[0:02]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:17]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:31]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:42]Mời quý Phật tử ngồi xuống.
[0:50]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hình như hai tháng rồi thầy mới về đây phải không ta? Phải không nè? Sắp tới thì Giáo hội có tổ chức một cái hội trại tập huấn cho thanh niên toàn quốc, thanh niên Phật tử toàn quốc. Đây cũng là lần đầu tiên mà Giáo hội tổ chức cái hội trại như thế này. Nên tổ chức tại Sóc Sơn cũng gần người ta đi, nên các em thanh niên tụi con cứ vào cái Facebook là Thanh niên Phật tử Việt Nam vào xem cái thể lệ, nội dung nha, rồi đăng ký trong đó luôn để đi dự. Mình ở đây gần mà, cứ về đó đi dự ba ngày. Còn hai tuần nữa là tới rồi, nghe từ bữa giờ chưa? Chỉ tốn tiền đi xe buýt tới thôi, còn mấy tiền khác thầy lo.
[1:48]Hội trại chắc là sẽ vui nha. Ai thấy mình còn là thanh niên là cứ đăng ký nha, rồi không có tính tuổi tác. Thấy cảm thấy mình nếu mà mình ngại thì mình cứ nhuộm tóc mình đăng ký thiếp không sao cả.
[2:07]Nhưng mà có cái ngày thứ hai là ngày vượt địa hình thì hơi vất vả nha, hơi vất vả. Tới lúc đó mắc nhai trầu rồi không đi vượt địa hình được thì kỳ lắm, như vậy. Hôm nay chúng ta có cái bài bài đạo lý một chút nói chuyện cho vui. Cái tựa đề là Những tâm lý đẹp, Những tâm lý đẹp. Ta sống trên đời này thì ngoài cái thân hư ảo này, ta còn có một cái tâm mới là cái gốc của vấn đề.
[2:45]Nói là cái thân hư ảo chứ sự thực ta cũng mê nó lắm, phải không? Cũng trau chuốt, cũng lo lắng cho nó lắm. Nhưng mà với người hiểu đạo thì cái thân này thật sự là tạm bợ. Ta dùng nó như một công cụ để sống, để phụng sự, để yêu thương, để tạo phúc, để tu tập là cái thân này. Rồi một ngày nào đó ta cũng phải lìa bỏ nó. Nhưng mà nếu trong khi sống ta sử dụng cái thân này cho đúng thì ta tạo ra rất nhiều cái điều phúc cho những kiếp sau, tạo ra những điều phúc để ta đưa vào tâm linh tu tập. Nhưng mà suy cho cùng thì cái thân này cũng là vô thường, là tạm bợ, hiểu như vậy. Rồi cái tu là gì? Đó, tu là đầu tiên ta nhận thức về cái thân như thế
[3:52]để thứ nhất là ta không có tôn thờ cái thân này, ta không có quý trọng cái thân này, nhưng mà ta cũng không phí phạm cái thân này. Đó, không có bỏ mặc cái thân này. Nên có những người khi bệnh thì có hai cái thái độ. Một cái thái độ là quá lo lắng rồi bất chấp tất cả phải chữa cho bằng được, phải vét hết tiền mà chữa, vay tiền mà chữa. Và nếu mà ví dụ ta có khi chữa xong rồi thì nhà đã mang một món nợ rất là nặng. Tất cả gia đình mình đều trở thành khổ sở, cạn kiệt hết vì cái cơn bệnh của mình mà ta vẫn vô lương tâm vì cái bệnh của mình, sợ chết mà sau đó mà giết hết cả nhà mình vì cái chi phí quá tốn kém, không đáng.
[4:42]Đó cũng là ta yêu quý cái thân đến đến ngu muội. Nhưng mà trường hợp thứ hai, ta nói, "Ồ, chẩn đoán bị ung thư đó." - "Kệ, chả thèm, chả quan tâm. Tôi cứ sống bình thường, tự tại." cũng là một thái độ sai. Cũng là một cái thái độ sai bởi vì đã coi thường cái thân này mà ta không biết rằng thân này cũng là một phương tiện để ta sống, ta ta tu tập. Không tu được khi nếu không có thân. Không giúp đỡ, không phụng sự, không cống hiến được nếu không có thân. Cho nên ta hiểu về thân, hiểu hiểu trung dung như vậy mới là đúng. Cái người cứ ngang ngang, bệnh tật bất cần, ăn dơ ở bẩn bất cần, vân vân, cái đó cũng là một thái độ sai.
[5:30]Mà quá quý thân, trau chuốt cho thân, bồi đắp cho thân cũng là sai, như vậy. Nhưng mà cái tu gốc lại nằm ở nơi nơi nơi tâm, phải không ạ? Nơi tâm. Đó. Cái tâm mới là gốc của mọi vấn đề. Và một con người, cái giá trị thật của một con người lại nằm chính ở nơi ở nơi tâm chứ không phải là nơi thân. Khi mà ta còn ngu si, ta còn khờ dại, ta còn chưa trưởng thành thì khi ta nhìn một con người, ta đặt lên đó cái niềm yêu thương hay là ghét bỏ thường là cái lý do là bởi vì cái ngoại hình của người đó, đa phần như vậy phải không ạ? Vì cái người đó đẹp như thế, hot boy, hot girl như thế, cho nên là ta ta mê.
[6:32]Thực sự đó, ta thấy như vậy. Con người ta bị cái ngoại hình, bị cái thể xác cái bên ngoài mà lôi kéo cái tình cảm thương ghét. Nhưng mà khi nếu cái người đó về ở với ta thì cái gì mới là quan trọng? Không phải ngoại hình, mà cái gì? Cái tâm hồn của người đó. Cái tính tận tụy, chung thủy, yêu thương, chu đáo, giỏi giắn, trước sau, nết na, nền nã, cái đó mới là mới là cái để ta sống đời với nhau chứ không phải là cái ngoại hình. Nên có một cái cô đó vậy, cổ thương cái anh chàng đó trẻ tuổi hơn và rất là đẹp, thì cổ lớn tuổi rồi, đi qua một đời chồng, chồng mất rồi cũng có của cải. Cái mê một anh chàng cưới một anh chàng, anh chàng rất là đẹp trai.
[7:28]Cưới xong mười năm rồi mới đi than với bạn bè, "Cái đẹp không bán ăn được mày ơi. Tao cứ phải làm nuôi ổng suốt đời, hở hoang cái là ổng có bồ liền, phải đi canh gần chết. Vừa phải nuôi ổng mà vừa phải canh ổng có bồ thì ổng còn trẻ, ổng còn bay nhảy quá. Giờ quá khổ rồi mà chẳng lẽ bây giờ bỏ ổng nữa thì lại lỡ dở một đời chồng nữa thì lại mang tiếng. Khổ sở giờ mới biết là đúng là cái đẹp là một tai họa." Đó, vậy cái người mà xấu xấu như thầy vậy chớ ổn định, nó đỡ lắm, không sao hết.
[8:00]Nên cái mà cái tâm hồn mới là quý, nhưng tâm hồn là cái gì? Tâm hồn là những gì? Thật sự chính lại là cả một thế giới đầy đầy bí mật. Tâm hồn nơi chính chúng ta á, nơi chính từng người chúng ta, nhưng mà lại thực sự là vô cùng bí ẩn. Ta không biết gì nhiều về tâm hồn của ta cả. Rồi có cả một khoa về tâm lý học mà nhất là Tây phương á, người ta học cái khoa tâm lý là tới tiến sĩ luôn. Biết bao nhiêu sách đã viết về về tâm lý, viết đủ thứ hết trơn. Nhưng mà thực sự hết sức là hết sức là mình nói họ
[8:48]nó sai thì nó hơi kỳ, mà nếu nói họ đúng thì không phải. Vì sao vậy? Bởi vì chỉ trong đạo Phật, từ nơi Đức Phật, từ nơi những vị Thánh mới có thể nhìn thấu suốt tâm hồn của một con người. Bởi vì cái tâm hồn đó nó phức tạp, nó liên quan tới nhân quả, nghiệp báo, nó liên quan tới nhiều kiếp sống và nó có những cái cái logic của nó, vậy, có những cái logic.
[9:25]Ví dụ như Đức Phật dạy trong 12 nhân duyên. Từ cái niệm ban đầu mà dấy động lên từ từ, những cái tâm mạnh dần mạnh dần cho tới khi ta tạo nghiệp, đủ cái nghiệp mới đưa ta đi qua những kiếp khác. Đó là 12 nhân duyên. Thì cái 12 nhân duyên đó thực sự đến giờ này cũng chưa chắc ai hiểu hết. Đức Phật dạy về năm uẩn, cái cấu trúc của thân tâm con người, thực sự đến giờ này cũng chưa chắc ai hiểu hết. Nó có nhiều điều mà thực sự thuộc về cõi Thánh, thuộc về trí tuệ của Thánh mới nhìn thấy chứ còn người phàm phu không nhìn thấy nổi hết. Ta nói ví dụ như cái thân của ta thôi. Những điều bí ẩn của thân ta thôi là ngày nay khoa học cũng chưa biết hết đâu.
[10:19]Khoa học họ có thể mổ, có thể xẻ, đưa vào kính hiển vi phóng rọi lên mấy chục nghìn lần, cả trăm nghìn lần nhìn thấy tế bào, bây giờ nhìn thấy con virus nó ngoe ngoe ngoe ngoe, vân vân. Thấy sự trao đổi chất. Thấy những cái nội tiết tố phát sinh thế nào, biết được rất nhiều rất nhiều đó, vậy mà vẫn còn nhiều bí ẩn của cái cơ thể này, khoa học cũng không giải thích nổi. Chỉ dùng chữ là "không giải thích nổi" mà không chịu nghiên cứu hết, không chịu mở rộng cái khái niệm khoa học để đón nhận với những cái điều mà ta không giải thích được đó nên cứ bị làm cho cái khoa học của nhân loại bị thiếu sót nhiều cái mảng lớn.
[11:03]Ví dụ những huyệt đạo, những cái huyệt đạo. Người ta châm cứu vào những huyệt đạo gây tê, châm cứu vào những huyệt đạo chữa bệnh thì cũng không hiểu tại sao, thấy rõ ràng nó có tác dụng. Châm cái huyệt đạo cái nó tê khúc chân đó là người ta có thể mổ mà không còn cảm giác. Nhưng mà nghiên cứu huyệt đạo là cái gì? Mổ ra không có dây thần kinh, không phải là làm tê liệt cái dây thần kinh mà làm mất cảm giác đau, hoàn toàn không đụng gì tới thần kinh. Nhưng mà châm cái kim vào trong cái huyệt đó rồi, cái hóc thịt đó rồi thì ở dưới mất cảm giác liền, cứ tự do mà mổ xẻ. Ơ, lạ như vậy thì những cái khám phá đó là ở đâu ra?
[11:41]Đó từ cái trí tuệ của những bậc Thánh đắc đạo có thần thông, hiểu về cái cơ thể con người đến cái chỗ sâu xa, vi diệu. Hoặc là những cái người mà họ tập được khinh công như ở Hà Nội ta có cái phái Thiên Môn Đạo, trải cái chiếu trên Hồ Tây chạy băng băng qua luôn thì khoa học cũng chỉ nói một câu "không giải thích được" rồi thôi nghỉ chơi luôn, ổng đi lo việc khác tiếp. Chứ nếu ổng không giải thích được, ổng cố gắng ổng tìm, biết đâu ổng khám phá ra những cái chân trời mới của khoa học. Nhưng mà khoa học ta có cái thiên vị, có những điều không giải thích được thì ổng cứ nghiên cứu tới luôn, ví dụ như cái trọng lực.
[12:20]Đến bây giờ vẫn không hiểu trọng lực là cái gì, ở đâu ra nhưng mà ổng cứ nghiên cứu tới và ổng khám phá ra vô số cái quy luật của vũ trụ. Còn cái việc mà người ta chạy băng băng trên mặt nước, ổng không giải thích được nhưng rồi ổng bỏ, ổng không nghiên cứu. Chứ nếu lúc đó ổng chịu khó nghiên cứu cơ chế nào làm cho một người trải cái chiếu mỏng rồi chạy băng băng trên đó trên mặt nước, mà ổng cứ chịu nghiên cứu, có khi ổng mở ra cả một cái chân trời rất là lớn cho khoa học của loài người. Nhưng mà ổng thiên vị, ổng cứ nghĩ như cái như đụng tới khía cạnh đó nó nó mê tín hoặc là tự ái, thôi rút lui.
