2:00]lớn, nhất là đôi mắt rất là nghiêm trang và từ ái. Nên tôi yên tâm chắc không có trật địa chỉ. Thì sư bà vào nói chuyện, sư bà nói vài điểm, những điều mà sư bà nói làm cho tôi hết sức là khâm phục. Và tôi nghĩ là ni chúng ở đây đã được cái phước duyên lớn mà được học hỏi với sư bà, để nương tựa như vậy. Nhưng sư bà kể vậy, mọi việc gì làm sư bà đều chân thành cầu Phật gia hộ, rồi mới bằng cái cái đạo đức của mình để làm nên mọi điều. Thì hai điều đó là hai điều căn bản của người tu thôi. Là một, là sự nỗ lực của bản thân mình để làm cho đúng lời Phật dạy. Và thứ hai, là cầu nguyện trên Tam Bảo gia hộ.
[2:42]Đó là hai điều chính, bất cứ chúng ta làm điều gì cũng vậy hết. Ngay cả như khi chúng tôi đi giảng cũng vậy, thì một mặt á chúng tôi phải cố gắng soạn bài, chúng tôi phải cố gắng tu hành, chúng tôi phải cố gắng rèn luyện bản thân, nhưng một mặt chúng tôi phải luôn luôn chí thành cầu nguyện chư Phật gia hộ. Chứ không bao giờ mà dám nghĩ rằng tự sức mình có thể làm được mọi điều trên cuộc đời này hết. Mà nghĩ đó là kiêu mạn, mà không thấy được sự thật. Và sư bà là cả một đời tu hành, sư bà đã đi một con đường rất chân chính như vậy. Nên vừa là với lòng tín thành lên chư Phật, mà bằng cái giới đức của tự thân, sư bà đã làm được nhiều điều như vậy.
[3:24]Sư bà cũng kể nhiều chuyện linh nghiệm trong khi sư bà về đây để dựng lập đạo tràng. Thì hôm nay chúng ta không có phân tích. Khi nào có duyên chúng ta sẽ phân tích những điều đó, những điều vi diệu của Tam Bảo mà sư bà đã cảm ứng được giữa cái thời đại mà người ta nghĩ như là mọi điều mầu nhiệm dường như đã xa vắng. Vậy mà sư bà đã tự thân chứng kiến được những cái điều mầu nhiệm trong cái thời đại mà vật chất đã đầy hết như thế này. Thật là những cái điều rất là hiếm hoi. Không biết sư bà đã kể cho chúng nghe chưa, sư bà? Sư bà kể chúng nghe? Chưa. Thôi để dịp khác đi, thôi để Sư bà cứ tiếp tục giữ bí mật.
[4:02]Hôm nào có duyên thì chúng tôi trở lại thăm, chúng tôi sẽ kể lại những cái điều linh nghiệm mà sư bà đã đã tự thân chứng kiến, mà chúng ta phân tích trong đó những đạo lý lớn ở trong, những đạo lý rất là lớn. Nên bởi vậy, tôi cứ tưởng tôi về đây là tôi dạy đời thiên hạ, nhưng không ngờ gặp sư bà cái tôi trở thành học trò. Mà tôi cũng nói như vậy, tôi không có phân biệt tăng ni hay nam nữ đâu. Vì tôi trong cuộc đời tu hành của mình, tôi đi tới đi lui tôi cũng chứng kiến nhiều lắm rồi. Nhiều vị tăng bối bối, mà nhiều vị ni thì đức độ sáng ngời. Cho nên chỉ mang thân nam thân nữ, đó vì cái tùy duyên hóa độ gì đó thôi chứ không có cố định.
[4:43]Dù là trên cái nguyên tắc chúng ta vẫn có vẻ như là phải coi trọng tăng hơn, vì cái quan niệm mà mà trọng nam khinh nữ nó từ ngàn đời. Rồi đạo Phật mình cũng phải tùy thuận một chút, chứ không thể phá vỡ được hết. Nhưng mà tuy nhiên, chúng ta phải biết vượt qua cái nguyên tắc đó để nhìn thẳng vào nội tâm của con người. Mà chính cái nội tâm á mới là điều đáng quý đấy. Ví dụ như gặp sư bà, thoạt nhìn vì sư bà còn trẻ nên tôi hay xưng pháp danh. Chứ như gặp sư bà Thiên Phước tôi xưng con ngọt sớt à. Rồi cũng may mắn là ở Long An này chúng ta có được những cái vị tôn túc có lòng lo cho đàn hậu tấn, lo cho tăng ni,
[5:25]nên cái sinh hoạt Phật sự, học hành, hoằng pháp ở Long An thật là tốt đẹp. Chúng ta không muốn nói nó nổi trên bề mặt. Cái việc làm hoằng pháp của Long An nó không nổi trên bề mặt, nó thầm thầm thầm không phô trương, ít ở tỉnh khác ít ai biết, nhưng mà bên trong có chiều sâu, có cái có kết quả tốt. Đó là điều mừng. Bây giờ nói vòng vòng giờ trở lại một chút xíu. Hôm nay chúng ta gặp nhau thì quý cô là lớp sơ cấp phải không? Lớp sơ cấp hay nội chúng á sư bà ha? Đây là nội chúng hay lớp sơ cấp?
[6:02]À, ra hạ rồi mới mới mới mới là sơ cấp. Còn đây coi như nội chúng hả? Dạ, dạ. Ở đây hầu hết là quý quý cô còn trẻ, một vài vị thì lớn tuổi. Nhưng cứ coi như làm dù lớn tuổi thôi cứ coi như là mình còn trẻ đi nha. Cứ tưởng tượng mình còn trẻ để chúng ta cùng nghe chung một cái cái cái đề tài một chút. Là cái phát tâm của người xuất gia. Thật ra khi chúng ta đi tu thì nó có nhiều cái nhân duyên, nhiều cái nguyên nhân. Mà để được làm người xuất gia thì nó phải có một cái duyên lành đặc biệt chứ không phải là không. Ở cái phương diện thế gian thì đôi khi người đời nhìn người xuất gia như là những người bi quan yếm thế
[6:51]là đã không đem được cái sức lực của mình để đóng góp cho cuộc đời. Tại vì hồi đó vậy, tôi nhớ hồi tôi còn đang đi học rồi tôi gặp đạo tôi say mê. Tôi say mê rồi tôi cứ lén trong trường mà tôi ngồi thiền, ăn chay. Đến khi trường biết được rồi đem ra họ phê bình. Phê bình thì nhớ có cái ông thầy chủ nhiệm, ổng lôi cái câu cũ ra ổng phê bình: "Mấy trốn việc quan đi ở chùa. Cái thái độ vậy không có tích cực." Thì lúc đó tôi cũng cãi rồi chấp nhận bỏ học, bỏ học về đi tu luôn. Chứ không có ấy. Thì cái người đời thì nhìn như vậy, nhưng mà nếu chúng ta nhìn bằng con mắt trong đạo á thì phải là người có duyên lành, có cái phước gì đó mới được làm người xuất gia.
[7:33]Dĩ nhiên cái người xuất gia cũng nhiều hạng, cái người thượng căn, người trung căn, người hạ căn. Những vị mà thượng căn á là những vị mà có thể tu được suốt cuộc đời mình, mà cái đức độ làm có thể làm cái chỗ nương tựa cho những người sau đến, hay là người sau có thể nương được vào cái đức của người đó mà tu hành, mà học hỏi, mà làm việc Phật sự, mà hoằng pháp lợi sinh là nhờ cái đức của người thượng căn. Thì cái vị như vậy thì hiếm, dĩ nhiên việc cái gì tốt cũng là hiếm. Như sư bà đây cũng là một trường hợp, như các vị hòa thượng tôn túc cũng là những trường hợp như vậy. Đó là hàng thượng căn vậy.
[8:13]Còn những vị trung căn thì không bằng được như vậy, nhưng một đời tu hành cũng vừa nỗ lực bản thân nhưng cũng đã làm được một số Phật sự gì đó, cũng đã giảng được một số bài pháp nào đó để cho có thể gọi là đóng góp vào cái tiền đồ của Phật pháp, vào sự nghiệp của Phật pháp được. Còn những người hạ căn là những người mà tuy được xuất gia có cái phước á, nhưng mà chiến đấu với nội tâm mình rất vất vả. Nghĩa là những cái tính xấu của mình, những cái tham lam, những cái sân hận mình khó dứt bỏ. Nên mình được cái phước xuất gia hoài, người ta gặp tới người ta phải xá, phải chào, phải kính, phải lễ, nhưng mà trong thâm tâm người ta không phục.
[8:55]Là vì mình mình chưa vượt qua được cái phiền não của mình. Người ta biết là đi gặp sư cô đó chào cũng hỏi thăm vài câu, nhưng mà lúc nào cũng thủ thế. Tại mình nói hớ một cái bả trợn mắt bả nạt á. Cái né. Ờ rồi rồi nhiều khi trong chúng vẫn còn có những cái ganh tị, giành giật với nhau. Do thấy mình Phật tử ít tới mà thấy cái người kia cứ Phật tử thương hoài, nhiều khi bực nói ra nói vào. Nên những người như vậy gọi là ở trong chùa mà đôi khi còn những cái ganh tị, hơn thua làm cho chùa không có thanh tịnh, đó là những người hạ căn á. Như ừm vừa rồi tôi có người em họ thì ừm cái người này người em họ này cũng hiền lành tốt lắm. Rồi tôi mới hỏi:
[9:36]"Sao em có lần anh nghe nói em tính đi tu mà em sao không đi tu?" Cái em nói: "Dạ, em tính đi tu mà em vô chùa sao em thấy mấy cô còn còn còn gây nhau, em sợ quá. Thôi thôi." Rồi rồi cuối cùng cái bị cái ông bồ ổng dụ cái đi lấy chồng mất. Nhưng mà cái tâm đạo thì còn tốt lắm, lấy chồng lấy chứ tâm đạo còn tốt. Thì nghe cái cô em nói vậy thì tôi cũng suy nghĩ dữ lắm, tôi cũng cũng trăn trở lo lắng dữ lắm. Vì đó là một sự thật, sự thật là rõ ràng người tu chúng ta chưa phải là biểu tượng đạo đức để cho người đời họ tin tưởng. Cô em mới nói là em muốn tu mà em không không dám vào chùa. Tôi nghe tôi xót hết, tôi nghe tôi xót xa mà lúc đó mình không
[10:21]không có lời nào để nói hết, không biết làm sao biện hộ. Thôi nghĩ lại thì thôi chính mình phải lo lo dạy dỗ cho nhau, nghĩa là tăng ni mình ráng dạy dỗ cho nhau để tốt lên hết. Thì đây là những người hạ căn. Thì bây giờ chúng ta đi tìm nguyên nhân tại sao chúng ta cũng xuất gia mà chúng ta là người hạ căn? Tại sao cũng xuất gia mà chúng ta là người trung căn hay thượng căn? Chúng ta đi tìm cái nguyên nhân đó. Thì cái nguyên nhân này nó nằm ở ở kiếp trước mất rồi, không còn ở kiếp này nữa. Nên bây giờ mình có sửa cũng muộn rồi. Tuy nhiên thì trong đạo Phật có một cái gọi là bất định pháp bởi cái luật nhân quả, dù có thể kiếp trước chúng
[11:01]ta đã gieo phải cái nhân người xuất gia hạ căn. Mình đặt đặt trong cái tình huống xấu nhất đi, chứ mình không dám nghĩ mình đã là người thượng căn. Mai nếu mà đời trước mình đã gieo những cái duyên mình là người xuất gia thượng căn thì thôi không nói nữa phải không? Đời này mình chỉ cố gắng tu hành, thúc liễm, từ từ đi tới rồi sẽ trọn một đời làm lợi ích cho chúng sinh thì không không phải lo. Nhưng mình cứ đặt tình huống xấu nhất mà mình không biết được là lỡ ví dụ như đời trước chúng ta đã gieo phải cái nhân là mình người xuất gia hạ căn. Thì đời này rắc rối đây, đời này mệt đây. Nghĩa là đời này mình tu sẽ không tiến lắm,
[11:43]phiền não còn nhiều, bước ra giáo hóa chúng sinh thì chúng sinh không phục, làm việc Phật sự thì Phật sự ít thành, phải nương với vị khác, chứ tự mình đứng ra không đảm đương được, vân vân, nó có nhiều cái việc như vậy của một người hạ căn. Lỡ như vậy thì chúng ta cũng phải biết chuyển. Nhưng mà tuy nhiên là mình đi tìm lại cái nguyên nhân kiếp xưa đó mà mình chuyển thì nó rất là tốt. Thì ở đây, theo như chúng tôi thấy, nó có những cái nguyên nhân để làm cho chúng ta là một người xuất gia hạ căn, trung căn hay thượng căn. Đây một vài điểm mà tôi nêu ra, quý cô tham khảo, rồi sư bà cũng xem xét giùm xem có đúng hay không.
[12:23]Là thứ nhất á là lòng tôn kính chúng ta đối với những vị thánh tăng hay là đối với Phật. Đó là cái cái yếu tố thứ nhất như vậy. Là nếu trong kiếp trước là chúng ta may mắn gặp một vị là cao tăng, một vị minh sư nào đó, lòng chúng ta rất khâm phục mà cái lòng khâm phục đó nó sâu sắc, nó nó mạnh mẽ thì đó là một cái nhân để một một đời sau này chúng ta cũng trở thành một người xuất gia thượng căn. Đó là mình kính trọng một con người bằng xương bằng thịt, một vị cao tăng bằng xương bằng thịt. Đó là cũng là do may mắn thôi. Khi chúng ta gặp một vị cao tăng bằng xương bằng thịt mà chúng ta tôn kính được thì đó cũng là hai yếu tố.
