[0:01]Ừm, kính thưa quý chư tôn đức, thưa các Phật tử. Chúng ta lại về đây trong cái đại lễ Vu Lan thiêng liêng. Mọi người chen chúc nhau rất là đông. Sư phụ không biết buổi chiều mọi người đã ăn no hết chưa, thầy sợ có một người đến trễ đó đã quá bữa cơm rồi lại vào lễ. Thì một lát nếu mà cái tụi con phát hiện ra có ai đến trễ chưa ăn, tụi con cố gắng phục vụ nha, lúc mà cái văn nghệ như vậy nhẹ nhàng, êm thắm mà cố gắng tìm cách phát hiện ra những nơi nào ai chưa ăn như vậy. Hôm nay, ngày Vu Lan thì ai cũng hiểu đó là ngày hiếu hạnh, ngày tu hạnh biết ơn, và trong các ơn nghĩa lớn ta phải mang đó là ơn của bố mẹ mình, ý nghĩa là như vậy.
[0:49]Nhưng mà, bố mẹ ta sinh cho ta một cuộc đời như thế nào?
[0:56]Đẻ ta ra, ta đẹp hay ta xấu, à?
[1:01]Ví dụ, đẻ ra mà xấu quá, mình có quyền kiện hay không?
[1:07]Hoặc mình đẻ mình ra trong khung cảnh nghèo quá, mình có trách hay không? Cho nên, ta sinh ra ta làm con người với cái hình dạng như thế nào, với tính cách như thế nào lại là một vấn đề rất là lớn. Hôm nay, thầy đặt cái vấn đề này một chút. Chúng ta có mặt trên cuộc đời này mà khi người khác nhìn thấy ta, họ có thái độ gì?
[1:33]Hôm nay chúng ta đặt vấn đề này. Ví dụ như nhìn thấy ta mà mọi người nhìn xong rồi họ không để ý, họ lơ nhìn chỗ khác là một. Hoặc nhìn thấy ta, họ bĩu môi, họ quay chỗ khác, hai. Hoặc nhìn thấy ta, họ mỉm cười gật đầu chào, cái thứ ba. Hoặc là nhìn thấy ta, họ chạy lại họ tung hô mừng rỡ là cái thứ tư. Thì trong bốn cái thái độ của người khác như vậy nhìn mình như vậy, đó cũng chính là cái số phận của cuộc đời ta. Và dĩ nhiên, ta không có mơ ước mình đạt được cái số phận thứ tư, tức là mọi người nhìn thấy mình tung hô vui vẻ, nhưng ít ra cũng được cái thứ ba là khi mọi người nhìn thấy mình, người ta mỉm cười gật đầu chào, đúng không ạ?
[2:24]Nhưng vì sao mà người ta nhìn thấy mình, người ta vui vẻ?
[2:30]Vì sao?
[2:36]Bởi vì
[2:40]hai lý do, một trong hai lý do này. Thái độ người ta đối với mình thì nhiều, nhưng mà thầy quy lại trong hai cái lý do. Một là khi ta xuất hiện trên cuộc đời này, ta trở thành gánh nặng của người khác. Hai, ta xuất hiện trên cuộc đời này, ta trở thành chỗ nương tựa cho người khác, chỗ giúp đỡ, đỡ đần cho người khác. Số phận của ta là như vậy. Nhớ nha. Một, ta là gánh nặng cho người khác. Hai, cái sự có mặt của ta trở thành sự đỡ đần, niềm vui, hạnh phúc, ấm no cho người khác. Ta nhớ như vậy. Bây giờ ta nhìn lại mình, mình xuất hiện trên cuộc đời này bấy lâu nay, mình là cái gì của người khác? Thuở còn mới bé mới sinh ra thì chắc chắn mình là gánh nặng của bố mẹ, đúng không ạ?
[3:41]Mình không tự chủ, không làm gì được và bố mẹ phải bón mớm, phải đút ăn, phải chăm sóc, bồng bế vì mình không tự làm gì được cả. Rõ ràng, thuở bé, ta là gánh nặng của bố mẹ mình. Rồi đến già, yếu, bệnh tật, ta lại trở thành gánh nặng lần nữa cho người thân của mình. Đó, hai cái đoạn đầu đời và cuối đời giống hệt nhau và ai cũng phải bị. Nhưng cái giá trị con người nằm ở khoảng giữa. Nằm ở khoảng giữa là khi ta có đủ sức khỏe, đủ trí khôn, đủ kiến thức. Nhưng mà nếu lúc đó, ta vẫn là gánh nặng của người khác, vẫn làm cho người khác phải lo lắng về mình, thì thực sự đây là sự xuất hiện của ta trên cuộc đời
[4:34]này là một điều bất hạnh cho cuộc đời, cho gia đình ta, cho xã hội, cho đất nước, cho thế giới này. Nhưng mà, ta nhớ thế này, tại sao ta trở thành gánh nặng của người khác? Tại sao ta trở thành nỗi lo lắng của người khác? Bởi vì ta thiếu. Ta thiếu. Còn tại sao ta trở thành cái sự nương tựa cho người khác? Bởi vì ta dư. Thiếu và dư. Thiếu cái gì và dư cái gì?
[5:09]Ví dụ như có một đoàn thợ săn, hồi ngày xưa họ đi vào trong rừng họ săn thú, người nào cũng đeo cái cung tên, cầm một cái lưỡi dao, rồi đeo cái lương thực, đeo nước. Thế là một cái trong một cái bộ tộc đó cái họ mới đi vào rừng đi vào rừng để săn thú. Nhưng bỗng nhiên có một cái người bị vấp một cục đá, té nhào xuống, vướng vào một cái chông nó đâm lủng người, đâm xuyên qua đùi. Mà lúc đó ở giữa rừng thì làm sao? Thế là ngay lập tức, người này trở thành gánh nặng cho đoàn, phải không ạ? Thế là những người kia không còn đi săn thú được, phải chia lại vài người để chăm sóc người này, dìu người này đi hay cõng người này đi.