[12:54]Lẽ ra những điều đó phải phải được nghiên cứu. Thân con người còn nhiều điều lạ lùng lắm. Bây giờ ta nói về tâm thì tâm lại càng hết sức lạ, là bí ẩn. Hôm nay ta cũng không nói hết về những bí ẩn của nội tâm. Hôm nay ta chỉ nói tổng quát một điều thế này: Để làm một người sống ở trên đời này, ta sống đúng, sống đẹp, ta tìm thấy được cái niềm vui, hạnh phúc nơi mình và cho mọi người thì ta cần trang bị một số tâm lý. Đây là những tâm lý cơ bản, cần thiết để ta ta sống trên đời này, đi qua một cuộc đời đầy vất vả, mệt mỏi này nhưng ta đã đi qua một cách đúng đắn, ta không đi một cách sai lầm, bởi vì ta có trang bị cho mình một số tâm lý cần thiết.
[13:52]Nên đề tài hôm nay ta chỉ nói điều này, ta chưa nói tới những cái bí ẩn sâu xa của tâm mà đến mức độ có thể phát sinh ra thần thông, trí tuệ, trực giác, vi diệu, không, hôm nay chưa nói điều đó. Hôm nay ta chỉ nói một số tâm lý thôi, tâm lý cần thiết để chúng ta sống đẹp trên cuộc đời này.
[14:14]Cái tâm lý thứ nhất là tâm kính trọng. Tâm kính trọng. Kính trọng là một dạng tình cảm. Ví dụ như yêu thương là một dạng tình cảm, kính trọng là một dạng tình cảm, thù ghét là một dạng tình cảm và xin thưa những tình cảm đó ta không định nghĩa được. Không định nghĩa được. Ví dụ như Trái Đất có cái sức hút đối với ta, vạn vật có cái sức hấp dẫn đối với nhau trong vũ trụ. Lực hấp dẫn đó là gì, ở đâu ra, khoa học không giải thích được. Biết là có mà không giải thích được. Cũng vậy, trong tâm hồn ta có yêu thương, có thù hận, có ganh ghét, có kính trọng. Những tình cảm đó định nghĩa là gì, xin thưa không định nghĩa được.
[15:13]Ta chỉ biết nó có, ta chỉ biết những biểu hiện của nó mà thôi, chứ còn nó là gì, không giải thích được. Cũng giống như trong vũ trụ có những lỗ đen, black hole. Black hole là một trạng thái, một một vật thể trong vũ trụ, nó cái sức hút trọng lực nó mạnh quá, mạnh khiếp đến nỗi ánh sáng không thoát ra được, những cái sóng, những cái tia không thoát ra khỏi được, bị hút chặt vào hết. Cho nên, không ai nhìn thấy nó được, nhưng mà nó có ở đó, nó có, nó hiện diện ở đó và trọng lực nó tồn tại. Nó vẫn có thể hút những vật nào đi gần nó bay vào nó, hoặc là có nhiều vật thể quay quanh nó một cách bình thường.
[15:58]Nhờ ta thấy những vật thể quay quanh nó mà ta biết nó có một cái lỗ đen rất nặng nằm ở giữa. Giống như Mặt Trời nằm ở giữa, nhiều hành tinh bay quanh, nhưng Mặt Trời phát ánh sáng rực rỡ nên ta thấy đó là ngôi sao, đó là Mặt Trời. Còn lỗ đen, nó nằm đó, nhiều hành tinh bay quanh nó, nhưng mà các hành tinh đó tối đen vì nó không phát ánh sáng ra và nó cũng tối đen không ai nhìn thấy, nhưng hành tinh vẫn quay quanh nó. Cũng vậy, cái tâm kính trọng, tâm lý yêu thương, tâm lý thù hận, ta không định nghĩa được, nhưng ta biết nó có trong lòng ta. Vì sao? Vì những biểu hiện bay quanh nó. Ví dụ như ta gặp một người, sau đó về, hình ảnh người đó cứ hiện ra hoài.
[16:51]Rồi mẹ hỏi: "Ăn cơm đi con!", ta ngồi thẫn thờ: "Mẹ nói gì vậy? U nói gì vậy? U nói lại." Là rồi rồi đó, có chuyện lớn rồi đó. Phải không ạ? Nào, à rồi ta cứ muốn mong gặp lại thì tâm lý đó là gì? Tâm lý đó là gì? Ta gặp một người xong rồi khi mà xa người đó, hình ảnh người đó cứ hiện ra trong tâm rồi ta cứ muốn mong gặp lại, lòng ta cứ ray rứt, bồn chồn. Có nhớ cái tâm đó hồi xưa không nè? Mấy cụ già già, hồi xưa có hết rồi phải không? Có hết đầy đủ hết á, chưa? Đó, à, thì đó gọi là gì? Đó gọi là gì? Đó gọi là đó gọi là yêu chứ gì đâu! Đúng không? Biết cả. Như vậy đó. Nhưng bây giờ yêu là gì?
[17:46]Phân tích ra, xin thưa không có phân tích được. Nó không phải là một dạng vật chất, nó không cụ thể để ta nhìn thấy nó, sờ thấy nó. Nhưng những biểu hiện của nó thì có hiện ra: Nhớ nhung, mong gặp, ờ ray rứt, bồn chồn, có bao nhiêu tiền muốn đưa cho hết, đúng không ạ? Một trong những biểu hiện của tình yêu là gì? Là có bao nhiêu tiền muốn đưa cho hết. Đúng không ạ? Đúng không? Sao có người cười cười ấy nhở? Hồi xưa yêu hay sao ấy nhở? Nhớ rằng biểu hiện của tình yêu nó có nhiều cái biểu hiện, trong đó có cái là có nhiêu tiền muốn đưa cho hết. Mà ngày xưa Xuân Diệu đã nói rằng: "Yêu là tốn ở trong nhà một mớ", là vậy đó.
[18:40]Hoặc là hễ ghét ghét ai thì cái biểu hiện nó hiện ra là gì? Khi mà ta không muốn nhìn thấy mặt người đó, hoặc là nghĩ về người đó ta chỉ nghĩ điều xấu, ai nói chuyện với ta về người đó ta chỉ muốn nói xấu và nếu ta hung dữ, gặp người đó ta chỉ muốn muốn đấm gì đó. Những cái biểu hiện đó gọi là ghét. Còn ghét là cái gì? Là tình cảm, xin thưa không định nghĩa được. Tình cảm đến bây giờ vẫn chưa định nghĩa được nha. Ta chỉ dựa vào những biểu hiện của nó để biết nó là loại gì thôi, chứ còn bản chất của nó ta không định nghĩa được. Thì cũng vậy, cái lòng tôn kính là gì, ta không định nghĩa được. Nhưng mà nó là một dạng tình cảm
[19:29]mà khi ta tôn kính ai thì nó có những biểu hiện hiện ra như sau: Thứ nhất là Ta muốn vâng lời người đó, phải không à? Ta muốn vâng lời, người đó ví dụ bảo ta điều gì, ta sẵn sàng làm theo. Như vậy, người đó rầy ta, ta không giận, mà ta chấp nhận cái lời rầy la đó.
[19:59]Người đó khen ta, ta vui mừng đón nhận một cách hạnh phúc, vì ta tin rằng là người đó nói những điều chuẩn xác. À, trước mặt người đó, ta chỉ muốn mình ở một vị trí thấp hơn. Thấy người đó ngồi trên cao, ta muốn ngồi dưới thấp; người đó đứng, ta chỉ muốn quỳ; người đó ngồi, ta chỉ muốn quỳ thấp ở dưới; thậm chí ta muốn cúi đầu để để lễ lạy. Đó, những biểu hiện đó biết rằng là ta ta tôn kính người đó, biểu hiện như vậy. Rồi trong đó có cái yếu tố là phụng sự, cúng dường. Đó là cái tâm lý là gọi là tôn kính một người nào đó. Thì cái tâm lý mà tôn kính như vậy, nó tạo ra một sự cách biệt trong cái cư xử giữa ta với người mà ta tôn kính, phải không à?
[20:57]Tâm lý nó tạo ra như vậy, cho nên trong cái đối xử đó, ta đặt người đó lên trên một cái vị thế rất cao, và ta tự cho mình ở một vị trí thấp hơn. Nó tạo ra một sự cách biệt trong cái cư xử trong cuộc sống này. Ngày xưa, cái sự mà cư xử đến mức độ cách biệt đó được xem là một điều đương nhiên, được xem là một điều đạo đức. Ngày nay, cái sự cư xử cách biệt đó đôi khi bị phê bình là lạc hậu, là cổ hủ.
[21:37]Người ta muốn mọi người cứ bình đẳng nhau. Bình đẳng nhau lần lần rồi cuộc đời nó chán. Cũng giống như á một cái phong cảnh đẹp là nhờ có cái gì?
[21:53]Có núi hùng vĩ, phải không? Vực thẳm ở dưới sâu, biển cả sóng xô, dòng sông nước chảy, cây trên đồi reo, cỏ dưới dưới đồng bằng, nghĩa là lung linh nhảy múa. Có những cái điều vậy ta thấy cảnh đẹp, còn nếu cả trái đất này nó tròn nó phẳng băng như là cái trái bóng đá vậy, không có một chút gợn lên gợn xuống, thì trái đất nó đẹp không? Đẹp không? Nó chỉ tiện cho cái người mà tàn tật đi xe lăn thôi. Còn người có đôi chân khỏe mạnh, ta thích những lúc ta lên đồi, ta ta xuống dốc. Và vì cái nó phẳng quá nó không đẹp, nên có những người mà họ tạo vườn cảnh, cái họ phải đắp cái gò, đắp một cái đồi cỏ, đúng không à?
[22:40]Đó, ta thấy cái vườn cảnh, họ phải kê một cục đá lên cao, đắp cái gò, cái người lại đào một cái hố. Thì té ra, rõ ràng tâm lý con người, cái đẹp không phải là một cái gì bằng phẳng, mà là một cái gì có cao, có thấp. Cũng lạ vậy, trong cái cuộc sống cũng vậy. Nếu ai cũng như ai, lần lần ta sẽ thấy cuộc sống này là cực kỳ nhàm chán và ta không còn mục tiêu phấn đấu nữa. Tâm hồn của ta cũng sẽ trở thành tầm thường. Nên nếu ta nhớ lại, ừ, ta nhớ lại trong kiếp này thôi, khi ta còn bé, ta phải biết kính trọng bố mẹ, đúng không à? Ta phải kính trọng bố mẹ. Thì bố mẹ nuôi ta, sinh ta, dạy ta, cho nên bố mẹ có rầy,
[23:38]có la, ta không được giận, mà vẫn phải yêu thương, vẫn phải kính trọng. Đó, cái đó là một cái đạo đức rất là lớn. Rồi ta kính trọng thầy cô giáo, nên thầy cô giáo có rầy, có la, thậm chí có đánh đòn ta, ta cũng không được giận, mà vẫn phải vâng lời, vẫn phải yêu thương, vẫn phải kính trọng. Những cái ngày xưa, những ngày xưa nó đẹp như vậy, bây giờ nó đang mất dần. Bây giờ bắt đầu người ta xem giáo dục là thương mại: "Tôi trả tiền và tôi mua kiến thức." Và người thầy cô giáo chỉ là người bán hàng, bán cái kiến thức mà anh đã có. Khi mà định nghĩa như vậy, con người ta mất đi cái sự kính trọng,
[24:29]không còn cái cao, không còn cái thấp, thế giới này bắt đầu bằng phẳng. Và nếu để thế giới này bằng phẳng, ta sẽ chứng kiến là con người sẽ làm cho nó hết bằng phẳng.