[13:14]Cái ví dụ chúng ta gặp một vị cao tăng mà chúng ta tôn kính được thì nó có hai lý do. Lý do thứ nhất, bởi vì vị đó là cao tăng, tức là vị đó quá tốt đẹp đi, quá thánh thiện, gọi là yếu tố khách quan bên ngoài. Nhưng yếu tố thứ hai nữa cũng là do chính chúng ta là người tốt, chúng ta mới biết kính trọng một người tốt. Cho nên ở đây chúng ta thấy cái nhân quả nó lại ở một kiếp xưa nữa. Như mình nói, đời này mình muốn được làm thượng căn thì đời trước mình phải kính trọng vị cao tăng, mà muốn có được cái lòng kính trọng cao tăng thì đời sửa đời xưa nào nữa mình cũng phải là một người tốt cái đã. Cho nên cái nhân quả nó dắt dây từ nhiều kiếp nối nhau
[13:54]nối nhau chứ không phải một hai kiếp mà thành được. Nhưng mà bây giờ thì ngay cái chỗ mà chúng ta biết kính trọng người đáng kính đã là một một điều đáng quý rồi. Đó là cái nhân, một cái nhân đó. Vì sao vậy? Người người xưa nói rằng kính thầy mới được làm thầy. Nghĩa là khi chúng ta kính trọng một vị cao tăng hay một vị thánh tăng, nói đúng hơn là một vị thánh tăng thì tự nhiên trong tâm chúng ta xuất hiện cái tính chất của bậc thánh rớt vào tâm mình. Đây là điều rất là lạ. Cái nhân quả nó tự nhiên, không do cố gắng mà thành. Vì nhân quả nó tạo thành một cách tự nhiên. Giống như bây giờ chúng ta muốn có có xoài thì chúng ta trồng xoài.
[14:37]Chúng ta không thể nào mà tạo ra được trái xoài bởi cái khéo tay của mình. Bây giờ chúng ta không thể lấy bột, lấy chuối rồi bằm xắt trộn lại rồi gói lại thành trái xoài được, không thể nào được. Nên chúng ta chỉ gieo cái nhân xoài thôi, tưới, bón phân, ngày nào nó thành trái xoài rất tự nhiên, rất tự nhiên không phải cực khổ. Với trái xoài không phải nhân tạo. Thì cũng vậy, cái tính chất làm thánh ở trong tâm mình mà có được á, nó giống như trái xoài, nó phải xuất hiện một cách rất tự nhiên. Cái tính chất thánh đó là gì? Ví dụ như một cái trí tuệ sâu sắc, hiểu giáo lý tường tận, một tâm hồn điềm đạm,
[15:16]bất động trước nghịch cảnh, một tấm lòng thương yêu con người, độ lượng, bao dung. Cái tính chất đó không phải luyện tập mà được. Tính chất đó nó là của thánh, nó rất tự nhiên. Cho nên nó cũng giống như hạt xoài, giống như trái xoài, mình không thể mà lấy bột, lấy chuối, lấy cái gì bằm bằm bằm trộn nhồi nắn rồi gói gói lại lấy nilon bọc lại thành trái xoài, nó không giống, giống giống vậy chứ ăn không được, nó không phải. Ít bữa nó thiu, nó hôi hay là nó không thật. Thì cái thánh cũng vậy. Ví dụ như mình không có cái nhân làm thánh đời trước á, đời này mình muốn thương chúng sinh khó lắm. Giờ mình cũng nghe Phật dạy là lòng thương yêu chúng sinh
[15:53]như vậy, mình cũng muốn thương yêu nhưng mà rất khó. Rất khó, nói sao? Cũng nhắc nhắc mình thương nhưng mà đụng chuyện cái cũng sừng lên, cự người ta tùm lum. Rồi qua chuyện mới nhớ, ủa sao nãy mình không thương người ta? Chúng ta thấy nó khó vì nó là trái xoài trái xoài làm bằng bột, bột năng, bột ừ bột gạo gì, nó không phải xoài thiệt. Còn cái người mà đời trước chúng ta đã may mắn gặp một vị thánh tăng mà chúng ta tôn kính rồi thì đời này những tính chất của bậc thánh nó xuất hiện trong tâm mình tự nhiên lắm. Tự nhiên bây giờ mình gặp chúng sinh mình thương yêu, ờ lạ lùng vậy. Hoặc là mình gặp ngoại cảnh,
[16:29]mình điềm đạm, chịu đựng được chứ không có giãy nảy, phản ứng mạnh, làm dữ lên, không có làm hung làm dữ lên. Đó là những tính chất thánh á là đời trước chúng ta đã kính trọng một bậc cao tăng nào rồi. Một điều nữa là chúng ta, ví dụ như chúng ta không gặp được một bậc cao tăng nhưng mà tự nhiên mình có lòng tôn kính Phật, mình rất thường lạy Phật với lòng tôn kính thiết tha thì người này đời sau cũng là người xuất gia thượng căn. Cái lòng tôn kính Phật quan trọng như vậy. Nó có nhiều cái nguyên nhân để là một người xuất gia thượng căn, mà trong đó cái lòng tôn kính đối với Phật, đối với chư thánh là nguyên nhân ban đầu quan trọng, rất quan trọng.
[17:12]Nên bây giờ chúng ta nhìn lại tâm mình, chúng ta thấy điều đó có hay không thì biết mình là người xuất gia thượng căn hay hạ căn. Ví dụ như khi chúng ta đi ngang qua một tượng Phật, chúng ta nhìn lại lòng mình như thế nào? Nếu đi ngang tượng Phật, nhìn thấy tượng Phật, chúng ta lòng xúc động, mặc dù đi xẹt qua cái đi mất luôn, nhưng mà trong thoáng một cái chớp đi qua đó lòng chúng ta xúc động bởi cái sự tôn kính và chỉ muốn cúi đầu dưới chân của Ngài, dưới chân bức thánh tượng thì mặc dù mơ muốn thôi chứ mình đang đạp xe mình đi không có ngừng lại được, nhưng mà mỗi lần thấy tượng Phật là lòng
[17:46]hiện lên cái xúc động và tôn kính thì mình biết là đời xưa mình đã kính Phật thì đời này mình là người xuất gia thượng căn. Còn nếu mình đi ngang qua tượng Phật cái vèo cái tỉnh bơ, không có gì xảy ra, rồi nhìn thấy Phật bà đứng, Phật ông ngồi thì cũng tượng nào cũng như tượng nấy không có chuyện gì xảy ra trong lòng mình, mình chỉ mau lo đi đi tới đằng quán đằng kia mà ngồi uống miếng nước dừa cho nó đã thì coi chừng mình chỉ là người xuất gia hạ căn đối với chư Phật đó. Quý cô nhìn lại mình coi thấy mình làm sao, thuộc loại nào? Nếu mà kính thì cũng kính, mà lơ cũng lơ thì mình là người trung căn.
[18:21]Ừ vậy coi bộ trung hơi nhiều. Gặp tượng Phật cũng kính phải không, mà kính thì kính, lơ thì lơ thì trung căn. Còn cái người thượng căn họ họ xúc động trước thánh tượng, xem như đó là Phật hiện tiền. Nó như vậy. Nên ví dụ như là nên ví dụ như là chúng ta lên chánh điện, chúng ta lạy Phật hoặc chúng ta lặng lẽ đứng một góc nào đó để chiêm ngưỡng tượng Phật, Mà mình nhìn thấy tượng Phật lúc đó chợt như là một đức Phật sống, như đức Phật đang có thở hay đang mỉm cười, hay như đang có cái hồn thật sự, là bởi vì tâm mình như vậy. Tâm mình có cái, nghĩa là thấy tượng Phật mà như thấy Phật hiện tiền với lòng tôn kính, thì tự nhiên mình thấy Phật như đang sống động.
[19:09]Cái Phật như đang sống động, nó không phải là một cái ảo giác tưởng tượng do mình đâu, mà đó là sự linh thiêng, sự gia hộ chư Phật ứng vào rồi đó, cũng bởi tâm mình được như vậy. Thế nên ai nhìn tượng Phật mà cứ nhìn thấy hoàn toàn là tượng khô, không có gì hết, thì bởi tâm mình khô khan. Còn nếu mình nhìn tượng mà thấy tượng như sống động là bởi tâm mình đã có lòng tôn kính sâu sắc. Đây cũng là cái thước để đo mình là người xuất gia thượng căn hay trung căn hay hạ căn, cũng là một cách. Đó là một lý, một nguyên nhân. Nguyên nhân nữa để chúng ta làm người xuất gia thượng căn hay trung căn, hạ căn là lòng thương yêu đối với chúng sinh ở kiếp trước.
[19:49]Tự nhiên kiếp xưa vậy, mình tu cái gì mình không biết, nhiều kiếp nữa, nhiều kiếp nữa mình không biết, nhưng mà nếu người này hay lo việc nghĩa là bàng dân thiên hạ, bá bang vạn sự, lo chuyện tào lao của thiên hạ, thì người này là người thượng căn. Họ không có sống cho mình, họ quen là không có không có sống để đi tìm cái vinh quang, cái lợi lộc, giàu sang, vật chất cho mình, mà người này từ nhiều đời đã quen lo cho thiên hạ. Cái thói quen mà lo cho thiên hạ thì nó bắt nguồn từ nhiều kiếp xưa lắm. Có khi đời đó mình làm quan, mình phải lo cho dân mà làm quan tốt. Có khi đời xưa mình làm thầy thuốc thấy người ta bệnh nhiều
[20:29]á cái hay lo, muốn làm sao cho người ta đỡ bệnh, vân vân. Nghĩa là đời sửa đời xưa nào mình có cái thói quen đó rồi. Rồi đến khi gặp Phật pháp thì mình mới chợt hiểu ra đời là bể khổ mà tình là dây oan. Quý cô có hiểu tình là dây oan chưa mà đi tu? Hiểu chưa? Hi vọng là chưa hiểu. Thì khi mình thấy là đạo lý đạo Phật cao siêu, tốt đẹp như vậy, và thấy đời là bể khổ mênh mông như vậy, chúng sinh chìm đắm trong si mê, tội lỗi như vậy, lòng mình lo. Lo là không biết làm sao để mà chúng sinh vượt qua được lỗi lầm, tăng trưởng được đạo đức để họ có thể bớt khổ, để cuộc đời họ an lạc, hạnh phúc hơn, chứ mình chưa dám nói là để cho họ đạt được sự giác ngộ, giải thoát.
[21:20]Thì cái cái tâm mà hay lo cho thiên hạ đó nó tạo thành cái lý tưởng tu hành, cái lý tưởng tu hành. Thì đời này mình là người xuất gia thượng căn. Đánh giá đó, mình nói cái nguyên nhân sâu á là lòng tôn kính Phật, tôn kính chư Thánh để tạo thành cái đức độ của người xuất gia thượng căn, trung căn, hạ căn. Nhưng mà cái dấu hiệu rõ nét á lộ ra ngoài chính là cái lý tưởng tu hành, nghĩa là người nào xuất gia mà có cái lý tưởng mạnh thì người đó là người thượng căn. Còn người nào xuất gia mà không có lý tưởng mạnh, nghĩa là do duyên nghiệp, ai rủ vô gặp chùa, sư cô rủ: "Đi tu con." Cái vô đi tu không biết gì hết,
[22:00]hay là ở nhà ba mẹ rầy quá đi tu, hay là như nãy mình nói: "Thấy tình là dây oan quá, thôi đi tu.", ví dụ vậy. Thì đi tu trong những trường hợp như vậy lý tưởng không mạnh, mà lý tưởng không mạnh thì mình là người hạ căn xuất gia. Ở đây chúng ta muốn nói lý tưởng xuất gia của cái người thượng căn là chỗ nào? Chính là cái chỗ lòng trăn trở, ưu tư, lo lắng cho con người, cho mọi người, cho chúng sinh, cho cả nhân loại, cả trái đất này thì người đó là người thượng căn á. Mà thường thường á ở đây cái người thượng căn chừng nào thì cái lý tưởng của họ nó sâu sâu sắc chừng đó. Ví dụ như cái người thượng căn mà thượng căn sơ sơ đó cái lý tưởng họ tổng quát.
[22:46]Ví dụ như nói: "Cũng thương yêu chúng sinh, cũng lo lắng chúng sinh sao si mê quá, tội lỗi quá." Thì cứ nói chúng sinh khơi khơi vậy á thì người này cũng là người xuất gia tốt, hảo tâm xuất gia, là người cũng thượng căn á, nhưng mà chưa sâu. Thượng mà thượng thượng thượng á thì người này không có nói chúng sinh khơi khơi, mà người này nhìn thấy ví dụ cái xóm làng mình ở nè, người ta chưa tốt, chưa biết đạo. Rồi cái đất nước của Việt Nam mình cái người cái văn hóa nó đang suy đồi, con người ta sống hời hợt, cạn cợt, không có lý tưởng sống. Rồi cả cái thế giới này, từng quốc gia cứ tranh giành với nhau kinh tế,
[23:26]từng cái bộ tộc tranh giành với nhau đất đai, rồi từng cái tôn giáo tranh giành với nhau tín đồ, cứ thành chiến tranh, xô xát mãi. Nghĩa là đạo pháp, cái chân lý, cái lẽ phải nó chưa có lan tràn phả vào lòng người để làm cho người ta có thể sống tốt với nhau, có thể thương yêu nhau được, có thể mà nói như Tố Hữu là: "Người thương người, sống để yêu nhau." Chưa thể tìm thấy được điều đó. Nên cái người mà xuất gia thượng căn mà có lý tưởng á họ họ lo âu cho chúng sinh mà lo lo sâu sắc lắm, từng khía cạnh, từng phương diện, từng thành phần họ nghĩ ngợi. Và luôn luôn bị thúc đẩy bởi một điều là: "Mình phải làm cái gì đó.
