[0:09]Cái đề tài mà chúng ta trao đổi với nhau trong đêm Vu Lan này là Hạnh phúc mong manh.
[0:16]Chúng ta sống trên đời là để làm gì? Cái câu hỏi này chúng ta hỏi với nhau nhiều lần: Sống để làm gì?
[0:26]Có một cái mục đích mà nó tệ hại nhất là sống là để đừng chết. Đó là mục đích tệ nhất á. Ráng coi là làm sao cũng được, miễn đừng chết. Thì đó là một mục tiêu tệ hại nhất. Thì người này có thể là chấp nhận nhục nhã cỡ nào cũng được, miễn mình được sống. Thì đây là điều rất là nguy hiểm. Nhưng mà nếu chúng ta không quá tệ, tâm hồn mình không quá tầm thường, cũng như phước mình không quá ít, tức là mình có đạo lý trong tâm, mình có lý tưởng, có trình độ, có trí tuệ và mình cũng có phước thì mình không chấp nhận cái mục tiêu là sống là để đừng chết, mà mình sẽ chọn một cái mục tiêu là sống là để tìm cái hạnh phúc. Phải không?
[1:07]Sống là để tìm hạnh phúc. Nhưng mà cái hạnh phúc là gì và hạnh phúc cho ai là cái điều chúng ta tiếp tục bàn với nhau nữa. Rồi trong đó, có lần chúng ta cũng bàn với nhau là sống là để tìm một cuộc sống có ý nghĩa. À. Cái chữ có ý nghĩa này nó lại không đặt vấn đề là đi tìm hạnh phúc nữa, mà sống làm sao có giá trị, có xứng đáng, cái cuộc sống cao thượng hơn. Nên ở đây á là nếu chúng ta đi tìm hạnh phúc cho mình thì rõ ràng là cuộc sống chúng ta nó khá hơn á, nhưng mà vẫn không có ý nghĩa, không có giá trị. Vì vậy là đệ tử Phật, chúng ta dặn lòng, chúng ta hứa với nhau cũng như chúng ta hứa trước Phật là chúng ta sẽ sống để tìm hạnh phúc cho người khác.
[1:55]Càng nhiều người càng tốt, không cho mình. Đó là cái mục tiêu cao thượng làm cho cuộc sống ta có ý nghĩa hơn. Ừ. Tuy nhiên hạnh phúc thì nhiều vấn đề lắm. Ở đây cái bài này chúng ta không nói đến cái hạnh phúc vĩnh cửu, cái hạnh phúc vĩnh hằng của Niết bàn. Chúng ta không nói, bởi vì hạnh phúc của Niết bàn thì quá tuyệt đối đi. Chúng ta không đủ thời gian để luận bàn. Chúng ta chỉ bàn về Niết bàn trong những bài giảng khác. Hôm nay chúng ta nói những hạnh phúc là những hạnh phúc nhỏ nhoi, gần gũi, bình thường trong cuộc sống này. Và chúng ta cũng biết rằng hạnh phúc nó mong manh lắm. Đúng không?
[2:36]Đời sống của chúng ta là sự trộn lẫn, sự đắp đổi, sự thay thế giữa niềm vui và nỗi buồn. Chúng ta nhớ như vậy. Suốt từ khi chúng ta sinh ra đến khi bắt đầu chúng ta có ý thức và ngày hôm nay chúng ta tồn tại, không ai dám bảo đảm là mình vui suốt từ ngày xưa cho tới bây giờ. Dù người nào có phước nhất. Đa phần chúng ta đều biết rằng cuộc đời này nhiều nỗi buồn. Tuy nhiên có một lần à thầy gặp một vài người không hiểu họ phước gì, từ nhỏ tới lớn không bao giờ có đau khổ. Cuộc sống chỉ hạnh phúc thôi. Hạnh phúc từ lúc mới sinh ra cho tới khi lớn lên lập gia đình luôn luôn hạnh phúc, luôn luôn thành đạt.
[3:19]À có những con người lạ thầy đã từng gặp thì ngạc nhiên về cái phước của người này. Nói sao lạ lùng à phước lớn đến cái mức độ mà như cõi trời vậy, không hề có đau khổ. Nhưng mà rồi vẫn có đau khổ. Nếu khi tìm hiểu kỹ, vẫn có những điều bất an, những điều bực bội, những điều không như ý. Ví dụ như là những người mà thân yêu trong gia đình mình ngày nào đó phải chết. Những cái cái đó cũng phải đau khổ, nghĩa là vẫn bị gián đoạn bởi những cái đau khổ chừng mực. Đó là cái người trường hợp phước họ nhiều quá. Còn đa phần chúng ta không được cái phước cõi trời đó thì chúng ta sống giữa cuộc đời này cứ niềm vui
[3:54]và nỗi buồn cứ thay thế lẫn nhau vậy. Bữa nay vui, ngày mai cái nỗi buồn nó tới, hoặc là buổi sáng vui, chiều nỗi buồn nó đã chiếm chỗ. Khi vào giấc ngủ an lành, gần sáng bắt đầu thấy ác mộng, vân vân. Là hôm nay chúng ta đang khỏe mạnh vui tươi rồi qua tháng sau cơn bệnh ập tới. Đấy. Ví dụ nhà đang làm ăn thành công như vậy, một lúc nào đó có cái cơ may thất bại nó xảy đến, cơ cơ nguy cơ thất bại nó xảy đến. Cho nên chúng ta đồng ý với nhau về hạnh phúc trên đời mong manh. Hạnh phúc trên đời mong manh chúng ta phải hiểu điều đó một chút. Những cái điều mà gần gũi mình nói đơn giản nhất là ví dụ như là khi chúng ta đói bụng thì là vui hay buồn?
[4:37]Đói bụng là là buồn. Có người nào đói bụng vui không? Có không? Có, có. Cái người nào mà đói bụng vui là ví dụ như cái người mà bệnh dư mỡ trong máu hay dư đường trong máu á thì họ thèm cái cảm giác đói lắm. Bởi vì những lúc đói là lúc bệnh đang hết, bệnh đang chữa. Thì những người đó mà nghe đói thấy mừng. Còn hầu hết mình nghe đói thì cũng đều đều rầu. Sẵn nói đói vui thì thầy nói thêm này một chút là hôm nay chúng ta đông quá lên chùa có thể là chùa phục vụ cơm nước không có đầy đủ. Chúng ta ăn nãy có thể là không no lắm phải không? Có ai mà ăn chưa no không, giơ tay lên thầy biết? Mình hờn mình chắc mình mắc cỡ mình mình có giơ
[5:17]mà mình chỉ chỉ dưới không không thấy được. Đại khái như vậy, nhưng mà xin thông cảm giùm giùm giùm chùa nha. Rồi mai chúng ta xong lễ chúng ta về nhà chúng ta sẽ ăn trả thù. Như vậy không sao. Cũng như tối nay chúng ta sẽ ngủ không ngon lắm. À mình văn nghệ có thể khoảng tới 12 giờ rồi ngủ thì khoảng 5 giờ là quý thầy đã kêu dậy để mình tập khí công. Mai dậy thì chúng ta không ngồi thiền nhưng sẽ tập khí công rộng rãi hơn. Cho nên ngủ không ngon và vì chúng ta cũng nguyện với lòng là tối về ngủ trả thù không sao hết. Nên chịu cực một chút. Thì khi lúc mà bụng đói là buồn thì lúc ăn no là vui.
[5:49]Mà chúng ta thấy một ngày chúng ta thay đổi cái trạng thái đó ba lần. Tức là buồn vui cũng đã thay đổi nhau. Hoặc là mình vừa mới được khen à có một người nghĩa là vừa gặp mình cái không biết họ khen thiệt khen giả, họ nói thiệt chị thiệt đẹp trai ghê, tôi ít thấy ai đẹp trai như chị, cái mình cũng thích. Rồi cái cái niềm vui đó nó nó đang tồn tại. Tại vì cái ai mà khen mình nó rớt vô trong tâm mình nó giữ lâu lắm, không biết sao kỳ vậy. Mà không biết người ta khen thiệt khen giả. Thì vừa mới khen đó mà bước ngang qua một chỗ khác cái người ta nói ủa có ai vừa mới đi ngang mà chưa tắm à? À kỳ, thế là mình thấy mình bị hiểu lầm, mình buồn.
[6:25]Tức là những cái điều trong cuộc sống niềm vui. Hoặc là khi mình nói dại mình làm ăn khấm khá thì mình vui, rồi đến khi mình thua lỗ thì mình buồn. Hoặc là có một hạnh phúc rất là có ý nghĩa, rất là lớn đối với cuộc đời chúng ta là được thương yêu, được thương yêu. Được thương yêu thì mình rất là rất là hạnh phúc. À cái ý nghĩa của thương yêu nó lớn ghê lắm. Sống trên đời này mà nếu mình không được ai thương khổ ghê lắm, khổ có thể chết được á.
