[0:08]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch Thượng tọa, kính thưa toàn thể quý doanh nhân Phật tử, để chính thức bắt đầu buổi nói chuyện Chất lượng cuộc sống ngày hôm nay, ban tổ chức chúng con kính mời Thượng tọa và kính mời quý vị đồng chắp tay niệm danh hiệu Đức Phật Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:40]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:53]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca
[1:02]Mâu Ni Phật. Chúng con kính cung thỉnh Thượng tọa, kính mời toàn thể quý vị đồng an tọa. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Thì kính thưa quý thầy, kính thưa quý Phật tử, nay cũng là cái duyên lành để cho chúng tôi được xin lỗi cái nhà hàng chay Mandala. Thì lần trước chúng tôi cũng được mời đến nói chuyện một lần, vừa đúng ngay cái lúc đến thì ngay lúc đó Hòa thượng Trưởng ban Trị sự ngoài Bình Định mất, một vị Hòa thượng mà chúng tôi y chỉ nương tựa như một vị thầy của mình. Cho nên phải ra chịu tang, mà lúc có chuyến máy bay mà ra đúng ngay cái giờ giảng, nên chạy tới nhà hàng rồi cái vô xin lỗi cái là ra phi trường bay ra để chịu tang.
[1:48]Nên hôm đó đã như như là có lỗi với với ban tổ chức. Nên hôm nay mới sắp xếp được. Chúng tôi đến đây cũng ngỏ một lời xin lỗi. Hôm nay, bây giờ muốn muốn đày đọa sao cũng được hết, nhờ để để để xin lỗi lại. Khi đến đây thì cái cái chủ đề đó, cái cái chương trình của chúng ta cũng theo đuổi nhiều năm tháng qua là thường dành cho cái người cho cái lớp người người bận rộn. Ở đây ban tổ chức thật khéo á, nhìn chữ người bận rộn thật là khéo. Lối chơi chữ á, lối chơi chữ rất là khiêm tốn và rất là đạo đức. Cái người bận rộn này ở đây ta cũng biết ai là ai là bận hả? Thật ra ai cũng bận, nhưng trong tiếng Anh chữ businessman đó lại là
[2:33]là doanh nhân, mà ta dùng chữ doanh nhân thì nghe rất là chảnh. Cho nên ở đây ban tổ chức mình để chữ người bận rộn là mình hiểu ngầm, đó cũng là một cái khiêm tốn, một cái đạo đức. Và đây cũng là làm cho ta phát triển bền vững nè. Cái gì nó có cái dấu hiệu đạo đức, nó có cái sự khiêm hạ thì nó đều là giúp cho cái sự phát triển bền vững. Có lẽ vì vậy mà ta theo đuổi chương trình này được lâu dài. Kính thưa quý vị, cái chủ đề hôm nay chúng ta trao đổi với nhau là phát triển bền vững. Thì phát triển bền vững này là chúng ta ám chỉ dành cho doanh nghiệp, cho doanh nhân. Thì khi đã mà bắt đầu ta khởi nghiệp để một doanh nghiệp rồi,
[3:10]ai cũng muốn mình phát triển lâu dài, ổn định, trừ người lừa đảo giả bộ dựng doanh nghiệp để mà vay mượn rồi trốn mất thôi, còn bình thường ai cũng muốn phát triển bền vững. Và phát triển bền vững tới mức độ nào? Tới mức độ nào? Tới mức độ ví ví dụ như là giống như là hãng xe Ford từ đầu thế kỷ thành lập cho tới bây giờ luôn, đi qua hai thế kỷ, hoặc là từ cái hãng Honda hay hãng Samsung mà phát triển mà bây giờ là không thể nào sụp đổ được nữa với cái đế chế họ đã xây dựng rồi. Nếu mà họ suy yếu phải có người khác lại dựng lên liền, bởi vì cuộc sống này không thể thiếu họ nữa. Đến họ trở thành cái hơi thở của cái thế giới này.
[3:47]Nghĩa là đến như vậy, tức là họ tạo nên một cái nhu cầu của thế giới luôn và bây giờ loài người không thể mất họ. Ví dụ như Google mà muốn sụp đổ không được á, vì quá nhiều người lệ thuộc, nếu mà Google mà sụp đổ, chính phủ Mỹ hoặc các chính phủ khác phải đưa tay vô đỡ liền, bởi vì nó trở thành cuộc sống của mọi người rồi. Đến như vậy và dĩ nhiên chúng ta không tham vọng đến như vậy, nhưng mà ta hiểu coi nguyên nhân nào nó đưa đến những cái nhân quả như thế. Vì chúng ta là đạo Phật, chúng ta biết mọi chuyện đều có nhân quả và chúng ta điểm qua lại là không phải chỉ doanh nghiệp thôi. Chúng ta có những ví dụ những triều đại ngày xưa,
[4:23]những vị vua khi họ dựng lên một triều đại, triều đại đi qua mấy trăm năm. Ví dụ những cái doanh nghiệp mà ta vừa nói chỉ hơn một trăm năm hay là dưới một trăm năm, còn có những triều đại đi qua mấy trăm năm. Có những cái triều đại của nước Anh cho tới bây giờ họ nghĩa là con trai hay con gái gì miễn là dòng họ đó lên là dân chấp nhận. Lòng dân họ yêu mến đến như vậy. Hoặc là của Nhật Hoàng qua bao nhiêu bao nhiêu trăm năm, mấy bốn năm trăm năm rồi cứ như vậy mà đi. Hoặc là bên Trung Hoa vậy, những cái triều đại như đời Đường, đời Tống rồi kéo dài không biết bao lâu. Đó là những cái triều đại về quyền lực á, họ kéo dài đến như vậy, lý do tại sao?
[5:01]Hoặc là tôn giáo, có những vị giáo chủ dựng nên một tôn giáo rồi đi qua mấy ngàn năm mà không thay đổi được thì phải có lý do. Hoặc có những người cũng muốn làm giáo chủ, nổi lên một cái rồi chỉ trong vài ba năm đánh rớt xuống sập liền, tiêu luôn, không còn ai nhắc tới. Chỉ có những người mà chuyên nghiên cứu thì mới biết à trong giai đoạn đó đã từng có một tôn giáo nó xuất hiện rồi biến mất. Nhưng mà có những tôn giáo mấy nghìn năm đi luôn vẫn tồn tại như vậy, ta phải coi lý do gì. Mà bây giờ ta đang nói tới doanh nghiệp thì cái doanh nghiệp vì lý do gì mà ta có thể tồn tại rất lâu như vậy? Cái nguyên nhân. Thì hôm nay ta sẽ điểm qua với nhau những điều
[5:37]đó hết, những vấn đề chung quanh điều này. Tại sao một cái tổ chức, một cái doanh nghiệp, triều đại mà có thể tồn tại lâu đến như vậy, phát triển bền vững đến như vậy? Và sau khi như vậy ta xem ta áp dụng được điều gì trong cái cuộc sống của mình, trong cái sự nghiệp của mình sắp tới hay không? Cái việc mà từ một cái khởi điểm cho đến khi mà vươn đi xa được, đi xa có thể là tới điểm nào đó nó phải rớt, giống như một triều đại cuối cùng phải chấm dứt, hoặc một doanh nghiệp nào đó cuối cùng nào đó nó phải dừng hoặc nó đổi tên, nó thay chủ, vân vân. Ta coi như là điểm rơi, giống như giống như bắn pháo đại bác.
[6:19]Từ cái điểm mà rời khỏi nòng súng bay lên trời cao rồi rớt xuống. Thì có viên đạn đi xa, có viên đạn rơi gần và có viên đạn không bao giờ được rơi nữa, bởi vì trên đường đi nó có tiếp sức, chứ nó không phải là chỉ lực đẩy ở nơi cái nòng súng ban đầu. Nó rời khỏi nòng súng đi xa rồi, trong đó nó được tiếp sức đẩy đi nữa thì không có tính được điểm rơi nữa. Thì nó có những trường hợp như vậy. Và cái gì là lực đẩy
[6:47]trong cái xã hội này, trong cái doanh nghiệp này để cho doanh nghiệp của ta, sự nghiệp của ta đi rất xa? Cái gì? Cái gì chính là lực đẩy ban đầu?
[7:00]Đừng nói TNT hay là hay là bom hạt nhân nha, không có đâu. Mà chính là cái đức của cái người khởi nghiệp. Cái đức của người khởi nghiệp. Cái đức của người khởi nghiệp lớn thì cái triều đại đó sẽ phát triển rất lâu. Mà cái đức của người khởi nghiệp nhọ khởi nghiệp mà cái đức nó nhỏ thì cái sự nghiệp của người đó tạo nên ngắn. Đó là nguyên tắc, nguyên tắc. Nguyên tắc là như vậy, cái đức. Đức là cái gì, lát ta nói. Trong đó nói cái đức nó hàm chứa cả cái phước nữa. Ví dụ ngày xưa khi Lưu Bang mà dựng nên nhà Hán thì khi ông còn là một thanh niên trai trẻ, ông cũng là người bình thường, nhiều khi cũng ăn chơi và nhiều khi cũng đại khái cũng hư hỏng.
[7:49]Nhưng đến khi mà dân tình oán thán vì nhà Tần, rồi khi Hạng Vũ khởi nghiệp lên thì bỗng nhiên đưa đẩy làm ông cũng ông cũng có cái ý là muốn giúp dân. Rồi bỗng nhiên nhiều người về phò, nhưng trên cái đường đi đó, lúc mà đang còn chưa có định hẳn cái ý tưởng của mình, có một lần ông cầm gươm ông chém chết một cái con rắn, cái huyền thoại như vậy. Rồi có một bà già hiện ra khóc, mới nói con của Bạch Xà đã chém chết con của Hắc Xà. Nghĩa là nói là như vậy có ám chỉ rằng nguồn gốc của Lưu Bang là nguồn gốc của thần thánh mà xuống trần. Nên vì nguồn gốc của thần thánh cho nên ông cái phước ông lớn, nên cái sự nghiệp ông dựng nên sẽ đi lâu dài.
[8:30]Thì câu chuyện đó nếu mà một nhà có tinh thần khoa học họ không không tin, nhưng mà thầy thì thầy đọc thấy dấu hiệu trong đó nó có dấu hiệu của nhân quả trong. Chứ nó không phải không, nghĩa là những huyền thoại coi vậy chứ nó có dấu vết của sự thật một phần nào ở trong. Dấu vết sự thật là gì? Phước Lưu Bang rất lớn. Cho nên khi ổng lên rồi thì nhà Hán kéo dài rất là lâu, đến cái đời Tam Quốc xỉn niễng xỉn niễng rồi muốn tiêu rồi nhưng vẫn còn tồn tại được bao nhiêu năm bởi Lưu Bị nữa. Rồi mới mới rồi mới mất hẳn. Thì cái đức của cái người khởi nghiệp là giống như nó là một cái phương trình định cho cái đường
[9:07]cái đường đi, cái đồ thị đó nó sẽ dừng ở nơi chỗ nào, nó rớt xuống lại. Cái đức như là một cái phương trình quy định luôn. Y bằng a x bình phương, y bằng a x cộng b cộng c gì đó, đại khái như vậy thì nó đã vẽ cái đồ thị rồi, đó. Nhưng mà nếu cái phương trình nó có những tham số m, tức là ta tiếp sức được thì nó đi xa hơn hoặc nó gãy sớm hơn là trên đường đi. Còn cái đức ban đầu của người khởi nghiệp rất là quan trọng. Bây giờ ta nói sơ cái đức là cái gì cái đã, để chúng ta mỗi người nhìn lại mình và có khi ta bổ sung kịp thời. Nếu lúc nào đó ta cảm thấy ồ, ta như vậy cái đức ta chưa đủ thì ta lập tức bổ
[9:45]sung trong hiện tại, biết đâu cái sự nghiệp của ta lại sẽ đi rất là xa hơn. Thật ra thì thầy cũng có quan sát mấy cái hãng lớn, Google, Apple, Yahoo này nọ, vân vân, cũng coi coi họ như thế nào. Và ừm thầy không phải thầy bói, nhưng mà nhìn cái cung cách họ làm việc, cung cách họ tuyên bố, thường là thầy đã tiên tri trước cái công ty này sẽ lên hay xuống. Mà đúng là vài năm sau nó xảy ra y như thầy đã định trước, thấy trước những cái dáng vẻ của họ. Quan trọng là cái đức hay không có đức. Không phải cái phước, phước là phụ thôi, cái đức mới quan trọng. Thì bây giờ đây những cái điều này được gọi là đức nè.
[10:23]Thứ nhất, ta lập cái doanh nghiệp đó để làm gì? Động cơ, mục đích, đưa ra trước. Cái này là cái đức quan trọng nhất. Ta lập cái doanh nghiệp đó để làm gì? Ta xem lại cái này chút. Nếu ta lập cái doanh nghiệp này bởi vì thấy mình sao? Thấy người khác có doanh nghiệp làm giám đốc, mình cũng có điều kiện, thôi cũng lên lập doanh nghiệp làm giám đốc thì công ty này sống bao lâu?
[10:52]Năm năm, rớt, tan. Mười năm, mất. Vì cái động cơ tệ quá, động cơ hão huyền, vị kỷ
[11:02]và chỉ là hào nhoáng, hoa trương, khoe khoang. Động cơ tệ quá. Đừng có thấy người ta làm giám đốc mình có tiền, mình cũng lập doanh nghiệp để làm giám đốc chơi. Động cơ tệ quá. Doanh nghiệp này chết liền. Đức kém quá, cái suy nghĩ, động cơ kém quá.
[11:23]Còn nếu mà ta lúc đó cái hoàn cảnh ví dụ mình có tiền rồi, nhưng mà trước đó đó, mình có ray rứt vì một điều gì đó của cuộc đời này. Thấy một điều gì đó mà xã hội cần và chưa có, và mình muốn xuất hiện, mình muốn tạo doanh nghiệp xuất hiện để cung cấp cái điều mà xã hội đang thiếu. Thì đây là động cơ chính yếu. Tất cả những sự nghiệp lớn đều từ cái suy nghĩ này. Tất cả những hãng lớn đều từ cái suy nghĩ này cả. Là lúc đó thấy xã hội đang thiếu một cái gì đó và thấy mình có thể làm được, lúc mình ray rứt về điều đó, giống như ông Honda á. Nói là cái thời mà chiến tranh rồi nước Nhật nó không còn cái gì, người ta chỉ đi xe đạp á. Và ông ngồi ông nghĩ:
[12:09]"Nếu xe đạp mà gắn thêm cái động cơ nữa người ta đi cho nó khỏe." Nghĩa là cái ban đầu khởi nghiệp của ổng chỉ là một chiếc xe đạp gắn thêm một cái động cơ đi cho khỏe, cực kỳ đơn giản. Và ổng ngồi ổng mày mò ổng làm. Mà cái hay của ổng là cái tánh của ổng là ổng kỹ lưỡng, ổng muốn là khi đã làm được cái động cơ, động cơ đừng hư bậy giữa đường. Chỉ như vậy thôi. Hoàn toàn cái ý là chỉ vị tha thôi. Và ổng ngồi, khi mỗi chi tiết máy mà tạo ra rồi ổng phóng cái kính hiển vi lên cả ngàn lần ổng coi cái khuyết điểm của nó, chứ ổng không có hài lòng. Nổ máy chạy rồi á, ổng vẫn không chịu. Đối với người ta vậy người ta vội vàng đem ra kinh doanh,
[12:45]ổng không chịu, ổng vẫn tin rằng nó vẫn còn khuyết điểm và người ta đi giữa đường vẫn có thể bị hư. Ổng phóng kính hiển vi lên xem từng chi tiết một ngàn lần và ổng phát hiện vô số cái lỗi của trong cái máy, ổng cứ hoàn chỉnh hoàn chỉnh. Mà đúng là cái nhân nào quả nấy. Đến khi mà thập niên khoảng sáu mấy, bảy mươi Việt Nam mình nhập ồ ạt mấy cái xe Honda, Suzuki về thì xe nào tắt máy giữa đường rất là khó sửa, chỉ Honda hư, trục trặc vẫn về nhà rồi mới sửa được. Cái sức bền của nó làm người ta yên tâm, bây giờ thành một thương hiệu uy tín cực kỳ. Chỉ vì cái ông ban đầu ổng chỉ nghĩ lúc đó là thấy dân Nhật đi
[13:21]xe đạp tội quá, mà đường xa, trời thì lạnh, cái xứ đó mà. Nhưng mà nếu mà có được gắn được cái máy thì hay, chế cái động cơ rất nhỏ gắn lên chiếc xe đạp thôi. Mà đến ngày hôm nay thì cả không phải xe máy không, mà cả xe Honda Civic cũng là một thương hiệu uy tín, chỉ vậy. Và rất nhiều người khác, giống như bây giờ Facebook thấy rằng con người ta cần có cái, nên có nhu cầu để giao lưu chia sẻ trực tuyến. Và dám mở ra cả một cái server vĩ đại để cho mọi người vào đó chơi với nhau, vui với nhau. Và nói bậy với nhau, đủ thứ chuyện, trong đó tào lao trên đó với nhau, vừa là vui mà cũng vừa họa ở trển á.
[14:01]Đại khái vậy, nhưng mà đã đã trở thành cái gì? Đã trở thành cái mà cái nhu cầu, nhu cầu mà chưa ai thấy nha. Ví dụ bây giờ chúng ta ăn cơm, chúng ta ăn cơm thì ai cũng nghĩ là thôi thì cần gạo để nấu cơm, mình thấy như vậy là hết chuyện là do cái trí mình ít. Nhưng mà nếu người có trí tuệ hơn thì họ biết trước cái nhu cầu mà con người, chính con người cũng chưa tìm thấy. Họ tạo ra cái nhu cầu đó và cả thế giới sẽ phải phải lệ thuộc. Giống như cái điện thoại di động, hồi xưa ví dụ mình muốn liên lạc với ai, viết bức thư bỏ ra bưu điện rồi chừng nào tới không tới thôi ráng chịu, đại khái vậy không biết.
