[0:00]Còn bên ngoài và sắp xếp ổn định tất cả những giảng đường để chuẩn bị tác bạch kiền thỉnh Hòa thượng Pháp sư quang lâm về nơi pháp tòa và ban cung nghinh dẫn thỉnh. Ngay giờ phút này chúng ta cũng chuẩn bị khánh lễ kiền trì để tỏ lòng cung kính để tác bạch kiền thỉnh Hòa thượng. Giờ này xin mời toàn thể hội chúng chúng ta sẽ đứng lên trang nghiêm, ngàn người như một, im lặng như chánh pháp để cho đạo tràng chúng ta trang nghiêm và thanh tịnh một cách tuyệt đối khi thời pháp hội của Thượng tọa được diễn ra. Mong các Phật tử chúng ta hoan hỷ. A Di Đà Phật. Đó đó đó đó. Bỏ cái chuông
[0:58]nhỏ. Dạ.
[1:05]Vô vô đóng cửa lại đóng cửa lại để cáo hầu. Giờ người ta trước người ta trước ta trước người ta để. Đứng luôn đi, ra đứng vô trong vị trí đi. Dạ có thể thọ giáo đi qua bên này hả? Bên đây mấy huynh đệ bên này toàn giỏi không, giỏi công nghệ, giỏi truyền thông, mà giỏi về ngôn ngữ nữa. Cho mấy em lưu ý luôn. Dạ, để cho mấy em phát huy luôn. Chủ yếu đứng ở dưới, từ từ ở bên dưới hả? Dạ. Được rồi
[1:39]được rồi. Đứng dậy. Thôi ngồi cho Phật tử tác bạch cái. Thôi.
[1:49]Vừa để cho Phật tử con đi vô bưng cái khay lễ. Hai cô vô đi. Dạ. Cái khay lễ đâu? Cái khay lễ bên đâu? Lấy cái
[2:14]khay lễ.
[2:22]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bái bạch Hòa thượng, giờ này pháp hội toàn thể đại chúng chúng con một lòng hướng về Tam Bảo để đón nhận thời pháp cao quý của Hòa thượng, chúng con xin được dâng lời tác bạch cung thỉnh Hòa thượng quang lâm pháp tòa để ban bố cho chúng con thời pháp sáng hôm nay.
[2:50]Xin Hòa thượng chứng minh chúng con cung thỉnh Hòa thượng quang lâm. Toàn thể đại chúng niệm danh hiệu Đức Phổ Hiền để cung nghinh Hòa thượng quang lâm. Nam Mô Đại Hạnh Phổ Hiền Bồ Tát.
[3:10]Nam Mô Đại Hạnh Phổ Hiền Bồ Tát.
[3:26]Nam Mô Đại Hạnh Phổ Hiền Bồ Tát.
[3:39]Nam Mô Đại Hạnh Phổ
[3:48]Hiền Bồ Tát Ma Ha Tát. Chúng con thành kính cung thỉnh Hòa thượng, mời toàn thể đại chúng niệm Phật cầu gia bị. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[4:16]Nam Mô Bổn Sư Thích
[4:26]Ca Mâu Ni Phật.
[4:33]Nam Mô Bổn Sư Thích
[4:40]Ca Mâu Ni Phật. Chúng con cung thỉnh Hòa thượng an tọa. Xin toàn thể đại chúng ngồi trong sự trang nghiêm và yên lặng.
[5:09]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bái bạch Hòa thượng, sáng hôm nay nơi đạo tràng chùa Hòa Khánh chúng con như nắng hạn gặp mưa rào, đón bước chân an lạc với sự huân tu một đời hoằng truyền chánh pháp của Đức Phật, Hòa thượng đã quang lâm về nơi đạo tràng chùa Hòa Khánh chúng con để ban bố thời pháp cao quý. Thưa cùng toàn thể quý nam nữ Phật tử, trên con đường hoằng truyền chánh pháp của Đức Phật mấy mươi năm đạo đời đạo lưỡng toàn, Hòa thượng đã cống hiến hết sức mình cho đạo pháp, cho dân tộc với những bài pháp vô cùng ý nghĩa và sâu sắc, đào tạo rất nhiều thế hệ tăng ni ở trên con đường hoằng truyền chánh pháp làm cánh
[6:08]tay nối dài của Giáo hội Phật giáo Việt Nam để đem chánh pháp của Đức Thế Tôn truyền bá khắp mọi nơi. Một lần nữa, xin toàn thể đại chúng chúng ta hãy phướng cao một tràng pháo tay thật lớn và thật dài với sự hiện diện quang lâm của Hòa thượng trong buổi sáng ngày hôm nay.
[6:35]Trong sự trang nghiêm và tràn đầy niềm vui, hạnh phúc sáng hôm nay, giờ phút này chúng con xin được cung thỉnh pháp âm của Hòa thượng bắt đầu cho buổi tuyên dương diệu pháp.
[6:53]Thầy à thầy Đức Đức Lập hả? Lập hả? Lộc. À Đức Lộc. Thầy Đức Lộc cũng là một giảng sư nổi tiếng cho nên thầy nói hay vậy đó, không có gì trơn á. Còn đây Thượng tọa Quảng Pháp là đang là trụ trì chùa Hòa Khánh đây, thay cho Hòa thượng Tấn Đạt cũng có bệnh duyên. Còn kia thầy Đức Đức Lộc à thầy Đức Lộc là giảng sư các huynh đệ cũng phù việc với nhau. Các thầy đều là những cái vị tăng
[7:24]cũng còn trẻ hay già không biết nữa nhưng mà là tăng tài đấy, những vị cũng là tương lai của đạo pháp đi, cũng đang hoạt động rất là đắc lực nên ta cũng cũng vui mừng. Hôm nay về đây được gặp các thầy, thấy các thầy nối tiếp sự nghiệp của những vị tôn túc đi trước làm cho ta thêm cái niềm hy vọng. Rất cảm ơn các thầy nha. Thỉnh các thầy nghỉ ngơi, có chỗ nào đó thầy ngồi nghỉ. Vô phòng ha? À à rồi, cảm ơn các thầy nhiều.
[7:58]Mấy thầy trổng giảng hay lắm, đáng lẽ ổng giảng mới đúng chớ đâu cần thầy giảng gì.
[8:06]À Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Về chùa này mình tu vui hà ta, vừa tu vừa nghe xe cộ chạy qua lại vui quá ha. Chùa này cất làm sao vậy ta? Ở trên kia còn tầng không ta? Ở trên còn tầng không? Còn hả?
[8:31]Ồ, lầu ở hông. Ừm... Chùa Hoằng Khánh làm việc rất là đắc lực, giống như khai thác gần hết công suất của cái chùa vậy. Hòa thượng thì đang có duyên bệnh, nằm nghỉ ở dưới cái phòng dưỡng bệnh dưới kia. Và các thầy trẻ thì nối tiếp, mà có nhiều cái lớp dạy hoằng pháp cũng dạy được 12 khóa giảng sư. Và để mà cung cấp các giảng sư đi cho mọi nơi, kể cả có những người cũng ra nước ngoài đi giảng. Cho nên cái chùa Hoằng Khánh đây là một nơi mà hoạt động Phật sự rất là đắc lực. Chúng ta cũng vui mừng vì, vì điều đó. Chứ có nhiều nơi có những ngôi chùa cũng vắng lắm, nhiều khi quanh năm không ai tới. Có những ngôi chùa xây thiệt đẹp vậy đó,
[9:17]mà ngày rằm đâu chừng mười mấy người tới sám hối à. Cũng buồn. Mà mình lại tốn công tốn tiền xây dựng mà hoạt động không được. Còn riêng chùa Hoằng Khánh này ai mà cúng dường, trước đây ai mà cúng dường chùa Hoằng Khánh là có, có phước dữ à, tại chùa hoạt động rất là mạnh, không đủ hết lớp này tới lớp kia, hết lớp kia tới lớp nọ. Giống như hôm nay chúng ta cũng về đây mà, mà, mà, mà tu học vậy. Rồi ý hồi nãy hai thầy, thầy Quảng Pháp trụ trì cũng ý mời tí đạo tràng chùa Phật Quang có, có thể được thì về đây cũng sắp xếp một khóa tu, thầy cũng nhường một thời để cho khóa tu. Cái tấm lòng của các thầy thiệt là hay à, dễ thương gì đâu.
[9:57]Nhìn cái mặt cũng dễ cưng nữa. Đó, mấy thầy, mấy thầy, mấy thầy cũng có lý tưởng, mấy thầy có lý tưởng tu hành, cho nên là là thiệt là hay.
[10:10]Nhưng mà tại sao chúng ta phải tu? Mà tại sao nhiều người không chịu tu? Ở ngoài kia nhiều người không chịu tu, còn ở đây thì chúng ta chịu tu. Chúng ta chịu tu vì chúng ta tin vào đạo lý của Phật dạy, sẽ giúp cho chúng ta vượt lên, đạt được những điều cao thượng. Chúng ta tin rằng lời Phật dạy giúp cho chúng ta vượt qua khỏi những điều đau khổ của kiếp người, của luân hồi, của tái sinh. Chúng ta tin, nhớ niềm tin. Chúng ta tin vì điều đó. Còn có những người họ không có tin điều đó và họ cứ nghĩ rằng là cứ họ ráng làm rồi họ có ăn. Họ có làm rồi họ có ăn. Và họ có ăn thì họ có sống, họ có sống thì họ cứ xoay xở trong cuộc sống để thụ hưởng.
[11:03]Rồi nhiều khi cũng gây nghiệp, rồi họ cứ trôi lăn nó tới đâu nó tới. Còn chúng ta thì nương vào lời Phật dạy, chúng ta nhìn xa hơn những điều đó. Cuộc sống này không chỉ có làm rồi có ăn, có thụ hưởng rồi già, rồi yếu, rồi bệnh, rồi chết, rồi không biết đi đâu. Có khi sẩy chân một cái rơi vào địa ngục hoặc đọa vào súc sinh, ác thú. Mà nếu không phải súc sinh, ác thú, không phải địa ngục, 95% chúng sinh chết xong đọa làm ma đói hết. Cả cái thế giới này, cả cái thế giới này như vậy. Tại sao vậy? Tại vì lúc sống hưởng hết phước à. Lúc sống là ta thấy họ cứ tận dụng mọi cái phước họ có để thụ hưởng.
[11:46]Dư chút xíu tiền, đi chơi. Là dư chút xíu tiền là mua sắm, thụ hưởng. Là con người ta cứ tranh thủ để thụ hưởng và cứ xem rằng cái thụ hưởng ăn ngon, mặc đẹp, chơi đùa đủ thứ là giá trị. Họ tự hào vì cái giá trị đó nên hưởng cho hết phước. Nhiều khi chết cũng là lúc hết phước luôn rồi vào làm ma đói. Không đọa địa ngục, cũng không đọa súc sinh, nhưng sẽ là ma vất va vất vưởng đói khát vì hết phước rồi. Có những người chưa chết mà hết phước rồi, thì chưa chết mà bệnh tật đói khổ này kia nọ, vân vân hết, chưa chết mà hết phước rồi cũng rất là khổ sở. Còn đa phần lúc chết cũng là hết phước luôn. Thì chúng ta nhìn ra điều đó.
[12:39]Nương theo lời Phật dạy, chúng ta hiểu nhân, hiểu quả, hiểu tội, hiểu phúc. Chúng ta nhìn xa hơn khỏi kiếp người và chúng ta thấy những cái điều mà con người ta không biết làm phước hoặc có chút xíu phước rồi hưởng một cách vội vã, hết phước rồi sẽ rất là khổ. Nên đầu tiên, nương theo lời Phật dạy, ta cố gắng làm phước cái đã. Tích lũy phước cái đã, làm phước không bao giờ ngừng nghỉ, tích lũy phước đủ cho đời này và cho nhiều đời sau. Đó là thấu thứ nhất như vậy. Còn cao siêu hơn nữa, mà nếu mà thực hành sâu vào lời Phật dạy, chúng ta đi tìm được sự chứng ngộ của tâm linh. Chúng ta vượt khỏi thân phận tầm thường của chúng sinh,
[13:22]ta trở thành những bậc thánh cao siêu, thì đó là một điều khác nữa, một điều cao thượng vượt hơn nữa mà Đức Phật dạy cho, cho chúng ta. Nên khi ta đến với Đức Phật, ta ít nhất ta có hai cái mục tiêu. Mục tiêu thứ nhất là tạo được rất nhiều phúc để dành cho kiếp này và nhiều kiếp sau, để đi trong luân hồi ta bớt đau khổ, đó là mục tiêu thứ nhất. Mục tiêu thứ hai là khai mở tâm linh giác ngộ để ta rời bỏ cái thân phận tầm thường của một phàm phu mà trở thành một bậc thánh, để có thể giải thoát giác ngộ, vượt khỏi luân hồi sinh tử và có thể trở thành một bậc thầy, một bậc đạo sư để nhiếp hóa chúng sinh trở lại.