[24:45]Nếu cuộc đời này bằng phẳng một thời gian, tự con người sẽ làm cho nó hết bằng phẳng, nghĩa là gì?
[24:55]Ta sẽ thấy rằng sẽ có những người nổi loạn. Sẽ có những đứa trẻ chạy đua xe ngoài đường, xăm hình đủ thứ, chửi bới lung tung, sống náo loạn hết, không cần tôn kính ai, không cần vâng lời ai, không cần phải sợ ai. Và nó đã làm cho đời dấy động lên vì đời quá bằng phẳng nha. Còn nếu đời không bằng phẳng, có núi cao, có vực thẳm, có biển sâu, có sông lớn,
[25:26]thì coi vậy á, cuộc sống nó cứ ổn định mãi như vậy. Nghĩa là sao? Nếu trong đời sống này có những người ta tôn kính, có những người ta đặt họ trên vị thế cao hơn mình, có những người ta có thể cúi đầu, quỳ lạy, vâng lời, thừa sự, thì tâm hồn ta ổn định, xã hội này ổn định.
[25:49]Cho nên cái tâm kính trọng là một tâm lý quý mà ta cần trang bị trong tâm hồn của mình. Đầu tiên, khi ta chưa biết gì, thì hãy kính trọng bố mẹ mình.
[26:08]Đó là tâm lý đầu tiên, là đạo đức đầu tiên. Thứ hai, khi ta đi học, hãy kính trọng thầy cô giáo mình. Đó là người thứ hai trong đời mà ta hiểu biết. Thứ ba, lớn hơn nữa, đã đủ tuổi công dân, thì ta kính trọng những người lãnh đạo đất nước mình. Đó là cái đạo đức á. Bây giờ thì khái niệm nó cứ bị bỏ qua, cứ nói là dân chủ. Đó không hay đâu. Con người, thật ra một người công dân một đất nước nên có cái tâm kính trọng người lãnh đạo đất nước mình. Mặc dù cái người lãnh đạo họ tự phải có cái đạo đức là khiêm tốn, không vì người khác kính trọng mà mình kiêu mạng, quan liêu, hống hách, họ phải biết khiêm tốn.
[26:56]Nhưng người dân thì phải biết kính trọng người lãnh đạo. Giống như ông vua Philip, xứ Hy Lạp, ông là thân sinh ra Alexandre Đại đế. Alexandre Đại đế là một vị vua mà chinh phục khắp nơi, chinh phục từ đông sang tây cực kỳ giỏi. Nhưng mà bố ông là vua Philip cũng là một nhà vua, nhưng mà ông ông có cái lệnh á, ông dặn cái người lính hầu của ông, cứ mỗi sáng mà khi ông vừa thức dậy, thì đứng đó mắng ông một câu. Thực sự là nếu mà ông không ra lệnh thì không ai dám đâu. Kêu tên: "Philip, ngươi chỉ là một con người bình thường như mọi người, đừng kiêu căng hống hách nhé!" Tức là, tay lính là nó vừa nói mà nó vừa rung lẩy bẩy,
[27:44]nhưng mà bởi vì lệnh ông bắt mà không nói ông giết, thế là cứ sáng nào cũng phải nói. Và ông nhờ cái câu nói đó, ông giữ cho lòng mình khiêm tốn lại, vì ông biết rằng một vị vua rất là dễ kiêu mạng khi mà ai cũng phải phủ phục dưới chân mình, mà ông biết rằng cái tai họa của tâm hồn con người là kiêu mạng. Cho nên ông nhờ cái người lính như vậy, giữ gìn cái tâm ông như vậy. Đó là trách nhiệm của người lãnh đạo, nhưng mà trách nhiệm của một người công dân, khi ta đến tuổi công dân, cái ý thức đầu tiên nên biết là mình kính trọng cái người lãnh đạo của mình. Rồi lớn tuổi hơn nữa, bắt đầu ngoài cái học tập,
[28:23]cuộc sống mưu sinh, ta bắt đầu đi vào cái thế giới tâm linh. Bởi vì thế giới tâm linh là một cái bước tiến của cuộc sống con người. Ta đã đi từ cái thể chất, tinh thần, kiến thức, trách nhiệm xã hội, quyền lợi, đúng không? Thì bắt đầu tới một cái tuổi nào đó, có thể sớm, có thể muộn, nhưng ta phải bắt đầu bước vào cái cái sự tu tập tâm linh. Và lúc đó ta cũng có những vị thầy của cái thế giới tâm linh đó. Lần nữa và lần thứ tư trong đời, ta lại phải biết đặt cái lòng kính trọng lên những vị thầy tâm linh đó. Nha. Những vị thầy tâm linh mà dĩ nhiên phải là những người tu hành chân chính, những người tu hành chân chính,
[29:10]còn cái người mà không chân chính thì thôi, ta không nói ở đây. Nó vậy, đúng vậy. Đó như vậy trong đời ta ít nhất có bốn hạng người mà ta kính trọng. Nhắc lại, thứ nhất là ai? Bố mẹ mình, đó là cái căn bản ban đầu. Thứ hai nữa là ai? Thầy cô giáo. Cho nên, dù cho xã hội đến cái ngày mà họ kêu gọi cái bình đẳng trong giáo dục, ta kệ họ, nha, kệ họ, ta vẫn tiếp tục kính trọng thầy cô giáo mình. Nhớ như vậy nha. Ví dụ sau này có những cái phong trào gì đó nổi lên, nói giáo dục cũng chỉ là thương mại, bởi vì tôi trả tiền và người kia bán kiến thức, kệ họ, kệ họ. Ta vẫn giữ một lòng kính trọng thầy cô giáo,
[29:56]bởi vì đó là tâm lý đẹp của cuộc đời. Ta mất cái tâm kính trọng đó, người thiệt thòi đầu tiên chính là ta. Cho nên là con cháu mình cũng vậy, phải dạy cho nó điều đó. Ví dụ nói rằng: "Ờ, con ra ngoài, bây giờ xã hội nói với con là giáo dục là thương mại gì đó, đối với thầy cô giáo học trò là bình đẳng gì đó, con kệ họ. Ở đây trong nhà của bố này,..." Bố buộc con phải kính trọng thầy cô giáo bất luận như thế nào, dù bố vẫn phải đóng tiền cho con học. Nhưng con phải kính trọng thầy cô giáo. Thầy cô giáo có rầy, có la, có đánh đòn, con vẫn phải vâng lời, không được giận. Đừng có hòng về mách bố mà nói rằng bố binh, không có chuyện đó đâu, nha. À.
[30:41]Nếu mà thí như thầy cô giáo mà đánh con về mà nếu cảm thấy đánh chưa đủ bố đánh thêm đấy, đừng có hòng có chuyện mà bố bênh vực con. Cho nên đối với trong cái gia đình này con phải kính trọng thầy cô giáo. Đó là cái kính trọng thứ hai làm cho tâm hồn, giữ gìn tâm hồn của ta trong cái đẹp. Cái kính trọng thứ ba là kính trọng cái người lãnh đạo đất nước. Dĩ nhiên là cái người mà yêu dân, tận tụy, chân chính. Còn những người mà dĩ nhiên cũng có những người lãnh đạo không phải là tốt, người cán bộ không phải là tốt hết. Vậy. Tuy nhiên, vì cái trách nhiệm của họ đối với đất nước thì ta vẫn kính trọng.
[31:20]Đó, là như vậy. Và cái thứ tư cuối cùng, đến cái ngày mà ta bước vào con đường tu tập tâm linh, à tín ngưỡng thì một lần nữa ta kính trọng những bậc những bậc thầy xứng đáng. Những bậc thầy đó dĩ nhiên họ phải có cái đạo đức đủ để ta cảm phục và họ cũng có cái chiều sâu tu tập tâm linh gì đó, khai phá những điều gì đó mà khiến cho ta hết lòng hết lòng là ngưỡng mộ, như vậy nha. Đó là bốn cái điều. Ngoài ra còn nhiều điều nữa, còn nhiều điều trong cuộc sống, nhiều con người trong cuộc sống để cho ta kính trọng lắm. Và hôm nay thầy không nói, thầy để cho mọi người mỗi người tự khám phá. Ngoài bốn đối tượng mà ta phải kính trọng,
[32:08]còn rất nhiều những đối tượng khác mà ta phải kính trọng trong đời. Mà những điều đó từ mỗi người tự thân mỗi người khám phá ra. Thầy không cần nói, mà mỗi khi khám phá ra ta có thể làm được một bài bài thơ đẹp trong đó.
[32:30]Nhiều khi ta gặp một người bạn cũng gọi là một người anh, người bạn, nhưng họ có những cái cư xử đẹp làm cho ta kính trọng thì nhớ lúc đó là điều quý trong đời mình. Hay ta gặp một vị lương y tận tụy chữa bệnh cho người không màng tới cái lợi danh, cũng là một điều làm cho ta kính trọng. Còn nhiều nữa nhiều nữa nha. Thầy không cần phải nói mà thầy không muốn nói, thầy muốn giữ điều đó cho mỗi người tự khám phá trong tâm hồn mình, tự khám phá trong cuộc đời mình. Ví dụ bây giờ một người đi trong lĩnh vực hội họa nhìn một nét cọ trên một bức tranh, lòng xuýt xoa, nói: "Ai mà có thể mà xuất thần mà
[33:08]xuống cái nét cọ như thế này?", lòng mình cũng cũng kính trọng. Hoặc là những người đi trong giới âm nhạc mà nghe ai tấu lên một bài nhạc, nói: "Ai đã tấu được như vậy, ai đã viết được như vậy?", cũng làm cho mình nể phục. Thì những cái tâm lý đó, nể phục đó, tôn kính đó đều là những cái đẹp trong tâm hồn của ta. Chỉ sợ nhất là ta không có mấy cái đó. Nghe một khúc nhạc hay mình trơ trơ như gỗ đá, nhìn một cái nét vẽ hay mình mình là dửng dưng, nghe một bài thơ hay mà không nghĩ gì cả, không thấy gì cả thì tâm hồn mình đúng là xấu, khô khan, cằn cỗi. Cái con người mình như vậy thì đúng là tai họa cho những người chung quanh mình.
[33:54]Những người đó sẽ như thế nào? Sẽ sống thực dụng, không đạo đức, không quan tâm đến người chung quanh và thường làm khổ người chung quanh mình. Cho nên cái tâm lý mà kính trọng là một tâm lý đẹp ta cần phải có trong tâm hồn mình trong cuộc đời mình, nha. Nếu nó không có, bắt nó phải có.
[34:19]Nghĩa là sao? Nếu nó không có, bắt nó phải có. Và ta bắt riết nó phải nghe lời. Ví dụ bây giờ tới chừng tuổi này rồi mới phát hiện ra mình chưa hề kính trọng bố mẹ thì làm ơn bắt nó, mỗi ngày phải bắt nó, nha, tự nhủ lấy lòng mình, tự dặn lấy lòng mình phải kính trọng bố mẹ mình. Rồi vừa rồi vô tình gặp lại thầy giáo mình, giơ tay: "A, thầy khỏe không?", vỗ vai thầy rồi thôi rồi thôi, lòng mình dửng dưng, bắt đầu phải biết hối hận nha, dặn lòng mình phải kính trọng thầy cô giáo, nha. Rồi mình thấy một người cán bộ đó, mình kệ họ, mình cũng không biết ông rõ ràng lắm nhưng vì cái chức danh ông là lãnh đạo,
[35:04]là người lo nhiều việc cho đất nước này thì mình cứ dặn mình cứ tôn trọng, nha. Và gặp những người tu hành chân chính thì phải hết sức kính trọng, đó là như vậy. Dặn lòng mình, buộc lòng mình phải biết kính trọng. Mà nếu kính trọng được bốn hạng người này rồi thì tâm ta mở ra nhiều điều đẹp khác trong cuộc đời này nữa, nha, như vậy. Cái thứ hai là tâm biết yêu thương. Yêu thương. Có người nói: "Dạ, cái này thầy khỏi dạy, con biết lâu rồi, hồi mới tám chín con biết rồi, không cần thầy dạy." Không, thầy không nói cái tâm yêu thương tào lao đó của con. Thầy nói cái tâm khác kìa.