[24:09]Làm cái gì đó để cho con người thương nhau hơn, con người đạo đức hơn, thế gian này bớt khổ hơn, làm sao cho đạo pháp được lan truyền đi vào trong mọi ngõ ngách." Đó là cái ưu tư, cái trăn trở của người thượng căn xuất gia. Thì ở đây chúng ta cũng vậy, bây giờ quý cô cũng nhìn lại mình một lần nữa, xem coi từ lúc xuất gia đến nay tâm hồn mình đã có những điều đó xuất hiện chưa? Nếu mà mình vào chùa rồi mình chỉ vâng lời thầy tổ, huynh đệ làm cái công việc bổn phận đều đặn: kêu mình tụng kinh mình tụng, kêu cúng thí thực thì cúng, kêu ăn cơm ăn, kêu đi cắt ruộng cắt, kêu đi rửa nhà vệ sinh thì rửa, rồi kêu đi học hạ học,
[24:49]kêu vô lớp sơ cấp mình đi sơ, kêu đi cơ bản mình đi, kêu đi thi cao cấp mình đi. Nghĩa là thầy tổ sai gì cứ làm nấy, rồi ngoài ra tới đâu tới tính gì đó, thì coi chừng mình chưa phải thượng căn, thấy mình trung căn cựa trở xuống. Còn cái người thượng căn á nghĩa là mình cũng tùy thuận với thầy tổ, với huynh đệ để làm công quả, để học hành, để tu tập mọi việc trong chùa, nhưng mà luôn luôn trong tâm mình cứ nghĩ ngợi về chúng sinh, ưu tư về thế giới, về Phật pháp, làm sao cho Phật pháp trường tồn, làm sao cho tăng ni đạo đức tốt đẹp hết mà ra ngoài chỉ nghe tiếng khen thôi, làm sao cho Phật pháp thực sự
[25:27]là cái mạch nước, là ánh sáng, là người dẫn đạo cho thế gian này. Lúc đó, lúc nào cũng ưu tư. Ví dụ mình quét sân chùa, ngồi quét sân, ừ quét trong tánh chánh niệm, trong lặng lẽ, nhưng lòng vẫn thương yêu, vẫn lo lắng về chúng sinh thì người đó là người thượng căn á. Quý cô nhìn lại mình có không? Mà hay là mình quét sân chùa rồi chờ đợi tới lỡ buổi thì mình ăn chè lỡ buổi thôi? Ở đây đó cái khác nhau ở chỗ đó, cái lý tưởng tu hành. Mà cái lý tưởng á chính là lo cho Phật pháp, lo cho chúng sinh, đây là lý tưởng chúng ta đánh giá cái người trung căn, thượng căn, hạ căn. Mà bây giờ những điều đó nó đã thuộc về quá khứ rồi.
[26:13]Nghĩa là từ đời xưa mình có kính Phật kính Thánh hay không nó quá khứ rồi. Ở đời xưa mình đã đó là lo âu, trăn trở cho con người, cho thế giới chưa thì đời xưa rồi. Bây giờ nó thành một định mệnh để mình đã là một người xuất gia thượng căn hay hạ căn, thành một định mệnh. Tuy nhiên, định mệnh nó chuyển được, định mệnh nó chuyển được. Là nếu lỡ đặt tình huống xấu nhất mình đã là người xuất gia hạ căn, nghĩa là mình ít có kính Phật, ít có kính tăng ni, mình cũng ít có bận tâm gì đối với con người, với Phật pháp, mà cứ làm bổn phận đều đều trong chùa, biết mình là người hạ căn xuất gia. Mà nếu là người hạ căn xuất gia
[27:00]thì hơi lo, hơi bị lo, hơi bị lo cho đời sau một chút, nghĩa là không biết đời sau mình tái sinh sẽ vào cái cảnh giới nào? Tại người hạ căn á thế này, nếu mà hạ căn mà đừng có quậy á thì đời sau rớt ra làm cư sĩ chứ không có xuất gia lại được. Mà nếu mình hạ căn rồi mà mình quậy một chút nữa đó, coi chừng mình làm mấy con súc sinh như chó ở chùa. Mấy con chó chùa là người tu không ấy chứ. Người tu nhưng mà quậy, trở lại rất là đáng sợ. Nên có nhiều con chó lạ lắm, cứ thích tụng kinh, hay người tu tới không sủa, ở chùa cũng thích ăn chay, ví dụ vậy, lẩn quẩn ở chùa giữ chùa, toàn là người xuất gia bị đọa.
[27:44]Cũng là người xuất gia hạ căn mà hơi quậy một chút. Bây giờ mình lỡ mình là người hạ căn, mà hễ mình quậy một cái kiếp sau mình biết mình là thứ đó liền, mang lông đội sừng liền. Mà không quậy thì trở lui làm người cư sĩ thôi. Nên rất đáng lo. Mà bây giờ mình phải nâng nghĩa là mình phải nếu mà nói theo cái người mà người ta mua bán xe Honda là mình lên đời. Mình đổi từ cái hạ căn mình lên trung căn lên thượng căn. Mà nguyên tắc thì chúng ta vừa nói với nhau mình biết rồi, mình biết cái nguyên nhân nào làm một người hạ căn, người trung căn, thượng căn rồi. Bây giờ biết rồi, mình bổ sung điều đó ngay trong kiếp hiện
[28:22]tại liền, để cho ngay trong kiếp hiện tại mình phải vượt lên trên, chứ không thể làm người xuất gia hạ căn được. Vì làm người xuất gia hạ căn thì thường mình hay phá đạo. Phá đạo nghĩa là gì? Mình làm mất tín tâm Phật tử giống gì hết trơn á. Người ta vô chùa người ta gặp cái người sư cô, ông thầy đó người ta né, né dạt cái chùa bỏ đi, không dám. Vô thấy trợn trợn, la la cái là sợ rồi. Nên ở đây là mấy cái mà mình một cái thái độ nạt nộ hay hằn học của mình mà làm người ta ghét chùa, người ta không tới, mình thành cái tội rồi mình đâu hay. Suốt một đời của mình, mình tu mình xua đuổi, mình xô đẩy người ta ra khỏi chùa mấy trăm người,
[29:02]đủ để mình đọa làm súc sinh rồi, đủ rồi. Đủ rồi. Mà mình đâu có ngờ, cứ năm ba ngày mình nạt người, người đó bỏ chùa luôn không bao giờ tới, năm ba bữa sau mình nạt người, người đó bỏ chùa luôn không bao giờ tới, thì suốt một đời, kiếp sau đủ làm chó rồi. Rất đáng sợ. Nên mình mà làm người xuất gia hạ căn thì phải hiểu rằng cái khổ đau, cái đọa xứ, cái địa ngục, cái súc sinh nó cứ lởn vởn lởn vởn nó chờ mình trước mặt á, nếu mình không nhanh chóng mình chuyển lên thành người trung căn hay thượng căn. Cái người trung căn á thì nương được cái đức của người thượng căn để làm Phật sự tốt. Ví dụ như mình là người xuất gia trung căn, nhưng mà thầy tổ mình là người thượng
[29:42]căn, thì mình nương đức của thầy tổ mình, mình vẫn có thể đi làm Phật sự được. Nghĩa là tổ chức cúng dường, cất chùa, làm việc từ thiện, cứu trợ, hoặc thậm chí mình có thể giảng được một số bài pháp. Đó là mình nương cái đức của vị thượng căn. Còn người thượng căn thì khỏi nói rồi. Cái người đó như là một cái nguồn mật, cái nguồn đạo lý lan tỏa, lan tỏa và thúc đẩy những người khác tu hành. Cái người thượng căn thì đặc biệt lắm, cái sự xuất hiện của họ ở đâu thì chung quanh người ta chỉ muốn tu thôi. Hễ người thượng căn mà có mặt thì cái đạo lý nó lan vào như lòng của những người chung quanh hết.
[30:16]Thì cái người đó cứ một đời tu hành như vậy, một đời tu hành như vậy rồi thường chết á thì thường lên cõi trời. Nếu mà họ không có cái đại nguyện trở lại thì thường lên trên á, lên chư thiên, lên trên cõi trời Đâu Suất để mà nghe pháp, để học hỏi với Bồ tát Di Lặc tiếp. Nó như vậy. Còn bây giờ chúng ta đang là người hạ căn thì rất là đáng lo. Bây giờ quý cô tự xét mình trong ba ba căn cơ đó, mỗi người đánh giá mình thuộc căn cơ nào? Bây giờ ai thấy mình là thượng căn giơ tay lên coi? Đâu ai thấy giơ tay lên? Ồ, sao khiêm tốn vậy? Ai thấy mình là trung căn giơ tay lên? Giơ tay lên đi. Hổng lẽ hạ căn hết hả?
[31:03]Vậy ai thấy mình hạ căn giơ tay lên đi. Cũng không luôn, vậy là căn cơ nào ta? Có một hai người à. Thượng căn có, trung căn có, hạ căn có. Người này siêu căn gì đây nè. Thôi bây giờ thì quý cô khiêm tốn. Mà quý cô khiêm tốn thì tôi cũng khiêm tốn, tôi cũng thấy mình là, đố quý cô tôi thấy mình thuộc căn cơ nào? Quý cô nói đúng khen hay.
[31:29]Thật ra tôi cũng thấy mình là người hạ căn á. Tôi nói thật á, tôi hổng có khiêm tốn đâu. Vì hồi lúc mà trước khi tới chùa đó thì tôi nghĩ mình là người trung căn, mà tới gặp sư bà tôi mới biết mình mới là người hạ căn. Cho nên tôi cũng lo lắm. Tôi cũng lo đời sau mình không biết mình làm cái thứ gì đây. Nhưng bây giờ thì thôi để lo mà chuyển. Thôi chúng ta cùng nhau chuyển ha. Tôi cũng lo chuyển, quý cô cũng lo chuyển. Bây giờ chuyển bằng cách nào? Thứ nhất, thì đời này mình không biết ai là thánh tăng để mình tôn kính, không biết đâu. Thì chúng ta có thể có gặp những vị cao tăng, là những vị đức độ, đạo cao đức trọng, làm được nhiều việc Phật sự,
[32:06]hoằng hóa được tốt, ảnh hưởng lớn rộng, thì mình gọi những vị đó là cao tăng. Chứ còn thánh tăng có cái chứng đắc trong tâm linh thì mình không biết ai. Sự thật là mình khó biết. Thì cao tăng thì lâu lâu chúng ta cũng đến gặp, như sư bà cũng là một vị cao tăng, thì chúng ta có một vị để mà tôn kính, ngay trong chùa mình là một cái quý nè. Rồi lâu lâu chúng ta gặp những vị tôn túc, cao tăng, cao đức, hòa thượng đâu, mình tôn kính nè, là cũng là cái tốt. Nhưng mà mình hiếm biết ai là thánh tăng. Thì bây giờ chúng ta có Phật thôi. Cho nên muốn nâng cái căn cơ mình lên là phải hằng ngày siêng năng
[32:39]lạy Phật với lòng tôn kính thiết tha, không mong cầu gì hết. Mà nếu có mong cầu, chỉ mong cho mình thương yêu được chúng sinh thôi, chỉ mong cho chúng sinh thương yêu nhau thôi, chỉ mong điều đó thôi. Và ngày lạy Phật trong cái lòng tôn kính thiết tha, nhiếp tâm trong cái tôn kính đó thôi. Mà mới ban đầu á thì chúng ta mệt lắm. Bắt đầu mới nghe lời ổng lên lạy Phật, lại khởi lòng tôn kính, lạy năm phút mệt quá. Nói lạy không nó khỏe, lạy không thì nó cũng bằng giống như cuốc đất thôi, mình cũng chịu đựng được một buổi sáng, mà vừa lạy mà vừa phải khởi tâm thiết tha tôn kính Phật, lát mệt quá. Thôi đi xuống uống nước đá cái đã, từ từ tính sau. Thì đó là mình mới.
[33:17]Nhưng mình lạy Phật với lòng thiết tha tôn kính đến lúc nào đó bắt đầu mình ghiền, bắt đầu ghiền. Nghĩa là tới cái ngày nào mà mình không lạy Phật được mình ăn không ngon, ăn cơm không ngon. Nhớ một cái gì đó giống như mấy ông mà mà mà mà ma túy vậy. Mà đúng như vậy á. Chúng ta lên lạy Phật với lòng thiết tha tôn kính, chúng ta say sưa trong đó luôn. Chúng ta nghe cảm giác hỷ lạc luôn và cảm thấy cả cuộc đời mình, thân tâm mình cúng dường hết chư Phật, mà nếu vì Phật ngay giờ phút này mình chết, mình chết liền. Phải đạt được sự tôn kính như vậy á. Thì người này mới gọi là đủ lòng tôn kính Phật.
