[0:29]Mời toàn niệm Phật. Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:45]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:58]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:09]Rồi kính mời đại chúng ngồi xuống.
[1:15]Chúng ta đã gặp nhau chưa nhỉ? Rồi à. Vậy là mấy lần trước thầy nói chuyện cũng là tụi con nghe đó hả? Nhưng hôm trước thầy nhớ mặc đồ đẹp hơn.
[1:31]Hôm nay có duyên thầy ra Bắc cũng đi giảng vài nơi, rồi ni sư trụ trì
[1:41]mới nói rằng thôi để kêu thầy về nói chuyện với tụi con một bữa, nói chuyện một bài. Tụi con chán chưa? Chưa hả? Vậy nghe nữa ha, nghe nữa. Hôm nay cái đề tài thầy trao đổi là cái tâm lý của tuổi trẻ sắp trưởng thành.
[2:04]Hôm nay chúng ta phân tích một chút cái tâm lý, vậy là tâm lý này của ai? Của tụi con nha, để tụi con tự biết cái tâm lý mình nó đến cái giai đoạn này cái quy luật của nó sẽ là như thế, mà người lớn bố mẹ cũng biết con mình nó đến cái tuổi này cái quy luật tâm lý nó cũng là như thế để ta có cái gì? Để có một cái sự điều chỉnh, điều chỉnh. Vì sao vậy? Vì không phải mọi điều trong tự nhiên đều là tốt, tự nhiên nhưng cần phải được điều chỉnh, đó là quy luật của cuộc sống như vậy. Ta thấy ví dụ như một dòng sông cứ để nó chảy tự nhiên nó sẽ phá tan hết cái xóm làng. Cái dòng sông nó uốn khúc á, uốn khúc rồi bên lở bên bồi bên
[2:47]lở bên bồi nên ta phải chặn bờ kè nó lại vân vân nó vậy. Nên trong thiên nhiên không phải luôn luôn để tự nhiên mà tốt, mà luôn luôn có sự điều chỉnh. Ta cũng vậy, khi lớn lên đến mỗi cái lứa tuổi nó có một cái trạng thái biến chuyển của tâm lý và trong cái biến chuyển đó nó có cái mặt lợi và mặt không có lợi, nên ta hiểu để ta phát huy cái phần lợi của cái tâm lý lúc đấy và chặn lại kềm hãm lại, khắc phục lại cái tâm lý bất lợi vào cái lứa tuổi đó như vậy.
[3:23]Nên hôm nay ta nói về cái lứa tuổi sắp trưởng thành của tụi con. Cái đặc tính của cái lứa tuổi của tụi con là cái đặc tính gì, đặc điểm nhất là cái gì tụi con biết không? Tụi con tự nhìn thấy không?
[3:40]Bắt đầu bày đặt yêu.
[3:44]Đúng không ạ? Đúng không, thầy nói có trúng tim đen đứa nào không? Đúng phải không? Tự nhiên đến tuổi này bỗng nhiên tụi con quan tâm rất nhiều về tình yêu nam nữ. Tự nhiên ví dụ cái nam á thì tụi con tự nhiên hay quan tâm đến bạn nữ, hay để ý người này đẹp thế này xấu thế kia. Rồi con gái cũng vậy, mặc dầu tụi con e thẹn ít nói nhưng mà sao, cũng hay để ý tới bạn trai phải không? Hay quan tâm. Không biết thầy nói có đúng không vậy? Không biết. Mà tại sao như vậy? Bởi vì nó là nguyên tắc của sinh lý. Khi bắt đầu từ 12 tuổi trở đi cái nội tiết tố sinh dục bỗng nhiên nó phát triển, lúc đó cái hai buồng trứng của người nữ nó tiết ra nội tiết tố estrogen mà cái
[4:31]nội tiết tố đó nó thải vào trong máu, thế là nó chạy khắp cơ thể. Nó chạy khắp cơ thể, khi lên tới não thì nó tạo thành tâm lý lạ như vậy, sinh lý tạo thành tâm lý. Khi nó chạy lên não bỗng nhiên nó làm cho tụi con quan tâm đến người khác phái, người nam. Mà nó chạy lên não rồi mà tụi con không quan tâm đến người khác phái mà quan tâm tới người đồng phái thì là làm sao? Lesbian, nó vậy.
[4:58]Cũng cái estrogen đó mà nó chạy đi khắp máu rồi nó vào trong tim nó làm tim mạnh lên, nó chạy vào phổi làm phổi mạnh lên, chạy vào thận làm thận mạnh lên. A, cái nội tiết tố đó nó là một loại thần dược nha, một loại thần dược. Nên Đông y họ mới khai thác điều này, họ cho uống những loại thuốc để duy trì cái nội tiết tố sinh dục của cơ thể mà làm cho cơ thể khỏe mạnh cho tới tuổi già. Đó là nguyên tắc của Đông y. Còn bên Tây y thì lại thấy cái nội tiết tố nó cần như vậy nên chích cái nội tiết tố ngoại sinh vào, phá tiêu cơ thể hết. Tây y lại không tự nhiên, dùng cái biện pháp không tự nhiên. Thì bên nam cũng vậy, bên nam á thì cái nội tiết tố ở cái
[5:40]tinh hoàn là cái testosterone bắt đầu nó tiết ra. Nó cũng đi vào trong máu, cũng lên tới não, nhưng mà người nam rõ hơn người nữ. Nghĩa là lớp tuổi con trai tụi con á, khi mà cái testosterone bắt đầu nó đi vào lên tới não rồi bỗng nhiên tụi con quan tâm rất nhiều tới người nữ. Ví dụ như cái estrogen á cái sinh dục nữ mà lên tới não của con gái thì con gái cũng quan tâm về con trai để ý mà ít thôi, nó chỉ là một phần tư thôi so với cái cường độ của con trai. Nghĩa là cũng cái đồng cái tuổi là 12, 13, 14, 15, 16 lớn lên nhưng con trai lại quan tâm tới con gái mãnh liệt hơn, hơn là con gái quan tâm tới con trai.
[6:19]Cái cường độ về tâm lý quan tâm hai phía với nhau như vậy. Cho nên khi ta nhìn lên trên bình diện tổng quát của xã hội ta sẽ thấy là cái người con trai hay tán tỉnh người nữ hay là viết thư tỏ tình, theo đuổi, người ta đi đằng trước mình cứ đeo đeo đi phía sau là vậy. Chứ con gái ngược lại không có chuyện đó phải không? Ít. Tụi con có đi theo con trai không? Không phải không? Đó vậy đúng rồi, mà con trai tụi con có theo con gái không?
[6:52]Ở trên báo Thanh Niên anh Bồ Câu ảnh có trả lời một câu. Có một người bạn đọc mới hỏi anh Bồ Câu nói thưa anh, em có để ý em thương một cô đó thì cổ đi đâu em cứ đi theo như vậy thì sẽ được gì không anh? Như vậy. Thì anh Bồ Câu trả lời, sẽ có ngày em được cổ thưa công an bắt em. Nhưng mà đó, nên ta cứ thấy là con trai cứ tán tỉnh con gái, theo đuổi con gái. Nhưng con gái thì sao, e thẹn ha, dịu dàng, kín đáo, mỉm cười hoặc là quay lưng rồi nhưng mà sao, cũng cũng sung sướng lắm chứ không phải không.
[7:35]Vì cái tuổi nó như vậy. Và như vậy cái tâm lý mà tình cảm khi tụi con lớn đến tuổi này như vậy nó có chín chắn chưa? Chưa? Chưa phải không? Nên cái người mà tụi con thương ở cái tuổi này mà tụi con hay gọi là mối tình đầu đẹp đẽ đó, thực sự là mối tình tào lao. Vì nó do nội tiết tố nó xúi giục chứ nó không phải bằng trí tuệ, không phải bằng trí tuệ. Nhưng mà cái tai hại nó để rất lâu dài về sau. Lát nữa khi ta phân tích tới cái đoạn đó, khúc sau thầy sẽ nói tới cái đoạn đó là nếu ta không có một cái lý trí thì cái mối tình cuối của tụi con không đẹp. Mà ta cần là cần cái gì? Cần mối tình cuối chứ không phải cần mối tình đầu. Vì sao vậy?
[8:20]Vì mối tình cuối mới là gì? Mới là thành hôn nhân phải không? Mới thành gia đình, mới thành hạnh phúc. Có hôn nhân rồi mà có thêm mối tình cuối nữa thì hơi lộn xộn nha, nhưng mà theo như nguyên tắc là mối tình cuối là cái mối tình mà ta ta kết thúc những năm tháng mơ mộng viển vông, bước vào cuộc sống hôn nhân gia đình nghiêm túc để xây dựng tương lai, sự nghiệp và sự duy trì nòi giống, nó như vậy. Nhưng mà nếu những cái mối tình đầu mà ta không có trí tuệ, ta sống theo cái sở thích, sống bừa bãi nó sẽ phá hỏng cái đẹp của mối tình cuối. Khi ta đến với cái người mà ta chọn lựa để đi theo mình suốt cuộc đời,
[8:58]ta mang theo nhiều cái vết đen trong trái tim nên cái tình yêu nó sẽ không hạnh phúc, do đó ta cẩn thận với những mối tình đầu. Thường thường người ta nói mối tình đầu khó phai. Cứ mặc dù nhiều khi lấy chồng lấy vợ rồi mà vẫn cứ nhớ nhớ thương thương cái người xưa kia. Có đúng không? Không, thầy hỏi tụi con không được, phải hỏi bên đây. Có đúng không ạ? Có đúng không ạ? Có đúng không? Đó, tụi con thấy sự đúng đó nha. Nhưng, nhưng hãy nghe thầy nói. Cái người mà của mối tình đầu mà ta thương thương nhớ nhớ đó, bây giờ ta có biết họ ở đâu không? Cũng không biết rõ lắm phải không, vì nhiều khi xa nhau.
[9:40]Nhưng mà nếu ta biết rõ, ta sẽ sao? Thất vọng tràn trề. Vì khi ta mới lớn lên, ta thương cái người đó, ta không hiểu hết về họ. Cho nên 30 năm sau, khi ta có con cái, họ cũng có con có cái, có khi gặp nhau lại, ta mới giật mình, ta nói: "Nếu mà trước đây mình lấy người này, mình sẽ đau khổ". Nhưng mà không gặp thì cứ mơ mộng nhớ nhớ thương thương. Thôi, bỏ chuyện đó, không nói yêu nữa, bây giờ qua nói chuyện khác. Ở cái tuổi này á, cái cái tuổi tụi con vừa 12, 13, 14, 15, 16 lên là trong cái tâm lý mình bớt bị ảnh hưởng bởi cha mẹ. Là như chim mà sắp rời tổ, nó có những cái biểu hiện của nó mà cha mẹ rất là khó chịu.
[10:25]Vì từ nhỏ khi ta mới sinh ra, ta lệ thuộc hoàn toàn vào bố mẹ 100% tuyệt đối. Thì khi lớn lên dần dần thì cái sự lệ thuộc, cái sự vâng lời đó, sự lệ thuộc trong đời sống, trong công việc, việc ăn uống, đời sống quần áo này nọ, nó nó giảm dần, giảm dần, nó giảm rất là chậm. Tới năm 12, 13 tuổi nó vẫn còn ta lệ thuộc bố mẹ mình tới 98%. Nhưng mà bỗng nhiên ở cái khoảng tuổi trưởng thành, sắp trưởng thành như 12, 13, 14, 15, 16, bỗng nhiên ta cái việc mà lệ thuộc bố mẹ nó tuột một cái, xuống như còn có 60-70%, thì khoảng mà mất hết 30-40% đó làm bố mẹ ngỡ ngàng. Ở cái tuổi này bố mẹ ngỡ ngàng, khổ sở, khó chịu, bực bội vì con cái sao nó
[11:13]không còn ngoan giống như trước đó một vài năm nữa. Có đúng không à? Có đúng không à? Thầy nói mò mò không biết có đúng không, vì vì thầy không có con á, thầy cũng không biết. Thầy chỉ nghiên cứu. Đến cái khoảng đó bỗng nhiên cái việc mà cái đứa con bớt lệ thuộc vào bố mẹ nó tuột nhanh quá, còn có 60-70%. Là khi mà ý kiến bố mẹ nói ra, tụi con không có vâng lời giống như hồi nhỏ nữa, mà xét lại, tính đi, có nhiều đứa còn cãi nữa, nói: "Không, con không chịu làm đâu". "Nè nè, con hôm nay con thay mặt bố mẹ con đi qua thăm bác, dì dự giỗ." "Thôi, con không đi đâu." Thấy không, nó lạ. Bố mẹ ngỡ ngàng, bắt đầu con mình có cái bất tuân
[11:53]lệnh, cãi bướng, chống ngược lại ý kiến. Bố mẹ ngỡ ngàng và đây là giai đoạn mà làm cho bố mẹ đau khổ nhé. Bố mẹ đau khổ, đau khổ là vì bị tổn thương bởi hai điều. Bị tổn thương bởi hai điều. Điều thứ nhất á là khi mà tụi con cãi bướng như vậy đó, bố mẹ thấy tụi con không còn kính trọng. Mà việc một đứa con không kính trọng bố mẹ là một chuyện cực kỳ nghiêm trọng đối với Á Đông. Bên Tây phương là khi mà con nít mà đi học là được thầy cô giáo dạy là phải chống lại bố mẹ ngay từ nhỏ. Đó là một cái xã hội hỗn loạn, xã hội đó không có gì để cho ta bắt chước, một xã hội sai lầm, xã hội tội lỗi. Con nít mà lớn lên chút xíu là khi đi học xong về nhà coi bố mẹ không ra gì.