[7:00]Có một lần à có một người nữ tu của một cái tôn giáo khác à đến nói chuyện với thầy. Thì cũng nói chuyện về cái đời sống của tu hành của tôn giáo của vị đó, tôn giáo bạn. Thì thầy có phân tích thế này: Thầy nói mình tạm thời mình chia ra làm ba hạng người: xấu, vừa và tốt. Cái người xấu á là một cái người thương người ta ít mà đòi người ta phải thương mình lại rất nhiều. Ở đây ai thuộc loại người như vậy, giơ tay lên? Giơ tay lên. Thương người ta ít mà đòi người ta phải thương cho nhiều mình. Tại vì hạnh phúc là được thương yêu mà, mà mình không đem tình thương mình cho người ta để người khác được thương yêu, được hạnh phúc mà mình chỉ biết cái hạnh phúc
[7:44]của mình nên mình luôn luôn đòi người chung quanh phải thương yêu mình. Cha mẹ mình phải thương mình cho nhiều, anh chị mình phải thương mình cho nhiều, lớn lên thì cái người vợ, người chồng phải hy sinh mình, phải thương mình cho nhiều. Như vậy. Hoặc là chơi với bạn bè, mình đối xử tốt người ta không bao nhiêu mà lúc nào hễ người ta chưa có làm mình vừa lòng mình đã giận. Đó là hạng người xấu, người thứ nhất. Còn cái người thứ hai là người vừa, vừa vừa là cái người này công bằng hơn, hễ mình thương người ta năm thì phải thương lại năm. Phải đòi người ta thương lại mình năm. Người này công bằng hơn. Ai là như vậy giơ tay lên?
[8:19]À nghĩa là thương ai nè cân đo đong đếm để ý coi người ta thương mình nhiêu thì thương lại vừa đúng vậy. Hay là sinh nhật tôi nó cho cái món quà nhìn lên nhìn xuống cái này chắc 20.000, lần sau sinh nhật nó mua món quà đúng nghĩa là 20.000 hoặc là nhiều lắm là 20.500đ trả lại, không dư hơn được, cân đo đong đếm kỹ như vậy. Đó là cái người vừa vừa, thôi kệ cũng được để ý. Hễ người ta khen mình tiếng mình khen lại một tiếng, người ta cười mình cái cười lại một tiếng. Lúc nào cũng nhìn người ta thẳng nha, người ta không cười thì mình quay lưng đi, còn người ta cười mình cái cười tươi liền. Đó là người năm năm, năm năm, vừa.
[8:58]Có ai vậy không? Đây. Bây giờ hạng người tốt là hạng người mà mình thương người ta rất nhiều dù người ta thương mình rất ít ít, rất ít. Ở đây ai là hạng người như vậy giơ tay lên? Cũng không luôn. Ồ. Như vậy ở đây chúng ta thuộc hàng thứ tư, thứ năm rồi. Lát nữa chúng ta sẽ nói thứ tư, thứ năm là những người siêu đẳng lắm ha. Bây giờ chúng ta nói cái người thứ ba là người tốt. Là người mình thương mọi người rất nhiều dù mọi người thương mình rất ít. Ví dụ như cái người cha mẹ vậy, nhiều khi biết con mình nhưng nó thờ ơ, nó hời hợt, nó chả thương gì mình, nhưng mà vẫn thương nhiều, vẫn thương nhiều.
[9:37]Đó là cha mẹ tốt. Hoặc là chơi với bạn vậy, cái người hiểu đạo chơi với bạn biết bạn mình chưa biết đạo, lòng từ bi nó cũng không có gì, nó cũng chả biết nhân quả, chả biết làm phước gì, nó hời hời hợt hợt à thấy nó không có tình nghĩa lắm. Mình biết như vậy, nhưng mà vì mình hiểu đạo à vì mình nguyện lòng sống thương yêu mọi người, cho nên mình cứ thương nhiều, cứ tử tế nhiều mà không đòi hỏi không đòi hỏi người ta thương lại nhiều. Ví dụ như mình đến gặp người ta nhìn mặt nhau là mình cười trước liền, không đợi người ta cười với mình. Ai như vậy giơ tay lên? Ủa? Đây là đây là hàng thứ tư thứ năm thôi được rồi.
[10:15]Vậy là mình sẽ khóc trước khi người ta cười với mình. Nhớ như vậy. Nhớ như vậy là vì nghĩa là luôn luôn mình đưa bàn tay ra trước, trước khi người ta đưa bàn tay với mình. Luôn luôn mình nhìn người ta bằng ánh mắt ưu ái, trước khi người ta biết mình là ai để người ta mỉm cười với mình. Luôn luôn như vậy. Là mình đối xử với người ta tốt hơn. Có khi người ta quên mình đi nhưng mình vẫn nhớ người ta. Đó như vậy như vậy. Thầy nói vậy chứ chưa chắc thầy nhớ thầy làm được rồi. Biết sao không? Tại rằng nhiều khi thầy không có nhớ hết mọi người. Gặp thầy nhớ mang máng có quen, à như có nghe nghe nghe pháp,
[10:46]à cũng chưa gây lộn lần nào nên thầy thầy cũng không nhớ kỹ. Vậy. Đó là hạng người thứ ba trong cuộc sống là như vậy. Rồi bây giờ thầy nói hạng người thứ tư. Thứ tư là thương người ta dù người ta không hề thương mình một chút nào, dù người ta không hề quen biết mình một chút nào. Đây là hạng người chuẩn bị làm thánh rồi đó. Chuẩn bị làm thánh. Ở đây ai được như vậy? Ai? Ủa? Kỳ ta, vậy là hạng nào ta? Thôi vậy là những người ở đây đều là hạng thứ năm, lát nữa thầy nói. Hạng người thứ tư là thế này nè: là thương yêu mọi người mà dù người ta không hề thương mình. Ví dụ mình thương cái người hàng xóm, mà người hàng xóm nó không hề
[11:28]biết mình là ai, không nhớ mình không biết tên mình, nhưng mà lòng mình luôn thương, hễ người ta có chuyện là mình giúp đỡ liền. Mặc dù người ta chả để ý mình, chả biết mình. Lòng mình luôn luôn tràn ngập tình thương yêu đối với chúng sinh. Vì sao? Vì người này mỗi ngày đều quán từ bi, đều quỳ trước Phật, nguyện lòng thương yêu tất cả chúng sinh. À vì cái lời nguyện hằng ngày được nhắc nhở như vậy, cho nên trong trái tim mình cái tình thương nó đầy ắp á. Cho nên gặp ai cũng thương được hết dù người ta chưa hề thương mình. Người ta đụng chuyện giúp liền, không cần biết như thế nào. Những người như vậy mà đi làm từ thiện thì rất là tuyệt vời.
[12:02]Tại vì đi làm từ thiện tức là mình đi mình giúp những người mình chả bao giờ quen biết. Mà khi vừa gặp mặt người ta là thương liền, giúp liền, trao từng món quà ân cần, phải thương liền chứ không có mà làm từ thiện vì hiếu danh. À như vậy. Nên tình thương phải luôn luôn đầy tràn trong tim mình. Đó là hạng người thứ tư, là người rất tốt, giống như gần như thánh. Và hạng người thứ năm là thật sự là thánh. Đó là những người ngồi đây, những người mà bốn ngàn người trước không thèm giơ tay. Thì đây là hạng người thứ năm là những người ngồi đây đây. Là vẫn thương yêu người ta đậm đà, thấm thiết dù người ta đang căm thù mình.
[12:38]Đó những người ngồi đây đó, phải không? Tại vì bốn hạng trước không giơ tay thì chỉ còn hạng này chứ hạng nào nữa, phải không? Đồng ý không? Cũng không luôn.
[12:50]Đây là hạng người mà thánh á, thánh hạng á. Tức là thương yêu mọi người, biết người ta đang ghét mình, người ta đang nói xấu sau lưng mình, người ta đang âm thầm mưu hại mình, thậm chí người ta nghĩ đến những kế hoạch giết mình, lòng mình vẫn thương yêu ngược lại, vẫn mong cho người đó tốt lên. Ví dụ có người đến nói mình chứ, nói: "Cái chị A đó tối ngày nói xấu chị, nói chị là người mặt dày, môi đen, chân đi khập khiễng, không ra gì, đủ thứ." Nói, mà nghe thuật lại có thể là cái người cái người thuật mà đem đi thuật lại là cũng là bậy rồi đó. Nhưng mà có thể là người đó nói đúng đi, nói thật đi.