[33:54]Mới ban đầu mình chưa có nghĩ tới cái điều là mình có thể bỏ thân mạng vì Phật đâu, chưa nghĩ, nhưng mà cứ thiết tha tôn kính Phật á. Chỉ năm bữa, nửa tháng hay là năm ba tháng sau gì đó, một năm gì đó, cái lòng tôn kính nó cứ dâng lên đến cái độ mình có cái ý nghĩ: Nếu ngay giờ phút này, vì Phật mà mình bỏ cái thân mạng này mình chết, mình chết liền, nhẹ nhàng làm liền, không sợ nữa. Thì người này đủ lòng tôn kính Phật. Thì lúc đó căn cơ mình đang nâng lên rồi đó. Mình có được ý nghĩ đó trong đầu thì căn cơ đã từ hạ căn bước lên rồi, bước lên từ từ rồi. Mà cái điều này phải duy trì, phải nuôi dưỡng suốt cuộc đời tu hành của mình.
[34:32]Có nhiều vị xuất gia lâu rồi, thì bắt đầu làm biếng lạy Phật, vì nghĩ rằng: Ôi, từ hồi làm điệu mình lạy gần chết nè, quá chừng, giờ lớn rồi, làm mấy việc khác chứ ngồi đó lạy Phật hoài. Cứ xem cái việc lạy Phật là việc của những người mới tu, người này hiểu lầm, một sai lầm lớn. Vì cái công đức mà lạy Phật là công đức mà tới Bồ tát cũng chưa hết nữa. Cho nên chúng ta nhớ trong 10 hạnh Phổ Hiền á, nhớ không? Phổ Hiền thập hạnh, cái hạnh đầu tiên là gì? Nhất giả lễ kính chư Phật, mà ngài là Bồ tát, ngài là Đại Bồ tát á. Mà trong vô số hạnh nói là Phổ Hiền là đại hạnh tức là vạn hạnh á, chứ không phải là 10 hạnh,
[35:11]nhưng mà ngài rút ra 10 hạnh chính để dạy thôi, chứ nó là vô số tế hạnh. Nhưng mà trong vô số cái hạnh đó, thì cái hạnh căn bản nhất, quan trọng nhất, đầu tiên nhất vẫn là lễ kính chư Phật. Mà chúng ta thấy đó là Đại Bồ tát. Thì bây giờ chúng ta có tu sau này được làm ni sư tới sư bà thì chúng ta cũng chưa phải Bồ tát, nghĩa là chúng ta chưa thể nào viên mãn được cái công hạnh lễ kính chư Phật, nên không bao giờ được nghỉ ngơi điều đó, không bao giờ được ngừng. Như tấm gương lớn như Hòa thượng Trí Thủ là hay nhất. Hòa thượng tới ngày chết vẫn không bao giờ ngừng lạy Phật. Chỉ có ngày đó chết thì thôi chịu thua.
[35:48]Nhưng mà trong ngày đó đã lạy Phật được 108 lạy rồi, rồi ngày đó mới chết. Như vậy đó. Và cái người mà lạy Phật được thì đời sau nếu mà không lên cõi trời mà trở lại cõi người để xuất gia thì chắc chắn là một vị thượng căn xuất gia. Một người mà sẽ là một vị tôn túc, sẽ là bóng bồ đề che mát cho mọi người lần nữa. Những vị đó như vậy. Còn có những vị mà tu mới lên lên chút xíu cái bắt đầu làm biếng tụng kinh, lạy Phật. Tụng kinh thì không nói, vì có những bài kinh nó dài quá, nhưng cái hạnh lạy Phật á phải là quan trọng hàng đầu. Có một lần cái tôi gặp người cư sĩ, thì anh này anh có lần anh nói là:
[36:30]Con hôm đó con học rảnh mùa hè, con đến chùa ở con làm công quả cho vui. Tại vì thấy chùa có ông thầy cũng vắng, ông thầy với trò. Thì con thấy sao thời gian con ở đó con tu nhiều hơn ổng. Tu nhiều hơn ổng là sao? Giờ nói: Sáng dậy tụng Lăng Nghiêm thì ổng kêu con tụng, ổng không tụng, ổng nghỉ trong phòng ổng ngủ. Chiều tới cái công phu chiều về cái ổng đi bận về cái ổng nói thì con tụng thì con cũng tụng luôn, rồi cúng thí thực, dù rồi cúng ngọ buổi trưa, cái gì gì đó, sao con thấy con làm không thấy ổng tu gì hết trơn. Con thấy hình như ủa sao mình vô đây mình tu nhiều hơn ông thầy trụ trì?
[37:02]Nghe nói thì tức cười, nhưng mà thực sự là vậy, là có những vị mà tới cái giờ phút nào đó cái họ nghĩ là việc này họ làm nhiều quá rồi, họ coi tưởng việc đó là của điệu, của chúng. Như có một lần có một cái ông thầy đó ông hoàn tục. Thì khi hoàn tục rồi thì giống như ông ông đền bù lại những ngày xuất gia gian khổ đó, nên ông ông đi chơi dữ lắm, đeo kiếng, mặc quần short, mặc áo thun rồi đi tứ xứ hết trơn, tắm biển đồ dữ rồi. Vô tình một lần ông lên chùa tôi, việc cái chùa tôi cảnh cũng đẹp, người ta lên chơi. Thì gặp cái cái cô đệ tử của tôi, thì cô gặp lại thì cô nhớ, cô nhớ ông thầy đã xuất gia và đã hoàn tục.
[37:44]Thì cô chào xong thì cô mời vào lạy Phật, thì theo cái lịch sự là "mời thôi mời chú vào lạy Phật". Chú lắc đầu nói: "Thôi, lễ nhiều quá rồi, không lễ nữa." Đó cái tâm trạng như vậy, người ta không thấy được cái quan trọng của cái hạnh lễ kính Phật. Mà chính vì không lễ kính Phật vì người ta không đủ phước để làm tăng suốt cuộc đời, có thể là ra đời nửa chừng. Đó là điều đáng lo. Cho nên tôi hay gặp những tăng ni sinh còn trẻ tôi khuyên lạy Phật dữ lắm. Tôi nói quý thầy với cô phải siêng lạy Phật cho tinh tấn. Để chi vậy? Để mình chưa muốn nói thành Phật, nhưng mà đủ giữ cái phước làm tăng của mình suốt cuộc đời không bị gãy.
[38:19]Còn người mà ít lạy Phật, gãy à. Nguy hiểm lắm. Ví dụ như giới hạnh mình bị thối thất cũng là do ít lạy Phật. Đạo đức mình xuống cũng là do ít lạy Phật. Hoặc ngồi thiền niệm Phật mà khó nhiếp tâm cũng là do ít lạy Phật. Lạy Phật là cái nền quan trọng mà Bồ Tát Phổ Hiền đã nhấn mạnh ngay cái hạnh đầu tiên: "Nhất giả lễ kính chư Phật", rất là đặc biệt. Bây giờ ví dụ chúng ta có đọc lại những bài kinh đó đọc phất phớt qua mình không có hiểu. Ví dụ nói Phổ Hiền Thập Hạnh là lễ kính chư Phật, rồi ngài nói lên cái hạnh ngài lễ kính chư Phật. Mình cũng đọc qua vậy mình thấy cũng hay hay, nhưng mình không hiểu được cái tầm mức nó quá sức quan
[38:57]trọng đối với người tu hành, nhất là những người sơ cơ như chúng ta, những người hạ căn như chúng ta. Đó là cái thứ nhất như vậy. Cho nên từ đây, biết mình là người hạ căn, tự cho mình là người hạ căn, thì chúng ta phải siêng năng lạy Phật, lễ Phật. Mà cái thời lễ Phật đó nên là lời thời lễ Phật riêng. À chúng ta xin phép sư bà cái là sắp xếp thời gian cho chúng tự lễ Phật, không theo nghi thức. Vì lúc đó vì nếu mà theo nghi thức á, mình phải canh lắng nghe tiếng chuông, hòa theo chúng đi lên đi xuống cho đồng đều, tâm mình bị phân tán, nên mình không dồn cái thiết tha tôn kính Phật được, nên thường là lễ riêng. Đó là cái hạnh...
[39:36]Cái thứ hai nữa, để làm cho chúng ta nâng cái căn cơ lên là ưu tư về chúng sinh vì Phật pháp. Vì nếu đời trước mình không có ưu tư, đời này mình là người hạ căn rồi, bây giờ mình bổ sung, mình ưu tư vì Phật pháp. Là mà muốn ưu tư làm sao? Mà mình vốn là người vô tư, chứ không phải ưu tư. Nào giờ mình xuất gia hời hợt, mình không lý tưởng gì lắm. Bây giờ nghe nói, bắt đầu mình quyết tâm là mình dựng lại lý tưởng tu hành. Vì Phật pháp, vì chúng sinh mà tu. Nên phải có cái ưu tư, trăn trở đối với vận mệnh của Phật pháp, đối với cái đời sống, đối với hạnh phúc an lạc của thế gian, của chúng sinh, của thế giới, phải ưu tư. Mà muốn ưu tư làm sao?
[40:16]Trong khi bao nhiêu năm qua, mình đã quen vô tư? Vì vậy, mình phát nguyện khi kết hợp với cái thời mà lạy Phật, mình mới quỳ lạy Phật, nói: "Lạy Phật, xin gia hộ cho con từ nay con đừng có vô tư nữa. Xin cho con biết là trăn trở, biết thương yêu chúng sinh, biết lúc nào cũng nghĩ đến vận mệnh của Phật pháp. Lúc nào cũng khắc khoải trong lòng đi tu là một ngày nào đó để con đem lại hạnh phúc, an lạc, chân lý, lẽ phải cho tất cả chúng sinh trên thế giới này." Phải nói trên thế giới chứ đừng nói một hai chỗ. Nhưng mà, cái đó là lời nguyện đẹp. Nhưng mà trong lời nguyện đó nó có một cái phản ứng phụ nhỏ nhỏ, một cái dở nhỏ nhỏ.
[41:00]Đáng lẽ tôi không có nói nhưng mà thôi nói luôn chút vì nó là phản ứng phụ rồi nên cũng nguy hiểm. Là hầu hết á quý thầy mình á, đi tu thì ai cũng có phát nguyện là độ khắp chúng sinh. Thì cái lời nguyện đó đẹp, rất là cao cả. Nhưng mà quên một điều, quên điều là mình nguyện mình độ khắp chúng sinh, mà trong cái ý đó mình có hơi có cái ý là giành một mình mình độ à. "Con nguyện độ khắp chúng sinh mà một mình con độ, không cho ai độ á, không cho đứa nào độ á. Để chúng sinh con độ." Và lúc nó lớn lên chút xíu mình mình không để ý khía cạnh phụ, cái phản ứng phụ của cái lời nguyện, mình lớn lên cái mình đi làm việc Phật sự,
[41:36]mình giáo hóa cho Phật tử chúng sinh, cái mình thấy người khác cũng giáo hóa, mình khó chịu. Thì cái khó chịu đó là do cái tâm mà gọi là độc tôn. Mình mới cái giành gọi là độc quyền độ sinh. Đây là một phản ứng phụ nhỏ nhỏ trong cái lời nguyện mà lời nguyện không hoàn chỉnh. Cho nên khi chúng ta phát nguyện là: "Con nguyện từ đây và mãi muôn kiếp về sau, con chỉ sống, con chỉ tu để vì sự nghiệp, vì vận mệnh Phật pháp và vì đem lại an vui, hạnh phúc, giác ngộ cho chúng sinh. Và con nguyện lúc nào cũng đứng sau để nhường nhịn, để hỗ trợ cho những vị khác giáo hóa." Mình thêm chút nữa để mình trừ cái phản ứng phụ đi.
[42:14]Để sau này khi lớn lên, mình bước đi ra mình giảng, cái bữa đó cũng có ông thầy khác ổng tới ổng giảng trùng giờ, không biết sao cái trường hạ sắp sao hai ông giảng sư tới một lúc luôn. Lâu lâu xui mới có một chuyện. Thì khi mà hai ông giảng sư tới cùng lúc, cái mình nhường liền, nhường hoan hỷ, vui vẻ liền, vì mình từ nhỏ mình đã nguyện rồi. Từ nhỏ mình đã nguyện là mình đứng sau lưng để mình hỗ trợ cho vị khác giáo hóa. Thì lúc đó mình hoan hỷ, mà lúc đó tăng chúng họ nhìn vào, họ thấy hình ảnh hai vị giảng sư nhường nhau, đẹp, đẹp! Còn có một cái chuyện này, đây là chuyện mà có thực. Nói là có thực chứ tôi cũng nghe kể lại.