[14:08]Chúng ta ít nhất có hai cái mục tiêu đó khi ta đến với Phật pháp. Thầy nhắc lại: Mục tiêu thứ nhất ta là gì? Ta tin vào nhân quả nên ta tạo phúc rất là nhiều. Tạo phúc không bao giờ ngừng nghỉ, tạo phúc cho đến vô hạn, vô biên. Để chi? Để đi trên luân hồi này bớt khổ. Mục tiêu thứ hai là giác ngộ, khai phá tâm linh để trở thành một bậc thánh thật sự, bậc thánh cao siêu. Ít nhất chúng ta có hai cái mục tiêu đó khi ta đến với Phật pháp.
[14:47]Hai cái mục tiêu đó dễ hiểu không? Dễ không?
[14:54]Cái người nào mà nói dễ là người đó có thiện căn sâu dày, nghe mới thấy dễ hiểu á. Còn đa phần không ai hiểu á, đa phần không ai hiểu.
[15:06]Ví dụ như cái, cái mục tiêu thứ nhất là ta phải tích lũy phước cho thật nhiều. Thì cái chữ phước là gì, tội là gì, nhân là gì, quả là gì, nghiệp báo là gì, đã bắt đầu là khó hiểu rồi. Ví dụ như chúng ta là chúng ta tin được luật nhân quả nghiệp báo, phải không ạ? Ta ở đây ta theo Phật lâu, ta nghe giảng dạy nhiều, ta có niềm tin vững chắc với luật nhân quả nghiệp báo. Nhưng rất nhiều người không tin. Ở đây tu vui quá ha! Ngoài kia xe hú hí rồi chạy bóp còi này nọ vui thiệt đó chứ. Đó, đó, trời đất ơi! Hết hồn vậy á. Bây giờ ví dụ như chúng ta tin được nhân quả nghiệp báo, rồi bây giờ làm sao chúng ta share, chúng ta chia sẻ niềm tin đó với người khác?
[16:02]Vì nhưng mà chúng ta khi có lý tưởng tu hành rồi chúng ta không thích tu một mình, lúc nào cũng thích có nhiều người cùng tu với nhau, cùng đi trên con đường giác ngộ. Vì đi một mình dễ thất bại lắm, đi một mình không có phước, phải đi đông người mới có phước. Nhưng làm sao mình chia sẻ niềm tin vào luật nhân quả với người khác khi người ta không hiểu gì, người ta không tin? Hồi nãy thầy mới nói với thầy trụ trì, nói: Tất cả mọi tôn giáo đều có cái khởi đầu giống nhau là niềm tin. Cái người tin Chúa, người tin Trời, người tin Thượng đế, người tin thần chú, người tin đủ thứ á, ta tin luật nhân quả.
[16:44]Nhưng bởi vì không có chứng minh, cứ tin cái đã, không có chứng minh. Nhưng rồi đi một đoạn đường rất là dài rồi cuối cùng kết thúc, các tôn giáo khác kết thúc ở niềm tin, tiếp tục là niềm tin, tin nhiều hơn, tin dữ dội hơn. Còn Đạo Phật chúng ta thì kết thúc ở trí tuệ. Ta bắt đầu bằng niềm tin, nhưng sẽ kết thúc ở trí tuệ. Đó là cái hay của người đệ tử Phật. Khi ta tu đến mức độ nào đó rồi, ta không cần niềm tin nữa, ta bỏ niềm tin qua một bên. Vì sao? Vì lúc đó ta có trí tuệ rồi, ta nhìn mọi điều bằng cái con mắt của mình. Không có niềm tin nữa. Nhưng ban đầu phải có niềm tin. Mà cái niềm tin ban đầu của ta là gì?
[17:32]Ta tin kính Phật cái đã. Đó là cánh cửa, nếu không có niềm tin kính Phật rồi ta không vào đạo được.
[17:42]Mà nói tại sao có người tin kính Phật, có người không tin kính Phật? Cái này thuộc về may rủi à, may rủi. Ai hên thì tin được Phật rồi bước luôn vào cả một bầu trời chân lý, đạo lý mênh mông rồi bay luôn. Còn người nào không có cái may, không có niềm tin kính Phật đó rồi thì cứ lẩn quẩn đi đâu bên ngoài lang thang trôi dạt. Nên những người ngồi đây hầu hết là những người may mắn vì ta bước qua được cánh cổng đầu tiên là cánh cổng tin kính Phật. Chúng ta rất may mắn hơn biết bao nhiêu người trong cái thế giới này. Là cái thứ nhất. Cái thứ hai là phải tin cái gì? Luật nhân quả. Vì từ xưa tới giờ vậy, trong thời Đức Phật còn tại thế cũng vậy.
[18:27]Khi có những người ngoại đạo đến gặp Đức Phật để nghe pháp, cả hơn mấy tí đồng hồ đầu tiên Đức Phật chỉ nói về luật nhân quả mà thôi. Đức Phật cứ kể kiếp này, kiếp kia có người làm cái nhân này kiếp sau họ ra quả này, rồi kiếp này nhân làm nhân này ra quả kia. Đức Phật chỉ kể kiếp sống của hết người này tới người kia cho vui, toàn là những câu chuyện về nhân quả luân hồi không, mấy tiếng đồng hồ. Lạ như vậy. Tức là Đức Phật cứ kể: "Vào một thuở nọ, có một cái cô gái đó vậy đó, cô đó có tên gì, ở với cha mẹ như vậy, rồi khi mà đi đến cái khúc suối đó gặp một cái con thú là bị mắc kẹt vì cái bẫy, cô đã đã khéo léo gỡ bẫy cho
[19:11]con thú để cứu nó đi, rồi qua kiếp sau trong lúc cô bị gặp hoạn nạn, con thú đó đã trở thành người gặp cô và cứu cô. Mọi sự nó công bằng như vậy." Đức Phật cứ kể câu chuyện vậy thôi. Đức Phật kể hết chuyện của người này, kể chuyện của người kia cả tất cả trong thế giới, bởi vì Đức Phật có gì? Có thiên nhãn, thiên nhãn minh và túc mạng minh nên Đức Phật thấy hết tất cả tiền kiếp của tất cả chúng sinh. Và Đức Phật bốc ra những câu chuyện thú vị để kể, nên cái kho mà chuyện về nhân quả của Đức Phật là vô lượng vô biên. Đức Phật cứ vậy, cứ đầu tiên cứ kể chuyện, chừng hai, ba tiếng đồng hồ cho một người mới,
[19:49]cho đến khi người ta tin được nhân quả, lòng người ta mềm rồi, người ta buông xuôi hết rồi, tất cả những tính toán hơn thua bỏ xuống. Vì khi ta tin được nhân quả rồi, ta chỉ ao ước một điều là gì? Sống một đời đạo đức, vị tha, phụng sự, giúp đỡ. Trong hai, ba tiếng đồng hồ mà ngồi nghe Đức Phật kể về luật nhân quả, về tái sinh, về những câu chuyện nghiệp báo, lòng ai cũng mềm hết. Ban đầu còn can cường lắm, còn có quan điểm của mình thế này, con đường đạo lý của tôi thế kia, đạo sư tôi đã dạy thế nọ, là tôi cầu nguyện để lửa đưa lời cầu nguyện của tôi lên trời, tôi thờ lửa hoặc là tôi phải khỏa thân,
[20:26]tôi lõa thể vì tại sao tôi buông bỏ hết tất cả mọi nhu cầu của cuộc sống này, vân vân. Họ họ đủ lý luận hết, đủ quan điểm ở trong đầu họ khi đến gặp Đức Phật, mỗi người mang theo cả một cái hệ thống tư tưởng có sẵn của mình. Đức Phật không cãi mấy cái đó. Phật cứ kể chuyện nhân quả nghiệp báo ở kiếp này, ở kiếp kia. Khi mà họ nghe một lát thì họ mềm lòng vì hai điều. Điều thứ nhất, luật nhân quả dạy cho họ là buông dần các tà kiến. Và trong tâm chỉ còn cái điều ước ao là sống phụng sự, sống hy sinh, sống vị tha, sống tạo phước thôi. Và cái điều thứ hai, Đức Phật phải là một bậc cái gì đó, một bậc thánh siêu việt mới có thể nhìn thấy được những tiền
[21:08]kiếp của vô lượng chúng sinh trong pháp giới này. Nên nhờ có hai cái ý niệm trong đầu họ, lòng họ mềm dần, mềm dần. Đến khi mà Đức Phật thấy tâm họ đủ mềm, Đức Phật mới thuyết về Tứ diệu đế. Và thường sau cái thời Tứ diệu đế đó họ chứng thánh quả Tu-đà-hoàn. Thường là như vậy. Nên Đức Phật vậy, Ngài thiện xảo, kiên nhẫn, sâu sắc. Thì chúng ta bây giờ cũng vậy, cách Phật đã xa, chúng ta không còn được cái phước duyên mà đến lễ bái Đức Phật, ngồi trước Phật để nghe Phật thuyết pháp, nhất là nghe Phật kể về cái chuyện luân hồi tái sinh của cuộc đời của người này của cuộc đời người kia, ta không được cái duyên phước đó.
[21:50]Thì bây giờ nhưng mà chúng ta cũng cố gắng giống như là được gặp Phật bằng cái gì? Bằng niềm tin về luật nhân quả, niềm tin sâu sắc về luật nhân quả. Đó là cánh cửa thứ hai mà chúng ta có may mắn. Cánh cửa may mắn thứ nhất là tin kính Phật dù không không còn được gặp Phật tận tận mặt của mình. Cánh cửa may mắn thứ hai chúng ta là tin được luật nhân quả. Đó là hai cánh cửa. Ta vượt qua được hai cánh cửa này, tâm mở ra nhiều cái công đức cho cuộc đời của mình. Mà tin nhân quả nghĩa là gì? Tin nhân quả tức là tin sự công bằng của trời đất. Nếu ta đã từng giúp đỡ người khác thì đời ta sẽ gặp lại những may mắn.
[22:39]Nếu ta đã hãm hại người khác, đời ta sẽ gặp lại những điều xui rủi, bất hạnh. Đó, căn bản của luật nhân quả là như vậy. Thì bây giờ vậy, ta tin nhân quả vì ta tin, chứ không phải trí tuệ. Nhưng muốn người khác tin thì ta phải có lý lẽ. Và cái nhiệm vụ mà làm cho người khác tin nhân quả là một nhiệm vụ, một nghĩa vụ, một sứ mệnh cao cả của người đệ tử Phật. Trong cuộc đời của ta vậy, ta phải đếm lại xem mình đã giúp được bao nhiêu người tin luật nhân quả. Vì họ tin được luật nhân quả, họ mở ra cánh cửa của công đức, của giác ngộ. Đức Phật ngày xưa cũng vậy thôi, cũng dạy người ta tin nhân quả trước khi dạy người ta giác ngộ.
[23:32]Chúng ta bây giờ cũng vậy. Nhiệm vụ của tất cả chúng ta, sứ mạng thiêng liêng của tất cả chúng ta là làm sao giúp cho mọi người tin nhân quả. Mà khi nhiều người tin được nhân quả thì chính đạo tâm của chúng ta không bao giờ lung lay, thoái chuyển. Nhớ đó là nhân quả. Cho nên muốn đạo tâm mình vững chắc thì phải giúp cho đạo tâm của người khác cũng vững chắc. Đừng bao giờ biết đạo lý rồi thì giữ yên một mình trong lòng mình, vì có ngày chúng ta mất cái đạo tâm đó ạ. Có ngày có người nói bậy nói bạ, ta bị lung lay ạ. Còn nếu chúng ta đã chia sẻ được cái đạo lý đó cho người khác thì đạo tâm của chính nơi ta vững chắc,
[24:16]bền nghĩa là vững chắc, kiên cường, đi được thêm nhiều đời sau nữa. Cho nên ai đi chùa mà đi một mình, mình biết sẽ có ngày bỏ chùa. Nhưng mà nếu ai đi chùa mà đi nhiều mình, dắt người này dẫn người kia đi thì người đó không bao giờ bỏ đạo, tại vì họ đã độ được cho người khác. Mà độ được cho người khác chính là củng cố đạo tâm nơi mình. Nhân quả là như vậy. Nên cái cánh cửa đầu tiên là tin kính Phật, cánh cửa thứ hai là tin được luật nhân quả. Mà tin được luật nhân quả thì ta phải tìm cách chia sẻ với mọi người. Nhưng mà chia sẻ với mọi người bằng lý lẽ gì vì người ta chưa sẵn sàng để tin? Người ta cần lý lẽ, cần sự thuyết phục,
[25:02]nhất là trong thời đại khoa học kỹ thuật ngày hôm nay. Khi lớp trẻ trí thức mới lớn lên, các em nó học nhiều về khoa học, không có dễ tin. Và chúng ta phải đủ lý lẽ nói để cho các em chấp nhận. Mà đạo pháp tương lai của đạo pháp chính là nơi lớp trẻ đó. Nếu lớp trẻ tin được Phật pháp thì đạo pháp còn, có người nối tiếp. Chứ nếu lớp trẻ mà không tin Phật pháp, đạo pháp mất luôn ạ. Nên cái mà để nói cho lớp trẻ tin được luật nhân quả thì ta phải đủ lý lẽ. Lý lẽ làm sao? Hôm nay ta nói chuyện với nhau một chút. Ta nói tin luật nhân quả bởi vì luật nhân quả khó hiểu quá nên ta phải tin thôi. Và tin được là một điều may mắn, ta cứ tin.