[14:41]Đến khi mà có cái điện thoại thì chạy lại bưu điện, rồi bắt được cái điện thoại ở nhà là giỏi lắm rồi. Không ai nghĩ rằng tới ngày hôm nay một cái ông nông dân cấy từng cái cây lúa xuống ruộng á, bỗng nhiên điện thoại reo, đứng lên quẹt quẹt cái tay sình không lên áo rồi móc điện thoại ra: "A lô, sao nhà có khách hả con? Thôi làm đi, lát ba về." Đó, không ngờ, chớ cái điện thoại di động là chỉ là trong phim khoa học giả tưởng, mà chỉ những phi hành gia siêu đẳng đi liên hành tinh á, bay từ thiên hà này qua thiên hà kia thì mới mới có được cái điện thoại di động trong phim Star Trek phải không ạ?
[15:13]Vậy thôi, chớ ai nghĩ bây giờ người nông dân quẹt quẹt cái tay sình không cũng móc được điện thoại di động? Bởi vì họ tạo ra được cái nhu cầu mà chính con người chưa biết. Và cái doanh nghiệp thành công là gì? Biết rằng cái con người họ tự họ chưa biết họ có nhu cầu đó, nhưng điều đó có, điều đó sẽ có và họ đem ra được một sản phẩm mà rồi ai cũng không thể không thể từ chối được, và doanh nghiệp đó thành công đi luôn. Nó như vậy. Nên ở đây cái động cơ đầu tiên trong cái khởi nghiệp của mình là là biết được cái xã hội này cần gì và mình muốn đóng góp vào cho xã hội điều đó. Đó là ý nghĩ chính chớ không phải lợi nhuận,
[15:57]cũng không phải địa vị, cũng không phải hào nhoáng. Đây là động cơ chính ạ. Hôm nay chúng tôi gợi ý một cái nhu cầu hết sức thê thảm của loài người. Một cái nhu cầu đấy là công ăn việc làm. Đất nước nào, nước nào cũng khổ vì cái thất nghiệp. Mà khi kinh tế suy thoái thì ai cũng muốn gì? Họ muốn ừ giảm bớt cái nhân viên của mình để bớt cái chi tiêu phải không ạ? Bớt tiền lương, bớt chi tiêu. Cả nhà nước cũng vậy. Nhà nước cũng kêu là tinh giảm biên chế, tinh giản biên chế, rồi các công ty cũng muốn tinh giản biên chế, bớt nhân viên để cho bớt chi tiêu, và điều đó đúng, không cãi được. Nhưng mà rồi những người mà khi bị loại ra họ đi đâu?
[16:45]Họ vẫn là con người, họ vẫn có cuộc sống, vẫn có nhu cầu, vẫn có gia đình để cần nuôi, đưa họ đi đâu? Mà bây giờ căn nhà họ nằm ở thành phố rồi, không về quê được, mà về quê thì sao? Không có ruộng, đâu phải dễ mua miếng ruộng mà đi cuốc đất? Nói bây giờ cái bằng cấp tôi không xài được nữa, bị thất nghiệp trong giai đoạn thất nghiệp, thôi cho tôi cuốc đất tôi sống. Tức là họ cũng không đòi hỏi gì, mà đất đâu để cuốc? Mà cái mảng này lớn lắm á. Mảng này lớn lắm, thế giới một số người bị đẩy ra đường, đẩy vào cái chỗ hư vô vì không có việc làm cho họ, và họ không biết sống bám vào đâu, mấy người chân chính á.
[17:21]Chớ mấy người dữ họ đi ăn cướp hết rồi, rồi từ từ vô tù nuôi rồi. Nhưng mà còn những người chân chính, ai xử lý cái này? Nếu người nào mà quan tâm tới những người này thì làm nên một cuộc cách mạng mới của xã hội, cho thế giới nè. Nếu ai nghĩ ra được giải pháp này: Những người thất nghiệp cái gì lo cho họ, ai lo cho họ, mà lo cho họ bằng cách nào? Dĩ nhiên lo cho họ không phải là cho họ một cuộc sống sung sướng quá, nhưng cho họ cơ hội để họ sống, họ đóng góp, họ tồn tại, để khi đất nước đi qua cái cơn khủng hoảng, xã hội đi qua cái cơn khó khăn, họ được tuyển dụng trở lại, trở lại giống như cái khả năng ban đầu của họ.
[18:03]Nhưng mà giai đoạn khó khăn nhất này họ bị loại ra rồi thì cái gì giúp họ? Đây là nhu cầu lớn của cả thế giới. Nếu ai nghĩ ra điều này, tìm ra giải pháp được, người này trở thành vĩ nhân của thế giới, mở ra một nhu cầu mới là cứu tinh thế giới. Mà nếu khởi nghiệp được bằng cái này, cái này vĩnh viễn tồn tại. Cái sự nghiệp này lớn vì ta vì con người. Cái động cơ đầu tiên để ta khởi nghiệp, ta dựng một doanh nghiệp vì con người, vì cái nhu cầu của con người. Đó, đây là động cơ là tạo thành cái đức, cái đức lớn. Cái tâm này của kiếp hiện tại, chứ còn đòi hỏi cái đức ta từ kiếp quá khứ nữa. Từ kiếp quá khứ mới quan trọng á.
[18:46]Nhưng bây giờ quá khứ thì ta khó nói vì không nhớ, không biết. Nhưng mà làm sao nói: "Thưa thầy, bây giờ làm sao biết kiếp trước con có đức lớn, phước lớn?" Thì đành thầy phải dòm tướng thôi nha, cứ dòm cái tướng người đó là tai to, mặt lớn, mặt mày sang trọng rồi đó, dòm đoán à người này chắc đời trước làm phước nhiều thì đời này họ có phước và cái sự nghiệp họ tạo nên, công ty họ tạo nên, doanh nghiệp họ tạo nên sẽ tồn tại một thời gian dài. Đó là thầy nhìn cái tướng để đoán cái phước ở kiếp trước. Nhưng mà ở đây cái chuyện kiếp trước thôi đã rồi, bây giờ ta nói cái đức của hiện tại. Động cơ để tạo cái doanh nghiệp là cái cái đức rất quan trọng. Nên thầy vừa nói rồi.
[19:28]Nên bây giờ chúng ta nhìn lại mình một chút, lúc ta dựng nên doanh nghiệp ta có nghĩ điều đó hay không? Nếu chưa, về suy nghĩ lại giùm thầy, vì đây là cái gốc, cái ổ á. Cái thứ nhất. Cái thứ hai, khi có doanh nghiệp rồi thì mình trở thành người sếp của doanh nghiệp, đúng không ạ? Sếp lớn, sếp nhỏ gì cũng trong một group đó, là trong tập đoàn, hoặc mình là người chủ duy nhất, hoặc là mình bao nhiêu người hùn lại thì cũng là sếp, nói chung là sếp. Thì khi mình là sếp như vậy, mình có bị cái tâm là hổng biết dùng chữ gì, thầy kiêu mạn thì chắc chưa tới kiêu mạn, không đến nỗi như vậy, nhưng đại khái là mình thấy
[20:11]mình mình hơn những người dưới mình, mình hơn người dưới mình. Hầu hết ai cũng bị. Vì mình là sếp rồi phải thấy mình là sếp và phía kia là nhân viên, mình phải hơn họ. Thì cái này là cái thầy chưa nói là kiêu mạn, hống hách nha. Kiêu mạn, hống hách thì ba năm rớt liền, ba năm công ty mình phá sản hoặc mình bị một cái gì, phải đi ra khỏi vị trí liền. Hoặc là bị việc riêng, công ty vẫn tồn tại với những người khác, mình phải đi khỏi. Hoặc là cả công ty sụp luôn vì cái hống hách, kiêu mạn của mình. Thì người này quá tệ, người này quá tệ và thầy nghĩ người này chắc cũng không ngồi đây. Nhưng mà ta không tệ như vậy nhưng ta bị một cái này.
[20:50]Và nó gặm nhấm cái phước của mình từ từ, nó gặm nhấm, ăn mòn cái đức của mình từ từ là thấy mình hơn người khác, nhất là những nhân viên của mình. Mà cái tâm lý này không ai tránh khỏi. Nên mình làm sếp mà không thấy mình hơn nhân viên thì ai làm được điều đó?
[21:11]Ai làm được điều đó? Chỉ người biết tu thôi. Người biết tu tâm rất vững, kiểm soát tâm hồn mình rất tinh tế. Người biết ngồi thiền, người đó phải là đệ tử Phật, người đó phải ăn cơm chay ở Mandala, người đó phải đi dự cái hội nghị người bận rộn đồ thường xuyên thì mới có thể kiểm soát được cái tâm đó. Vì tâm đó tinh tế quá và nó là căn bản quá, nó là bản chất nha, và nó là thực một thực tế. Thực tế tôi là sếp. Mà tôi là sếp nè, "À em lấy giùm chị cái hồ sơ đó lại đây." Sai vậy. "Em, chị khát nước quá, rót giùm chị ly nước. Nè chú tài xế chuẩn bị xe chưa? Đi." Và mỗi khi mình đưa ra một cái lệnh ừm mặc dầu mình hết
[21:47]sức lịch sự, tức là bây giờ mình thuộc loại người trí thức, mình không bao giờ tỏ vẻ mà thô lỗ với nhân viên. Cái lời mình sai bảo vẫn đàng hoàng, vẫn nhẹ nhàng, vẫn lịch sự, có văn hóa nhưng vẫn là sai và mình hiểu đó là một cái mệnh lệnh. Và vì mình hiểu đó là một mệnh lệnh nên mình vẫn thấy mình là người trên. Vì cái đó, cái điều đó nó hết sức là thực tế. Nhưng xin thưa nó gặm nhấm cái đức mình từ từ mòn mòn, ăn từ từ, mất tiêu không hay á. Vì vậy mình làm sếp mà như kinh Kim Cang á, đừng thấy mình làm sếp thì sự nghiệp này cực kỳ bền vững. Nói: "Ủa làm sếp mà không thấy mình làm sếp là làm sao?" Thì phải tu.
[22:31]Tu phải lên núi tầm sư học đạo, phải ngồi thiền ha, mới tìm ra được điều này. Vì nó nó quá tinh tế, quá sâu xa. Mà giống như là mình nói một điều không phải thật, nhưng mà nó thật là sự thật. Đây thầy có câu chuyện mà thầy cứ thích thầy kể đi kể lại hoài vậy, câu chuyện của nhà thiền. Ừm cái này trong Góp Nhặt Cát Đá cũng có mà trong Truyền Đăng Lục cũng có chép lại câu chuyện này. Mà thầy đi giảng thầy hay thích kể câu chuyện này vì nó thú vị. Ngài Bàn Sơn lúc đó ngài chưa có ngộ đạo. Ngài học thiền tâm ngài đi được thanh tịnh nhưng mà chưa ngộ đạo. Nói: "Ủa, thanh tịnh mà chưa phải ngộ đạo à?" Đúng vậy.
[23:12]Tâm có thể rỗng rang thanh tịnh hết, chưa phải ngộ đạo. Vì người ngộ đạo là trong cái thanh tịnh của họ, họ thấy được đạo lý trong cuộc sống. Họ thấy được đạo lý, còn người tâm thanh tịnh thì thanh tịnh thôi chứ chưa thấy đạo lý. Ví dụ như ai chửi mình, mình không giận; thấy tiền mình không tham. Tức là tâm thanh tịnh thì người đó gọi là tâm thanh tịnh. Còn cái người mà ngộ đạo cũng là thanh tịnh nhưng bừng sáng và thấy được đạo lý trong cuộc sống. Có thể viết ra kinh, ra luận và thuyết pháp như mây như mưa, nó khác á. Thì ngài Bàn Sơn cũng vậy, lúc đó ngài đang học thiền, tâm thanh tịnh nhưng chưa ngộ đạo.
[23:45]Một hôm ngài đi vô chợ, chắc là đi vô chợ mua rau thôi chứ không phải mua thịt, nhưng mà lại nghe cái người bên hàng thịt nói chuyện. Đọc tới câu chuyện đó thầy thầy ngồi thầy nghĩ: "Chắc ổng không phải mua thịt, ổng mua rau." Bên hàng thịt có ông người đi lại cái hàng thịt mới mua nói với ông hàng thịt: "Anh lấy cho tôi một cái miếng thịt nào ngon nhất." Thì ông hàng thịt ổng nói thế này: "Thịt của tôi miếng nào cũng ngon nhất." Ngay đó ngài Bàn Sơn bừng ngộ liền và trở thành một thiền sư tiếp theo. Ờ cái câu chuyện đó nó cứ thách đố bao nhiêu người vậy. Ở đây thì thôi thầy không nói đạo lý kia nữa,
[24:19]thầy quay trở lại cái câu chuyện của mình. Miếng thịt nào cũng ngon nhất. Và cái người nào hiểu được đạo lý này, người đó đức rất là lớn, sự nghiệp mình sẽ phát triển rất là bền vững, lâu dài. Miếng thịt nào cũng ngon nhất nghĩa là sao? Về cứ lảm nhảm, lảm nhảm người ta tưởng mình điên, nhưng nó là câu thần chú đó: Miếng thịt nào cũng ngon nhất. Là mình là sếp, mình ngon nhất chưa ạ? Ngon nhất. Cái người quét dọn vệ sinh ngon nhất không ạ? Chừng nào mình thấy người đó cũng ngon nhất á là mình hiểu được đạo lý này. Rồi cái người tài xế ngon nhất không ạ? Chừng nào mình thấy họ ngon nhất, mình hiểu được đạo lý này.
[25:00]Rất khó hiểu không ạ? Rất khó hiểu. Rất khó hiểu bởi vì trong thực tế mình là người quyết định, mình là người bỏ vốn, tạo dựng, mình có tài năng, có trí thức, thậm chí có khi mình có vài ba bằng đại học rồi khi mình khởi nghiệp, mình hiểu hết, còn những người kia chỉ nhận lệnh thôi thì họ không thể hơn được trong thực tế, nhưng mà làm sao thấy họ vẫn như mình được? Làm sao thấy được? Cái này phải là cái đạo đức rất cao và tâm rất thanh tịnh, rất trí tuệ mới thấy được điều này. Mà thấy được điều này rồi, cái công ty mình tồn tại mãi mãi. Mình chết rồi người sau tiếp tục vinh danh cái công ty này đi tới mãi.
[25:38]Ai cũng là người ngon nhất. Thôi, thầy không muốn dùng, thầy không muốn giải thích nữa, mọi người tự hiểu miếng thịt nào cũng ngon nhất nha. Và để có thể có được cái tâm mà mình sếp mà không thấy mình là sếp, mặc dầu công việc mình lúc nào cũng tôn vinh mình lên, ai cũng lại nói: "Dạ anh anh, em trình anh cái này anh coi cái dự án người ta đề nghị vậy mình có thể thay đổi không?" Người ta phải hỏi ý kiến mình. Rồi hoặc là mình ra cái lệnh, người ta phải thực hiện, lúc nào mình cũng đứng ở vị trí trên làm sếp, vậy mà không thấy mình làm sếp, cái người này đức cực lớn. Nên đây thầy vừa nói hai cái đức, một cái đức thứ nhất là gì?
[26:15]Động cơ để ta khởi nghiệp. Vì cái gì mà ta dựng nên doanh nghiệp gì này? Nếu ta thấy được đây là vì cái nhu cầu xã hội cần và ta dựng doanh nghiệp này để ta đóng góp vào cái nhu cầu xã hội, đó là động cơ thứ nhất chính yếu để mà doanh nghiệp này tồn tại bền vững. Thứ hai mà cái thứ hai này nó liên quan tới mức độ đạo lý sâu xa, khó làm, nhưng mà nó quan trọng nhất nên buộc thầy phải nói ra: Làm sếp mà không thấy mình là sếp. Làm sếp mà không thấy mình là sếp. Mọi người phải tư duy giùm thầy điều này để mà doanh nghiệp mình phát triển bền vững. Còn bình thường á ta sếp, ta thấy mình là sếp, điều đó đúng thực tế nhưng nó gặm nhấm từ từ cái đức của mình mất dần đó.
[27:00]Vậy cho tới lúc nó hết, giống như viên đại bác bắn ra rồi có lúc rớt xuống. Còn cái người mà hống hách, kiêu căng thì ba năm, hai năm, một năm rớt liền, mất liền. Có những người từng thành công rất lẫy lừng mà đến lúc không có nhà ở, đi ra đường luôn vì cái lúc mà họ đương thời họ kiêu căng, hống hách. Cái kiêu căng, hống hách nó đốt sạch hết cái công đức của người ta. Mà không phải riêng là người doanh nghiệp đâu, thầy nói cả thầy tu cũng vậy. Thầy tu mà người tu sĩ cũng vậy, nhiều khi mình có cái quá trình công quả, tu hành đến lúc nào đó tự nhiên mình được ở một vị trí mà ai cũng kính nể. Mà nếu lúc đó mà mình thấy mình hơn người
[27:47]thì nó đã bắt đầu có có cái chuyển hướng cái đồ thị chuyển hướng đi xuống rồi đó, lúc nó rớt không biết không biết lúc nào. Cho nên mà cái người tu còn phải thấy hiểu cái điều này hơn cả người thế tục. Là mình ví dụ mình là giảng sư, không được thấy mình là giảng sư. Mình trụ trì, không được thấy mình là trụ trì hoặc là mình những vị chủ tịch hay trưởng ban gì đó, vân vân. Ở những ngôi cao hòa thượng, thượng tọa gì không biết, không được thấy mình là điều đó, vẫn thấy mình như hư vô, như cát bụi. Mà làm sao thấy được trong khi hằng ngày, từng ngày, từng giờ những người chung quanh mình đều tôn vinh mình với danh hiệu đó?
