[0:10]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay thì rất là vui, chúng ta có mặt đây để dự lễ đặt đá. Thì thầy ổng xây lại chùa, hòa thượng biết xây cái gì thầy cũng không hiểu.
[0:28]Chắc xây cho đẹp hơn. Mong thầy thì à thì à xây đó đừng có xây lại chỗ cũ, phải xây chỗ mới to hơn, chỗ này sập tới. Vì à ta tiết kiệm từng chút một, cái gì đó còn dùng được cứ ráng mà dùng. Mong rằng thầy xây được cái chùa cho thật to đây. Mà tại sao chúng ta phải phụ với thầy xây chùa to? Vì sao vậy? Vì nói ra thì nhiều, nhưng mà thứ nhất á thì ta giống như là lo cho Phật pháp, nhưng thứ hai á những cái nhân quả trở lại với mình rất là lớn. Chúng ta thấy là mình ai cũng có nhà ở, phải không ạ? Mình không có bị cái vô gia cư. Cái số người bị vô gia cư ít, còn đa phần chúng ta có nhà ở, mà có người cái nhà thì rất là sang trọng,
[1:22]có người thì cái nhà nó hơi bé hơn, lụp xụp hơn, bởi vì những đời trước coi vậy chớ có khi chúng ta đã phụ xây một cái chùa nào đó rồi. Ví dụ trong làng ta cũng có cái chùa xây, mình không giàu lắm, cái mình tới đó mình công quả được mấy ngày. Hoặc là mình vác ít cái gạch tới mình phụ, thời xưa mà, hay là vác một cái cây tới phụ với thầy ổng làm cái nóc, một chút thôi thì đời đời không bao giờ mình ở ngoài đường. Chỉ một nhân quả thôi, nó kéo dài rất nhiều kiếp. Nhưng mình không có gây cái nhân xấu, không đuổi ai ra ngoài đường, mình không đốt nhà ai. Mà có khi chỉ phụ chùa có một cái kèo thôi,
[2:03]có khi chỉ phụ chùa có một cái cột chứ không nhiều đâu, nhưng mà vĩnh viễn tới muôn ngàn kiếp sau, lúc nào mình cũng có nhà ở. Dầu nhà không to lắm, nhưng mà không bao giờ ở ngoài đường vì đã có lần mình phụ xây chùa. Còn người nào mà khi thấy cái chùa xây mà mình phụ hơi nhiều, phụ hơi nhiều là do khả năng lúc đó mình dư dả, à mình nói: "Thôi thưa thầy, con làm hết cái mái này nè. Thưa thầy, con làm hết cái nền này, phần con lo", thì hơi nhiều thì xin thông báo là kiếp sau nhà mình cái nhà của mình ở hơi bị to mà không phải một kiếp, nó cứ kéo dài nhiều kiếp nó cứ lặp lại hoài. À cái nhân quả nó lạ, trừ cho đến khi nào mình gieo một cái nhân
[2:45]xấu phá hết cái phước đó bắt đầu nó đổi qua cái nhân mới. Từ đó cái nhà mình nó nhỏ lại, ở nhà lá sơ sơ thôi. Nếu mình có làm cái nhân xấu mình đuổi ai ra khỏi nhà, mình phá chùa, mình đốt nhà ai, vân vân. Ví dụ bây giờ có tham gia vào một cái trận chiến đi lính vô cái làng đó, mình đốt hết cái làng đó thì không biết chưa biết là mình bên chính nghĩa hay phi nghĩa, nhưng mà đốt cái làng của người ta rồi thì có thể mình kéo dài khoảng 50 kiếp mình không có nhà ở. Nên nhiều khi ta đi ngoài đường ta thấy cái người họ vô gia cư, trời mưa đổ xuống này núp trong hiên nhà người ta, hoặc mình thấy họ quấn cái gói nay ở chỗ này mai ở chỗ kia,
[3:24]thấy thì tội, nhưng nếu mình có con mắt đạo mình nhìn suốt cái quá khứ của họ, thì mình sẽ thấy rằng họ cũng gieo một cái nhân rồi. Gieo một cái nhân, nhiều khi vô phá chùa, hoặc là nhiều khi có chùa cổ thấy không ai ở, cái vô tháo đồ chùa đem về cất cái chuồng heo cho mình, hay là làm cái mái cho mình. Cái chùa đó thấy tự nhiên bị hoang tàn, thay vì phải trở lại trùng tu giữ gìn cái chùa đó thì không, thôi sẵn không có ai trụ trì cái tháo cánh cửa đem về, thì người này mắc nhiều khi 10 kiếp, 20 kiếp không có nhà ở, vô gia cư luôn. Mà cái nhân quả nó cứ hay lặp đi lặp lại trừ khi người này bắt đầu
[4:00]gieo một nhân mới, đó là không nhà cửa quấn cái gói đi ăn xin, nhưng mà thấy cái chùa xây đó thì cứ vô đó rảnh có khi mà xin được miếng cơm ăn no rồi vô chùa đi mà vác bao xi măng, vác gạch để phụ xây chùa thì bắt đầu lật ngược nhân quả lại, qua đời sau bắt đầu có nhà ở lại, ổn định luôn bao nhiêu kiếp sau luôn. Nhân quả như vậy, nó cứ lặp đi lặp lại. Nhưng có cái chuyện vậy, có hai cái cô đó là bạn thân với nhau, một cô đi xuất gia, còn một cô ở lại, nhà thì giàu sang, có nhiều người hầu. Còn cái cô bạn đi xuất gia, cô tu một thời gian cái cô chứng Tu-đà-hoàn. Thì cô về cô thăm lại bạn mình với cái ý là cũng muốn độ cho bạn mình tu hành.
[4:41]Thì khi về, khi đến thăm nhà của bạn nhằm cái lúc cái cô bạn này đang chải tóc, soi gương chải tóc. Chải tóc thì cổ đang vướng vướng tay vướng chân, rồi cổ cần lấy một cái khăn. Cái cổ quay qua quay lại để tìm thì không thấy cái người hầu của mình để sai, thì lại thấy cái cô bạn xuất gia bước vào. Thì cổ mới nhờ cái cô bạn xuất gia nói: "Này này này, bạn bạn lấy giùm tôi cái khăn." Tức là không có người hầu rồi sai cái người bạn, thì cái người bạn này đã chứng Tu-đà-hoàn. Thì lúc đó biết liền thế này, nếu mà mình không lấy cái khăn giùm thì người bạn sẽ giận, nói nhờ một chút không làm được, thì do cái giận đó, chết đọa địa ngục.
[5:25]Còn nếu mình lấy giùm cái khăn thì người này khoảng 30 kiếp phải mắc đọa làm ô-sin, làm người hầu. Nhưng mà thôi, làm người hầu đỡ hơn đọa địa ngục. Thế là cổ vui vẻ lấy cái khăn đưa giùm, chỉ chút xíu đó thôi, bắt đầu bỏ cái thân người giàu rồi cô cứ làm, sinh ra là cứ đi hầu hạ người ta. Mặc dầu người rất đẹp, rất sang trọng mà làm nghiệp gì cũng chỉ đi hầu người ta thôi. Bởi trên đời này ta thấy có những người ví dụ họ phục vụ trong nhà hàng, lựa toàn người đẹp không, đúng không ạ? Những cô gái rất là đẹp. Nhưng mà sao? Cũng chỉ bưng cơm hầu người ta thôi, bưng cơm dọn bàn, đó là nghiệp hầu hạ đó.
[6:03]Vì sao? Vì có khi đời trước cũng lỡ một lần như vậy, sai bảo ai, sai bảo một cái người đáng kính nào đó, mình không biết, thế là kiếp sau cứ trở thành cái người hầu người ta một cách vô lý mà mình không cố ý. Có những cái nhân quả nó ghê gớm như vậy. Thì cũng vậy, ví dụ như là ta đi qua một cái mảnh đất hoang, mảnh đất đó nhìn lại cái ta thấy có cái sàn, có cái nền, có cái móng, cái mình thấy: "Ủa, trước đây chắc có cái nhà nào." Cái mình đến lui cui lui cui mình đi bới, mình đi tìm, phát hiện ra là cái móng đó là cái chùa cổ. Thấy mình nghĩ: "Tội quá ha. Nói cái này mà không ai biết cái để mà trùng tu lại." Cái mình trở lại mình cứ
[6:48]phát tâm, mình đi rào giậu lại, cắm cọc cắm rào đánh dấu để cho mọi người biết à đây là cái nền chùa cổ, đừng ai xâm phạm, lúc mình chưa đủ sức xây. À, cứ đi bảo vệ, cứ tới lui lâu lâu chạy tới thăm rồi bảo vệ. Rồi mai mốt có tiền cái mình dựng mấy cây kèo lên chống đỡ để mà che cái mái gì đó, rồi cái lâu lâu mấy năm sau cái lại mình xây cái bàn thờ be bé, tại mình cũng nghèo mà. Nhưng mình quyết giữ cái miếng đất đó cho chùa, rồi cái mình chết, chưa kịp xây chùa, cũng chưa kịp đi tu nữa. Chỉ cái nhân quả đó thôi, đời đời sinh ra tới đâu là cứ sinh vào những ngôi nhà giàu mà ruộng đất mênh mông.