[13:25]Mình nghe mình cũng cười mà mình thương luôn cả cái người nói xấu mình. Vẫn thương, vì mình biết người ta đang tạo nghiệp nhưng mà đều cũng là chúng sinh đáng phải thương yêu nhau. Cho nên mình vượt qua những cái điều lặt vặt của những cái điều ganh ghét, oán hờn như vậy để luôn luôn tình thương được sáng tỏ. Người như vậy là người xứng đáng là đệ tử của Phật. Người như vậy thực sự có thể là bậc thánh ban đầu rồi đó. Ở đây chúng ta được như vậy chưa? Chắc là được, chắc là được. Thì ở đây thầy nói trở lại thế này, là vì sao mà trong đạo Phật chúng ta nhấn mạnh cái tình thương yêu như vậy? Bởi vì tình thương có cái công năng đó là
[14:02]là làm cho cái người được thương đó hạnh phúc. Khi mình thương ai là mình làm cho người đó hạnh phúc, như vậy. Mà hạnh phúc trên đời này á thì như nãy chúng ta nói nhau, mong manh lắm. Vì sao vậy? Vì tình thương của con người đến với nhau á, nó không có bền, do người ta không có biết tu, à do người ta không quán từ bi, à người ta ích kỷ, à người ta còn nhiều cái tham lam, nhiều cái đố kỵ, người ta dễ ghét nhau lắm. Ví dụ mình đối xử tốt hôm nay người ta thương mình, lúc nào đó mình quên hay một cái dịp xíu là người ta quay lại người ta ghét liền. Hoặc là vì một cái ác duyên từ kiếp nào, người ta dễ dàng ghét bỏ mình.
[14:41]Thì ở đây vì con người sống với nhau như vậy cho nên dễ làm buồn nhau là vì dễ ghét nhau quá. Cho nên hạnh phúc trên đời là mong manh. Mong manh vì sao? Vì con người cái tình thương của con người đối với nhau không bền bỉ. Đó là một lý do. Thì chúng ta cũng vậy, khi chúng ta được thương yêu, chúng ta vui, nhưng mà khi bị rời bỏ, chúng ta rất là buồn. Và thậm chí có những cái loại tình cảm mà khi bị bỏ, chúng ta có thể tự tử được. Có không? Có ai tự tử vì thất tình chưa? Có chưa? Có hả, có không? Giờ này đâu có ngồi đây nghe pháp, thì có ngồi đây được làm ma thôi chứ. Khi được thương yêu họ hạnh phúc chừng nào thì khi bị rời
[15:25]bỏ họ đau khổ chừng nấy, và có khi họ thấy tự tử luôn. Là cuộc sống không cần thiết nữa. Thì chúng ta mới thấy là con người sống với nhau họ lệ thuộc vào cái tình cảm rất là nhiều. Cái tình cảm không phải là cơm ăn, không phải áo mặc. Mình nhịn cơm mình chết, nhịn nước mình chết, mình nhịn không mặc quần áo không được, bởi vì sống trên đời phải vậy. Vậy mà cái tình cảm là cái gì nó không quan trọng đến những mức độ đó, nhưng mà thiếu nó không được, không sống nổi từ khi chúng ta mới sinh ra đời. Từ khi mới sinh ra đời mà không có tình thương yêu, mình chết liền ngay lúc đó rồi. Và lớn dần lên cũng như vậy, lớn dần.
[16:02]Nên hạnh phúc trên đời nó mong manh vì người ta dễ bỏ nhau quá. Hoặc là một người tu hành cũng vậy, khi tu hành chúng ta nhiếp được tâm trong thiền định thì chúng ta rất là, rất là vui. Nhưng mà được năm ba bữa cái tâm nó không nhiếp được nữa, nó bắt đầu nó động trở lại, mình cảm thấy buồn. À vì sao vậy? Bởi vì không phải là khi ngồi thiền mà tâm được định là cái định đó đã bất thoái chuyển. Nhớ như vậy, khi ngồi thiền không phải hễ được định rồi là bất thoái chuyển, không lui lại, mà đa phần là khi nhiếp tâm được trong thiền định rồi, vì một lý do gì rất dễ chúng ta bị thoái chuyển lui trở lại, tâm động trở lại liền.
[16:43]Có nhiều lý do. Lý do gì thì thầy đã phân tích rất nhiều trong những bài giảng khác, hôm nay không có lặp lại. Nhưng mà chúng ta nhớ, cái hạnh phúc của thiền định mà chúng ta đi tìm cũng mong manh, chứ không phải là bất thoái chuyển. Chỉ khi nào bất thoái chuyển là chúng ta được phước rất lớn, công phu tu hành rất dày, đến mức độ chứng một cái quả thánh nào đó thì cái định đó mới bất thoái chuyển. Còn bình thường là hôm nay được định, ngày mai vẫn có thể động, hoặc là tuần này được định, tuần sau mất, động trở lại. Vẫn có trường hợp đó. Nên niềm vui, nỗi buồn cũng như vậy. Hoặc là chúng ta làm được một việc thiện,
[17:20]chúng ta vui, mà nếu chúng ta lỡ làm một điều ác, một điều tội, chúng ta sẽ buồn. Là ví dụ thế nào? Ví dụ như là à chúng ta thấy hai người họ ghét nhau, chúng ta đến giải hòa, chúng ta kêu hai người lại, chúng ta nói chuyện thân ái, chúng ta phân tích. Sau khi phân tích xong thì hai người đó mới biết rằng họ hiểu lầm nhau, cái sự tình không trầm trọng như vậy, cho nên họ không giận nhau nữa, họ làm hòa với nhau. Nên cái công mà chúng ta thuyết phục để cho hai bên thương nhau lại, đó là một việc, một việc thiện. Thì sau khi mà chúng ta từ giã hai người bạn đó để hai người đó ngồi lại tâm sự với
[17:59]nhau, mình đi ra về, lòng mình vui phơi phới vì mình vừa làm được một việc thiện. Đó, vậy làm được việc thiện nó vui. Nhưng mà khi lúc về nhà, có ai làm cho mình bực, mình nóng, mình mắng, mình nói ngu như bò, ví dụ như vậy. Một cái câu nghĩa là mắng người ta bằng súc sinh là ngu như bò, ví dụ như vậy. Sau khi mình mắng xong mình lỡ lời mình sực nhớ mình là Phật tử, không thể dùng một lời mắng người khác mà như súc sinh như vậy được, mình lỡ lời. Thì lúc đó cái tâm mình sao? Tâm mình sao? Day dứt, khó chịu vì vừa làm một điều sai lầm, một điều tội, day dứt, khó chịu. Day dứt, khó chịu cho đến khi nào mà chúng ta
[18:40]xin lỗi được cái người đó và chúng ta có sám hối với Phật, lòng mình mới nhẹ đi, mới nhẹ bớt đi. Nhưng cái vết nó vẫn còn ghi trong tâm mình một chút. Một vết mực dính đó dù tẩy vẫn còn một vết trầy. Như vậy. Nên vì vậy chúng ta nhớ vậy, mình tu theo Phật ráng chỉ làm nhiều điều thiện để niềm vui được kéo dài, còn nếu mà mình có lỡ làm một điều sai, cái nỗi buồn nó cứ kéo dài hoài, nó day dứt day dứt cả đời mình. Nếu là những cái việc sai lớn á, day dứt cả đời, bất an. Hoặc là khi chúng ta đến với Phật pháp vậy, có những cái đạo lý khó hiểu mà đến khi nào mình hiểu được, tự nhiên mình vui ghê gớm lắm.
[19:22]Có những người mà hiểu được một đạo lý cười cả ba ngày chưa thôi, là vì cái niềm vui của cái việc mà vỡ ra được một lẽ phải nó lớn ghê lắm chứ không phải nhỏ. Ví dụ như là chúng ta nghe trong Kinh Bát Nhã nói câu là: "Sắc tức thị không, không tức thị sắc." Sắc là cái gì nó có, nó cụ thể; không tức là không có, négatif, âm. Là sắc tức là positif là có hiện hữu, còn không tức là négatif là âm tính, không hiện hữu. Ví dụ như: "Sắc tức thị không, không tức thị sắc." Cái có cũng giống như là chính là cái không có, cái không có cũng chính là cái có. Cái câu này là mình không hiểu nổi, không hiểu nổi.
[20:10]Ví dụ như mình đang hiện hữu là cái có, tại sao mà nó bằng với cái mình không có mặt ở đây? Không thể. Ví dụ như trước mặt mình là cái hoa sen là cái có, thì làm sao mà nó bằng được với cái chỗ hư vô này, không khí này không có hoa sen? Làm sao hai chỗ này bằng nhau được? Cái này làm cho mình suy nghĩ. Làm mình bận tâm, và có thể là mình có nghe một vài bài giảng mà vẫn chưa thỏa đáng, à rồi thì thôi cái cái thắc mắc đó nó cứ chôn sâu trong lòng mình. Chôn sâu trong lòng, à đến một lúc nào đó thì chợt là mình ngồi thiền,
[20:45]chợt mình ngồi thiền, bỗng nhiên mình bùng vỡ ra, Mình buông vở ra, mình hiểu được cái nghĩa mà sắc tức thị không, không tức thị sắc. Cái niềm vui đó nó có thể kéo dài suốt cuộc đời còn lại luôn, chứ không phải là thầy nói chỉ 3 ngày. Hiểu được cái chữ mà sắc tức thị không, không tức thị sắc, cái niềm vui đó có thể suốt cuộc đời còn lại luôn, không hết được. Nên chúng ta có thể ráng đi tìm điều đó, ừm. Chúng ta thấy là sống trên đời ai cũng thèm khát cái niềm vui, thèm khát cái hạnh phúc, chứ không ai là muốn mình buồn hết. Nhưng mà những cái niềm vui mà chúng ta khao khát thì thường không có kéo dài.