[28:22]Cái chết của ta là từng ngày, từng giờ ta đều được tôn vinh với cái danh hiệu đó. Cứ nhắc đi nhắc lại hoài, nó đánh luôn vào trong tiềm thức của ta là ta là như vậy, ta là sếp như vậy, ta là giỏi như vậy, ta là cao như vậy. Nhưng mà mình phải có cái đạo lực xua hết tất cả những cái điều tôn vinh đó ra bên ngoài thì mình mới làm sếp mà không thấy mình là sếp. Cái này là cái trí tuệ khủng khiếp lắm chứ không phải là đơn giản. Mà như vậy, cái đức mình mới là vô lượng, thầy dùng cái chữ "đức vô lượng", không còn biên giới nữa và cái sự nghiệp mình dựng nên nó sẽ tồn tại mãi mãi. Nên nếu người nào ít nhất hai điều này,
[28:59]thầy nói ít nhất, thứ nhất là ta khởi nghiệp vì một động cơ lợi ích cho xã hội. Thứ hai, cái người này làm sếp mà không thấy mình làm sếp thì cái doanh nghiệp này phải tồn tại lâu dài. Nếu mà doanh nghiệp này không tồn tại lâu dài, đi kiếm a kiếm ông thầy MC bắt đền cho thầy. Nha, kiếm thầy MC bắt đền. Kiếm thầy thầy Thái gì Thái Nguyên hả? Dạ, thầy Thái Nguyên, kiếm ông thầy đó bắt đền cho thầy, nói tại ông này. Dạ. Đó, mà thầy nói trước cái động cơ khởi nghiệp á ví dụ ta có thể thiếu sót, bây giờ điều chỉnh lại liền, phải không ạ? Bây giờ à biết như vậy động cơ đó không đúng, bây giờ ta điều chỉnh lại, dễ.
[29:37]Nhưng mà cái hằng ngày, hằng giờ mình làm sếp mà không thấy mình làm sếp thì cái này khó nhiều lắm á, khó hơn nhiều lắm. Đó là cái thứ hai. Cái thứ ba, cái thứ ba là
[29:50]trong cái đời sống của mình mình có cái lòng thương người. Thì cái này nó không không dễ phải không? Không dễ, vậy mà nó vẫn dễ. Dễ hơn cái thứ hai nãy á. Cái thứ hai làm sếp mà không thấy mình là sếp rất khó, bởi vì từng ngày ai cũng kêu mình là sếp, ai cũng phải phục vụ, ai cũng phải vâng lời mình mà mình phải đủ sức đề kháng của nội tâm gạt cái đó ra hết, gạt nó ra hết. Ví dụ như bây giờ giống như thầy đi thì thầy ví dụ thầy cũng làm giảng sư, cũng đi đây đi kia giảng thì lâu lâu cũng có người khen một câu. Thường xuyên thì người ta chê, nhưng mà lâu lâu thì cũng có người khen một câu. Mà khen gì khen thì thầy cảm ơn lời khen đó,
[30:29]nhưng mà nếu thầy nhận cái lời khen đó vào tâm thì bắt đầu bài giảng của thầy đi xuống, thầy giảng bắt đầu hết trí tuệ, hết sâu sắc á, hết á vì thầy vừa nhận cái lời khen rớt vô tâm mình. Cho nên ví dụ người ta khen nức nở, thậm chí có người làm cái bài thơ ca ngợi thầy, ca tụng thầy lên mây xanh á, thầy đọc thì thầy cảm ơn cái tấm lòng người đó thật, nhưng mà không được để một chữ nào rớt vô tâm mình, không để rớt vô tiềm thức mình. Vì nó lọt vô rồi là bắt đầu thầy giảng giảng dở dần, dở dần. Bắt đầu đi xuống rồi. Bây giờ cũng vậy, chung quanh mình ai cũng xun xoe mình, mình là sếp, mình giàu, thậm chí có rất nhiều người nịnh nữa.
[31:06]Bà con mình từ ở nhà quê ở đâu cũng chạy lên nịnh mình, lên mây xanh, bạn bè đâu cũng nịnh luôn, có đủ thứ hết, ai cũng đưa mình lên mà phải khước từ được hết á. Tức là tâm mình phải đủ sức đề kháng. Thầy dùng đề kháng giống như là cái sức immune mà đề kháng cơ thể mà chống lại HIV vậy đó, thì cái này đề kháng với những cái sự tôn xưng của người khác. Mặc dầu trong thực tế mình đang ở vị trí để người ta tôn xưng mà không được nhận. Thì cái đó khó vô cùng, vì cái thứ ba nó dễ hơn: Sống biết thương người. Cái này dễ hơn, mặc dù khó lắm á, nhưng nó vẫn dễ hơn cái thứ hai. Nhưng cái thứ ba bắt đầu phải tập, ta phải coi lại lòng mình.
[31:46]Mà thường hết 70% cái người mà thành công, giàu sang thì đời trước đã từng thương người, giúp người. Cho nên đời này bây giờ nghe nói mình phải tập sống thương người, 30 giây làm được liền. Mình thấy rất dễ thương người, giúp người, đúng không ạ? Vì đời xưa đã từng làm phước rồi, đời này mới giàu. Nhưng mà 30% còn lại không phải vậy nha. Cái người mà đời này được giàu sang, thầy nhắc lại, thì đa số 70% của số người đó đã từng thương người, giúp người ở đời trước. Nên bây giờ nghe nhắc lại: sống phải thương người, tự nhiên mình thấy nó quen, dễ làm. Nhưng mà nếu 30% còn lại không phải, họ do cái nhân khác mà đời này được giàu sang.
[32:34]Có đấy. Cái nhân khác là gồm những cái nhân gì? Là gồm những cái nhân vô tình, tức là mình không có ý thương người nhưng vô tình cũng làm nên việc phước. Ví dụ như mình làm thuộc cấp, ở trên họ nói nè: chú mày chỗ đó có mấy cái cầu chưa làm được, mày làm mấy cầu đi nha cho dân đi qua lại, mày làm được mấy cầu đó tao thăng chức cho mày; lật đật làm, làm rất là ngon lành cho dân đi, mục tiêu để thăng chức. Thì cái đức không có, không phải thương người, làm để lấy công với cấp trên nhưng mà cũng vô tình tạo ra được rất nhiều phước. Hoặc một cái đời nào đó mình vô tình cái, vô tình nhân quả nó vừa có ngẫu nhiên vừa có tất
[33:13]nhiên, trong trường hợp này nó lại là ngẫu nhiên, là ngẫu nhiên vô tình mình sống gần ông thánh. Tức là cái làng mình ở đây mà ở bìa rừng trong kia có cái chòi cái cóc của ông thánh mà ổng tu đắc đạo không ai biết á. Mà mấy ông thánh ổng đắc đạo này đúng ít ai biết, tại ổng đâu có khoe, ổng cứ sống thầm lặng. Mà mình lúc đó mình vô tình cái mình có cơm cái mình cứ sai con: con con đem cho cái ông thầy, ông ông thầy tu đó, ông Tư ông Năm gì kêu ông tu, mình cũng không biết tên ổng tại cũng ít tiếp xúc, đem gạo cho ổng ăn đi con, đem. Mà cứ lâu lâu đem cho ổng miếng gạo, lâu lâu có gì ăn ngon đem cho ổng, cũng vô tình.
[33:47]Còn trong cuộc sống bình thường mình chả thương ai, trong cuộc sống bình thường mình cứ chỉ làm lụng bình thường thôi. Nhưng mà cứ hả không biết bao nhiêu năm cứ lâu lâu đem cho miếng gạo, đem cho miếng đồ ăn, mà không ngờ ông đó ổng đắc đạo. Trên đời này mình sinh ra đâu là giàu sang no đủ thứ đó. Rồi lên luôn cõi trời, hết cõi trời xuống cõi người đều phải làm người giàu sang cực độ, không biết lý do tại sao, lòng thì chẳng thương ai. Tại đời trước đâu có huân tập cái lòng thương người, mà đời trước chỉ vô tình cúng dường cái ông chẳng biết ổng là thánh, vô tình ổng là thánh nên mình được hưởng phước quá chừng luôn.
[34:21]Thì những trường hợp những người này họ giàu ghê lắm, mà bây giờ nói sống thương người họ thấy lạ lạ, không quen, nhưng mà lúc nào cũng là được nhiều sự may mắn. Thì đây là trường hợp 30% của những người vô tình làm phước. Nhưng mà còn 70% thì hầu hết chúng ta đều phải vất vả làm phước, vất vả sống tử tế giúp người thương người thì ta mới đời này mới có phước để làm một doanh nghiệp, làm sếp được. Thì bây giờ thầy nói cái đức thứ ba để sống trên đời mà làm cho sự nghiệp mình bền vững là là lòng thương người, tử tế thương người. Cái tử tế thương người này là thương ai? Ừ, nó từ gần tới xa, ví dụ nhân viên mình trước
[35:04]á, những người đó họ họ họ cực khổ với mình trước, mình thương. Rồi cái thương á rồi tới những người mà ngoài cái phạm vi của mình, và tới xã hội, rồi những nạn nhân thiên tai, rồi những cơ sở từ thiện, rồi chùa chiền vân vân, về tôn giáo tín ngưỡng, vân vân. Nghĩa là mình giúp ai được giúp. Nói thương là không phải nói cái miệng mà phải có sự thật là có tạo cơ hội cho người ta, giúp đỡ người ta, có tốn tiền tốn công để giúp ai đó, cứ đều đều. Dĩ nhiên là không phải là giúp nhiều vì phải cân đối. Cân đối chứ không phải là là cứ làm từ thiện một cách điên cuồng rồi phá sản luôn, vì cái đó nó không phải là là là nhân quả đúng đâu.
[35:46]Tại vì khi ta dùng đồng tiền mà nó cân đối thì đó mới là là biết sử dụng tiền trong điều thiện. Chứ còn tiền của công ty xách ra đem từ thiện hết, công ty phá sản liền, cái đó là ác chứ không phải thiện đâu. Có nhiều người làm từ thiện tới điên cuồng lắm, không có tiền đi vay mượn để đi bố thí cúng dường rồi sau trốn nợ đi luôn. Nói: Ủa sao con làm phước mà con phải trốn nợ? Tại đồng tiền con đi mượn đâu phải đồng tiền của con đâu mà có phước. Rồi như có một người mà giàu nổi tiếng là ổng Bill Gates phải không ạ? Bill Gates. Hồi khi Bill Gates nổi lên là thầy cũng thắc mắc, thầy cũng thắc mắc nói ông này cái nhân quả gì mà ổng giàu
[36:23]như vậy, giàu như vậy, thì cứ lặng lẽ thầy chờ thầy coi. Thì thầy thấy ông này ổng nhất là ổng biết kiềm chế, không có những câu phát ngôn mà nó hống hách, cho nên không thấy cái nhân quả để ổng đi xuống. Thầy cứ lặng lẽ thầy chờ nữa, chờ cho đến khi bắt đầu ổng ổng không bám vào cái Chủ tịch của Microsoft nữa mà bắt đầu mở tiền ra làm từ thiện. Và những cái việc từ thiện của ổng nó nó nó sâu sắc, tính khoa học nó cao và có vẻ lợi ích cho nhiều người. Ví dụ cái vắc-xin sốt rét mà ổng đầu tư để để mà nghiên cứu thì người ta nói là một năm cứu được 80 triệu người. Thầy nói ông này ổng ổng làm kiểu đó hèn chi ổng giàu nữa,
[37:02]mà kiếp sau không biết ổng còn xuống cõi người hay không, chắc lên cõi trời, mà nếu mà xuống cõi người lại cũng thành nhất nhì thế giới nữa, vì cái số tiền mà đổ ra làm lớn quá, được nhiều người có lợi quá. Nha quý vị. Cho nên đây là cái mà ta sống tử tế với con người trong suốt cuộc đời của mình. Mà cái sống tử tế với con người trong suốt cuộc đời của mình coi vậy chứ nó khó. Khó là cái gì? Khó có cái là cái khổ của con người chung quanh mình là vô tận mà khả năng tiền bạc của mình thì hữu hạn. Tiền mình còn phải kinh doanh, còn phải cân nhắc chi tiêu, cân đối thuế má rồi đủ thứ hết, mà còn cái khổ của con người chung
[37:37]quanh mình mà họ cần thì vô hạn, cho nên làm ta cứ ray rứt một đời. Chỉ có người vô lương tâm, ai khổ khổ kệ thì sống rất thanh thản. Còn người có lòng tốt rồi không ai có thể sống thanh thản trên đời được hết, vì những cái khổ chung quanh mình. Đó bây giờ nói đừng nói đâu bên ngoài xã hội từ thiện xa xôi, cái ông tài xế ổng lái xe cho mình thôi. Ổng tài xế lái xe mình ba ổng bị xe đâm chết, mẹ ổng là ví dụ tai biến nằm nhà thương, rồi hoặc là con ổng bị nó mắc cái bệnh hiểm nghèo gì vân vân. Chuyện nhà của người ta nó không phải trách nhiệm của mình nhưng mà ổng là tài xế của mình, mình cứ ray rứt.
[38:13]Bây giờ mà đổ tiền giúp ổng á thì nó hụt ở bên đây. Tại đâu phải tiền đâu phải vô tận, tiền mình phải đầu tư đâu khoản nào nó có khoản đó hết rồi, chứ đâu phải mà dễ lấy ra làm từ thiện. Nhưng mà những cái nỗi khổ chung quanh mình thì đầy, cứ làm mình cứ ray rứt. Rồi cái tiền này nên dùng nào, giúp người ta được không hay không giúp được mà thấy người ta khổ quá? Cho nên cái người chủ nào mà cứ bị cái ray rứt về tiền bạc này một đời, người đó có đức lớn. Còn người nào mà liếc qua tài chánh thấy ờ không thể chi tiêu từ thiện á, còn bên kia nghe họ khổ kệ, thản nhiên, những người đó không có đức.
[38:49]Mà đã không có đức rồi thế là nó là dấu hiệu của cái sự nghiệp phát triển không bền vững. Cho nên thầy nhắc cái này lại để mọi người coi lại tâm mình. Mà nếu mình đúng rơi vào cái trường hợp là cứ cả một đời cứ bị giằng xé giữa cái việc sử dụng đồng tiền á, một bên là cái nhu cầu mình phải dùng cho doanh nghiệp, cho cuộc sống này vân vân, một bên là những cái nỗi khổ của con người cứ gợi ý mình phải giúp, cứ bị giằng xé giữa hai cái này hoài thì là mình là người có đức. Còn mà mình sống nào giờ chưa bị giằng xé như vậy thì mình là người, thầy không dám nói thất đức mà hơi thiếu đức.
[39:27]Thầy nói nãy giờ không biết có đụng chạm với ai nhiều không. Nếu có đụng chạm cũng làm ơn tha thứ cho thầy nhé! Nay thầy nói thật, ta nghe những điều thật như vậy nhiều khi hơi đụng chạm nhưng mà ta vượt lên. Như vậy, đó là cái thứ ba về cái cái thứ tư. Cái thứ tư bây giờ vấn đề công lao. Giờ trong một doanh nghiệp thì công ai lớn nhất? Dám là của sếp lớn nhất á. Trong kinh Kim Cang của Phật dạy có cái câu đầu tiên mà vĩ đại vô cùng, câu mà Bồ Tát thực hiện vô lượng kiếp cũng chưa chắc làm được hết, nhưng mà ai làm được rồi thì đức rất là lớn: là độ vô số chúng sinh à đắc đạo mà không thấy độ được người nào.
[40:17]Độ cho chúng sinh tức là có công bỏ ra, mà không thấy độ được người nào là không chấp công. Thì bây giờ trong doanh nghiệp cũng vậy. Sau khi là ta tần tảo, tận tụy, tất tả, vất vả, bươn chải dựng nên một doanh nghiệp thành công, dưới tay mình có thể là có 300 nhân viên đến 1000 nhân viên, và trong khi mình giữa một cái thị trường lúc nào cũng cạnh tranh gắt gao, hơn thua, và xã hội biến động đủ thứ mà ta vất vả đêm ngày lèo lái con thuyền doanh nghiệp mình cho ổn định, thành công, và sự sống của 300 nhân viên của mình họ sống được qua những giai đoạn khó khăn, đi qua suốt 7 năm qua là 300 nhân viên này họ sống được với cái doanh nghiệp này.
[41:03]Lúc nào đó mình ngồi mình ngồi lại một chỗ mình nhìn lại quãng đời qua và mình mỉm cười mãn nguyện, đã có 300 cuộc sống, 300 cái gia đình nhờ mình mà sống qua được 7 năm, nếu không có doanh nghiệp này có khi họ đói hay chết hay thế nào, họ đã ổn định được như vậy. Và mình mỉm cười hài lòng, mình thấy công mình rất là lớn, đúng không ạ? Là lúc mình bắt đầu tiêu á. Trong một giây phút nó thoải mái cuộc đời, giây phút đó là giây phút nguy hiểm. Còn 7 năm qua thì rất là tốt. Mình cứ đâm đầu lo làm thôi. Lo làm, lo chèo lái con thuyền của công ty để có cuộc sống được bao nhiêu người dưới mình là cũng ổn định theo.
[41:43]Nhưng đến một phút nào đó cái công việc hơi nhẹ nhàng, ngồi lại chút xíu, nghĩ lại thấy công mình lớn quá, chết à. Nè, cái thứ tư để cho một người có đức là vậy, là đổ hết công lao qua người khác, trong thâm sâu ý nghĩ của mình. Việc này không cần nói bên ngoài. Nhưng thẳm sâu trong tâm hồn mình, đổ hết công lao qua người khác thì mình là người có đức lớn. Còn nếu mà mình thấy mình là người công lớn nhất thì đức mình mất hết. Mà làm được không ạ? Ý nghĩ này làm được không ạ? Chỉ là ý nghĩ thôi, cũng không cần phải phải viết thành văn hoặc là tuyên bố gì hết. Thẳm sâu trong tâm hồn mình, đổ hết công lao qua người khác. Được không ạ?