[42:50]Mặc dầu cái người đó gọi là người chứng kiến. Thì nghe thì coi như là thực, thực cũng hết 95%, nghe hơi tức cười. Là có một vị giảng sư đó, được mời đến giảng với trường hạ, thì ông cũng giảng đều đặn á. Nhưng mà lỡ xui cái là ông giảng sư này ổng cũng có võ, rồi cũng đai đen gì mấy đẳng của Thái Cực Đạo. Hôm đó cái vị mà mà chủ hạ có một cái chuyện gì bất ngờ đó, thấy cái đường nó hư quá, thì trong đúng cái giờ giảng đó cái kêu tăng chúng ra đắp đường, vì thấy con đường nó hư. Thì ông giảng sư ổng ổng đi tới rồi ổng nhìn cái nguyên trường hạ vắng hoe hết trơn. Ổng chạy ổng hỏi ở đâu, cái mọi người nói:
[43:31]"Dạ, Thượng tọa chủ hạ kêu quý thầy đi đắp đường cái vì đường hư." Cái ổng nói: "Đâu rồi? Thượng tọa chủ hạ đâu?" Cái vô phòng. Và ổng cũng xuất vài thế, ông kia phải đi bệnh viện liền. Chuyện nghe kỳ khôi mà có thật á.
[43:54]Mình phiền não phiền não vì cái độ chúng sinh không được, rồi mình phiền não là do là do những cái lời nguyện nó không hoàn chỉnh, nó bị phản ứng phụ trong lời nguyện, trong đó nó còn có cái hơn thua, một cái tham vọng gì lẫn ở trong đó. Cho nên trong cái lời nguyện mà chúng ta phát nguyện để nâng được cái lý tưởng đối với chúng sinh, đối với Phật pháp thì mình nhớ cái lời nguyện nó phải cho tròn. Thì tôi nói ví dụ như là bây giờ mình nguyện là: "Xin chư Phật gia hộ cho con, con nguyện cho con thương yêu tất cả chúng sinh." Cái lời nguyện đó hay không? Hay không? Quá đẹp chứ phải không? Nào giờ mình chỉ thương bản thân mình,
[44:34]hoặc là thương một vài người thân chung quanh mình. Đó, mình chỉ cưng sư bà mình thôi là mình thấy là quá đẹp rồi. Bây giờ mình tới phát nguyện là mình mình thương hết chúng sinh, cái lời nguyện đó đẹp, đẹp vô cùng! Nhưng mà nó có một chút sai ở trỏng, đố ai biết?
[44:52]Chúng ta thấy cái lời nguyện đẹp như vậy đó mà vẫn có một chút nhược điểm ở trong. Cho nên nếu mình phát nguyện mà không hoàn chỉnh, cái nửa cái phản ứng phụ nó phát ra, cái mình bị liền, mình bị trục trặc liền, giống như ông giảng sư vừa rồi. Giảng không được, đi đánh ông chủ hạ nằm nhà thương luôn. Bây giờ đố quý cô, cái lời nguyện mà: "Con nguyện thương yêu tất cả chúng sinh", nó có một cái sơ hở ở chỗ nào?
[45:23]Mấy cái sâu sắc này nó thuộc về tế hạnh. Thì có thể là quý cô đã biết nhưng mà vì khiêm tốn không nói, thì thôi tôi là người khoe khoang, thôi tôi nói luôn cho rồi. Là trong cái lời nguyện mà: "Con nguyện thương yêu chúng sinh" đó, thì khi mình thấy mình thương chúng sinh thì mình có cảm tưởng mình hơi lớn hơn chúng sinh một chút, mình hơi cao hơn chúng sinh một chút để mình thương chúng sinh, đúng không? Cái cảm giác đúng không? Đúng không? Nói nhỏ xíu, trả lời nhỏ xíu à. Thì như vậy, song song với cái lời nguyện mà thương yêu tất cả chúng sinh thì cái kiêu mạn mình nó đang lớn lên theo, đúng không?
[46:01]Đó, cái phản ứng phụ nằm chỗ đó đó. Nên sau này mình sẽ thương người, nhưng mà trong cái cách thương người của mình, mình không tôn trọng người ta. Không tôn trọng. Còn cái viên mãn á, chính vì vậy mà khi chúng ta phát nguyện thương yêu chúng sinh, chúng ta phải phát nguyện cái lời nguyện khiêm hạ kèm kèm một bên liền: "Là xin cho con biết tôn trọng mọi người, con biết cúi đầu trước mọi người." Thì như vậy nó mới trừ được cái phản ứng phụ của cái lời nguyện đẹp phía trước. Lời nguyện phía trước đẹp mà nó có một phản ứng phụ, mình phải có lời nguyện thứ hai kèm lại liền để phá phản ứng phụ đó liền.
[46:35]Đó, nó là cái tinh vi trong cái cái đạo lý sự tu hành. Mà cái đó nó thành tựu nơi sư bà. Tôi tính là không kể nhưng mà thôi lỡ thì nói kể luôn. Hồi nãy sư bà có kể cho chúng tôi một chuyện, là lúc sư bà về đây còn rất là nghèo khổ, thì có người đem đến một cái bà già và một đứa trẻ nhờ sư bà nuôi, phải không sư bà? Trước hết. Rồi trong một lần đó sư bà đang ăn cơm, đang ngồi vừa xới bát cơm thì có một ông già nghèo khổ đến than: "Tôi đói quá!" Thì sư bà mới đứng lên, hai tay dâng cái bát cơm cho ông già đó. Thì đó là lòng thương yêu và tôn trọng chúng sinh. Chứ còn nếu mà chỉ thương yêu không tôn trọng á, thì mình chỉ chỉ:
[47:19]"À à, mời cụ ra bếp bảo điệu xới cơm cho cụ", vậy là quá tốt rồi. Phải nói là một người trụ trì như vậy là quá quá tốt rồi. Mình đang ăn cơm ta tới xin không bực, mà chỉ ra bếp cho ăn là quá, phải nói là trụ trì quá lý tưởng. Chứ tôi gặp, nghĩa là quý thầy đang ăn mà người ăn xin vô tới, đuổi đi liền. Đã gặp rồi. Mà nói tốt, còn đây sư bà chẳng những như vậy mà đứng lên, dâng hai tay đưa bát cơm cho ông cụ già đó, tức là đời trước đã huân cái lòng thương yêu và cả lòng tôn trọng. Nên sư bà phát nguyện cái lòng thương yêu mà đã phát nguyện luôn cái cái tôn trọng chúng sinh ở kề một bên luôn, nó không bị phản ứng phụ.
[47:56]Thì sư bà mới quay lại để tính gắp thức ăn, nhưng mà vừa tính gắp thức ăn quay lại thì biến mất, ông già không còn đó nữa, trong chớp mắt á.
[48:05]Thì đây phải nói là một điều mầu nhiệm ở thế kỷ thứ 21, cuối thế kỷ thứ 20, một điều mà mình chỉ nghe kể trong sử sách. Mình nghĩ rằng những điều đó không bao giờ xuất hiện giữa cái thời đại văn minh vật chất này nữa, nhưng mà không ngờ đã xuất hiện ở chùa Long Hoa này. Mà vì sao mà Tam Bảo, Bồ Tát hiện ra thử lòng Sư bà như vậy? Giống như để gieo duyên cho Sư bà. Vì một lần mà một bát cơm mà cúng một vị Bồ Tát thì cái phước đời đời hưởng không biết mấy trăm kiếp chưa hết. Mà nhất là đứng lên dâng hai tay, mà ông già nghèo khổ mà không ngờ là Bồ Tát hiện ra. Vừa quay lại ổng biến mất liền, không còn thấy nữa. Thì đó, Bồ Tát đó.
[48:45]Nhưng mà tại sao vì Bồ Tát chỉ lựa đúng cái người mà mà mà để để gieo duyên. Cho nên cái chùa Long Hoa mặc dù là nơi nghèo khổ, coi chừng ở đây là là Phật địa, vì có một người như Sư bà như vậy. Sư bà có kẹo không Sư bà? Nãy giờ nịnh Sư bà quá chừng luôn. Chúng ta nói tiếp, thế là muốn cho mình có cái lý tưởng thì mình phát nguyện. Muốn cho mình tăng được cái công đức thì mình lạy Phật, muốn cho mình có lý tưởng thì mình phát nguyện lúc lạy Phật. Thì tùy mình, mỗi người đặt ra cái lời nguyện gì đó tùy ý mình, nhưng mà cái quan trọng là lòng thương yêu chúng sinh. Nhờ thương yêu chúng sinh rồi mình sẽ trăn trở,
[49:23]mình day dứt, mình lo lắng mọi điều cho chúng sinh. Còn nếu không có thương yêu thì sống chết mặc bay, chúng sinh đau khổ mặc kệ, mình chỉ lo cho bản thân mình. Còn khi mà mình phát nguyện thương yêu rồi một năm, hai năm sau, ba năm sau mình mới có lòng thương yêu. Nên nhớ nha, cái lời nguyện nó thành lâu lắm ạ, chứ không phải mình lời mình nguyện buổi sáng là buổi tối mình đủ lòng thương yêu chúng sinh, không có đâu. Mình phát nguyện đều đặn mỗi ngày, mỗi ngày thì ba năm sau bắt đầu trong lòng mình mới có từ bi chút chút nó hiện ra, chút xíu à. 10 năm sau thì lòng từ bi mới chiếm được một phần ba tâm hồn của mình, 10 năm nha.
[50:00]Còn mà nói mà chiếm đầy tâm hồn phải là A-la-hán. Đó, như vậy. Cho nên ở đây là chúng ta cứ phát nguyện lòng thương yêu chúng sinh, thương yêu và tôn trọng chúng sinh thì tự nhiên mình có lý tưởng. Lần lần, khi mình thương rồi cái mình nhìn con người, mình đi ngoài đường mình nhìn con người cái mình cảm thấy không vui nữa. Lúc đó mình tu lâu cái trí tuệ mình nó sáng, mình nhìn con người cái mình đoán được tâm người ta, mình đoán được trình độ người ta, cái suy nghĩ, cái sinh hoạt của người ta như thế nào đoán được. Thì lúc đó đi trên đường mình mới thấy là đa phần chúng sinh kém cỏi về đạo đức,
[50:38]kém cỏi về trí tuệ, không có một cái đạo lý để sống, mình nhìn mình thấy. Mà khi mình nhìn như vậy lòng mình buồn. Mình thương yêu mà, mình muốn mọi người tốt, nhưng mà thấy con người chưa tốt nên lòng rất là lo lắng. Thì ở đây vậy, cái lo lắng này là cái trở thành lý tưởng. Thế là mình phải ráng tu, ráng học để sau này làm được cái gì cho Phật pháp. Như vậy lý tưởng nó đã thúc đẩy được, lý tưởng nó đã đơm hoa kết trái. Từ cái lời nguyện thương yêu bắt đầu trở thành cái lòng trăn trở lo lắng cho chúng sinh, từ cái trăn trở lo lắng chúng sinh bắt đầu nó thúc đẩy mình tu học tinh tấn thì tới chỗ này là mình đã trở thành người thượng căn rồi.
[51:22]Nghĩa là cái lý tưởng tu hành mà nó thúc đẩy được mình tinh tấn tu học thì mình đã thành con người khác rồi. Thì nhìn người này khác rồi. Trước đây có thể người này dãi đãi, ích kỷ, sống qua ngày. Nhưng bắt đầu mình thấy người này khi mà tới cái giờ ngồi thiền, niệm Phật nghiêm túc, cố gắng nhiếp tâm để làm sao tâm mình vào định cho được, mình lấy kinh nghiệm để dạy chúng sinh về sau. Khi thấy người này học, chăm chú từng cái đạo lý nhỏ để mà hiểu được đạo lý ứng dụng tu, sau này dạy chúng sinh, dạy cho cho Phật tử, dạy cho đàn em của mình. Thì người này là cái lý tưởng nó đã đi vào nó nó biến thành hành động rồi, nó đã thúc đẩy thành cuộc
[52:03]sống tu hành mới rồi, thì người này đã trở thành thượng căn rồi. Đó là cái tiến trình đó, tiến trình mà chúng ta nói rằng cái lòng cái người từ một người hạ căn lên trung căn, lên thượng căn, mà người thượng căn là người có lý tưởng, mà người có lý tưởng là người ưu tư vì chúng sinh, vì Phật pháp, thì người này tự mình bị cái thúc đẩy âm thầm bên trong phải tu hành tinh tấn. Mà đây là cái sự tinh tấn chân chính đúng nghĩa. Nói tinh tấn thì chưa chắc là đã là chân chính đâu. Nhớ như vậy. Bởi trong Bát Chánh Đạo có cái chánh tinh tấn và tà tinh tấn là vậy. Đi theo đúng cái tiến trình đó thì xuất hiện cái
[52:43]sự tinh tấn tu hành, đó là chánh tinh tấn. Còn không đi theo tiến trình đó mà tinh tấn coi chừng là tà tinh tấn. Vì sao vậy? Là vì thế này: ví dụ một người họ xem sách, họ thấy ông thiền sư đó đắc đạo, đắc đạo rồi ổng có thần thông, có trí tuệ ung dung tự tại, rồi được nhiều người cung kính, được vua quan ngưỡng mộ, cái ổng nói làm thiền sư đã thiệt, cái ổng ráng tu để làm thiền sư. Thì như vậy người này cũng tinh tấn. Giờ này giờ gì mà gõ chuông vậy? Đánh chuông hả? Reo một tiếng đồng hồ hả? Thôi chắc chế bớt lại. Tại vì tiếng chuông cũng là mình nhắc nhở sự tỉnh giác, mà nghe Pháp cũng là sự tỉnh giác, vì vậy nó nó bị loãng đi Sư bà.