[21:25]Ví dụ như là sau cái cơn no mình biết chắc đến lúc bụng nó sẽ đói, phải không? Rồi nhiều cái cuộc tình tan vỡ dù trước đó người ta thề non hẹn biển với nhau, cứ tưởng là sẽ sẽ là răng long tóc bạc, nhưng mà rồi vẫn có những cuộc tình tan vỡ. Rồi hoặc là cái nhà mình đang ở yên, giông bão mùa hè làm tan, làm sập, làm cuốn, làm trôi. Đó những những cái hoặc là những công ty nhiều khi mình nghe quảng cáo rầm rộ, qua một vài năm sau nghe tuyên bố phá sản. Những cái niềm vui vậy mà chúng ta nắm níu, chúng ta ỷ lại, chúng ta dựa vào nhiều khi không kéo dài lâu. Dĩ nhiên chúng ta biết rằng theo cái luật nhân quả
[22:05]thì hạnh phúc chúng ta lệ thuộc vào phước nghiệp. Phước chúng ta nhiều thì hạnh phúc bền vững, phước ít thì hạnh phúc nó mong manh. Nếu trước đây chúng ta thường làm việc thiện mà làm một cách kiên trì, thì sau này hạnh phúc đến với chúng ta cũng lâu dài, khó ai phá vỡ được. Là ví dụ như là chúng ta thấy chúng ta có cái tính hay giúp người, rồi khi thấy cái người họ vong ân, họ không nhớ những gì mình đã giúp mà họ quay mặt lại tráo trở, có khi họ nói xấu, ừm, rồi có khi thậm chí có khi họ mưu hại. Vậy mà mình vẫn không bỏ cái thói quen giúp người đó, người này giúp được lại giúp người khác tiếp.
[22:49]Tức là chúng ta những kiếp xưa đó mình làm điều thiện một cách kiên trì, một cách kiên trì, thì kiếp sau á cái hạnh phúc đến với mình người ta phá không được. Ví dụ bây giờ cái mình mình giữ một cái chức giám đốc, thì có nhiều người tiểu nhân họ thưa ra kiện vào để họ hất cái chức đó đi mà không bao giờ thành công. Không bao giờ hất được, cái chức đó mình giữ bền vững, vì sao? Vì kiếp xưa vậy, dù gặp giông tố, trở ngại, khó khăn, nghịch cảnh thì cái ước vọng, cái khát vọng, cái sở thích làm phước của mình không thay đổi, không làm cho người này, làm cho người khác. Còn mà nếu chúng ta là người mà đời xưa mình làm phước một cách không ổn định,
[23:34]thì đời này cái phước mình hưởng được phải thật là mong manh, thật là mong manh. Ví dụ mình mình cho ai đó một cái người đó họ nghèo, cái mình đến mình thường hay cho họ gạo, cho họ gạo, mình cho gạo mà cái người nghèo họ cũng không biết điều, nhiều khi họ nói một câu họ nói qua một người trung gian, nói: "Cứ tuần nào cũng cho tui gạo mà không bao giờ cho tui được một cái một cái bộ đồ cho nó đẹp." Ví dụ vậy. Nghĩa là người ta cho gạo đã là mừng rồi mà không biết điều lại chê, lại trách. Cái lời đó tới tai mình, mình giận, mình nói: "Nghèo gần chết đi, cho gạo mà còn bày đặt cự, nghỉ không cho nữa." Tức là vì một câu nói của một người
[24:15]người ta dại rồi mình không cho nữa, thì kiếp sau cũng vậy. Kiếp sau ví dụ mình đang sống đầm ấm, no đủ, bỗng nhiên có thất bại nó xảy ra rồi mình nghèo xơ trở lại liền. Vì đời trước mình không kiên cường, vì một lời nói lỡ lời người đó, vì người ta xấu, người ta không có tốt miệng rồi mình bỏ ngang cái việc thiện. Cho nên phải sống với độ lượng, ví dụ mình giúp người đó mà người đó nói xấu, nhưng mình biết tuy người ta nói xấu mình chứ người ta vẫn cần sự giúp đỡ của mình thì mình vẫn cho, vẫn giúp tiếp. Thì cái người đó những kiếp sau phước bền lắm, không có bao giờ đổ vỡ. Nên chúng ta hiểu những cái đạo lý như vậy đó, để mình ráng kiên cường.
[24:49]Chứ làm phước không phải dễ đâu, phước không phải dễ. Tuy nhiên là khi mà hiểu được cái luật nhân quả như vậy đó, là cái hạnh phúc chúng ta lệ thuộc vào cái phước nghiệp, thì chúng ta sẽ bớt buồn khi hạnh phúc rời bỏ mình ra đi và để lại một cái nỗi đau tê tái nào đó. Những lúc nào đó cái người mình thương họ quay lại không thương mình nữa, hoặc là cái của cải mà nào giờ mình tích góp bay mất tiêu, và cái danh vọng mà mình ráng giữ gìn mất, bị người khác chiếm mất, vân vân, thì mình không buồn. Vì mình biết à như vậy đời xưa cái phước mình làm có giới hạn nên bây giờ đã tới lúc phải chấm dứt. Bây giờ thôi kiên nhẫn làm lại từ đầu, bắt đầu lại từ con số không.
[25:34]Chúng ta sẽ xây dựng lại trong cái ngành nghèo khổ này, trong cái mất mát, trong cái đổ vỡ này, chúng ta làm lại, xây dựng lại cái tình thương mới đối với mọi người, xây dựng lại cái điều thiện mới đối với cuộc đời lại. Chúng ta bắt đầu lại vì mình hiểu phước nghiệp nên mình không buồn. Chúng ta siêng năng làm phước để chúng ta đứng vững giữa cái thế gian bấp bênh này. Thầy nói lại câu này quan trọng, là chúng ta siêng làm phước để chúng ta đứng vững giữa cái thế gian bấp bênh này. Cái ý nghĩa này thầy sẽ nói một bài khác kỹ hơn. Trong cái bài mà từng bước chân đi thầy sẽ nói, là cái thế giới này nó bấp bênh
[26:11]và chúng ta đứng vững được là nhờ cái phước và chúng ta phải hiểu nó điều nó như thế nào, thì sau này thầy sẽ nói. Chúng ta đang đứng trên chỗ nào? Chúng ta đang đứng trên đâu? Chúng ta đang đứng trên trên mặt đất, xin thưa mặt đất không bền vững. Hoặc là chúng ta đang sống dựa vào điều gì? Dựa vào tình thương yêu cha mẹ, xin thưa cha mẹ một ngày nào đó sẽ ra đi. Chúng ta đang sống dựa vào tiền bạc của mình, mình đứng trên đống tiền, xin thưa không chắc, ngày nào đó có khi chúng ta mất hết tất cả. Chúng ta đang sống, chúng ta dựa vào cái người chồng hay người vợ mình, phải không? Cũng không bảo đảm, một ngày nào đó có khi người đó lạc lòng.
[26:51]Cho nên thế gian này vốn bấp bênh. Và để chúng ta đứng vững được trên cái thế gian bấp bênh này, chúng ta phải siêng làm phước, siêng làm phước. Và khi chúng ta biết làm phước thì tự nhiên những điều mà chúng ta thấy là bấp bênh á bỗng nhiên nó ổn định lại. Chứ chúng ta đừng tưởng là chúng ta giữ cuộc đời chúng ta ổn định bằng cái sự khôn ngoan nào, không có, không có. Không có sự khôn ngoan nào làm cho cuộc sống ổn định hết, chỉ có phước mới làm cuộc sống ổn định. Và khi chúng ta hiểu nãy giờ là cái hạnh phúc đến với mình nó bấp bênh, nó mong manh, bây giờ bắt đầu chúng ta nhìn qua mọi người chung quanh mình.