[42:27]Trời ai không ai đồng tình hết trơn vậy trời?
[42:34]Này khó lắm ạ, mà mình phải can đảm làm cho được điều này. Mà cũng không cần nói với ai. Ví dụ bên ngoài người ta có thể vinh danh mình, người ta nói mình là vinh danh đây là doanh nghiệp giỏi, rồi doanh nhân xuất sắc đã tạo nên được một cái doanh nghiệp như vậy, sản phẩm đưa ra được xã hội chấp nhận, rồi bao nhiêu cái cái nhân viên làm việc tốt như vậy, có thể người ta vinh danh kệ người ta. Người ta mời mình tới nhận giải thưởng thì cứ tới nhận, chả sao cả, tức là không làm điều gì bất thường. Là ai vinh danh, báo chí quảng cáo, phóng viên lại phỏng vấn đưa lên báo, kệ người ta. Người ta khen quá chừng, kệ người ta. Khen, ai nói gì nói.
[43:10]Nhưng trong tâm mình không được à, trong tâm mình những điều đó bỏ hết. Và đến lúc nào nếu thật sự mà phải nói, nếu phải phát biểu thì phải đổ hết công lao qua cho người khác. Nhưng bây giờ nói Ví dụ nói bây giờ nói xin thưa ông à kính thưa ông tổng giám đốc. Ừ theo ông mà để doanh nghiệp thành công như ngày hôm nay thì ông nghĩ rằng là là nhờ những yếu tố gì? Ví dụ vậy. Thì đây là lúc mà mình nói thật tâm của mình và đúng với đạo lý. Mà để sự nghiệp mình bền vững lâu dài, thứ nhất là thưa quý vị, yếu tố mà quan trọng nhất để tôi có thể thành công ngày hôm nay là nhờ Nếu mình là người yêu vợ nhất hay sợ vợ nhất nói nhờ vợ tôi.
[43:58]Đổ thừa qua liền. Không biết có ai vậy không ta? Thứ hai là tức là nhờ những nhân viên ở đây là những người là hết sức tận tụy đóng góp cho cái cái công ty này, sự nghiệp này. Là những người mà đều có cái tấm lòng đối với đất nước này, đối với xã hội này, đối với thế giới này. Là những con người mà làm việc quên mình mà không nghĩ tới cái công lao hay lương hướng mà ai cũng nghĩ tới là tạo được điều, đóng góp điều ích lợi cho xã hội. Biết bao nhiêu người mà tôi phải học hỏi. Là tuy tôi là giám đốc nhưng mà những anh em ở đây đã cho tôi nhiều cái tấm gương tận tụy đóng góp trong cuộc đời này, đổ hết cho mọi người nếu lúc ta phải phát biểu chính thức.
[44:37]Còn ai khen mình, kệ người ta. Nhưng mà trong thâm sâu ý nghĩ mình phải nghĩ như vậy và nếu cần phát biểu chính thức, mình cũng phải phát biểu đúng như vậy. Phát biểu đúng trong ý nghĩ của mình, đổ hết công lao người khác, cuối cùng mình không còn gì hết. Mà đầu tiên phải là bà vợ của mình, chứ không chết với bà á.
[44:57]Nhớ giùm thầy bốn cái yếu tố đó nha. Nó thầm trong tâm thôi, nhưng mà nó chính là một khối thuốc nổ lớn để nó đẩy cái doanh nghiệp mình đi rất là xa, mà nhất là cái thứ hai giùm thầy. Cái thứ hai, làm sếp mà không thấy mình là sếp thì cái doanh nghiệp thì phát triển vô tận á, không biết ngày nào nó mới ngừng á. Mà để có được điều đó thì chắc mọi người phải ngồi thiền giùm thầy. Ở đây mình có tập thiền chưa? Chắc có người có, người không nha, ha? Chắc cũng có người biết, người chưa. Nhưng mà nếu mà mình mà tập thiền được á thì cái những cái tâm niệm này mình dễ kiểm soát lắm. Ví dụ người ta tôn vinh mình lên mây xanh, kệ người ta.
[45:34]Lòng mình thanh thản, cười cười cười cười cảm ơn người ta mà không có hột bụi nào rớt vô được. Không một lời khen nào buông tâm mình nó trụ được. Nó giống như là ờ cái sức đề kháng vô đụng cái tâm mình rớt lả tả ra ngoài hết. Và mình sống vậy nè, sống rất là là khiêm tốn, ờ bình thường chứ không phải là lập dị. Ừ, vậy nè, sống rất bình thường. Ai cần cái gì mình cứ cần, lúc đó cần phải mặc đồ đẹp, mình phải mặc đồ đẹp. Lúc đó đi xe hơi, mình phải đi xe hơi. Lúc đó phải ngồi ghế chủ tọa, mình ngồi ghế chủ tọa. Tức là không làm gì lạ. Nhưng mà trong tâm mình thì sao? Buông hết tất cả vậy. Không thấy mình là sếp, chẳng thấy mình có công.
[46:10]Lòng lúc nào cũng thương người, đó là cái đức lớn á, là cái sự nghiệp phát triển bền vững á. Đây là thầy nói về cái đức thôi, bắt đầu thầy nói qua những yếu tố khác nữa. Có nhiều yếu tố để một công ty phát triển bền vững. Giờ thầy trở qua kiếp trước một chút xíu. Cái người mà sự nghiệp được kiên trì thì đời trước nó cũng có cái nhân quả là cái việc thiện mà mình làm, mình làm rất kiên trì, mình không bỏ dở, dù đôi lúc bị khó khăn. Mà phải có gặp khó khăn mà mình vẫn kiên trì thì đời này cái sự nghiệp mình mới bền vững. Chớ nếu đời trước mà mình cứ làm việc thiện, việc thiện, việc thiện đều đều đều mà không khó
[46:50]khăn, thử thách thì đời này cũng không chắc nha. Cái quan trọng là ta phải đi qua lúc khó khăn, đi qua lúc khó khăn. Nè ví dụ như bây giờ ví dụ bây giờ một cái người đó họ làm ờ quan ừ, ông quan cấp nhỏ thôi, chứ cũng không gì lớn, ở một cái địa phương. Thì ông cũng lo cho dân, đại khái là dân cũng thương mến và ổng cũng ngày đêm tận tụy lo cho dân. Rồi lúc đó có người cạnh tranh giành cái chức của ổng rồi nói xấu, rồi mưu hại à vân vân. À ổng nản. Thì làm ổng cũng không được vì cái phước của ổng á cũng bảo vệ ổng, cũng không đụng tới ổng được nhưng mà ổng buồn. Ổng buồn, ổng nói: "Cái tình đời thế thái nó chán, đời này sao mình hết sức tận
[47:28]tụy mà người ta không hiểu, người ta còn nói bậy mà còn ganh tị, vân vân." Nó vậy ổng buồn, ổng từ quan ổng đi về. Thì đó là người gì? Không kiên trì. Mà mình bỏ cái chỗ trống đó cho ai? Cho người xấu vô giữ. Thì ai khổ sau đó? Dân khổ sau đó. Nên còn cái người họ kiên trì hơn, họ nghĩ thế này, họ nghĩ: "Nếu mà cái tay kia tốt thì nhường chức liền, không sợ. Nhưng mà thấy mình bỏ chức thằng kia nó lên liền, mà nó lên nó hại dân. Cho nên ráng gồng gánh, đứng chịu đựng lại, không phải tham quyền cố vị, mà vì nghĩ tới dân. Cho nên ráng chịu đựng đi qua bao nhiêu cái sóng gió, ráng đứng vững lại để mà lo cho dân,
[48:04]lo cho dân đến khi lựa được cái người mà mình thấy tài đức xứng đáng rồi mình nhường, không sao." Thì người đó đời sau làm gì cũng bền vững hết, sự nghiệp rất là bền vững vì nhân quả mà. Nhân quả là ta kiên trì làm điều thiện mà đã từng đi qua những lúc thử thách, không tự ái mà bỏ việc thiện. Nhớ cái không tự ái nhiều người bị lắm á, nhiều người bị cái tự ái rồi bỏ làm việc thiện lắm. Mà cứ xem lại đời này thôi, xem đời này, ví dụ bây giờ mình tham gia một cái toán, một cái nhóm, một cái group thiện nguyện nào đó để làm việc phước. Ví dụ bây giờ mình nấu cơm ờ miễn phí, cơm tình thương cho những cái bệnh viện,
[48:40]vì nhiều người nghèo họ vào bệnh viện, vô được bệnh viện rồi chớ tiền thuốc nhiều khi không có chứ đừng nói tới không có tiền cơm ăn, mà cái người đi theo nuôi cũng đói, đói xanh mặt luôn chứ không phải không. Mình hiểu cái tình trạng đó, mình tổ chức cái nồi cơm nhân ái ở các bệnh viện, cứ tuần nấu một lần hay là mỗi ngày sao đó mình gom góp anh em bè bạn lại cũng kêu gọi chứ không phải một mình. Nhưng mình mình là một trong những người mà đứng ra để mà tổ chức cái điều đó, cái nồi cơm đó. Thì làm nhưng mà cái bắt đầu có người xỉa xói, có người xỉa xói nói: "Mày làm mày háo danh, mày đứng mày phát cho người ta
[49:13]mà giống như mày cha người ta." Nè, múc cơm mà ghê. Có nghĩa là người ta nói xấu thôi, thì chắc mình cũng có lỗi chứ không phải không có lỗi, phải không? Thì lâu lâu mình thấy mình ngon, mình cũng hơi kênh chút thì có lỗi, mà trên đời ai không có, phải không? Đôi khi cũng phải sơ suất có lỗi. Nhưng mà vừa canh thấy mình có lỗi cái người ta nói xấu. Đáng lẽ lúc đó người ta phải khuyên mình, người ta nâng đỡ mình đi qua. Nhưng mà cái người đời mà họ xấu miệng á, mình sơ hở chút xíu là họ tắp vô liền, họ nói. Ừ, tự ái bỏ: "Không, tao không thèm làm nữa. Tao làm cực muốn chết tụi bây còn nói này kia,
[49:41]bỏ không làm." Đó, tự ái, không kiên trì theo đuổi việc thiện, kiếp sau sự nghiệp mình gãy nửa chừng. Đang làm phước phơi phới bỗng nhiên rớt một cái mất tiêu, bỗng nhiên nó gãy sự nghiệp, tự nhiên doanh nghiệp mình gãy, chỉ vì đời trước ngang cái khúc đó mình tự ái mình bỏ, bỏ không làm việc thiện nữa. Cho nên đây là nhân quả của đời trước. Mà nếu ai đã lỡ có nhân quả đời trước rồi, đời này chuẩn bị phá sản. Chờ đi, chờ phá sản. Coi lại coi mình có hay tự ái không? Nếu mình hay tự ái vặt, coi chừng là đời trước mình đã từng tự ái bỏ dở việc từ thiện và đời này cái doanh nghiệp mình đang làm coi chừng gãy. Nói:
[50:19]"Thưa thầy, nếu lỡ vậy thì sao?" Thì phải chuyển ạ. Thì chắc chắn sẽ có lúc bỗng nhiên sự nghiệp mình rơi vào chỗ trống không, không còn nữa, vì nhân quả nó đã định hình rồi. Nghĩa là cái khoảng thời gian trước mà mình làm việc thiện á thì nó ứng với cái kiếp này, cái doanh nghiệp đang thành công. Còn tới lúc mình tự ái, mình bỏ ngang một cái rụp một cái thì nó ứng với cái lúc doanh nghiệp này tự nhiên mất tiêu, trống bóc luôn, không có nữa. Không có luôn nữa là không biết lý do gì, nhưng đại khái là không có nữa ạ. Thì bây giờ nói: "Thưa thầy, con muốn con bị con muốn chuyển nghiệp, muốn phát triển tiếp sau đó", thì thầy nói:
[50:52]"Không được." Không, vì nó không có nhân sao có quả? Nhưng mà không biết là từ cái ngày mình đang đứng đây tới cái ngày mà doanh nghiệp mình phải biến mất là thầy không biết mấy năm. Nếu mà nó còn dài thì mình còn cơ hội để chuyển, bây giờ tích lũy cái phước lại. Tới đó tự nhiên nó sẽ đi xuống, nó gần như rớt nhưng nó còn ít để ta làm lại. Còn nếu mà thời gian nó ngắn quá, ví dụ cái nghiệp nó đã tới, sang năm nó phải tiêu rồi thì bó tay. Ta chấp nhận đi về qua kênh Nhiêu Lộc cắm câu.
[51:24]Hết đường rồi, hết cửa, no way.
[51:29]Cho nên nó lệ thuộc cái nhân quả kiếp trước là như vậy nha. Một cái nhân quả để mà cho cái sự nghiệp mình bền vững nữa là cái này, là lòng trung thành. À, lạ vậy. Cái người nào á mà ở kiếp trước á, mình trung thành với chủ mình, mình trung thành với tướng của mình, trung thành với sếp của mình, trung thành với vua của mình, trung thành với đất nước của mình, thì cũng có cái nhân quả là đời này tự nhiên sự nghiệp mình bền vững. À, lạ như vậy. Cũng là nhân quả, nó không lệ thuộc vào điều thiện mà nó lệ thuộc vào đức tính. Vì để có thể được sự trung thành, nó là một đóng góp lớn á, để có được sự trung thành đòi hỏi mình kiên trì lắm.
[52:11]Kiên trì lắm, tại vì cái người trung thành nó gồm những yếu tố thế này: một là lúc chủ gặp khó khăn thì mình sao? Mình sao? Không bỏ. Nhớ. Mình chia sẻ cái cực khổ với chủ mình. Và nếu cái lúc đó mà ông chủ ổng tới tàn tệ không còn cái gì ăn, mình đi xin ăn về chia ăn với ổng. Đến mức độ như vậy thì cái người này mà mai mốt mà hễ làm cái gì, nó bền khủng khiếp lắm. Tại vì cái tâm cái đạo đức trung thành đó nó làm động cả trời đất. Nhớ, cái đạo đức của sự trung thành nó làm xúc động của cả chư thiên. Cho nên đời sau mình mà làm cái gì mình mình gặp nạn, chư thiên thò tay giúp liền, phù hộ mình liền.
[52:52]Đó, thầy vừa nói cái hình ảnh á, mình trung thành với một người chủ mà có những lúc người ta khốn khó mình chia sẻ, phù giúp. Thậm chí đến lúc người ta đói không có gì ăn, mình đi xin ăn về chia ăn với chủ mình. Phải nghĩ trong đầu như vậy á, cái người trung thành phải là như vậy, thì cái người này bền vững. Mà cái người chủ mình mà mình trung thành á, mà nếu là cái người mà người tốt, thì phước mình rất là lớn. Nếu cái đối tượng mình trung thành đó là một vua của một quốc gia mà ông vua này ổng lo cho nước, đó, thì phước mình lớn lắm. Mà cái đối tượng mình trung thành, ví dụ như là một đất nước của
[53:30]mình, trong lúc mà người ta mua chuộc, cám dỗ gì đó, thì nói: "Thà chết chứ không bao giờ mình bỏ đất nước", thì cái người này cái phước bền vững. Mà đây là hình ảnh của Trần Bình Trọng á. Khi mà quân Mông Cổ bắt được ổng rồi, thấy ổng cái tướng mạo đẹp quá. Cái người gì đâu mà tai to mặt lớn, nhìn thì tài giỏi, đánh ở trận thì ổng thua trận đó mới bị bắt, nhưng mà cái cách ổng thua cũng rất là là là là uy dũng chứ không phải là một người hèn hạ. Tức là lúc đánh ổng là ổng chấp nhận chết giữa trận chứ không có chạy trốn á. Nên khi mà người là Hốt Tất Liệt nha, Ô Mã Nhi rồi sau khi nghe tình báo mới đem về hỏi, đem về ngồi hỏi, đãi đối đãi rất là trọng vọng.
[54:14]Thấy sau khi nhìn tướng mà không không nỡ giết, thấy cái người này cái tướng mạo đẹp quá, cái cung cách, cung tử đường bệ quá, hơn hẳn Trần Ích Tắc. Mới nói: "Thôi bây giờ nếu ngươi theo ta, trung thành với ta, phò ta thì sau khi ta chiếm được hết này rồi ta cho ngươi làm An Nam quốc vương, lên làm vua liền, gạt hết, theo ta." Nói: "Ta thà làm quỷ nước Nam không thèm làm vương đất Bắc." Tức là cái người mà trung thành đối với đất nước của mình trong cái hoàn cảnh mà được cái sự thử thách á, một bên là cái đạo đức của sự trung thành, một bên là cái miếng mồi của danh lợi. Mà cái tay Mông Cổ, Hốt Tất Liệt nói thiệt á chứ không phải nói
[54:50]giả, vì đủ quyền mà, mà lời nói ra là không có nói dối. Những người lớn người ta nói để giữ lời thì mới mới lãnh đạo được cái người sau mình, chứ nói rồi trở mặt thì không lãnh đạo được. Hốt Tất Liệt nói là đúng á: "Ngươi theo ta, ta cho ngươi làm An Nam quốc vương." "Ta thà làm quỷ nước Nam không làm vương đất Bắc." Rồi đành phải giết. Con người kiên cường như vậy xài không được, mà bỏ thả về thì quánh mình tới cùng à. Nên đem giết liền. Thì Trần Bình Trọng giờ này thầy không biết gì, có khi là một sếp của một doanh nghiệp nào hết sức là bền vững ở trong đang ngồi đây thầy cũng không biết, không biết có phải đầu thai vô không?