[12:44]Còn bên Đông phương của ta là cái đạo hiếu là từ nhỏ tới già tới chết, tức là mình vẫn phải kính trọng bố mẹ. Cái văn hóa của ta cực kỳ xuất sắc. Đó là cái tổn thương thứ nhất về lòng kính trọng. Cái tổn thương thứ hai về tình yêu thương. Tức là nào giờ bố mẹ yêu thương con cái, con cái yêu thương bố mẹ, nhưng đến khi mà nó đứng lên nó xưng xững nó cãi một câu thì coi như cái tình yêu thương nó bị rạn vỡ. Cho nên trên hai cái mặt, một mặt về đạo lý của lòng kính trọng của con đối với bố mẹ, hai là cái tình cảm của đứa con đối với bố mẹ nó bị tổn thương trầm trọng và làm cho bố mẹ mình cực kỳ đau khổ ở cái giai đoạn này.
[13:23]Rồi nhân quả thôi, mai mốt tụi con có con rồi đúng cái tuổi đó con mình nó sẽ cãi ngược mình lại như vậy, và làm mình cho mình tổn thương. Ở trong chùa của thầy ở trong miền Nam á, ở trên núi, mỗi năm vào mùa hè thầy đều tổ chức cái lớp học hè khoảng 300 em học sinh về đó, ở luôn một tháng rưỡi hoặc hai tháng, thầy dạy về đạo đức, dạy về các kỹ năng sống, nhiều năm như vậy. Thì vừa rồi thì có hai vợ chồng mới đem một đứa con trai lên gửi khóa học hè năm ngoái. Thì học xong hết rồi thì chùa mình vẫn làm đầy đủ bổn phận là dạy xong hết rồi tới ngày bế mạc trả lại cho bố mẹ, xong hết rồi. Sau đó không lâu thì cái người bố với mẹ mới
[14:01]lên thăm chùa lại, mới kể chuyện thế này: Nói: "Thật sự là vợ chồng con xem như mất đứa con đó." Chứ thật ra thầy cũng không biết. Nói: "Vì sao? Vì tụi con gửi nó đi học trường quốc tế, vô đó nó dạy cái gì không biết, nhưng về nhà nó coi bố mẹ như cỏ rác. Nói nó cãi, nói nó không thèm nghe lời, nói nó vô phòng đóng cửa lại, cực kỳ hỗn xược." Mà đối với Á Đông ta nói đó là một điều hết sức nghiêm trọng trong cái đạo đức của một con người. Coi như đứa này vứt, bỏ. Nhưng mà khi nghe tin chùa mở lớp học hè thì tụi con cầu may, đem lên gửi. Nhưng không ngờ là một tháng rưỡi trở về nó lật ngược trở lại
[14:38]biến thành một đứa khác, bắt đầu yêu kính bố mẹ trở lại, biết vâng lời, biết ngoan ngoãn và sống tình cảm lại. Tụi con như tụi con được tái sinh lại một lần nữa. Tưởng đứa con mà mình dứt ruột đẻ ra, thương yêu nuôi nấng cho đến tuổi này rồi, cho đi học trường quốc tế rồi, rồi phải vứt nó đi, không dùng được nữa. Cái sự tổn thương đau đớn là như vậy. Nhưng mà cái tuổi nó như vậy, cộng thêm cái lối giáo dục, cái giáo dục thầy nói rằng là không lẽ thầy dùng cái từ rất là nặng để thầy mắng hết cả hệ thống của họ, nhưng nó sai lầm. Rồi có một cái ông Việt kiều bên Pháp cũng vậy, về nói chuyện với thầy, nói:
[15:12]"Tụi con rất đau khổ về con gái, hễ nói gì nó nó cứ non, non." Non là gì tụi con biết không? Tiếng Pháp là: "Không, không," cứ từ chối. Tụi nó không bao giờ chịu "oui, oui", mà cứ "non, non", nói ra cái là nó "non" là nó phản ngược lại. Còn bên Mỹ thì thôi, tràn ngập cái chuyện đó, là bố mẹ cái gì cũng phải năn nỉ con cái. Và đứa lớn lên chút xíu là hầu hết người ta hễ gặp nghịch cảnh một cái là bị trầm uất liền. Trầm uất là gì? Là căng thẳng, là khổ sở, tại vì đứa nhỏ nó không chịu đựng được cái nghịch cảnh, vì sao? Vì cái tôi nó lớn quá. Ai nói nặng nói nhẹ một chút xíu là nó đau khổ vô cùng, vì cái tôi nó lớn quá.
[15:51]Còn Á Đông không có chuyện đó à. Á Đông là cái phương pháp giáo dục là tập cho tụi con diệt cái bản ngã từ nhỏ. Ví dụ bố mẹ mình bắt mình nằm xuống đánh đau, đau mình phải khóc á, mà mình có được giận bố mẹ không? Không. Bị đánh đau mà không được giận, bỗng nhiên tụi con luyện được một cái bản lĩnh mà phi thường. Sau này tụi con bước vào xã hội, mình có cái bản lĩnh là cuộc đời có nghịch cảnh, có khó khăn gì, lòng vẫn tĩnh, không phiền não. Do đó người Á Đông ít bị trầm uất. Gặp nghịch cảnh, gặp đau khổ, gặp sự xúc phạm không có bị trầm uất là do từ nhỏ được đào tạo trong môi trường như thế. Còn bên Tây phương lớn lên chút xíu nói nặng nói nhẹ nó nhảy
[16:33]lầu nó tự tử liền, vì nó trầm uất, cái tôi nó lớn quá. Ừ, cái tôi nó lớn quá. Tuy nhiên, bù lại cũng có cái văn minh của họ, ví dụ như họ có cái lối đào tạo là teamwork. Là gì? Tụi con học tiếng Anh rồi phải không? Teamwork là gì? Làm việc nhóm, đúng, giỏi. Làm việc nhóm, nghĩa là cái tôi nó lớn, nhưng là bù lại nó có cái luyện cái kỹ năng cho trẻ là làm việc nhóm. Khi làm việc nhóm thì người này phải quan sát người kia, hợp tác với người kia, phối hợp với người kia, nhường nhịn người kia như thế nào, cái làm cho cái bản ngã nó cũng nhẹ xuống. Còn bên Á Đông mình thì ta có cái giáo dục từ trong gia đình là nhẹ cái tôi,
[17:14]nhưng mà mình chưa có được cái cái đào tạo cái teamwork nhiều, nên mình bị thua. Nên vì vậy sau này thầy hay khuyến khích các chùa phải mở những lớp dạy đạo đức, kỹ năng cho trẻ, vô tụi con được học những điều đó để bù lại cái thiếu mà mà ta chưa có, có làm được. Mà tại sao ở đến cái tuổi trưởng thành này bỗng nhiên ta bị bớt bị ảnh hưởng bởi bố mẹ? Tại sao? Vì hai điều. Thứ nhất là cái kiến thức mà tụi con được học trong nhà trường bắt đầu nó lớn lên. Lớn lên, khi con người ta có kiến thức, bỗng nhiên người ta khẳng định được mình dần dần, cái tôi mình được củng cố lần lần. Đó là cái thứ nhất.
[17:57]Cái thứ hai, tụi con bị ảnh hưởng bởi bạn bè nhiều hơn. Khi mình còn bé, mình ít có bạn, lệ thuộc vào gia đình rất nhiều, gia đình kiểm soát, chăm sóc. Nhưng ở tuổi này, bắt đầu tụi con vững được rồi, ba mẹ bắt đầu buông ra. Tụi con đi học phải tự đi chứ không phải dắt nữa, phải không? Làm việc gì tự mình lo được. Cho nên, chính vì mình khỏe khoắn, cứng cáp, ba mẹ cũng bắt đầu buông và giao việc nhiều hơn, nên mình từ từ tách ra. Và cái môi trường của xã hội, của học đường khiến cho mình tiếp xúc với bạn bè nhiều, chơi với bạn bè nhiều và bị ảnh hưởng bởi bạn bè rất nhiều. Nên ở chỗ này, ông bà mình hay nói câu là:
[18:38]"Gần mực thì đen, gần đèn thì thì sáng", hoặc là câu là: "Chọn bạn mà mà chơi". Nghĩa là cái người bạn xấu sẽ làm cho mình xấu, người bạn tốt sẽ làm cho mình tốt. Ý nghĩa là như vậy, nhưng ta có đặt ngược lại vấn đề không? Tại sao ta phải bị lệ thuộc bởi bạn bè xấu và tốt? Tại sao ta không là một người gây ngược lại ảnh hưởng cho bạn bè? Ví dụ cái người bạn đó xấu, ta sẽ làm cho nó tốt lên. Được không? Chỉ vì ta không có bản lĩnh, ta mới tránh né và chọn lựa. Nhưng xã hội có sẵn bạn tốt để cho ta chơi không? Không, chính ta phải tạo ra bạn tốt. Bằng cách gì? Bằng cách ta là một nhà giáo dục, một người bạn nhưng mà giống như là
[19:26]một người thủ lĩnh luôn khi ta biết điều đúng sai, điều phải quấy. Với một đứa bạn nó không có bản lĩnh, vì nó không biết đúng sai, phải quấy, nó ham vui, nó ham chơi, nó thích trèo leo trèo đi ăn cắp, nó thích tò mò vào những cái cuộc chơi nguy hiểm, đó là bạn xấu. Ta quyết tâm là một người bạn tốt, lôi nó lại, không cho nó làm điều đó. Ở cái tuổi tụi con là rất nhiều cái điều xấu nó len lỏi vào trong trong học đường này nọ. Thầy nói nội mấy cái tập sách mà mấy cái tập truyện mà khiêu dâm thôi, cứ len len len vào học đường để đọc thôi. Tự khỏi cần ai dạy, khỏi cần giáo dục giới tính, biết xong hết rồi.
[20:08]Có đúng không ạ? Rồi hoặc bây giờ là trên mạng những cái phim khiêu dâm tràn ngập hết, khỏi cần giáo dục giới tính, biết cả rồi. Có đúng không ạ? Nó len lỏi vào học đường và phá hại tâm hồn hết. Nhưng mà sao, những cái đó sao? Những cái đó nó gây ảnh hưởng xấu rồi bạn bè tò mò nói chuyện với nhau. Nói chuyện mà không có tính giáo dục á là gây ảnh hưởng lại rất là nặng nề. Thầy còn nhớ, bởi vì thầy cũng trải qua cái tuổi này rồi thầy biết. Ở cái tuổi lúc mà thầy nhớ là thầy đi qua những cái tuổi như thế này thì những đứa bạn chung quanh thầy bắt đầu tụi nó cũng bị ảnh hưởng bởi những cái tò mò về giới tính, về tình dục và cũng bắt đầu nói chuyện với nhau.