[25:52]Nhưng sự thực, luật nhân quả tuy phức tạp nhưng nó có cái nền đơn giản của nó. Cũng giống như mọi cái khoa học vậy, tuy phức tạp nhưng tất cả đều có cái nền rất là đơn giản ban đầu. Như hôm nay ta có nghe cái phần mềm ChatGPT chưa? Có nghe chưa? Cái phần mềm ChatGPT nó giống như một con người ở trong cái máy vi tính mình vậy, hoặc là trên điện thoại cũng được. Ta hỏi gì nó cũng trả lời hết. Nhưng mà đôi khi nó hổng biết, nó bí thì nó bịa ra, tức là nó biết nói dối luôn, thông minh đến mức độ biết nói dối. Nó không có nó không bao giờ tự nhận mình không biết. À nó có cái điểm tự hào vậy đó, hỏi cái gì nó cũng trả lời.
[26:40]Trả lời sai cũng trả lời, miễn có câu trả lời. Và ai ngu dựa vào nó để mà để đón nhận kiến thức đó coi chừng bị lầm, nhưng nó thông minh đến mức độ như vậy. Và cái việc mà soạn ra được cái phần mềm trí tuệ nhân tạo đó là một bước bước tiến khá dài, khá lâu của các nhà khoa học, nhất là các nhà khoa học lập trình máy tính, không đơn giản chút nào. Ta đưa vào câu hỏi, ví dụ hỏi: "Tôi là ai?" thì nó sẽ trả lời một giây liền. Nó trả lời đủ thứ triết lý trên đời mà nó học được ở đâu đó không biết, trả lời liền. Bây giờ hỏi: "Bạn hãy cho biết tôi là ai?", không cần nói tên, nó đưa ra một đống triết lý liền.
[27:19]Triết lý có thể hay hay không, đúng hay không mình không biết. Hoặc là mình gõ mình hỏi: "Chùa Hòa Khánh là gì?", nó kể vanh vách cái lý lịch chùa này, đôi khi nó bịa một đống ở trỏng nữa. Nhưng nó cứ trả lời, dù không biết, cứ bịa ra mà trả lời. Nó thông minh đến như vậy. Vì người ta thông minh người ta mới nói dối được. Người nói dối là người thông minh. Nhưng mà để có được cái trí tuệ nhân tạo đó là khoa học tiến một bước rất là dài từ cái những buổi đầu căn bản, chứ không phải là có liền bây giờ. Ví dụ để có máy bay bay được lên trời, con người ta cũng phải đi bộ dưới đất cái đã, từ những điều rất đơn giản.
[27:56]À để có thể bay được lên tới Sao Hỏa, tới Mặt Trăng, khoa học cũng phải bắt đầu từ những điều rất bình thường: Cầm một cục đá vậy thảy lên trời xem nó rớt xuống, từ những điều đơn giản như vậy. Nhưng những cái cực kỳ phức tạp mà ta cảm thấy giống như là mình không hiểu nổi nhưng sự thật nó có những cái ban ban đầu rất đơn giản. Chứ đó gọi là khoa học. Và luật nhân quả là một khoa học vĩ đại, nên luật nhân quả cũng bắt đầu từ những điều rất đơn giản. Ví dụ như thế này:
[28:38]Cái điều đơn giản nhất của khoa học là gì? 2 cộng với 2 là 4, đúng không ạ? Điều đơn giản, có cần chứng minh không? Bây giờ mình nói 2 cộng 2 là 4, có ai phủ nhận được không? Không ai phủ nhận được. Thần thánh trên trời cũng không phủ nhận được và cả nếu có ông trời, ổng cũng phải chấp nhận. Điều đó không... Nhưng bây giờ mình hỏi câu này, mình hỏi là: Ví dụ như 526,4 nhân cho 78,2 bằng bao nhiêu? Bằng bao nhiêu? Ngớ người. 41.164,48, kết quả nó là vậy. Mình nghe mình tin không? Không biết, không biết đúng hay không nữa. Nghe thầy nói một giây thì cũng không biết đúng hay sai, muốn đúng thì phải chứng minh. À.
[29:32]Nhưng mà cái con số ví dụ như là nói 526,4 nhân cho 78,2 nó phức tạp như vậy thực ra nó bắt đầu bằng cái gì? Bằng cái phép toán 2 cộng với 2 là 4 mà thôi. Chỉ từ cái 2 cộng với 2 là 4 đơn giản như vậy mà từ từ nó lên những phép toán cực kỳ phức tạp. Cho tới logarithm và tích phân, đạo hàm, đồ họa, đủ thứ chuyện, rồi tới máy vi tính, rồi tới ChatGPT, tới trí tuệ nhân tạo. Đủ hết, cũng chỉ từ căn bản là 2 cộng với 2 là 4 mà thôi. Luật nhân quả cũng sẽ như vậy và nhiều điều phức tạp trên cuộc đời này cũng bắt đầu từ những điều cực kỳ đơn giản, hiển nhiên không cần phải chứng minh. Ta nói ví dụ thế này:
[30:19]Ví dụ bây giờ
[30:25]vật chất, cái ly này
[30:33]nó là gì?
[30:39]Nó là một vật chất, vậy thôi. Có thể nó biến hoa hóa lại từ đất sét nấu lên rồi sơn màu vậy, nhưng căn bản nó là vật chất và vật chất hiện hữu ở khắp nơi. Nhưng ta cầm một cục đất sét lên, nó là điều đơn giản và cái tách này là một điều phức tạp từ cái đơn giản của đất sét được chế biến. Coi đất sét thì ta không cần phải chứng minh nữa, không cần phải chế tạo. Nhưng mà cái ly này thì phải phải chế tạo, phải sản xuất, phải nấu, phải nướng, phải nung, phải đốt. Mà cái đất sét thì không cần, nên đất sét là một điều đơn giản và chế tạo thành những máy móc là những điều phức tạp. Nhưng dù phức tạp tới đâu, nó cũng bắt đầu từ cái vật chất rất là đơn giản.
[31:26]Rồi ví dụ bây giờ nói rằng:
[31:31]Gia đình cần cái điều gì? Gia đình nào? Gia đình hay xã hội đều cần phải có một cái nền tảng căn bản là cái nề nếp trật tự, đúng không ạ? Chứ nếu trong nhà mà con cái không kính trọng cha mẹ, cha mẹ không thương yêu con cái thì gia đình đó tan vỡ. Nên cái cái đạo đức căn bản nhất của gia đình mà không ai có thể phủ nhận được đó là nề nếp trật tự, thương và kính lẫn nhau. Đó là điều căn bản, có ai phủ nhận được không ạ? Không. Rồi sau đó bắt đầu mới định hướng nghề nghiệp, giáo dục, tương quan, xây dựng kinh tế, đủ thứ chuyện là cái phức tạp về sau. Nhưng cái căn bản nhất của gia đình vẫn là
[32:14]nề nếp trật tự, đơn giản. Rồi bây giờ một cái căn đơn giản nữa nè: Chết, có hết không?
[32:24]Chết có hết không?
[32:30]Ban đầu nhiều khi người ta chết rồi, không thấy cái người đó không hoạt động nữa, người ta nghĩ là chết là là hết. Nhưng càng về sau, con người có tư duy lần lần, người ta có cảm nhận cái tâm thức này nó không phải là lệ thuộc vào cái thân xác này. Thân xác có thể chết nhưng tâm thức không chắc là chết. Nên cái việc chết không phải là hết là nền tảng của mọi tín ngưỡng trên cuộc đời này. Đạo nào cũng vậy, chết không có hết. Còn anh nói chết mà hết thì anh không phải là người có tín ngưỡng, vậy thôi. Còn đã bước tới đạo rồi thì ai cũng phải chấp nhận một điều đơn giản, hiển nhiên, căn bản ban đầu:
[33:12]Chết không phải là hết. Nhớ như vậy. Nên để khởi điểm của mọi tín ngưỡng là do mọi người tin rằng chết không phải là hết. Ví dụ trong một bộ tộc xa xưa cũng vậy. Chết, có người chết mọi người nhảy múa hoặc khóc than vân vân gì đó, chỉ bởi vì người ta tin rằng chết không phải là hết, tổ tiên người ta vẫn còn lẩn quẩn đâu đó. Người ta có kinh nghiệm tiếp xúc hay sao không biết, nhưng mà tất cả đều từ cái niềm tin. Rồi cứ phát triển lên thành rất nhiều tôn giáo, nhưng mọi tôn giáo đều giống nhau một điểm duy nhất: Chết không phải là hết. Dù ví dụ như ta thờ Phật, đạo khác thì thờ trời, thờ Thượng đế, nhưng ta và họ đều giống nhau ở một điểm:
[33:54]Chết không phải là hết. Căn bản của tín ngưỡng đều là như vậy, còn đi vào sâu nữa bắt đầu mới là phức tạp.
[34:04]Ta có bốn loại tôn giáo.
[34:09]Hôm nay thầy nói vòng vòng mọi chuyện triết lý trên đời cho nghe, ai buồn ngủ cứ ngủ nha.
[34:16]Ta có bốn loại tôn giáo: Là có một loại tôn giáo mâu thuẫn hoàn toàn với khoa học, tức là khoa học nói gì họ nói ngược lại. Ví dụ nói Trái Đất hình tròn, họ nói không, Trái Đất vuông phẳng. Có những loại. Là cái sự tiến bộ khoa học họ họ phủ nhận hết, đó là một loại tôn giáo cực đoan như vậy. Rồi có một loại tôn giáo thứ hai là điều chỉnh theo khoa học. Khoa học tiến tới đâu thì họ nói đạo của họ cao hơn cái đó. Ví dụ như ngày xưa họ không biết gì về tế bào, cho đến khi khoa học phát hiện được tế bào con người rất là phức tạp, có cả ADN, có gen di truyền đủ thứ đó thì họ nói tất cả cái gen di truyền đó là do Chúa tạo ra.
[35:01]Nên khoa học tiến tới đâu thì họ nâng cấp lý luận đạo của họ đi theo khoa học tới đó. Hoặc là khoa học nói là vũ trụ bắt đầu từ vụ nổ Big Bang thì họ nói sao? Vụ nổ Big Bang đó do Chúa tạo ra. Tức là khoa học tiến tới đâu thì họ nâng cấp lý luận của đạo họ theo tới đó. Đây là một loại tôn giáo thứ hai là điều chỉnh theo khoa học. Một loại tôn giáo thứ ba là một tôn giáo có tính khoa học. Có tính khoa học nghĩa là áp dụng khoa học vào trong đời sống tu tập của mình. Ví dụ như là những người như là Đạo Tiên, Đạo Lão họ luyện cái sức khỏe trường sinh, luyện trí thông minh thì họ biết là nên dùng thuốc này,
[35:40]nên ăn món kia, nên tập luyện đời sống như thế nọ để cho tinh thần minh mẫn, thân thể được tráng kiện thì họ đều thu thập hết những kiến thức của khoa học để họ ứng dụng vào đời sống cho tinh thần và vật chất của họ, đó là loại tôn giáo thứ ba. Và loại tôn giáo thứ tư là loại tôn giáo dẫn trước khoa học. Khoa học cứ tiến bộ, tiến tới đâu là thấy cái đạo đã đứng trước đó rồi. Thầy nhắc lại bốn loại tôn giáo để xem mình thuộc loại nào: Một loại tôn giáo là mâu thuẫn với khoa học, một loại tôn giáo là điều chỉnh từ từ theo khoa học, một loại tôn giáo thứ ba là ứng dụng khoa học và một loại tôn giáo thứ tư là dẫn trước khoa học.
[36:28]Vậy Đạo Phật mình thuộc loại tôn giáo nào? Hả? Thứ tư hả? Ngon vậy?