[55:26]Mà phải hết sức bền vững.
[55:30]Cho nên vì vậy cái nhân quả của đời trước về lòng trung thành thì mình không biết mình quên mất rồi. Nhưng mà thầy nói cho những người đời này mà mình còn có một người sếp nào trên mình, nhớ nghe, là phải hết sức trung thành, vì đó là nhân quả của những kiếp sau. Còn nếu mà ta, ví dụ như ta trung thành với một bậc Thánh thì thôi thầy khỏi chê luôn á. Nhằm một vị đó là một vị Thánh đắc đạo, đức độ mà ta một lòng đi theo trung thành, nghĩa là cúng dường, hầu hạ, thừa sự, học hỏi, phụ việc, thì đời đời kiếp kiếp thôi thôi sự nghiệp mình bền vững, chết bỏ cõi người rồi lên cõi trời sống tiếp. Đó, như vậy.
[56:09]Đó là vài cái nhân quả đời trước. Bây giờ là bắt đầu thầy nói tới nè. Hồi nãy thầy vừa nói cái đại bác khi mà nó bắn đi nó sẽ rơi xuống, nhưng mà thầy vừa nói cũng một loại bắn đi rồi nó không rơi nữa là vì sao? Vì nó không lệ thuộc vào lực đẩy ban đầu, mà đang khi đang bay lên trời á nó xuất hiện lực đẩy kèm theo và cứ đẩy đi mãi thì ra khỏi vũ trụ bay luôn đó, tức là nó vĩnh viễn tồn tại. Nghĩa là cái đức ban đầu của ta, ta khởi nghiệp, hay là cái phước đời trước của ta giúp cho ta khởi nghiệp thì nó là cái sức đẩy ban đầu. Nhưng mà trong khi đang vận hành cái doanh nghiệp ta thì ta tạo được vô số cái động cơ mới,
[56:48]vô số cái đức mới, cái phước mới và nó đưa doanh nghiệp ta đi nữa, đưa doanh nghiệp ta đi mãi, bền bỉ luôn. Nhưng trong đó nó có yếu tố thế này, hồi nãy thầy vừa nói là ta biết được cái nhu cầu của xã hội để ta cung cấp. Và nếu ta cung cấp một cái nhu cầu chính đáng, ta đáp ứng được những cái nhu cầu chính đáng của xã hội thì cái phước của cái công ty ta nó cứ tăng lên từng ngày, tự nhiên nó tăng lên. Ví dụ như là bây giờ ta ta cung cấp cái cái dịch vụ về y tế,
[57:26]mà mình cân nhắc để là cái lãi của mình và cái việc phục vụ cộng đồng cho nó hợp lý nhất. Nghĩa là mình phải có lãi để mà tồn tại. Ví dụ cái bệnh viện mình bao nhiêu bệnh viện, bao nhiêu tuyến đường, nói là dịch vụ cung cấp y tế thì nó nhiều mặt lắm chứ không phải là chỉ là cái bệnh viện. Nhưng mà khi cái lãi đưa ra á mình có thể sống được, sống vừa chừng, nhưng mà cái người bệnh họ không phải là quá tốn kém khi đến với mình. Chính cái cân đối đó tạo thành cái phước á. Và như vậy mình có làm giàu được không? Làm giàu được không? Không. Thầy xin thưa không ai làm giàu được hết. Trong cái nghề này, trong cái nghề y tế này không ai làm giàu được.
[58:13]Chỉ trừ trường hợp bỗng nhiên có cái gì nó bắt mình cứ phải thu nhập cao mà không hiểu tại sao thôi. Lát nữa thầy sẽ trở lại cái tại sao nó bắt mình có thu nhập cao mà không hiểu tại sao, chứ ý mình không muốn, thì cái này đúng là cái phước thật sự. Còn mình chủ động tính toán để mình được thu nhập cao thì thầy nói mình đang thất đức á. Cái viên đại bác mình bắn ra rớt sớm á. Còn trong đầu mình không nghĩ chuyện mà mình tính toán để được thu nhập cao mà chỉ tính toán để được tồn tại mà phục vụ lâu dài. Trong đầu mình chỉ nghĩ thôi, là cái thu nhập cân đối thu chi để mình có thể tồn tại lâu dài mà phục vụ lâu dài.
[58:50]Cái ý mình chỉ được nghĩ như vậy thôi nha và làm đúng như vậy. Nhưng mà cái phước nhiều khi nó lại khác, khiếp tự nhiên nó khiến đưa mình tới những cái thu nhập mà mình không ngờ thì đó là phước á. À, ví dụ mình tính toán là à bây tiền bác sĩ trả như thế này, thuốc thế này, tiền bệnh nhân thu vào thế này, tiền những dịch vụ thế này thu thế này, sau khi mình cân đối tính toán hết thì mình nói: "À, như vậy mình cũng sẽ sống được. Nhân viên sống được, bác sĩ sống được, y tá sống được, điều dưỡng sống được, tài xế lái xe cấp cứu sống được, những cửa hàng bán thuốc như vậy họ sống được, vậy tồn tại và có thể tồn tại lâu dài,
[59:24]người nghèo họ tới được, tới đông, họ tới đông." Tại vì mình giá thấp chừng nào thì cái số người đến đông chừng nấy, còn mình nâng giá lên cái thì rớt ra hết, chỉ người giàu tới thôi. Nhưng mình cân đối tới con người cái mình hạ, ráng hạ xuống, hạ xuống, hạ xuống, tới ngang mức giới hạn, tại vì xuống nữa rồi là bác sĩ ổng sống không được, mình trả ổng thấp quá cái ổng không, nói chữa bệnh không nổi: "Tôi cũng ráng, tôi cũng muốn làm với anh lắm, nhưng mà tôi làm cho anh tôi nuôi vợ tôi không nổi." Thì thôi cái mình phải nâng giá lên vậy. Thì thì tính toán mức độ mình tồn tại được, công ty y tế mình tồn tại được mà được đông người
[59:57]đến và tiếp cận được cái dịch vụ của mình. Thì như vậy mình không thể giàu, phải không ạ? Không thể ai làm giàu được cái nghề này hết. Nhưng mà nếu mình làm tốt, bỗng nhiên nó nó thu nhập những cái khoản mình không hiểu được tại sao. Tin thầy đi, tin thầy đi. Giống như nghề thầy giáo vậy. Giờ thầy nói một ông thầy giáo dạy được bao nhiêu người là vừa sức mình để kèm cho học sinh học giỏi? Thì nó không không nhiều. Nó dạy một lớp mà 100 học sinh thì vậy kèm nổi không? Nó học được không được thôi ráng chịu, chứ cứ đứng giảng giảng xong đi về chứ làm sao mà nó chấm bài chấm không nổi chứ đừng có nói.
[1:00:33]Thành thử là một giáo viên mà dạy mà có trách nhiệm, vừa sức mình, nhiều khi một lớp chừng 30 người là vừa. Nhưng hồi xưa thầy đi học có những lớp, lớp của thầy là một trăm mấy người. Mình mình hiểu nhà trường họ tính cái lợi nhuận á, họ tính cái lợi nhuận nên họ dồn cái lớp như vậy để trả tiền giáo viên cũng nhiêu đó thôi, nhưng mà tiền đóng học phí thì cao thì họ sẽ được cái lời. Nhưng bây giờ mình nói trên mặt bằng xã hội thì cứ một giáo viên dạy 30 người, như vậy là 30 cái gia đình học sinh nuôi một giáo viên không? Ví dụ như vậy, ví dụ như vậy, nhưng phải một giáo viên không? Học nhiều môn mà.
[1:01:08]Cho nên là 30 gia đình đó nuôi cũng phải là khoảng gần bảy, tám thầy cô một lớp, đúng không ạ? Thì cái đó là nặng hay nhẹ? 30 gia đình nuôi khoảng tám thầy cô giáo thì nặng hay nhẹ? Nặng, nặng. Nặng cho nên ta cứ nghe than phiền trên báo là sao cứ bắt phụ huynh đóng tiền này tiền kia hoài. Vì nặng lắm chứ không phải là nhẹ đâu. Mà nhiều khi ba chục em đâu phải em nào cũng giàu. Cho nên để mà toàn thể cái đất nước này học sinh nào cũng được học đàng hoàng, thì cái lượng giáo viên nhiều hay ít ạ? Nhiều lắm phải không ạ? Lương đâu trả? Lấy tiền thuế của dân thôi. Và như vậy, để được cái giáo dục tốt, được phổ cập,
[1:01:58]được nhiều giáo viên giỏi, thì cái ngân sách dành cho giáo dục cũng không thể phình ra lớn quá vì quá nhiều chi phí, cho nên phải thấp. Thì giáo viên có bao giờ giàu được không ạ? Có không? Không bao giờ. Nên nghề thầy, thầy thuốc là không bao giờ được giàu, đó là lương tâm. Thầy giáo không bao giờ được quyền đi tìm cái giàu, đó là lương tâm. Thầy tu không bao giờ được quyền nghĩ tới đi giàu. Thấy ví dụ như thuyết pháp không bao giờ được nghĩ tôi thuyết pháp phải trả tôi nhiêu tiền, không có, không được đồng nào. Trong đầu không bao giờ được nghĩ tới một đồng khi mà đi thuyết pháp. Rồi thầy gì nữa? Thầy bói.
[1:02:38]Thầy bói thì buôn ranh, hét tiền đặt quẻ sợ lắm. Thôi không nói thầy bói, thầy bói thì giàu khiếp lắm. Nhưng bây giờ nói về thầy tu nè, thầy thuốc nè, thầy giáo nè. Ba nghề đó không bao giờ trong đầu được nghĩ tới cái giàu sang. Nhưng mà lạ cái điều, khi có phước rồi, tiền nó tự tìm đường nó chảy vô. Có những thầy giáo rất giàu, có không ạ? Thầy giáo có khi người đi xe hơi á. Có thầy thuốc giàu có đúng không ạ? Có những bác sĩ rất là giàu. Mà thấy họ rất thanh thản, nghĩa là họ cũng không có ham làm giàu lắm, mà tiền tự nó chui vô. Thầy tu có giàu không ạ? Có những thầy tu rất giàu, không phải thầy à nha,
[1:03:16]mấy ông thầy kia kìa, mấy thầy đài đài giàu lắm mấy thầy giàu chứ không phải thầy à nha. Nghĩa là tiền nó tự tìm đường nó chui vào, chứ không phải là mình muốn, mà đây là cái phước thật sự. Mà trong cái đầu mình suy nghĩ ban đầu là mình không nghĩ tới nó, nhưng mà tự nó tìm đường nó vào thì đây là phước của mình, mà mình không bị thất đức. Thì chúng ta cũng vậy, khi làm doanh nghiệp, khi ta nghĩ tới cái việc mà phục vụ xã hội, thì bắt đầu mình tính cân đối giữa thu chi và mình nâng lên hạ xuống thu chi sao đó thì thầy không rành, nhưng mà để mình có thể sống được, nhân viên mình sống được và phục vụ được cho đông người trong xã hội này.
[1:03:55]Thì đó là lương tâm á. Và chính điều này làm cho doanh nghiệp mình phát triển rất là lâu. Với cái hành động này, đây không còn là ý nghĩ nữa nha, đây thầy nói chuyện ý nghĩ nè, bắt đầu hành động thực tế trong con số rồi. Cân đối thu chi thế nào, mình sống được, tồn tại được, nhân viên mình tồn tại sống được mà phục vụ được cho nhiều người. Đây là hành động, mà hành động thế nào thì tùy cái bản lĩnh chúng ta, tùy lương tâm chúng ta và thọc tay làm vào trong cái cái cái kế hoạch đàng hoàng, chi tiết chi tiêu đàng hoàng, lên những con số đàng hoàng, không phải là chuyện nói chơi nữa. Không phải nãy giờ mà nói chuyện đạo đức
[1:04:29]hơi trừu tượng nữa, đây bắt đầu chuyện thực tế rồi. Mà khi làm như vậy thì chấp nhận điều không giàu. Làm doanh nghiệp, không giàu. Dám không? Làm doanh nghiệp mà nghĩ đến phục vụ mà không nghĩ đến giàu, vậy mà khi mình có phước rồi, ổn định rồi, tiền nó chảy vào. Mà nó chảy vào không cản được. Mà nó chảy vào rồi thì mình làm sao? Tiền nó vô nhiều quá rồi làm sao? Có nhiều người nói làm từ thiện làm phước không ạ? Đó, rồi có nhiều người cười mỉm chi không nói gì, e thẹn không nói gì. Tiền nhiều quá rồi không biết làm gì. Thôi thì để mọi người tự suy nghĩ nha. Ở đây ai cũng có trí tuệ hết thì thầy thôi thầy không nói nữa.
[1:05:20]Nhưng mà cái cách để mà cái sự nghiệp ta làm bền vững là thế này: ta cái doanh nghiệp ta là một doanh nghiệp phục vụ một cái nhu cầu thực tế trong cuộc sống. Và ta cân đối thu chi để sao ta phục vụ được nhiều mà mình vẫn tồn tại, chứ không phải cứ lo phục vụ phục vụ rồi phá sản luôn, rồi không ai sống được nữa thì cũng bậy, thì ta ác với bao nhiêu nhân viên mình đang nuôi phải không ạ? Cho nên là nhân viên ta phải sống được, phục vụ được cộng đồng xã hội, tồn tại lâu dài. Mà khi ta làm đúng cái chuẩn đó rồi, mà cái chuẩn đó là gì? Bây giờ thầy nói ví dụ thế này. Thầy nói là cái lợi nhuận ta tính á là nó
[1:05:56]à bên đây là lợi nhuận, bên đây là cái tính phục vụ. Nếu mà lợi nhuận ta cao á thì cái phục vụ nó sao? Nó xuống phải không? Nếu cái lợi nhuận ta xuống thì cái phục vụ ta cao. Bây giờ ta đi tìm một chỗ mà nó gặp nhau, trung dung. Thì tìm cái chỗ này nó là cái gì? Nó là một cái lằn ranh mong manh, mà chỉ là một cái chấm cây bút chì mà chỉ có lương tâm và trí tuệ ta biết chứ kế toán trưởng ta nhiều khi không biết nữa, đúng không ạ? Nghĩa là khi mình làm sếp rồi, nhiều khi những cái doanh số bí mật đó kế toán trưởng mình không cho biết. Thầy nói không biết có đúng tim đen không không biết. Cho nên thuế ta lách là chuyện dễ dàng.
[1:06:35]Nhưng mà đây là lương tâm và trách nhiệm ta. Ta tìm một cái điểm nào đó để mà cái việc phục vụ cộng đồng và cái lợi nhuận của ta nó hợp lý nhất và đạo đức nhất. Thì khi ta tìm được đúng cái điểm đó rồi của riêng ta chứ không có riêng ai nha, đúng điểm đó rồi thì yên chí nghe lời thầy. Thứ nhất, trước hết là không giàu. Đúng như ý ta, công ty phát triển tồn tại thôi, không giàu, nhưng ai cũng sống và việc phục vụ mọi người nó được kéo dài. Đó là thứ nhất nghe lời thầy. Cái thứ hai, qua một khoảng thời gian nào đó, bắt đầu bỗng nhiên giàu mà không biết tại sao. Bỗng nhiên giàu mà ta không cản được.
[1:07:13]Tự nhiên thu nhập nó cứ vào, vì cái đường nào đó, vì cái cơ hội gì đó ta không tính ngoài cái sự tính toán của ta. Nhớ giùm thầy nha, người tính không bằng trời tính. Mà khi ta tính đúng rồi thì ông trời ổng tính ta chuyện khác, còn khi ta tính trật rồi ông trời ổng tính chuyện khác à, ổng ổng phá tiêu công ty mình luôn á. Nhưng mà khi ta đã tính đúng như thầy nói là cái lợi nhuận và cái sự phục vụ ta đó ở một điểm hợp lý nhất, lúc bắt đầu ông trời ổng tính cho mình. Và ổng cho mình cực năm năm. Cho mình cực năm năm, có khi mình phải cực 10 năm để đúng như ý nguyện của mình là công ty được tồn tại và phục vụ được xã hội.
[1:07:49]Và qua 10 năm vất vả như vậy, tới chừng năm thứ 11 rồi bắt đầu tự nhiên cái thu nhập nó cao mà không phải là mình muốn nữa. Nó đi đường này đường kia nó vô, mà mình không ngờ được. Lúc đó bắt đầu trời tính cho mình. Và cái trời tính á, cái tiền đó mới bền. Cái tài sản đó là bền vững. Mà tiền đó nhiều quá làm gì thì đó hỏi nhau mà làm, thầy không biết nữa. Không biết, hết biết rồi. Nhớ giùm thầy cái đó. Cái yếu tố này thầy nhắc lại nhớ mà. Nha, tự mỗi người về truy vấn lương tâm, trách nhiệm, trí tuệ mình mà tìm cái cách như vậy. Bây giờ thầy nói cái điều này: Nhưng nãy giờ thầy vừa nói là cái nhu cầu, nhưng mà coi chừng mình đầu tư nhầm
[1:08:29]một cái, cung cấp cho xã hội một cái nhu cầu ảo, phước mình tiêu hết á. Phước tiêu hết, một cái nhu cầu ảo, nhu cầu nhu cầu huyễn hoặc á thì mình càng làm phước càng tổn, tại vì cái loại hình mà mình kinh doanh nó không có nâng dậy được cái xã hội, mà làm cho xã hội tàn phá xuống luôn thì mình càng làm càng tổn đức. Mình chỉ hưởng cái phước đời trước thôi, rồi sau đó tan vỡ hết, tan vỡ hết. Bây giờ thầy liệt kê một số nè: Từ căn bản của con người, cái nhu cầu căn bản người từ thấp lên cao và thực và ảo. Cái nhu cầu căn bản nhất của con người là gì? Ăn phải không? Đúng như vậy. Thực phẩm, rồi gì nữa? Mặc.