[20:52]Mà thầy không hiểu sao chắc có lẽ là thầy cái số thầy đi tu, cho nên thầy nghiêm khắc không bao giờ cho đứa nào trước mặt thầy mà nói về những chuyện đó. Lạ như vậy thầy không biết. Mặc dù là nhiều khi thầy nghe lén như người lớn nói chuyện, thầy biết à những lúc mà bạn bè riêng tư, mọi người hay tò mò về những chuyện này. Ở cái lứa tuổi đó họ nói chuyện và họ có nhiều người rất là sành sỏi. Rồi nhiều khi nó truyền tay nhau những tập truyện đồi trụy, vân vân hoặc là ngồi nói chuyện với nhau cứ nói về những chuyện tình dục, chuyện giới tính của người lớn mà rất là rành rỏi. Thì thầy, thầy thì là còn bé nhưng thầy cứ đứng ở ngạch cửa và thầy cũng cũng nghe.
[21:30]Cũng nghe và thầy biết đó, nhưng mà bạn bè không bao giờ có đứa nào được nói chuyện với thầy về những điều đó. Hễ nói chuyện thầy nghiêm mặt thầy lảng tránh không cho, mà thầy cũng chưa đủ sức không có lời để ngăn chặn và giáo dục tụi nó. Thầy không đủ sức bởi vì thầy cũng còn bé và thầy cũng chưa được ai dạy, nó chỉ là bản lĩnh tự nhiên thôi. Nhưng sau này lần lần lớn lên rồi thầy mới thấy một điều thế này: Là ví dụ như nếu là vì thầy như có cái căn tu nó vậy, nhưng mà nếu như người khác cứ bị tiêm nhiễm bởi những cái điều xấu của việc tình dục đó, cái tâm hồn nó biến động và nó suy nghĩ những điều bậy
[22:06]bạ nhiều hơn thì cái tâm hồn nó bị tiêm nhiễm, bị đen tối đi, không còn những lý tưởng cao đẹp trong cuộc sống nữa. Nhớ như vậy phải không? Những cái điều đó người ta coi là sinh lý tự nhiên, nhưng sự thực chính nó cũng làm con người trở nên rất tầm thường. Những cái điều về những trò vui trên cuộc đời này mà nhất là cái về giới tính, tình dục, sau này nó còn có thêm cái ma túy nữa. Bây giờ nó thêm vào cái thứ ba nữa là gì? Game, đúng. Cho nên nó có ba cái, thật ra nó nhiều cái hơn ví dụ đánh bài đánh bạc là nhậu nhẹt rượu chè nó cũng có, nhưng mà ở lứa tuổi tụi con do tụi con chưa có tiền nên tụi
[22:45]con ít bị nhiễm bài bạc, cũng không phải có những tiệc nhậu để mình uống. Nhưng mà có ba cái rất dễ bị: Một là giới tính, tình dục; hai là ma túy; ba là game. Ba cái trò vui đó đều làm con người mình trở nên tầm thường. Thế nào là một người tầm thường? Đó là một người không còn có những ước mơ cao cả. Thế nào là ước mơ cao cả? Ước mơ cao cả là ước mơ mà sau này mình lớn lên mình phụng sự, mình cống hiến cho đất nước, cho nhân loại. Khi mà tâm hồn một đứa trẻ bị tiêm nhiễm nhiều bởi tình dục, ma túy, game thì bỗng nhiên những ước mơ cao cả nó biến mất. Sống rất tầm thường, cứ chúi đầu vào những cái
[23:32]chuyện vui và ích kỷ rồi trở nên ác độc. Tụi con nhớ một điều thế này, cái quy luật của tâm lý là này: Một cái gì làm cho ta nghiện, làm cho ta hưởng thụ, đều làm cho ta trở nên ích kỷ rồi tới ác độc. Ích kỷ sẽ ác độc, nhưng trước khi ích kỷ ta phải có cái nghiện. Mà để cho ta nghiện, nó có một cái trò vui nào đó làm cho ta thích hưởng thụ. Thì ở lứa tuổi tụi con bị ba cái đó: Quan tâm đến giới tính, tình dục; thứ hai: Ma túy; thứ ba là: Game. Vì vậy game trở thành một vấn nạn rất là lớn. Ở đây có đứa nào nghiện game không? Có không ạ? Nhớ nha, phải tránh xa game như tránh xa thuốc độc. Không có game nào tốt cả.
[24:22]Trong cái lớp học hè của thầy là trong suốt một tháng rưỡi hoặc hai tháng học thầy buộc các em phải đấu tranh để mà vĩnh biệt game luôn bằng mọi phương pháp giáo dục. Vì game, ở Mỹ Tho miền Nam có đứa giết bà ngoại nó để lấy tiền chơi game, ở miền Bắc có đứa nó giết ông nội nó lấy tiền chơi game. Bên Trung Quốc có bà mẹ giết chết đứa con mình vì nó quấy rối lúc chơi game. Tụi con nghe tin đó chưa? Bà đó nghiện chơi game cái bà để cái đứa con bé bả nằm trong cái nôi gần bên cạnh, thì bả đang chăm chú bả chơi nó cứ khóc hoài, thò tay bả bóp cổ cho nó nín khóc chết luôn để tiếp tục chơi game. Sau đó vụ việc vỡ ra công an bắt
[25:03]thì mới phát hiện ra bả đang chơi game cái trò chơi là Dạy nuôi con. Nó nghịch lý, nó ngỡ ngàng như vậy. Cho nên chúng ta kết luận không có game nào tốt cả, không game nào tốt cả. Cho nên phải xem game như một loại ma túy, ma túy mới.
[25:22]Ở đây do là ta bị ảnh hưởng bởi cái môi trường bên ngoài, ngoài cái gia đình. Ta bị ảnh hưởng bởi bạn bè mà ta biết rằng trong xã hội này cái người xấu lại nhiều hơn người tốt, bạn bè xấu sẽ nhiều hơn bạn bè tốt. Cho nên ở đây bắt đầu tụi con hiểu điều này, tụi con phải tự nhận một nhiệm vụ cho chính mình. Đó là làm gì? Tụi con quyết tâm làm người bạn tốt để kéo bạn bè mình về con đường tốt. Vì sao? Là vì ông bà mình nói chọn bạn mà chơi, ta cũng chọn bạn mà chơi, bạn ta cũng chọn bạn mà chơi. Vậy ai chọn ai? Thôi ta đi trước một bước, ta quyết làm người tốt để cho bạn ta chọn ta, để cho ta gây được ảnh hưởng tốt cho bạn bè. Nha.
[26:17]Tụi con bây giờ là sứ mạng của tụi con là vậy, tụi con quyết làm một người bạn tốt để cảm hóa, để gây ảnh hưởng tốt cho tất cả những bạn bè của mình. Bất cứ ai đến với mình đều sẽ trở thành người tốt, vì gần mực thì đen mà ta quyết làm một ngọn đèn để cho bạn ta gần ta sẽ được rạng. Được không ạ? Này phải quyết tâm rồi nha, quyết tâm lớn nha.
[26:45]Mà để làm người bạn tốt là tụi con phải quyết tâm lớn và thứ hai, phải biết thế nào là một người tốt, mình phải là người tốt như thế nào để gây ảnh hưởng tốt lại cho bạn. Đây là vấn đề rất là rất là lâu dài. Nhưng trước hết, muốn làm người tốt, tụi con hơi chịu khó về chùa Tăng Phúc tu đều đều giùm thầy mỗi tuần nha. Mỗi tuần về chùa đây ngồi thiền, tụng kinh, lạy Phật, nghe giáo lý. Đó là điều kiện đầu tiên để mình biết cái đã. Còn về lâu về dài thì còn nhiều vấn đề. Rồi các thầy các cô sẽ về đây dạy tụi con, thỉnh thoảng thầy cũng ra đây, về đây gặp tụi con nói chuyện thêm. Tụi con phải làm một người tốt.
[27:22]Chưa làm chuyện gì lớn lao đối với đất nước, với nhân loại thì mình phải làm người tốt, làm trụ cột, làm bóng che để gây ảnh hưởng cho bạn mình cái đã. Đó, đó là cái thứ nhất. Rồi một điều nãy ta vừa nói là ở cái lứa tuổi này bắt đầu tụi con bướng bỉnh, rời xa bố mẹ dần dần nhưng đôi khi phản kháng lại bố mẹ. Cái chữ bướng bỉnh á, bướng bỉnh nó làm tổn thương cái tình cảm gia đình, làm gia đình bớt hạnh phúc, làm cho bố mẹ bị tổn thương trên hai phương diện: Đạo lý, sự kính trọng và cái tình cảm của cha mẹ đối với con cái. Thì tụi con phải làm sao?
[28:06]Cái việc mà làm cho cái gia đình mình bớt hạnh phúc nó cũng là một cái tội, mà tụi con cứ cái tuổi này là thích như vậy, thích cãi bướng làm cho bố mẹ đau khổ, gia đình bớt hạnh phúc. Mà cái tổ ấm mình bớt hạnh phúc nó là một cái nguy cơ, nhưng chính mình là một tội lỗi. Bây giờ phải làm sao? Có một lần cái thầy gặp hai con bé cái tuổi cũng vừa lớn, cái mẹ mới lên than với thầy nói: "Con nhỏ lớn thì nó còn được chút, con nhỏ nhỏ sao nó bướng quá, cứ cãi." Cái thầy mới gọi lên thầy mới hỏi, hỏi là: "Tại sao mà con cãi mẹ con?" Nói: "Dạ thưa thầy, tại mẹ con nói không đúng." Nghĩ rằng nó đúng hơn.
[28:48]Cái thầy mới nói thế này: "Cái việc mà con cho rằng mẹ con không đúng á
[28:57]có chắc là đã đúng như vậy chưa? Có chắc là con đúng hơn mẹ con chưa? Đây chỉ là mới ý của con thôi. Con tự cho con đúng hơn mẹ con và đây là một điều chủ quan, chưa chắc. Và thường thì người lớn kinh nghiệm nhiều hơn lớp trẻ, hết 90%, thấp hơn là khoảng 70% là cha mẹ đúng hơn con cái vì cha mẹ trí tuệ hơn và kinh nghiệm hơn. Nhưng còn khoảng 10% tới 30% á, đôi khi con đúng hơn cha mẹ. Đúng chứ không phải không. Đúng như vậy. Và đặt trường hợp là thầy cho vào lúc đó con đúng hơn mẹ con. Nhưng mà con có thấy rằng việc con cãi như vậy để được gọi là đúng hơn, được một cái chuyện lặt vặt gì trong ý kiến của gia đình đó
[29:48]mà rồi con làm tổn thương cái tình cảm gia đình, như vậy có đáng không? Có lãi không? Có lời không? Để con được chứng tỏ là con đúng hơn mẹ con mà rồi gia đình nó rạn vỡ, mất hạnh phúc, như vậy cái nào là thiệt, cái nào là được? Cho nên có những cái việc mà nhiều khi con cảm thấy con đúng hơn mà nó chưa chắc là đúng hơn. Và dù có đúng hơn, con hãy nhường mẹ con một bước vì ta được một cái lớn hơn, đó là tình cảm gia đình nó nồng ấm, nó bền vững. Con đồng ý không?" Thì nó đồng ý. Bây giờ thầy cũng hỏi lại tụi con: Tụi con đồng ý không?
[30:34]Cảm ơn tụi con nhiều nha. Nhớ như vậy. Có những lúc mà tụi con muốn cãi bố mẹ mình, thì hãy nhớ một điều: Thứ nhất, chưa chắc mình đúng. Thứ hai, cái việc cãi bướng này làm rạn vỡ cái hạnh phúc gia đình, cái tình cảm gia đình, nên hãy nhường một bước. Vì có rất nhiều điều mà bây giờ tụi con thấy đúng, tới khi lớn lên là, là sai. Lớn lên là sai. Mà rất nhiều như vậy, chính thầy cũng vậy. Như hồi nhỏ thầy là một người học giỏi, thầy được nhiều người khen là thông minh. Và vì thầy cũng nghĩ rằng mình là người thông minh, do đó những công việc mà thầy quyết định, thầy chọn lựa, thầy nghĩ rằng nó đúng.