[36:38]Có vẻ như thứ ba mà có vẻ như thứ tư. Đúng là ta mở lòng, ta open. Khoa học có cái gì hay ta cứ sử dụng, không sao. Nhưng mà đặc biệt của Đạo Phật là dẫn trước khoa học, đây là điều mà ông Einstein nhận xét á. Mà trong các điều mà dẫn trước khoa học, nhiều điều Đức Phật dẫn trước khoa học, nhiều điều Đức Phật nói trước khoa học, khoa học tới bây giờ vẫn chưa khám phá được hết mà. Tuy nhiên, trong nhiều điều dẫn trước khoa học đó có một điều rất độc đáo là luật nhân quả. Ta cứ cho các nhà khoa học tiến bộ đi. Tiến đi, tiến mãi, tới cuối con đường của sự tiến bộ sẽ thấy luật nhân quả đứng đó. Mà ta là những người đứng đó rồi, tại ta tin ngay từ đầu rồi.
[37:23]Cái may của chúng ta là chỗ đó. Khoa học sẽ còn rất lâu mới nhìn thấy được đường đi của nhân quả nghiệp báo, còn ta không đợi, ta đốt thời gian, ta đón nhận, ta chấp nhận, ta tin tưởng, ta ứng dụng luật nhân quả từ bây giờ rồi. Nên may mắn ta là con của Phật, nên ta đã đi trước khoa học, ta đỡ tốn biết bao nhiêu thời gian. Cái hay của ta. Cứ khoa học cứ tiến bộ, các anh cứ làm, cứ chế tạo, cứ phát triển và tôi lặng lẽ đứng ở đầu đường chờ, đứng ở cuối đường chờ anh. Một ngày nào đó anh sẽ gặp chúng tôi bởi vì sao? Lúc anh phát hiện là luật nhân quả là điều có thật trong trời đất này. Cái may mắn của chúng ta là vậy, nên chúng ta hạnh phúc vì chúng ta là con của Phật.
[38:12]Nhưng bây giờ, bây giờ khoa học chưa tiến, khoa học chưa tiến tới mức độ đó thì ta có cách nào gợi ý để cho bạn bè ta, gia đình ta, hàng xóm, cộng đồng ta có niềm tin về nhân quả hay không? Ta có cách nào? Chứ đợi khoa học còn lâu lắm,
[38:35]không biết mấy ngàn năm nữa khoa học mới nhìn thấy nhân quả. Còn ta ta thấy rồi, ta tin rồi, nhưng ta có cách nào để giúp cho gia đình, bạn bè, người thân yêu của ta tin nhân quả không? Bằng những lý lẽ hợp lý.
[38:55]Cũng vậy, ta đi từ những điều đơn giản rồi đi tới phức tạp. Điều đơn giản là thế này, vì trong thẳm sâu trong tâm hồn của ta, ta thấy một người xấu ác thì ta đối xử làm sao?
[39:16]Ta khinh bỉ, ta ghét bỏ, và nếu có cơ hội ta trừng phạt, nếu ta có quyền lực ta trừng phạt. Ta thấy một người tử tế, tốt bụng, hiền lành, đạo đức thì ta muốn đối xử làm sao?
[39:35]Ta kính trọng, phải không? Ta yêu thương, ta hỗ trợ, và nếu có khả năng thì ta ban thưởng. À, đúng không ạ? Đó là điều tự nhiên có cần phải cãi không? Cái đó có cần phải cãi lộn không? Thấy một người xấu ta không ưa, thấy người tốt ta quý mến, cái điều này có cần phải cãi lộn với nhau không? Có ai muốn mình thấy người tốt mình ghét mà thấy người xấu mình thương không? Không phải không ạ? Có ai nói như vậy không? Tất cả chúng ta có đồng ý ở cái điểm hiển nhiên này, đối với người xấu ta không ưa, phạt được là phạt; đối với người tốt ta rất quý mến và thưởng được thì ta thưởng. Ta có đồng ý hết tất cả quan điểm này không?
[40:29]Có sót người nào không? Không, phải không? Vậy cái đó là cái gì? Cái tâm lý mà khi ta thấy người xấu ta không ưa, ta thấy người tốt ta quý mến, tâm lý đó gọi là gì? Tâm lý hiển nhiên đó gọi là gì? Gọi là gì? Lương tâm, nha! Cái lương tâm này nó tự nhiên và nó rung động nơi tất cả mọi chúng sinh. Nó nằm ở trong tâm á, nó thuộc về tâm lý, nó nằm ở trong tâm ta á. Không ai có thể đi ngược lại điều này. Ngay cả kẻ ác phạm tội cũng không dám nói ngược lại điều này, vì đây là một điều hiển nhiên, giống như 2 với 2 là 4. Nên đầu tiên ta có cái lương tâm, và cái lương tâm này là sự công bằng. Ta muốn thưởng cho người tốt và phạt người xấu,
[41:22]lương tâm tự nhiên, hiển nhiên của tất cả mọi chúng sinh. Kẻ ác nó cũng có cái lương tâm đó, dù lúc nó ác nó làm bậy thôi, chứ ngồi bình tâm lại nó vẫn phải chấp nhận cái điều hiển nhiên này, cái lương tâm này. Đó là lương tâm. Bây giờ bước ra tới cuộc đời, bước ra tới xã hội, có luật pháp. Luật pháp, thì luật pháp, chính sách quốc gia, sự lãnh đạo của những nhà cai trị thì họ làm cái gì? Cũng làm cái gì? Cũng giống như vậy, người nào có công làm được điều tốt thì thưởng, người nào gây hại cho xã hội thì phạt. Có giống với lương tâm không? Có giống không ạ? Cũng giống thôi, ta gọi đó là gì? Công lý, nha!
[42:15]Nên công lý nghĩa là gì? Cũng là sự phát triển của lương tâm, nhưng mà ở phạm vi cộng đồng, xã hội, quốc gia và được quy định thành văn bản pháp, pháp luật. Như vậy cái công lý đó cũng chính đi ra từ từ gì? Lương tâm của con người. Nên lương tâm phát triển một bước thành ra công lý. Đồng ý không? Tất cả quốc, mọi quốc gia đều phải như vậy, đều phải có cái công lý này. Tại nếu không có công lý này thì quốc gia sụp đổ. Nên ta coi trong mấy cái phim phim ảnh á, gọi là có những kẻ xấu hại người rồi nó tránh sự trừng phạt thì lúc đó cái nhân vật chính á mới nói nói: "Tôi quyết đòi lại công lý." Chữ "đòi lại công lý" trong các phim nghĩa là gì?
[43:06]Phải bắt cái thằng phạm tội đó ra cho nó chịu hình trừng phạt trước trước pháp luật, gọi là đòi lại công lý, đòi lại sự công bằng, ý là như vậy. Cho nên đó đều từ cái lương tâm bước ra xã hội thành công lý, thành luật pháp được quy định bởi văn bản. Để trên trời cao ông trời, các thiên thần, các chư thiên dòm xuống đây thì ông cư xử làm sao?
[43:37]Chư thiên cư xử làm sao?
[43:41]Cũng vậy thôi. Hôm nay là đầy, hôm nay ngày rằm phải không ha? Ừm, ở trên trời ổng dòm xuống cái cái đây thành phố Hồ Chí Minh, cái ổng thấy ổng cũng phân hai loại người: à người đi chùa Hòa Khánh nghe giảng và người đi lòng bông đi chơi. Thì ổng cưng ai? Ổng cưng người nào đi chùa Hòa Hòa Khánh nghe Phật pháp tu hành, và ổng không ưa ai? Ưa mấy đứa lòng bông đi chơi, không lo làm ăn bữa lòng bông đi chơi, phải không ạ? Ông trời cũng vậy. Rồi khi ổng nhìn xuống cái thế gian này, ổng thấy có những người tu hành nhiếp tâm, tụng kinh, lễ Phật, thương người, giúp người, làm bao nhiêu điều công đức;
[44:25]rồi có thằng ác ôn, tối ngày canh canh sơ hở lừa đảo, gian tham, trộm cắp người ta. Thì ổng làm cái gì? Thì ổng là người có quyền lực mà, phải không? Thì ổng phạt cái thằng ác ôn và thưởng cho cái kẻ làm những điều thiện, tại ổng có quyền nên ổng ổng làm thưởng thiện, phạt ác. Cái đó gọi là gì?
[44:52]Thiên lý, lý của trời. Có giống với công lý không? Có giống lương tâm không?
[45:02]Như vậy, từ cái lương tâm mà ta nhìn thấy nơi chính mình là một điều hiển nhiên, phát triển cao hơn thành ra công lý của cuộc đời, mà nếu phát triển cao lên những tầng ở tâm linh trên kia nữa thành ra thiên lý. Tất cả đều là từ cái đơn giản nhất, hiển nhiên nhất là lương tâm của ta. Rồi bây giờ bước thứ tư nữa,
[45:27]trời đất này bây giờ không nói lương tâm, không nói của cuộc đời xã hội, không nói cõi trời mà nói toàn bộ vũ trụ, cuộc sống, mọi thứ trời đất bao la, tái sinh đủ thứ hết thì ai đã từng làm điều ác, tự nhiên sẽ gặp điều bất hạnh, xui rủi; ai đã từng làm những điều thiện, tự nhiên sẽ gặp những điều may mắn, an vui. Cái đó gọi là gì?
[46:00]Chân lý.
[46:08]Từ ban đầu 2 cộng với 2 là 4, ta phát triển lên tới gì đó, tích phân ha, logarit, số mũ, lũy thừa, đủ thứ chuyện phức tạp. Cũng vậy, xuất phát từ cái lương tâm của chúng ta là điều ai cũng công nhận phải không ạ? Không cần phải chứng minh nữa, không cãi nữa. Phát triển phức tạp lên thành công lý của cuộc đời, phát triển lên tới cõi siêu hình thành ra thiên lý của của của của cõi trời, và phát triển ra tới toàn bộ vũ trụ, tất cả mọi thứ không sót gì nữa thì gọi là chân lý của vũ trụ. Tất cả đều đồng nhất mà ta gọi tất cả điều đó thành ra luật nhân quả. Đồng ý chưa?
[46:59]Như vậy mình đi dụ người ta được chưa? Đó, mang cái lý luận đi dụ người ta được chưa? Nhớ nha! Hôm nay chúng ta chia sẻ nhau những cái lý luận vậy, nhưng mà trước khi khi ta nói về lương tâm, về công lý, về thiên lý, về chân lý của luật nhân quả thì ta phải nói về toán học trước,
[47:22]ta nói về vật lý, nói về khoa học. Cũng dẫn chứng tương tự như vậy, khoa học có phức tạp tới cỡ nào cũng đều bắt đầu từ cái điều hiển nhiên, đơn giản nhất. Cái trí tuệ nhân tạo phức tạp đến mức độ vậy cũng đều bắt đầu bằng cái gì?
[47:42]Số không và số một. Nhớ giùm nha. Digital, hệ thống tính toán nhị phân. Đây là những ngôn ngữ của computer, của vi tính. Chúng ta không biết thì nghe hơi buồn ngủ, nhưng sư phụ nhắc lại, dù không hiểu, làm ơn nhớ giùm sư phụ: máy vi tính nha, phức tạp, phát triển từ hệ thống số nhị phân: một và không. Còn nó là cái gì thì kệ nó, không cần biết nữa, nhưng gặp ai cũng nổ đúng câu đó giùm thì người ta tưởng mình rất là giỏi, người ta tưởng mình là kỹ sư vi tính phần mềm mà thực ra mình không biết gì, nhưng cứ nổ giùm cho thầy nha. Toàn bộ hệ thống vi tính phức tạp này bắt đầu bằng hệ thống tính toán nhị phân:
[48:33]một và zero. Nói như vậy thôi, còn ai hiểu không hiểu thôi, còn mình hiểu hay không kệ mình, mình cũng chẳng cần hiểu. Nhưng mà cứ nói nghe nó ớn như vậy đó. Từ cái hệ thống nhị phân digital này, một và zero này ta phát triển, phát triển lên thành đồ họa thiết kế kiến trúc, cho tới trí tuệ nhân tạo, cho tới robot luôn, tới rô bốt người máy luôn, cũng từ một và zero này mà thôi. Đó, phát triển thế nào ta không cần biết, hệ thống nhị phân nó hoạt động thế nào cũng không cần biết, tại mình có học tới đó đâu mà biết, nhưng mà cứ nổ giùm cho, cho cho cho cho thầy nha. Hồi xưa thầy nhớ có cái ông đó vậy, ông đó là ông ông ông bạn nhậu của ba thầy.
[49:14]Lúc đó thầy còn nhỏ ở nhà, lâu lâu ổng tới nhà ổng thăm, ổng cũng ngồi uống khề khà, uống rượu với ba thầy. Thầy mình còn nhỏ mà nên mình phải hầu, bưng nước, bưng khăn, tách đồ mời thì nghe mấy ổng nói chuyện. Ổng mở miệng ổng nói câu này: "Mấy là các các anh phải làm cho đúng là lập pháp, hành pháp, tư pháp." Cứ ba cái chữ đó ổng nói hoài, thì mình cũng học mình cũng biết rồi là ba cái quyền trong một cái tổ chức nhà nước là quyền lập pháp, quyền hành pháp, quyền tư pháp. Đó thì lý luận về luật ai cũng biết, ai đi học luật thì biết cái ba cái quyền này, thì ổng cứ nổ nói như đó hoài. Sau này thầy nghe riết thầy mới phát hiện ổng không biết gì hơn ba chữ đó.