[7:26]Mà nó cứ lặp đi lặp lại hoài, đời nào cũng như vậy. Trừ khi mình có gieo một cái nhân mới, phá cái nhân đó đi thì mới mất nhà mất cửa. Còn mà đừng phá thì cái phước nó cứ lặp hết kiếp này, nó lặp đi lặp lại hết kiếp kia. Cái nhân quả nó như vậy. Cũng như vậy, hôm nay vậy, hôm nay hòa thượng ta ông ao ước xây cái ngôi chùa như cái hình kia, à ta thấy rồi, đó đó thầy muốn xây một ngôi chùa to ở phía sau, cái gian ở phía sau đây, là cho thành một cái ngôi ngôi già lam để có thể quy tụ được nhiều người về tu tập, để cho các Phật tử khắp nơi quanh vùng về đây thường xuyên tu tập. Cái giá trị chính là sự tu tập, cho nên là thầy ổng đại trùng tu lại.
[8:09]Và chúng ta những người ngồi đây, sáng giờ có cúng đồng nào không? Này thầy hỏi nhỏ thôi không hỏi lớn đâu. Có cúng đồng nào chưa?
[8:22]Nếu mà sáng mình đã móc túi trước, móc túi sau, móc túi trên, móc túi dưới bao nhiêu móc hết để mà cúng dường thì đời đời không bao giờ mình bị cảnh vô gia cư, đời đời sinh ra ở đâu mình đều có nhà ở đàng hoàng. Nhưng mà nhà lớn nhà nhỏ thì tùy theo cái gì? Tùy theo tâm của mình, tùy theo của của mình đóng vào đây. Nếu mà mình bữa nay mà mình móc được kha khá, bữa sau mình móc nữa nhiều nhiều nữa thì kiếp sau cái nhà mình hơi to. Thầy nói nhân quả này không phải thầy dụ đâu, mà đó là sự thật. Rồi ví dụ nói: "Thưa thầy, con không có tiền", thì rảnh chạy tới làm công, công quả. "Hôm nay như nè con móc hết túi con được có 175 ngàn",
[9:07]thì cứ đưa hết 175 ngàn, rồi bữa nào rảnh cứ chạy lại phụ khiêng đất, khiêng hồ với thầy, thì đời sau cũng sinh ra nhà cao cửa rộng. Nói tại sao mà xây chùa được phước dữ vậy? Nói giờ: "Thưa thầy, bây giờ con xây nhà tình thương được phước không?" Cũng được phước, mà vừa vừa thôi. Tại cái người mà ở trong nhà tình thương đó họ không có tu, cho nên cái phước mình không bao nhiêu. Mình xây họ được cái nhà thì mình cũng được cái nhà. "Thưa thầy, nếu con xây cái bệnh viện thì phước góp phần xây bệnh viện thì phước lớn không?" Nói thì cũng được, tại bệnh viện cũng phục vụ nhiều người, cho nên cái phước mình nó cũng nhân lên được 10 lần, 100 lần, thì cũng được. Nói:
[9:44]"Thưa thầy, vậy con phụ xây cái trường học phước lớn không?" Nói thì cũng được, tại vì cái trường học là cái nơi mà đào tạo mà được rất nhiều người hưởng lợi từ cái trường đó, cho nên thường là phước mình được gấp trăm lần, lần gấp ngàn lần. Nhưng mà nói tại sao là xây chùa là số một? Bởi vì trong đó người ta tu, trong đó người ta tu, mà cái tu là điều vô giá. Chúng ta nhớ điều này, Đức Phật vất vả xuất thế, xuất hiện giữa thế gian này để giáo hóa, chư tổ xuất hiện giữa thế gian này cực khổ để giáo hóa, chư tôn đức xuất gia vất vả hành đạo, giảng dạy, xây chùa, giáo hóa, tất cả vất vả, những điều vất vả đó để làm chi vậy?
[10:33]Để cho chúng sinh chúng sinh chúng sinh Tu, nhớ giùm vậy. Mà tu là gì? Sửa tâm hồn mình. Sửa tâm hồn cái gì? Từ ích kỷ trở thành vị tha, từ nóng giận trở thành hiền lành, từ cái mê mờ trở thành giác ngộ. Tất cả giá trị đều nằm chỗ đó thôi. Nên vì thế, cái sự vất vả của từ chư Phật đến chư tổ bao nhiêu tăng ni bao nhiêu đời, bao nhiêu tín thí giữ gìn Phật pháp đến ngày hôm nay xây dựng bao nhiêu cái ngôi chùa to lớn, bề thế, long trọng để cho ai chi? Cho ta tu. Mà tu là gì? Chuyển được tâm hồn mình, cho nên cái mục tiêu cuối cùng của chúng ta là thay đổi tâm hồn mình. Để chi? Để đền ơn công lao khó nhọc của bao nhiêu đời chư tổ sư,
[11:28]bao nhiêu đời chư Phật, bao nhiêu công lao của những con người góp sức vào những cái ngôi chùa như như thế này. Nên nếu chùa xây lên đẹp đẽ, nếu bao nhiêu người xuất gia vất vả cần khổ tu hành, nếu bao nhiêu việc giáo hội điều hành một cách nghĩa là đầy cái thăng trầm sóng gió, bao nhiêu điều vậy điều hộ quốc an dân, luật pháp bảo vệ, vân vân. Mà nếu chúng ta đến chùa chúng ta không tu, tâm chúng ta không thay đổi thì thì tất cả là vô nghĩa. Cho nên, chỉ có ý nghĩa khi mà từng ngày chúng ta chuyển đổi được tâm hồn mình. Chúng ta từ sân bỏ cái sân trở nên hiền lành, chúng ta từ cái ích kỷ biết thương mình bây giờ biết thương nhiều người khác.
[12:15]Khi nào đổi được cái tâm đó một cái rồi thì tất cả là đều có ý nghĩa đẹp đẽ. Thế gian này trở thành tươi sáng và ngôi chùa chúng ta một nơi ấm cúng để trở về. Còn nếu không, không chịu tu, không chịu sửa tâm mình thì tất cả công lao cực khổ người khác đều vô nghĩa bỏ sông bỏ biển hết. Và khi ta tu khi ta đến chùa ta tu thì làm cho những người mà góp công xây chùa này được phước vô lượng. Nhớ giùm thầy cái đó. Nói tại sao ta bỏ tiền ta xây chùa ta có phước lớn? Vì thứ nhất trong đây ta thờ Phật, cho nên cái người nào bỏ tiền xây chùa góp công xây chùa được phước gấp ngàn gấp triệu lần. Nói vì sao xây chùa được phước lớn?
[12:56]Bởi vì trong ngôi chùa này có chư tăng ni tu hành, những người đó từng ngày từng ngày chuyển tâm mình từ mê thành ngộ, trở thành cái chỗ nương tựa cho cho chúng sinh. Nên vì vậy mà ta bỏ tiền mua chùa ta có phước lớn. Vì sao xây chùa có phước lớn? Bởi vì rất nhiều Phật tử về đây tu hành chuyển tâm. Cái giá trị đó. Chính sự tu hành chuyển tâm làm cho phước của thế gian này biến thành vô hạn. À, đó là điều mà ta nhớ hai điều. Một, vì có cái tu cho nên có cái điều thứ hai là những người mà đóng góp xây dựng chùa trở thành phước vô hạn. Còn nếu chùa không có tu không thờ Phật thì mình có góp tiền vô đây vô ích à, không có phước gì cả.