[5:57]Tức là một người bị thương tật, mất thêm hai ba người để lo nữa. Đó là sự xuất hiện của họ trở thành gánh nặng cho người khác. Vậy đây là thiếu cái gì? Nghĩa là ta trở thành gánh nặng cho người khác bởi vì ta thiếu. Mà trường hợp này là thiếu cái gì? Thiếu sức khỏe. Nên ta sống trên cuộc đời này, nếu ta thiếu sức khỏe thì ta trở thành gánh nặng cho người khác. Còn nếu ta có sức khỏe, ta trở thành chỗ nương tựa cho người khác. Thế làm việc gì người khác cũng nhờ mình được. À nói: "Anh ơi, anh leo hái giùm em trái dừa", mình leo thoăn thoắt lên hái giùm được liền. "Anh ơi, cái xà nhà này nó muốn gãy", thế là ta leo lên ta gỡ, ta thay, ta sửa được.
[6:42]"À anh ơi, cái con đường này nó hư", ta đi vác cuốc lại, ta lấy đất, lấy đá ta lấp lại cho mọi người đi qua. Cho nên, dư sức khỏe mà còn có tấm lòng nữa thì ta trở thành chỗ nương tựa cho người khác. Còn ta thiếu sức khỏe thì ta trở thành gánh nặng cho người khác. Cứ ở trong nhà mà cứ bệnh tật, bệnh tật, rõ ràng ta là gánh nặng của mọi người. Rồi ví dụ như ta đọc trong một cái bài báo ấy, họ nói trời, bố tâm thần, mẹ ung thư, con bại liệt, trong nhà chỉ có một bà ngoại lắc la lắc lẻo, già yếu lết lết nuôi hết cả một bầy. Ta thấy rất là xót xa. Đành phải bắt đầu cái gánh nặng mà đè lên vai một người bà ngoại
[7:24]đó, bà cũng không chịu nổi với cái ba người mà con cháu bị như vậy, thế là cái gánh nặng đó phải lây ra cho cộng đồng, về làng xóm, địa phương, phường xã phải phải chăm sóc. Đó là đó. Tức là một gia đình đáng lẽ họ trở thành những người lao động sản xuất đóng góp cho xã hội, bây giờ trở thành gánh nặng cho xã hội. Nên cái đầu tiên mà ta thiếu sức khỏe, ta trở thành gánh nặng của người khác. Cái thứ hai là thiếu gì? Thiếu kiến thức. Mình không biết gì hết, chắc chắn mình cũng là cái gánh nặng cho mọi người. Làm gì cũng không được. Không biết chừng đâu mà trời mưa, không biết cách nhóm một cái bếp lửa cho nó khéo léo.
[8:04]Rồi ví dụ như về mua bình gas về không biết xài, lỡ mà sao, gas mở mà nó xì xì xì bật cái lửa lên thì chuyện gì xảy ra? Nó làm một cái ầm, bay luôn cái nhà. Tức là ta thiếu kiến thức, ta không giữ an toàn được cho mình và cho những người chung quanh. Thế là cái ngu của ta cũng trở thành một gánh nặng. Ta có thể làm sơ suất một điều gì đó, ta đốt cháy tiêu cả một căn nhà luôn. Ví dụ một cái người thợ hàn mà lên hàn xì xì xì xì mà không chịu quan sát chung quanh, không ngờ chung quanh là cái đồ bắt lửa, những cái mốp, mốp xốp nó bắt lửa. Xì xì xì chỉ hàn miếng sắt, cái vảy của nó nó bắn tung ra, đốt cháy luôn cái mốp xốp.
[8:47]Nó bừng lên, cháy cái là nguyên một tòa nhà cháy sạch sẽ, chết luôn sáu mươi mấy mạng người. Chỉ vì cái người thiếu kiến thức, làm không có ý tứ, không cẩn thận. Nên cái ta không biết gì hết, ta trở thành gánh nặng cho mọi người. Còn cái người thông thái, biết chuyện này, biết chuyện kia cũng sẽ là chỗ nương tựa cho người khác. Ví dụ như bây giờ nói: "Ồ tự nhiên em bé bỗng nhiên sao nó tím tái", con nói: "Con chạy qua kêu bác Hai liền". Ờ ông bác Hai là vì sao? Vì ổng thông thái, cái gì ổng cũng biết. Ổng chạy qua ổng nhìn, cái là ổng ổng giải nhiệt cho nó, ổng cho uống thuốc gì rồi ổng cho xe đi bươn bệnh viện cấp cứu cho đứa bé, cái cứu nó sống. Mà tại sao vậy?
[9:30]Vì ổng thông thái, ổng trở thành chỗ nương tựa cho người khác. Còn ví dụ trong nhà hay là hàng xóm không ai biết gì hết, có đứa bé nó bị sốt lên, nó tím tái, nó co giật hết, cái vì không biết gì hết, thế là sao? Cứ có lấy cây nhang đó đốt với lấy cái gì đó đốt đốt cho nó đổ vô trong miệng nó cho nó uống, uống xong rồi sao? Đem chôn luôn. Vì lúc đó là viêm màng não, ói, co giật, sốt mà không biết. Nhưng cái người họ có kiến thức, họ biết, thế là họ cứu được đứa bé. Cho nên khi ta không có kiến thức, ta thiếu kiến thức, ta cũng trở thành cái gánh nặng cho mọi người. Còn cái người có kiến thức cũng sẽ trở thành
[10:10]cái chỗ nương tựa cho cho người khác. Rồi thiếu cái gì nữa? Có một cái thiếu rất quan trọng là thiếu đạo đức thì ta trở thành cái gánh nặng cho mọi người.