[27:30]Chúng ta hiểu như vậy, hạnh phúc mong manh, dễ có và dễ mất, cho nên chúng ta thương yêu con người chung quanh mình. Chúng ta biết cái hạnh phúc mà người chung quanh mình đang có đó cũng mong manh lắm, cũng mong manh chứ không có tồn tại lâu được. Nên vì vậy, chúng ta phải có một cái thái độ là chúng ta biết quý hóa từng chút hạnh phúc, từng chút niềm vui mà người đang có. Đây cái chủ yếu của bài hôm nay chúng ta nói chuyện với nhau là chỗ này, là chúng ta biết trân trọng, biết giữ gìn, biết quý hóa từng chút hạnh phúc, từng chút niềm vui mà người chung quanh chúng ta đang có, chúng ta đừng làm vỡ cái hạnh phúc của người.
[28:10]Nếu chúng ta không làm thêm được cái hạnh phúc của người đang có thì đừng làm mất cái hạnh phúc của họ đang có. Nhớ như vậy, chúng ta chủ yếu là này và để làm điều này chúng ta phải có tấm lòng, có thiện chí dữ lắm chứ không phải không. Bây giờ chúng ta nói là đừng làm vỡ cái hạnh phúc mà người đang có, nghĩa là làm sao? Là trước hết chúng ta phải biết là người chung quanh chúng ta đang có cái hạnh phúc gì. Chúng ta phải nhìn ra điều đó, chúng ta mới biết trân trọng giữ gìn giùm cho họ. Nghe câu nói này mọi người sẽ bắt đầu ngạc nhiên đó.
[28:47]Là vì thật ra người chung quanh chúng ta họ đang có một cái hạnh phúc gì đó, một cái niềm vui gì đó, chúng ta không biết và chúng ta dễ đánh vỡ hồi nào không hay. Giống như dường cái người chung quanh chúng ta đang cầm cái ly nước uống rất ngon, chúng ta vì công việc của mình chạy vội vàng ngang mình hất một cái rớt cái ly rớt xuống đổ vỡ, mà mình không có cẩn thận, không có tinh tế, không có tế nhị, không có trân trọng, không thương yêu người ta, cho nên mình chỉ biết cái công việc của mình, cái con đường mình đang đi thôi, mình đi mình hất vỡ cái ly người ta xuống. Cũng vậy, cuộc sống chung quanh ta vậy,
[29:19]những người chung quanh ta họ có những cái hạnh phúc mong manh như một cái ly thủy tinh, họ đang uống và người ta đang giữ gìn cái hạnh phúc, mà mình vì công việc của mình, mình làm một cái gì đó, hất một cái, người ta mất cái hạnh phúc đó. Cho nên trước hết là mình phải biết là người chung quanh mình đang có cái hạnh phúc gì. Ví dụ thầy nói một cái là người ta đang sống bình yên. Đang sống bình yên. Người ta đang sống với mình hoặc là người ta sống bên hàng xóm mình, người ta sống bình yên. Và người ta đều đặn người ta đi làm, về người ta nấu cơm, tối người ta xem tivi rồi người ta nghe băng giảng, người ta tụng kinh, ngồi thiền,
[29:56]rồi người ta tập thể dục với nhau hoặc là gia đình người ta hát karaoke với nhau. Hồi xưa đó, chưa có karaoke, ví dụ gia đình mà có một người biết đàn guitar, ôm đàn guitar hát, cả nhà hát theo. Bây giờ có mở karaoke lên, ví dụ vậy. Thì cái cuộc sống người ta đang bình yên, đừng khuấy động, đừng gây gổ, đừng xâm chiếm. Là sao? Ví dụ thế này, ví dụ như nhà người ta đang ở bình yên á, cái mình đập cái tường rào người ta, mình lấn, mình nói: "Không, đất này đất của tui", thế là bất ổn, ngày không bình yên nữa. Là mình đang giẫm vào, phá người ta đi. Nên cái mà người ta đang được bình yên mình phải nhìn thấy,
[30:32]mà đây là cái mình không để ý, hễ mình muốn gây ai gây, muốn chửi ai chửi. Mình đâu có ngờ rằng một cái lời gây, một cái lời chửi, một cái gây sự của mình thì vừa đánh hất cái ly nước người ta đang cầm người ta uống. Cuộc sống người ta bất an liền. Cho nên mình cẩn thận từng ý nghĩ, từng câu nói của mình, đừng cho làm gây sự. Đừng gây sự, bởi vì mình gây sự lên là mình lấy mất cái bình yên của người ta. Mà mình không để ý, mình đâu biết rằng cái bình yên người ta đang là một cái hạnh phúc mong manh mà người ta có, như vậy. Hoặc là vậy, một cái đất nước mà đang thanh bình mà khi chiến tranh xảy ra thì sao? Phải nói đau khổ ghê gớm lắm.
[31:10]Chiến tranh mà xảy ra rồi là mất mát, máu đổ, thịt rơi, ly tán, kinh tế sụp đổ liền, mà sau chiến tranh mà xây dựng lại cũng rất là vất vả. Cho nên vì vậy, một đất nước mà đang thanh bình thì tất cả mọi người dân phải ráng gìn giữ là vậy, phải ráng gìn giữ. Mình mình đang sống thanh bình mình không biết đâu, tới chừng chiến tranh tới rồi mới biết khổ, mới biết sợ. Cho nên chi bằng bây giờ phải hiểu điều đó trước. Giống như một cái gia đình hoặc là một cái người thân mình đang bình yên, họ đang đi học, đi làm, đừng gây sự, để cho họ yên. Cái gia đình để cho họ yên, thì đất nước chúng ta cũng vậy,
[31:41]để đang thanh bình, chúng ta phải biết giữ gìn, đừng để xảy ra chiến tranh. Hoặc là hai người đó họ đang thương nhau hay gia đình đó họ đang thương nhau thì mình đừng có chia cách, mình đừng nói xấu. Ví dụ cái hai ông bạn, ông bạn A chơi với ông bạn B mà họ chơi với nhau tương đắc, họ thương nhau, thì mình đừng có lại ông A mình nói xấu ông B, lại ông B nói xấu ông A, làm cho họ bớt thương nhau. Nhiều khi họ tế nhị họ không hỏi nhau để tìm ra sự thật, họ cứ tin mình nói cái họ bớt thương nhau. Thì như vậy là mình đã đánh vỡ cái hạnh phúc của họ. Bởi vì như chúng ta nói, thương và được thương là hạnh
[32:19]phúc, cho nên nếu người ta đang thương nhau mình phải giữ cái tình thương đó giùm cho người ta. Biết hai người đó thương nhau thì phải biết tôn trọng. Rồi biết cái nhóm năm sáu người đó họ chơi với nhau rất là đẹp, giữ gìn giùm cho họ, đừng nói ra nói vào phá vỡ cái cái nhóm của họ đi, cái tập thể của họ đi. Phải biết giữ gìn hạnh phúc. Còn nhiều khi mình không hiểu, mình không có cái tâm niệm là giữ gìn hạnh phúc người khác khi mà hạnh phúc trên cuộc đời này vốn là mong manh, là mình không có cái tâm nguyện là giữ gìn hạnh phúc cho người, thì mình dễ nói bậy nói bạ, mình dễ chia rẽ, dễ ly gián, dễ gây sự.
[32:55]Nên ở đây chúng ta nói với nhau bài này để từ đây suốt cuộc đời còn lại chúng ta luôn luôn tâm nguyện trong lòng mình là luôn luôn giữ gìn hạnh phúc mà người đang có, mà đây chúng ta nói tới cái tình thương yêu vậy. Hoặc là một cái người nào đó họ đang hạnh phúc vì mình thương họ thì mình phải làm sao? Mình phải làm sao?
[33:20]Thì ráng mà ráng mà thương hoài, đừng có hết thương, đúng không? Đúng không? Đó. Thấy mình thương ai làm cho họ hạnh phúc thì họ đang hạnh phúc vì tình thương của mình, mà nếu mình không thương nữa họ sẽ đau khổ. Cho nên vì vậy hôm nay chúng ta nói chuyện với nhau bài này, chúng ta ráng giữ gìn cái tình thương, ráng mình thương hoài thương hoài, đừng bao giờ hết thương. Ví dụ như Phật tử nào mà lỡ thương thầy, đừng bao giờ bỏ thầy, sẽ làm thầy đau khổ, làm thầy đau khổ tê tái lắm quý vị, nên ráng ráng thương hoài.
[33:55]Ví dụ như là chúng ta thấy một đứa trẻ à nó sống yên vui trong cái tình thương yêu của cha mẹ, được cha mẹ đùm bọc, nuôi nấng, nó chỉ biết lo học, lo chơi, vân vân vậy, tức là nó đang vô tư, đó cũng là một hạnh phúc của nó đó. Nên mình phải biết là đừng để cho nó tâm hồn nó bỗng nhiên vẩn đục buồn lo. À đừng có lại hù, phải la phải dọa một cái gì quá đáng, mặc dù biết dạy nhưng mà đừng làm cho nó nó đánh mất cái vô tư đó, cái ngây thơ, cái hồn nhiên của nó. Đó cũng là mất cái hạnh phúc của người ta. Ừm. Hoặc là ví dụ như là thấy một Phật tử họ đang nương tựa với vị thầy đó thì mình để yên hoặc là mình khen ngợi thêm, chứ đừng có đụng tới vị thầy đó.