[31:19]Nhưng sau đó 5 năm, sau đó 10 năm, sau 20 năm, thầy nhìn lại thì hết 90% thầy đã sai. 90% thầy đã sai. Mặc dù lúc đó ở lứa tuổi đó, thầy được khen là một người thông minh. Vậy đó, mà đến khi lớn lên rồi nhìn lại mới thấy rằng mình đã sai hết 90%. Nên bây giờ, khi mà thầy thấy một đứa trẻ cãi bướng với bố mẹ vì nghĩ rằng mình đúng hơn bố mẹ, thầy rất xót xa. Vì thầy biết nó đang lặp lại cái suy nghĩ của thầy ngày xưa. Mà ngày xưa là thầy rất là ngoan, không bao giờ thầy cãi bố mẹ. Bố mẹ nói sao làm vậy, không bao giờ cãi. Còn những việc khác thì mình thấy mình đúng, vậy mà sau này đều thấy mình sai.
[32:03]Còn cái đứa bé, đứa trẻ mà nó mạnh mẽ, hơi dữ, rồi phản kháng, rồi bướng bỉnh, sự thật thứ nhất là chủ quan vì nó hầu hết nó sai. Cái thứ hai là
[32:18]rạn vỡ tình cảm gia đình. Hồi đó thầy có thằng bạn, lúc đó cũng lớn lớn tuổi rồi. Lúc đó là cái người bạn đó lớn tuổi hơn thầy, thì anh chàng cũng yêu rồi nhiều, còn thầy thì đang chuẩn bị thầy đi tu. Thì anh này mới kể chuyện cái tình cảm của ảnh cho thầy nghe. Nói rằng ảnh thương cái cô đó, cô đó nhà giàu, ảnh thì còn nghèo. Và cô đó cũng thương ảnh. Nhưng mà cái gia đình cô đó phản đối cái chuyện tình cảm này, vì nói với cái cô đó rằng cái thằng đó cái thằng du côn, mày hết chuyện mày thương nó. Thì cái cô đó mới tức quá, tại bênh người yêu mình mà, mới ra ngoài kể với ảnh, khóc: "Ba mẹ em nói là anh là du côn,
[33:04]không cho em thương anh." Thì cái anh chàng mới trả lời: "Em về em nói với nhà em, anh sẽ vô anh đánh từ trên xuống dưới không chừa đứa nào vì nó dám nói anh du côn." Thì như vậy phải du côn không? Chính xác là du côn. Vậy bố mẹ nói quá chính xác.
[33:23]Rồi cái anh chàng nó về kể lại cho thầy nghe, thầy nói: "Thiệt, đúng ông này du côn thiệt." Và ba mẹ bên kia nói đúng, thấy không? Rồi sau này cũng không có tới đâu, dĩ nhiên là tình yêu đó tan vỡ. Và có lẽ thầy nghĩ giờ phút này có lẽ cái cô kia cổ rất hạnh phúc vì cổ không cưới nhầm anh này. Nên thường như vậy, thường là những quyết định của ta sai mà ta cứ tưởng là đúng hơn bố mẹ, chứ sự thực bố mẹ mình giỏi hơn mình nhiều lắm. Như vậy. Cho nên vì vậy, trong cái tình cảm đối với gia đình, tụi con phải kềm chế cái sự bướng bỉnh của mình. Ở đây tụi con ai là người hay cãi bố mẹ nhiều nhất? Ai thú nhận trước bình minh đi, để không thầy điểm mặt á. Thầy nhìn thầy biết.
[34:04]Nhìn là thầy chỉ mặt: Con có không? Con có không? Thấy không, bên đây tố giùm kìa. Đúng phải không con? Đó nha, chính xác nữa. Thôi nha.
[34:20]Ở tuổi trẻ tụi con lại nó có được một cái ưu điểm thế này mà người lớn tuổi nhiều khi lại không được, là chỗ: Lòng tụi con vô tư. Nếu ở tuổi này mà ai cho tụi con một lý tưởng sống, tụi con dám đem cả cuộc đời, cả sinh mạng mình để, để hiến dâng, để đi theo. Có đúng không ạ? Cho nên những lúc mà non sông ta bị xâm lược, bị đau khổ, thì
[34:50]chính những người thanh niên đầy nhiệt huyết, tràn ngập lý tưởng đã từ giã gia đình nha, cầm gươm, cầm súng mà đứng lên bảo vệ Tổ quốc, giành lại quê hương. Mà tại sao phải là lớp trẻ? Ngoài cái sức khỏe, tụi con còn cái nhiệt huyết, cái lý tưởng của một tâm hồn vô tư, trong sáng. Còn người già hết rồi. Tại sao người già lại hết? Là vì họ không vô tư. Mà tại sao họ không vô tư? Vì họ tính toán. Vì sao họ tính toán? Vì trách nhiệm gia đình họ nhiều quá. Họ phải nuôi cả một gia đình, họ tính: À bữa nay ăn mấy cân gạo, ngày mai cân mấy cân gạo, hôm nay còn tiền này, tiền này xài được tới bao lâu, bây giờ phải làm cái gì để ra tiền?
[35:35]Chính những cái tính toán đó thế làm con người ta trở nên thực dụng, không lý tưởng nổi nữa. Bây giờ kêu mấy già già này: "Giờ yêu nước hy sinh tất cả vì Tổ quốc nha, được không?" Cười trừ, thấy không, không được. Còn bây giờ nói tụi con là: "Hy sinh tất cả vì Tổ quốc nhá, tụi con được không?" Được liền.
[35:55]Nó có một lý do của sự vô tư nữa, là vì tụi con chưa cần phải tính toán. Cơm áo bố mẹ mình nuôi, lo hết, tụi con chỉ lo học thôi. Chính cái không tính toán làm cho tâm tụi con rất trong sáng. Và những lúc này, ai cho mình một lý tưởng đẹp, mình mang theo gần như cả cuộc đời. Thầy nói gần như cả cuộc đời là vì thế này. Thầy nói điều này để tụi con ngừa mình cho ba bốn mươi năm sau.
[36:23]Ví dụ ở cái tuổi này tụi con đang vô tư, ví dụ như đất nước bị ngoại xâm, ví dụ như Trung Quốc đánh ta. Thầy nói ví dụ thôi. Ví dụ Trung Quốc đánh ta. Và cái tình yêu nước trong tụi con trỗi dậy, bây giờ nhà nước mới kêu là những người thanh niên yêu nước lên đường tòng quân đánh giặc thì tụi con có đăng ký không? Đăng ký liền phải không? Thầy nhớ hồi xưa cũng vậy, lúc đó thầy đi học, thầy đang còn đi học thì Trung Quốc đánh ở biên giới phía Bắc, mà theo quy chế mà thầy đang đi học như vậy thì không bị bắt đi nghĩa vụ quân sự. Cái nhà trường mới yêu cầu là: Những ai mà có thể nghĩ rằng mình có thể đi nghĩa vụ quân sự
[37:01]để chống lại quân xâm lược phương Bắc thì hãy đăng ký. Và thầy đăng ký liền. Thầy đăng ký thầy viết vài dòng đơn giản vô cùng. Thầy viết thứ nhất thầy ghi tên, địa chỉ và một cái câu cuối cùng, một cái câu kế tiếp thế này: "Căm thù bọn giặc Trung Quốc xâm lược đất nước này, tôi xin tình nguyện đứng vào hàng ngũ Quân đội Nhân dân Việt Nam để chiến đấu." Xuống dưới ký tên, xong, nộp liền. Nộp đó, và hôm đó là vô tư như vậy. Vô tư là sẵn sàng đi liền, chẳng sợ gì cả. Mà mặc dù lúc đó thầy cao một thước sáu lăm mà có 40 kg à. Người ốm như con cò ma, cầm cây súng chưa chắc nổi mà cũng hăng say.
[37:39]Thì ở cái tuổi tụi con như vậy, vô tư nên nếu ai cho tụi con một lý tưởng yêu nước, yêu nhân loại, tụi con sẽ kéo dài cái lý tưởng đó được tới ba bốn mươi năm. Tụi con sẽ là một người tốt được ba bốn mươi năm. Tại sao chỉ ba bốn mươi năm mà không suốt đời? Vì tới cái lúc mà tụi con hai ba mươi năm sau, lúc đó đời sống tụi con tăng cao lên lần lần, cơ hội đến lần lần, tụi con có gia đình, tụi con có quyền chức, tụi con có danh vọng, có tài sản. Lúc bắt đầu tụi con phải tính toán và đối phó giống như bố mẹ mình, thì cái điều mà tính toán đối phó nó làm cho người ta trở nên thủ đoạn, quỷ quyệt. Còn cái lý tưởng yêu nước tụi con ở tuổi trẻ làm cho tụi con sống cao thượng.
[38:25]Hai cái này bắt đầu nó giằng xé nhau. Giằng xé nhưng nhưng cái nào nó thắng? Cái nào nó thắng? Tùy cái suy nghĩ, tùy cái đạo đức của tụi con. Nếu mà tụi con là người đạo đức á thì cái lý tưởng yêu nước, yêu nhân loại ngày hôm nay nó kéo dài được tới ba bốn mươi năm. Lúc đó có thể nó không tồn tại suốt đời nhưng mà cái cái nhu cầu phải thủ đoạn, phải quỷ quyệt á nó lớn lên nhưng mà nó không cản được hoàn toàn cái lý tưởng. Tụi con vẫn là một người tốt, có khi tụi con để lại tên tuổi trong lịch sử này vì cái cái sự cao thượng của mình. Nhưng nếu tụi con không có đạo đức, cái lý tưởng ngày hôm nay mà bậc cha anh
[39:04]trao cho mình, tụi con chỉ sống được 5 năm, 10 năm là hết, tắt mất tiêu. Lúc đó còn lại là cái gì? Là tính toán cho cuộc sống, hơn thua trong cuộc sống, đấu đá, đối phó hơn thiệt, thủ đoạn, quỷ quyệt để tìm cái ưu thế cho mình, tụi con hoàn toàn mất cái lý tưởng của ngày hôm nay. Và tụi con trở thành quỷ.
[39:25]Do đó, để không bao giờ mình là một con người hèn hạ, quỷ quyệt, tụi con phải nuôi dưỡng cái lý tưởng ngày hôm nay, thắp sáng cái lý tưởng ngày hôm nay trong tim mình cho đến tột độ, để sau này 20 năm sau, 30 năm sau, khi mà mình phải tính toán hơn thua, thủ đoạn thì cái lý tưởng đó vẫn còn cháy trong tim mình, để mình không trở thành một kẻ xấu, lừa lọc, phản bội và thủ đoạn. Có biết bao nhiêu người đã bị điều này. Khi đất nước bị xâm lược, nha, đã từ giã gia đình là ra đi mà bảo vệ Tổ quốc, bởi vì trong tim cháy ngời tình yêu nước. Nhưng đến khi sau này đất nước được bình yên, hòa bình rồi, nắm được cái chức vụ rồi là trở thành người gì?
[40:14]Thủ đoạn, quỷ quyệt, có không? Có. Đó là điều làm ta đau lòng. Ta đau lòng là sao? Ta đau lòng là tại sao con người lý tưởng như thế, đẹp đẽ như thế, ngày nay biến chất? Biến chất, phải không ạ? Bởi vì đây là điều mà cảnh giác của những người mà có tâm huyết với đất nước này, cứ sợ cái sự biến chất của một con người khi mà họ đã ở địa vị cao. Cho nên tụi con phải làm sao, vì thầy không biết là ngày mai tụi con sẽ làm gì. Hôm nay tụi con ngồi đây dưới mái trường bình yên, nhưng biết đâu sau này cái duyên phước tụi con, lớn lên tụi con làm chủ tịch xã, chủ tịch huyện, chủ tịch thành phố, thậm chí có đứa làm chủ tịch nước, biết đâu được, phải không ạ?
[40:57]Ngồi đây đâu biết, phải không? Thì lúc đó phải làm sao cái lý tưởng này mãi mãi sáng trong tim mình. Cái lý tưởng của tuổi trẻ khi mà tụi con hãy còn, hãy còn vô tư này, nha. Nên vì vậy, mà ngày hôm nay, tụi con phải tìm cho mình một lý tưởng sống. Phải tìm cho mình một lý tưởng sống, tự mình tìm, đừng đợi người khác trao cho mình. Vì đợi người khác trao cho mình nó lệ thuộc vào cái lửa trong tim của người đó. Nếu đó là một người mà cực kỳ có lý tưởng sống thì những điều mà người đó nói sẽ lay động trong lòng tụi con và truyền cái lửa đó trong tim, tụi con sẽ bừng bừng lý tưởng sống suốt đời còn lại.