[13:44]Cho nên chúng ta được phước chính là nhờ trong chùa có có gì? Có tu, nhớ giùm nha. Chùa có thờ Phật, chùa có tu thì chúng ta góp tiền vào đây chúng ta có có phước lớn, nên hiểu như vậy. Mà từ một biến thành muôn ngàn đó là sự mầu nhiệm của gì? Của đất trời, sự mầu nhiệm của luật nhân quả, sự mầu nhiệm của của tâm linh. Nhưng do đó, tất cả chúng ta đến với chùa, chúng ta phải có bổn phận gì? Bổn phận gì? Phải tu. Chúng ta tu để làm gì? Tu để làm gì? Tu để hai điều. Thứ nhất là chính chúng ta được ích lợi, chuyển mê khai khai ngộ. Thứ hai, để cho những người góp tiền vào xây chùa đây được phước lớn. Nhớ như vậy.
[14:40]Ta không tu, những người mà góp tiền vào xây chùa họ không có phước nhiều, phước rất ít, chỉ được cái phước nhờ cái chùa thờ Phật thôi. Còn nếu ta tu thì những người góp tiền vào đây xây chùa tự nhiên phước rực lên liền. Cho nên vì thương những cái người mà cực khổ góp tiền góp công xây chùa mà ta đến chùa ta ráng ráng tu nhớ cái. Nên khi ta đến tu là một lợi ích cho ta, mà hai là cái tấm lòng của ta, biết ơn của ta đối với bao nhiêu người mà đã góp sức vào trong việc xây cái ngôi chùa này. Nhớ như vậy. Cho nên cái tu của ta ý nghĩa như vậy. Hôm nay chúng ta chia sẻ với nhau cái bài đạo lý là:
[15:23]Nơi trở về đích thực.
[15:27]Thường vậy, con người ta thích đi ra nhưng rồi ai cũng muốn quay về. Ví dụ như buổi sáng chúng ta rời khỏi nhà mình ta đi đi làm. Nhưng mà sau một ngày mệt mỏi rồi ta phải làm sao? Ta lại quay về nhà mình lại. Tại sao mình không ở ngoài đường luôn? Vì sao vậy?
[15:51]Vì ở ngoài đường, ở nơi công sở, ở nhà của người khác, còn cái nhà là nơi của mình. Nơi của mình, nơi an trú của mình, nơi thân thương của mình, nơi có những người yêu thương mình chờ đợi mình. Cho nên về mình rất thoải mái, đúng không ạ? Còn mình ở nhà người ta không thoải mái vì sao? Vì người ta chỉ lịch sự với mình thôi, chứ người ta không thật lòng thương mình. Hễ nên mình nói chuyện người ta mình phải giữ ý tứ á, mình phải cẩn thận ngồi ngay ngắn cười mỉm cười người ta, có nói gì cũng cười mỉm lịch sự phát mệt. Còn mình về nhà mình mình thoải mái, hổng lịch sự nữa, cho nên mình thoải mái.
[16:30]Nên tại sao mà khi bị bệnh rồi mình không muốn tiếp khách? Vì khi tiếp khách mình phải ráng lịch sự. Nhưng mà có những người họ đến mình không thấy mệt vì sao vậy? Vì cái người đó tới mình không cần giữ lịch sự vì thân quá. Cho nên tại sao ta phải về nhà? Bởi vì nơi nhà là nơi ta không cần phải đóng kịch. Nơi đó ta sống thực, nơi đó những người chung quanh yêu thương mình, cái nhà đó nhà của mình, mình không cần phải giữ ý giữ kẽ, và nó là nơi an trú của mình. Nên vì vậy, đi đâu rồi rồi cũng phải trở về. Nhưng mà tại sao ta cứ đi ra hoài? Vì nghiệp. Nghiệp ta, nợ đời phải đi ra để mà đi làm, rồi cũng phải trở về để ngơi nghỉ.
[17:14]Cái chỗ trở về nó thâm thúy. Ví dụ có những người bay lên phi thuyền vượt khỏi không gian đi về các vì sao, đi thám hiểm vì sao này, đi thám hiểm hành tinh kia, nhưng trong đầu họ cuối cùng vẫn còn một điều mơ ước là gì? Là gì? Quay về trái đất lại. Vì sao vậy? Vì trái đất vẫn là quê hương, là nơi của mình, nơi mà có những người nói cái tiếng giống mình, nơi những người có hình dáng giống mình, nơi có những người yêu thương mình, nơi có cái nhà của mình. Đó, những cái điều đó làm người ta thân yêu và thấy dễ chịu, thấy thoải mái, không căng thẳng, không đóng kịch, không đối phó. Nên nhà là nơi mà ta được nghỉ ngơi, được thư giãn.
[18:00]Nên vì vậy ta phải trở về. Đó. Và cái đạo lý ta tu là gì? Là trở về. Vì sao ta phải trở về? Ta về cái nơi mà ta được thư giãn, được nghỉ ngơi, được an lành. Nhớ, tu tức là đi tìm cái sự an lành, sự nghỉ ngơi, sự thư giãn, ngược lại với cái gì? Ngược lại cái mà chúng ta phải đối phó, phải làm lụng, phải vất vả, phải cực khổ. Và tu là gì? Là trở về, về với nơi an lành. Rồi bây giờ, ví dụ một người đi tha hương đi làm ăn vậy đó, nhưng mà ngày Tết họ làm sao? Mơ ước điều gì? Về về quê. Về nơi đó mình lớn lên, nơi đó có hàng xóm thân tình yêu thương mình, nơi có bố có mẹ mình đó. Và nơi đó mình thấy là nơi mình thư giãn, nhẹ nhàng, thoải mái.
[18:50]Nên cái trở về là cái gì? Là về cái nơi nào mà mình thấy an lành, thoải mái của mình, mình an trú được, tâm mình thanh tịnh được, đó chính là nơi ta trở trở về, là quê hương của mình. Thì như nãy nói là khi một ta bay lên phi thuyền cao, ta về trái đất mình là nơi về. Ví dụ như ta đi qua nước khác rồi ta về nước mình là ta trở về. Ví dụ ta đi qua tỉnh khác làm ăn, ta về lại cái làng của mình gọi là ta ta trở về. Nhưng mà còn nơi trở về hơn nữa không? Còn không? Ở đâu? Ở đâu? Chùa. Câu trả lời rất là hay nhưng mà chưa phải. Ở đâu nữa là nơi ta trở về nữa? Bây giờ ta về tới cái nhà mình đã là về chưa? Thấy là về rồi đó, ha.
[19:44]Về nhà, nhà đây cái này của mình, phòng này của mình, bàn thờ này của mình, cái giường này của mình nằm thoải mái, không ai giành với mình, không nhường ai nữa, cái toilet này là của mình, vân vân. Cái vườn này của mình, cái cây này của mình là thấy thoải mái rồi. Nhưng mà chưa, chưa trở về vì sao? Vì mới tới cái nhà đó rồi chưa thực sự trở về, còn về gần hơn nữa. Đố ai biết cái gì mà còn gần hơn nữa, hơn cái nhà mình nữa là cái gì không? Cái gì?
[20:17]Cát bụi hả?
[20:20]Cát bụi hết hơi, cát bụi hết còn gì để nói nữa rồi. Mình còn sống mới nói chớ, cát bụi chết ngắt rồi. Ta còn một cái... hả? Chân tâm hả? Chân tâm là chân tâm khó hiểu, cao siêu quá à. Ta còn một chỗ trở về gần hơn cái nhà mình nữa là gì? Nơi chính thân mình, đúng không à? Cái nhà coi vậy chớ vẫn bên ngoài của mình, thân mình mới là nơi nơi chính mình, nó là nơi mình trở về. Vậy mình trở về thân mình là làm sao? Ai biết? Ta mới phát hiện ra một điều thì ra từ rất lâu ta luôn luôn lang thang ra khỏi thân mình nha, từ rất lâu ta lang thang ra khỏi thân mình. Vậy thì nghĩa là sao? Nghĩa là ta ngồi đây với cái thân mình đây
[21:12]nhưng mà ta chưa bao giờ ở lại, về lại với thân mình mà mình đi đâu? Nghĩ đủ thứ chuyện trên đời phải không à? Về tới nhà mình rồi, vô phòng mình rồi nhưng mà vẫn chưa hề trở về bởi vì tâm vẫn đâu chạy tứ hướng thấy không à, nghĩ chuyện làm ăn này, nghĩ chuyện kia, người nọ khen mình, người kia ghét mình, cái bài nhạc nó hay, bài nhạc kia sến và đủ thứ chuyện nghĩ lung tung hết. Nên thực sự chúng ta vẫn chưa trở về, nói giờ về tới nhà rồi, đóng cửa vô phòng nằm rồi, nhưng mà làm sao? Vẫn đang còn lang thang cùng trời cuối đất, mà khi nào ta về được với thân mình thì ta mới thật sự là về đó nha.