[35:50]Tâm phải biết yêu thương. Cũng vậy, yêu thương là một dạng tình cảm ta cũng không định nghĩa được.
[35:59]Còn cái cái tình cảm trai gái không cần dạy mà nó là một bản năng tự nhiên, được lập trình trong tế bào của con người để cho con người duy trì nòi giống, tự người ta nghĩa là si mê, luyến ái, ham muốn tình dục, rồi kết nối thành cái gia đình, sinh con đẻ cái, đó là cái bản năng, không cần dạy đâu, tự là biết rồi. Mà có điều thế này, cái người mà yêu thương nhiều với cái tình cảm trai gái bản năng đó lại không phải là người biết yêu thương. À, lạ như vậy. Cái người mà nặng về cái tình cảm luyến ái trai gái lại không phải là người biết yêu thương đâu. Lạ như vậy. Thầy nói điều này rồi mọi người sẽ chiêm nghiệm
[36:56]đi, quan sát cuộc sống đi, sẽ thấy như vậy. Ví dụ như thầy thấy một cái người đó, cái ông đó ổng ổng cưới vợ thì khi mà ổng cưới cô vợ đó để có thể cô đó chấp nhận lấy ông thì ông phải ông phải nói gì với cổ?
[37:16]Nhớ không, nhớ không, nhớ hồi trước ông nói gì với mình chưa? "Anh sao? Anh yêu em. Anh thề chung thủy với em suốt đời, ha. Mình sống chết có nhau" này nọ, mình nghe mình đã tai quá. Mình thấy: "Thôi được rồi, thôi vậy là thôi hạnh phúc cuộc đời, cuộc sống chỉ cần nhiêu đây, có một người yêu thương mình đi với mình hết cuộc đời như vậy là là được rồi", cái mình mới cưới ổng. Cưới về mình mới phát hiện là trước mình ổng nói câu này cũng đâu hai chục người. Nhưng mà nói dang dở vì cái gì đó mình không biết. Rồi sau khi cưới mình được năm mười năm, bắt đầu ổng nói câu này với thêm một số người từ từ nữa.
[37:55]Tức là người này rất nhiều yêu thương nhưng mà không phải cái yêu thương mà thầy muốn nói ở đây. Cái người này là người yêu thương bản năng của trai gái, ta gọi là đa tình, đào hoa, lăng nhăng. Người như vậy thực sự trong cuộc sống lại ít biết yêu thương, lại ít biết yêu thương. Họ không có yêu thương đúng nghĩa. Thế nào là yêu thương đúng nghĩa? Thầy nói một cái ví dụ nhỏ nhỏ thế này thôi là ta biết cái người đó có cái trái tim yêu thương hay không. Cách đây ba ngày Trung thu phải không ạ? Phải không ạ? Có ai ngắm trăng không? Có ai ngắm trăng không? Người đó biết yêu thương. Không, thầy nói thật.
[38:49]Đó, dấu hiệu của yêu thương là điều đó đó. Trước hết ta yêu thiên nhiên, yêu cái đẹp của cuộc đời, yêu cái gì chung của mọi người và cái đó không biết yêu lại mình mà ta vẫn yêu. Đó là tâm ta biết yêu thương. Ta yêu một dòng sông, dòng sông xanh. Đó, dòng sông trong mát có những chiếc lá trôi trên sông, những chiếc thuyền trôi trên sông, những câu hò ở trên sông, những cánh hoa rơi ven bờ, đó. Khi ánh mặt trời chiều tàn, dòng sông lấp lánh ánh sáng của hoàng hôn. Khi nắng ban mai lên, những sương từ từ lãng đãng tan mất. Những cái đẹp đó ta yêu được và dòng sông chẳng bao giờ nói yêu thương ta.
[39:39]Đúng không ạ? Mà ta yêu được thì ta biết yêu thương. Hoặc ta trong một buổi chiều thu gió cuốn, ta thấy lá vàng rơi, một vài cái hoa mùa thu trái mùa cũng rớt cánh trên đường, trên lề, ta yêu cái điều đó. Và cái cây đó chẳng nói yêu ta nhưng ta yêu được thì tâm ta biết yêu thương. Hoặc là ta thấy một người bố dắt đứa con trai đi trên đường, đứa con trai cứ vùng vằng chạy tới nhảy lui, ông bố cứ kiên nhẫn kéo tới kéo lui sợ con mình chạy ra ngoài kia, ra ngoài chỗ mà xe chạy, cứ dắt đi trong lề, cứ nép nép và đứng bên ngoài che cho con mình. Rồi ta thấy cơn mưa đổ xuống, ông bố luống cuống luống cuống lấy cái áo của mình,
[40:32]tay của mình ra để che đừng cho con ướt, còn mình thì cứ ướt gì đó thì ướt. Những cái ta nhìn đó ta yêu, Và ông bố đó ổng có quay lại ổng nhìn ta để ổng nói ổng yêu ta không? Không. Đó, ta yêu cái những điều đó mà ta không cần cái người đó yêu lại ta. Đó là tâm ta biết yêu thương. Rồi, ta nhìn mọi người trên đường đời xuôi ngược, mọi người cứ tất bật đi qua đi lại, sợ tắc đường, mọi người cứ vội vã mà đi, lách lách mà đi, cũng chẳng còn ai để ý tới ai, ờ chẳng còn ai nhìn thấy ai. Nhưng mà ta đứng đó, ờ dưới cái một cái bóng cây ven đường, ta cứ nhìn dòng người lặng lẽ, ta nhìn mấy nét mặt của họ.
[41:19]Kìa một cái người cụ già đi qua một cuộc đời mệt mỏi mà vẫn chưa cảm thấy xong trách nhiệm. Kìa một cái người tuổi trẻ, gương mặt tràn đầy hi vọng, tình yêu ờ của tuổi trẻ ước mơ. Kìa là những người mà giấu lại trong lòng mình những nỗi đau để giữ cái vẻ mặt vui vẻ mà sống với mọi người. Ta thấy vô số vô số cái tâm trạng, vô số cái phận đời khác nhau và ta yêu thương được tất cả. Và những người đó chẳng ai biết và cũng chẳng ai nói yêu thương ta, nhưng ta yêu thương được hết. Đó là trái tim ta biết yêu thương. Đó mới là yêu thương, tức là ta yêu thương được những điều gì đó của cuộc sống này mà không đòi cuộc sống này yêu ta trở lại, đó là ta biết yêu thương.
[42:13]Còn ta yêu ai, bắt người đó phải yêu lại thì cái đó không phải cái yêu thương mà thầy muốn nói hôm nay. Nói, "Nè, tôi thương anh, anh thương lại tôi nha." Nói, "Không, thôi vậy nghỉ chơi." thì cái đó không phải yêu thương. Còn cái yêu thương là một cái gì đó không định nghĩa được, nhưng mà ta cứ thương. Và nếu có cái dịp, nếu có cơ hội để tưới cho cái chậu hoa đó một cái gáo nước, ta tưới liền vì ta yêu nó. Nếu có dịp, ta nhổ đi cái cỏ dại nơi cái gốc cây ngoài lề đường đó, ta nhổ đi nha. Nếu được, ta tiện tay ta gom hết cái rác mà ai đã vứt dưới gốc cây ngoài bên lề đường một cách tàn nhẫn làm cái cây bị xấu, ta nhặt đi liền.
[43:00]Và nếu có được, ta đến ta trao cho cái ông bố cây dù để ổng ổng che mưa cho đứa con của ổng, ta làm ngay. Và nếu được, ta có thể là đem hạnh phúc hết cho tất cả mọi người trên đời này, ta không tiếc công, tiếc sức, đó là yêu thương. Được không ạ?
[43:22]Và cái tâm lý yêu thương này là một tâm lý cực đẹp, ta cần phải có trong tâm hồn mình, trong cuộc đời mình. Nếu nó chưa có, bắt nó phải có, buộc nó phải có, được không ạ?
[43:41]Ví dụ bây giờ ta ngồi đây với nhau cũng vậy, vài nghìn người ngồi đây chen chúc với nhau trong cái không gian này, lòng ta tương đối thanh tịnh, bỏ hết những việc đời phiền động ở phía sau.
[43:58]Ở phía sau ta người đi qua đi lại tấp nập, đầy những chuyện đời, đầy những rối ren, bất an, đau khổ đủ thứ. Nhưng ta ngồi đây với nhau dưới bóng Phật đài trang nghiêm, nghe cái lời kinh, tiếng kệ lắng lòng lại. Đây là cơ hội rất dễ để ta trải lòng yêu thương nhau. Đây chính là lúc ta buộc ta phải yêu thương nhau, ít nhất trong đời mình khởi lên một lần như vậy. "Con nguyện lòng yêu thương hết tất cả những huynh đệ của con như thế này." Vài ngàn người đã rớt vào trong tâm mình rồi. Rồi mang cái trái tim mà lúc mình mà đang đang thanh tịnh thế này, yêu thương được mấy nghìn huynh đệ như thế này,
[44:44]sau này ta thừa thắng xông lên, phát triển nâng cao, upgrade lên, ta bước ra ngoài cuộc đời phiền động kia, mình trải lòng yêu thương được tất cả. Như vậy, nhưng trước hết hãy tập ở đây là một cơ hội để ta yêu thương nhau cái đã, được không?
[45:09]Một cái tâm nữa là tâm biết thương xót. Một cái tâm nữa là tâm biết thương xót. Cái tâm nãy là ta nói tâm thương yêu, tâm này là tâm thương xót. Tâm thương xót là thế này: Khi ta thấy chúng sinh đau khổ, ta động tâm xót xa thì cái thương xót đó cũng là một dạng tình cảm không định nghĩa được, không định nghĩa được, nhưng mà ta thấy lòng mình có nhói đau, tức là tâm ta có thương xót. Ví dụ bây giờ ta đi xem một cái phim,
[45:50]trong cái phim đó nó có cái đoạn cái người ác nó đánh cái người kia, ờ đánh người kia máu chảy ròng ròng, cái lúc đó ta ngồi dưới này ta xem mà ta ta ta rứt người lên, miệng ta kêu lên. Có chưa? Có không? Đó, đó là tâm thương xót xuất hiện. Lúc đó ta quên mất đó là phim mà ta cũng không biết nó có giả hay thật, mà thấy nó đánh ghê quá, đánh có vẻ người kia đau quá, cái ta ta ta kêu lên, ta kêu lên trong cái cổ họng của mình không ai nghe. Nhưng mà nếu lúc đó ta có phản ứng như vậy, đó chính là tâm thương xót đã xuất hiện. Còn ta thấy hai người đánh nhau máu me tùm linh, tùm lum hết trơn, ta cứ cười cười, "Hề ha, đánh hay ha." thì tâm ta làm sao?
[46:37]Khô cằn, sỏi đá. Cái tâm này là tâm xấu. Cho nên phải biết xót xa trước nỗi khổ của người khác. Sống trên đời này mà ta không xót xa được trước nỗi khổ của người khác thì tâm ta tệ lắm, tệ lắm nha. Phải tập có điều này. Nói nói, "Thưa thầy, cảnh khổ trên đời thì nhiều mà cứ mỗi khi thấy người khác khổ mà con cứ phải xót xa, như vậy con có mệt không?" Nói, "Thầy cần cái mệt cái này, thầy mong con mệt cái này." Vì cái mệt của cái tâm mà xót xa trước nỗi khổ của người khác, đây là một cái mệt rất là đẹp. Cái mệt này nó hay hơn cái mệt con chơi game. Chơi game mệt nó tào lao đâu, một thế giới ảo mất hết cuộc đời của mình.
[47:28]Còn khi ta nhìn thấy nỗi khổ của mọi người trong cuộc đời mà ta xót xa mà đời thì nhiều cảnh khổ quá, cho nên ta thường hay xót xa, đúng là tâm ta mệt, nhưng mà cái mệt đó để ta làm thánh ở sau này. Còn người mà không có cái mệt đó, không có cái xót xa khi thấy người khác đau khổ thì người này không làm thánh được, mà rất dễ có cơ hội để đọa làm làm thú á.