[41:38]Nhưng nếu đó là một cái người mà lý tưởng rất là yếu, ngọn lửa trong tim họ nó leo lét thì thắp qua tim tụi con không có bao nhiêu, và vài năm sau nó tắt mất trong tim tụi con. Nên vì vậy, chính tụi con phải tự thắp lên cái ngọn lửa lý tưởng của chính mình. Thầy nhớ hồi nhỏ thầy cũng vậy. Dường như năm lớp năm bắt đầu thầy học được cái tình yêu nước, và thầy cứ suy tư về tình yêu nước, đi tìm những bài đọc về tình yêu nước, rồi chính thầy viết những bài văn viết về tình yêu nước cho chính mình đọc, không cần ai đọc hết. Hồi đó thầy còn nhớ, lúc những buổi mà làm bài toán, làm bài tập ở trường xong hết còn thời gian rảnh,
[42:16]bắt đầu thầy lấy viết, lấy vở thầy viết: "Tôi yêu đất nước tôi." Tự thầy viết cho thầy đọc: "Ừ, tôi yêu đất nước tôi. Tôi sống trên mảnh đất này mà tổ tiên tôi đã đi qua, đã đổ xương, đã đổ máu, để đổ mồ hôi, để xây dựng. Tôi hưởng được cái ân nghĩa của tổ tiên tôi. Bao nhiêu anh hùng đã vì đất nước này đã đứng lên, đã ngã xuống để ngày hôm nay tôi là một người Việt Nam với tất cả lòng tự hào, vinh quang và độc lập. Tôi yêu đất nước tôi." Lúc đó thầy viết những bài dài lắm, bây giờ thì thầy không nhớ nữa, nhưng mà thầy tự viết để cho chính mình đọc. Hôm nay là lần đầu tiên tụi con được nghe thầy tâm sự bài này,
[43:03]chứ vĩnh viễn chưa có ai đọc những bài viết của thầy như thế cả. Và thầy tự thắp cho mình cái lý tưởng sống như thế, thì tụi con cũng vậy. Tụi con phải tự trau dồi cho mình một cái lý tưởng sống, chứ đừng lệ thuộc vào ai hết. Và khi mà tụi con tự thắp cho mình được cái lý tưởng sống thì ngọn lửa lý tưởng đó nó cháy rất là mạnh. Nó cháy mạnh như thế nào? Bất cứ ai đến gần mình đều bị đốt cháy luôn.
[43:29]Ai đến gần mình là bị đốt cháy luôn nghĩa là sao? Nghĩa là mình truyền sang cho người ta một lý tưởng sống đó luôn, nha. Những người đến gần mình không ai được quyền sống tầm thường nữa. Không ai đến gần mình mà cứ được phép tiếp tục sống một cuộc đời ích kỷ. Ai đến với mình đều phải trở thành một người sống vị tha, vì mình không chấp nhận cho một trái tim hẹp hòi, vị kỷ. Phải như vậy, tụi con phải bừng lên một lý tưởng mạnh đến như vậy. Và như vậy, thì bạn bè đến với mình đều sao? Đều được ảnh hưởng tốt hết. Phải tự mình trau dồi cái lý tưởng đó như vậy. Đó là cái cơ hội của tuổi trẻ mà người lớn không bao giờ có được.
[44:14]Cái người lớn khi có gia đình rồi, trách nhiệm cơm áo gạo tiền đè lên vai rồi, bây giờ bắt là phải yêu nước, phải hy sinh, sự thật nghĩ không ra. Vì cái tình yêu con trẻ, gia đình mạnh hơn rất là nhiều, mạnh hơn cả tình yêu Tổ quốc, thầy nói thật như vậy. Đó là một thực tế đau lòng. Như có một cái phim của Na Uy, cái phim nói về tình báo, là một anh đó làm kỹ sư trong cái công nghệ quốc phòng, thì lúc đó Na Uy nó có một cái máy bay mà công nghệ cao, kỹ thuật phóng tên lửa rất là đặc biệt, nhưng mà muốn leo lên máy bay mà điều khiển được, nó có một cái hộp mã, gắn cái hộp mã đó vô rồi thì mới khởi
[44:54]động máy bay, mới điều khiển tên lửa được, và cái hộp mã đó họ giấu trong két sắt. Khi cái người phi công mà tới đó đó, nhận nhiệm vụ đó thì phải ký tên rồi nhận rồi mới mở két sắt, người thủ trưởng mở két sắt cầm cái hộp đó ra. Hộp mã leo lên máy bay, đóng vào ráp lại rồi mới leo lên khởi động máy bay và bay và điều khiển, nhưng nó có cái code của nó, và cái người kỹ sư này biết cái cách mở cái code đó, thì lập tức có một cái nhóm tình báo nó tới, nó theo dõi hết gia đình, cái nó bắt cóc đứa con trai. Bắt cóc đứa con trai, cái đứa con trai không biết mình đang bị bắt cóc. Đứa con trai cứ vui đùa, tưởng là một người khách
[45:30]lạ chở đi chơi một lát giao về bố mẹ, nó mới cho quay phim đứa bé đang ngồi nói chuyện và nó nói: "Bây giờ thì anh lấy cái code đó cho tôi, tôi trả con anh về." Anh chàng này tái mặt. Còn người vợ thì sao? Người vợ thì nhảy đong đỏng. Người vợ thì nhảy nói: "Anh phải làm sao đem con tôi về, dù bán cả cái đất nước này." Ông chồng thì ổng quá bức xúc, một bên là gia đình, con trẻ, bà vợ thì bả quá dữ, bả đòi cỡ nào cũng phải đem đứa con về, đứa con đối với bả là tất cả, đất nước là vô nghĩa. Còn anh chàng ta thì làm trong cái ngành đó nên trách nhiệm đối với quốc gia rất là lớn, cái người đàn ông thường là như vậy,
[46:08]người đàn ông thường họ có trách nhiệm với Tổ quốc hơn. Nhưng mà lúc đó nếu đem lên bàn cân, cái tình cảm rõ ràng cái tình gia đình nó nặng hơn tình yêu Tổ quốc, và anh chàng này chấp nhận đi ăn cắp cái code đem về để giao cho giặc. Cái câu chuyện là như vậy. Nhưng mà may mắn thì dĩ nhiên câu chuyện nó có kết thúc có hậu một chút, là happy ending á, có kết thúc có hậu một chút thì có những cái thế lực tình báo của Na Uy và một số nước đồng minh họ mới phá vỡ âm mưu đó, chặn lấy lại được cái code và đem đứa bé về. Câu chuyện nói vậy, đại khái như vậy, nhưng mà coi cái phim đó cho ta một cái suy nghĩ:
[46:46]lúc đó rõ ràng trong tâm hồn anh đó cái tình yêu gia đình nặng hơn tình yêu Tổ quốc, còn người vợ thì hoàn toàn vất đi, không một chút gì đoái hoài tới Tổ quốc. Cho nên sau này tụi con cũng sẽ như vậy. Khi bắt đầu mình có gia đình rồi, cái trách nhiệm tình yêu đối với gia đình nó sẽ nặng hơn tình yêu đối với Tổ quốc, và ta có thể phản quốc, ta có thể làm việc lỗi lầm, không có đơn giản đâu, tụi con phải đề phòng lúc đó. Nên có một lần trong đó, có một lần thầy giảng một bài giảng về yêu nước cho các Phật tử, thầy có nêu lại vấn đề đó, thầy hỏi, thầy hỏi: "Nếu trong tình huống đó, quý Phật tử sẽ xử lý
[47:27]như thế nào?" Không ai trả lời được hết. Không ai, tại vì không ai có thể bỏ con mình hết. Và thầy gợi ý một cái gợi ý hết sức là nghe tàn nhẫn, thầy nói: "Hãy chấp nhận cho con mình nó chết để làm chi? Bảo vệ Tổ quốc này. Bởi vì Tổ quốc này là bao nhiêu con người, phải không? Bao nhiêu triệu con người, còn con mình chỉ có một đứa, không được đứa này đẻ đứa khác."
[47:57]Tụi con có đọc báo có viết về Tổng thống Putin của Nga không? Putin của Nga là một con người thế này: gia đình của ông là cực kỳ bí mật, không thấy vợ ông xuất hiện, không thấy con ông đi học ở đâu hết. Vì sao vậy? Vì các thế lực khủng bố cứ canh bắt cóc mấy người đó để làm áp lực với Putin. Cho nên vì vậy trên mặt an ninh thì ông bảo vệ con cái ông rất nhiều, nhưng ông cũng đánh tiếng nói với tụi khủng bố thế này. Ông nói là: "Nếu tụi bay bắt vợ tao, tao cưới vợ khác. Nếu tụi bay giết con tao, tao đẻ con khác, đừng hòng lấy gia đình tao làm áp lực tao. Đất nước này mới là tối cao." Ông nói như vậy.
[48:38]Và thực ra cái đó là điều đáng cho ta ta học tập chứ không phải là không. Bây giờ thì tụi con là người bình thường, biết đâu sau này tụi con giữ vai trò trọng yếu của quốc gia và có lúc tụi con sẽ bị đe dọa bởi điều đó. Thì hãy nhớ ngày hôm nay thầy trò ta ngồi dưới mái chùa Tăng Phúc này điều này đã được nói ra rồi. Và ai nhất trí với thầy là Tổ quốc là trên hết?
[49:04]Thì cảm ơn tụi con, cảm ơn những người đã vỗ tay. Còn có những người không vỗ tay hoặc có những người vỗ tay nhè nhẹ rất đáng ngờ nha, rất đáng ngờ.
[49:17]Ở cái tâm lý cái tuổi này khi bắt đầu tụi con mới sinh ra cho tới khoảng 35 tuổi, mà sự thật là nó chỉ khoảng tới 25 thôi, là cơ thể con người rất hiếu động, là luôn thích cử động. Đó là vì sao vậy? Bởi vì đó là một cái gen được lập trình trong cơ thể của con người. Cái gen nó lập trình lên bộ não, cái bộ não nó phát ra một cái ý thích là cứ thích tụi con thích nhúc nhích tay chân, nhúc nhích tay chân. Cho nên tụi con thấy mấy đứa nhỏ nó có nằm yên không? Thường không, nó cứ nhúc nhích nhúc nhích ha. Nhiều khi bồng nó lên cái đòi tuột xuống, tuột xuống rồi nó đòi cái bắt bồng lên, thế là bố mẹ muốn khùng luôn vậy đó.
[49:55]Nhưng mà vì tại sao phải như vậy, tại sao phải lập trình như vậy? Vì để cho cơ thể phát triển. Cái sự vận động cần cho cơ thể phát triển nên cái gen được lập trình. Và loài người hay là thôi vì nó cứ cử động mà vô tổ chức, đem nó vô cho luyện tập thể dục thể thao, võ thuật, vân vân thì được vận động có tổ chức hơn là cái gen nó cứ xúi nó cứ phải vận động. Mà cái sự cử động này, cử động cơ thể làm cho cái cơ thể phát triển, chứ nếu đứa nhỏ sinh ra không nhúc nhích, không cử động gì hết thì cơ thể không lớn lên được, cũng như cây cũng vậy. Tụi con thấy gió thổi, đừng tưởng gió thổi vu vơ. Gió thổi cho cây, cây lung lay để làm chi?
[50:40]Cây phát triển. Ủa, cây mà cũng tập thể dục à? Cũng tập thể dục. Thế nào vậy? Bởi vì nhựa cây từ dưới đất đi lên mà nếu những cái mạch nhựa đó mà nó bị nghẽn thì sao? Cây không lớn, không lớn tốt phải không? Cho nên chính gió nó làm lung lay như vậy để chi, những cái mạch mà dắt nhựa lên á nó được thông. Nó giống như mát-xa vậy đó. Rồi nhựa mới lên nuôi tới cành, tới lá như vậy, mà cành càng non thì càng dễ dễ lay, rồi nhựa nó dễ lưu thông trong đó. Ta cũng vậy, khi ta nhúc nhích nhúc nhích như vậy cho nên là máu nó dễ lưu thông. Và có nhiều người nhúc nhích theo kiểu gì? Hip hop hay gì đó, dòm rất là dòm rất là là là kinh dị nha.