[21:50]Bởi vì thân là nơi chính mình, nó mới là nơi an trú. Nghe có lý không à? Nhưng mà an trú làm sao? Nghe thì có lý mà không biết an trú là làm sao. Thì sự thật thật sự không ai hiểu cái chỗ có lý này hết ngoài Đức Phật, ngoài Đức Phật. Bởi hồi xưa vậy lúc mà khi thầy đi vào thầy học đạo cũng vậy. Khi thầy vào thầy học đạo thì thầy nghe giảng những đạo lý cao siêu và ít khi nào được nghe nói tới cái thân của mình. Chỉ nói thân này là tứ đại giả hợp đừng quan trọng nữa, đúng không sư cô à? Nha, đừng quan trọng. Cho nên thầy không bao giờ trở về với thân á, lúc nào thầy cũng muốn trở về cái gì đâu á, quên cái thân.
[22:33]Khi đọc trong kinh Nikaya, Phật nói thế này, "Cảm giác toàn thân tôi thở vào, cảm giác toàn thân tôi thở ra." Thầy đọc đi đọc lại câu đó mà không hiểu, không hiểu rồi bỏ qua, cứ nghĩ kinh này nó thấp quá, an trú nơi thân biết thân này nó thấp. Đó. Cho nên không để ý nhưng mà cái câu đó cứ ám ảnh trong tâm mình, rồi lúc đó ráng tu thôi, ráng tu cho tới một ngày Phật thương tình, Phật dạy thầm thầm thầm thầm trong cái công phu tu tập mới biết rằng, ồ đây chính là nơi trở về, thân mới là chính nơi trở về mà an trú được nơi thân mới thật sự là tâm này được được an, lạ lùng như vậy. Đây là một bí quyết, một bí kíp của sự tu hành mà không ai
[23:21]ngờ, an trú toàn thân, biết rõ toàn thân, buông lỏng toàn thân, tâm an liền, xuất hiện chánh niệm tỉnh giác liền. Thì đây là chính là bí quyết mà Phật nói đi nói lại mãi trong kinh điển mà ta không ngờ, tại mình lâu ngày không gặp Phật, mình chỉ nghe câu nói thoáng thoáng rồi mình không không hết lòng tin Phật để thực hành, cho nên cứ đi lang thang. Nói về, nói về chùa cũng chưa chắc trở về đâu, vì mình đâu có về được với thân mình. Nói về nhà chưa chắc về đâu vì tâm ý còn nghĩ lung tung, khi nào mình về với chính cái thân của mình được, an trú được thân này, buông lỏng được toàn thân và biết thân này vô thường mới thật sự là giây phút trở về.
[24:03]Hôm trước vậy, có một lần cái thầy dự mới gần đây thôi, dự cái hội thảo, trước Tết á, dự hội thảo về Phật giáo nguyên thủy. Như thầy được mời viết tham luận và dự hội thảo thì bên a cái này là do viện đại học của Sài Gòn với bên Giáo hội tổ chức, mời nhiều học giả khắp nơi và các tông phái luôn. Nghĩa là mời các sư nguyên thủy đã đành, mời các sư khất sĩ, sư Bắc tông rồi mời hết để mỗi người viết một cái bài về Phật giáo nguyên thủy. Thì thầy cũng được mời viết một bài lên, mà lên đến đó thực sự mà khi mà đứng lên mà phát biểu một người chỉ được có khoảng 9 phút, 12 phút thôi. Thì ư mà bài viết của ai lại cũng nếu mà đọc cũng phải 30 phút trở lên.
[24:42]Lên thầy nói, "Thôi, xin đọc xin nói 6 phút thôi." Tóm tắt lại ý nói nhiều. Trước đó có cái ông a ông Thượng tọa là Phật giáo nguyên thủy, ông lên ổng nói về thiền của Phật giáo nguyên thủy và nói rằng thiền này là thiền gốc ơ của Phật giáo. Thì nói là do các sư bên nước ngoài về Việt Nam dạy, cho nên thiền này là thiền của Phật giáo xa xưa từ hồi gốc. Thì nghe xong lát cái thầy đứng lên thầy nói, "Xin lỗi. Thiền của Phật Quang nguyên thủy hơn thiền của sư." Trố mắt nhìn, nói, "Dẫn chứng liền." Trong Nikaya Phật dạy thế này, "Cảm giác toàn thân tôi thở vào, cảm giác toàn thân tôi thở ra." Cho nên chùa Phật Quang tu thiền là gì?
[25:28]Luôn luôn biết rõ toàn thân để thở vào, biết rõ toàn thân thở ra, an trú nơi chính thân và biết thân này vô thường, đó là đúng lời Phật dạy trong kinh, đó là lời Phật dạy gốc, đây mới là Phật giáo nguyên thủy. Và thân này mới là nơi trở về, còn sư, sư nói là ở đâu họ dạy sư là hít vô để tâm nơi bụng phình ra, thở ra xẹp bụng lại, hít vô phình bụng, xẹp bụng lại hoặc để nơi mũi, trong kinh Nikaya tuyệt đối không có cái đó. Sau này các sư chế không phải nguyên thủy, mà thiền của Phật Quang mới đúng nguyên thủy. Sư ngớ liền. Tại mình nói đúng, cãi không được. Cho nên nhiều khi nói là gốc chớ không phải gốc đâu,
[26:08]chính cái mà ta an trú nơi thân, biết rõ thân, trở về với thân mới đúng là lời Phật dạy của gốc ngàn xưa. Đúng mới là Phật dạy của gốc ngàn xưa, đó mới là nơi trở về đó. Nên trước hết là mới là ta cứ trở về, về dần về dần để tìm một sự bình an. Cứ mỗi lần ta về được một bước là ta được bình an một bước. Ví dụ như một người phi hành gia đi lang thang trong vũ trụ về được tới Trái Đất thì sao à? Mừng vô cùng phải không? Vui, bình an. Giống nếu có ai có xem cái phim Trọng Lực á, Gravity, đó sẽ thấy khi mà họ thoát được cái vũ trụ họ về được với Trái Đất rồi, còn có một người sống, tất cả chết hết vì cái tai nạn, nhảy được xuống biển
[26:49]rồi bơi lên, leo được lên cái bờ biển nằm, bình an quá chừng mình, mừng quá chừng, thoát được bao nhiêu cái khó khăn bên ngoài, nằm một cái, nhưng mà đã vui chưa? Chưa. Khi nào sao? Về tới nước mình phải không? Bị rớt xuống biển thôi, mà ai cứu được về tới nước mình thì thêm sao? Thêm một lần bình an, vui mừng nữa. Rồi đã thật sự chưa? Chưa. Khi nào về tới nhà mình mới một lần bình an nữa, vui mừng nữa. Nhưng mà đã được chưa? Chưa. Chừng nào về tới chùa Viên Giác được dạy an trú toàn thân, biết rõ toàn thân mới thật sự là bình an, vui mừng nữa. Mà muốn như vậy thì phải về đây mà tu, phải theo Phật thôi, không còn con đường nào, không còn con đường nào khác.
[27:31]Nói trêu như vậy là còn về được nữa không à? Về tới thân là hết chưa? Chưa. Còn một cái gần hơn thân nữa là cái gì?
[27:47]Là cái gì? Là cái gì? Tâm. Chưa, còn cái trước tâm nữa. Trước tâm còn cái nữa. Là gì? Hơi thở.
[28:05]Thân mình lớn mênh mông như vầy nè, nên khi ta an trú được toàn thân để ta thở vào, an trú toàn thân ta thở ra cho đến khi ta thấy chỉ còn một cột hơi thở thôi, một đường hơi thở thôi, chỉ thấy được một cột hơi thở hiện ra, ra vào an trú thì nó còn lúc đó tâm cực kỳ an lạc, cực kỳ hỷ lạc, vui mừng và bình an thêm một bước nữa, còn sâu xa hơn nữa. Ban đầu ta chỉ biết toàn thân, an trú toàn thân, buông lỏng toàn thân, biết thân vô thường đã là một bước đi rất xa về với sự bình an rồi, nhưng mà chưa, biết được hơi thở vào, biết được hơi thở ra là một bước trở về sâu hơn nữa. Bắt đầu chuẩn bị cột tâm lại một chỗ vào định luôn,
[28:51]vào định á, đây mới bắt đầu là cánh cửa mở vào cái thế giới tâm linh mênh mông. Ta tưởng cái tứ trở về là nghĩ trở về là nghỉ, trở về là nghỉ ngơi phải không ạ? Nhưng không ngờ mà khi trở về được với thân, trở về được với hơi thở rồi thì cái nơi cái sự nghỉ ngơi này lại mở ra cả một cái thế giới mới, một cái quê hương mới, một cái ngôi nhà tâm linh mới. Trước mình cứ nghe, "Về về về về." Mình thấy hết dần hết dần, mình khoái đi chơi mà, phải không? Đi ra ngoài vui, cảnh trí tùm lum, thôi giờ về, về cho nó bình an, về dần về dần mình cứ tưởng mỗi một bước về là hết đi, mỗi một bước về hết đi, mỗi một bước về là nghỉ đi, không còn gì, không còn gì, không còn gì.