[53:38]Ở đây á cái người mà ví dụ như cũng tinh tấn tu hành mà tinh tấn vì cái ước mơ mình được làm ông thánh, được làm thiền sư để người khác quy ngưỡng thì cái tinh tấn đó là tà tinh tấn. Nên chúng ta thấy cái tinh tấn nó khác nhau, chứ không phải thấy người đó siêng năng tu, siêng năng học mà cho người đó là là người xuất gia thượng căn tốt, không có đâu. Coi chừng vẫn tà tâm xuất gia, chưa phải hảo tâm. Mà phải đi đúng cái tiến trình chúng ta nói hồi nãy á, nghĩa là tôn kính Phật, tôn kính bậc Thánh là thứ nhất. Thứ hai là phát nguyện thương yêu chúng sinh. Thứ ba nữa từ cái thương yêu chúng sinh nó ra cái trăn trở lo lắng cho
[54:21]Phật pháp, cho chúng sinh, rồi lúc đó mới tự mình thúc đẩy mình phải tinh tấn thì đó cái tiến trình đúng như vậy là chánh tinh tấn. Còn mà nếu chúng ta là vì tham vọng, mong ước cái gì vinh quang cho riêng mình bởi cái chức danh của cái danh tiếng của bậc Thánh thì đó là tà tinh tấn, ở chỗ này nó khác nhau nữa. Đó là cái thượng căn. Rồi bây giờ trên cái sự tinh tấn, một người tinh tấn đúng rồi thì người này phần còn lại là tinh tấn tu học cho đúng đường đúng lối để sau này làm được lợi ích chúng sinh, đó là hàng thượng căn. Nhưng mà tu học làm sao gọi là đúng đường đúng lối? Bắt đầu tới cái giai đoạn này chúng ta bàn nhau một chút.
[55:02]Tại sao gọi là tu học đúng đường đúng lối? Ở chỗ này chúng ta để ý một chút.
[55:10]Kinh điển trong đạo Phật rất là nhiều, từ cái tạng Nikaya nguyên thủy cũng như tạng Đại thừa phát triển về sau thì mênh mông thiên địa. Và có nhiều người đã mong là mình nắm vững hết, thuộc hết, hiểu hết toàn bộ kinh tạng đó để trở thành một vị Pháp sư Tam tạng. Phải không? Thì ở đây cũng là một cái tốt, nhưng mà coi chừng chúng ta bắt đầu hơi thiên lệch, hơi thiên lệch. Vì sao vậy? Vì chúng ta hãy xem lại kinh thì chúng ta mới thấy là tại sao Phật giảng kinh. Mỗi khi có sự kiện gì Phật giảng một đề tài đạo lý gì đó là thứ nhất là gỡ cái tà kiến ra, làm cho người ta hiểu sai bây giờ hiểu đúng.
[55:58]Và khi người ta hiểu đúng rồi người ta phải thực hành. Học, tu, tức là học và hành, luôn luôn như vậy, học để hành. Và trong cái hành nó làm sáng trở lại cái học, và cái học nó sáng lên nó làm cho cái hành chính xác đi đúng đường, đó gọi là học và tu hỗ trợ nhau. Nên vì như Hòa thượng Khánh Anh đã nói khi mà đến một trường Phật học, người ta mới xin ngài câu liễn thì ngài nói, "Tu không học là tu mù, mà học không tu đãy đựng sách." Cái lời rất là chí lý. Thì ở đây cũng vậy, chúng ta đừng có thiên vị cái học mà quên cái tu, vì nó nó đi một chiều nó sẽ không thành được cái gì lợi ích cho bản thân mình và chúng sinh hết.
[56:40]Cho nên nó phải học để tu. Chúng ta phải nhớ như vậy, học để tu, học để tu, học để tu, phải ghi khắc cái câu đó trong lòng, chứ không phải học để lấy bằng, học để lấy bằng không có. Cái chữ học để tu, học để tu là phải ghi khắc. Cho nên chúng ta sáng nay chúng ta nghe một bài giảng, chiều nay chúng ta áp dụng gì được? Có áp dụng gì được không? Thì ở đây là ăn thua ông thầy giảng sư một lần nữa. Nếu ông thầy giảng sư là một người mà tu và học cân đối thì ổng giảng ra một đề tài mình áp dụng mình tu được. Còn nếu ông thầy giảng sư mà ổng giảng ổng ít tu thì ổng giảng xong đề tài chiều mình không biết tu cái gì nữa.
[57:22]Nghe sáng nghe dạ nghe cũng hay, nhiều điều lắm ổng nói nhưng mà không biết trút tu cái gì nữa, không biết. Thì bởi vì ông thầy giảng sư đó ổng chỉ học nhiều mà ổng ít tu. Còn ông thầy giảng sư mà ổng tu học cân đối, đều đặn thì ổng giảng bài buổi sáng là từ cái buổi giảng của ổng tới chiều tới tối là mình bị thúc đẩy phải hành, là ông thầy giảng sư có tu. Thì đó là con đường chân chính của tu và học. Thì chúng ta cũng vậy, là chúng ta cũng phải cân đối giữa học và tu như thế, là chúng ta chỉ học cái đạo lý để áp dụng được tu hành. Đây cũng vậy, có nhiều vị nghe tôi giảng giảng nhiều băng, thì tôi cũng giảng không nhiều lắm đâu.
[58:02]Nếu mà so với các vị khác thì tôi mới mới mà hơn 200 băng gần 300 băng giảng, nhưng mà mỗi đề tài của tôi giảng thì thường là nó khác. Mỗi đề tài tôi giảng nó khang khác nhau một chút hết, mà giảng rất nhiều lĩnh vực thì nhiều vị cứ nghĩ rằng tôi học dữ lắm, tôi học dữ lắm, mà thực sự á cái người nào mà ở gần tôi mới biết là tôi ít học, tôi ít học vô cùng. Hồi tôi còn ở trong chúng vậy, nhiều người ở xa xa cũng nghe tiếng rồi, nói tôi giỏi, nhưng mà cái ông sư huynh ở trong phòng tôi, ở trong liêu á, ở trong cái tây chung cái tây đường á thì ổng mới nói: "Ối, thằng Uyển dở ẹc có gì." Vì ổng ở gần nên ổng biết là tôi không có học
[58:43]được nhiều, mà mà người ta vẫn nghĩ tôi giỏi, tôi cũng không biết sao nữa. Mà chỉ vì tôi nghĩ chắc một điều là tôi cân đối giữa tu và học, giữa học và tu, là khi học được đạo lý thì tôi áp dụng cái gì được trong đời sống của mình. Còn mà cái điều mà học mà thấy nó mênh mông thiên địa đâu là tôi không để tâm. Ví dụ như nó chỉ là một lý luận cao siêu thôi, không cái này có cái kia mà tôi thấy nó không dính gì tới đời sống tu hành tôi bỏ một bên, không để vào tâm, bỏ liền. Hễ cái điều đạo lý nào mà tôi áp dụng được, tu hành thì tôi để vào tâm, tôi thực hành để coi cái lời dạy Phật có ăn khớp với tâm mình hay không?
[59:20]Mà nếu không ăn khớp là vì mình tu chưa đúng hay là kinh điển Phật để lại qua qua nhiều ngàn năm bắt đầu trục trặc, có bị thêm bớt chăng? Đó, tôi dám hoài nghi luôn kinh Phật nữa. Tôi dám hoài nghi luôn. Nghĩa là cái điều đó mà tôi áp dụng vào trong tâm mà không thấy ăn khớp trong tâm là tôi hồ nghi liền đó, tôi nghi là không biết là mình sai hay là kinh sai á. Vì sao dám nói kinh sai? Là vì mấy ngàn năm coi chừng bị thêm thắt á. Cho nên như vậy, có một cái điều vậy là trong Nikaya á là Phật dạy cụ thể lắm, dạy tu hành cụ thể, mà tôi áp dụng cũng vất vả lắm, mà mãi nhiều năm tôi mới áp dụng được thì tôi mới thấy rằng kinh Nikaya Phật dạy rất là chuẩn.
[1:00:02]Nhưng mà chỉ có cái điều là ngôn ngữ Phật dùng nó cô đọng quá, đơn sơ quá, cho nên chúng ta hiểu không hết thôi. Rồi đến khi chúng ta phải thực hành cực khổ rồi thì mình mới hiểu: "Phật, Phật đã nói rồi, Phật đã nói đúng rồi." Nhưng mà vì ngôn ngữ thời xưa khác với ngôn ngôn ngữ thời nay, bây giờ mình dạy điều đó của Phật mình phải đổi cách dạy khác, nói một cái câu khác, cái ý thì giống như vậy nhưng câu văn nói khác thì người ta mới thực hành được, tức là mình dạy để người ta thực hành. Nhưng mà bây giờ muốn có điều đó thì ngay từ giờ phút này mình học là để tu, không bao giờ nghĩ tới bằng cấp.
[1:00:38]Cái bằng cấp là chuyện tự nhiên của duyên thôi. Ví dụ khi mình học xong sơ cấp thì ở trên ban giám hiệu phải cho mình cái bằng, học xong trung cấp ban giám hiệu cho mình cái bằng. Đó là chuyện tự nhiên mình không để tâm về nó mà nó là phương tiện, mình không lấy nó là mục tiêu. Nhưng mà đôi khi tăng ni chúng ta đã quên, chúng ta đã quên là chúng ta hướng về bằng cấp nhiều quá, là chúng ta
[1:01:03]cứ mong là thấy người chung quanh mình học giỏi rồi mình ráng lấy cho bằng được. Nên thời nay vậy, nhất là ở Sài Gòn vậy, nhiều vị tăng ni quyết tâm mơ ước lấy tới bằng tiến sĩ luôn. Chỉ trong vòng một hai năm nữa là đất nước mình sẽ có rất nhiều tiến sĩ Phật giáo, lấy từ Ấn Độ về. Tăng ni qua bên đó học lấy tiến sĩ đông lắm, thì quyết tâm lấy bằng tiến sĩ. Nhưng mà cũng có nhiều vị, ví dụ như nói quyết tâm là là học cho xong bốn năm cái khóa giảng sư để ra làm giảng sư, nhưng mà cũng không mấy người giảng được. Là vì sao vậy? Rồi có nhiều vị học rất cao về làm việc cũng không được nhiều, vì sao vậy?
[1:01:37]Là chỉ bởi vì cái học nó không cân đối với cái tu, không học để tu mà học để lấy bằng, hai cái mục tiêu khác nhau. Nên cái việc tu học đó nó đã không chân chính. Còn nếu mà chúng ta có lý tưởng thật sự, mình thấy chúng sinh đau khổ, thấy thế giới này chìm trong si mê tội lỗi, thì mình muốn làm cái gì đó để thay đổi, để chuyển hóa con người, để đóng góp, để xây dựng Phật pháp thì tự nhiên mình học để tu. Còn nếu mà lý tưởng mình không có thì mình học để lấy bằng liền, hai cái khác nhau liền. Nên bây giờ mình phải cân đối lại. Chính vì vậy mà tôi không có học nhiều. Đến bây giờ có nhiều bộ kinh tôi còn chưa đọc
[1:02:18]nữa, mà tôi cũng không muốn đọc luôn á. Đến độ như vậy. Vì lật vài trang là tôi biết bài kinh này nói chuyện trên mây, mà tôi tôi đang đi dưới đất, nên không đủ sức bay trên mây nên xếp bộ kinh lại không đọc. Đến vậy, nhiều bộ kinh không đọc. Hồi lúc mới biết đạo á thì kinh nào cũng đọc hết, đọc để tìm đạo lý để tu. Mà qua nhiều năm tu hành rồi thì tôi mới thấy rằng cái tu mà thực hành căn bản dưới thấp á là nó là cái vững chắc về lâu về dài. Nên vì vậy tôi luôn luôn lựa chọn những đạo lý rất căn bản, rất thấp để thực hành, vì mình học là để hành mà, chứ không phải là để để lý luận, không phải học để lý luận.
[1:02:58]Nên chính vì vậy tôi học không được nhiều. Mà tôi gặp nhiều vị thầy giỏi lắm. Ví dụ như có cái vị đó cũng rất là nổi tiếng, rất là giỏi, viết sách nhiều, giảng thuyết nhiều thì có nhiều người so sánh tôi với vị đó. Tôi nói: "Mấy Phật tử lầm rồi, thầy thua ông thầy đó xa lắc xa lơ, thầy không bằng ngón chân ông thầy đó. Thầy nói thật, thầy không có khiêm tốn, thầy nói thật, vì thầy tự biết thầy, thầy dở lắm, ông thầy đó mới giỏi." Nhưng mà Phật tử nghe pháp á thì cứ vẫn cứ có cái cảm tưởng rằng tôi tôi giảng hay hơn, tôi giỏi hơn thầy đó. Mà tại sao vậy?
[1:03:35]Tại vì tôi nói từ điều thực hành thôi, mình nói để cho mọi người thực hành được. Đó là lý do. Cho nên tới cái lúc mà mình tu, mình học mà để tu, học mà để tu thì cái việc mà mình giáo hóa chúng sinh nó gần tới rồi, nó gần tới bên rồi. Lúc đó mình đã làm lợi ích chúng sinh được chút chút từ từ chút chút từ từ. Nên hồi mà tôi còn làm chúng ở trong chùa, chúng nhỏ tầm thường thôi, mà nhiều Phật tử đã tới hỏi đạo rồi. Tới gặp ông thầy tôi chào cái, chạy ra kiếm tôi hỏi đạo liền. Mà lúc đó mình chỉ là một chúng nhỏ thôi, nhỏ ở trong chùa, tầm thường không ra gì. Mà tôi nghĩ là có lẽ là tại vì mình chịu thực hành thôi chứ không có gì hết.