[51:25]Nhưng mà cũng là một loại nhúc nhích, tóm lại nó nhúc nhích. Nhưng cái nhúc nhích của cơ thể nó kéo theo cái nhúc nhích của não bộ, là bộ não tụi con rất thích suy nghĩ, thường xuyên suy nghĩ. Bản chất của não bộ lúc đó là loạn động suy nghĩ như vậy. Và cái sự loạn động của não bộ này nó được cho phép đến khoảng năm 28 tuổi. Nếu qua 28 tuổi này mà nó vẫn loạn động như lúc trẻ, bắt đầu con người rơi vào một loại bệnh: suy nhược thần kinh, trầm cảm, stress, trầm uất làm cho bộ não bị tổn thương. Và nếu nặng có thể đến chỗ bệnh tâm thần, còn nếu nhẹ nó gọi là suy nhược thần kinh làm tụi con day dứt, khó ăn, khó ngủ, không tập trung, phân tâm.
[52:13]Đó là cái dạng bệnh lý mà nó đi theo chương trình đã lập sẵn. Do đó, tuổi trẻ tụi con phải biết khai thác cái ưu điểm của cái việc mà cử động để cho cơ thể phát triển nhưng kiềm chế cái sự suy nghĩ của não bộ để làm chi? Để qua khỏi 30 tuổi mình không bị những bệnh lý của thần kinh não, không bị bệnh lý của thần kinh não. Để mà phát huy cái thích khuynh hướng hiếu động của cơ thể thì tụi con làm gì? Làm gì? Tập luyện nha, tập luyện mà tập luyện có bài bản, có tổ chức, lý thú. Bài bản, tổ chức, lý thú là gì?
[53:00]Bài bản, tổ chức, lý thú không có phải là cứ ẹo qua ẹo lại hay quơ tay chân lên xuống, mà tụi con phải thực hành một số kỹ năng có lợi cho cuộc sống. Ví dụ như là kỹ năng cấp cứu người trong tai nạn. Ví dụ bây giờ mình à người ta bị té xuống sông, à đi chơi với nhau trong rừng bị té xuống sông, bạn mình bị gãy chân không tự đi được nữa, mình phải mang người đó ra khỏi lên khỏi sông, ra khỏi rừng. Giờ cái cách mà đưa di chuyển một người như vậy là bằng cách nào? Đó tụi con phải tập luyện. Cho nên là tập luyện vừa là tập luyện cho cơ thể thỏa mãn cái sự hiếu động của nó, nhưng mà nó có lợi ích về về cuộc sống, chứ đừng có cứ ẹo qua ẹo lại ba cái vô nghĩa nha, đừng có vậy.
[53:45]Phải có kỹ năng, phải có mục tiêu, có bài bản, có tổ chức. Như vậy đó là cái về cơ thể, còn về trí não thì phải kìm hãm cái sự suy nghĩ của nó trước năm 30 tuổi là cái gì? Là cái gì? Tập cái gì? Tập cái gì ạ? Thiền, đúng như vậy, giỏi. Được có hai em trả lời, còn bao nhiêu em thì ngơ ngác như Cung Trăng rớt xuống vậy. Hồi trước thầy có dạy thiền tụi con một lần rồi phải không? Còn nhớ không? Có thực hành không?
[54:23]Thầy nghi ngờ quá, thầy phải điều tra cái chữ "có" này cho cẩn thận. Tụi con phải thường xuyên tập ngồi thiền. Đây là một lời khuyên hết sức chân thành của thầy, hết sức tha thiết của thầy. Vì tới qua khỏi năm 30 tuổi rồi mà tụi con không có cái kỹ năng kiềm chế cái suy nghĩ của mình, tụi con bắt đầu đi vào bệnh, bệnh não xuất hiện dần dần, kém thông minh từ từ, tới già sẽ xuất hiện hai cái loại bệnh là run tay chân là Parkinson và Alzheimer là mất trí nhớ. Còn nếu trước năm 30 tuổi tụi con đã bắt đầu có cái kỹ năng thiền định, tụi con biết kiềm chế cái suy nghĩ của mình trong suốt cuộc sống thì tới năm 60, 70 tuổi tụi con tránh được hai cái loại bệnh:
[55:05]một là run tay chân Parkinson và mất trí nhớ. Tụi con có nghe về cái bệnh Alzheimer mất trí nhớ không? Có rồi phải không? Nó như thế nào? Cầm chìa khóa lên không biết cái này để làm gì. Ăn cơm rồi vẫn không nhớ là mình đã ăn, nói: "Sao tụi bay không dọn cơm tao ăn?" Đó, mà trong khi mới vừa ăn. Hoặc là người vợ bước vô, ổng nhìn ổng nhìn, ổng không nhớ là ai, tụi con thấy không? Con cháu là từ từ quên lãng hết. Và như vậy người ta nói rằng cái người đó chưa chết nhưng mà sự thật đã là mất sự tồn tại trên xã hội vì không còn liên kết được với ai nữa hết. Mất cái trí nhớ rồi ta không còn liên kết được với ai nữa hết.
[55:46]Giống như một cái máy vi tính mà dữ liệu trong đó đã xóa sạch thì mình còn sử dụng được nữa không? Không. Chương trình không hoạt động, bộ nhớ bị kẹt không đưa thêm dữ liệu vào được, dữ liệu không lấy ra được thì không khởi động bộ nhớ RAM, bộ nhớ ổ cứng gì kẹt hết thì cái máy vi tính nó vất. Nên ngoài cái con chip xử lý thông minh, một cái máy vi tính cần phải có bộ nhớ tốt. Con người cũng vậy, ví dụ thông minh nhưng mà cái trí nhớ xóa rồi bỗng nhiên không dùng được. Tuy còn sống mà mọi liên kết với xã hội chấm dứt hết vì mất trí nhớ, rất là đáng sợ. Rồi cái bệnh run tay run chân. Run tay run chân là sao?
[56:32]Là vì ở trên não tự nó phát xuống cái tín hiệu nó bắt mình phải run. Ví dụ như bây giờ tự... mình muốn nhấc tay lên thì não nó phải điều khiển phải không? Nhấc lên, bỏ tay xuống, bỏ xuống. Nhưng ý mình không muốn, nhưng mà cái tín hiệu mệnh lệnh từ não nó vẫn tự nó truyền ra, nó bắt đưa lên đưa xuống cho vui. Kềm không được, kềm lấy tay này chụp tay kia, buông ra cái nó giật giật tiếp. Ờ. Vì cái tín hiệu mệnh lệnh nó tự nó gửi xuống, không cần ta muốn. Bình thường trong cái bộ não của một con người phải muốn rồi mới mệnh lệnh mới truyền đi. Còn ở đây rất là lạ, không có cái muốn mà cái mệnh lệnh vẫn gửi tín hiệu xuống cơ thể.
[57:15]Vậy cái mệnh lệnh, tín hiệu này ở đâu ra? Ta mới hiểu một điều cái bộ não của ta nó tự hoạt động, không cần ta phải điều khiển. Mà đến khi già ta không làm chủ được nó nữa, nó tự nó quậy. Nó tự nó quậy, giống như có con người thứ hai. Một con người là muốn để yên cái tay, nhưng một con người thứ hai là muốn ngồi nhịp chơi, không kềm được. Cái bệnh đó rất là khổ, và sao? Nó lấy hết năng lượng con người, rất là mệt. Lấy hết calorie và ngủ thì ngủ không được. Thời đang mắc giỡn như vậy mà tay mắc vậy làm sao ngủ? Nên người đó không ngủ được, không ăn được, cơ thể hao gầy, bất chợt rơi vào hôn mê mà không hôn mê.
[57:56]Cái gì cũng nghe, cái gì cũng thấy mà không cử động được. Lúc đó bắt đầu bất động luôn. Đó là hệ quả của bệnh Parkinson. Vì sao vậy? Vì bộ não hư. Vì sao bộ não hư? Là vì cái sự suy nghĩ này không kềm chế được. Sự suy nghĩ không kềm chế được, do đó ở cái tuổi này tụi con đã phải chuẩn bị cho tuổi già. Thầy đang nói những điều của tuổi già, nhưng bao lâu tụi con mới già? Bao lâu? Còn lâu lắm không? Còn lâu hả? Hồi thầy còn nhỏ thầy cũng nghĩ như vậy. Hồi thầy còn nhỏ thầy nghĩ rằng cái năm mà thầy 55 tuổi là nó ở đâu á, xa lắm. Nhưng mà thoáng một cái hôm nay thầy xin giới thiệu tụi con, thầy đã 50...
[58:45]54 tuổi rồi. Qua sang năm là tới cái năm 55 tuổi. Bởi tụi con nhìn thấy thầy già không?
[58:54]Già rồi, 55 tuổi rồi.
[58:59]Thầy đã 55 tuổi rồi, già lắm rồi. Nhiều người bằng tuổi thầy là cháu nội cháu ngoại lớn lên hết rồi nha. Vì vậy, khi thầy nói về cái tuổi già mà bị những bệnh mất trí nhớ, run tay, tụi con thờ ơ không quan tâm vì tụi con nghĩ nó ở đâu? Xa lắm, không có đâu tụi con, không có đâu. Nha, tới ngay bên bây giờ đó nha. Tụi con quay qua quay lại cái tới liền bây giờ đó nha, là mới phải lo tập thiền đi. Phải đến đây mà tập thiền để làm chủ cái suy nghĩ của mình. Đố tụi con biết loài người khác với loài vật cái chỗ nào? Suy nghĩ hả? Con vật nó cũng biết suy nghĩ đó. Biết nói hả? Con vật nó biết nói, ngôn ngữ của nó nó cũng biết nói.
[59:49]Gì? Dám là biết nhảy hip hop lắm á. Nó khác ở chỗ này: là trong con người cũng như con vật, nó đều có một số gen nó lập trình, nó thúc đẩy con người ta tới lúc đó phải làm cái đó, tới lúc đó phải làm cái đó. Mà cả con người và con vật đều giống nhau ở chỗ này: đều có cái bản năng sinh dục. Đều có bản năng sinh dục là tình dục đó. Là lớn lên thì con người ta phải lấy vợ lấy chồng. Ngoài cái tình yêu là tình cảm thuộc về tinh thần, nó còn có cái thỏa mãn cảm giác của tính dục nữa. Con người cũng vậy và con vật cũng vậy, giống hệt nhau. Nhưng con người khác cái chỗ con vật là con người có lý trí để kiểm soát cái bản năng của mình.
[1:00:42]Cái mình muốn nhưng mình xem lại cái muốn đó có đúng hay không. Đó là con người. Còn con vật khi nó muốn thì sao? Không có cái lý trí để nó xét cái muốn đúng hay không và nó luôn luôn làm theo cái nó muốn. Muốn ăn thì nó táp con mồi nó ăn, muốn giao cấu tìm con vật đó giao cấu, à muốn tắm thì nó nhảy xuống nước nó tắm, muốn đánh nhau thì nó rượt đuổi đánh nhau, tức là muốn cái gì thì nó làm cái đó. Nhưng con người vượt lên khỏi con vật là bởi vì quay lại nhìn cái muốn của mình là cái gì, cái muốn này đúng hay không, nên làm hay không. Đó là con người. Và nếu ai mất cái lý trí kiểm soát cái muốn này, người đó trở thành con vật!
[1:01:24]Nhớ như vậy. Còn người nào vẫn còn cái lý trí để kiểm soát cái muốn của mình, người đó là con người, con người đúng nghĩa. Ta đọc trên báo, ta thấy có những bài báo có những con người làm những tội lỗi và bài báo nó phê bình thế này: Đối với cái hạng người này, cái phần con lớn hơn phần người và nên hắn đã gây tạo tội lỗi như thế, thú tính như thế. Người ta phê vậy. Còn cái khi nào là người? Khi nào ta luôn luôn xem mình muốn cái gì, cái muốn đó đúng hay hay không. Ví dụ bây giờ tụi con có muốn ăn không? Đúng, nhưng mà tụi con nghĩ lúc này ăn được không? Không, đó. Mình biết là tụi con đang đói bụng phải không?