[49:57]À, nhưng mà ổng gặp ai ổng cứ nổ, ta tưởng ổng giống như luật sư vậy đó. Ổng chỉ biết ba chữ đó và ổng đi đâu ổng cũng nổ ba chữ đó là: "Lập pháp, hành pháp, tư pháp." Ngoài ra thêm điều luật nào nữa ổng không biết nữa, hết biết rồi. Mình bây giờ cũng vậy, nha, mình nói: "Toàn bộ hệ thống máy vi tính này lập trên hệ thống toán học là nhị phân: một và zero." Xong đừng nói gì nữa, nói nữa người ta biết mình dốt. Kìa, thì mọi cái phức tạp đều bắt đầu từ những cái rất là đơn giản. Cũng vậy, luật nhân quả vô hình chi phối tất cả mọi kiếp sống con người đều bắt đầu từ cái gì?
[50:31]Lương tâm của mỗi chúng sinh. Từ lương tâm này ta có công lý của cuộc đời, ta có thiên lý của cõi trời và ta có chân lý của toàn bộ vũ trụ, đó chính là luật nhân quả. Vậy nha, khá vậy.
[50:55]Cái may mắn của chúng ta là chúng ta tiếp cận chân lý sớm, còn nhiều người dừng lại ở lương tâm. À, họ thấy người này xấu quá tôi không ưa, cái người kia hiền quá tôi thích, họ dừng ngang đó rồi thôi, tức là sống bằng cái cảm tình cũng gọi là lương tâm, còn phát triển nhiều hơn nữa họ dừng lại. Mà khi ra tới luật pháp, có có luật pháp, có công lý họ không biết, họ không không quan tâm, họ chỉ sống theo cái ý thích của họ, may mắn cái ý thích của họ cũng là có lương tâm, họ dừng lại ngang đó, không phát triển. Rồi đến cái xã hội cao cấp hơn, con người có kiến thức hơn thì con người hành xử bắt đầu theo công lý, theo luật pháp.
[51:40]À, ví dụ đi ra ngoài đường, đèn đỏ thì vui lòng dừng lại, tại vì nếu tôi vượt đèn đỏ gây tai nạn, tôi chết, người ta chết, đó là công lý, đó là luật pháp. Sống trên đời nhường nhau, nhịn nhau một chút. Nghĩa là, nghĩa là người ta có chửi mình thì đừng khờ dại phản ứng lại quá tay, một cách nào đó vô tình mình vi phạm luật pháp, như vậy. Người công dân trong đất nước này, à ta bảo bọc, ta giữ gìn, ta xây dựng, phát triển đất nước của ta để cho ta có một đất nước giàu mạnh mà mọi người đều cùng chung hưởng vui sống với nhau, đó là ta phát triển từ lương tâm ra công lý. Và cao hơn nữa, bắt đầu tới thiên lý thì ta tin một điều thế này:
[52:31]những cái vị thần thánh ở trên cao kia đều cũng từ lương tâm mà mà ra, các vị sẽ yêu quý những người hiền thiện và các vị sẽ trừng phạt những người độc ác. Hiểu, tin vào điều đó, ta kiểm soát hành vi của mình, ta kiểm soát nội tâm của mình. Vì ở nơi cái công lý, có thể mọi người không biết tâm ta, họ chỉ nhìn hành vi của ta, họ nghe lời nói của ta để họ đối xử với ta, nhưng ở trên trời thì nhìn vô tới tận tâm của ta, tới tận ý nghĩ của ta. Chính vì ta hiểu điều đó nên ta cẩn thận với mọi ý nghĩ của mình. Và nhờ tin được thiên lý, cái đạo lý của trời mà ta giữ gìn được tam nghiệp thanh tịnh, vừa là ý, vừa là lời nói, vừa là hành vi, nhờ ta sâu hơn.
[53:25]Còn khi ta chỉ tuân thủ công lý, nhiều khi tâm ta vẫn còn những cái sai, mình giấu, mình đè nén bên trong không ai biết, chỉ ráng thể hiện ở bên ngoài không vi phạm pháp luật. Mình thấy bên ngoài giống như mình nói năng cũng lịch sự, tử tế, làm không gì sai, nhưng đôi khi trong tâm mình đi chửi đổng người này, chửi bậy người kia mà không ai thấy, vì luật pháp họ không xử tới tâm. Còn đối với thiên lý, ta tin được thiên lý rồi ta giữ tâm mình luôn, vì các vị thần thánh nhìn tới, thấu tới tới nội tâm của ta. Đây là điều mà ta ta mở thêm một bước tiến trong sự tu tập, trong đời sống, trong đạo đức chỉ bởi vì ta đã phát triển tới thiên lý.
[54:06]Ta không còn đứng ở cái lương tâm, cái lương tâm cảm tính riêng của ta, bởi vì cảm tính riêng của ta nó vẫn là gì? Sự chủ quan cá nhân. Đôi khi ta không biết hết cái người nào thiện, người nào ác, thấy ai ngọt ngào với mình thì nghĩ rằng người đó tốt, thấy ai ai cái sừng sừng với mình nghĩ là người đó xấu. Thẳm sâu rằng ta tin rằng à người xấu thì đáng bị phạt, người tốt thì đáng được thưởng, nhưng mà ai xấu, ai tốt thì nó thuộc về cảm tính cá nhân, không chính xác chút nào. Cho nên ta phát triển thêm một bước là tới công lý, đánh giá con người theo hành vi và lời nói và luật pháp. Và phát triển thêm một bước nữa tới thiên lý, nhìn sâu vào nội tâm của con người.
[54:52]Nên khi mà con người phát triển cái đạo đức của mình từ lương tâm tới công lý, tới thiên lý là đã phát triển rất là là cao về đạo đức rồi, khi ta với được tới thiên lý rồi. Nhưng ta phải tiến tới một bước thứ tư cuối cùng. Đây là điều mà ta đứng chờ khoa học đi tới đây. Khoa học cũng chưa đi tới được đâu, khoa học mới tới công lý rồi dừng lại, chứ chưa tới thiên lý mà, còn ta qua khỏi thiên lý, ta bắt đầu đi tới chân lý của vũ trụ luôn, là không chỉ riêng một kiếp này, một khoảnh khắc này, một thời gian này mà cái chân lý, cái sự công bằng của lương tâm ta đó, nó vận hành hết kiếp này đến đến những kiếp khác.
[55:37]Đó là chân lý, ta đi tới chỗ đó luôn, ta tin được nhân quả nghiệp báo tới chỗ đó như là Phật dạy cho tất cả mọi chúng sinh. Và ta nắm được chân lý, tin được chân lý, hiểu được chân lý, đứng đó chờ khoa học đi tới, đây là cái hạnh phúc của của chúng ta vậy. Và như vậy thế này,
[56:01]ta có nghe có người này chửi người kia: "Mày là đồ vô lương tâm." Có nghe chửi chưa? Nghe ở trong phim hay là nghe ngoài đời? Cả hai luôn.
[56:18]"Mày là đồ vô lương tâm." Cái người vô lương tâm nghĩa là người sao?
[56:27]Ví dụ như thế này, à có hai người bạn chơi với nhau. Một cái người bạn tốt bụng giúp đỡ, người A tốt bụng giúp đỡ người B đủ thứ, cái người B nhờ sự giúp đỡ đó từ từ khá lên, thành được sự nghiệp, leo lên làm cái chức gì cũng to to, giám đốc công ty gì đó, đại khái vậy. Đến khi cái người A rơi vào cảnh khó khăn thì cái người B quay lưng bỏ luôn là phủ nhận và bày tỏ cái sự khinh miệt: "À tao giờ tao giám đốc, còn cái thằng đó nó nó đang shipper, nó đi giao hàng, tao không có chơi với nó nữa." Thì có một người C biết tất cả mọi việc đó. Ha, B này trước kia nhờ A mà bây giờ lên giám đốc, bây giờ A thất cơ lỡ vận đi làm shipper
[57:16]mà nó khinh miệt, nó không giúp đỡ lại thì thằng C mới chửi thằng B: "Mày là đồ vô lương tâm."
[57:25]Vô lương tâm nghĩa là làm sao?
[57:31]Sống không có đạo đức, phải không? Không có nhớ ơn, không biết ơn, không có nhân nghĩa, không có trước không có sau, không chung thủy, tệ bạc, phản trắc, đại khái là như vậy là vô lương tâm. Mà có nghĩa là gì? Nghĩa là mày không nhận ra được một điều cái người tốt phải đáng được thưởng, người xấu phải đáng bị phạt, mày không thấy điều đó. Mày cư xử mọi điều trên cuộc đời này không theo nguyên tắc đó, không theo nguyên tắc của lương tâm là người xấu phải bị phạt và người tốt phải được thưởng, mày không tuân thủ nguyên tắc đó. Cho nên mày đã làm một điều xấu, là vô ơn, vô ơn là một điều xấu. Và mày đã làm điều xấu là cái người giúp mày
[58:21]là người tốt, nhưng mày đã không nâng đỡ, giúp lại khi người ta rơi vào cái bế tắc, khó khăn. Mày không có lương tâm, mày không có cái sự công bằng trong đối xử. À mày chỉ có cái ý riêng chủ quan, mày là vô lương tâm. Thì cái người vô lương tâm đó thì sẽ thế nào?
[58:45]Nếu sống trên đời mà mình là một người vô lương tâm thì mình sẽ ra sao? Mình sẽ có một kết cục rất là xấu, rất là bi thảm. Hễ một con người mà đã vô lương tâm, đã phủ nhận cái đạo lý của luật nhân quả ở mức độ căn bản nhất là lương tâm, ta nhớ luật nhân quả căn bản nhất là lương tâm, cao hơn là công lý, cao hơn là thiên lý, và trùm hết là chân lý. Tất cả đều gọi là luật nhân luật nhân quả, thì cái luật nhân quả căn bản nhất chính là lương tâm của chúng ta. "Mày là đồ vô lương tâm, mày phủ nhận luật nhân quả ở mức độ căn bản nhất, mày sống không có tình người, không trước không sau, không chung thủy, không tử tế."
[59:30]Thì cái con người như vậy trước sau cũng sẽ gặp cái kết cục rất là bi thảm. Đó, như vậy. "Mày là đồ vô lương tâm." Hoặc là vậy, hoặc là một ông chồng à à bà vợ ở nhà cực khổ, nuôi con, giữ gìn mọi thứ, ổng làm có chút tiền rồi ổng bỏ bê vợ con. Ví dụ vậy, bỏ bê vợ con thì có một người ghét, cái ông bố vợ ổng mới lên, ổng thấy vậy. Đến khi lên thăm con mới thấy, mới gặp thằng rể mắng: "Mày là đồ vô lương tâm, không biết thương vợ con."
[1:00:07]Nên cái khi mà một cái người không có đạo đức, không có thương được người đáng thương, vô trách nhiệm với người mà mình phải có trách nhiệm, đó cũng là vô vô lương tâm. Tức là mình đối xử trên đời không công bằng, không có công bằng. Đó là vô lương tâm và cái người vô lương tâm thường sao? Cũng có kết cục rất là là bi đát. Ý là như vậy. Nên cái người mà phủ nhận luật nhân quả trong nội tâm mình, ta gọi là kẻ vô vô lương tâm. Mức độ vô lương tâm thứ nhất. Mức độ mà phủ nhận luật nhân quả thứ hai là cái gì? Là phủ nhận luật pháp của quốc gia. Luật pháp thì có khi điều chỉnh, sửa tùy theo hoàn cảnh, tùy theo nhận thức.
[1:00:49]Nhưng mà trên căn bản của luật pháp vẫn là vẫn là lẽ phải, nghĩa là phạt cái người xấu và thưởng người thiện. Luật pháp cũng là như vậy. Thì bây giờ cái phủ nhận luật nhân quả ở mức độ cao hơn là phủ nhận công lý của cuộc đời, phủ nhận luật pháp của cuộc đời, bất tuân luật pháp. Và cái người mà bất tuân luật pháp thì kết cục làm sao? Thế nào cũng vô tù, đúng như vậy, bị trừng phạt. Đó là cái hậu quả của một người phủ nhận luật nhân quả ở cấp độ thứ thứ hai. Là phủ nhận là lương tâm là mày là đồ vô lương tâm. Phủ nhận cái mức độ thứ hai, phủ nhận công lý, mày là thằng vi phạm pháp luật, sống ngoài vòng pháp luật, thế nào cũng vô tù.