[34:39]Hãy nhớ trong đạo Phật cũng vậy, hoặc là ngoài đời cũng vậy. Là sao? Có khi ông thầy đó dĩ nhiên là chưa có ông thầy nào chứng đạo đâu, chưa phải là vị Thánh đâu, nhưng mà tương đối cái người Phật tử đó nương tựa với ông thầy đó cũng tốt rồi, cũng có vị thầy để mình nương tựa vẫn là tốt. À thôi mình nhiều khi mình nghe một vài chuyện gì không hay, cứ im lặng, không nói, để cho người ta được nương tựa, cũng là một cái đẹp. Chỉ trừ trường hợp ông thầy đó quá tà thôi. Ông thầy đó ổng tà sai hẳn với Phật pháp, bằng dùng bùa bèn hay là những cái điều phi nhân quả và lợi dụng hoặc là gây tội, thì lúc đó mình vì lòng từ bi mình phải ngăn cản, cái đó khác.
[35:19]Chứ còn bình thường thì người ta đang nương tựa, đang thương nhau, mình phải biết giữ gìn, biết để yên. Ừm. Hoặc là ví dụ như là mình biết cái chùa đó hay là những người đó họ đang tu theo một cái pháp môn đó, tu theo cái pháp môn đó yên ổn. Ví dụ cái người này tu thiền cái họ thấy người kia tu niệm Phật, họ đang tu niệm Phật rất an ổn thì đừng có đụng, để yên người ta tu, đừng nói ra nói vào. Ừm, mà nên bổ sung thôi, chỉ nên bổ sung. À nói: "À anh tu niệm Phật vậy là rất là tốt, bây giờ anh cố gắng anh bắt chân ngồi kiết già mà niệm, nhiếp tâm sẽ hay hơn. Hoặc là anh niệm Phật vậy là tốt rồi đó, anh phải ráng làm phước bố thí thêm để bổ
[35:58]sung cho cái công hạnh niệm Phật." Đó, là như vậy mình đừng đụng tới cái con đường người ta đang đi, mà nên bổ sung, giúp người ta thôi, thì như vậy vẫn là hay. Hoặc là một người tu Tịnh Độ niệm Phật thấy một người tu thiền, đừng có công kích, à đừng công kích. Thấy người ta tu thiền cũng khen, nói: "À anh tu thiền như vậy là tốt lắm. Nè, theo dõi hơi thở vậy rất là hay. Thì bây giờ anh bổ sung thêm cái công hạnh mà niệm Phật hay lạy Phật. Không phải thường xuyên, lúc nào đó anh cảm thấy cái theo dõi hơi thở nó không phải ổn lắm, anh có thể niệm Phật sám hối hoặc anh lạy Phật sám hối, sẽ rất là tốt." Đó, mình nên bổ sung chứ không nên đánh
[36:34]vỡ cái mà người ta đang dựa, đang có, cũng là cái hay. Ừm. Cho nên vì chúng ta để ý á, nhiều khi một cái câu chỉ trích chê bai làm cuộc sống người khác bất an. Chúng ta thử đi rồi sẽ thấy. Chúng ta nhớ có một lần nào đó mình bị người khác chỉ trích, có khi mình buồn cả tháng chưa hết, đúng không? Đúng không? Có ai bị vậy không? Hổng tới một tháng phải không? Hổng tới, Phật tử mình hổng tới, chừng hai lăm ngày thôi, hổng tới một tháng. Nên vì vậy mình cẩn thận cái miệng của mình. Nhiều khi mình chê người ta một câu, người ta buồn một tuần, mười ngày. Mà có khi cái buồn nó ghim trong lòng người ta cả đời, người ta không giải tỏa được.
[37:11]Chỉ trừ những người biết tu theo Phật pháp thì mới có thể giải tỏa được, chứ còn không mà quất một câu chê rồi làm người ta phải nghĩ ngợi. Cái người có trí tuệ đó thì đầu tiên người ta nghĩ ngợi là người ta có phải người ta sai như vậy để bị chê không. Khi người ta tìm hết rồi không thấy người ta sai, người ta buông liền. Còn nếu người ta biết người ta sai, người ta sửa. Còn cái người mà không có trí tuệ, không có đạo lực á, nghe chê một cái buồn cái đã, buồn cái rồi xét sau. Mà cái buồn đó có khi kéo dài cả tuần, mười ngày. Cho nên vì vậy, một câu chê mình mở miệng mình nói đại một câu, hổng tốn một đồng tiền nhỏ,
[37:42]không tốn một đồng tiền nhỏ, nhưng mà người khác buồn có khi cả tháng. Nên cái nghiệp của cái miệng nặng lắm, nên cẩn thận như vậy. Và nhiều khi vậy đó, có những cái niềm vui nho nhỏ, ví dụ một người khác đang có một cái giấc ngủ ngon, mình bước vào mình phải biết tôn trọng liền, đi rón rén, làm nhẹ liền. Chứ còn ví dụ, mình nhìn cái thái độ biết liền. Thấy người ta đang ngủ ngon mà cứ bước vô trong phòng nói năng ồn ào là mình hiểu ngay cái người này trong tâm chưa hề có cái điều thiện là giữ gìn hạnh phúc cho người khác. Đó là một điều rất nhỏ, đánh giá người đó được liền. Còn ví dụ như mình thấy người ta ngủ bước vô tự nhiên
[38:15]khựng lại, rón rén làm là mình hiểu người này có tâm thiện khá tốt, biết giữ hạnh phúc cho người khác. Nè. Chúng ta nhớ ông bà mình dặn cái điều này rất kỹ. Ví dụ chúng ta nói với nhau là hôm nay cái bài là "Hạnh phúc mong manh" để làm chi? Để chúng ta dặn nhau là ráng giữ gìn hạnh phúc cho nhau, những hạnh phúc nho nhỏ trong cuộc sống mình giữ gìn cho nhau. Thì cái điều này mới hay cũ? Điều này mới hay cũ? Cũ, vì ai đã nói trước rồi? Nếu cũ phải biết có người nói trước rồi.
[38:47]Hôm nay nghe thầy nói bài này mà cho là cũ thì phải nghe ai nói rồi. Phải không? Ai? Ai? Ai đã nói điều này trước thầy? Ông bà mình có nói một câu: "Trời đánh tránh bữa ăn", đúng không? Đúng không? Trời đánh còn tránh bữa ăn nghĩa là ông trời ổng còn biết giữ gìn cái hạnh phúc của người khác, cái sự bình yên của người khác. Đồng ý với thầy không? Cái câu mà ông bà mình nói trời đánh tránh bữa ăn á tức là nói rằng Hoàng Thiên ở trên mà còn không nỡ phá cái hạnh phúc mà người trần đang có, một hạnh phúc nho nhỏ tầm thường bình thường người trần đang có, huống hồ là con người với nhau. Nên khi thấy người khác có niềm vui, có hạnh phúc, hãy tôn trọng, hãy giữ gìn.
[39:33]Cho nên trong cái câu nói là: "Trời đánh tránh bữa ăn" là cả một bài học lớn là dặn con người sống ở giữa trần thế với nhau này phải biết tôn trọng, giữ gìn, quý hóa cái hạnh phúc của nhau. Đúng không? Cho nên cái câu nãy mà nói rằng cái đề tài này thầy nói cũ là bởi vì chúng ta đã nghe trước đó rồi mà hổng biết ai, không ngờ ông bà mình đã nói rồi. Đồng ý với thầy không? Đồng ý không? Đồng ý ha. Ừm. Hồi nhỏ hồi nhỏ thầy nhớ có coi một cái vở kịch hài, hồi đó thầy nhớ Phi Thoàn hay Thanh Việt đóng á, như vậy. Thì có một cái ông Địa, ông Thần gì ổng xuống ổng báo cho cái anh cái ông này, ông này vì ổng có cái hỗn với cha mẹ
[40:14]là lúc còn sống á là hỗn với cha mẹ, bất hiếu với cha mẹ. Mà ông bà mình nói bất hiếu với cha mẹ thì trời trời đánh. Cho nên có một ông Thần ổng nói: "Tôi mới ở trên trời tôi xuống, xưa tôi là bạn của anh, phải không? Thì tôi được nghe ở trên là ông trời ổng chấm sổ anh, tại vì thời gian vừa rồi là anh bất hiếu với cha mẹ anh quá. Cho nên là vào đúng vào ngày mai là sẽ trời sẽ chuyển mưa và đánh anh chết." Đó, đúng bốn giờ chiều ngày mai, bốn giờ chiều ngày mai. Thì cái lúc đó Phi Thoàn đóng cái vai là người con bất hiếu. Cái qua tới bắt đầu ba giờ rưỡi là ổng lấy tô cơm ra ổng ăn, mà ổng ăn từng hột.