[10:25]Ví dụ như chạy vô xin ba ba cho con đi qua hàng xóm chơi là ông bố ổng bắt đầu run một lần rồi. Ổng nói qua hàng xóm chơi thế nào lát nó cũng đánh lộn, chửi lộn rồi người ta về người ta mắng vốn, lo. Tại cái thằng này nào giờ nó xà bát, không có đạo đức, không có biết nói cái lời lễ độ, không biết tôn trọng ai, mở miệng lát một chút thế nào cũng gây lộn người ta. Cho nên gia đình rất là lo, trở thành cái gánh nặng. Còn nếu ví dụ như đó là một đứa con có đạo đức, nó dư đạo đức, cái nói: "Bố bố cho con đi qua thăm nhà ông Tư chút." Đi đi con. Yên tâm vì biết làm sao? Bởi vì cái thằng con mình mà nó đi qua ông Tư thế nào là
[11:02]bên đó vui lòng, vì nó đi qua thế nào nó cũng lấy cái nải chuối, trái xoài gì nhà có đem qua nó biếu, nói: "Nhà con cái cây xoài mới ra mấy trái đầu mùa con xin bố mẹ con một chùm này năm sáu trái đem qua bác Tư để bác Tư ăn uống nước trà." Rồi nó nói những lời đẹp lòng, thế là yên tâm. Còn nhiều việc khác ví dụ bây giờ trong cái hội chúng chùa ta cũng vậy. Cái người mà có đạo đức thì ta biết rằng người đó sẽ yêu thương được mọi người. Ví dụ bây giờ thầy giao cái cho một cái người một thầy, một cô nào đó làm tri khách mà có đạo đức thầy yên tâm. Thầy nói là khi khách tới, họ sẽ đón nhận đầu tiên
[11:40]là được cái ánh mắt yêu thương, nụ cười từ ái. Và cái người khách đó khi mà người ta đến chùa người ta gặp thầy đó, cô đó người ta nhìn cái ánh mắt, nụ cười đó người ta yên tâm trong chùa này có cái lòng từ bi. Người ta ở lại, người ta lễ Phật, tụng kinh, người ta ăn một bữa cơm mát lòng mà ăn bữa cơm lòng rất là vui vẻ. Còn ví dụ như ví dụ thầy giao nhầm cho một cái người đó mới tu đạo đức chưa tròn, lòng lạnh lẽo chưa thương ai mà ra làm tri khách thì là một gánh nặng cho chùa. Vì sao? Phật tử họ tới họ nhìn đôi mắt mang hình viên đạn, rồi ví dụ như tới giờ cơm cái người khách họ cũng muốn xin miếng
[12:18]cơm chùa ăn mà họ nhìn thấy đôi mắt cứ lườm lườm lườm lườm họ cái họ cũng thôi thà nhịn đói đi về rồi chùa này không ai tới nữa. Nên khi mình thiếu đạo đức mình trở thành nỗi lo, thành gánh nặng cho cho gia đình, cho cộng đồng của mình. Còn cái người mà có đạo đức trở thành chỗ nương tựa cho người khác. Ví dụ bây giờ vậy, một đứa con nó đi ra ngoài cái nó gây gổ gì với ai đó. Nó phạm tội, bị công an tới bắt. Công an bắt rồi cái bố đi vô thăm. Bố vô thăm hỏi: "Sao vậy?" Thằng con mới nói: "Tại con bênh bạn con, nó bị ăn hiếp con bênh con lỡ tay con đánh thằng kia nhập viện cho nên con cũng rất là hối hận."
[13:03]Thì ông bố ổng nghe nói như vậy thằng con thì bị bắt rồi, công an bắt. Ổng hỏi địa chỉ nhà cái người bị đánh, ổng tìm tới nơi. Ổng đi vào bệnh viện ổng thăm, ổng đến gia đình ổng xin lỗi. Ổng nói: "Thôi mụ dại, lái chịu đòn. Con tôi nó có cái gì nó có lỗi thôi anh tha cho nó, tôi đến đây tôi nhận lỗi với anh." Rồi ổng đến ổng chăm lo bệnh viện như vậy cho cái đứa mà bị bệnh. Thì cái người bố có thái độ đạo đức thương con thì thương nhưng mà không có bênh một cách ngu xuẩn, nhận lỗi để mà xử lý hậu quả. Thì cái người mà họ có đạo đức như vậy, họ sống trong cuộc đời cái họ trở thành cái chỗ nương tựa cho cộng đồng.
[13:48]Ai cũng biết cái ông đó, ổng là người hiền lành, đạo đức, nhân từ, không có bênh vực con một cách ngu xuẩn, ích kỷ nên trong làng, trong xóm từ đó có bất cứ việc gì người ta đều kêu ổng người ta hỏi. Hai gia đình xô xát nhau, kiếm ổng hỏi ý kiến. Trong gia đình cái để giành tài sản kiếm ổng hỏi ý kiến, vân vân. Có người lại hỏi: "Nói bây giờ bố cháu mất, bố cháu để lại mảnh đất, mảnh đất của bố cháu nó méo méo thế này. Bây giờ nhà cháu có ba anh em thì cái người thì muốn cái chỗ vị trí ngon, người muốn cái chỗ mà vị trí
[14:25]ai cũng muốn vị trí ngon, thành thử ra còn cái vị trí mà dở thì không ai chịu. Bây giờ ba anh em cháu thì cũng không muốn bất hiếu vì không biết bây giờ nhờ bác lại bác xử lý giùm." Thì ổng lại bằng cái đạo đức của ổng ổng ngồi ổng phân xử, ổng khuyên bảo thế là ba anh em vui lòng, chia cái đất ra, chia tài sản ra mà ai cũng vui. Nghĩa là cái người mà có đạo đức xuất hiện giữa cuộc đời này, họ trở thành cái chỗ nương tựa của mọi người. Còn cái người mà không có đạo đức, xuất hiện giữa cuộc đời này trở thành gánh nặng, trở thành nỗi lo cho mọi người, lo cho cộng đồng, nỗi lo của quốc gia luôn, nỗi lo của thế giới luôn.