[48:01]Ví dụ bây giờ ta xem cái phim mà thiên nhiên Discovery á hay là những cái thế giới động vật, rồi ta thấy con này nó ăn con kia, một bầy hươu đang đi, chợt một bầy sư tử cái nó hùa nhau nó dàn trận nó tấn công một con. Đó, cái con kia chạy không kịp bị nó nhảy lên lưng nó cắn cái cổ, gập xuống bao nhiêu con lại, đứa cắn chân, đứa cắn bụng, con kia ngồi thoi thóp rên lần từ từ từ máu chảy rồi chết, lòng mình thấy làm sao? Lòng mình thấy sao? Mình nói, "Ước gì ở đó mình chia bớt cái đùi." Có không?
[48:41]Vậy mà có. Có cái đoạn phim có ba người thổ dân, họ đi trong rừng, đi với một cái phóng viên của Tây phương, họ gọi là những người can đảm nhất thế giới. Họ đi một lát cái họ đánh giá, ngửi mùi, cái họ biết rằng là có một cái cái con hươu vừa đi và có bầy sư tử đi theo, đi hướng này, ta cứ đi theo sẽ có phần. Ông phóng viên ổng ngạc nhiên, ổng cứ tò mò ổng đi theo ba cái người thổ dân đó. Thiệt ra tới cánh đồng trống thấy là mấy con sư tử, ba bốn con sư tử nó đang xẻ thịt, đang nhai một cái con con nai. Thế là ba cái người thổ dân đó cầm cây lên, "La! La!", đuổi con sư tử đi, rồi cái lấy dao cắt cái đùi vác ba con ba người đi về.
[49:20]Ông phóng viên ổng hết hồn luôn. Ổng nói, "Trời ơi, nhào vô song sổng mà đuổi con ba con sư tử chạy đi để mà lấy dao xẻ thịt vác cái đùi đem về, tại khiêng hết con nó nặng đi không nổi, vác cái đùi đem về." Cũng lạ. Bây giờ nói phần ta vậy, ta nhìn những điều trong cái cuộc đời này, ta thấy một người mẹ già vẫn còn phải tần tảo lo cho con, à một đứa trẻ nghèo phải đi đánh giày để bán vé số mà giờ này đáng lẽ nó phải được đi học. À rồi ta thấy những cái người ngu si không biết đạo đức, rồi tiếp tục vùi đầu trong những cái trò chơi điên dại, ta xót xa. Vân vân nhiều cái cảnh khổ trong đời như vậy mà ta xót xa được
[50:04]thì ta là người có đạo đức và tâm hồn đó là một tâm hồn đẹp. Tâm hồn đó lên được cõi trời. Còn mà ta thấy ai cũng như ai, người khổ, người sướng gì cũng như nhau thì tâm hồn ta tệ lắm nha. Nó có những điều. Nói, "Con nghe nói là tu trong đạo Phật là tâm phải như như bất động, không vui, không buồn, mà sao hôm nay thầy nói cứ phải thương, phải xót rồi đủ thứ, nghe sao nó mệt quá, động tâm quá là có đúng với đạo Phật không?" Có đúng không ạ? Nhiều người dám nói thì sai lắm á ta. Nói con nghe trong đạo Phật, nhất là đạo Thiền là cứ phải là phải bình tâm bất động như như, mà sao thầy nghe thầy nói gì toàn cứ động động phải thương,
[50:50]phải xót, phải nức, phải nở không, nghe sao nó mệt quá? Cứ nghe lời thầy đi. Cái động tâm này làm cho ta bình an tuyệt đối ở mai sau. Còn bây giờ cà ta muốn bình an sớm, thấy ai ta cũng ngơ ngơ thì sau này ta sẽ lại là người phiền động, khổ đau, nha.
[51:15]Ta phải trả cái giá cho cái tâm mà thờ ơ của mình đối với cuộc đời. Sau này ta sẽ bị rơi vào cái tình cảnh khóc dở, cười dở, sống dở, chết dở để biết thế nào là nỗi khổ của cuộc đời. Mà trước đây đối với những nỗi khổ của cuộc đời đó, lẽ ra ta phải thương xót, ta phải làm cái gì đó nhưng ta cứ tưởng là mình cứ ngơ ngơ bất động mới là đúng. Bây giờ ta sẽ trả giá. Còn nếu bây giờ trước những nỗi khổ của cuộc đời ta biết động tâm, thương xót ít nhất là động tâm thương xót. Rồi sau đó mới làm một cái gì đó để mà bớt đi, xoa dịu bớt đi cái nỗi đau của người khác thì sau này ta tìm thấy được sự bình an vĩ đại của sự giải thoát giác ngộ.
[52:14]Còn bây giờ ta vội vàng giữ tâm mình bình yên kể cả trước nỗi đau của nhân thế thì thầy nói lại ta sẽ trả giá. Sau này ta sẽ rơi vào một cái tình cảnh hết sức là khốn khổ, sống dở chết dở, lúc đó ta mới thấy là những người nào mà không biết thương ta, trơ trơ trước nỗi khổ của ta là những người rất là ác, rất là là đáng trách như là trước đây ta đã từng bị. Cho nên vì vậy, hãy trang bị cho mình một cái tâm lý là biết thương xót trước nỗi khổ của chúng sinh nha, ráng như vậy.
[52:59]Một cái tâm nữa là tâm biết hối hận. Cái tâm hối hận này quý lắm á. Ở đây mà muốn có cái tâm hối hận này thì ta phải biết biết lỗi. Đúng không ạ? À biết đó là mình đã sai. Rồi mới khởi lên một cái tình cảm là hối hận. Những người nào có lỗi rồi biết lỗi rồi biết hối hận, đây là những người tốt trên cuộc đời này. Coi vậy chứ họ tốt. Lúc mà họ lầm lỗi thì có lý do gì đó, nhưng mà bản chất họ là người tốt nên họ mới hối hận được. Còn những người mà không hối hận thì đúng là chết đọa làm cái loài không biết hối hận. Loài gì không biết hối hận kìa? Có cái loài nó không biết hối hận, tức là cái tâm thức của nó rất là cạn.
[53:58]Là những giống loài rất là cạn. Đố ai biết ví dụ đi.
[54:04]Cái loài nào mà không thể khởi được tâm hối hận? Ai biết? Cá coi vậy chứ có con nó biết hối hận đó. Nha, có những giống cá biết hối hận. Và có những giống cá thông minh hơn người như cá heo, cá voi. Thường tôm không biết hối hận. Châu chấu không biết hối hận, con gián không biết hối hận, nha. Nếu trong cuộc đời này ta lầm lỗi, ta không biết lỗi và không hối hận, kiếp sau ta sẽ được làm con gián, đúng như vậy đấy nha. Không cần phải hối hận nữa. Tới ngày nào có ai đạp ta chết cái rồi thôi, đúng không? Không cần phải hối hận gì hết. Còn nếu ta muốn trở lại làm người thì hãy hối hận. Nha. Bởi vì hối hận là một thuộc tính của những động vật cấp cao, nhất là con người.
[55:02]Cọp vậy chứ mà có những con biết hối hận, biết ơn, biết yêu thương. Rắn coi vậy có những con biết tu đó, có những cái rắn mà nó về ngôi chùa, ngôi đền nó tu. Chim cũng là những động vật khá cao, cũng biết ơn, biết trung thành, biết theo chủ. Cá nhiều con rất thông minh. Trâu, bò và cái điều lạ lùng nhất là heo rất thông minh, một khám phá mới của khoa học. Ta có thường hay nói ngu như heo thì sau này các nhà khoa học họ mới phát hiện ra heo thông minh hơn ta tưởng. Cho nên từ đây xin vui lòng đừng nói ngu như heo nữa nha. Hễ mà ta muốn mắng ai ngu thì chỉ nên nói mắng như gì, ngu như gián, ngu như gián.
[55:52]Thế còn heo hết ngu rồi nha, heo hết ngu rồi, heo thuộc lại xếp vào loại thông minh rồi đấy. Như có cái năm đó là vừa rồi à năm vừa rồi là Nepal năm nay Nepal động đất chết một chục ngàn người, ta có nghe không ạ? À ta có nghe Nhật bị lụt tràn ngập mùa vừa rồi không ạ? Có ạ. Vì lý do được tìm thấy thế này. Năm trước đó ở Nepal có cái lễ hội giết trâu, giết gần chục ngàn con trâu, phải không ạ? Kéo trâu ra đầy đồng chém rớt đầu nằm đầy hết cả mấy cánh đồng, ta nhìn khủng khiếp luôn. Năm sau động đất chết 10.000 người. Rồi hồi đầu năm nay vậy, bắt đầu người ta mới phát hiện ra được là cái ngư dân của Nhật Bản họ lùa những bầy cá heo vào và họ giết.
[56:37]Máu đẫm hết cả một cái vùng biển mà ăn thịt cá heo coi như là một lối ăn quý phái, đâu có ngờ rằng cá heo là một linh vật. Vì cá heo biết cứu người nha. Hầu hết các con vật ít biết cứu người, chỉ duy cá heo và cá voi là có ý thức trong việc cứu người. Khi con người rớt xuống biển mà bị có vẻ hốt hoảng mà nếu gần đó có cá heo, nó lại nó lùa đẩy người ta đi vào liền. Mà cá voi cũng vậy, cá voi có thể cứu cả cái thuyền và cứu một cách có ý thức. Đừng có nói là nó vô tình nó làm cái việc mà hai con cá voi nó kè một chiếc thuyền đi vào bờ rồi nó đi nó lui ra, đừng nghĩ nó làm chuyện vô tình. Ai mà nói rằng:
[57:17]“Ôi cái đó là cái vô tình làm,” đó là người vô ơn, người bạc ác và người ngu. Cá heo cũng vậy, thấy cái người mà đuối nước mà nó ở gần đó nó có mặt là nó đẩy vào bờ liền. Nó cứu người một cách có ý thức. Nhưng mà người Nhật Bản đã lùa cá heo lại, rào lưới lại, đâm, xỉa vào cho nó chết, bắt lên mà ăn thịt. Sau đó thì lụt càn quét nước Nhật Bản luôn, thê thảm luôn tới bây giờ. Có những căn nhà to trôi trôi trôi trôi luôn. Đó là cái sự trả giá. Còn nước ta là ta không có cái đó, ta không có cái lễ hội chém trâu ác độc, ta không có cái giết cá heo ác độc như vậy, ta chỉ ăn năm triệu con chó mỗi năm thôi.
[58:06]Cho nên có thể có tai họa đó, có thiên tai.
[58:13]Nên để cứu cái nước ta ta phải vận động mọi người đừng đừng ăn thịt chó nữa, tập ăn chay cho nhiều. Nên ta phải mặc áo in cái dòng chữ trước ngực mình hoặc sau lưng mình “Chó, I love you,” nhớ như vậy.
[58:40]Ta còn được làm người bởi vì ta còn tâm hối hận. Nhớ điều đó. Mất cái tâm hối hận, ta không quay lại làm người được nữa. Tương truyền rằng có một cái chốn rất là khổ, đó gọi là địa ngục.
[59:00]Có những người ở trên đời này làm nhiều điều ác quá mà cái pháp luật của thế gian không xử được hết thì người này chết, đọa xuống địa ngục. Ừ. Vậy địa ngục dành cho cái loại tội nhân nào? Ai biết? Nhớ đây là câu trả lời. Địa ngục dành cho cái loại tội nhân không biết hối hận. Nhớ. Xuống đó bị đày, bị đánh, bị cắt, bị cưa cho tới khi nào biết lỗi và biết hối hận thì được tha. Hết cái nghiệp địa ngục, nhưng mà phải trả giá ở những cái thân phận khác: đói trong cái kiếp ngạ quỷ, thê thảm trong kiếp súc sinh. À, nhưng mà đầu tiên phải đến cái trạm địa ngục để làm cho mình khởi được cái tâm hối hận cái đã rồi mới thoát.