[40:51]Tại có nghe dặn là trời đánh tránh bữa ăn á, ổng ngồi ổng ngồi ổng nhai hoài từng hột từng hột để cho trời đừng đánh. Hồi xưa cái kết cục sau thì thầy quên rồi nhưng mà hồi nhỏ thầy nhớ cái cái khúc đó. Thì câu chuyện đó thì cường điệu nhưng mà để nhắc lại một cái tục ngữ của ông bà mình. Rõ ràng ông bà mình đã dặn cái điều này, hạnh phúc trên đời mong manh. Và có những hạnh phúc rất bình thường, rất bình dị, nhỏ nhoi, nhưng mà sống trên đời chúng ta phải thấy điều đó và giữ cho nhau, giữ cho nhau. Một cái nụ cười thân ái giữ cho nhau, một ánh mắt hiền lành giữ gìn cho nhau, đừng để mất. Coi vậy chớ lúc mà mất rồi thì tìm lại rất là khó, như vậy.
[41:28]Ừm. Đó là mình nói là đừng làm vỡ cái hạnh phúc mà người khác đang có. Và vì chúng ta dặn nhau thêm, nếu có thể, chúng ta làm tăng thêm cái hạnh phúc của họ. Dĩ nhiên là cái phước chúng ta lớn hơn. Mình giữ hạnh phúc của người khác là đã có phước rồi, bây giờ mình khéo léo mình làm tăng thêm cái hạnh phúc mà người ta đang có thì cái phước mình sẽ lớn hơn nữa. Ví dụ như thế nào? Ví dụ như nãy chúng ta trở lại là cái người hàng xóm chúng ta họ đang sống thanh bình, họ đang sống thanh bình. À ngày ngày họ đi làm, tới ngày thứ bảy Chủ nhật họ nghỉ ngơi họ đi chơi. Chiều tối đến họ tập thể dục ngồi hoặc coi tivi vậy đó, ví dụ họ chưa biết đạo Phật.
[42:07]Thì bây giờ mình thấy họ đang sống thanh bình á, mình nhớ là mình thêm cái gì vô đó để cho họ hạnh phúc hơn? Giờ ai biết thêm cái gì vô? Mình thêm cái gì vô tự nhiên cái cuộc sống gia đình họ hạnh phúc thêm hơn nữa? Thêm cái gì? Thêm cái gì? Mình bỏ thêm cái gì vô trong cửa sổ người ta? Bỏ thêm thêm tiền phải không? Hễ là mình cứ nhét nhét tiền vô cửa sổ là người ta sẽ hạnh phúc hơn. Phải không? Đúng không? Đúng không? Không phải không? Thì mình bỏ lát mình cũng hết và mình sẽ đau khổ. Nếu mình bỏ tiền vào cửa sổ người ta để cho người ta hạnh phúc thì mình sẽ đau khổ. Thật ra là ví dụ trong cuộc sống một người đang bình
[42:46]yên, bình thường mình cho thêm đạo lý vào, tự nhiên gia đình người ta hạnh phúc lên hẳn liền. Từ ví dụ gia đình đang sống êm ấm, chưa biết Phật pháp, chưa tin nhân quả, chưa từng làm điều thiện, chưa biết lạy Phật, tự nhiên mình ngày nào đó mình lân la qua mình chơi. Chơi mà nhớ là đừng phá vỡ người ta, đừng phá vỡ hạnh phúc, mình phải qua chơi lúc nào mà người ta đang thuận tiện, phải không? Chứ lúc người ta đang bận rộn cái gì đó, mình vô cái mình phá vỡ cái cuộc vui người ta cái là người ta lại hầm hầm lại là đánh mất hạnh phúc người khác. Nhưng lúc thuận tiện hẹn trước mình đến mình chơi, mình nói chuyện, mình giới thiệu về Phật pháp, nói về đạo lý, về nhân quả, vân vân.
[43:21]Thì bỗng nhiên có thể tự nhiên vợ chồng người ta, người ta thấy vui, người ta tin, "À! Đúng là sống trên đời này mình phải có một chỗ dựa về tâm linh, phải biết đi chùa, biết lạy Phật, rồi biết làm điều thiện." Và họ làm thử, cái bỗng nhiên một tháng sau gia đình họ hạnh phúc lên hẳn. Đúng, họ thấy đúng là tuy bình yên rồi đó nhưng mà nếu có thêm đạo lý thì hạnh phúc sẽ tăng thêm. Thì như vậy là chúng ta tôn trọng hạnh phúc người khác và nếu có thể được thì thêm hạnh phúc cho họ. Đấy, đó là hay nhất đó. Ví dụ à bây giờ mình thấy một nhóm người họ đến họ ngồi chơi à ngồi chơi với nhau nói chuyện cào cào thôi.
[43:59]Nói chuyện cào cào, ngồi bên bờ suối ví dụ họ đi chơi lên núi chơi, họ ngồi bên bờ suối nói chuyện này chuyện kia, cũng không có gì quan trọng lắm, là họ đang bình yên, đang hạnh phúc đó, tức họ đang nhìn cái suối chảy, nhìn mây trôi, nhìn thấy chim reo, thấy sóc nhảy, vân vân. Đó là một cái hạnh phúc. Cái hạnh phúc họ đang có, giờ mình thấy mình giữ gìn rồi, bây giờ mình thêm vô nữa. Giờ ai biết lúc đó thêm gì vô hay nhất? Ai biết thêm gì vô lúc đó người ta sẽ hạnh phúc hơn? Lúc đó mình sẽ khe khẽ mình hát bài "Suối Mơ", "Bên rừng thu vắng", đó. Tự nhiên người ta sẽ hạnh phúc hơn liền. Đó, nhưng mà đừng hát nhiều nhạc tình quá, nghe nó oải.
[44:39]Mình sẽ hát nhạc đạo, kính lạy Đấng Vô Thượng, ví dụ vậy. Đó, chúng ta thấy nó có những hạnh phúc bình dị mình có thể thêm được làm cho người ta vui hơn, không sao hết. Ví dụ mình thấy một người đó họ đang khỏe mạnh thì đó là hạnh phúc họ đang có nha. Người có sức khỏe là có một cái niềm vui, có hạnh phúc đó, mình để yên đừng có phá người ta. Đừng rủ người ta nhậu để mất hạnh phúc người ta, đừng mất cái sức khỏe người ta. Đừng rủ người ta thức khuya đánh bài, mất hạnh phúc người ta. Họ đang có sức khỏe là đang có hạnh phúc, giờ mình thêm vô cái nữa người ta sẽ hạnh phúc hơn nữa, thêm cái gì? Thêm cái gì ai biết?
[45:15]Chích thuốc bổ vô thêm phải không? Mình rủ người ta tập khí công. Tự nhiên người ta sẽ hạnh phúc hơn. Bởi vì cái khí công á, nó là cái trung gian giữa cái sức mạnh của thể chất và cái hạnh phúc của tâm linh. Cho nên làm cho người ta nâng cao lên cái sức khỏe mà người ta đang có và đi dần về cái sức mạnh tâm linh. À ví dụ thế này. Ví dụ bây giờ mình gặp một người bạn mình họ mới mua được một chiếc xe mới. Họ ngồi họ giới thiệu với mình về xe, nói về tính năng của xe, họ hạnh phúc lắm vì họ có một chiếc xe mới. Rồi lúc đó là họ đang hạnh phúc thì mình đừng có chê nha. Ví dụ như ví dụ người ta đang khen xe người ta, cái mình thọt vô một câu:
[45:56]"Coi vậy chứ chiếc xe này không có giá anh ơi." Nói một câu làm đánh vỡ hạnh phúc người ta đang có. Đừng có mình có chọt chọt cái miệng nói như vậy. Người ta đang hạnh phúc, giữ hạnh phúc và mình thêm một cái vô sẽ làm hạnh phúc lớn hơn nữa. Ai biết làm sao?
[46:15]Đây nè, là mình nói thêm về kinh nghiệm đi xe an toàn. Lúc đó mình nói ví dụ khi mà quẹo phải thì sao, quẹo trái sẽ có những tình huống nào, hoặc là vào chỗ đông phải nháy hiệu, phải cẩn thận sao, tức là người ta khoe xe, mình thì bàn về cái kinh nghiệm đi xe an toàn. Thì mới ban đầu người ta hạnh phúc vì cái xe mới người ta, nhưng mà sau cái cuộc nói chuyện người ta thấm thía vì cái mình góp ý về cái kinh nghiệm mà đi xe trên đường. Đi xe trên đường đường trường đi vận tốc nhanh, xe ít thì nguy hiểm gì xảy ra; đi trong thành phố, xe đông, vận tốc chậm thì nguy hiểm gì xảy ra. Ngồi mình bàn mình nói.