[15:03]Nên ta thấy người nào thiếu thiếu cái gì không biết, thiếu sức khỏe, thiếu kiến thức, thiếu đạo đức đều trở thành gánh nặng cho cho cuộc đời này, gánh nặng cho mọi người. Còn người nào dư, dư sức khỏe, dư kiến thức, dư đạo đức đều có thể trở thành chỗ nương tựa, niềm an ủi cho cho mọi người chung quanh mình. Còn nhưng mà cuối cùng nó là cái gì? Cuối cùng là cái này. Cái người mà thiếu phước thì sẽ trở thành gánh nặng của người khác. Người nào dư phước sẽ trở thành chỗ nương tựa cho người khác. Ví dụ bây giờ nhằm cái lúc mình đang thiếu tiền thì mình sao? Mình đang thiếu tiền tức là mình thiếu phước phải không ạ?
[15:52]Thế thì mình phải mượn. Mình mượn ai? Mình lựa người nào mình mượn? Có ba chỗ mình mượn, một là người quen. Người quen nào họ khá giả, họ còn dư tiền, dư thoải mái họ mới cho mình mượn. Như vậy rõ ràng cái người dư là cái người có thể giúp người khác được. Còn cái người thiếu là cái người phải trông cậy vào sự giúp đỡ của người dư. Nghĩa là cái người thiếu họ kéo cái người dư qua, họ kéo cái phần dư qua. Cho nên ta thiếu tiền tức là thiếu phước, ta phải đi vay mượn thì cái vay mượn thứ nhất là vay mượn người quen, người có tình cảm yêu thương với ta. Họ có thể cho ta mượn mà không làm vấn đề gì khó khăn lắm, không gây khó khăn, vậy.
[16:37]Cái người thứ hai là là ai ta có thể vay được? Ngân hàng, phải không ạ? Nếu ta có tài sản thế chấp, nếu ta có uy tín thì ta có thể vay ngân hàng. Nhưng mà sự thực nếu ta có thể vay ngân hàng thì mình cũng còn có một số phước nào đó vì còn cái nhà lại, còn miếng đất để thế chấp. Chứ còn hoàn toàn không có gì hết thì ta cũng không vay được ngân hàng. Tại vì ngân hàng họ không có thương ta, họ không quen biết ta, họ không có tình cảm với ta, họ chỉ thương cái nhà ta thôi, họ có thương miếng đất ta thôi, nha, còn ta họ không cần biết. Cho nên nếu vay được ngân hàng thì mình đã còn ít phước rồi. Còn cái thứ ba mình có thể vay được là ai?
[17:16]Cái thứ ba mình cũng có thể vay được, vay rất dễ, rất nhanh chóng, 5 phút gọi điện thoại người ta đưa tiền tới liền là ai?
[17:27]Là ta ở mấy cái cột đèn á, họ ghi đó, cho vay không cần thế chấp. Đúng không ạ? Ta gọi điện thoại 5 phút người ta tới người ta đưa tiền liền. Họ tới họ đưa tiền và họ cười rất vui vẻ.
[17:45]Nhưng sau đó thì sao? Sau đó thì ta bán sạch nhà, bán sạch đất, bán sạch ruộng, đem vợ con đem ở đợ hết không đủ tiền để trả người đó. Đúng không ạ? Tại vì nếu ta không trả thì sao? Họ mượn ta một ngón tay, lần sau không trả nữa họ mượn hết một bàn tay, sau không trả nữa họ chặt luôn một cánh tay. Cho nên khi mà ta thiếu tiền mà nhìn đi ngang nhìn thấy cột đèn nó ghi cái dòng chữ rất hấp dẫn: "Cho vay không cần thế chấp." thì làm ơn nhắm mắt lại và đi luôn nha. Và
[18:23]như vậy, khi ta thiếu tiền ta thiếu phước trong ba cái ba cái đối tượng này ta mượn thì ta ưu tiên mượn ai? Người quen phải không ạ? Cái người thương ta, người có tình cảm với ta từ trước thì họ có thể cho ta mượn mà không có gây khó khăn gì, không có đem mắm tôm tạt vô nhà ta, không đem phân đổ lên cửa ta và không có cầm mã tấu lại nói chuyện với ta. Nên cái người này là dễ nhất. Nhưng ta còn cái người quen thương yêu mình để cho mình mượn tiền, tức là mình vẫn còn có phước.
[18:56]Thế còn có trong trường hợp ta không còn ai yêu thương mình nữa mà những người ta quen, những người thương yêu ta họ cũng nghèo như ta luôn thì sao? Không mượn ai được. Trong cuộc đời có đến như vậy, có những lúc khốn khổ như vậy, khốn cùng như vậy mà tại sao như vậy? Vì ta thiếu phước và chung quanh ta cũng nhiều người thiếu phước quá. Nên như vậy, nói lại thế này, nó có bốn điều thiếu và bốn điều dư để ta kết luận là một người đó là gánh nặng cho cuộc đời này hay người đó trở thành chỗ nương tựa cho cuộc đời này. Thiếu cái thứ nhất là gì? Thứ nhất là gì? Sức khỏe. Thứ hai là cái gì? Kiến thức.
[19:42]Thứ ba? Đạo đức, giỏi. Thứ tư? Phước, đúng như vậy. Cái phước thì nó trùm hết nhưng mà ta tạm thời tách cái phước nó ra một yếu tố riêng. Như vậy, nếu ta thiếu bốn yếu tố này, sức khỏe, kiến thức, đạo đức, phước thì coi như cuộc đời này ta xuất hiện ra, ai nhìn thấy ta họ lơ chỗ khác, họ không dám dòm vì dòm sợ ta ngoắc lại mượn tiền hay ngoắc lại nhờ cõng họ đi một đoạn đường phải không ạ? Vì mình thiếu đủ thứ, mình phải nhờ người này, nhờ người kia. Mình trở thành gánh nặng của người này, gánh nặng của người kia. Nếu mình có dư bốn cái này thì sao? Thì gặp ai ai cũng mỉm cười vui vẻ chào đón, tung hô mình.