[59:58]Mà cứ lì không biết lỗi, không biết hối hận thì cứ ở địa ngục rất là là lâu. Ta nghe nói cái người đó đọa địa ngục cái 1000 năm thì ta không biết, nhưng mà sự thực 1000 năm ở địa ngục chỉ là bằng 2 ngày của ta thôi. Nhớ như vậy. Vì sao? Vì cảm giác nó lâu quá, đúng không ạ? Giống như bây giờ có bây giờ có người nào họ trói ta lên họ lấy cây họ đập, họ đánh thì lúc đó một giờ là bằng bao lâu? Một giờ dài như một thế kỷ. Đúng không ạ? Phải không? Khi mà ta bị đau như vậy. Còn nếu mà có người nào massage cho ta, bấm huyệt cho ta thì một giờ bằng bao lâu? 5 phút à. Nói ủa, sao mới đây nghỉ rồi, phải không? Đó là vì.
[1:00:41]Còn đánh ta thì thì cũng vậy, tội nhân dưới địa ngục bị đốt, bị thiêu, bị làm vậy họ thấy cảm giác rất là lâu. Nhưng mà nhanh hay là chậm là do họ biết lỗi hay không. Mục đích của quỷ sứ là như vậy. Rồi có người hỏi thầy, "Vậy quỷ sứ đánh người ta như vậy thì quỷ sứ là gì?" Nói quỷ sứ là quỷ sứ chứ là cái gì. Cũng là một loại chúng sinh, nhưng họ có một loại nghiệp để họ làm quỷ sứ. Họ thực thi công lý một cách tàn bạo, nhưng cũng là một loại nghiệp. Thì lúc khác ta bàn về nhân quả này, hôm nay không hôm nay không nói. Nếu ai muốn thích làm quỷ sứ dưới địa ngục, thầy sẽ chỉ cách gieo nhân. Chết xong là xuống dưới địa ngục làm quỷ sứ liền nha, thầy sẽ chỉ cho cách đó.
[1:01:23]Đây có ai thích làm không? Dưới đó cũng đang thiếu người, cũng đang tuyển sinh đấy. Đang tuyển sinh, dưới địa ngục nè, đang thiếu quỷ sứ đó. Cho nên là ta có lỗi, có ai trên đời này chưa từng có lỗi không ạ?
[1:01:39]Không, ai cũng có lỗi, phải không? Nhưng mà nhiều khi ta không biết đó là lỗi. Mà ta khi ta tu tập cho đến khi ta phát hiện ra lần lượt lại những cái lỗi quá khứ của mình và ta hối hận, đó là ta đang tiến lên củng cố lại cái phước để làm người của mình. Nhớ nha, chưa phải thánh đâu. Nhưng mà khi ta bắt đầu biết lỗi, biết hối hận rồi lạy Phật sám hối, đó là ta đang củng cố lại cái phước để làm người, không bị tuột xuống để làm thú. Thế vậy chừng nào mới làm thánh này? Đến khi nào mà ta biết lỗi đến mức độ sâu sắc, tinh tế, những cái lỗi mà không ai có thể hiểu nổi được. Và ta tránh dần, tránh dần.
[1:02:26]Cái đạo đức ta lớn dần, lớn dần thì lúc đó mới là mới là thánh được. Hết lỗi nhưng mà khó hết lỗi lắm. Tuy nhiên, thánh cũng có nhiều bậc, có những bậc tuyệt đối không còn lỗi, có những bậc còn lỗi mà cái lỗi đó vi tế, loài người phàm phu của ta không hiểu nổi đâu nha. Nhưng mà đối với thánh, đó là lỗi, nhưng đối với ta, ta không thấy, ta không biết. Còn đối với chúng ta thì vô số điều lỗi trên đời mà ta đã lỡ phạm. Nhiều khi lỡ phạm ta không biết. Lỡ phạm mà ta không biết. Ví dụ như à ta có một cái cô bạn ở hàng xóm, ta cũng không thân lắm, à rồi thôi cũng có biết biết nhau thôi. Bỗng nhiên một hôm nghe tin là cô đó bỗng nhiên đi thi hoa hậu được đậu á hậu.
[1:03:19]Cái lòng ta hơi khó chịu, nói ủa, con nhỏ đó đây mà, nào giờ bạn mình sao nó vậy mà á hậu à? Rồi thôi ta bỏ qua rồi thôi cũng không có gì nữa, đại khái ta cũng không ghét gì thêm, ta cũng không gì. Bữa trưa gặp thôi cũng vui, gặp cũng chào: "A ồ chúc em nha, thi hoàng hoa hậu", ha, vui, nói chung không có gì, không ai nhìn thấy gì hết á. Nhưng khi ta đi chùa, ta tu tập, ta mới phát hiện là cái giây phút mà ta nghe cái cô hàng xóm đậu á hậu, ta hơi khó chịu đó là lỗi. Mặc dù nó chỉ xuất hiện ngắn ngủi, nhưng bây giờ biết đạo rồi, nó chính là lỗi, một cái lỗi tiềm ẩn nguy hiểm. Có thể xuất hiện nhiều lần nữa cho những trường hợp sau nữa.
[1:04:01]Và đó là một điều không đạo đức. Đối với cái người đệ tử Phật, một người tu tập vô ngã đạo đức, điều đó không chấp nhận. Không chấp nhận khi ta nghe ai thành công mà ta thoáng khó chịu là điều không thể chấp nhận được đối với người tu hành. Ta phải tập thế nào nghe sự thành công của người khác, ta phải thật lòng vui mừng. Đó mới là xứng đáng là đệ tử của Phật được. Nhưng bây giờ biết được, ta hối hận, ta biết đó là lỗi, ta cảm thấy hối hận từng chút, từng chút như vậy. Hoặc là có một lần hồi bé hồi bé cái ta thấy cây viết của đứa bạn đẹp, ta cầm về ta chơi, rồi rồi lúc đó cái đứa bé nó: "Sao mất viết tôi rồi?" Thì ta cũng muốn trả nó,
[1:04:45]ta phát hiện ta cũng bị đứa nào lấy mất lại rồi. Tức là ta xài đỡ, mượn đỡ đứa bạn, ta thích, ta cũng không có ý ăn cắp đâu. Rồi ta để đâu đó một đứa khác nó thấy cây viết trông đẹp, nó lấy mất luôn. Đến khi ta muốn trả lại, ta tìm không ra. Rồi ta không đủ can đảm để nói rằng là: "Nãy tôi đã lấy cây viết của bạn", ta im luôn. Và nếu lục ta cũng không có, không ai bắt được, phải không ạ? Rồi chuyện đó trôi qua mất trong cuộc đời của ta tới lớn lên luôn, rồi quên luôn, chả ai nhớ tới chuyện cây viết nhỏ bé đó nữa. Nhưng đến khi ta tu tập, ta nhớ lại cái chuyện đó và ta biết rằng cái ta không can đảm nhận lỗi
[1:05:19]đó là một cái cái cái xấu còn ghi trong tâm hồn ta, còn ghi trong cuộc đời ta, còn trở thành một cái nghiệp in sâu trong cái dòng luân hồi của ta, ta hối hận vì điều đó. Thì đã hối hận, nghĩa là khi ta biết tu, ta nhìn lại từng điều, từng điều trong cuộc sống, ta phát hiện mình có những cái lỗi mà thật ra chẳng ai biết, không nói ra cũng chẳng ai hay. Nhưng mà đối với một người đệ tử Phật đi tìm cái đạo đức cao xa thì những lỗi đó không chấp nhận được. Phải được gì? Phải được gột rửa cho cho hết, cho sạch để tâm hồn mình hoàn toàn trong sạch, trong trắng như vậy. Nên ta hối hận, và cái tâm hối hận đó đó là một đức tính cao quý,
[1:06:07]đó là một cái tâm lý đẹp mà ta cần phải có để trang bị trong tâm hồn mình. Được không ạ? Được không ạ? Ráng nha.
[1:06:19]Rồi có một cái tâm nữa, tâm lý cũng đẹp nữa ta cũng cần phải trang bị trong cuộc đời mình nữa là tâm biết khâm phục. Khâm phục này thì nó thấp hơn cái tâm tôn kính nha. Cái tâm tôn kính. Tâm tôn kính là một cái tình cảm rất là mạnh, nhưng mà cái tâm khâm phục nó nhẹ hơn. Nhưng mà nó dành cho những người nào đó có tài hơn ta, có tài hơn ta. Giống như là Goethe có nói: "Trước Đứng trước một bộ óc vĩ đại, tôi cúi đầu. Nhưng đứng trước một trái tim vĩ đại, tôi quỳ xuống." Goethe nói câu này để ta phân biệt giữa cái tôn kính và khâm phục. Trước một bộ óc vĩ đại, tôi cúi đầu, đó là tâm gì? Khâm phục, đúng vậy.
[1:07:07]Nhưng trước một trái tim vĩ đại, tôi quỳ xuống, đó là tâm gì? Tôn kính nha, nhớ hai như vậy. Phân biệt ra chưa ạ? Nó hai mức độ. Thì cái mà đứng trước một bộ óc vĩ đại, tôi cúi đầu, nghĩa là ta khâm phục cái tài năng của người khác. Nói bộ óc vĩ đại là tượng trưng cho tài năng. Nhưng đứng trước một trái tim vĩ đại, tôi quỳ xuống, trái tim tượng trưng cho gì? Tượng trưng cho gì? Đạo đạo đức, nhớ như vậy. Đạo đức hay tâm linh, hay tâm linh hay đạo đức, đạo đức và tâm linh, đó. Đứng trước một trái tim vĩ đại, tức là một người có đạo đức lớn, một người có tâm linh sâu thẳm thì ta tôn kính. Còn đối trước một người có tài năng,
[1:07:53]tức là trước một bộ óc vĩ đại, tôi tôi cúi đầu là khâm phục. Thì bây giờ ta nói một cái tâm lý nó nhẹ hơn cái tâm tôn kính là tâm khâm phục dành cho những người giỏi hơn mình, có một cái gì đó hay hơn mình. Mà cái hay đó nhiều khi là tài năng mà nhiều khi cũng là đạo đức trong cuộc sống chứ không phải như vậy. Tôi nói ví dụ như thế này. Ví dụ như có một cái người vợ à
[1:08:24]thật ra ông chồng này là chồng của bà vợ, đại khái vậy. Nhưng mà ổng lại có thêm vợ nữa, đại khái vậy. Rồi bà vợ nữa của ổng có đứa con, rắc rối như vậy. Thì nếu nói về luật pháp thì không ai chấp nhận, phải không ạ? Ông này vi phạm cái chế độ hôn nhân một vợ một chồng. Nhưng bây giờ làm cái gì nhau bây giờ? Hổng lẽ luật pháp đem ổng ra bắn hả? Bây giờ phạt bất quá có 3 triệu đồng, mà ổng thì 30 triệu ổng cũng chấp nhận chứ mà luật bây giờ phạt có 3 triệu đồng ăn thua cái gì, phải không ạ? Thế mà nói đúng là nó rất là lỡ cỡ, cũng khó xử. Thì nói phạt là phạt, nói trách thì trách, chứ cũng không làm nặng tay được đối với những trường hợp như thế.
[1:09:06]Nhưng mà nó chỉ để lại cái gì? Nó để lại phiền toái cho gia đình, đúng không ạ? Người này khinh thường người kia, người kia ghét người nọ, người đó ganh tị. Ôi! Thù hận, úi, nó rắc rối. Cái đó mới là cái bản án nặng cho những người mà mà mà bị phiền trong cái chế độ hôn nhân một vợ một chồng như thế. Nhưng mà có cái bà vợ này nói vậy, khi mà bả phát hiện ra dòm cái mặt ông chồng nói: "Bây giờ ông khai thật đi, ông lấy ai có con phải không?" Ổng gật đầu, ổng nói: "Đây là cái nỗi khổ tâm của tôi, và tôi lỡ dại." Lúc đó lại nói yêu dữ lắm, bây giờ lỡ xong rồi nói lỡ dại, ông nào cũng lỡ dại đó. "Tôi lỡ dại, bây giờ có con với người ta,
[1:09:47]nhưng mà người ta trong cái hoàn cảnh người ta không nuôi con được nên người ta giao cho tôi. Mà tôi thì không biết bồng em bé. Chỉ có bà biết thôi."