[29:30]Khi về được với thân là đúng không còn gì hết á. Bước đi cũng biết rõ toàn thân, ngồi xuống biết rõ toàn thân, thức cũng biết rõ toàn thân, ngủ cũng biết rõ toàn thân thì hết rồi, hết rồi, đời hết rồi. Nhưng mà không, khi hơi thở hiện ra, tâm díp vào định một cái, nó không phải hết mà bỗng nhiên mở ra, mở ra cả một thế giới tâm linh mới chuẩn bị nhập vào định, đó là hơi thở. Thì nắm được hơi thở rồi đã là nơi trở về đích thực cuối cùng chưa? Chưa. Chưa. Bắt đầu ta mới đi vào thế giới của tâm. Nào giờ mình nói tâm chứ mình chưa biết tâm mình là cái gì trong đó đâu. Khi nào mình nắm được cái luồng hơi thở chạy
[30:17]vào chạy ra, một cái cột hơi thở như một sợi chỉ, như một ngón tay vào ra rồi, nắm được cái hơi thở rồi, tâm vào định rồi bắt đầu mới biết, "Không, còn bước trở về sâu hơn nữa là cả những tâm thức vi tế bí mật của mình." Trong đó đầy những yêu thương, giận hờn, ganh ghét, tham lam, thù hận, tâm vị tha, tâm ích kỷ, vô số tâm trong đó. Trong đó bắt đầu ta mới thấy là à đó mới là cái nơi cuối cùng của mình, nơi cuối cùng mà ta phải dọn dẹp, phải tu hành, phải dọn dẹp, phải tu hành, đó còn vô minh, còn kiết sử trong đó.
[30:58]Ta phải dọn dẹp mới về đến cái chỗ đó là chỗ vui mừng. Nên khi cái người mà vào được trong cái tâm đó rồi, thấy rõ tâm mình là có điều tốt và có điều xấu,
[31:12]Tâm mình có điều tốt, có điều xấu. Tốt là gì và xấu là gì? Tốt là gì? Tốt là ta có niềm tin, có lý tưởng trong cuộc sống này. Ví dụ ta kính tin Phật, tâm đó tâm tốt. Ta muốn trở thành người tốt, tâm đó tâm tốt. Ta muốn yêu thương con người, tâm đó tâm tốt. Và cái xấu là gì? Xấu là những bản chất xấu còn nằm nguyên, còn nằm nguyên, còn tham, còn sân, còn si, còn nằm nguyên hết. Nhớ giùm thầy, cho nên con người ta có một cái tốt, cái xấu, bài này thầy sẽ giảng ở nơi khác, hôm nay nói sơ qua thôi. Ta có cái tốt cái xấu. Cái tốt là ta mong mình trở thành thánh, thành giác ngộ, thành người tốt, đó là cái tốt, ta mong thôi. Nhưng cái xấu là gì?
[31:59]Là bản chất ta ai cũng là người xấu, nhớ giùm thầy câu đó. Thầy nói lại một lần nữa nha: bản chất ta ai cũng là người xấu. Thầy nói câu này ngược với Khổng Tử. Khổng Tử nói: "Nhân chi sơ tính bản thiện", không, Phật nói ngược lại. Phật nói: "Chúng sinh vốn là vô minh", phải không ạ? Chúng sinh luôn luôn còn tồn tại vô minh. Khi chưa chứng A-la-hán, ai cũng còn vô minh hết, mà ai chưa chứng Thánh còn rất nhiều kiết sử sai lầm trong tâm mình. Cho nên khi ta nhìn một con người, ta phải nhìn thấy cả hai điều đó. Khi ta nhìn con người, ta nói người này nếu mà họ có đi chùa, có niềm tin thì họ có yếu tố tốt,
[32:37]nhưng bên cạnh yếu tố tốt đó bản chất xấu ai cũng còn nguyên hết. Nói lại bi quan không? Không. Không bi quan nghĩa là sao? Là thử lại chửi họ một hơi đi, họ nổi sân lên liền phải không ạ? Họ rượt mình họ oánh, họ cầm cuốc lên rượt mình mà đập mình không phải là bằng cái bàn cuốc mà bằng cái cái đế nhọn á, cái cái đế cao gót á, cho nó lủng luôn á. Tức là nổi sân lên họ trở thành ác liền, mặc dù trước đó khi mình chưa chửi, mình thấy họ đi rất e ấp, hiền lành, cầm cái nón lá phải không? Áo dài phất phơ trong gió sớm, đi dưới tàn của thông reo, những giọt sương từ cành thông rơi xuống mái tóc của họ, họ vuốt mái tóc mấy sương rả xuống
[33:16]theo đất, những con chim bay lướt qua cái tà áo họ, bên kia là cánh hồng nở bên đường đi họ cúi xuống, cái cô đó cúi xuống nhặt một cái, nhìn thơ mộng vô cùng, nhưng lại chửi cổ một cái coi biết.
[33:30]Lúc đó là bản chất xấu lộ ra liền. Chúng ta ngồi đây cũng vậy với nhau, mọi người ai cũng dễ thương không ạ? Tất cả chúng ta đều dễ thương. Vì sao? Vì chúng ta đang có khía cạnh tốt là ta tin Phật, ta muốn tu, ta muốn cống hiến, tất cả những ước mong đó trong tâm người này tất cả dễ thương hết. Nhưng mà bản chất trong ta thì sao? Còn cái gì? Ai cũng còn xấu hết, hãy nhớ điều đó, vì còn kiết sử, chưa chứng Thánh mà. Cho nên thử là cái người này ngồi rồi lấy chân thọc người kia một cái à, thọc hai cái thì họ mới trừng mắt, thọc ba cái là bắt đầu nắm áo mình lên: "Muốn gì?", phải không? Lộ cái cái bản chất lên liền, cái kiết sử nổi lên liền.
[34:11]Như vậy, rồi ví dụ như là thấy ta ngồi nghe pháp rất là hiền lành như vậy, rồi mình thử mình tháo chiếc nhẫn mình thả xuống chân họ đi. Ha? Rồi từ từ cái mình thấy làm lơ, mình cứ coi họ thấy họ dòm, thấy tự nhiên thấy chiếc nhẫn, họ ngẩng lên ngẩng mà họ dòm coi có ai rớt, thấy không thấy ai là biết rớt, họ từ từ từ từ thò tay xuống họ lượm chiếc nhẫn họ bỏ túi mất. Bản chất tham lộ ra liền. Đúng không ạ? Đúng vậy. Giống như có câu chuyện có anh chàng đó yêu cô đó, cô đó rất là dễ thương, hiền lành, đẹp, người thùy mị, nết na, mà anh này ảnh thương quá mà ảnh không có gặp mặt được, cái ảnh mới nhắn tin nói:
[35:00]"Em lấy anh nha." Cái cô đó mới nhắn tin trả lời: "Anh tính rước dâu bằng xe gì?" Thì anh này mới trả lời là: "Anh mới mua được chiếc xe Lam..." Cô kia mới nhắn tin trả lời: "Biến chỗ khác đi." Cái anh kia mới nhắn tin: "Anh xin lỗi, anh nhắn không hết tin. Anh mới mua được chiếc xe Lamborghini" - là siêu xe. Cái cô kia nhắn tin trả lời: "Đời này em chỉ yêu anh."
[35:25]Tại mới có chữ Lam cái rớt mất tin nhắn là cổ tưởng cái Lam ba bánh mà nổ bình bịch đó, ai ngờ là nó có chiếc cũng tên là Lam mà Lamborghini là xe siêu sang, năm mười tỷ một chiếc. Ông này ổng chơi mới chữ Lam cái ổng bấm cái nút send cái nó gửi đi mất tiêu. Cô kia mới trả lời: "Biến đi chỗ khác." Ổng nói ổng: "Anh xin lỗi, anh bấm bấm nhầm á, chứ anh mua chiếc xe Lamborghini." Cổ đổi qua tin khác liền: "Đời này em chỉ yêu anh." Cho nên bây giờ thầy cũng ước mơ, ước mơ làm sao có tiền mua được chiếc xe Lam đi đỡ thôi. Thì cái câu đó câu chuyện cười, không biết có thật hay không, nhưng mà cái cô gái đó là làm sao?