[20:28]Mình đến đâu cũng chỉ thấy sự yêu thương, thấy ngập tràn hạnh phúc. Nhưng mà có phải thương yêu thật không? Ví dụ người ta thấy mình người ta cười rất tươi thì có phải đó là yêu thương không? Không biết, chưa xác định. Vì khi người ta thấy mình người ta cười rất tươi thì nó có hai lý do. Một là vì họ thương mình thật. Hai họ muốn mượn tiền mình. Vậy thôi. Nên khi có người nào tới gặp tay họ xoa xoa tay cười: "Anh khỏe không? Mừng quá!" là ta chuẩn bị cái câu thứ hai: "Anh có tiền không cho em mượn?". Nhớ như vậy, cái nụ cười là như vậy. Còn cái người mà họ cười vì họ yêu thương mình thật cũng là một lý do khác.
[21:14]Nên ở đây nhắc đi nhắc lại có bốn điều ta đừng để mình thiếu trong cuộc đời này để mình không trở thành cái gánh nặng cho mọi người mà mình phải dư bốn điều này để mình còn chi? Đỡ đần cho người khác, giúp đỡ mọi người, làm thành chỗ nương tựa cho bao nhiêu chúng sinh khác nữa. Nên bốn điều đó, thứ nhất nhắc lại là gì? Sức? Sức khỏe. Hai là? Kiến thức. Ba là? Đạo đức. Bốn là? Phước. Nhớ như vậy. Mà làm sao để cho bốn điều này ta dư dả, dồi dào thì ta phải nỗ lực rất là nhiều.
[21:55]Giờ một chút nữa ta sẽ nói nỗ lực như thế nào. Bây giờ ta đặt vấn đề này tiếp tục. Nếu ta thiếu bốn điều này mà nhất là thiếu phước thiếu thì ta phải làm sao? Thiếu tiền thì ta phải làm sao?
[22:13]Vay. Nguyên tắc phải không à? Thiếu thì phải vay, vay thì phải trả. Nhưng mà trả bằng cách nào? Có ba cách trả. Tạm có ba cách trả. Hễ ta thiếu thì ta phải vay, mà vay thì ta phải trả, mà trả thì có ba cách trả. Một, ta trở lại ta làm một người giàu sang để ta trả món nợ đó ở kiếp trước. Hai, ta trở lại ta làm một người nghèo hèn để trả nợ cái món nợ kiếp trước đó. Ba, ta trở lại ta làm một con thú để trả nợ cái món nợ đó. Có ba cái cách trả. Làm sao mà có ba cách trả? Ví dụ như đời trước ta thiếu nợ ai đó nhưng sau khi thiếu nợ người đó rồi thì ta không gặp lại để trả. Mà lúc đó ta biết tu hành, ta biết làm phước.
[23:04]Ngày Vu Lan ta biết lên chùa Phật Quang ta tu tập. Tới chùa Phật Quang ta giúp đỡ, phụng sự, cống hiến mọi người. Rời khỏi chùa Phật Quang đi về nhà rồi ta lại làm biết bao nhiêu công đức cho cuộc đời. Thì cái người đó kiếp sau tái sinh trở lại là một người giàu sang thì họ sẽ gặp lại cái ân nhân đời trước đã giúp đỡ họ để họ trả nợ. Nhưng lúc này họ làm gì? Họ làm một người giàu sang. Họ gặp lại cái người ân nhân của mình, thì người ân nhân của mình trở lại không biết là giàu hay nghèo không biết. Nhưng mà họ gặp lại mình thương liền. Tại vì mình nợ người ta gặp lại là thương liền. Thầy nhắc lại một lần nữa, ta thương một người bởi vì ta
[23:45]ta mắc nợ mà thôi. Tình yêu thương trên đời này không bao giờ có thật. Làm ơn nhớ câu này giùm nha, tình yêu thương trên đời này không bao giờ có thật. Chỉ là nợ mà thôi. Ví dụ như hai vợ chồng lấy nhau nói: "Thầy nói sao chứ con lấy ảnh là con yêu ảnh tha thiết", có nghĩa là mắc nợ ảnh. Ta nói: "Thầy nói sao chứ con có yêu vợ con tha thiết con mới cưới vợ con chứ", vậy là mắc nợ bả, rồi xong. Nhớ, tình yêu thương chỉ là nợ mà cái nợ nó nặng đến nỗi đôi khi chi phối cả cuộc đời ta. Ví dụ như nợ cái vợ ta bắt: "Anh không được đi chùa nữa", ríu ríu ríu ríu phải bỏ chùa. Đó là cái món nợ đời trước mình nặng quá.
[24:31]Thay đổi cái ý nghĩ của mình luôn, mặc dầu mình biết đạo là vô giá. Đạo là tất cả. Dù cho cả cái Trái Đất này cháy bùng lên mình cũng không bao giờ bỏ đạo. Mình hiểu đến như vậy, nhưng mà vợ không cho đi chùa cũng phải ở nhà. Đó là mắc nợ quá nặng nha, chứ không có yêu thương gì hết, chỉ là nợ mà thôi. Ta trở lại, khi mà ta mắc nợ một người nào ở kiếp trước, kiếp đó không trả được rồi ta tu tập, cái ta có phước đời sau ta trở lại làm người ta gặp lại ân nhân của ta thì nhớ cái cảm giác đầu tiên của ta là thương người đó, có tình cảm với người đó. Nhớ cái cảm giác. Nên khi gặp ai trên đời này mà ta thương
[25:10]thì biết ngay rằng ta mắc nợ người đó, nhớ giùm như vậy. Thì khi ta thương người đó rồi bỗng nhiên ta giúp người đó, ta tạo điều kiện cho người đó. Thì cái mọi người nói: "Trời, cái ông này ổng tốt ghê nha. Cái ông này đúng là ổng người có tâm đạo, ổng hay đi chùa, ổng hay giúp người", nhưng sự thật không ai biết rằng bởi vì cái ông này ổng mắc nợ ông kia kiếp trước, bây giờ ổng đang trả, đang giúp, vậy thôi chứ không gì cả. Nhưng mà thường thì ta hay trả dư, nó có lãi. Thì ta ta sẽ giúp lại ân nhân của ta nhiều hơn kiếp trước mà họ giúp ta. Đó là quy luật tự nhiên. Nghĩa là ngân hàng lấy lãi mà luật nhân quả cũng có lãi.