[1:01:38]Và ở mức độ thứ ba, không tin có cái gì? Không tin có điều thiện, không tin rằng cái người tốt sẽ được phù hộ, không tin rằng người xấu sẽ bị trừng phạt
[1:01:54]thì là phủ nhận cái gì? Phủ nhận thiên lý, phủ nhận cái quyền lực của thần thánh ở trên cao. Và cái người như vậy thì làm sao? Là nghĩ bậy, làm bậy. Tức là người phủ nhận luật nhân quả ở cấp độ thứ thứ ba.
[1:02:15]Nghĩ bậy, trong đầu nghĩ đủ thứ chuyện bậy bạ, chê người này, khinh miệt người kia. Nghĩ âm thầm trong đầu thôi. Đối với các vị thần thánh, gặp Phật, trời gì cũng chê, cũng chửi hết. Rồi mắng ai là mắng, lừa ai được là lừa, giết ai được là giết, cướp ai được là cướp. Nghĩa là ở mà phủ nhận luật nhân quả ở mức độ thứ ba là thiên lý thì hậu quả là sao?
[1:02:41]Thường là phát điên trước cái đã. Phát điên rồi có thể là không ở tù nhưng bắt giam vào trại tâm thần, chết xong đọa địa ngục luôn. Và khổ hơn cái ngục ở trên trần gian rất nhiều. Vì đó, cái lỗi là gì? Phủ nhận luật nhân quả ở cấp độ thứ thứ ba. Nó nguy hiểm là nó trong tâm á, tâm nó hư hết. Đây là quả báo của người phủ nhận luật nhân quả. Mức thứ nhất là vô lương tâm, mức thứ hai là vi phạm luật pháp, và mức thứ ba là gì? Coi thường cái thế giới tâm linh, thần thánh.
[1:03:21]Và mức thứ tư là phủ nhiều nhận luôn cái chân lý của vũ trụ, của trời đất này, ta gọi chung là luật nhân quả. Thì ta có một cái câu chuyện nổi tiếng trong nhà thiền, thầy cũng kể nhiều lần, hôm nay thầy kể lại một chút, đó là chuyện ông già chồn. Trong nhà thiền có một câu chuyện nổi tiếng là chuyện ông già chồn. Là thiền sư Bá Trượng Hoài Hải, ngài là một vị thiền sư đắc đạo cao siêu.
[1:03:51]Người ở trên ngọn núi cao mới gọi là ngài Bá Trượng, Bá Trượng là 100 trượng. Cái mỗi trượng, mỗi trượng là nhiêu đây, cao cao đơn vị ngày xưa nó cũng không thống nhất lắm, nhưng đại khái 100 trượng đó là núi cao lắm à. Ngài leo lên đó ngài tu ở trên đó, giáo hóa, lập chùa. Tuy là núi cao mà rất nhiều hành giả, rất nhiều thiền sinh, rất nhiều chư tăng lên đó để tu học với ngài. Chúng ở trên đó cũng cả ngàn người. Thì thường có vậy cứ mỗi buổi sáng xong vài ngày một lần hay là mỗi ngày một lần, ngài đều thuyết pháp cho tăng chúng ngồi nghe. Đó, đúng, thuyết pháp vậy. Thì trong những lần phá thuyết pháp như vậy,
[1:04:30]có cái ông già cư sĩ cũng đến nghe, ổng ngồi xa xa phía sau. Nhưng mà nghe hoài hình như ổng cũng chưa thông. Tức là ngài nói đủ thứ chuyện về đạo lý, về thiền à, về sở chứng, về tâm linh mà ổng cũng không thông, ổng ngồi kia ổng cũng không thông. Cho đến một hôm ổng cũng chịu hết nổi rồi. Cái lần đó mà ngài giảng xong thì ngài kêu thôi chúng nghỉ đi, ngài ngồi lại. Thì ông đó mới lững thững đi tới, ổng chắp tay. Thì ngài nhìn, ngài biết ông này không phải là người thường. Ngài mới hỏi: "Ông là ai?" Nhìn qua. Ổng mới nói: "Bạch hòa thượng, con không phải là người, con là con chồn ở sau núi." Mà con chồn mà hiện
[1:05:13]thành hình người được người ta gọi là phi nhân á. Phi nhân tức là những giống loài không phải là người nhưng mà hiện thành hiện thành người được, hiện thành hình dáng con người được như vậy. Nên có thể ngồi đây cũng có mấy phi nhân mình không hay á. Thấy người chứ không biết phải người hay không đó nha. Nhất là mấy người đẹp đẹp nha. Người càng đẹp chừng nào thì càng đáng ngờ chừng nấy. Có khi đó là hồ ly tinh hiện hình đi nghe pháp mình cũng không biết chừng được. Cho nên mình liếc liếc dòm thấy ai đẹp, mình coi coi làm sao, hỏi kỹ lại nha, cẩn thận chút, như vậy. Thì ông già mới nói: "Con không phải là người, con là con chồn ở ở sau núi.
[1:05:49]500 đời trước, đời Đức Phật Ca Diếp," tức là trước Phật Thích Ca, đâu là mấy trăm ngàn năm trước khi Phật á. Vì qua một đời mà văn minh hủy diệt rồi tận thế hết rồi, loài người tái sinh trở lại, phục hồi lại từ từ từ từ rồi mới có một Đức Phật khác ra đời, nên đời Đức Phật Ca Diếp là cũng rất là lâu, đâu mấy trăm ngàn năm gì, hay mấy chục ngàn năm gì, trong đời đợt văn minh đợt trước của Trái Đất á. "Đời Đức Phật Ca Diếp con cũng là một bậc cao tăng. Cao tăng nghĩa là vừa có khả năng thuyết pháp mà vừa có cái chứng ở tâm linh á, cũng nhập thiền được cao cao á. Nên nổi tiếng, rồi có nhiều người theo học.
[1:06:29]Có một vị tăng hỏi con: 'Bậc đại tu hành', tức là bậc mà giống như đắc đạo rồi đó, 'có còn bị luật nhân quả chi phối không?' Con trả lời: 'Không'. Thế là từ đó con đọa làm chồn 500 kiếp rồi, mà vẫn không biết cái lỗi mình ở chỗ nào. Mà hôm giờ theo hòa thượng nghe pháp, con cũng không tìm được cái lỗi của con. Con xin hòa thượng dạy con con đã sai chỗ nào, để cho con thoát được cái thân chồn?" Tại vì hễ dính cái tà kiến đó thì cứ làm súc sinh. Nên ta nhớ một điều nha, cái nhân để làm súc sinh chính là tà kiến. Ta hiểu sai về chân lý thì ta đọa làm súc sinh. Trong nhiều cái loại chân lý, có một chân lý là
[1:07:20]luật nhân quả. Ai hiểu đúng luật nhân quả thì người đó không có tà kiến và hy vọng rằng không đọa làm súc sinh. Còn ai không hiểu đúng về luật nhân quả thì người đó là
[1:07:38]tà kiến và có nhiều hy vọng đọa súc sinh, nhớ điều đó. Nên khi cái ông già chồn đó vậy, ổng ổng bị tà kiến một cái, đọa làm con chồn 500 kiếp. Nhưng mà một điều là bởi vì trước đó ổng là một bậc cao tăng, có thiền định, nên kiếp nào làm chồn ổng cũng nhớ tiền kiếp của mình là người, là người tu. Rồi chết, cứ con chồn sống được mười mấy, hai mươi năm rồi chết, đầu thai lại cũng làm con chồn kiếp khác, không đi ra khỏi chỗ đó vì cái tà kiến này nặng quá. Cái tà kiến mà là mình là bậc cao tăng tu hành đắc đạo này rồi, không bị luật nhân quả chi phối nữa. Cái tà kiến đó là đẩy ổng làm 500 đời làm súc sinh.
[1:08:23]Có giống chúng ta hiện nay không?
[1:08:33]Rất nhiều người trong chúng ta cũng bị như vậy mà không hay. Đó là người nào? Người thông minh quá cũng sẽ bị không tin nhân quả. Người giàu quá cũng không có thể mất niềm tin với nhân quả. Người quyền lực lớn quá cũng có thể mất niềm tin với nhân quả. Và người đắc định sâu quá cũng có thể mất niềm tin với nhân quả. Ghê chưa? Tức là khi cái thành công lớn như vậy không ngờ lại đem cho chúng ta một cái tà kiến. Tại sao vậy?
[1:09:12]Tại sao vậy? Giống như Đức Phật nói thế này: Này các Tỳ kheo, giống như một nhúm muối bỏ vào một cái bát nước thì bát nước sẽ bị mặn và không uống được. Này các Tỳ kheo, cũng giống như một nhúm muối bỏ vào một dòng sông thì không ảnh hưởng gì dòng sông đó hết. Thì cũng vậy, với người có một cái bát phước nhỏ bé thì chỉ cần một chút tội cũng làm cho người đó đau khổ liền, quả báo hiện ra liền. Nhưng đối với cái người phước lớn quá thì dù có làm một chút tội cũng không thấy hề hấn gì, không xảy ra quả báo gì. Đức Phật đã nói điều đó. Nên khi chúng ta thông minh quá,
[1:10:07]chúng ta có làm vài việc sai
[1:10:11]chúng ta vẫn sao? Vẫn tiếp tục thông minh.
[1:10:17]Nhưng khi phước mình đang còn nhiều, có chửi chửi hết thiên hạ cũng không thấy hề hấn gì, làm cho mình không còn cái nhận thức rõ, không còn niềm tin rõ về luật nhân nhân quả, tội báo nữa. Đó vậy. Cũng giống như một người giàu quá.
[1:10:35]Một người giàu quá tiền họ nhiều quá, họ ăn nửa bỏ nửa. Ăn múc múc miếng cơm lên, người ta dọn ăn múc miếng cơm lên, "Ôi không ngon", quăng đổ. Thì có sao không? Có sao không? Không sao á. Ngày mai họ vẫn đầy đủ thức ăn. Thới gà vẫn đầy đủ thức ăn, chả có chuyện gì xảy ra. Nhưng mà người nghèo mình chỉ cần hôm nay mình đổ một chén thức ăn là ngày mai không còn cơm ăn, ngày mai quả báo tới liền. Ngày mai nấu miếng cơm, kiếm miếng gạo không ra để nấu cơm, vì quả báo nó tới liền. Mình đã phũ bạc miếng cơm rồi, không có cơm nữa. Mình quả báo tới Nhưng mà người giàu quá không thấy quả báo. Và chính vì họ giàu quá, họ có làm những điều sơ suất cũng không thấy quả báo.
[1:11:20]Ví dụ gặp người nghèo quá nói: "Ông ông cho tôi xin miếng tiền tôi ăn miếng cơm", nắm cái chân mình lết dưới chân quỳ dưới xin miếng cơm: "Tôi đói quá, mấy ngày nay tôi không có miếng cơm ăn", mình dòm dòm mình hất gạt cái chân đi, bỏ đi, khinh thường. Có tội gì mình có bị ảnh hưởng gì không? Không, vì giàu quá, phước nhiều quá, cũng không thấy gì. Cho nên là sao? Cứ không tin tội phước. Còn nếu mình là một người không có phước nhiều, người ta ôm cái chân mình, người ta xin một miếng tiền để xin miếng cơm, mình gạt người ta đi ra, qua ngày mai mình mất việc làm liền. Tự nhiên người ta vô người ta đuổi việc mình liền, quả báo tới liền.
[1:11:55]Do phước mình ít, nên cái người phước nhiều, tiền nhiều quá không tin luật nhân quả, giống như Phật dạy một nhúm muối bỏ vào một dòng sông không thấy ảnh hưởng gì. Ví dụ như một người quyền lực nhiều quá, một ông vua chẳng vậy. Ông vua ổng đi ổng vấp té một cái, cái ổng ổng bị trầy cái ngón tay, gãy ngón tay không? Thế là lập tức bao nhiêu là lính cận vệ, tiền vệ là chạy vô liền đỡ vua dậy. Rồi hỏi tìm ra cái gì vấp. Có một cái cái cái cái cửa ai làm gì đó, để ló một khúc gỗ bề lớn nó ló ra chưa dẹp kịp, vua đi ngang đá không để ý té. Đi tìm cái thằng đó chém đầu liền.
[1:12:42]Chém đầu chết xong đó rồi có ảnh hưởng gì ông vua không? Không. Ổng vẫn là vua, vẫn cai trị, không có chuyện gì hết. Mặc dầu nãy ổng giận ra lệnh chém đầu vì để đó làm tao đi tao vấp té, làm trẫm đi, trẫm vấp té, ha. Làm cho là tổn thương cái long thể của hoàng thượng, phải không? Này tội này là tội phải tru di tam tộc, nhưng mà thôi thương tình nó chém mình nó thôi, cũng không ảnh hưởng gì tới quyền lực ông vua. Phước ổng nhiều quá, quyền lực ổng nhiều quá, không ảnh hưởng nên ổng không tin tội phước nữa, quyền lực nó lấn hết. Thì cũng vậy.