[46:51]Thì mới đầu người ta cũng ít để ý tới cái việc mình tự nhiên đang nói về xe bỗng nhiên mình nói về kinh nghiệm giao thông. Nhưng mà sau buổi nói chuyện người ta hạnh phúc hơn, người ta yên tâm hơn, đó. Đó là trong cuộc sống có những hạnh phúc nho nhỏ nhưng mà nếu mình biết, mình vẫn làm tăng thêm lần lớn thêm, như thế. Và bây giờ mình phải nguyện thế này: là cái sự có mặt của mình á là mọi người dễ chịu rồi vui hơn. Nhớ như vậy. Chứ làm sao mà hễ mình xuất hiện cái người ta chầm dằm mặt lại là thua rồi đó. Phải về phải xét lại từ nhỏ lớn mình sống như thế nào. Phải làm sao người ta thấy mình người ta rạng rỡ,
[47:21]người ta vui lên là trước giờ mình sống là mình sống tốt. Mình biết giữ gìn hạnh phúc cho người, mình tăng thêm hạnh phúc cho người. Chứ còn mình mình chuyên gia mà đi tới đâu là quơ bể ly người ta tới đó, chọt một câu nói cái người ta đau khổ cả tháng thì cái người như vậy, mình vừa ló cái mặt vào cửa người ta cái là bóng tối tràn ngập trong tâm hồn người ta, nét mặt người ta ủ xuống một cái là rồi. Nên mình phải sống như vậy đó, sống luôn luôn giữ gìn hạnh phúc người đang có, tăng thêm hạnh phúc người đang có thì đến khi mỗi khi gặp mình, tự nhiên người ta sẽ rất là hạnh phúc. Nhớ vậy. Trong cuộc sống có những cái trò vui,
[47:53]nãy giờ chúng ta nói với nhau á là mình trân trọng giữ gìn cái hạnh phúc mà người đang có, tuy nhiên có những cái loại niềm vui người đang có lại rất là nguy hiểm mà mình phải phá, phải cản. À nói đi phải nói lại. Không phải những hạnh phúc nào của người ta, cái niềm vui nào của người ta mình đều giữ gìn hết đâu. Có những cái mình phải chặn người ta lại, cản người ta lại. Vì sao? Bởi vì những niềm vui, những hạnh phúc đó nó đi về phía sa đọa, tội lỗi và dừng lại ở đau khổ. Điểm kết thúc của nó là đau khổ cho nên chúng ta không có khuyến khích và mình phải biết chặn lại. Ví dụ như là một cái người mà thích đi vũ trường,
[48:31]thích đi vũ trường nhảy nhót, mình biết mình phải chặn lại. Vì sao? Vì mình biết phía sau nó luôn luôn chỉ là đau khổ, không có hạnh phúc gì ở đó hết. Hoặc là con nít vậy, là thích chơi game quá đi, tối ngày cứ bấm máy game hoặc là lên vi tính game, mình phải khuyên dừng lại, dành thời gian qua chỗ khác, tập luyện lại. Có mấy người hơi trúng tim đen thì xin lỗi: "I am sorry."
[48:55]Xin lỗi những người nào mà thầy nói trúng tim đen ham chơi game nha. Hoặc là mình thấy cái người đó giao du với bạn xấu mà mê lắm, thích, tối ngày cứ đi chơi với nhau hoài thích thú lắm, mình phải biết chặn lại liền. Vì mình biết vui đó nhưng mà kết thúc cuối cùng có khi là cùng nhau vào tù, phải chặn lại đi. Hoặc là cái người mà ham đánh bài, ham ma túy thì phải quyết tâm kéo họ ra cho khỏi bằng được cái niềm vui mà họ đang có, vì niềm vui đó chuẩn bị cho một sự đau khổ cùng cực, như vậy. Tuy nhiên thế này, cái tâm nguyện chúng ta đó là giữ gìn hạnh phúc cho người nhưng mà mình chỉ giữ được cho người trung bình trở lên,
[49:31]còn cái người xấu quá, người ích kỷ quá mình giữ không nổi. À là vì sao vậy? Vì cái tâm lý thế này nè, cái người mà quá ích kỷ á thì cái hạnh phúc dễ mất. Vì sao vậy? Họ luôn luôn bực bội, họ muốn chiếm riêng cho riêng mình, họ luôn luôn ganh tị, luôn luôn phiền muộn. Cho nên hồi nãy chúng ta nói với nhau là nhiều cái cách để mình giữ gìn hạnh phúc cho nhau trong cuộc đời mà chỉ giữ được cái người trung bình trở lên, còn người mà xấu quá, ích kỷ quá, mình giữ không nổi đâu. Ví dụ như là mình thương họ, làm cho họ hạnh phúc thì mình cũng muốn thương hoài thôi, mình muốn thương hoài chứ mình cũng chẳng muốn bỏ bê gì để cho cái hạnh phúc được kéo dài cho họ.
[50:09]Nhưng vì họ ích kỷ quá, họ đòi hỏi quá, họ nói là tự như "Anh mà thương tôi là anh không được thương ai." Thế là không thể được. Người đệ tử Phật không bao giờ mà chỉ thương một người, phải thương tất cả chúng sinh, phải giúp người này, phải giúp người kia. Luôn luôn như vậy, phải trải lòng với tất cả mọi người. Mà hễ thấy ưu ái với người khác cái là mặt chầm dằm rồi, nên cái người đó mình không duy trì hạnh phúc cho họ được, dù mình thương họ cũng không giữ được hạnh phúc cho họ. Nên cái người ích kỷ thì hạnh phúc dù có cũng rất là dễ mất. Cho nên vì vậy, chúng ta nói người thì cũng nói lại mình là
[50:40]chúng ta ráng sống đừng ích kỷ thì hạnh phúc sẽ bền bỉ. Mà nếu như hồi nãy chúng ta nói được về cái người xấu, người vừa, người tốt, chúng ta ráng từ tốt trở lên, lúc nào cũng thương con người dù người thương mình ít. Như vậy thì hạnh phúc sẽ bền bỉ với mình hơn. Mà trong tất cả những cái hạnh phúc thì thiền định là cái niềm vui rất là chân thật mà không điều kiện. Những cái niềm vui khác chúng ta phải chạy ra ngoài đi tìm, đi kiếm và hao tốn; chỉ có thiền định là chúng ta tự tìm nơi nội tâm của mình. Trong cái nội tâm này, khi mà chúng ta vượt qua được tội lỗi, chúng ta vượt qua được vọng tưởng thì tự nhiên hạnh phúc đến dần dần.
[51:17]Nghĩa là khi bản ngã mà nhẹ chừng nào thì hạnh phúc lớn dần lớn dần chừng nấy. Thì thiền định là một hạnh phúc chân thật và bền vững. Cũng giống như hôm nay chúng ta có cái hạnh phúc là chúng ta tề tựu với nhau ở đây dưới mái chùa, giữa cái rừng núi hoang sơ nhưng mà tấm lòng chúng ta thì ấm áp. Bên ngoài gió mưa có thể lạnh lẽo nhưng lòng chúng ta thì thì nồng nàn, à vân vân. Thì thầy chúc cho mọi người cái mùa Vu Lan sắp tới là được hạnh phúc, được an vui, tăng được đạo tâm, làm được nhiều việc thiện và quan trọng là lúc nào chúng ta cũng có trí tuệ để giữ gìn cái hạnh phúc mà mọi người chung quanh mình đang có.
[51:59]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Như vậy.
[52:49]Lòng nào đam mê,
[52:57]phiền muộn trói giăng.
[53:41]Dâng lên con tim niềm đậm sâu kính thương Người, lan xa bao la tình yêu thương khắp cho đời.
[54:37]Ngồi đó
[54:41]quên dần,
[54:45]nhìn mối duyên trần,
[54:52]chỉ có
[54:56]nơi đây
[55:00]thân như
[55:04]bụi mờ.
[55:31]Xin tìm về thiền như mái ấm,
[55:39]thanh bình cội nguồn cõi tâm linh, như là
[55:50]tia nắng đẹp soi vào,
[55:58]đêm sẽ tan.
[57:08]Đời là giấc mơ,
[57:16]mọi chuyện thoáng qua.
[57:24]Lòng nào đam mê,
[57:32]phiền muộn trói giăng.
[57:39]Tìm về chân lý,
[57:47]đạo mầu từ bi.
[59:12]Ngồi đó
[59:16]quên dần, nhìn mối duyên trần,
[59:27]chỉ có
[59:31]nơi đây
[59:35]thân như bụi mờ.
[1:00:06]Xin tìm về thiền như mái ấm,
[1:00:14]thanh bình cội nguồn cõi tâm linh,
[1:00:21]như là tia nắng đẹp
[1:00:29]soi vào,
[1:00:33]đêm sẽ tan.