[25:48]Vậy thôi, đó là ta thương ai nhớ là ta mắc nợ người đó, vậy thôi. Nên ví dụ như bây giờ thầy đang ngồi đây cũng vậy. Thầy nhìn tất cả những Phật tử đến chùa thầy đều yêu thương.
[26:05]Có nghĩa là sao? Nghĩa là kiếp trước thầy mắc nợ quá nhiều, thế là phải đem giáo pháp giáo lý mà trả nợ đời trước. Mà không biết có vừa lòng chưa nữa đó nghe, biết đã đủ hết cả vốn lẫn lãi chưa nữa đó, không biết hay không. Cho nên ở đây là ta trả nợ mà với tư cách là một người giàu có, dư phước để trả nợ cho ân nhân mình thì cái cách trả nợ này thật là dễ chịu. Trường hợp thứ hai, ta trở lại ta trả nợ nhưng ta là một người nghèo hèn. Vì kiếp trước á ta chịu ơn người nào đó rồi không trả được nhưng mà sau đó ta không làm phước. Ai rủ đi chùa Phật Quang không chịu đi. À. Không chịu giúp người, không bố thí, không đắp đường, không phóng sinh gì hết trơn á.
[26:54]Không công quả gì hết. Cho nên ta trở lại làm người mà một người nghèo hèn. Bắt đầu ta gặp lại ân nhân của mình đời trước. Thì ta phải làm sao? Cũng thương. Nhớ, cũng thương. Nhưng mà ta không có điều kiện để giúp đỡ lại ân nhân của mình. Mà phải trả nha, nợ phải trả. Thì lúc đó làm sao trả? Ta không phải là người giàu sang để trả nợ một cách dễ chịu, thoải mái. Nghĩa là ta không có dư dả để giúp đỡ lại cái người ân nhân của mình kiếp trước. Cái tình thương yêu nó cứ thúc đẩy nhưng mà ta không có tiền. Thì làm sao? Lúc đó ta mới thấy khổ. Nói bây giờ ví dụ cái đứa bé lạc loài được cái ông đó đem về ổng nuôi.
[27:42]Ổng nuôi cái lớn lên ổng già yếu ổng bệnh, cái đứa bé phải trả nợ. Phải thương ông đó lắm, thương từ kiếp trước đã mắc nợ, tới kiếp này cũng mắc nợ tiếp. Bắt đầu phải trả nợ mà con bé này nó cũng nghèo. Thế nó làm gì? Bán vé số, đi xin ăn, làm gì cũng làm, lăn lộn dưới gầm cầu đi móc bọc, móc rác đủ thứ để về chi? Về nuôi cái ông bố nghèo, bệnh mà ổng đã nuôi mình từ thuở bé. Tức là cũng phải trả nợ nhưng mà trả nợ hết sức là khổ sở, vất vả để trả cái món nợ xưa. Tại vì cái người mắc nợ cũng không tạo phước, kiếp sau trở lại không khá giả chút nào. Mà nợ thì phải trả, mà trả trong cái thân phận
[28:28]nghèo hèn, thiếu thốn thì cực kỳ là cực khổ. Còn cái thứ ba là kiếp trước mình mắc nợ người ta xong mình quậy, kiếp sau đọa làm súc sinh. Rồi gặp lại ân nhân mình cũng phải trả, mà lúc đó mình đang là con thú thì mình trả bằng cách nào? Nếu mà cái nợ vừa vừa thì mình làm con thú ở trong nhà đó phải hết sức là lo lắng giúp đỡ, đỡ đần, nó làm trâu làm bò cày kéo rồi làm chó thì phải canh cho chủ lo đủ thứ chuyện trong nhà một cách vất vả vậy đó. Mà còn nếu mà nợ hơi nặng một chút thì phải trả bằng thịt, xương của mình. Người chủ đó làm sao? Lúc nào đó giết mình ăn thịt để đòi lại cái món nợ đời trước, nhớ như vậy.
[29:16]Phải trả luôn bằng thịt bằng xương mình. Vì mình không còn cách nào khác để trả, mình đọa làm súc sinh rồi. Đời trước mình vay người ta món nợ rồi cái không gặp lại, mình giật hay không giật gì đó không biết nhưng không gặp lại, đời sau mình đọa làm con gà thì ông đó ổng nuôi mình thì cuối cùng ổng phải làm sao? Phải thanh toán cái món nợ kiếp xưa: "Mày nợ tao tới 3 triệu mà giờ cái mạng mày có bán được có 1 triệu à", cắt cổ ăn thịt liền. Mà cắt cổ ăn thịt rất tự nhiên. Đây là cái món nợ ngày xưa họ đòi lại, nhớ như vậy. Nên ta thiếu thì ta phải vay, vay thì ta phải trả, mà trả có ba cách trả.
[29:57]Trở lại làm người giàu sang để trả là tức là mình giúp đỡ họ trở lại một cách thoải mái. Trở lại làm người nghèo hèn để trả thì còng lưng lao động, đầu tắt mặt tối để mà đỡ giúp đỡ nuôi dưỡng cái người kia. Và thứ ba, làm súc sinh để trả, có khi trả luôn cả bằng cái thân mạng, máu thịt của mình để mà trả nợ. Sợ chưa? Sợ. Cho nên vì vậy ta rất là sợ ta thiếu bốn điều này trong cuộc đời. Ta trở thành gánh nặng. Và khi đã thiếu, đã trở thành gánh nặng chắc chắn ta mắc nợ mọi người, mắc nợ rất là nhiều. Mà mắc nợ rồi phải trả. Nên bốn điều nhớ đừng để thiếu. Một là? Sức khỏe. Hai là? Kiến thức. Ba là? Đạo đức. Bốn là? Phước đức.