[1:09:19]Thực phẩm và y phục, căn bản nhất. Đó, chỉ khi nào ta giàu quá rồi bắt đầu cái quần áo ta bắt đầu nó mới méo bên này, nó sửa bên kia, nó nghiêng bên nọ thôi, chứ còn lúc bình thường là lo quấn quấn làm sao cho nó kín đáo, phải không ạ? Còn khi giàu quá rồi bắt đầu bày đặt, bày đặt là gắn thêm cái này, gắn thêm cái kia. Không, ở đây ai cũng đàng hoàng nha, không thầy nói thì sợ đụng chạm.
[1:09:42]Đó, cái đó là căn bản nhất. Cao hơn chút xíu nữa là gì? Sức khỏe, thuốc thang, y tế. Bởi cái thuốc thang đi thứ hai vì lạ như vậy, đầu tiên là gì? Đầu tiên là ăn mặc, cái nhu cầu cao hơn chút xíu nữa là y tế. Cái cao hơn chút nữa là gì? Tiện nghi cá nhân. Những tiện nghi cá nhân thì thầy nói muốn suy nghĩ sao nghĩ, nhiều thứ lắm, như hớt tóc, phải không? Đeo kiếng, rồi đôi giày, đôi dép, rồi chiếc xe này nọ, tiện nghi cá nhân. Cao nữa là gì? Tiện nghi gia đình, gồm có căn hộ, phải không? Căn nhà, cửa nẻo, trang trí trong đó. Đó là nhu cầu cao hơn. Rồi cao hơn nữa là gì? Những tiện nghi công cộng cho xã hội:
[1:10:22]chiếc xe buýt, làm xe máy bay. Đó những bắt đầu nhu cầu lớn dần dần. Cao hơn nữa là gì? Giáo dục con người ta. Thấy nhu cầu về được học, nhu cầu về cái giáo dục. Rồi nhưng cao hơn cái sau cái giáo dục là gì? Nghề nghiệp, học xong rồi đi làm. Phải có việc làm. Cao hơn đó nữa là gì? Đạo đức. Có đạo đức để ta mới có kiến thức và có việc làm ta mới đóng góp cho xã hội. Rồi cao hơn nữa là gì? Cao hơn cái đạo đức nữa là gì? Là sự giác ngộ tâm linh. Nên bắt đầu bắt đầu ta gặp tôn giáo rồi đó. Nhưng mà tôn giáo thì cũng nhiều loại, nên có đúng có sai, có tà có chánh, thôi mình miễn bàn hôm nay. Nhưng bây giờ thầy nhắc lại:
[1:11:06]Mình biết những một cái thang về cái nhu cầu con người từ thấp lên tới cao nhất. Thấp nhất là căn bản nhất là ăn mặc. Thứ hai: thuốc thang, sức khỏe, y tế. Thứ ba: những tiện nghi tổng quát vây quanh của một cá nhân. Cao hơn nữa là gì? Tiện nghi của một chung một gia đình. Cao hơn nữa là gì? Tiện nghi của một cộng đồng. Cao hơn nữa là gì? Giáo dục, học tập. Cao hơn nữa là gì? Nghề nghiệp để có việc làm. Cao hơn nữa là gì? Đạo đức. Và cao nhất là gì? Giác ngộ tâm linh. Đó nhu cầu, đó bây giờ ta lựa hết từ thấp lên cao, từ cao xuống thấp như vậy, mình chọn cái chỗ nào mình có thể đóng góp được, đóng góp được.
[1:11:48]Ví dụ bây giờ mình bán tôn, tôn lợp, đó là cái gì?
[1:11:55]Tiện nghi gia đình, mà có khi nếu mà xây công trình lớn là tiện nghi công cộng, phải không ạ? Đó, đó cũng là một cái nhu cầu có thực mà cần thiết. Rồi, ta làm chuỗi cửa hàng làm tóc, nhuộm tóc cho đỏ, một bên nửa đỏ nửa xanh gì đó là nhu cầu gì? Ở trong chùa thầy cũng có nghề làm tóc, nhưng mà thầy làm có một dịch vụ một à, không còn miếng nào, không còn miếng nào.
[1:12:24]Ai, nãy giờ kể ra từ thấp tới cao, mà nếu ai đóng góp được trong những cái điều đó, một trong những điều đó, đều là có phước, là vì mình đóng góp được nhu cầu thực tế của xã hội. Nhưng, nhưng nếu ai làm để hướng về cái đỉnh cao nhất là đưa con người, đưa xã hội đến đạo đức và giác ngộ tâm linh, thì người này từ từ đi về cõi Thánh luôn. Tức là đời này mình ở trong cuộc đời nếu mình làm doanh nghiệp, đóng góp, nhưng mà rồi mình đi về cõi Thánh luôn. Vì sao? Vì mình hướng mọi người đi dần đến cái đỉnh cao của cái nhu cầu của con người, của nhân loại là giác ngộ tâm linh. Tức là mình làm không phải để ngang đó là hết.
[1:13:06]Ví dụ, mình nói bây giờ tôi bán, bán cơm, nhưng không phải để cho người ta ăn no, mà trong đầu mình có cái ý nghĩ là người ta ăn cơm no để người ta làm gì? Người ta sống và người ta tu. Có thêm cái tu đó. Ừm. Hoặc là nói bây giờ tôi bán cái cửa hàng là, hoặc là tôi mở một dịch vụ thể dục thể thao để người ta luyện tập có sức khỏe, đây là những dụng cụ bán rồi đây là sân bãi, và nghĩ rằng người ta luyện tập người ta có sức khỏe để làm gì? Để người ta sống, để người ta làm việc, người ta phụng sự, và để người ta tu. Có thêm cái đó nữa, lúc nào cũng thêm cái tu nữa. Tức là luôn luôn ta hướng về, hướng con người về cái mục tiêu cao nhất là giác ngộ tâm linh.
[1:13:43]Thì như vậy cái doanh nghiệp của ta mà chính nhân quả của ta đưa ta bay vút lên trên trên bầu trời cao về sau. Ta phải nghĩ ra được điều này. Nên thầy vừa liệt kê từ thấp lên cao để làm chi vậy? Không phải để liệt kê cho vui, mà để cho ta nhớ một điều thế này: trong bao nhiêu cái nhu cầu của con người, nó có một nhu cầu tối thượng là sự giác ngộ của tâm linh. Ta đừng bao giờ quên điều này. Ví dụ bây giờ ta lỡ, nói là bây giờ là con chuyên cho bán xe, ví dụ bán xe, xe máy hoặc xe hơi gì đó không biết. Nhưng bây giờ con bán xe thì con không biết chỗ nào liên quan tới giác ngộ tâm linh. Ráng tìm ra cho thầy.
[1:14:24]Đây là một dịch vụ ta cung cấp, nhưng mà lòng ta lúc nào cũng mong cho con người hướng về giác ngộ tâm linh. Cho nên vì vậy ai tới mua xe mình thì mình dặn người ta làm sao? Mình dặn, dặn là: "Cái chuyến đầu tiên mà anh lái khi anh đem xe về mở hàng, anh phải lái lên chùa. Lái lại ăn cơm ở nhà hàng chay Mandala nha, thì cái xe này mới bền, mới tốt. Lái anh đi nghe giảng nghe, nghe em nói chuyện về chất lượng cuộc sống, vân vân, thì cái xe này nó mới bền, nó tốt." Tức là ta làm bất cứ điều gì, đóng góp vào những nhu cầu mà từ thấp đến cao vậy, nhưng đều cố gắng khuyến khích con người, đưa con người,
[1:15:03]tạo điều kiện con người, nâng đỡ con người hướng về cái giác ngộ tâm linh tối thượng, thì cái phước của ta là đời đời bền vững. Nhé! Mà phước lớn lắm á, bởi vì sao? Khi tâm ta nghĩ về điều đó, khi ta tác động điều đó, chư Thiên vây quanh mình ở trên đầu mình á, không có buông mình ra. Còn mình chỉ nghĩ tới cái phục vụ ngang cho cuộc sống thôi, không nghĩ gì cao hơn, thì mình phước nhiêu hưởng nhiêu à, phước nhiều hưởng nhiều, phước ít hưởng ít. Nhưng mình trong đầu mình đã nghĩ tới giúp mọi người hướng về cái tâm linh giác ngộ thì lúc nào chư Thiên ở trên đầu mình, mình đi đâu làm gì có chư Thiên theo.
[1:15:39]Thầy nói vậy có tin không ạ? Hay nói ông thầy nói mê tín? Không đâu, có thật đó, nha, có thật đó. Nên bây giờ, từ bây giờ bắt đầu mình cải cách doanh nghiệp mình lại. Cải cách không phải làm cho nó lộn xộn lên, nhưng mà có nghĩa là cái doanh nghiệp mình trong cái việc đóng góp cho xã hội phải đóng góp vào mảng đạo đức và cuối cùng đóng góp luôn vào cái mảng giác ngộ tâm linh. Và giác ngộ tâm linh là gì? Có cần không? Cần khủng khiếp lắm á. Vì sao vậy? Vì thật ra cõi đời này coi vậy chớ vẫn là gì? Vẫn là bể khổ mênh mông. Người giàu cũng khóc mà. Hồi xưa có bộ phim đó, bây giờ còn nhớ không ạ? Truyền hình đã phát bao nhiêu tập á?
[1:16:19]Mấy trăm tập á, "Người giàu cũng khóc". Nó cho ai cũng có cái nỗi khổ, và nỗi khổ đó bình đẳng. Cho nên Đức Phật nói: "Nước mắt con người đều mặn, máu con người đều đỏ," là sự sống đều quý như nhau và nỗi khổ đều bình đẳng như nhau. Nên khi hiểu như vậy rồi, bây giờ mình có tiền muôn bạc vạn, coi vậy mình vẫn có những nỗi khổ của mình, và người nghèo có nỗi khổ của người nghèo. Nó ai cũng khổ cả. Nên vì vậy ai cũng cần sự giải thoát, ai cũng cần một nội tâm sáng suốt, thánh thiện, thanh tịnh, an lạc. Đó là nhu cầu cực kỳ lớn của tất cả chúng ta. Nói bây giờ một cái người mà đi qua cả cuộc đời nhiều
[1:16:56]khi là lừng lẫy danh vọng đi, mà lúc nào đó rồi ngồi lại mới thấy rằng thực sự vẫn không phải hạnh phúc. Mà hạnh phúc là gì? Hạnh phúc chính là gì? Nội tâm thánh thiện, an lạc. Thế còn lúc mà trên cái mây xanh của quyền lực, mặc dù là mình đủ sức can thiệp vào cuộc sống người khác, một cái lệnh của mình là thay đổi bao nhiêu cuộc đời con người, ai cũng phải nghe lời mình, thấy giống như là đã lắm, thấy như bản ngã mình được tôn vinh, cái ngã mình được đề cao, mình thấy có cái khoái cảm của cái bản ngã của một người nắm quyền lực, nhưng mà rồi mới biết rằng vẫn là gì? Vẫn là bất an. Mà chính cái nội tâm bình an đó mới là hạnh phúc thực sự,
[1:17:35]mà cái bình an đó tới mức độ sâu xa nó trở thành cái tâm linh. Nhớ như vậy. Ví dụ bây giờ nói: "Đầu óc tôi căng quá, tôi làm cái gì cho nó thư giãn?" Thì cái thư giãn là nó bớt cái sự căng thẳng thôi, làm mình bớt khổ thôi, tức là căng thẳng là khổ, bây giờ thư giãn là bớt khổ. Nhưng mà nó cao hơn cái thư giãn đó là gì? Nó là sự an định, mà vượt khỏi sự an định nó cao hơn cái an định nó là gì? Nó là sự giác ngộ, là đi vào cái tâm linh cao siêu. Thì những cứ càng đi vào như vậy thì cái hạnh phúc nó càng gì? Càng vô tận, mênh mông. Còn những cái cảm xúc của ta, cảm giác của ta, cái khoái cảm của ta mà ta có được
[1:18:12]trên đời do danh lợi coi vậy chứ nó phù du và chóng chán. Giống như nói mà nói khoái cảm không gì rõ bằng người hút ma túy, nhưng rồi cứ phải tăng liều. Vì sao vậy? Vì nó tạo cái cảm giác và cảm giác bị nhàm, bị lờn, cứ phải tăng liều. Thì mọi khoái cảm trên đời đều như vậy hết. Cái gì làm cho ta sung sướng, nó đều nhàm chán và bắt ta tăng liều, và chỉ là khổ. Ngược lại, khi nào tâm ta an định, đó mới là hạnh phúc bền lâu. Mà cao hơn sự an định đó thầy nói là gì? Sự sáng suốt, sự giác ngộ. Cho nên cái nhu cầu để đi tìm một cái tâm linh giác ngộ là nhu cầu tối thượng của con người. Nếu ai chưa biết ta phải chỉ cho họ biết, mà ai biết rồi phải đi tìm.
[1:18:54]Còn tất cả chúng ta sống trên đời này, nhất là những người có quyền lực, mà doanh nhân là những người có quyền lực, ta phải đóng góp vào cái cái nhu cầu xây dựng đời sống tâm linh giác ngộ cho tất cả mọi người. Nên ta làm bất cứ lĩnh vực nào thầy không biết, nhưng mà đều nâng đỡ con người, đưa con người đi tìm tới cái tâm linh giác ngộ, đừng để con người ngừng lại ở hưởng những lạc thú tầm thường trên cuộc đời này. Ví dụ nói người ta bệnh, tôi cung cấp cái dịch vụ y tế, là vẫn vậy, họ khỏe xong rồi họ cũng đi quậy. Hãy lợi dụng cái dịch vụ y tế mình gợi ý cho người ta về một cái đạo đức và một cái tâm linh cao siêu hơn.
[1:19:32]Nói bây giờ tôi đi phục vụ
[1:19:37]nhiều nghề quá thầy cũng không nhớ hết. Đây, thầy giáo dạy toán, nhưng mà rồi cũng lồng vào đó cái sự dạy dỗ người ta về đạo đức và và giác ngộ. Nên bất cứ ngành nghề nào ta đang làm, thì hoặc là tôi làm tôi người tôi cung cấp về cái media, về cái mạng, về cái ứng dụng tin học, thì cũng vậy, lợi dụng cái mạng đó, lợi dụng cái tin học đó để mà gợi ý con người, khuyến khích mọi người tìm về cái đạo đức, tìm về cái tâm linh giác ngộ. Đó vậy, bất cứ ngành nghề nào ta đều lợi dụng. Đó, vừa rồi là thầy nói những cái cái nhu cầu từ thấp tới cao, bây giờ lại có những cái nhu cầu ảo vọng, huyễn hoặc, phù phiếm và tai hại.
[1:20:18]Vậy mà con người vẫn có nhu cầu và vẫn có những dịch vụ cung cấp. Ta cẩn thận nếu ta lỡ đầu tư trong những hình thức này. Giờ nói ở đây có ai bán thuốc lá không ta? Có ai mở vũ trường không? Có người đến không ạ? Vẫn có người đến, phải không? Vẫn là một nhu cầu, nhưng cái nhu cầu đó ảo vọng, phù phiếm, tai hại. Và khi ta đầu tư vào nó là ta đốt phước mình rất là nhanh. Ở đây có ai bán rượu không? Có ai bán ma túy không? Cho thầy biết địa chỉ. Cũng có người mua đấy, không phải không đâu, nhưng mà là gì? Đó là tội lỗi. Bây giờ thầy đố cái này. Giờ nói đầu tư ngành du lịch tốt hay xấu?
[1:21:05]Du lịch. Ngành du lịch tốt hay xấu? Nó lạ một điều nha, con người ta có một nhu cầu thẳm sâu trong tâm mình khoái đi chơi. Từ nhỏ vậy mà tới lớn vậy. Tiền ít thì đi chơi ngắn, tiền nhiều thì đi chơi xa. Ai cũng khoái, là một cái nhu cầu. Nhưng mà cái nhu cầu này á mà nếu không biết kềm chế, nó biến thành cái quả báo khủng khiếp.
[1:21:33]Thầy có một người đệ tử vậy, có một người chị cái bị nằm liệt giường. Bệnh á, lúc lớn tuổi chút nằm liệt giường, cái thầy mới hỏi: "Hồi lúc trẻ chị con có hay đi du lịch không?", nói: "Dạ chị con cực kỳ mê du lịch.", thầy nói: "Đúng nhân quả nằm chỗ đó. Đi nhiều quá, đi quá cái phước của mình, giờ nằm một chỗ, không rời khỏi cái giường được nữa. Bệnh phát sinh liền." Mà ở bên Tây phương người ta xem cái du lịch giống như là một cái giá trị con người á, hễ có tiền chút thích đi du lịch. Lạ như vậy. Phải chăng mình lâu lâu đi thì cũng hay, tự nhiên nó cũng đổi không khí, nó đổi môi trường, nó cũng làm cho tâm hồn mình nó sảng khoái, đúng như vậy chứ không phải không.