[1:02:06]Giờ này là ai cũng bắt đầu đói, thầy cũng... cũng đói. Nhưng mà mình thấy cái muốn này chưa thích hợp, thôi cứ đói một chốc. Rồi không biết lát sư cô trụ trì có cho gì ăn không? À, thầy...
[1:02:23]thầy nói gợi ý, gợi ý. Nhiều khi sư cô động lòng, có khi sư cô có bánh giấu trong kho đó, để lâu quá nó sẽ quá đát. Mà nghe đồn là cuối năm 2012 này tận thế mà bánh cứ để hoài vậy không nên, ha. Cho nên... nên thầy nói vài lời gợi ý, không biết sư cô đâu. Hà hơ hơ... hừ hèm. Nhưng mà ta đều biết, thầy trò ta đều biết là tuy muốn ăn nhưng chưa phải lúc phải không à? Nhưng mà ta cứ gợi ý để mong cho sư cô muốn, à có cái muốn là cho bánh mình ăn, đại khái vậy. Vài thứ khác nữa, à ví dụ, ví dụ tụi con lên xe buýt, tụi con thấy cái ghế trống muốn ngồi, nhưng mình là con người, tụi con nhìn quanh một
[1:03:05]vòng trước khi mình đặt cái mông mình xuống. Vì sao? Nhìn quanh coi có ai cần hơn mình hay không, phải không à? À, bên kia có một cô thiếu nữ rất đẹp, mình có nên nhường không? Không, thiếu nữ đẹp không cần nhường. Bên kia có một cái phụ nữ già, cần nhường không? Có. Già rồi nhường chi? Rồi, nên nhường phải không à? Đó, ta nhường. Đó, cái người mình là vậy, không bao giờ mà theo cái muốn của mình. Ví dụ hôm nay bạn rủ mình đi xem phim, mình cũng muốn đi, nhưng bắt đầu mình khác với con vật ở chỗ mình xem lại cái muốn: bố mẹ mình có đồng ý chưa, phim đó có lành mạnh không, giờ đó còn bận việc gì hay không.
[1:03:48]Tức là khi ta xét không còn vướng gì nữa, ta đi xem phim rất là vui, rất là thanh thản mà không bị lấn cấn một điều gì, không bị vướng. Còn nếu ta đi xem phim vui với bạn nhưng mà chung quanh còn nhiều việc lấn cấn thì không nên đi. Thôi ta vượt qua cái muốn này, từ bỏ cái muốn này, đó là con người. Mà nếu tụi con từ bây giờ đã phát huy được cái lý trí đó, sau này lớn lên mình mãi mãi là một con người cao thượng, đàng hoàng, làm cái chỗ nương tựa đạo đức cho bao nhiêu người khác. À, như vậy nha, nhớ như vậy. Cái tâm lý của tuổi trẻ con còn có một cái này nữa là thích hùa theo số đông. Đúng không à? Thích hùa theo số...
[1:04:32]Thấy người ta nhuộm tóc đỏ hết, cái mình cũng về: Mẹ cho con tiền. Làm gì? Con nhuộm tóc đỏ. Thấy người ta có một cái kiểu modern tóc mới là để một đường giữa này cho nó láng o, chỉ để tóc hai bên thôi, thế là làm sao? Cũng về xin mẹ đẩy một cái đường tóc này. Tụi con đã thấy ai làm như vậy chưa? Ở đâu? A! Giỏi, đúng! Trong cái phim Mr. Bean, đúng! Ông này ổng vô tiệm hớt tóc, ổng ngồi chờ hớt tóc thì cái ông mà hớt tóc ổng đi đâu á, đi đâu bận cái ổng ngồi đó, có người đến tưởng ổng là thợ hớt tóc nhờ hớt giùm, cái ổng le te, ổng mới lấy đồ hớt tóc hớt người ta. Có một thằng nhỏ đến ổng không biết ổng không biết
[1:05:10]hớt, ổng đẩy nguyên một đường giữa nó luôn. Cái bà mẹ bả ấy: A! Anh hớt con tôi kỳ vậy? Thằng con thì nó nhìn gương nó: Không, cái này đẹp bà mẹ ơi. Đó, như vậy là tụi con giỏi nha. Đúng như vậy, phim Mr. Bean là vậy. Rồi. À, tụi con đừng bắt chước nha. Mà cái khuynh hướng hùa theo số đông, ví dụ như là khi có một cái diễn viên Hàn Quốc sang cái nó trình diễn, cái thấy những người khác phải quơ tay thế này đó, nó hát dưới này quơ tay nhảy múa thì tụi con làm sao? Nếu mình đứng yên vậy coi làm sao? Kỳ quá, tụi con cũng phải làm sao? Quơ, mà không biết quơ để làm cái gì nữa. Rồi có người phải xỉu rồi mới gọi là đúng điệu, mới sành điệu, phải xỉu: Anh ơi!
[1:05:57]Khóc lên khóc xuống, ngã xỉu đồ người ta bưng đi rồi mới là sành điệu. Cái gọi là khuynh hướng là hùa đó, hùa theo số đông để làm chi? Để đừng bị cô độc. Đúng rồi, không dám làm khác mà phải làm hòa theo người ta. Người ta quậy mình cũng phải quậy, người ta la hét phải la hét, nhảy nhót phải nhảy nhót. Rồi thấy trong cái fan cuồng nó cười lắm, cái ông diễn viên ổng đứng lên ổng đi, một cô chạy lại ôm cái ghế, hôn cái ghế. Và sau đó cổ về cổ bị bệnh viêm lưỡi, viêm họng 3 tháng trời.
[1:06:32]Vì cái mông của người nghệ sĩ cao quý nổi tiếng nó đầy virus.
[1:06:40]Đó là một khuynh hướng hùa theo số đông. Còn một khuynh hướng ngược lại là thích làm khác người để khẳng định cái tôi. Có không ạ? Cũng có. Cái này cũng lại là một cái bệnh thích khẳng định cái tôi. Hễ là ai để tóc dài mình để tóc ngắn, ai để tóc ngắn mình để tóc dài, ai cũng mặc ăn mặc kín đáo thì mình hở. Chừng nào ai hở hết thì mình kín, đó. Thích làm khác người để khẳng định cái tôi, nhưng mà cái người mà khẳng định cái tôi đó sau này đau khổ lắm, bởi vì bản ngã luôn luôn làm cho ta đau khổ. Cái này thì thầy không phân tích tiếp bởi vì bài nó dài nên thầy chỉ nói sơ sơ thôi. Một cái đặc tính của tâm lý trẻ tụi con nữa
[1:07:24]là ít nhìn đến cái hậu quả lâu dài về sau. Khi mình làm việc gì, ít có nghĩ đến cái hậu quả lâu dài về sau. Cái này nó thiệt hại trên nhiều lĩnh vực, mà đặc biệt trên lĩnh vực tình cảm.
[1:07:41]Ông Phạm Duy, ổng có một cái bài nhạc là Giọt mưa trên lá. Cái bài đấy để thầy nhớ coi nó có một cái đoạn thế này: "Giọt mưa trên lá bối rối, bồi hồi, cuống quýt, dạt dào, anh biết yêu lần cuối.
[1:08:00]Giọt mưa trên lá bỡ ngỡ, xôn xao, cuống quýt, dạt dào, em biết yêu lần đầu.
[1:08:11]Giọt mưa trên lá tiếng nói bao la...". Thôi không hát nữa để tụi con tò mò. Rất cám ơn Ni sư nha. Vâng. Cái vấn đề này là trong cái đoạn nhạc đó thì ông nhạc sĩ ổng cho rằng cái mối tình đẹp của người đàn ông là mối tình mối tình cuối, là khi ổng đã yêu nhiều quá rồi thì đến khi mà ổng chọn được cái mối tình cuối để mang theo suốt cuộc đời của mình và đó là mối tình đẹp nhất. Còn đối với người phụ nữ thì mối tình đẹp là mối tình đầu. Là ổng quan niệm như vậy thì đó là cá nhân ổng vì ổng quan sát như vậy, nhưng sự thực là cái tình đầu nó hại tình cuối, những mối tình đầu nó hại cái tình cuối. Khi đến cái ngày nào đó, tụi con đủ chững chạc,
[1:09:10]đủ trưởng thành để tìm cho mình được một người trong mộng, một người mà mình đi theo suốt cả cuộc đời, gắn bó suốt cả cuộc đời, nhưng mà thân thể mình đã loan lỗ, tâm hồn mình đã đen sạm thì cái tình yêu mà dành cho nhau ở cái mối tình cuối đó có trọn vẹn, có đẹp không? Có cao cả không? Không, vì nó hằn lên nhiều vết sẹo của cuộc đời, của tâm hồn mình quá. Lúc đó tụi con sẽ rất là tiếc, tụi con mới nói thế này: "Ước gì ta gặp nhau 15 năm trước, lúc sao? Em chưa thuộc về ai". Phải không ạ? Có cái bài nhạc gì thầy nhớ nè: "Trong đôi mắt anh, em là tất cả. Là tình yêu, là hạnh phúc em ước mơ". Tụi con có biết bài đó không vậy?
[1:10:05]Như trong đôi mắt anh, không, trong đôi mắt em anh cày vất vả hay gì đó, đại khái.
[1:10:14]Rồi. Thì trong đó có cái ước là: "Ước gì là em chưa thuộc về ai" gì đó vân vân đại khái vậy. Khi yêu nhau thì mỗi người đều có một mảnh trời riêng hay là không bao giờ đến được với nhau nữa và họ tiếc rằng nếu mà ước gì gặp nhau trước đây 15 năm thì cái tình bây giờ nó sẽ đẹp lắm, đó là chuyện tình cảm. Vì vậy tụi con chớ bao giờ yêu vội, chớ bao giờ yêu vội nha. Nhật có một cái câu chuyện ngắn của một nhà văn rất là nổi tiếng của Nhật, câu chuyện này đoạt giải, đoạt giải thưởng lớn của Nhật, là lúc đó có một cái cuộc chiến tranh đi qua, cả ngôi làng phải di tản hết, rồi có một người phụ nữ, một cô gái rất là đẹp, cổ bị đau bụng,
[1:10:59]cổ phải ngồi lại bên đường và chờ một người nào để có thể dìu mình đi. Cái cổ thấy một cái người một đàn ông đi qua, cái ông kia mới nói: "Thôi bây giờ cô lấy tôi nhá, thì tôi sẽ mang cô đi luôn". Cái cổ mới hỏi là: "Sau anh còn ai không?". Ổng nói: "À còn thấy có mấy ông nào đó". Cái cổ nói: "Thôi anh đi đi". Thế là cổ không lấy. Lát nữa thấy một người đàn ông khác đi tới, ông này già hơn, cái thấy cổ ngồi mới hỏi, xong nói: "Thôi bây giờ cô lấy tôi nhá, tôi sẽ đưa cô đi". Cổ mới hỏi là: "Đằng sau ông còn ai không?". Nói: "Còn". "Thì thôi ông đi đi", đó vậy. Rồi một lát cuối cùng gặp cái ông cà nhắc cà nhắc tới.
[1:11:32]Hỏi sau khi hỏi chuyện cái nói: "Thôi cô lấy tôi nhá, tôi đưa cô đi". Cổ mới hỏi: "Sau ông còn ai nữa không?". "Hết rồi, còn mình tôi". Cái cổ đứng lên cổ đi. Lúc đó hết chọn lựa. Nhớ nha, người ta vẫn còn một cái hy vọng vào một cái gì ở phía sau đó mà không biết cái phía sau là cái gì, mà trường hợp cô đó đó, cái cuối cùng mà để không còn chọn được nữa là một ông đi cà nhắc. Đúng như vậy và đó là tâm lý của tất cả chúng ta, tâm lý của tất cả chúng ta. Thì ta không có có phải là khắt khe chọn lựa, đòi hỏi nhưng mà hãy tiết kiệm trái tim của mình, tiết kiệm cái tình cảm của mình, đừng bao giờ yêu vội, đừng bao giờ yêu sớm. Vì sao?