[30:44]Nhớ, bốn cái điều đó đừng để thiếu trong cuộc đời mình. Mình thiếu rồi mình thành gánh nặng á, mình thành gánh nặng. Mà gánh nặng rồi là thành nợ, mà nợ rồi phải trả. Vậy bây giờ bốn điều này ta phải làm cho sung mãn trong cuộc đời của mình. Bốn điều này ta phải làm cho sung mãn trong cuộc đời của mình. Thứ nhất, sức khỏe thì ta phải làm sao?
[31:10]Làm sao để có sức khỏe? Tập luyện, ăn uống, ngủ nghỉ, sinh hoạt hợp lý. Tuyệt đối không có trác táng, không có dùng những chất gây độc hại, không uống rượu, không chơi bời hút chích tầm bậy tầm bạ nha. Nhớ để mà mà phải rèn luyện khí công, rèn luyện võ thuật, đó, lao động giúp đời để mà có sức khỏe. Nên sức khỏe rất là quan trọng, là cái thứ nhất. Cái thứ hai là phải có nhiều kiến, kiến thức. Muốn có kiến thức thì phải làm sao? Phải học, đọc sách, tìm hiểu mãi, nhớ. Cái gì có thể đủ, nhưng mà kiến thức thì không bao giờ đủ. Cứ mỗi một thời đại, con người lại khám phá ra rất nhiều điều mới và ta phải có bổn phận cập nhật mãi.
[32:02]Cho nên mỗi ngày phải đọc một ít báo, lên trên mạng tìm những cái khám phá mới của nhân loại để mà hiểu ngày nay còn có những điều gì mới mẻ. Nó cứ thêm một chút kiến thức thì ta đều có một chút có lợi. Thì một chút kiến thức nằm trong tâm ta, có khi quanh năm chả dùng gì, nhưng mà đụng chuyện một cái có khi ta cứu được một mạng người. Dù ví dụ bây giờ vậy, nghe cháu nó sốt, thế là sốt thì thôi đánh gió đi, nhưng không ngờ thấy nó xuất huyết dưới da, biết ngay là gì, sốt gì? Sốt xuất huyết không giỡn chơi được. Cái này không phải trúng gió sơ sơ, mà phải được trị liệu đúng cái cái cái quy trình của y khoa, chứ không là mất mạng, chết đứa nhỏ liền.
[32:42]Nhưng mà nhờ ta có đọc qua cái sách này rồi, cho nên có khi ta cứu được một mạng người, ví dụ như vậy. Hoặc là đứa nhỏ đây cái nó chạy vô nó mếu máo nó con bị cái đinh trầy xước, cái kẽm gai nó xước chảy máu, ờ cái nói ờ thôi thôi lại đây, mình lấy lưỡi mình liếm liếm nước miếng sát trùng cho nó rồi đi chơi đi con, ba tháng sau nó nhảy tê tê, giật phong đòn gánh chết liền. Còn nếu mình có kiến thức, thấy nó trầy, hỏi nó trầy bằng cái gì? Nó nói dạ cái hàng rào kẽm gai, rồi, ta đi khử trùng băng bó xong là lập tức đem đi chích ngừa phong đòn gánh liền. Thế là cứu được một mạng người là nhờ ta có kiến thức.
[33:18]Đó, cho nên cái kiến thức là không bao giờ thừa. Cứ có phải trau dồi kiến thức bằng cái học hỏi, nghiên cứu mãi, đó là kiến thức. Cái thứ ba là gì? Là đạo đức nha. Cái đạo đức này thì sao? Có ai ở đây đã đủ đạo đức chưa ạ? Xin giơ tay lên! Ai đây giơ tay lên là đủ đạo đức để thầy bái làm sư phụ luôn. Chưa bao giờ chúng ta đủ đạo đức nha. Ai mới là người đủ đạo đức tuyệt đối? Chỉ có Phật với A La Hán thôi nha, còn tất cả chúng ta đều đang trên con đường hoàn thiện đạo đức của mình trong vô lượng kiếp nữa. Nhưng cứ thêm một chút đạo đức thì ta trở thành cái gì? Bớt đi cái gánh nặng cho cuộc đời này.
[34:08]Cứ thêm một chút đạo đức ta trở thành cái gì? Niềm vui, chỗ nương tựa cho cuộc đời này, nhớ như vậy. Nên vì vậy, suốt cuộc đời này, hết kiếp này tới kiếp khác ta đều phải luôn luôn tu dưỡng đạo, đạo đức. Mà muốn tu dưỡng đạo đức thì phải
[34:26]đi chùa, nha, đi chùa.