[1:22:09]Nhưng lạm dụng nó hết phước liền, nằm một chỗ liền à. Cho nên khi ta đầu tư về cái du lịch, nếu ai có công ty này hết sức cẩn thận giùm thầy, phải lợi dụng lồng vào trong đó cái gì? Lồng vào trong đó cái khuyến khích người ta đạo đức, đi những cái tour mà đến những nơi mà tu tập, tâm linh, giác ngộ, đi để làm từ thiện là chính, đừng đi chơi, đi ăn hải sản, đi thưởng thức, là chết liền à, hết phước liền à, nha. Có một lần, có một lần trên tivi nó chiếu một cái quảng cáo này mà người coi không hiểu mới hỏi thầy. Nói: "Thưa thầy, nó quảng cáo cái gì vậy?", tức là quảng cáo hãng mà cái hãng hàng không của Singapore á, thì đầu tiên là
[1:22:49]thấy một cái người thổ dân mặc váy gõ trống thùng thùng thùng thùng thùng thùng, đang gõ vậy cái máy bay của Singapore bay qua bầu trời cái. "Ủa, cái này quảng cáo gì vậy thầy?" Thầy mới trả lời là: "Họ quảng cáo là cái hãng máy bay này đưa con người đến mọi miền văn hóa của thế giới." Nói họ quảng cáo không hiểu nổi. Nhưng mà cũng là một cách quảng cáo khéo. Còn ta bây giờ, ta nói ta thì đưa con người đi đến đâu? Đến chân trời đạo đức và giác ngộ nếu ai đầu tư cái du lịch, nhớ cẩn thận. Nó có những cái, hình như cái du lịch nó vậy, nó có thể rất là phù phiếm, rất là huyễn hoặc và nguy hiểm cho cái phước của mọi người, nên vì vậy mình phải lồng cái
[1:23:29]đạo đức và giác ngộ vào, chứ không chính mình cũng hết phước luôn á. Khi mà ta nói nhau nãy giờ như vậy, thì ta đòi hỏi cái người doanh nhân cao quá. Phải không à, nãy giờ thầy nói qua một số điều làm sao để có thể phát triển bền vững, đòi hỏi ta có cái đức phải lớn, cái phước phải nhiều và trong suốt cái cái sự nghiệp kinh doanh của mình mình phải luôn luôn day dứt, trăn trở để làm cho đúng mà cái phước được dài. Thì như vậy có phải là đòi hỏi doanh nhân cao quá không ạ? Nói tôi cũng là con người, sao bắt tôi đủ thứ vậy nè trời, bắt tôi phải làm phước, bắt tôi phải tu tập rồi bắt đủ thứ hết trơn vậy.
[1:24:06]Thật ra, thầy cũng xin lỗi là thầy đòi hỏi như vậy hơi bị ít á, chứ phải đòi hỏi nhiều hơn chút nữa. Cái đòi hỏi của thầy là gì? Mỗi doanh nhân phải là một triết gia. Thầy đòi hỏi tới mức độ đó đó, chứ nãy giờ nói hơi ít. Mỗi doanh nhân phải là một triết gia. Triết gia là người gì? Tức là người nổ hay sao? Hay là người mà cứ ngồi mà nói lý luận mà ai không chịu đời nổi? Không phải. Chữ triết gia ngày xưa philosopher á là những người có cái tâm linh rất là mạnh,
[1:24:42]mới gọi là triết gia. Trong những chuyện xưa còn ghi về những câu chuyện của người triết gia, có một cái cô đó bị bệnh, rồi cái tắt thở, gia đình khóc lóc, ông triết gia đi ngang ổng đứng lại ổng chú tay ổng cầu nguyện, cô kia sống dậy liền. Mà người xưa gọi đó là philosopher, tức là người có năng lực tâm linh như vậy. Nhưng về sau này cái năng lực đó mất dần, người ta chỉ còn nói nói thôi, lý luận, đạo lý thôi. Nên lần lần bây giờ ta hiểu triết gia là những người mà hiểu đời, biết đời và nói chuyện này chuyện kia nghe thú vị, gọi là triết gia là vậy, nhưng triết gia ngày xưa ý nghĩa nó cao hơn.
[1:25:15]Mà thầy cũng không đòi hỏi như ngày xưa đâu, thầy chỉ đòi hỏi mỗi doanh nhân là một triết gia, vì sao vậy? Bởi vì cái cuộc sống của doanh nhân á, cái suy nghĩ của người doanh nhân ảnh hưởng tới nhiều người quá, ít nhất là nhân viên của mình, rồi sau đó những dịch vụ mà mình cung cấp cho xã hội. Nên nếu mình là một người tốt, thì nhân viên mình sao? Họ họ hạnh phúc và những điều ta đóng góp được cho xã hội rất là lớn. Còn nếu ta là người không tốt thì ảnh hưởng dây chuyền. Nên vì vậy, thầy yêu cầu doanh nhân phải là một triết gia, ngoài đồng tiền, à ngoài công việc, mình còn là những người mà có cái triết lý sống, cái đạo đức sống rất là sâu sắc.
[1:25:55]Thầy đòi hỏi để làm chi vậy? Để cho bao nhiêu người chung quanh mình được hạnh phúc, chỉ vậy thôi. Và ta sống trên đời để làm gì? Để cho những người chung quanh mình được hạnh phúc. Mục tiêu tối thượng của cuộc sống phải không ạ? Chớ ta sống trên đời để làm gì? Để ăn à? Để giàu à? Vô nghĩa, ha? Ăn rồi cũng sẽ đói. Giàu rồi tiền bạc không đem theo được lúc chết. Cái quan trọng là từng giờ ta có mặt trên cuộc sống này là những người chung quanh ta đều được hạnh phúc, và đó là đạo đức của doanh nhân. Mà người doanh nhân thì mới làm được điều đó, còn như thầy nghèo quá thầy làm không được. Thầy không phải là doanh nhân, thầy cũng chẳng ảnh hưởng
[1:26:31]ai hết, cho nên thầy không cần phải làm triết gia. Nhưng mà doanh nhân thì phải làm triết gia, tức là mình có cuộc sống sâu sắc. Triết gia là gì? Mình có một cuộc sống sâu sắc, có tư duy tinh tế để điều chỉnh cuộc sống này đẹp. Và điều đó gây ra một kết quả gì? Những người chung quanh mình được hạnh phúc. Hết.
[1:26:55]Nhưng chưa hết, nếu doanh nhân đó không đi tập ngồi thiền thì không trở thành triết gia được. Nên vì vậy, thầy cũng đề nghị nhà hàng ban tổ chức của ta, bên cạnh những buổi mà nói chuyện về chất lượng cuộc sống này, ta nên có tổ chức cái câu lạc bộ thiền cho doanh nhân. Có nghĩa là có cái môi trường, có điều kiện, người doanh nhân lúc nào người ta rảnh người ta chạy tới đó người ta tu. Và cái người vì là doanh nhân cho nên cái cái phòng ngồi thiền kia nọ ta cũng trang bị hơi tiện nghi một chút, nó hơi biệt lập một chút. Bởi vì dù sao nói thì mình sếp mà không thấy mình là sếp, nhưng mà cái sự an nguy của mình ảnh hưởng cả công ty,
[1:27:32]cho nên cái cái phòng ngồi thiền đó nó cũng phải an toàn, không có ai muốn vô vô, ai muốn ra ra. Lỡ nhiều khi nguy hiểm, có nhiều khi có người xấu người ta ám hại. Cho nên cái câu lạc bộ thiền của doanh nhân nó cũng hơi đặc biệt hơn. Ví dụ như thầy cũng mở khóa thiền ở chùa, ai muốn vô vô, ai muốn ra ra, cả chánh điện thênh thang nó cứ ngồi, sao cũng được hết. Bình dân mà. Nhưng mà câu lạc bộ thiền của doanh nhân thì cũng hơi khác một chút, hơi hơi đặc trưng chút xíu. Thì nếu mà ban tổ chức ta mà tổ chức đến được cái mức độ đó thì rất là có lợi, rất là lợi, mà đúng như mục tiêu là gì? Những người bận rộn businessman cũng phải là những người gì?
[1:28:06]Một philosopher, cũng là những triết gia. Thì để làm chi vậy? Để làm chi? Để hỏi lại. Trả bài, coi ai trả bài thuộc. Đúng, những người chung quanh mình được hạnh phúc. Đi sống như vậy thôi. Nha. Cảm ơn quý vị đã lắng nghe.
[1:28:28]Rồi bây giờ ai hỏi gì cứ hỏi nha. Tôi có cầm micro đưa xuống mọi người hỏi. Dạ, con xin chào Thầy và tất cả quý vị ở đây. ngày hôm nay con rất là vui và cảm ơn Thầy vì cái buổi chia sẻ hết sức ý nghĩa, vì những cái câu chuyện về Phật pháp mà lồng ghép vào cái cuộc sống và công việc của mình. Con cảm ơn Thầy rất là nhiều. Thì để mà được phát triển bền vững đó Thầy, thì mình cần có một cái tâm kiên định và một cái tâm vững để có những quyết định đúng đắn trong cuộc sống và công việc hằng ngày. Mà đôi khi một ngày đến với mình là có rất nhiều cái tin xấu về khách hàng, về công nợ, về nhân sự, người nghỉ người đi.
[1:29:02]Thế thì trong những cái lúc đó mình làm sao để mình chánh niệm hoặc là có cái câu thần chú, hay mình nên đọc danh hiệu một cái vị Phật nào để cho cái tâm mình nó nó vững lại liền, và mình có thể có những quyết định đúng đắn hơn? Và cũng giống như Thầy nói con rất là tâm đắc và con cũng ước mơ con được trở thành triết gia giống như Thầy. Thì con cũng xin phép Thầy là trong cái thời gian mà mình đợi mình cái câu lạc bộ thiền của bên chỗ nhà hàng chay của mình tổ chức á, thì rất là căn bản Thầy có thể chia sẻ với con và tất cả quý vị ở đây những cái bước hít thở thật là căn bản thôi để cho mình có thể mình tập thiền định bắt đầu ngay từ bây giờ.
[1:29:35]Và cảm ơn và kính chúc sức khỏe Thầy. A Di Đà Phật. Có một lần thì thầy giảng cho một cái cái hiệp hội CEO của Việt Nam ở ngoài Bắc, tức là những người mà quản lý đó, CEO. Thì cũng vào trong cái hội trường của một cái khách sạn nào đó lớn lắm, thầy cũng không nhớ. Sau khi giảng xong rồi cái thầy kêu dẹp ghế hết, bắt ngồi xuống dưới tập thiền tại chỗ luôn. Ở đây thì thấy chắc không được, tại ghế chật quá. Thì cái hội trường kia nó lớn hơn, lớn lắm. À cái câu hỏi thứ nhất là làm sao trước vô số những cái tình huống đến với mình mà mình sáng suốt để xử lý đúng? Thì như thế này. Khi ta dính vào trong cái tình huống thì ta không sáng suốt.
[1:30:19]Ta thoát ra khỏi tình huống, ta đứng nhìn nó thì ta mới sáng suốt. Giống như ông bà mình nói mà, tức là cái người trong cuộc thì luôn luôn mù quáng, mà người đứng bên ngoài mới sáng suốt, thì ta cũng vậy. Cái tình huống đến với ta mà ta vẫn đứng ra ngoài nó thì ta sẽ sáng suốt. Còn tình huống đến với ta, ta thấy nó là việc của mình, ta vui theo nó, ta buồn theo nó thì ta không sáng suốt được. Nhưng mà làm sao mà tình huống đến ta, ta không dính với nó? Vì hai, hai điều. Thứ nhất là quan điểm và thứ hai là nhờ thiền định. Thiền định rồi tâm mình thanh tịnh, mọi việc đến mình không dính với mình.
[1:30:52]Tự nhiên tâm mình tách ra, thì đây là do cái bản lĩnh của thiền định mà có. Tâm mình thanh tịnh, ví dụ người ta đến người ta khen mình như nức như nở, mình cười cười cảm ơn, không dính gì vô tâm mình. Ta đến ta chửi tan nát, nói đủ thứ cũng cười cười, chả dính gì tới tâm mình hết. Thì bây giờ mọi sự tình khác trên đời cũng vậy, thuế rồi công nợ, người đi kẻ ở, rồi hơn cả thua cạnh tranh gì nó không dính gì mình hết. Tâm không đụng gì vô tới mình hết, thì mình sáng suốt mà xử lý. Cho nên cái giữ cho tâm mình không dính cái tình huống gì hết, thì mình sáng suốt và điều khiển được tình huống đó là một bản lĩnh đòi hỏi tu thiền rất là lâu ạ.
[1:31:26]Còn cái thứ hai đúng là phải niệm Phật. Những lúc mà đến sự việc cảm thấy mình lúng túng liền thì bình tĩnh lại niệm Phật giùm thầy. Và niệm bất cứ một vị Phật nào mình có duyên. Ví dụ mình thấy mình có duyên với Bồ Tát Quan Âm thì mình cứ niệm Nam Mô Quán Thế Âm Bồ Tát, niệm thầm thầm. Hay Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật đó. Hay Nam Mô Di Lặc Tôn Phật. Cứ một vị nào mà mình cảm thấy có duyên thì cứ đứng lắng tâm, thì lúc đó cái sức niệm Phật đó và sự gia hộ của Phật bỗng nhiên cho ta một sự sáng suốt, sự sáng suốt. Thầy có quen cái ông bác sĩ, ổng làm việc mấy chục năm bên Pháp rồi ổng về Việt Nam ổng làm việc.
[1:32:01]Thì với cái kinh nghiệm và cái kiến thức bên đó ổng rất là giỏi. Về bên đây những bác sĩ Việt Nam phục lăn. Mà trong lúc riêng tư nhất ổng tâm sự, ổng nói thật sự có những ca khó ổng không biết xử lý. Mà lúc đó là bệnh nhân thì trước mặt, mà không xử lý được. Và ổng nói có ai dắt tay ổng làm, hoàn toàn không do tài của ổng. Và ổng rất tin, ổng nói thật sự là ta có thần thánh phù hộ. Mà ổng ở bên Tây ổng về nha, ổng ít biết gì về tôn giáo, nhưng lúc đó cái cảm nhận ổng rất là rõ, có ai dắt tay mình. Thì trong cuộc sống doanh nhân cũng vậy á. Có những lúc không phải tình huống nào ta cũng xử lý được hết đâu.
[1:32:36]Vì có những lúc mà khả năng ta có hạn, mà tình huống nó rối rắm quá, lúc đó một là ta có thiền định, hai là ta niệm Phật. Cái niệm Phật có cái phước là vì ta khiêm tốn, ta biết mình không đủ sức, nên ta mới niệm Phật. Nên câu niệm Phật đó đã là ẩn chứa một cái một cái sự khiêm tốn trong đó nên ta có phước. Còn người ỷ sức mình là hư ạ. Nên ta thường niệm Phật là tốt lắm. Đồng thời ta biết thiền để tách mình ra khỏi cái sự tình trên cuộc đời này và ta sáng suốt xử lý được hết mọi việc. Còn thiền thế nào thì thầy không nói trong một, hai lời được đâu. Phải có một buổi tập thiền nghiêm túc, thầy nói vài hai, ba câu về hiểu lầm tập điên lên đổ thừa tại thầy ạ.
[1:33:16]Nên phải có buổi ngồi nha, ngồi nghiêm túc tổ chức, rồi được nghe thiền thầy giải thích từng chút từng chút, rồi trong quá trình mình mình tập thiền như vậy nó phát sinh ra bao nhiêu là sự là cái hiện tượng, mình phải được giải thích hết. Mà cứ càng tu càng sâu chừng nào thì nhiều hiện tượng càng xảy ra, mình phải được giải thích hết, lý giải được hết để đừng đi lầm. Đó, nên thiền cả là một cái môn chuyên sâu, thầy không nói một, hai lời được đâu nha. Để hẹn nếu ban tổ chức sau này tổ chức được thì thầy hứa là thầy sẽ đến thầy tư vấn giúp cho thiền, giúp cho thiền nhé. Rồi ai hỏi? Kính bạch thầy, con vừa nhận được một câu hỏi của một nam doanh nhân
[1:33:57]do ngại ngùng nên không dám lên đây hỏi thầy, viết câu hỏi gởi lên. Kính bạch thầy, con là một nam doanh nhân, xin thầy từ bi hướng dẫn con cách thực tập thiền tại nhà vào những lúc rảnh rỗi nhưng không làm ảnh hưởng đến vợ con? A Di Đà Phật. Cái câu hỏi này rất là khéo léo.
[1:34:23]Cái câu này trả lời nên đợi bả ngủ á. Nó có hai cách để mà không ảnh hưởng tới vợ con. Một là mình tu mà vào cái lúc mà gia đình không biết, là không còn ai cần tới mình nữa, thì lúc đó mình tu. Nhưng mà nhớ là những lúc mà không ai cần tới mình nữa thì mình lại đang rất cần ngủ, hết thời gian rồi. Nhớ như vậy. Mà lúc mà dành thời gian ngồi thiền nữa thì giờ thời gian đó không còn sức để ngồi thiền và thiền lúc đó không tốt. Nhớ như vậy. Cho nên cái đó là cái trường hợp thứ nhất. Trường hợp thứ hai khôn hơn, bắt cả nhà cùng tu thiền với mình luôn, thì mình cả nhà cùng tu vào lúc mà ai cũng đang còn sức khỏe.
[1:35:03]Lúc đang còn khỏe thì cái buổi thiền đó mới có chất lượng, nó mới sáng suốt. Còn mà mình lén tu một mình thì phải đợi những lúc không ai cần mình nữa, lúc đó mình cũng hết hơi rồi, thiền nó không có chất lượng nha, như vậy. Còn cái cách thiền thì thầy nói rồi, để hôm nào tổ chức đàng hoàng thầy mới hướng dẫn cặn kẽ, không nói bừa trong một, hai hai câu được đâu, nguy hiểm lắm. Phải hết sức là cẩn thận, bởi vì thiền nó liên quan tới bộ não. Mà bộ não mình nó mềm giống như là cái tàu hũ non vậy á, nhúc nhích cái nó hư liền à. Còn nếu đi đúng thì nó trở thành một cái nguồn năng lượng phi thường, một nguồn trí tuệ phi thường, mà sai nó hư một cái là tâm thần ạ.