[1:10:00]Thì bả làm sao? Một là bả ghen ha, tức, chửi rủa và không bao giờ nhận, không bao giờ muốn nhìn thấy mặt đứa đó. Hai, bà nói: "Ông bồng về đây cho tôi nuôi vì đứa bé nó vô tội, phải không ạ? Cũng là giọt máu của ông, thôi tôi cũng chẳng biết làm sao. Thì ông lỡ dại là tội của ông, nhưng đứa bé nó vô tội. Thì thôi đem về mẹ nó không nuôi được, không lẽ bỏ đứa con mà giọt máu của ông đi đi cho ai, hay là vào viện mồ côi? Thôi thì tôi nuôi, và tôi hứa với ông tôi xem nó như con tôi." Thì đối với người vợ đó, ta cúi đầu hay ta quỳ xuống? Cúi đầu hay quỳ xuống? Quỳ xuống. Ừ. Hén! Nếu mà nói cái cách cư xử của bà này thì bà là đạo đức phải không ạ?
[1:10:47]Thì nếu xét theo Goethe, theo cái nhà thơ của Goethe thì thuộc tiêu chuẩn mình quỳ xuống á. Nhưng mà ta lại cảm thấy mình quỳ xuống trước bà này có bộ nó cũng không đáng, phải không ạ? Thôi thì để gọi là khâm phục. Nhưng mà dường như nó hơi hơn khâm phục một chút, đúng không ạ? Thì cái tình huống này nó lơ lửng giữa cái cái trái tim của bà này rất là đáng để cho ta quỳ xuống. Nhưng mà bà cũng chỉ là một con người, bà cũng không cao vượt hơn nhiều điều nữa, chưa đủ để ta quỳ xuống thì thôi ta cứ khâm phục. Đó, có những trường hợp như vậy. Bà không phải là một người có tài, không phải hát một cái giọng hát hay,
[1:11:23]không phải là viết một khúc nhạc hay, không phải để lại một bức điêu khắc là xuất sắc, nhưng cái việc bà làm là một tác phẩm đẹp cho cho cuộc đời mà mỗi khi câu chuyện nó được kể ra bao nhiêu người được học về lòng nhân ái, sự bao dung, sự độ lượng làm bớt đi đau khổ cho cuộc đời này nhiều lắm như vậy. Có một lần vậy, có hai vợ chồng đều già đến gặp Thầy. Thầy mới nhìn ông và nhìn bà thì hơi ngạc nhiên tại vì Thầy thấy bà già quá mà ông thì chưa già. Nhưng mà Thầy không dám hỏi. Nhưng mà sau Thầy nghe kể thì thật sự á, không biết cái tục lệ ngày xưa làm sao á mà lúc mà ông mới là bảy, tám tuổi thì gia
[1:12:10]đình cưới bà là 16, 17 tuổi về để nuôi ông. Không biết ngoài này có cái lệ đó không ạ? Có. Ờ, vậy là đúng cái trường hợp Thầy gặp á. Thì bà nuôi ông cho tới khi ông thành tài thành kỹ sư hết, vậy đó. Là cái công lao bà rất nhiều, cũng đẻ cho ông bao nhiêu đứa con, đại khái là như vậy. Nhưng mà rồi lúc mà bắt đầu ông thành tài, thành sự nghiệp, giao tiếp rộng thì bà làm sao? Già rồi. Mà ông thì bắt đầu mới tuổi yêu, tới đó mới bắt đầu biết yêu. Chết như vậy đó chứ. Cho nên ông đành phải yêu một người khác và bà không bỏ bà, rất biết ơn bà vì bà có con mấy đứa con rất là ngoan. Ông rất biết ơn bà nhưng ông phải yêu thêm một người
[1:12:54]nữa mới thỏa lòng ông, thỏa sức ông và cũng có con. Thì khi nghe câu chuyện vậy Thầy cũng ngỡ ngàng, Thầy không biết sao. Thầy cũng là chuyên gia gỡ rối tơ lòng mà gặp trường hợp này Thầy cũng bí đó chứ không phải không. Thế là ông lại dắt cái bà vợ hai với những đứa con kia đến gặp Thầy. Mà Thầy nhìn cái người vợ sau này thì Thầy thấy bà cũng rất ngoan, cũng rất hiểu đạo y như bà lớn, cũng mộ đạo và những đứa con cũng rất dễ thương. Thầy bó tay luôn, không cách nào khuyên dạy ai được hết trơn á. Thầy nói thôi bây giờ bó tay Thầy nói cái gì bây giờ. Thôi Thầy cầu mong cho bên nào cũng hạnh phúc và đừng ai ghét ai.
[1:13:28]Và lúc đó Thầy mới dặn bà, Thầy nói: "Thôi bà hãy đến thăm cái người những đứa con của ông, những đứa con sau của ông, đem quà lại tặng nó, kêu nó về chơi và nhận nó làm con được không?" Bà cũng chần chừ, chần chừ. Thầy nói bà ráng đi. Như vậy bà mới hạnh phúc và như vậy cuộc đời này hạnh phúc vì chỉ còn mình bà thôi. Thì ráng. Sau này Thầy cũng bận quá rồi hai ông bà không thấy gặp là Thầy không biết có được hay không, không biết Thầy cái lời khuyên của Thầy có thành công hay không. Nhưng có một trường hợp thứ hai thì dường như là thành công. Thì cũng y như vậy, một cái bà đó tới vậy cũng than thở là
[1:14:04]là chồng có vợ riêng, có con riêng và bà rất là hề không bao giờ nhìn nhận những đứa đó, dặn các đứa con mình là phải tuyên chiến với vợ sau đủ thứ hết. Đến nói chuyện với Thầy, Thầy mới nói: "Bây giờ bà nghe lời Thầy không?" Bả nói nghe. "Bây giờ Thầy dặn bà ngày mai mua quà đến tìm thăm mấy đứa nhỏ kia, kêu nó bằng con xưng bằng mẹ coi Thầy." Thầy vừa nói xong bả giãn mặt ra liền, bả thấy à đây mới là cuộc sống. Bà tu theo đạo Phật, bà theo đạo tràng bao nhiêu năm thì hiểu về lòng từ bi, nhân ái, khiêm hạ, vô ngã hiểu hết rồi. Nhưng mà chỉ có một cái là đối với cái bà vợ kia không có bao dung nổi. Thầy nói:
[1:14:42]"Bây giờ ngày mai đem quà lại thăm mấy đứa nhỏ kia đi. Giờ không giết được ổng, giết được ổng không? Không. Có qua giết bà vợ bé được không? Không. Có giết con riêng ổng được không? Không. Không giết được thì thôi yêu thương cho rồi đi chứ mắc mớ gì. Mình làm mẹ lớn sướng hơn." Thế là ngay lúc đó bả giãn mặt ra liền. Ờ và từ đó bả theo đạo tràng bả tu tập rất là tinh tấn. Thầy thấy dường như bà này làm được. Đó, rồi một trường hợp thứ ba có nguyên một đoàn Phật tử lên thăm Thầy người nói này nói kia thì có một người cũng vậy nói: "Bây giờ con không biết làm sao kéo ổng lại, thế này thế kia," nói vậy, Thầy nói một câu:
[1:15:14]"Đừng kéo." Thầy chỉ nói hai chữ: "Đừng kéo." Bỗng nhiên có hai chữ bả giãn mặt ra liền. Ô cô giãn cái mặt ra bỗng nhiên cô thấy nhẹ. Ờ nói: "Ờ đúng rồi, mắc mớ gì kéo ổng hoài. Cho đi luôn, đi đâu đi luôn cho rồi. Mình ở nhà mình tu sướng hơn, ở nhà mình đi chùa ăn tương mai sướng hơn. Mắc gì kéo nuối mất thời gian, cho đi luôn." Nãy giờ Thầy kể ba câu chuyện và nói về cái đẹp của ba người phụ nữ phải không ạ? Có cái tâm đạo, biết hy sinh. Và các ông nghe chuyện này rất khoái. Thầy nói mấy ông mới nói: "Dạ, nhờ có Thầy nói cho nên con rất yên tâm. Con sẽ học hỏi điều này."
[1:15:59]Nhưng mà vậy, ta khâm phục một người bởi vì người đó có được những tác phẩm đẹp cho cuộc đời nha. Tác phẩm đó là gì? Là một tác phẩm hữu hình như một cái bức họa, một bức điêu khắc, một công trình kiến trúc, một cái công trình nghiên cứu về y học, về khoa học, về triết học, thơ văn, một khúc nhạc hoặc là một cách cư xử đẹp nha, cũng là một câu chuyện trở thành một câu chuyện đẹp cho cho cuộc đời này và ta ta biết khâm phục. Mà nếu cái lòng ta biết khâm phục, ta là người có đạo đức, ta là người có đạo đức. Đừng để ta đi qua một cuộc đời mà không có ai ta khâm phục hết. Đừng nói rằng tại vì đời không có người có tài, đừng nói như vậy nha.
[1:16:47]Đời rất nhiều người có tài, đời này rất nhiều người biết cư xử đẹp, đời này có rất nhiều tác phẩm đẹp, nhưng mà ta nhận không ra và ta không khâm phục được các người mà tạo ra những tác phẩm đó chỉ vì ta kém quá, trí tuệ ta kém quá, đạo đức ta kém quá. Cho nên ta phải tu làm sao mà ta nhìn ra được cái hay của người khác để mà lòng mình khởi lên sự sự khâm phục.
[1:17:19]Đó là một tâm lý ta phải trang bị cho tâm hồn của mình. Một cái tâm nữa là tâm
[1:17:28]biết thưởng thức cái đẹp của cuộc sống này, tâm biết thưởng thức cái hay, cái đẹp của cuộc sống này. Mà có cái tâm biết thưởng thức cái hay, cái đẹp này ta mới có cái tâm khâm phục tác giả của nó. Mà cái tâm mà biết thưởng thức cái này Thầy cũng không nói được, không định nghĩa được. Nhưng mà ta biết được đây là một bản nhạc hay, ta biết được đây là một bức tranh hay, ta biết được đây là một phong cảnh đẹp, ta biết được đây là dòng sông trong lành. Ừ, ta biết được những cái hay, cái đẹp trong cuộc sống này và ta có thể thưởng thức, có thể chiêm ngưỡng được. Thậm chí một cơn mưa nha, một cơn mưa buổi chiều,
[1:18:14]gió thổi xào xạc, gió đập vào cửa sổ, nước bay vào tràn trong phòng, à rồi mưa tuôn xối xả trên mái nhà là ngoài đường ướt và bắt đầu ngập. Người ta lội bì bõm trên cái dòng sông của đường phố đó nhìn rất vui.
[1:18:39]Cái gì cũng có cái đẹp của nó nha. Con đường sạch cũng có cái đẹp mà đường mưa ngập cũng hết sức là thú vị. Biết đâu lúc ta đang đi xe đường ngập nó tắt máy, ta phải dắt cái xe trong dòng nước ngập đó rất là mệt, nhưng mà cái mệt đó rất là thú vị, thú vị gì đâu! Hén, thú vị nếu được đi trong mưa mà cơn mưa đủ để làm ngập đường. Cho nên cái dở nhất là mưa chưa đủ ngập đường, cơn mưa đó chưa đã nha! Mưa phải đủ ngập đường, cơn mưa đó mới đem lại cho ta tình yêu cuộc sống và thi vị. Cho nên mưa hãy rơi và đường hãy ngập, không sao cả nha. Ta cứ thưởng thức cái đẹp của cuộc đời này trong mọi điều của nó.