[34:34]Như mấy ngày nay vậy, chùa chúng ta chuẩn bị lễ Vu Lan từ ngày nay cho tới ngày mai, cái người có khi các những người em thanh niên đã lên đây từ hai hôm trước, được sống trong cái khung cảnh của chùa, được thầy nhắc nhở, hướng dẫn một lời, một câu, rồi được huynh đệ nói qua nói lại những câu chuyện đạo, nó hun đúc trong tâm mình, bồi dưỡng thêm trong tâm mình những điều thiện,
[35:04]những điều đạo đức, thế là cứ một lần về chùa ta lại tăng thêm được cái đạo đức. Đi trở về với cuộc đời đầy cái gian trá, hiểm độc, cái đạo đức mình nhiều khi bị ảnh hưởng, bị lung lay, bị lui sụt, nhưng mà ta lại trở về chùa để nạp cái năng lượng lại. Nói: "Ở nhà con con cũng có bàn thờ Phật", có bàn thờ Phật cúng làm cái gượng gạo thôi. Mình lễ Phật ở nhà, tụng kinh ở nhà cũng tốt đấy, nhưng chưa bao giờ bằng được đến cái khung cảnh của chùa, nơi một cái ngôi chùa mà nhất là những lúc cái lễ hội đông người, cái cảm ứng, cái hiệu ứng lây lan của số đông rất là mạnh, mọi người cùng hướng về Phật, mọi người cùng hướng về lòng từ bi,
[35:48]cái hiệu ứng đó lan đầy hết trong tâm của ta, cho nên ta được nạp cái năng lượng về đạo đức trở lại rất là mạnh, mạnh hơn là ở nhà một mình mình, dù ở nhà mình cũng có biết tu đấy, nhưng không bao giờ bằng về chùa với huynh đệ đông đảo như thế này được. Thầy nói ví dụ thế này thôi, ví dụ như ở nhà mình cũng tu dưỡng cái tâm từ bi, yêu thương, mình cũng dặn lòng mình là yêu thương mọi người, nhưng mà cái con mắt mình mà nhìn thấy mọi người nó mấy người à, còn khi bước vào chùa, ví dụ ngày hôm nay con số trên 30.000 người ngồi chen cứng như thế này mà mình nhìn mình vui, mình nhìn ai cũng thấy vui,
[36:23]nhìn ai cũng thấy thương, cái đạo đức mình vượt lên hẳn liền, vọt lên cao liền. Nên đến chùa, mà nhất là những ngôi chùa mà có Tăng Ni tu hành đàng hoàng, cái đạo đức ta tăng vọt lên rất là rõ, đó là cái thứ ba. Cứ phải trau dồi đạo đức mãi để ta trở thành niềm vui, niềm tin, sự bình an cho mọi người chung quanh mình.
[36:47]Cái thứ tư là phước, nhớ không? Thiếu phước một cái là biết chuyện liền: cơm không ăn có ăn, áo không có mặc, tiền không có xài, mà mình muốn xài là nhiều khi nó ép quá vì bệnh là phải cần có tiền thì phải vay, mà vay rồi không biết cái hậu quả như thế nào, không biết cách trả như thế nào, cho nên ta phải làm phước. Ít nhiều gì cũng phải tập làm phước, giúp người từng chút, giúp người từng chút. Mỗi một lời nói giúp ai được là ráng mà giúp. Có một ít tiền chia sẻ cho ai được cũng ráng mà chia sẻ. Có ít công sức mình ráng đỡ đần cho ai công việc được, ráng mà đỡ đần, từ khi còn bé ở trong nhà đỡ đần công việc cho bố mẹ,
[37:25]khi lớn lên mình làm được cái gì cho ai trong cuộc đời này mình ráng mà làm. Như hôm qua, thầy cũng nói với các em thanh niên vậy, cái bí quyết để tụi con thành công là gì? Là giúp người khác thành công trước cái đã, đừng chạy đua mình phải là người thành công đầu tiên, mà hãy là người thành công sau chót. Bạn bè mình chung quanh, người chung quanh mình ai muốn làm cái gì mình phát hiện được là mình chủ động tìm cách giúp cho người ta thành công trước, rồi sẽ thấy luật nhân quả đưa mình đi. Cho nên vì vậy, cái thứ tư cũng là cái quan trọng nhất, chính là cái phước. Phước ta phải thật dồi dào, để làm chi?
[38:03]Ta trả đủ sức trả được hết ân nghĩa cũ, đồng thời ta gieo được cái ân nghĩa mới cho đời. Ta giúp người này, ta giúp người kia. Có tiền mình mới giúp người khác được, có quyền lực mình mới giúp người khác được. Tiền, quyền lực, uy tín, tất cả đều là phước. Nên ta phải trau dồi làm phước, phải siêng năng làm phước, nỗ lực làm phước, bòn mót làm phước từng chút một trong cuộc sống của mình, đừng bao giờ quên điều này. Cho nên tệ nhất là những người sống hưởng thụ, có tiền chút đi chơi, có tiền chút đi mua sắm, có tiền chút là tiêu dùng tầm bậy tầm bạ, ăn xài cho hết. Những người đó không tạo ra được cái phước mới,
[38:42]còn cái người có trí tuệ vừa có tiền nghĩ đến chuyện làm phước liền, vì sợ để lâu tiền mình xài bậy bạ nó hết, nên có tiền ưu tiên làm phước trước rồi tính toán chuyện khác sau. Kêu nói: "Thưa thầy, bây giờ có tiền phải chia ra nhiều việc chứ: nuôi gia đình nè, tích lũy nè, rồi làm phước nè, vân vân cái gì đó". Nói: "Đúng, một số tiền mỗi khi ta có được ta phải chia làm nhiều phần, nhưng mà thầy khuyên chia nhiều phần đó, ưu tiên phần làm phước trước nghe hông? Còn lại bao nhiêu là ta sử dụng. Nhưng trích ra một phần làm phước trước, chính cái làm phước đó, đó mới là cái bền vững của ta ở kiếp này và những kiếp sau.
[39:25]Nhớ như vậy. Cho nên bốn điều ta phải trau dồi cho nó sung mãn trong cuộc đời của mình, mãi mãi như vậy. Thứ nhất là? Nhớ không? Sức khỏe, phải rèn luyện siêng năng. Thứ hai là? Kiến thức, học mãi. Thứ ba là? Đạo đức, phải trau dồi mãi, sửa từng cái lỗi lầm nhỏ nhỏ, tăng được cái cái niệm thiện lên lần lần. Và thứ tư là? Phước đức, phải trau dồi, phải làm phước, phải gây tạo mãi mãi suốt cuộc đời này đến những cuộc đời sau này. Đó thì như vậy, ta không bao giờ là gánh nặng cho mọi người, mà ta làm sao? Luôn luôn là niềm vui của mọi người chung quanh mình. Còn bây giờ thì ta thư giãn nha, ta sẽ được phục vụ một ít bánh nhẹ
[40:13]và ta được thưởng thức một buổi một đêm văn nghệ, một buổi văn nghệ rất là hay.