[36:04]Đó, thấy thì hiền lành, thùy mị, xinh đẹp làm anh kia cứ tin tưởng người này sẽ là người vợ mà yêu quý phải không? Trung thành của mình, nhưng không phải, chỉ vì tin nhắn lầm cái lộ ra liền. Thì tất cả chúng ta đều như vậy. Cho nên do đó, chúng ta trở về, chúng ta về dần, về dần, về dần tới cái thân mình là bắt đầu tâm được an trú, mà về được tới hơi thở của mình là tâm rất an trú, nhưng mà bắt đầu vào được thế giới tâm để thấy kiết sử, thấy vô minh trong đó mà mình phải diệt diệt trừ. Lúc đó ta mới về được một nơi cuối cùng đích thực là đâu? Là đâu? Niết Bàn, đúng như vậy. Đó là cái mà Đức Phật nói cái này:
[36:47]"Này các Tỳ-kheo, vì có cái không sinh không diệt, nên Như Lai mới thuyết pháp nói đến việc mà thoát khỏi sinh diệt. Này các Tỳ-kheo, vì có cái không đau khổ, nên Như Lai mới thuyết pháp nói về cái thoát khỏi đau khổ." Đó là cái gì? Niết Niết Bàn. Đó mới là nơi trở về về đích thực của ta. Cho nên vì vậy mà chúng ta tu là trở về. Về dần mà mỗi một lần về là một lần ta được gì? Bình an, hạnh phúc. Mà về được tới toàn thân mình là bước cửa ngõ đầu tiên của sự trở về, chớ cái về căn nhà mà có cái phòng của mình cũng chưa phải trở về đâu, về được tới thân mình mới là trở về, về được tới hơi thở mình mới là trở về,
[37:40]về được vô tới tâm mình mới là trở về, chứng được Niết Bàn mới là trở về tối hậu. Nhưng mà làm sao để biết đường mà trở về? Chúng ta phải làm sao? Muốn biết đường để trở về thì phải đi đâu? Về về chùa trước. Đó, chúng ta về chùa trước, nơi đó có quý thầy, quý cô chân chính tu hành. Quý thầy, quý cô chân chính tu hành dạy ta từng cái căn bản ban đầu để ta trở về. Vì sao vậy? Vì không có phước thì không về được nhà. Nghiệp đẩy chúng ta ra khỏi nhà. Chúng ta phải ra khỏi nhà để đi làm ăn, mưu sinh phải không ạ? Có người ví dụ như buổi sáng đi ra ngoài khỏi nhà, buổi chiều về nhà mình là người rất có phước.
[38:31]Có người phải đi ra khỏi nhà ba năm sau mới mới về tới nhà mình được, thế là người ít phước, nghiệp đẩy mình đi mà. Và có những người phải đi ra khỏi quả đất này luôn, không biết bao nhiêu năm mới quay về lại được, có khi chết mất xác trong vũ trụ luôn cũng có nữa. Cho nên có phước ta mới về được, mà về về với sự bình an, hạnh phúc. Mà không phải là ai cũng biết đường mà trở về, không phải ai cũng có cơ hội để trở về, phải có phước mới trở về, phải có con đường, biết đường mới mới trở về. Mà làm sao chúng ta có phước, làm sao chúng ta biết đường? Ta phải nhờ người dạy, ai dạy ta?
[39:14]Thầy Không Trú dạy ta chứ ai.
[39:23]Không Trú là không ở đâu hết. Thầy này mới độc chiêu nha, không ở đâu hết, không cần ở nhà, không cần ngoài đường, không ở đâu hết, nên cái người đó mới dạy ta con đường trở về, phải không? Con đường trở về, ta đến chùa dạy ta cách làm phước và dạy ta an trú nội tâm. Nhưng mà nói: "Thưa thầy, con an trú không nổi, tâm con nó loạn quá, con cũng muốn biết rõ toàn thân, buông lỏng toàn thân, nhưng mà tâm nó cứ suy nghĩ chuyện khác chuyện khác, về không được, con muốn về nhà, con muốn về với chính mình mà về không được", vì sao? Vì thiếu thiếu phước. Cho nên vì vậy, bắt đầu phải làm phước. Cái phước đầu tiên mà ta làm là cái gì?
[40:10]Ai biết?
[40:16]Cái phước đầu tiên mà ta làm là lạy Phật. Không tốn đồng nào, chỉ bằng cái tâm, tốn cái tâm thôi. Tốn cái tâm tôn, tôn kính Phật. Mà càng tôn kính Phật chừng nào thì phước ta càng nhiều chừng nấy. Cái đó không tốn một đồng xu nhỏ nha, cũng không tốn nhiều giọt mồ hôi nữa, cũng không tốn cơm nhiều nữa, nhẹ hơn đi cuốc đất nữa mà phước vô lượng. Cho nên vì vậy, đừng quên cái công đức căn bản rất lớn mà sẽ theo ta đi hết đời này đến đời khác, cho tới khi ta chứng làm thánh luôn thì công đức này vẫn mãi mãi cần thiết. Cho nên vì vậy, chư Tổ đã đưa cái bài tụng, bài quán tưởng cho ta khi mỗi khi ta tụng kinh:
[41:02]"Năng lễ sở lễ tánh không tịch, cảm ứng đạo giao nan tư nghì", nhớ không à?
[41:10]Có ai tụng kinh chùa nhớ bài đó không? Trời ơi quên hết trơn à. Nhớ phải không? "Ngã thử đạo tràng như Đế châu, thập phương chư Phật ảnh hiện trung, ngã thân ảnh hiện chư Phật tiền, đầu diện tiếp túc quy mạng lễ". Nghĩa là sao? "Con thì vô nghĩa Phật vô biên, con thì vô nghĩa Phật vô biên nên cảm ứng sâu xa rất diệu huyền. Một chỗ dung thông vô lượng cõi, mười phương chư Phật hiện toàn thân. Con như quỳ trước từng Đức Phật, cúi đầu đảnh lễ đến vô biên". Chư Bồ Tát chứng đạo rồi vẫn dạy ta cái công đức đó thôi: quỳ lạy Đức Phật với tất cả lòng tôn kính. Không tốn đồng nào, chỉ tốn tâm thôi mà mở ra cái con đường công đức vô lượng.
[41:58]Ta đến chùa, bởi vậy mà quý thầy phải xây chánh điện cho thiệt đẹp là như vậy đó. Để cho ta bước vào chánh điện đó, ta an vui, ta hạnh phúc, ta nghiêm trang, ta long trọng mà quỳ xuống lạy Phật với tất cả cái lòng tôn kính của mình. Chứ không phải ai hơi đâu mà tốn tiền cất cái chánh điện cho đẹp, nói: "Đạo Phật là đạo đơn giản mà, quý thầy cần cái chòi lá ở thôi, cần chi mà cất cái chánh điện cho to". Mà sở dĩ phải tạc cái tượng Phật cho đẹp, cái bệ thờ Phật cho thật đẹp, cái ngôi chánh điện thật đẹp, để chi? Để khi mà ta bước vào đó rồi, lòng ta bị choáng ngợp, ta có cảm xúc để mà quỳ xuống ta lạy Phật với
[42:37]tất cả sự tôn kính của mình, ta mới mở ra được con đường phước của mình. Đó là lý do mà quý thầy quý cô phải xây chùa to, chùa đẹp, chứ không phải quý thầy quý cô ham đẹp đâu, không phải quý thầy quý cô ham giàu, ham ở nhà to, chùa lớn đâu, không phải đâu. Xây chùa cho to, quý thầy có dám vô chánh điện ở không? Không, quý thầy phải ở cốc đâu ở ngoài á. Mà cốc quý thầy thường thường là bèo không à. Đó, nhưng mà chánh điện thờ Phật phải cho to. Vì ai? Vì ai mà quý thầy quý cô phải xây chánh điện cho to? Vì ai? Vì chúng sinh, nhớ. Để mỗi khi ta rảnh rỗi, khi nghe tiếng chuông chùa thong thả đong đưa trong
[43:17]gió chiều, ta thu xếp việc của mình, ta đến chùa ta, ta lễ Phật. Bước vào ngôi chánh điện, ngôi phạm vũ nguy nga, hùng vĩ đó, ta buông hết lòng trần, quỳ xuống Đức Phật, dâng lên Ngài lòng tôn kính vô hạn và cúi đầu trước Ngài để hiểu rằng mình chỉ là hạt bụi dưới chân Phật mà, mà thôi. Đó là con đường mở ra cái công đức vô tận cho chúng ta. Rồi cái gì nữa? Vô số điều nữa là bố thí. Thứ hai là phải gì? Biết bố thí. Bố thí cái gì? Hoặc ta bố thí tiền nếu ta có tiền, hoặc ta bố thí gạo, cúng dường miếng cơm, à bao xi măng, cúng cục gạch, hay giùm một cái manh áo cho người nghèo, cây viết cho em học sinh.