[1:04:14]Nên ở đây, mà khi chúng ta đã có lý tưởng rồi thì phải nhớ: học để tu, học để tu. Mà cái việc giảng pháp của mình á nó từ cái tấm lòng của mình, nó từ cái sự thực hành, từ cái kinh nghiệm, từ cái xương máu, từ cái nước mắt của mình, thì khi nó thuyết pháp ra nó lay động được lòng người. Khi nó nói đi vào tâm người ta, lay động được tâm người ta, buộc người ta phải thay đổi là chính gì? Chính vì mình đã thực hành, mình đã thiết tha, mình đã trăn trở, đã khắc khoải, đã đau khổ. Đau khổ là sao? Là vì tu cực. Lý thuyết nghe đã tai vậy chứ bước vô thực hành dội ngược liền, thấy không đúng. Vô cái tưởng tâm mình định, không định, nó loạn.
[1:04:54]Phải chỉnh, phải sửa, phải cực khổ, phải khóc lóc, phải sám hối với Phật đủ điều hết trơn, rồi từ từ mới tìm ra đường đi dần dần dần dần, nên tu hành cực khổ chứ không phải đơn giản. Mà chính trong những cái cực khổ, cái đau khổ, cái khó khăn đó mình vẫn tinh tấn, vẫn bước tới từ từ thì mình có kinh nghiệm. Và có ý chí, có nghị lực và có sức mạnh để chuyển hóa được lòng người. Như vậy cho nên là chúng ta luôn luôn nhớ học để tu, học để thực hành. Và đó là lý do mà tôi rất tán thán ban giám hiệu trường trung cấp Long An vậy, đã buộc tăng ni sinh phải thực hành thiền quán. Học gì thì học nhưng mỗi ngày phải tọa thiền. Đó là hành.
[1:05:34]Chứ học mà không tọa thiền rồi sẽ trở thành những cái cái đãy đựng sách lần nữa và tiếp tục cung cấp cho đạo Phật mình những tăng ni rỗng một lần nữa, chỉ có lý luận, chỉ có ngôn từ, có kiến thức mà không có kinh nghiệm thực hành và đạo Phật cũng sẽ không hưng thịnh, đạo Phật sẽ tiếp tục suy đồi. Người ta bên ngoài tiếp tục chê bai tăng ni một lần nữa, vì tăng ni học mà không thực hành. Không thực hành, nội tâm không chuyển hóa thì thế nào cũng lộ ra những cái sơ hở về đạo đức để cho người ngoài chê cười nữa. Cho nên ban giám hiệu ở Long An rất là tốt, đã tạo điều kiện cho tăng ni thực hành thiền quán.
[1:06:09]Thì trong khi thực hành thiền quán mình đối diện với nội tâm của mình, mình mới thấy trong đó là một ổ rác của nhiều kiếp. Mà bây giờ mình là người bới rác đó ra lại, cái nào đem làm phân đem làm phân, cái nào bao ni lông đem đốt, bao ni lông đem đốt. Thì cũng vậy, là cái nào là những đau khổ, những phiền não mình chuyển hóa để trở thành cái sức mạnh tu hành, còn cái nào là cái ích kỷ, sân hận, đốt, diệt nó đi. Là mình đang bới lại cái đống rác nội tâm của mình từ vô lượng kiếp, phải cực khổ như vậy. Và đó là tu là để học, tu để học và chúng ta có kinh nghiệm. Nên cuối cùng tu là gì? Tu là đi bới rác chứ gì.
[1:06:47]Nên chúng ta hãy đứng nhìn những người mà đang dọn rác, đang bới rác, chúng ta hãy chiêm ngưỡng họ, phải lặng lẽ đứng nhìn họ và phải thấy họ là cái người cho chúng ta một hình ảnh, một cái minh họa trong cái việc tu hành trong nội tâm của mình. Nên tôi vậy đó, tôi đi đường vậy mà gặp mấy người mà hốt rác tôi tôi quý trọng, tôi kính trọng lắm, thương mến họ lắm. Vì thứ nhất, họ dọn dẹp môi trường cho sạch sẽ, và thứ hai, họ cho mình cái hình ảnh, một tấm gương của sự tu hành trong nội tâm. Vì nội tâm tu nội tâm là mình bới rác của mình ra, chứ không phải chúng ta đắp lên cái đống rác của mình bằng những thứ, những tấm vải đẹp.
[1:07:23]Ví dụ mình đống rác đó, mình sợ người ta thấy cái mình lấy lụa mình che lên, mình bọc lên bằng những tấm ni lông nhiều màu để cho người ta không thấy thì cái đó là giống như vậy, giống như chúng ta đã che đậy những phiền não, ích kỷ, tham lam của mình bằng những ngôn từ, những lý luận của đạo. là Thượng cầu Phật đạo, Hạ hóa chúng sinh, là nói đủ chữ Nho hết. Giờ tôi dốt học nên tôi không nói được chữ Nho nhiều. Thì mình, đó là giống như chúng ta đậy lên cái tâm mình bằng những tấm vải đẹp, nhưng mà không ngờ trong tâm đó là đống rác. Còn cái người mà thật tu thật học á, thì không đậy lên đó bằng những ngôn từ,
[1:07:57]những lý luận cao siêu, mà cầm cái cào cỏ kéo ra coi đống rác này có gì ở trỏng. Cái gì xài lại được lấy vô xài, cái gì đem ủ làm phân, ủ làm phân, cái gì độc hại quá đem đốt bỏ, đốt bỏ. Đó, nên cái người đó họ phải đi vào trong đó, đi vào trong nội tâm tối tăm tội lỗi của mình, nên cực khổ vì nó hôi hám. Mà đối diện một cách can đảm, người đó can đảm. Người đó không hèn nhát, không lấy đồ che đậy cái tâm mình lại cho đẹp, mà dám bới nội tâm mình ra, đi vào trong đó. Đó là sự thực hành, mà cái cách bới, cách lựa là do học mà có. Là cái vị giảng sư, ông thầy giáo thọ ổng có kinh nghiệm ổng dạy mình, ổng nói mà con bới tới đống rác đó,
[1:08:35]con nhìn thấy cái đó thì con lấy con đem cất xài lại nha. Con bới con gặp cái món đó, con đem con bón gốc cây. Con bới con gặp cái đó là con phải đem đốt bỏ nghe con. Thì ông thầy ổng dạy mình rồi, thì khi mình ngồi thiền, hoặc mình sống trong đời sống, mình tiếp xúc với huynh đệ, mình gặp mấy cái đó lòi ra. Bữa nay tự nhiên mình mình có một cơn phẫn nộ, thì ông thầy mình ổng nói rồi, ổng nói cái phẫn nộ có nhiều loại. Mà nếu con cái phẫn nộ đó do ích kỷ con phải diệt nó liền, đốt bỏ liền. Nghĩa là con đang ăn cái bánh, người ta lại giật cái bánh con, con, người ta ăn, con phẫn nộ, thì phẫn nộ đó là do ích kỷ, tham lam, đốt đi.
[1:09:10]Nhưng mà nếu nếu con thấy cái chúng sinh người này ăn hiếp người kia, hoặc con thấy người ta chặt cây một cách bừa bãi, con phẫn nộ thì phẫn nộ đó là nhiệt tình. Đó là cái nhiệt tình, cái đó giữ lại nhưng mà điều chỉnh lại, thì cái đó xài được, giống như cái món đồ đem vô cất xài, để sau này xài. Cái phẫn nộ đó xài được á. Cái phẫn nộ đó chính là cái nhiệt tình đối với chúng sinh, với Phật pháp, cái đó xài được. Còn có cái mà phẫn nộ vì ích kỷ, tham lam, cái đó phải đốt bỏ. Còn khi nào mà con gặp con gặp một cái gì là con cái sự sự đam mê, ví dụ như con làm cái gì con có cái đam mê, cái đó cái bón phân xài được nhưng mà bón cho đúng cây.
[1:09:51]Là con đam mê trong cái lạy Phật, con đam mê trong cái học, đam mê trong tu, cái đó xài được. Nhưng mà nếu đam mê mà đi qua bên kia mà lắng nghe nhạc karaoke người ta là cái đó bỏ, không xài được. Thế nên vậy, một vị giáo thọ có kinh nghiệm đào xới nội tâm của mình, thì vị đó cũng cho chúng ta một kinh nghiệm như vậy, là chúng ta khi học, chúng ta đã tu được. Khi học tới đâu tu tới đó, học tới đâu tu tới đó. Thì như vậy, cái người này sẽ không là Tam tạng Pháp sư. Người này sẽ không bao giờ là Tam tạng Pháp sư, nhưng người này làm cây đại thụ che mát mọi người trong thiên hạ. Người này sẽ không thuộc hết kinh điển đâu,
[1:10:30]nhưng mà người này cái đời sống nói ra một lời là thành kinh thành điển. Không cần nói lại lời trong kinh điển nữa. Lấy căn bản kinh điển kết hợp với sự tu hành của mình, mình nói ra lời nào là thành kinh thành điển điều đó. Cho nên như vậy, như sư cô có cái nguyện rất là lớn, nguyện làm đời sau làm pháp sư Tam tạng. Cái nguyện đáng khen, nhưng mà theo ý của tôi thì thì không cần thiết, mà cái quan trọng là mình sẽ thành một vị Thánh Tăng. Nghĩa là tu và học cân đối, đầy ắp trí tuệ và đạo đức, mở miệng nói một lời nào là chúng sinh được chuyển hóa lời đó. Thì đây mới là lời đại nguyện chân chính hơn.
[1:11:12]Sư cô có đồng ý không? Đồng ý ha, đó là như vậy đó. Là cũng là do cái tu, cái học chân chính của mình mà thành tựu được. Rồi bây giờ, qua một thời gian dài mình tu học rồi, công đức nó đủ rồi, nhưng mà nhớ phải thêm công quả nha. Nhớ thêm công quả. Vì ba cái việc cân đối là tu, học và công quả. Vì nếu không có phước sau này mình không có làm lợi ích chúng sinh, không giáo hóa được nha, nhớ điều này. Chứ không phải đời tu chỉ có tu và học, tu, học và công quả. Vì cái phước là một cái vô hình phía sau hỗ trợ rất quan trọng, không có phước không làm được chuyện gì hết. Cho nên trong khi mà đang tu đang học,
[1:11:52]chúng ta phải tranh thủ làm cái điều gì tạo thành phước. Cái điều đó là gì? Là thờ kính sư trưởng, là phụng sự tùy thuận với huynh đệ, là phụ giúp cái việc gì mà có lợi cho chúng sinh, cho Phật pháp mà nhắm mình lách thời giờ rảnh làm được là mình cố gắng làm. Thì cái phước nó tăng lên từ từ. Cái phước nó tăng lên á, mình học cũng dễ, mình tu cũng dễ. Sau này ra gặp chúng sinh, tự nhiên chúng sinh mến thương, mà muốn làm chuyện gì cũng dễ thành tựu là chính nhờ cái phước vô hình. Còn cái vị nào mà chỉ lo học không thì thường sau này gãy hết á. Cái vị nào mà chỉ lo học á, sau này làm việc không thành công, không có phước.
[1:12:34]Mà cũng không có đức luôn nữa, tại vì không tu thì không có đức, mà không có làm phước thì không có phước. Thì vì chỉ được cái học, sau này thường đa số gãy hết. Như tôi có gặp một cái cái anh đó, anh hồi trước kia anh cũng là người xuất gia, rồi sau này anh hoàn tục. Khi hoàn tục thì anh có gia đình, có vợ có con. Thì lâu lâu anh đến gia đình Phật tử đó thăm, thì tôi cũng đến gia đình Phật tử đó thăm, thì hai người thường gặp nhau. Thường gặp nhau thì tôi nhìn anh thì tôi hiểu anh thuộc loại gì, anh đã đi theo con đường nào. Nhưng mà tôi biết anh không có có đủ tâm để lắng nghe tôi, cũng không có duyên nên tôi im lặng, tôi không có nói.
[1:13:11]Nhưng tôi có nói cho cái gia đình Phật tử đó biết. Tôi có nói rằng là ngày xưa anh đó đó, ảnh đi xuất gia ảnh tu á, mà ảnh chỉ học trên lý thôi. Ảnh thứ nhất ảnh không thực hành, thứ hai ảnh không làm phước. Mà đến bây giờ ảnh cũng ít làm phước nữa, đúng không? Đến bây giờ ảnh rất ít bố thí, đúng không? Cái gia đình đó đồng ý đúng liền. Nói: "Đó là lý do mà ảnh hoàn tục, mà đó là lý do đến bây giờ ảnh vẫn nghèo khổ. Vì có phước đâu." Có những người hoàn tục chứ vẫn có phước, vẫn giàu sang. Nhưng có những người hoàn tục nghèo khổ là vì lúc mà mình xuất gia đó, mình chỉ chuộng cái học trên lý thôi.
[1:13:45]Nói lý cho cao là tưởng mình giỏi. Nói được cái lý về Phật tánh, nói được những lý về Bát-nhã là thấy mình ngon rồi, thì không ngờ rằng đó là cái dở.