[1:35:40]Nên phải hết sức cẩn thận. Xin nêu câu hỏi tiếp theo. Nam Mô A Di Đà Phật. Dạ. Bạch thầy, con tên là Hưng. À hôm nay thầy à giảng bài về phát triển bền vững rất là hữu ích cho đối với bản thân con và cộng đồng doanh nghiệp nói chung. Con có một vài chia sẻ và cái câu hỏi như sau: Thì à cái trong cái doanh nghiệp á thì thầy à đưa ra cái điều thứ hai đó là làm sếp mà không phải là sếp thì điều đó rất là khó mà thực hiện đối với một cái người làm quản lý hay là làm một người lãnh đạo trong cái doanh nghiệp. Vậy thì trong trường hợp là mình là một cái doanh nghiệp thì mình luôn luôn mình phải đưa ra một cái kế hoạch hay là một cái chiến lược để thực hiện,
[1:36:29]làm sao cho doanh nghiệp mình phát triển được theo đúng mục tiêu. Thì trong cái quá trình đó thì mình đưa ra nhưng mà rất là nhiều người đồng nghiệp và nhân viên của mình là chống đối thì trong cái trường hợp này sẽ có hai cái phương cách giải quyết mà đó các cái doanh nghiệp của châu Âu, Mỹ thì người ta luôn luôn là bắt đầu đi vận động cũng giống như là làm sao thuyết phục hay là khuyến khích nhân viên làm theo cái kế hoạch của mình. Cách thứ hai của doanh nghiệp Việt Nam là mình ép buộc và mình bắt nhân viên của mình phải làm theo cái kế hoạch của mình đưa ra. Thì con nghĩ rằng cái điều này nó cũng liên tưởng đến
[1:37:11]cái vấn đề vận hành ở trong cái nhà chùa, tức là một vị sư đưa ra một cái tôn chỉ để cho mình phát triển cái chùa của mình tốt, và có rất là nhiều sư khác chống đối và phản đối cái ý kiến của mình. Thế thì bằng cái kinh nghiệm và trí tuệ của thầy, thầy có thể chia sẻ cách thức làm sao để mình vượt qua được cái điều đó và mình sẽ vươn lên theo đúng cái kế hoạch của mình, tôn chỉ của mình, thì trong cái vận hành doanh nghiệp cũng tương tự như vậy. Và cái câu hỏi thứ hai Thôi anh hỏi một câu thôi, câu này quan trọng. Anh ngồi đó đi, anh ngồi gần gần đó đi. Câu này nó lớn, anh vừa đụng tới bí ẩn của của thế giới.
[1:37:48]Giữa cái đúng và sai. Và cả cái cách của châu Âu cũng sai và của Việt Nam cũng sai. Vì sao? Vì muốn người ta làm theo ý mình. Ý mình đúng chưa? Chưa chắc đúng. Anh nói châu Âu là lobby phải không? Vận động để người ta theo ý mình, và nói Việt Nam ra quyền bắt người ta theo ý mình. Cả hai đều muốn người ta theo ý mình, ý mình đúng chưa? Anh vừa chạm tới một bí mật của thế giới này, đúng hay sai? Nếu mà mình đúng thì đúng là bằng mọi cách bắt người ta theo mình, doanh nghiệp sẽ thành công. Nhưng nếu mình sai, mình ép người ta theo ý mình, doanh nghiệp tan vỡ liền. Ta còn quên vấn đề đúng sai nữa.
[1:38:28]Ý mình chưa chắc đúng. Nhưng vì vậy, trước hết là mình làm sếp mà đừng nghĩ mình là sếp, để làm chi? Tâm mình rỗng như không và mình còn chờ cái sự đúng sai nó hiện ra sau đó. Nhớ tâm mình thanh tịnh, không chấp á, không chấp công, không chấp ý, không chấp chức vụ á, chân lý sẽ đến với mình, lúc ta sẽ thấy cái đúng sai rất rõ. Và thế nào là đúng, thế nào là sai, thầy vẫn nói lại một lần nữa là bí mật của thế giới, không ai xác định được hết. Mà cái kết quả nó thì sau này mới biết, mà biết thì đã muộn mất rồi. Mà ngay lúc đó phải biết nó đúng sai. Thì nó có hai trường hợp của một người khăng khăng giữ cái ý của mình.
[1:39:07]Một là họ tự tin, vì họ biết nó đúng chắc 100%. Cái tự tin nó đến là do hệ quả của tâm lý khi mình thấy điều này đúng chắc rồi, bỗng nhiên xuất hiện sự tự tin. Cho nên ai nói nghiêng nói ngửa gì không bao giờ mình lay động, biết chắc nó đúng. Cái thứ hai, mình khăng khăng theo ý mình bởi vì mình chủ quan. Mình cũng khăng khăng theo ý mình, hai cái thái độ cực kỳ giống nhau. Một cái tự tin, hai cái chủ quan, hai thái độ hết sức giống nhau, ta không phân biệt được. Người chủ quan là sai đó. Ý mình sai rồi mà mình vẫn chủ quan tưởng là đúng, nên quyết bắt người ta theo mình, dắt người ta đi bậy luôn.
[1:39:42]Còn người thứ hai, đúng rồi nên xuất hiện cái tự tin, cho nên tìm cách để người ta phải theo mình và đạt thành công, kết quả tốt. Nhưng mà cái thái độ mà đưa ra đó, một người tự tin và một người chủ quan giống hệt nhau, không phân biệt được. Và trên đời này không có cách lọc cái đó ra. Và nhân quả dắt ta đi lúc này. Tuy nhiên, ta có một cách để có thể lọc ra được giữa cái tự tin và chủ quan, ta có cách để lọc ra giữa cái đúng và sai trong cái quyết định của mình. Tâm phải thanh tịnh và phải khiêm tốn. Đừng vì ý mình đưa ra người ta nói ngược lại mình tự ái, thì ta không thấy được đúng sai. Ta không thấy được đúng sai.
[1:40:19]Thầy nói như thầy trong chùa thầy cũng vậy, thầy là trụ trì, vừa là trụ trì mà thầy vừa là sư phụ, thì đệ tử phải nghe lời thầy. Thì hầu hết 95% ý thầy là đúng, vì vậy thầy tu lâu quá rồi. Và mọi chuyện thầy đạo lý thầy quá hiểu. 95% là thầy đúng, nhưng mà coi vậy có những lúc ý đệ tử thầy vẫn đúng hơn thầy. Khi thầy đưa ra một cái đệ tử đứng lên phản đối là: "Thưa thầy, việc ấy như thế này." Thầy nghe liền thầy thấy đúng. Ngay tức khắc chưa được một giây thầy đồng ý đệ tử thầy liền. Là vì thầy thấy đúng là chỗ này thầy nhìn chưa ra mà đệ tử thầy đứng ở vị trí đó mới thấy nó chính xác hơn thầy.
[1:40:55]Nhưng mà thầy tại sao mà thầy không tự ái, mà tại sao trong tích tắc là thầy đồng ý liền? Bởi vì thầy không chấp thầy là thầy. Mặc dù thầy vẫn phải làm đầy đủ bổn phận của một ông thầy, vẫn là sư phụ, là trụ trì mà không bao giờ thầy chấp. Cho nên khi đệ tử thầy nói ngược ý thầy mà hợp lý, thầy chấp nhận liền, chưa được một giây, thầy đồng ý liền. Nhưng mà trong một tích tắc một giây đệ tử nói sai, thầy cũng biết liền, thầy nói không được, thầy giải thích liền. Đó, cho nên đây là vấn đề nhận định được đúng và sai, chứ không phải vấn đề là bắt người ta theo ý mình. Và khi mà đi đúng, doanh nghiệp mới thành công lâu dài.
[1:41:28]Còn đi sai, doanh nghiệp sụp đổ liền, ý mình thì chưa chắc đúng sai ạ. Cho nên đây ta cần một sự khiêm tốn, một cái hư vô trong nội tâm, một cái sự không chấp ý, không chấp công, không chấp chức vị thì chân lý sẽ đến với ta. Đây thầy có một cái lời góp ý như vậy, anh Hưng ạ, nha. Dạ, con cảm ơn thầy. Câu thứ hai nói... Dạ, câu thứ hai thì nó cũng tương tự giống như câu thứ nhất thôi. Tức là nó cái điều của nó là trong cái trường hợp mình là người chủ doanh nghiệp thì mình luôn luôn không biết lúc nào như thầy thì thầy đưa ra một cái phương pháp là thiền định, hay là một cái cách là phương pháp quán
[1:42:06]sát tách rời để mình có thể mình nhìn thấy thấu suốt cái vấn đề. Nhưng mà lúc nào thì mình sẽ sử dụng cái phương pháp là mình nghe, lắng nghe lời tư vấn của những nhà cố vấn, cũng giống như là lúc nào thì mình sẽ chọn phương án là mình sẽ lắng nghe những cái người đồng nghiệp hay là nhân viên của mình? Thì làm sao để mình nhận định cái thời điểm đó một cách chính xác? Cảm ơn thầy. Ừ. Khi mọi ý kiến đến với mình mà mình biết được đúng sai, đây thầy nói một lần nữa, lệ thuộc cái phước của mình. Lạ một điều như vậy. Nhiều cái người họ nói bậy mình tin là lúc đó phước mình đang hết rồi. Khiến cái người góp ý bậy tự nhiên mình tin rồi công ty tiêu luôn.
[1:42:47]Còn khi mình cái phước còn á, tự nhiên cái phước nó bảo vệ nội tâm mình, nó xuất hiện một loại trí tuệ vô hình ở trong đó, người ta nói bậy biết nói bậy liền, người ta nói đúng biết nói đúng liền. Nên ở đây cái trí tuệ của mình, bản lĩnh của mình do phước mà tạo ra. Nên vì vậy, là một doanh nhân đừng bao giờ quên cái làm phước, đừng quên lễ Phật, đừng quên ngồi thiền. Thì lúc đó nó giúp cho ta có một cái trí tuệ vô hình ở trong, bình thường không thấy gì hết. Nhưng mà khi ai đến nói mình nửa câu một câu, thật ra nói họ chưa nói hết một câu mình đã biết ý họ muốn cái gì, đề ý kiến họ gì và đúng sai ngay chỗ nào liền, chưa họ nói hết.
[1:43:21]Nếu sau này mình giỏi á, họ nói mới nói nửa câu thôi mình đã biết họ đúng sai chỗ nào. Đến như vậy, mà đến khi mình giỏi nữa, họ mới đến gần mình nữa, mới mỉm cười mình đã biết họ muốn nói cái gì và biết luôn đúng sai liền ngay lúc đó luôn, chưa cần mở miệng. Cái trí tuệ nó càng ngày nó tới ứng như vậy. Nhưng mà để có trí tuệ đó mình phải đúng từ bước thứ nhất, bước đúng dần dần bước thứ hai, đúng tới bước thứ một ngàn, bước thứ mấy ngàn nó mới phát sinh được cái phước đó. Nên vì vậy, ta phải lễ Phật thường xuyên để nhờ cái phước của Phật gia hộ, thứ hai ta thương yêu và tôn trọng mọi người. Nhờ thương yêu tôn trọng mọi người ta cái phước nó dồn lại trong tâm mình,
[1:43:55]mình ít có cái quyết định sai, ít có cái nhìn sai phán đoán sai, và cái thứ ba cố gắng ngồi thiền, tâm hư vô, thanh tịnh, không chấp gì hết. Thì lúc đó người ta nói nửa câu biết ta đúng sai liền. Đến như vậy. Và mình lèo lái cái doanh nghiệp nó thành công hơn. Nghe lời thầy như vậy, nha.
[1:44:15]Dạ kính thưa thầy, những gì thầy dạy rất là hữu ích cho những người như chúng tôi để đi làm ăn. Nhưng mà cái bổn phận đầu tiên của người đi làm ăn là cái một có một trách nhiệm xã hội, cũng như thầy vừa nói, phải làm sao cho cả trăm gia đình để mà sống. Cái trách nhiệm xã hội đó nhiều khi mình làm hoàn thành thì mình không còn còn có thời giờ hoặc là còn có trí não hoặc là còn sức khỏe để làm những gì thầy dạy rất đúng. Bây giờ mình phải lựa chọn, chứ mình không thể nào lấy được hết á. Con người có cái gì cũng có giới hạn thì thầy khuyên cách nào? Làm tròn một cái bổn phận trách nhiệm xã hội, nuôi cả trăm gia đình.
[1:45:00]Ý bác nói thế này nè, thôi hiểu rồi, ý bác nói thế này, tức là mình mà chu toàn cái trách nhiệm mình đối với doanh nghiệp để cho bao nhiêu người được sống thì nhiều khi có thêm những việc gì khác không làm nổi, ví dụ như tu tập, đi chùa, đi gì không còn thời gian. Còn bây giờ nếu mà chia sẻ cái thời gian ra thì sợ cái mình thiếu sót trách nhiệm mà dưới tay mình nhiều quá, phải không? Cái câu hỏi rất là hay và câu trả lời là thế này, đến lúc nào đó mình phải chia sẻ bớt trách nhiệm với người có xứng đáng thì mình đã xứng đáng được rút lui một chân rồi. Và cái vinh quang của mình nó không phải ở cõi đời này,
[1:45:33]mà vinh quang của mình là ở trên cõi cõi cõi trời á. Là sau khi mình đã đóng góp được quá nhiều cho cuộc đời này, cho bao nhiêu người nương tựa với mình, đem cho họ cuộc sống, đem cho họ đạo đức. Nhớ nha không phải nuôi họ không đâu, phải dạy cho họ đạo đức và thậm chí dạy họ biết tu luôn. Và bao nhiêu năm mình đã vất vả được rồi và đó là dấu hiệu thành công, đã đến lúc mình phải lui một bước, nhường cho cái người khác họ làm tiếp, còn cái vinh quang của mình thực sự ở trên cõi trời á. Cái người mà nói câu này nên thầy nói là vinh quang trên cõi trời vì mình đã đem được hạnh phúc, đời sống bình yên cho bao nhiêu con người.
[1:46:04]Giờ tới lúc mình đi tìm cái tâm linh giác ngộ. Để chi? Để tới lúc mình còn lo cho người khác cái tâm linh giác ngộ nữa chứ không còn phải là đời sống nữa. Đời sống của họ mình giao cho người khác lo tiếp. Còn tới mình là mình phải đi tìm cái đạo đức, tìm cái tâm linh để mình còn dắt được bao nhiêu người khác nữa. Bởi vì thầy nói tại sao doanh nhân phải là triết gia là vậy. Chữ triết gia là thầy nói chữ khiêm tốn thôi, tức là phải là một bậc thầy dạy người ta về tâm linh giác ngộ nữa, sau khi mình đã gieo duyên rất nhiều ân nghĩa trong cuộc đời này rồi. Thì sau này khi mình trở thành người thầy mà mình dạy
[1:46:36]đạo đức biết bao nhiêu con người sẽ nghe lời mình. Nhớ, nên thầy nói cái câu đó là câu ẩn ý chứ sự thật là lúc làm doanh nhân là lúc mình kết duyên lành với chúng sinh, với gia đình, nhân viên của mình và với với vô số những con người trong xã hội mà mình cung cấp dịch vụ cho họ, tức là mình kết duyên lành với vô số chúng sanh. Đến lúc nào đó mình phải trở thành một vị thầy đi dạy đạo đức, dạy tâm linh cho mọi người, lúc đó rất nhiều người lắng nghe mình vì mình đã kết duyên lành quá nhiều. Cho nên thầy nói doanh nhân rồi phải trở thành triết gia là vậy đó, chữ triết gia là thầy nói nhẹ thôi chứ phải đi tu. Nghỉ được chưa?
[1:47:14]Dạ còn câu nữa thầy, câu này con thấy Kính bạch thầy, con là một nam doanh nhân, có lẽ hôm nay quý ông hỏi nhiều hơn quý cô nha. Năm nay con 45 tuổi, con đang kinh doanh một doanh nghiệp ổn định, tương đối tốt đẹp nhưng con đọc lịch sử Đức Phật, Ngài đã bỏ ngai vua để xuất gia học đạo, con cứ nôn nóng thao thức từng đêm vì muốn rời bỏ công ty và gia đình. Vậy con xin thầy từ bi chỉ dạy cho con, con phải xuất gia lúc nào là đúng lúc? Con nghĩ như vậy mới đúng là phát triển bền vững. A Di Đà Phật. Ừ. Nếu mà sau khi anh đi tu mà công ty vẫn tồn tại, vẫn hoạt động, mọi người vẫn sống nhờ cái công ty
[1:48:06]đó thì anh tu sẽ rất là tiến, tâm mình sẽ yên. Còn nếu anh đi tu rồi công ty nó rã, mọi người thất nghiệp, vất vả đi tìm việc làm mới thì anh tu anh bất an và kiếp sau anh đi ăn mày. Thầy nói nghiêm túc, thầy không nói đùa.
[1:48:26]Những lúc mà người ta trăn trở, người ta hoang mang không biết người ta phải sống như thế nào, tất cả những cái tâm hoang mang bất an đó rớt lại hết vào tâm mình. Và mình sẽ rơi vào một cái giai đoạn mình cũng bị hoang mang bất an, không biết ngày mai sống thế nào, chỉ đi ra ngoài đường ăn xin thôi. Chứ mình đi tu mà lại kiếp sau đi ăn mày là vậy đó. Còn nếu mình sắp xếp sao đó không biết, mình đi tu rồi mà vẫn có người lèo lái dẫn dắt cái công ty đó đi tiếp tục phát triển, mọi người mình vẫn có công ăn việc làm, rồi mình đi tu lâu lâu trở về lại thăm công ty, mình giảng đạo cho công ty nghe, phước số một.
[1:48:59]Cái đó là nội tâm mình sẽ thăng tiến, tâm linh mình sẽ tiến bộ. Nên thầy không nói lúc nào hết, chừng nào được yêu cầu đó rồi hãy đi xuất gia. Vô thầy cạo đầu cho liền.