[44:07]Hoặc là chúng ta cúng dường cái công lao động của mình để giúp người đắp lại cái con đường đi qua làng nó bị hư, sửa lại cái nhà dột nát cho cái người hàng xóm nghèo, hoặc là đến chùa mà phụ với thầy sơn sửa, giữ gìn cái cái cái chùa cho đẹp. Hoặc là ta cúng dường cái gì? Hoặc ta cúng dường cái lời nói. Ta nói một lời để con người yêu thương nhau. Ta nói một lời để con người đừng ghét nhau nữa. Ta nói một lời để con người ta tin được nhân quả, nghiệp báo. Ta nói một lời để người khác biết tôn kính Phật. Ta nói một lời để người khác biết lìa mê mà thoát khổ. Đó cũng là những cái bố thí phi thường.
[44:49]Vân vân, thì đó đều là những điều ta bố thí hết và tất cả những điều đó là sự tích lũy công đức cho ta ở đời này và vô số đời sau. Đó nên phải làm phước, và phải làm phước được như vậy từ cái lễ Phật cho tới bố thí bao nhiêu công hạnh rồi thì ta mới có con đường trở về. Lúc đó, ta ngồi xuống như Đức Phật, bắt chân kiết già như Phật, dựng thẳng lưng, mắt khép lại, hai tay để phía trước, biết rõ toàn thân, buông lỏng toàn thân, nhớ thân vô thường thì tâm ta an trú, không chạy lung tung nữa, không nghĩ lung tung nữa mà nó giữ lại, ở lại với thân luôn. Bắt đầu vọng tưởng lắng xuống dần, lắng xuống dần, ta cảm nghe một sự bình an kỳ lạ,
[45:34]hạnh phúc kỳ lạ và ta biết ta vừa trở về, vừa mới trở về. Đây mới là một cái sự trở về. Mà sở dĩ được như vậy vì ta có chút phước rồi. Nếu không phước, không về được. Nhưng mà cứ ngồi an trú thân hoài, hơi thở không hiện ra, hơi thở vào hơi thở ra không rõ ràng là biết mình sao? Vẫn còn, vẫn còn gì? Chưa, chưa đủ phước. Thì phải làm sao? Tiếp tục làm phước nữa, tiếp tục lạy Phật, sám hối, yêu thương con người, tử tế với mọi người, dấn thân, hy sinh, cống hiến, không chấp công, không chấp ý, không kiêu mạn, không khoe khoang, đi mãi đi mãi, dấn thân mãi, để chi? Để lấy phước đó mà, mà trở về, tìm cái nơi trở về đích thực.
[46:25]Để khi mà ta ngồi xuống cũng an trú toàn thân, buông lỏng toàn thân, hơi thở hiện ra, thấy rõ cái cột hơi thở vào, cột hơi thở ra rõ rệt, ta bước vào một bước nữa. Đủ chưa? Chưa, cái con đường nó đi là vô tận, không biết bao nhiêu kiếp sau nữa. Nhưng mà ta quyết lòng trở về, vì sao vậy? Bởi vì Đức Phật đã trở về. Bởi vì bao nhiêu vị thánh đã trở về, các vị là những người trở về vĩ đại. Ta theo bước các Ngài để ta cũng trở về, trở về với chính mình, để làm chi? Để không còn là chính mình nữa. Trở về với chính mình để không còn là chính mình nữa, vì sao vậy? Vì khi ta trở về an trú với thân, an trú được với hơi thở,
[47:16]an trú được với tâm, tức là với chính mình thì ta mới tìm ra được một cái không còn là chính mình nữa, nghĩa là gì? Vô ngã nha. Khi vô ngã không còn là ta nữa, đó mới là Niết bàn, tự do tuyệt đối. Đó mới là nơi trở về đích thực. Cho nên, bao nhiêu công khó của chư Phật, bao nhiêu công khó của chư Tổ, bao nhiêu công khó của các bậc tu hành chân chính, bao nhiêu công khó của đàn na tín thí xây dựng cái ngôi phạm vũ huy hoàng chỉ để cho ta chỉ để cho ta biết trở về, nha, ta biết trở về.
[47:59]Và ta trở về rồi sao? Ta cũng nối tiếp con đường của các Ngài mà kêu gọi mọi người biết trở về, nha. Đó mà con đường đó trở về đó chính là cái con đường trở về hết sức là thiêng liêng, hết sức là mầu nhiệm, hết sức là là vĩ đại. Còn cái căn nhà mà mình xây có tường có vách có cột mình về mình ở, vui đó, an đó, coi vậy chứ vẫn chưa về đâu được cả, vẫn còn lung tung, lăng xăng, loạn động. Khi nào ta an trú được bắt đầu an trú được nơi toàn thân mình, an trú được hơi thở mình rồi, an trú được vào tâm vào sâu rồi thì mới là mới thật sự trở về. Nhưng mà để có thể cho nhiều người biết đường mà trở về thì mọi người hãy cùng nhau về đâu?
[48:50]Về chùa trước nha, về chùa trước như hồi sáng giờ ta nghe rất là nhiều đó những cái bài thơ dễ thương nói về về ngôi chùa, đó: "Mái chùa che chở hồn dân tộc, nếp sống muôn đời của tổ tông" vân vân là vậy. "Sau này tôi bỏ quê tôi, bỏ trăng bỏ gió, Chao ôi bỏ chùa, bỏ chùa mới thật là đáng sợ! Bỏ trăng bỏ gió qua chỗ khác không sao, bỏ chùa mới là cái khủng khiếp". Cho nên vì vậy đừng bỏ chùa nha. Phải vì sao? Nhờ chùa ta mới biết đường trở về. Tất cả chúng ta hãy cùng nhau giữ gìn cái ngôi chùa thiêng liêng cho làng quê mình, cho cho dân tộc mình.
[49:33]Thực sự, ví dụ như... khi ta đi chùa, thì ra nhiều chùa tu có nhiều cái pháp môn khác nhau, nhiều đường lối khác nhau, nhiều phương tiện khác nhau. Nhưng mà chung quy cũng đều là gì? Đều là trở về, đều đi tìm sự giác ngộ vô ngã, đó là đúng. Còn nếu mà đi về, về riết mà không thấy vô ngã là đường đi mình đã đã sai. Nhớ như vậy. Càng đi về đúng đường, ta càng thấy không có mình nữa. Ta thấy vô ngã. Mà khi vô ngã thì sao? Cái ngã nó nhẹ bớt thì cái gì hiện ra? Thì đạo đức hiện ra, nha. Đạo đức hiện ra. Ta đã đi đúng đường thì đạo đức hiện ra. Còn nếu ta đi sai đường thì sao? Thì ta mất đạo đức từ từ.
[50:28]Kiểm tra cái đó thôi mà biết mình đã trở về bằng con đường đúng hay chưa. Nếu mà mình đi chùa lâu mà tự nhiên thấy mình có vẻ tham hơn ngày xưa, thấy mình có vẻ nóng hơn ngày xưa, thấy mình tự nhiên ganh tị hơn ngày xưa, biết mình đã đi sai đường. Ví dụ thấy người khác đẹp hơn mình, mình hơi bực bực là rồi rồi đó, thua rồi đó, là đi sai đường rồi đó. Thế làm sao mà mình tu gì đó không biết. Bỗng nhiên mình một lần đó cái mình à trong cái cơ quan mình làm việc có một người mới đến, đẹp rực rỡ như thiên thần, mà mình nhìn mà mình vui mừng, mình biết người này có gieo cái nhân lành gì đó nên mới được là cái tướng mạo đẹp đẽ.