[1:13:21]Nhưng mà một người khác, ví dụ như mình đi mình vấp té một cái, hỏi ai? Nói: "Có thằng hàng xóm nó để cái cục đá đây", qua mình chém nó thì chuyện gì xảy ra?
[1:13:33]Là bị bắt đi tù và bị tử hình liền, phải không ạ? Đó là vì mình phước ít quá, cho nên mình mà làm cái tội cái là quả báo nó hiện ra, còn ông vua ổng làm không hiện ra, chừng nào ổng hết phước rồi tính sau. Thấy sợ. Rồi cái người thứ tư là hạng người đắc định sâu quá.
[1:13:53]Người đắc định sâu quá, tâm nhiếp sâu rồi bây giờ có làm bừa bãi, vung vít, bổ bã gì cái sức định cũng không mất. Nhưng đâu ngờ là sao? Là thành một tà kiến, hết phước rồi, hết định rồi, 500 kiếp làm chồn. Sợ chưa? Thì đây cũng vậy. Cái ông này ổng làm cao tăng đắc đạo, cũng định khá sâu, và trong cái định đó ổng không thấy cái gì có thể ảnh hưởng được vào cái định của ổng cả. Ổng có nói bậy cũng không ảnh hưởng cái định, ổng có làm sai một chút xíu cái định. Ví dụ như bây giờ khi mà ổng nói chuyện thiền ngữ ai chịu ổng gạt đổ cái mâm cơm ổng ra, qua ngày sau vẫn bình thường, tâm vẫn thanh tịnh, vẫn tự tại, không có ảnh hưởng gì cả.
[1:14:39]Chính vì cái định sâu quá và
[1:14:44]có làm những điều sơ suất cũng không ảnh hưởng vào cái tâm thanh tịnh của mình, làm cho ổng nghĩ gì? Bậc đại tu hành không bị chi phối bởi luật nhân quả. Không ngờ đó là một tà kiến khủng khiếp, làm cho ổng đọa 500 kiếp làm chồn. Vẫn không hiểu sao và suốt 500 kiếp làm chồn đó ổng nhớ tiền kiếp hết á. Và vẫn nhớ hết và vẫn không biết cái lỗi chỗ nào. Thấy ổng rất là định, nói bậy nói bạ cũng không mất cái định thì rõ ràng là luật nhân quả không ảnh hưởng được được ổng mà, không ảnh hưởng được cái sức định của ổng mà. Thì tại sao ổng lại sai chỗ nào, khi ổng trả lời đó sai chỗ nào mà bị đọa làm súc sinh, không hiểu.
[1:15:26]500 đời vẫn không hiểu. Chúng ta thấy cái lời của Phật dạy đáng sợ chưa? Một nhúm muối bỏ vào một dòng sông không ảnh hưởng, nhưng nó vẫn là muối á. Đến khi mà ổng hỏi, ngài Bá Trượng nói: "Ông hỏi lại ta". Ổng nói: "Bạch Hòa thượng, bậc cao tăng đắc đạo, đại tu hành có còn bị luật nhân quả chi phối không?". Ngài Bá Trượng mới dạy: "Bậc cao tăng đắc đạo hiểu rõ về luật nhân quả hơn cả". Ngay đó ổng bừng ngộ liền. Ổng mới hiểu cái sai của ổng là đừng tưởng là
[1:16:04]có người nào, có một hạng người nào đó có thể không bị luật nhân quả chi phối, nhưng thực sự luật nhân quả vẫn âm thầm chi phối tất cả. Đó là lý do tại sao Phật không bao giờ dùng thần thông để giáo hóa, vì nó ngược với luật nhân quả. Đức Phật lúc nào cũng kiên nhẫn bố thí, ái ngữ, lợi hành, đồng sự để gieo duyên lành với chúng sinh cái đã. Có duyên lành rồi thì sẽ giáo hóa Phật pháp, đạo lý giác ngộ giải thoát cho người ta. Còn khi chưa có duyên lành, mình đưa người ta vàng người ta cũng không nhận. Đó là điều Đó là lý do tại sao mà tất cả chúng ta muốn đem Phật pháp đến mọi người thì đầu tiên phải làm sao?
[1:16:58]Mua bánh xèo cho người ta ăn cái đã. Đó nha. Á bố thí, ái ngữ, lợi hành, đồng sự, gieo duyên lành với mọi người cái đã. Khi người ta có duyên lành với mình rồi mình nói người ta mới nghe. Vẫn là nhân quả, chứ không ỷ là mình có đại thần lực, đại thần thông mà muốn nói gì nói, muốn làm phép gì thì làm, không có đâu. Nhưng cũng không có cái chuyện mà thần thánh hiện ra giữa không trung và giáo hóa cho cả thế giới này nghe. Vì sao vậy? Ví dụ bây giờ có một ông vào một ngày chủ nhật đẹp trời, hôm đó mọi người nghỉ làm, bỗng nhiên giữa hư không hiện ra hào quang rồi có một vị hiện ra đứng giảng đạo:
[1:17:40]"Này các con, phải không, ta là ở trên trời xuống, hôm nay ta nói cho các con nghe".
[1:17:48]Mình tin không? Mình tin không?
[1:17:55]Mình tin không? Mình sẽ tin nếu mình có duyên với ông đó. Còn nếu mình không có duyên với ông đó thì mình... cái này là gì? Kỹ xảo của laser, của kỹ thuật, ai chiếu lên lừa tui! Quay lưng đi liền, phỉ nhổ liền. Còn mình mà có duyên với cái vị đó, mình quỳ xuống chắp tay khóc liền: Ồ, Ngài đã đến với trần gian, vân vân mình nói đủ điều. Vấn đề là không phải thần thông hay không thần thông, mà vấn đề là có duyên hay hay không. Đây là vấn đề. Cho nên là nhiều khi thầy cũng nói, nhiều đôi khi thầy gặp các vị tôn giáo bạn thầy cũng nói điều này: Chúng ta hãy nhớ một điều là tất cả các vị giáo chủ đều đến với trần gian này trong thân phận con người và đến từ trong bụng mẹ.
[1:18:47]Không có vị nào đến từ hư không hết. Các Ngài vẫn phải tuân thủ cái quy luật của tự nhiên, chứ các Ngài không chống lại quy luật của tự nhiên. Chúa Giêsu không có hiện ra giữa hư không, Chúa Giêsu cũng đến từ bụng Mẹ Maria, cũng vậy thôi. Đức Phật ta cũng đến từ bụng Mẹ Ma Da, các Ngài đều tuân thủ quy luật sinh học. Cho nên ta đừng có mà mà mà ỷ vào cái gì thần thông phép lạ, mà hãy tin vào quy luật tự nhiên, tin vào luật nhân quả, tin vào nhân duyên. Đúng vậy. Nên khi cái ông già chồn đó, ổng nghe ngài Bá Trượng khai thị: Cái người tu càng cao thì càng hiểu sâu về luật nhân quả, nghe bừng ngộ liền.
[1:19:42]Ổng nói: Từ đây con thoát được thân chồn, con xin Hòa thượng là làm lễ tang cho con theo cái nghi thức của của chư Tăng. Nói rồi ổng biến mất liền, tại ổng có thần thông mà, con chồn sống lâu là nó có thần thông, ổng biến mất liền. Sáng hôm sau, ngài Bá Trượng mới kêu tăng chúng là: Hôm nay chúng ta là làm lễ tang cho một vị Tăng. Cả ngàn người nói: Ủa, chùa mình đâu có ai chết đâu? Nhưng mà cũng vâng lời đi theo hòa thượng, hòa thượng dắt cả ngàn vị vòng ra sau núi đến cái hang, ngài khơi dậy con chồn, bưng cái xác về làm lễ thiêu, làm lễ trà tỳ long trọng như một vị Tăng. Vì sao? Vì đó đời xưa ổng cũng tu hành cao siêu đắc đạo,
[1:20:24]nhưng chỉ vì phước nhiều quá, sức định sâu quá làm người ta không còn tin nhân quả, bị đọa liền. Cho nên cái từ cái câu chuyện của ông già chồn, ta hiểu có bốn cái hạng người có thể sẽ dù phước rất lớn nhưng chính vì phước lớn mà bị tà kiến: Một là gì? Thông minh. Hai là người giàu quá. Ba là người quyền lực quá. Bốn là người sức định sâu quá. Còn mấy người khác nữa, ví dụ cái người khỏe mạnh quá cũng vậy, họ làm bậy bạ họ cũng mạnh cùi cụi à, không sao hết á, tới cái nào hết phước thì thôi. Thế còn như mình vậy đó, mình mà lỡ mình à à uống miếng cà phê cái mình mất ngủ, mình uống miếng rượu cái mình lảo đảo.
[1:21:13]Còn mấy người khỏe mạnh họ nốc hết ba bốn lít cà phê cũng ngủ ngon, ngủ ngáy khò khò, mà uống cả ba bốn chai rượu vẫn hiên ngang đi, không sao hết, họ khỏe mạnh. Rồi họ không không tin vào cái điều tai hại của những cái điều đó. Còn ta sức khỏe yếu nên ta cẩn thận, cà phê, rượu, trà, cái gì đó những chất kích thích ta dè chừng, cẩn thận vì cái sức khỏe mình kém, thì cũng vậy. Ở đây mình có ai phước lớn không ạ? Có ai phước lớn không? Có ai rất là giàu không? Có không? Có ai giàu? Có không? Có giàu cho thầy xin địa chỉ. Không ha? Giấu ha, rồi thôi ạ. Nếu mình lỡ rất giàu, lỡ rất đẹp trai, lỡ rất khỏe mạnh,
[1:22:00]lỡ rất có phước, đôi khi ta làm những điều sai trái nho nhỏ cũng không sao. Nhưng đừng tưởng là không có tội. Vì sao? Vì luật nhân quả vẫn chi phối lên tất cả lên cuộc đời này. Lúc đó thì chưa có quả báo đó, nhưng đến một ngày đẹp trời quả báo sẽ xuất hiện nha. Nên vậy, luật nhân quả là một điều là chân lý mà cái chân lý rất phức tạp và chi phối cùng khắp. Bắt đầu từ cái đơn giản nhất là ở đâu? Ở đâu? Lương tâm. Tiến lên một bước nữa là gì? Công lý của cuộc đời. Tiến lên một bước cao nữa là gì? Thiên lý của cõi Trời. Và cuối cùng là gì? Chân lý của vũ trụ. Nên cái luật nhân quả là bao bao trùm cả bốn mức độ như vậy.
[1:22:58]Mà người nào hiểu được, tin được tức là người có có chánh kiến, mà người có chánh kiến thì bảo đảm không sao? Không đọa súc sinh, nhớ như vậy. Còn người nào chỉ có mảy may trong đầu có tà kiến, không tin luật nhân quả thì người đó sẽ đọa súc sinh. Nhưng mà nhớ một điều, do luật nhân quả có tới bốn mức độ thì ta tùy cái mức độ nào mà ta sẽ đọa sâu hay hay cạn. Với cái hạng người mà ta phủ nhận cái lương tâm thì có nhiều khi ta chỉ là bị mọi người gác bỏ, ruồng rẫy. Đó, tức là mình sống theo cảm tính á, thương người này ghét người kia một cách không chừng. Ví ta... Với cái người mà phủ nhận luật nhân quả ở mức
[1:23:52]độ thứ hai là công lý thì cái hậu quả là gì? Có thể ta bị phạt tù vì ta vi phạm pháp luật. Đối với cái người mà phủ nhận luật nhân quả ở cấp độ thứ ba là thiên lý thì ta làm sao? Có nhiều hy vọng đọa địa ngục vì tâm hồn của ta hư hết rồi, ta không cần giữ mình nữa, ta không tin cái sự soi xét theo dõi của chư Thiên nữa rồi ta có thể đọa địa ngục. Còn đối với hạng người mà phủ nhận chân lý ở cấp độ thứ tư là chân lý của vũ trụ, luật nhân quả ở cấp độ thứ tư là chân lý của vũ trụ, thì người này tuyệt đường tái sinh, có thể đọa làm súc sinh, làm ruồi bọ mãi mãi luôn, không có con đường trở lại. Còn nếu chúng ta may mắn, chúng ta tin được luật nhân quả ở bốn cấp độ:
[1:24:41]Thứ nhất là giữ gìn cái lương tâm của mình, biết điều đúng, điều sai, điều tội, điều phước, điều thiện, điều ác rất là cẩn thận, rất là kỹ lưỡng. Thứ hai, ta tin vào công lý ở cuộc đời. Luật pháp tuy có sửa đổi, hôm nay Quốc hội sẽ sửa luật này, mai sửa luật kia, nhưng mà dù sao đi nữa thì thiện chí của những vị làm luật vẫn là muốn đem lại cái công bằng, công lý cho cuộc đời này, nên ta bổn phận của công dân cứ phải làm sao? Tuân thủ luật pháp, nghĩa là ta tin vào công lý, mặc dù nó tương đối nhưng cũng phải là tuân thủ. Và điều thứ ba, ta tin vào thiên lý, chư Thiên ở trên cao có cái trí tuệ của họ, họ theo dõi.