[1:13:58]Còn cái đúng á là
[1:14:02]là phải có phước ở trong đó. Nên khi học phải có cái tu, khi học, khi tu phải có cái làm phước. Khi mình cân đối được ba cái: tu, học, công quả như vậy thì sau này mình sẽ thành công lớn, thành công lớn. Mình sẽ là một bậc xuất gia thượng căn và làm lợi ích được cho chúng sinh. Rồi bây giờ, mình nói qua cái giai đoạn gọi là bắt đầu đi giáo hóa. Thì theo cái duyên của mình, khi mình bước ra mình làm trụ trì hay là mình bước ra là mình chỉ là một vị giáo thọ, một vị tri sự, hay mình chỉ là một người trưởng chúng, rồi thỉnh thoảng mình giảng được những bài giảng từ từ, chứ chưa phải là một giảng sư chuyên có tiếng để mà ở đâu cũng mời.
[1:14:45]Mới đầu mình chỉ là một người giảng sư nhỏ nhỏ thôi, thấy sao "Ờ, sư cô ấy giảng hay, hôm nay chùa mình có Bát quan trai sám hối, mời cô tới giảng." Chỉ vậy thôi. Hồi xưa tôi cũng vậy thôi, hồi xưa hồi xưa là những cái chùa mời tôi giảng, thì họ cũng nghĩ là ông thầy này giảng nghe cũng được tai, rồi đi giảng. Nhưng mà tôi có một cái, hễ giảng là tôi thu băng liền, vì đem về cho đệ tử mình nghe thôi, chứ cũng không nghĩ là để phổ biến rộng rãi. Nhưng mà đâu có ngờ rằng những cái băng mình giảng 7, 8 năm trước, 10 năm trước, bây giờ mọi người nghe lại thấy nó có giá trị vẫn không kém những băng bây giờ,
[1:15:20]là vẫn có thể tràn lên đi qua các nước trên thế giới, vẫn không mất giá trị từ thời đó, từ 10 năm trước, 7, 8 năm trước đã như vậy. Mà hồi thời đó cái chùa mà mời tôi giảng thì không có nghĩ rằng cái bài giảng mà ngày đó đến bây giờ nó ảnh hưởng ra khắp nơi hết. Họ không nghĩ, họ vẫn nghĩ đó một bài giảng đơn sơ trong một cái chùa làng hẻo lánh thôi. Là lúc á trước mặt tôi cái chúng mà ngồi nghe có khi chỉ mười mấy vị ngồi nghe thôi, chứ chưa được tới hai chục vị, mà tôi vẫn giảng, vẫn giảng một cách chu đáo, đầy đủ. Mà băng đó tôi thu lại đến ngày nay cái giá trị tràn đầy hết, lớn. Thì không ngờ thì như vậy các cô sau này cũng vậy, cũng cố gắng tu, cố gắng học.
[1:16:00]Thì ừ một cái bài giảng có khi mình vẫn khiêm tốn đi giảng ở một cái chùa quê hẻo lánh, một cái Bát quan trai chừng mười mấy vị Phật tử ngồi nghe, mình vẫn giảng, vẫn làm lợi ích chúng sinh không kể. Mà có khi đi giảng ở vùng sâu vùng xa nữa, và nhất là lúc này là cái lúc mà chúng ta phải hướng về vùng sâu vùng xa. Vẫn chịu khó đi giảng, dù ít Phật tử vẫn làm, thì đó là cái công hạnh của người xuất gia chân chính. Thì trong cái việc đi làm Phật sự vậy nó nó bắt đầu nó một triệu cái chuyện xảy ra. Đủ thứ chuyện rắc rối xảy ra hết trơn khi chúng ta bước ra làm Phật sự. Ờ mình lớn tới cỡ nào thì những cái nghịch cảnh,
[1:16:35]những cái khó khăn, những vấn đề phức tạp nó xảy ra theo cái mức độ đó. Hồi mình học có cái khó học, hồi tu có khó tu, hồi ở trong chúng có khó trong chúng, rồi bắt đầu phụ thầy mình làm việc có khó của phụ thầy mình làm việc, mà tới khi bước ra đơn thân độc mã để đi làm Phật sự, đi giáo hóa thì nó lại có rất nhiều cái rắc rối lúc đó xảy ra nữa. Thì chỗ này mới là chỗ mà mình có tu hay không nè. Nghĩa là vừa đi giảng, vừa đem đạo lý cho con người, vừa phải đối phó mà vừa thể hiện được đạo lý trong đời sống. Vì không có phải là chúng ta đi giảng là chỉ nói đạo lý, mà quan trọng là thể hiện được cái tấm gương đạo
[1:17:10]lý trong trong đời sống để cho mọi người tin mình. Chứ còn nếu mà chúng ta đi giảng, nhưng mà trong đời sống mọi người nhìn thấy mình không thể hiện được đạo lý, nghĩa là mình không bao dung, không độ lượng, không từ bi, đụng chuyện không nhẫn nhục được, rồi nhiều chuyện nhỏ nhỏ mình không xử lý một cách sâu sắc thì họ biết rằng mình giảng chỉ nói suông chứ không thực hành được, thì đây lại là một cái trở ngại cho việc giáo hóa nữa. Vì người ta nghe mà người ta không tin, người ta nghe người ta biết ổng nói hay chứ ổng không làm được nhiều, thì người ta đâu có chịu hành. Cho nên cái khó sau này là cái khó,
[1:17:44]mình giảng một thời một tiếng rưỡi dễ, nhưng mà để một tiếng rưỡi nó có giá trị là từng ngày, từng giờ, từng phút mình phải thực hành đạo lý, phải tu tinh tấn tiếp tục nữa. Đó, nên tới cái giai đoạn mà bước ra đi làm việc rồi, giáo hóa rồi, thì nó đòi hỏi chúng ta phải tinh tấn còn nhiều hơn hồi xưa nữa. Chứ không có phải là hồi xưa là mình ráng tinh tấn tu học, bây giờ bước ra giáo hóa làm thầy rồi nó khỏe rồi, bắt đầu tu lơi lơi được rồi, không có đâu. Tới chừng đó tu còn phải nhiều hơn nữa, còn khó hơn, cực hơn nữa. Đó, cực như vậy, và tới suốt đời cho tới khi mà mệt mỏi, gục ngã xuống rồi thì tới lúc đó mới gọi là nghỉ.
[1:18:21]Lúc đó kiếp người đã xong rồi, gục ngã rồi, chôn rồi mới gọi là yên nghỉ. Mà hổng yên nghỉ, lúc mà chết rồi trong thế giới vô hình còn phải làm việc Phật sự nữa, chứ chưa nghỉ. Nhưng mà tạm thời nhìn trên cái thân xác mỏi mòn của mình, mục rã của mình thì người ta gọi là à vị đó đã yên nghỉ. Không yên nghỉ đâu, cũng còn đang cực khổ đó. Nhưng mà tạm nói như vậy. Như vậy chúng ta thấy từ lúc chúng ta mới xuất gia, chúng ta hiểu đạo sơ sơ thì mình tu học sơ sơ. Mà khi hiểu nhiều rồi thì cái có lý tưởng rồi thì cái sự tinh tấn tu học nó còn phải tha thiết hơn nữa. Mà đến khi bước ra làm việc giáo hóa chúng sinh
[1:18:59]thì cái sự tinh tấn nó còn dữ dội hơn nữa, còn cực khổ hơn nữa. Cho nên ví dụ tôi nhìn lại bản thân cuộc đời tôi thì hôm nay tôi cũng chưa làm được gì nhiều, chỉ tạm gọi là cũng có đi dạy, đi giảng nơi kia nơi này chút đỉnh mà tôi thấy việc cứ càng giờ phút đi tới thì cái bổn phận, cái trách nhiệm nhiều hơn, cái sự tinh tấn phải nhiều hơn, cực khổ còn nhiều hơn nữa. Nên cái điều mà tôi nói, tôi hay nói là điều đau khổ nhất của tôi là được mời giảng. Cực dễ sợ. Phải soạn bài, phải vắt óc, phải cân đối, rồi phải đi tới, đi xa, đi giảng. Đi xa tốn kém mà bữa nào giảng dở là lỗ vốn. Lỗ vốn cực chết luôn.
[1:19:42]Như bữa nay là không biết lỗ hay không đây nè, đây còn hồi hộp. Lát mà đi giảng xong ra nghe khen "À, thầy giảng bữa nay nghe hay" thì mừng là bữa nay không lỗ vốn. Chứ ra mà nghe nói "Thầy giảng nay khô quá, đề tài nó không thuyết phục", biết nay lỗ nặng rồi đó. Nay lỗ nặng. Như bữa đi giảng Mỹ Tho là bữa lỗ nặng đó. Không biết bữa nay lỗ không? Quý cô thấy có lỗ không? Không lỗ hả? Thì tôi chưa có sống qua được tới những cái đoạn đời cuối rồi tôi chưa có già để trở thành những cái giai đoạn mà phải vừa nghỉ ngơi, vừa cố vấn rồi tôi không có biết giai đoạn đó. Mặc dù tôi có định hướng trong đầu nhưng tôi chưa
[1:20:20]bước vào nên tôi không có dám nói mạnh. Nên tôi nãy giờ tôi trao đổi góp ý với quý cô là những cái điều mà tôi đã đi qua. Là từ một khi mà chúng ta còn cư sĩ chúng ta phát tâm xuất gia, rồi khi xuất gia chúng ta phải nuôi dưỡng đạo lý, lý tưởng của mình để mình tinh tấn tu học. Mà nhờ cái tinh tấn tu học đó thì khi mà thì bây giờ tới cái lúc mà mình giáo hóa thì tôi chỉ nói tới đoạn này thôi. Vì đang là lúc tôi đang làm và tôi cũng đang lấy cái kinh nghiệm, những cái khó khăn, những thuận lợi trong khi mình đang bắt đầu giáo hóa để mong rằng để mong trao đổi với quý cô. Nhưng mà chúng ta nhớ một điều, nhớ một điều:
[1:21:06]Cái nhà nó cứ xây lên cao, xây lên cao, luôn luôn nó phải dựa vào cái móng ở dưới, dưới thấp. Cái nhà dù xây lên bao nhiêu tầng, mấy chục tầng lầu hay mấy trăm tầng lầu, luôn luôn phải đứng lên trên cái móng. Vì nếu không có cái móng cái nhà nó sập liền. Thì cũng vậy, giống như là mình đi tu mỗi ngày là mình xây lên cái tầng lầu mình nó từ từ cao lên dần dần, cao lên dần dần. Mà không bao giờ được rời khỏi cái móng ban đầu. Cái móng ban đầu là gì? Cái móng ban đầu mà lúc mình làm điệu mới xuất gia là cái móng nó rất quan trọng. Là gì? Thờ kính sư trưởng, cung kính tùy thuận với huynh đệ mình, siêng năng lạy Phật sám hối, luôn luôn thấy mình là nhỏ bé, đó là cái móng.
[1:21:48]Mà dù cho mình sau này làm tới Ni sư, Sư bà rồi, cái móng đó vẫn không quên. Nghĩa là trong thâm tâm mình, mình vẫn thấy mình là một người nhỏ bé trước Tăng Ni, trước đại chúng. Vẫn siêng năng lạy Phật, vẫn thờ kính sư trưởng, có khi lúc đó sư trưởng mình tịch rồi, vẫn tùy thuận tôn kính huynh đệ, lúc các huynh đệ mình đã chia tay nhau mỗi người mỗi nơi rồi mà lòng vẫn quý mến. Vẫn thấy mình luôn luôn là nhỏ bé, là hạt cát ở trong cái đại chúng Tăng Ni mênh mông của mười phương Tam Bảo như vậy. Thì cái tâm đó là luôn luôn dù cái nhà lầu mình xây lên mười mấy tầng mà vẫn không mất cái móng thì cuộc đời tu hành mình không đổ vỡ.
[1:22:25]Còn nếu sau này khi mình đi giáo hóa được rồi, làm Phật sự lớn rồi, làm giảng sư rồi, bắt đầu mình quên cái móng đi. Bắt đầu thấy mình lớn rồi, không thấy mình nhỏ nữa mà không biết kính trọng người khác nữa, lúc đó cái móng đang bị đục phá và cái nhà lầu này không tồn tại lâu. Là những người mà tại sao chúng ta thấy họ làm việc Phật sự được bước đầu rất là mạnh nhưng thời gian sau gãy là do quên cái móng, quên cái móng. Thôi bây giờ hôm nay vậy chúng ta cũng tạm thời trao đổi nhau một vài đạo lý căn bản, vạch ra cái nét khái quát của một người tu hành để được là một người xuất gia thượng căn, có thể làm được việc cho Phật pháp.
[1:23:07]Đây là buổi ban đầu chúng ta gặp nhau cũng thành cái duyên, duyên sơ ngộ. Và tôi rất là kính trọng Sư bà từ cái buổi đầu gặp gỡ và tôi cũng vui mừng vì quý cô đã có được một bóng bồ đề để che mát như vậy. Và tôi mong quý cô sẽ là người xuất gia tốt, thượng căn để sau này Phật pháp được nương nhờ, chúng sinh được được dạy dỗ. Và cầu chúc cho Sư bà cũng như quý cô là sức khỏe được nhiều điều tốt đẹp, là phước lành được tăng trưởng và luôn luôn luôn luôn là một cái ánh hào quang sáng cho chúng sinh ở nơi này cũng như ở những nơi khác hướng về. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.