[1:19:26]Sáng ta dậy muộn vì đồng hồ không reo nhưng có một tia nắng xuyên qua, một tia nắng bé nhỏ xuyên qua cái khe cửa của ta đánh thức ta dậy. Ta mở mắt nhìn cái tia nắng đó xuyên qua cửa sổ để ta ngồi dậy bắt đầu một ngày mới, nó đẹp làm sao, phải không ạ? Một tia nắng, một cơn gió qua, cơn mưa rơi xuống tất cả đều là đẹp, đều đáng yêu cả. Hãy thưởng thức được những điều đó trong cuộc sống này. Còn ta sống tất bật, ta sống vội vã, biết bao nhiêu cái đẹp đang đi qua trước mắt ta, đang đi qua trong đời ta, ta quên, ta không thấy cho nên cuộc sống ta khô cằn và đau khổ. Còn nếu ta biết đứng lại đó, đứng lại đó nhìn dòng sông trôi,
[1:20:18]nhìn làn mây bay đó à nhìn những đứa bé tung tăng chạy nhảy và ta biết rằng cuộc đời này đẹp và ta còn biết rằng ta được hạnh phúc hạnh phúc. Cười Thầy kể cái chuyện riêng tư một chút như vậy. Hồi đó Thầy đi học thì cái trên đường của Thầy mà từ ký túc xá tới trường là Thầy đi bộ, thời đó Thầy ít có xe lắm, thì có con con bé nhỏ xíu à, chắc nó học chừng lớp một, lớp hai, nó đi cùng đường với Thầy. Mà gương mặt nó cũng cũng hiền lành, dễ thương. Và vì nó cũng đi bộ cho nên Thầy cũng sợ nó đi ra ngoài đường bị xe đụng nên Thầy dắt nó đi tới trường. Khi tới nó trường nó vào cổng trường rồi Thầy mới đi tiếp tới trường của Thầy.
[1:21:01]Cứ như vậy cứ lâu lâu lại mỗi ngày đi lại thỉnh thoảng lại gặp bé là dắt bé đi vô. Cho tới một hôm thì Thầy hay lén Thầy đi vào cái nhà văn hóa của quận để Thầy tập đánh piano. Lần đó Thầy đánh chán rồi cái Thầy mới lén lén thấy không có ai, Thầy leo tuốt trên nóc nhà Thầy ngồi Thầy nhìn cuộc đời. Vì nó mấy tầng lầu á, ngồi nhìn thì không ngờ cái con bé mà Thầy dắt đi á cái nhà nó sát một bên của cái nhà văn hóa. Và trước nhà nó có một bãi cỏ xanh cực đẹp. Và nó trong cái áo đầm trắng nó đang một mình nó không ai thấy, nó tung bay, nó nhảy múa trên cái bãi cỏ xanh. Thầy nói chưa bao giờ mình trong cuộc đời mình có được cái cơ hội như vậy:
[1:21:42]một đứa bé rất ngây thơ, mặc cái áo đầm trắng, một mình múa trên bãi cỏ xanh, không ai biết không ai thấy, vô tình thầy ngồi trên nóc nhà thầy nhìn xuống thầy thấy. Và rồi thôi thầy sau đó thầy cũng không có cơ hội gặp lại, và mãi mãi không bao giờ gặp lại tại vì thầy cũng đi, sau thầy nghỉ học rồi thầy cũng đi tu, không gặp lại nữa. Nhưng mà những cái giây phút đó làm cho cuộc đời ta đẹp biết là là bao nhiêu. Và trong cuộc sống này cũng vậy, có rất nhiều điều đẹp mà ta phải có cái tâm hồn tinh tế, ta mới mới nhìn ra được, phải không ạ? Ta nhìn những điều đó, ta mới thấy cuộc sống này đáng yêu, cuộc đời ta có nhiều cơ hội để hạnh phúc.
[1:22:23]Nhưng mà nếu tâm ta phiền muộn, hẹp hòi, ích kỷ, ngu si, ta không thấy, ta không thưởng thức được biết bao nhiêu cái đẹp của cuộc sống này. Cho nên khi mà ta mở lòng mình ra, ta tinh tế hơn, sâu sắc hơn, ta thấy được nhiều cái đẹp trong cuộc đời này hơn, bỗng nhiên ta yêu thương nhau hơn. Đúng không ạ? Đúng không ạ? Dạ.
[1:22:52]Thôi thầy nói một tâm nữa thôi nha. Tâm lo xa. Tâm biết lo xa. Ta lo được những điều mà người khác chưa lo tới. Cái tâm này hơi trí tuệ và rất đạo đức. Tâm biết lo xa, lo cho xã hội, lo cho đất nước, lo cho nhân loại, lo cho hành tinh này. Đó. Đây là tâm biết lo xa. Cái tâm này nó đòi hỏi ta phải có trí tuệ, có tầm nhìn lớn nên thường là ta không bị bắt buộc. Nhưng đối với thầy, thầy bắt buộc. Những ai mà là đệ tử của thầy, những ai mà nhận mình là đệ tử của thầy thì thầy buộc người đó phải có tâm lo xa. Lo cho nhân loại, lo cho đất nước, lo cho xã hội này, lo cho mọi người. Nói: "Dạ lo cái gì thầy?", đó, hỏi lo cho cái gì tức là không biết gì để lo.
[1:23:57]Còn nếu ta có trí tuệ, ta thấy nhiều điều đáng lo lắm. Ta thấy nhiều điều đáng lo lắm. Ví dụ như ta nhìn thấy cái người họ tắm nước bằng bồn, mỗi lần tắm là mấy cái bồn như vậy, một bồn để mà ngâm xà bông, một bồn để xả nước, tốn biết bao nhiêu nước trong khi đường ống nước Sông Đà đã vỡ nhiều lần mà người này còn tàn nhẫn tắm bằng nước bồn thì ta thấy đáng lo không? Lo. Cái phước người này kiếp sau sinh vào vào sa mạc, nhưng mà họ phí phạm cái tài nguyên của trời đất. Lẽ ra ta phải tiết kiệm lại. Hễ nghe tin mà đường ống nước Sông Đà vỡ ở đây mình tiết kiệm liền, dù cái phía bên mình không bị ảnh hưởng nhưng mình vẫn
[1:24:41]phải để dành nước cho cho người khác, phải biết như vậy. Rồi ta thấy người mà mong cho mình sạch sẽ nên dùng quá nhiều xà bông thì cái dơ nó đổ về đâu? Cái dơ đổ về đâu?
[1:24:57]Đổ về sông.
[1:25:01]Bớt dùng bột giặt xà bông để còn được ngắm những dòng sông xanh.
[1:25:14]Rồi vậy hồi thầy còn nhỏ, biển là nơi trong lành, xinh đẹp.
[1:25:23]Qua mấy mươi năm, thầy về với biển thì
[1:25:29]tất cả đã thay đổi, biển là cái thùng rác.
[1:25:34]Lần đầu tiên thầy biết điều này là lúc có thể ở Mũi Né. Thầy đến Mũi Né theo cái lời mời của anh Chủ tịch tỉnh Bình Thuận. Ảnh mời thầy ra Mũi Né chơi để xem mà cái tỉnh Bình Thuận phát triển được một cái khu du lịch resort ở Mũi Né. Thì khi thầy đến đó, thầy thấy: trời ơi trên biển rác không! Bao nhựa, quần áo cũ trôi. Thầy mới nghĩ là: dân ở đây dở quá, tệ quá đi xả rác xuống biển và lẽ ra chính quyền phải bảo vệ khu du lịch này bằng cách là vớt lên liền. Thầy mới quay lại, thầy nói: "Ủa, anh Thành à, sao mà rác này không ai vớt?", ảnh nói: "Không phải thầy. Cái rác này là theo cái dòng hải lưu,
[1:26:15]cái mùa nó trôi từ đâu đến không vớt nổi, đầy hết cả bờ biển, không vớt nổi. Nếu mà vớt nó là không biết bao nhiêu triệu triệu tấn rác, không ai làm nổi cả." Thầy ngỡ ngàng. Rồi thầy nói: "Thế cái con đường mà từ cái thành phố Phan Thiết về Mũi Né, thầy thấy có rác trên đường?", ảnh nói: "Dạ, nếu thầy nói vậy, 30 giây, ổng ra lệnh một cái là đoàn thanh niên lại làm rác mất tiêu liền. Nhưng mà rác dưới biển là bó tay." Lần thầy đến Quảng Bình vậy, Quảng Bình cái mùa đó nước biển ấm, yên bình, cái thầy nói mọi người xuống tắm. Qua ngày hôm sau bắt đầu thầy thấy rác. Cái người dân địa phương nói:
[1:26:51]"Dạ, bắt đầu biển động là rác sẽ trôi vào bờ." Qua ngày hôm sau nữa, đầy ngập, rác tràn ngập hết biển thôi ven bờ. Thầy mới rất là buồn. Thầy nói cái biển của tuổi thơ của thầy nó xinh đẹp bao nhiêu thì bây giờ ngày nay biển trở thành một cái thùng rác của thế giới. Và lần lần như vậy, người ta cứ khai thác những tài nguyên quý của Trái Đất, từ cái cây, cái gỗ, lòng đất, dầu mỏ, đủ thứ chế thành vật dụng để xài, xài xong vất bỏ thành rác, không bao giờ tái sinh để trở lại cái tài nguyên như ban đầu được nữa. Và Trái Đất này sẽ làm sao? Sẽ từ từ trở thành trái, trái rác. Từ Trái Đất xinh đẹp sẽ trở thành trái rác.
[1:27:36]Qua tay con người sử dụng, khai thác rồi biến thành rác hết. Đây là điều có đáng lo không ạ? Rất đáng lo. Và con cháu ta cứ vậy cứ càng về sau thì lại càng bị chứng kiến một cái môi trường của một Trái Đất xấu xí, dơ bẩn. Rồi ta cứ che đậy bằng cách lấp liếm, chôn, đốt. Nhưng mà bản chất phía sau nó vẫn là gì? Vẫn là bẩn thỉu, xấu xí. Những điều đó đáng lo không ạ? Đáng lo lắm. Và ta phải làm sao? Đó là vấn đề sau này ta nói tiếp. Nhưng mà là một người có đạo đức, ta phải có cái tâm lo xa. Lo trước cái lo của thiên hạ, vui sau cái vui của thiên hạ. Nên cái tâm mà biết lo xa, biết lo trước khi gia đình mình thấy,
[1:28:26]biết lo trước khi cái làng mình thấy, đó là tâm đạo đức. Ví dụ trong làng ta có con đường, nó có cái ổ gà bề lớn nè, nó vừa mới xuất hiện cái ổ gà, không ai quan tâm nhưng ta phải là người thấy trước. Vì nếu không lấp kịp ngày hôm nay, tháng sau cái ổ gà nó từ từ nó lớn ra. Lúc đó mà sửa lại nó rất là tốn kém và có thể đã vài ba người té trong đêm hôm rồi. Không thấy ổ gà, vấp cái té lật ngang liền, có tai nạn liền. Cho nên ta phải thấy trước điều đó, vừa có ổ gà là ta lấp liền, sửa liền. Mà cái đó cũng là cái đạo đức, cũng là cái phúc cho gia gia đình ta. Cho nên có cái câu ca dao mới: "Trước nhà đường có ổ gà, nhà hay gặp chuyện bất
[1:29:12]hòa không may." Đó là nói theo phong thủy. Trước nhà mình mà đường không phẳng, không đẹp cứ để ổ gà chạy qua họ dằn dằn, trong nhà mình thế nào cũng sinh họa. Vì theo phong thủy đó là điềm gở, mà theo nhân quả, ta cứ thản nhiên nhìn mọi người đi qua cái con đường dằn đó mà ta tỉnh bơ thì đúng là ta mang tội nên trong nhà ta sẽ sinh ra nhiều chuyện bất hòa là xui rủi. Nên vậy nên bây giờ ta nhớ vậy, ta dán cái câu trước cửa nhà cho mọi người đi qua đi lại cùng đọc nha: "Trước nhà đường có ổ gà, nhà hay gặp chuyện bất hòa không may", nhớ như vậy.
[1:29:55]Thôi thì à vậy những lời đạo lý nha nuôi ta ta từng ngày đi qua cuộc sống, làm cho tâm đạo ta lớn lên từng chút, làm cho ta hoàn hảo dần cái sự tu hành của mình. Thầy chúc cho mọi người vậy yêu thương nhau, yêu thương cuộc sống này. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Chúng ta hồi hướng: Nguyện đem công đức này, hướng về khắp tất cả,
[1:30:34]đệ tử và chúng sinh đều trọn thành Phật đạo.