[51:14]Cái mình mới hỏi là chị thích cái điều gì trong đời? Nói là tôi thích đi chùa lau tượng Phật, làm hương đăng, chưng hoa Phật. Đúng rồi, cái người mà gieo cái nhân đó thì thì đẹp. Mà cái người mà chỉ đã từng đời nào mà làm hương đăng mà cứ mỗi ngày đều phải lau tượng Phật cho sạch đó, thì đời đời sinh ra được cái nước da cực đẹp. Dòm gương lại giùm thầy coi, nha. Nước da cực đẹp vậy ờ. Còn người trưng hoa, cúng Phật thì sinh ra tự nhiên có dung mạo đẹp. Cái người nào tâm hiền lành, thương người, tự nhiên có cái dung mạo đẹp. Nên khi thấy người khác đẹp thì ta... ta vui mừng vì biết họ đã làm nhiều công đức.
[51:56]Còn mà thấy người ta đẹp, cái lòng mình cứ bực bực rồi rồi mà đi trật đường, mình không về được nhà mà đã lọt qua nhà hàng xóm rồi, nha.
[52:08]Có cái ông đó, ổng về nhà, ổng mở cửa vô nhà, ổng ngã qua ngã lại, ổng ngồi phịch xuống, ổng mới nói, ổng nói với với bà á, ổng nói anh xin lỗi em vì hôm nay anh gặp bạn. Cô kia nói vâng vâng, điều đó bình thường, lâu lâu anh gặp bạn, cho nên anh vui quá, nên anh uống hơi nhiều. Cái cô nói à, không sao đâu anh, thôi kệ thì chuyện bình thường mà lâu ngày gặp bạn bè. Nhưng mà vì anh cũng mới lãnh lương nên cho vừa rồi nhậu cái anh tiêu hết tháng lương. Cái nói thôi, cái cô nói thôi em hiểu, em hiểu được điều đó. Vì nhiều khi con con người ta vẫn có những lúc bốc đồng á. Nhưng mà... Ủa vậy em không giận anh sao?
[52:47]Nói đâu em em hàng xóm anh và nhà anh bên kia kìa.
[52:53]Tức là ổng đi về ổng lộn nhà, ổng say quá ổng vô nhà hàng xóm, ổng tưởng là vợ ổng, ổng từ từ ổng năn nỉ, bà kia bà đâu có giận đâu, tại đâu tiền của bả đâu, em chồng bả vẫn đưa lương còn ông này, không anh, nhà anh bên cạnh anh không phải gì. Tức là về lộn nhà, ta biết là về lộn nhà, cho nên là như vậy. Thì chúng ta cũng vậy, chúng ta tu, chúng ta tu mà khi thấy cái người khác họ mắng chửi mình, mình sân, biết mình sao? Về lộn nhà nha, qua nhà hàng xóm rồi đó. Nha, rồi thấy người ta giàu hơn mình, mình ấm ức, mình về lộn nhà rồi đó. Hoặc thấy người ta tài giỏi hơn mình, người ta thành công hơn mình, lòng mình bực bực, về lộn nhà rồi đó.
[53:34]Giống cái ông đó rồi, ông Tư Sĩ về lộn nhà. Cho nên còn nếu mà ta về đúng nhà thì sao? Thì ta thấy người nào giỏi, người tốt ta, ta vui mừng, ta tán thán và bắt chước và ủng hộ. Thấy ai có tài, có đức, ta ủng hộ. Thấy ai mà tinh tấn tu hành ta, ta ủng hộ cho người đó tu. Đó, ta quý mến thật lòng, ta ca ngợi người đó thật lòng, nghĩa là mình về đúng nhà. Nên cái người nào mà hay khen được cái cái tốt của người khác, đó là người tu đúng đường, bản ngã tan dần và gọi là về đúng nhà mình, không lột ngoài nhà hàng xóm. Thì để ý điều đó nên kiểm tra cái đạo đức của mình bằng cái gì? Kiểm tra cái đạo đức của mình trước hết là bằng coi
[54:19]cái miệng mình có thường hay khen người hay không. Cái đó là ít tốn kém nhất mà dễ kiểm tra nhất. Kiểm tra lại suốt một tháng qua mình chưa hề khen ai câu nào là coi chừng đi lộn nhà rồi đó. Nên phải để ý trong tháng qua phải có bao nhiêu lần mình có khen ai đó mà khen thật lòng, tức là mình đi đúng đường, về nhà được, đạo đức mình tăng trưởng, mình thấy cái hay người khác, mình khâm phục thật sự. Còn cả tháng qua nhìn thấy mọi người không ai tốt hết, không ai có gì hay hết, coi chừng sao mình đi lộn nhà, mình về lộn nhà nghiệp. Nên để ý đó là một cái thước đo, cái lời khen kiểm tra coi thời gian qua mình đã khen ai được nhiều chưa?
[55:01]Nhớ điều này. Rồi kiểm tra cái điều gì nữa? Nhưng mà mấy cái kiểm tra khác thì nó khó, tốn tiền. Ví dụ phải đợi ai rớt tiền rồi mình coi mình có có dím đi luôn không, thấy không? Nhưng mà cái đó khó tại vì cũng ít ai rớt tiền lắm. Hoặc là nhiều cái cách kiểm tra, nhưng mà cái kiểm tra mà ít tốn kém nhất, mà nó chính xác nhất là kiểm tra cái lời khen. Suốt thời gian qua mình có khen ai chưa? Nguyên ngày hôm nay mình có khen ai chưa ạ? Có không? Đó, coi chừng chưa đó. Khen ai?
[55:36]Không, không, không, thầy không có gì để khen nha. Khen cái ông thầy không trú á, đó ông thầy đó, ông thầy đó để mới đẹp trai đó. Nha. Rồi. Thôi thì... thôi thì ta nghỉ nha. Vậy thứ nhất là... tất cả chúng ta đều thành tâm cầu nguyện trên chư Phật, mong làm sao cho cái việc mà trùng tu ngôi Tam Bảo này được thành tựu sớm, để cho ít nhất là dân làng quanh đây về đây tu tập bình an, thăng tiến, hoặc là đôi khi ta ghé lại thăm chùa, ta cũng có cái cảm xúc vậy, nhất là như vậy. Cái thứ hai, ta cũng cầu chúc cho hòa thượng trù trì ở đây mỗi ngày một, một tiến đạo nghiêm thân, trở thành cái bóng Bồ Đề tỏa mát cả một vùng lớn mênh mông này.
[56:28]Thứ ba là thầy cầu chúc cho quý Phật tử vậy, quý ni sư thì siêu đẳng rồi không à. Cầu chúc cho các Phật tử là được nhiều phước lành, nhiều bình an, nhiều may mắn trong cuộc sống và quan trọng là không về lộn nhà hàng xóm. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[56:53]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[56:58]Qua thời pháp của Hòa thượng, đạo tràng chúng con như được tắm mình trong một cơn mưa sau những ngày tháng dài khô hạn.
[57:15]Ông thầy này nói mới hay nè, ông thầy này nói mới hay nè.
[57:21]Kính bạch hòa thượng, nếu để chúng con nói về công đức cũng như ân đức và những tiếng pháp vi diệu của Hòa thượng thì cũng như đi vào trong rừng để nhặt lá, có nói cũng không bao giờ hết được. Kính bạch Hòa thượng, trong buổi lễ đặt đá trùng kiến chùa Viên Giác ngày hôm nay, Hòa thượng đã thương tưởng đến ban tổ chức chùa Viên Giác ngày hôm nay. Hòa thượng đã thương tưởng đến ban tổ chức chúng con nhận lời thỉnh cầu, quan lâm chứng minh và tham dự buổi lễ.
[58:04]Hơn nữa, Hòa thượng hứa khả lời thỉnh cầu của Thượng tọa trụ trì và ban tổ chức chiều hôm nay, ban bố cho chúng con một thời pháp nhũ. Trước hết, chúng con thành kính đảnh lễ, tri ân ân đức sâu dày của Hòa thượng. Thay mặt Thượng tọa, Viện chủ và đạo tràng Phật tử chùa Viên Giác, xã Xuân Trường, thành phố Đà Lạt. Chúng con hướng lên mười phương tam bảo, cầu nguyện mười phương chư Phật, chư Đại Bồ Tát luôn gia hộ cho Hòa Thượng Pháp Sư, pháp thể khinh an, tuệ đăng, thường chiếu, mãi mãi là người thầy cao cả của hàng Phật tử chúng con, luôn luôn đem pháp màu
[59:04]chánh pháp Như Lai dạy dỗ, sách tấn hàng Phật tử chúng con trên bước đường tu học. Nam mô bổn sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[59:19]Mời đạo tràng với Phật tử chúng ta hồi hướng. Chúng sanh vô biên thề nguyện độ
[59:34]thiện na- Độ thiền não vô tận thế, nguyện đoàn pháp môn vô thường, thế nguyện Phật, Phật đạo vô thường thế nguyện.