[1:25:24]Do biết sợ cái sự theo dõi của chư Thiên mà ta ráng, ráng giữ mình, ta ráng giữ mình. Cái chỗ mà ta sợ sự theo dõi chư Thiên mà ta ráng giữ mình nó rất là thú vị, rất là thú vị bởi vì chư Thiên nhìn tới tâm ta. Còn cái camera an ninh nó không nhìn được tâm ta, nhưng nó vẫn sao? Nó vẫn đang theo dõi ta. Nên có một cái anh chàng đó đi móc túi, ảnh đi xếp hàng cái ảnh thò tay vào cái ảnh móc cái ví của cái ông đứng phía trước. Khi ổng móc túi xong rồi ổng bỏ vào túi ổng rồi, ổng nhìn lên thấy camera rọi nhìn ổng. Cái ổng chắp tay ổng xá xá, ổng lấy bóp ra ổng bỏ lại dưới đất, ổng xin lỗi rồi ổng bỏ đi.
[1:26:06]Đó là cái ông này nghĩa là ổng móc túi là phạm tội, nhưng vì phát hiện ra camera theo dõi mình nên đã sao? Đã khắc phục hậu quả, chuộc lại tội lỗi bằng cách trả lại cái ví đó, cũng đỡ làm sao? Đỡ tội nha, vì cái camera nó chỉ nhìn thấy thôi. Còn ở đây nếu ta tin được chư Thiên thì sao? Chư Thiên nhìn tới tâm của mình, thì tâm ta làm sao? Ráng mà đàng hoàng, tử tế, khởi những điều thiện lành thì ta tốt từ tâm cho tới tướng nha. Còn camera theo dõi ta thấy camera: Thôi hổng dám làm nữa, tính ăn cắp hổng dám làm nữa, nó không theo dõi được tâm ta. Nên nhưng mà bắt đầu nhờ camera an ninh theo dõi khắp nơi rồi,
[1:26:54]cái thế giới này cũng gần gần giống như cõi Trời một chút. Hiện nay ta nghe ăn cắp, cướp ngân hàng ba ngày sau bị bắt, giết người hai ngày sau bị bắt là nhờ cái gì? Nhờ toàn bộ hệ thống camera người ta giăng khắp nơi hết. Chùa mình đây có camera không ạ? Đâu, không thấy cà? Ồ, I am sorry.
[1:27:19]Xin lỗi, I am sorry. Ở kia nữa kìa. Ô, quá chừng kìa! Ô, ba cái. Trời ơi! Ở đây nữa, bốn cái. Góc này không là bốn cái. Thôi, không dám làm gì nữa, không dám làm gì nữa. Cái thùng phước sương này để đâu? Thôi, không dám, không dám bây giờ. Còn ta tin được ta tin được chư Thiên nhìn thấy tâm cho nên ta tập khởi tâm thiện lành. Nhờ vậy mình sửa được cái tâm của mình nó cũng đỡ. Nên mà ta tin được thiên lý làm cho ta cũng nâng cấp được đạo đức của mình rất là nhiều. Còn nếu ta tin được tới chân lý, tức là luật nhân quả trùm phủ trong trời đất vũ trụ hết kiếp này sang tới những kiếp kia, từ cõi này lên tới tầng lên những cõi Trời rất cao thì chuyện gì xảy ra?
[1:28:16]Hồi nãy ta nói ta giữ được lương tâm thì ta bắt đầu có đạo, đạo đức. Ta giữ được công lý thì ta bắt đầu là một con người đàng hoàng, có uy tín trong xã hội. Ta giữ được thiên lý thì ta là một người khá hoàn thiện từ tâm, ngữ và hành động. Còn nếu ta tin được chân lý nhân quả chi phối cùng khắp, xuyên suốt các dòng thời gian, từ vô tận đời xưa cho tới vô tận đời sau, từ cõi địa ngục lên tới cõi người, lên tới vô lượng cõi trời khác. Thì chuyện gì xảy ra?
[1:28:55]Tự nhiên tâm ta xuất hiện một lý tưởng hướng về giác ngộ, giải thoát. Đó là cái hệ quả rất đặc biệt. Một người tin nhân quả tới chiều sâu rồi, tự nhiên bỗng nhiên tâm xuất hiện cái ước mơ, cái khát khao, cái lý tưởng giác ngộ, giải thoát. Đó là lý do mà khi Đức Phật giáo hóa cho một người ngoại đạo ngài bỏ 2-3 tiếng đồng hồ để nói về nhân quả trước. Cho đến khi người đó mềm rồi, tâm buông xuống hết rồi, điều thiện hiện ra rồi, sẵn sàng cho lý tưởng giác ngộ rồi, ngài sẽ bắt đầu giảng về Tứ Diệu Đế mà ngay đó họ chứng Tu-đà-hoàn. Chúng ta cũng vậy. Nếu chúng ta hiểu được nhân quả, tới bắt đầu từ lương tâm tới công
[1:29:42]lý tới thiên lý tới chân lý, tự nhiên tâm ta xuất hiện cái ước mơ giác ngộ, tâm linh hướng về cái thánh vị cao siêu, không còn muốn đứng mãi ở vị trí con người tầm thường này nữa. Đó là điều tự nhiên như vậy. Hồi nãy vậy thầy nhắc lại hồi nói chuyện với ông thầy Quảng Pháp trụ trì, thầy nói: "Tất cả các tôn giáo đều giống nhau ở chỗ là khởi điểm từ niềm tin, nhưng một số tôn giáo kết thúc bằng niềm tin. Riêng đạo Phật của chúng ta khởi điểm bằng niềm tin nhưng kết thúc bằng trí tuệ, nhớ, bằng trí tuệ." Nên ta tu như thế nào vậy? Ta may mắn mở được cánh cửa niềm tin đầu tiên là tin kính Phật. Mở được cánh cửa niềm tin thứ hai là tin được luật nhân quả nghiệp
[1:30:32]báo mà ta đi mãi cho tới cái ngày ta khai mở trí tuệ giác ngộ. Đó là điểm dừng, sự kết thúc là kết quả của con đường chánh pháp mà ta ta đi, nhớ như vậy. Cho nên, cầu mong chúc cho tất cả quý Phật tử vậy tự mình hiểu được nhân quả trên bốn cấp độ, tự mình khai mở ra lý tưởng giác ngộ giải thoát và có thể chia sẻ cái tin hiểu về luật nhân quả này cho tất cả mọi người chung quanh ta. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Quý vị Quý vị thấy có vui không ạ? Quý vị ngồi xuống đi, ngồi xuống. Quý vị thấy có vui không ạ? Dạ, nhỏ quá à. Quý vị có thấy vui không à? Bây giờ nói theo thầy được không ạ? Dạ, vui, rất vui, quá vui, ô de, nói theo được không?
[1:31:30]Quý vị có vui không ạ? Rất vui, quá vui, ô de. Dạ, còn nhỏ quá. Bây giờ một lần nữa được không ạ? Quý vị thấy hôm nay có vui không ạ?
[1:31:50]Quý vị thấy có hạnh phúc không ạ? Quá hạnh phúc, rất hạnh phúc, ô de. Thêm một lần nữa, quý vị thấy có hạnh phúc không ạ? Hạnh phúc, rất hạnh phúc, rất
[1:32:10]Nơi rừng thiền tưng bừng hoa giác. Chốn già lam bát ngát đạo mầu. Lời thầy ban bố đến đâu, chúng con thành kính cúi đầu xin vâng. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch hòa thượng ân sư, trải qua hơn thời gian hơn một tiếng đồng hồ vừa qua, hàng Phật tử chúng con vô cùng hạnh phúc và xúc động khi được hòa thượng giảng sư quang lâm về đây để chia sẻ pháp thoại đến với hàng Phật tử chúng con. Và đạo tràng Phật tử chúng con nhận thấy đây là một nhân duyên đặc biệt nhất trong đạo tràng chùa Hòa Khánh từ xưa tới giờ khi hòa thượng về đây giảng với sự hiện diện quá gần gần hoặc là trên 1.000 quý Phật tử về đây để thính pháp.
[1:33:05]Quý vị cho một tràng pháo tay để hạnh phúc về điều đó. Và những lời hòa thượng giảng sư vừa chỉ dạy, chia sẻ cho chúng con, chúng con nguyện lấy đó làm hành trang, làm kim chỉ nam trên bước đường tu nhân học Phật. Chúng con xin chắp hai tay lại thành hình búp sen kính dâng lên chư Phật trong mười phương, kính dâng lên hòa thượng giảng sư, nguyện cầu Tam Bảo gia hộ cho hòa thượng được thân khỏe, tâm an, mãi là cây đại thọ để che chở và dìu dắt cho hàng Phật tử chúng con trên bước đường tu nhân học Phật. Kính bạch hòa thượng giảng sư, kính thưa toàn thể quý Phật tử, để kết thúc buổi chia sẻ pháp thoại hôm nay,
[1:33:52]chúng con thành kính cung thỉnh đại chúng niệm hồi hướng. Nguyện đem công đức này hướng về khắp tất cả
[1:34:14]Đệ tử và chúng sanh
[1:34:22]đều trọn thành Phật đạo. Chúng con cung thỉnh hòa thượng giảng sư hồi quy phương trượng.
[1:34:36]Quý Phật tử chúng ta đồng dâng cao một tràng pháo tay thật lớn thật dài để cung tiễn hòa thượng giảng sư. Còn nhỏ lắm ạ. Lần đầu tiên hòa thượng về đây mà quý vị vỗ tay nhỏ quá, lớn hơn chút xíu nữa được không ạ?
[1:34:53]Vâng, xin cảm ơn quý vị rất là nhiều. A Di Đà Phật. Quý vị chúng ta có thể giải lao trong ít phút.
[1:35:06]À quý vị không có vô, quý vị không có vô phía trong. Đợi đợi quý thầy ban thị giả có xem có cho vô trong không. Quý vị không có vô trong nha. Hiện tại bây giờ là khoan.
[1:36:55]Còn người nắm lấy tay cùng chạm tay. Nhìn trong ánh mắt thấy lời muốn nói bao tình yêu thương. Giọt sương lóng lánh bén thêm những cánh hoa vàng lung linh. Có ai muốn nhớ câu chuyện Hoa chan chứa tình. Đường đi phía trước xin cùng tiến bước đắp xây mộng lành.
[1:37:36]Ờ vì à khuôn viên ở chùa rất là chật hẹp. Ờ còn một khóa lễ nữa là cúng Ngọ Phật thôi. À quý vị nào có bận ờ công việc hoặc là bận duyên sự gì thì chúng ta có thể ra về. Ờ còn ờ quý vị nào tiếp tục à tham dự à khóa tu thì chúng ta ở lại. À xin nhắc lại là quý vị nào có bận công việc thì chúng ta có thể là ra về. from our creed.
[1:38:09]The world tomorrow will be a peace, a peaceful place.
[1:38:21]If we together improve it with good care. Xin a quý vị chúng ta hạn chế nói chuyện ạ. Xin quý vị chúng ta giữ im lặng được không ạ? Vì rất là nhiều người, cả hơn một ngàn người, mỗi người chúng ta nói chuyện như thế thì à hội trường à này rất là ồn ào. Ngày mai thế giới,
[1:39:00]con người bước tới, thanh bình reo vui. Rừng xanh suối mát, mây trời bát ngát, chim trời ca vang.
[1:39:12]Ta nắm tay nhau đi hết cuộc
[1:39:29]đời.
[1:39:43]Ngày mai thế giới qua rồi bóng tối, đêm dài chơi vơi. Rời xa oán ghét, xây tình quý mến, tâm hồn bay lên. Vùi chôn khi xưa con đường tội lỗi, hương nồng hoa bay.
[1:40:07]Cùng nhau đến với tinh cầu phơi phới, đong đầy tình yêu. Dòng sông uốn khúc, ven bờ trái chín, mong ai đợi chờ.
[1:40:22]Bình yên thế giới, ngôi trường lớp mới, bé thơ nụ cười.
[1:40:34]Make away, all rebuild,
[1:40:42]with the love
[1:40:45]we need lifelong.
[1:40:49]Let the past fall off, for no more sad grief.
[1:40:57]Move away from our creed.
[1:41:07]The world tomorrow will be a peace and peaceful place.
[1:41:21]If we together improve it with good care.
[1:41:30]We drop all borders, united the planet.
[1:41:42]We share for ourselves the smelting, the hardship.
[1:41:55]Ngày mai thế giới chung một tiếng nói, chung một quê hương.
[1:42:03]Niềm vui thắp sáng lưng trời.
[1:42:11]Ta sẽ thương nhau nơi cõi nhiệm mầu.
[1:42:24]Ta sẽ thương nhau
[1:42:32]nơi cõi nhiệm mầu.