[1:12:15]Vì nó sẽ làm tổn thương cái mối tình cuối cùng của cuộc đời mình. Và chắc chắn rằng cái tình yêu ở tuổi này hầu như đều tan vỡ. Vừa rồi thầy đi gặp lại những đứa bạn học của thầy ngày xưa, có một đứa này nó gả con nên nó mời hết bạn bè về dự đám cưới, bạn bè gặp nhau nói hết bắt đầu mới kể chuyện tình yêu, à kể chuyện tình yêu, thì nó nói rằng hầu như tất cả những cặp yêu nhau lúc đó bây giờ không có cặp nào thành cả. Bây giờ gặp lại chỉ là bạn bè cười vui, mặc dầu hồi đó là yêu nhau thắm thiết, giờ mỗi đứa có có vợ, có chồng riêng hết, vậy. Nên cái tuổi trẻ thường là như vậy, do đó tụi con phải khôn ngoan tiết kiệm trái tim mình.
[1:12:56]Nên nếu ngày mai đây à hoặc là ngày hôm qua đã có một người nào đó lỡ gửi bức thư tỏ tình với tụi con thì tối nay tụi con về tụi con viết thư trả lời nói làm sao? Nói làm sao? "Không trả lời", hay, một ứng viên xuất sắc. Rồi, ai có gì nữa? Ai có ý kiến gì khác? "Con còn phải học", câu rất hay, câu thứ hai. Có ai ý kiến gì nữa? Trả lời lại: "Thôi anh à, hãy tiết kiệm trái tim".
[1:13:32]Cảm ơn.
[1:13:36]Ví dụ như ta thấy Ni sư trụ trì ở đây, đó, Ni sư ngồi đó, con thấy đẹp không? Rất đẹp, phải không? Rất hảo tướng. Mà vì sao Ni sư có thể đi tu được? Mặc dầu là hồi lúc còn trẻ biết bao nhiêu người theo đuổi mà vì sao Ni sư vẫn đi tu được? Bởi vì Ni sư hết sức tiết kiệm trái tim của mình, à hay như vậy.
[1:14:01]Đó là thầy nói cái chuyện tình cảm. Rồi bây giờ những chuyện khác nữa. Rất nhiều cuộc vui của lúc trẻ mà nó tàn phá cả cuộc đời còn lại của mình vì tụi con không nghĩ đến hậu quả lâu dài. Thích thì cứ làm, vui thì cứ chơi mà không lường được hậu quả, nên do đó đây là cái nhược điểm của tuổi trẻ. Vì vậy tụi con phải hết sức khôn ngoan nghĩ đến cái hậu quả sâu xa mỗi khi mà làm một điều gì, vui một cái điều gì hay là yêu một người nào, vì thực sự là tụi con không đủ sức để nhìn thấy hậu quả lâu dài.
[1:14:42]Tuổi trẻ tụi con có một cái này nữa nè là mơ mộng nhiều vì nghĩ rằng là mình đủ năng lực để làm được. Ví dụ như tụi con có nghĩ là mình sẽ làm bác sĩ không? Có phải không? Vì nghĩ mình học riết sẽ tới. Hoặc có người nghĩ mình sẽ làm phi công vì học riết sẽ tới, mình sẽ tham gia vân. Có ai nghĩ mình sẽ làm tiếp viên hàng không không? Có ai nghĩ mình sẽ thi hoa hậu không? Đó, thấy không? Đó, vậy giỏi lắm.
[1:15:13]Vì thi hoa hậu năm nay không đậu thì sang năm sẽ? Rớt tiếp, không sao, thi nữa nha, vậy. Rớt tiếp, đúng không ạ? Nhưng mà tại sao là mình cứ mơ mộng? Vì đặc tính của tụi con là vậy, chưa bao giờ bị thất bại. Nhỏ lớn lên có làm gì đâu mà thất bại, phải không? Và cứ nghĩ rằng hễ làm thì sẽ thành công. Và đó chính là cái nông cạn của tuổi trẻ, ai cũng vậy. Thầy cũng vậy, thầy cũng vậy, nên hồi còn trẻ thầy vạch ra đủ thứ kế hoạch cho cuộc đời mình và tụi con biết là thầy thành công được bao nhiêu?
[1:15:52]thì thành công được bao nhiêu phần trăm với những điều mà thầy đã mơ mộng, đã hoạch định cho đời mình? Tự mình đánh giá bao nhiêu phần trăm thành công? Thầy xin trân trọng trả lời: Không có phần trăm nào. Không có phần trăm nào. Thầy mơ ước học lái máy bay mà có ai cho thầy đụng tới chiếc máy bay không? Không. Đi lên máy bay họ còn rà soát người coi có mang vũ khí theo không nữa, chứ ở đó mà cho lái máy bay, phải không? Rồi, rồi thầy mơ ước làm cái gì? Kỹ sư, lúc đó thầy mơ ước làm kỹ sư. À, rồi không học được. Rồi thầy mơ ước nhiều thứ lắm mà không được gì cả, cuối cùng không còn con đường nào để làm nữa thì thầy đành phải đi?
[1:16:35]Đi tu, đó, đúng như vậy. Không, nói đùa với tụi con thôi, chứ đi tu là, là ước mơ cháy bỏng của thầy, ừ ước mơ cháy bỏng. Nhưng mà sự thật là nhiều điều thầy hoạch định đều không thành công. Mà tại sao thầy hoạch định? Vì thầy nghĩ thầy làm được. Đến khi thầy đi tu rồi, thầy rồi có nhiều người cũng hay bàn chuyện này bàn chuyện kia và thầy cũng hay vạch kế hoạch cho mọi người làm chuyện này chuyện kia. À, ví dụ muốn làm cái hội từ thiện phải như thế này, phải như thế kia, vạch ra đưa người ta làm rồi người ta thất bại mất, người ta không làm được. Rất nhiều kế hoạch mình không thành công. Vì sao?
[1:17:13]Vì mình chưa từng thất bại, nên mình rất non kém trong việc mà hoạch định kế hoạch cho tương lai. Cho nên cái tuổi ta là như vậy. Còn người lớn thì sao? Hổng mơ mộng nữa. Vì sao? Vì thất bại nhiều quá rồi. Có đúng không ạ? Thất bại nhiều quá rồi, hổng có mơ mộng, cái gì chắc làm, hổng chắc thì thôi à. Nhưng mà tuổi của tụi con là tuổi mơ mộng, và tụi con phải hiểu một điều là hầu hết những mơ mộng mình không thành sự thật. Nhưng mà nếu mình thiếu mơ mộng thì sao? Nếu thiếu mơ mộng thì sao? Thì cuộc đời này mất đẹp. Ta sống phải mơ mộng, phải ước mơ, phải khát khao, phải đặt mục tiêu, phải lên kế hoạch và phải nỗ lực, dù rằng có khi nó, nó sẽ thất bại.
[1:17:56]Nhưng mà mỗi cái thất bại đó cho ta thêm một bản lĩnh, cho ta thêm kinh nghiệm và chắc chắn đến lúc nào đó ta sẽ thành công. Như vậy ha, cho nên tụi con cứ ước mơ, cứ mơ mộng, cứ lên kế hoạch và cứ thất bại. Thầy rất chúc mừng tụi con đã thất bại.
[1:18:16]Vì thất bại là mẹ của? Của thất vọng. Hổng sao hết. Không, nói chớ thất bại đúng là mẹ của thành công, không sao hết nha, nên cứ không sao hết.
[1:18:28]Sẽ là một điều hết sức may mắn cho cuộc đời tụi con khi tụi con tuổi còn trẻ mà đã có một đạo lý cao thượng trong tâm hồn của mình. Biết bao nhiêu người đi qua cái quãng đời tuổi trẻ mà không có một đạo lý cao thượng để sống, để nương tựa, nên sống sai lầm hết ba, bốn mươi năm. Đến khi tìm được một đạo lý cao thượng rồi mới tiếc. Lúc có cái nhiều người khi mà nghe thầy, gặp thầy giảng mới nói thế này: "Thầy, ước gì hai mươi năm trước con đã gặp thầy thì con đã không đi mất hai mươi năm trong sai lầm, tội lỗi." Thì biết thầy nghĩ sao không? Thầy nói: "Hai mươi năm trước thầy đang còn mặc quần đùi,
[1:19:05]thầy chạy lon ton ngoài đường á." Đúng vậy. Nhưng mà ai cũng có cái tiếc nuối như vậy là giá, giá mà ta biết được cái đạo lý này sớm trước mười năm, trước hai mươi năm, đời ta đẹp lắm, phải không? Mình sống tốt hơn, không phạm bao nhiêu cái sai lầm và tích lũy được biết bao nhiêu là công đức. Cho nên nếu ở tuổi này mà tụi con đã có một cái đạo lý cao thượng để sống, tụi con hạnh phúc hơn biết bao nhiêu người, nhất là những vị lớn tuổi này, không tin tụi con hỏi. Những, nhiều vị lớn tuổi đang ngồi đây là ganh tị với tụi con, vì ở bằng cái tuổi của tụi con, các vị này chưa biết đạo, có đúng không ạ?
[1:19:45]Và bây giờ tụi con đã ngồi đây, dưới mái chùa yêu thương, nghe những lời đạo lý, biết tin vào nhân quả, biết tôn kính Phật, tụi con hạnh phúc hơn rất nhiều người. Vì vậy, hãy giữ gìn cái điều quý giá này trong tâm mình. Giống như trái tim mình như một ngôi nhà, trong đó nó có nhiều thứ, có nhiều thứ tầm thường cũng có nhiều thứ quý giá, nhưng sẽ là vô cùng quý giá nếu trong đó có một cái đống vàng đạo lý. Mà Phật pháp chính là vàng, là ngọc của đạo lý đó, nên tụi con rất là hạnh phúc.
[1:20:23]Thầy xin chúc mừng tụi con như vậy. Hãy mang theo điều này suốt cuộc đời mình. Thầy cám ơn tụi con đã về đây nghe một bài pháp thoại nha. Chúc tụi con được nhiều thành công trong việc học tập, được nhiều sức khỏe và thắp lên trong lòng mình được những lý tưởng lớn. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Và bây giờ thầy xin mời tụi con ăn chút bánh nhỏ bé của sư cô.
[1:20:55]Dù gian khó ta hằng sống trong hào khí trong yên lành.
[1:21:28]Dù vui sướng nhưng thường nhắc mau dừng bước lang thang này. Trời thanh thoát đây nguồn sống luôn hạnh phúc luôn tràn đầy. Đời hoang vắng ta lần bước mang vầng sáng trao cho người.
[1:21:53]Thênh thang kia bao dung nhau, yêu thương đó không bụi buồn. Như mây trôi không cao sang, không vướng mắc trong lòng người. Để tâm hoa, hoa vô ưu, hoa tinh khiết hoa vô cùng. Tìm vào đời niềm hài hòa, vô vàn sóng mây trời bay. Lời ca đó vang trùm khắp, yêu đời sống thương con người.
[1:22:33]Niềm thân thiết luôn nồng ấm, luôn hàn gắn thêm an lành. Lòng tươi sáng ta tìm thấy trong từng phút giây tràn đầy. Cùng nhau đến bến giải thoát, xây cuộc sống vui thanh bình.
[1:23:10]gian khó ta hằng sống trong hào khí trong yên lành.
[1:23:37]Dù vui sướng nhưng thường nhắc mau dừng bước lang thang này. Trời thanh thoát đây nguồn sống luôn hạnh phúc luôn tràn đầy.
[1:23:52]Đời hoang vắng ta lần bước mang vầng sáng trao cho người.
[1:24:02]Thương yêu nhau vai chung vai, ta vui bước qua cuộc đời. Đem tin yêu cho nhân gian, quên đi đắng cay đầy vơi. Vươn trên cao, chim thênh thang theo mây gió bay xa vời. Còn lại là một nụ cười khi ngàn lá thu nhẹ rơi.
[1:24:33]Lời ca đó vang trùm khắp, yêu đời sống thương con người. Niềm thân thiết luôn nồng ấm, luôn hàn gắn thêm an lành. Lòng tươi sáng ta tìm thấy trong từng phút giây tràn đầy.
[1:24:57]Cùng nhau đến bến giải thoát, xây cuộc sống vui thanh bình.
[1:25:06]Cùng nhau đến bến giải thoát, xây cuộc sống
[1:25:14]vui thanh bình.