Lời giảng: Can Đảm

[0:12]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:21]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:34]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni...

[0:46]Hôm nay ta học bài Tâm lý Đạo đức xong thì tôi trả lại những cái bài thi

[0:56]như của môn Thực tập Thiền quán, rồi tôi tôi nói chuyện về vấn đề đó một chút.

[1:05]Giờ chúng ta học bài thứ 20 của Tâm lý Đạo đức là bài Can đảm. Can đảm, nếu mình nói bình thường á là gan dạ, nhưng mà cái gan dạ nó có nhiều trường hợp. Cái trường hợp mà chúng ta muốn nói trên cái khía cạnh đạo đức á là

[1:33]là dám đương đầu với cái nguy hiểm để làm cái điều tốt, đó là cái can đảm. Ở đây chúng ta nhấn mạnh là điều tốt, chứ không phải là cái điều xấu. Chứ cái gan dạ can... cái gan dạ đó thì nó nhiều trường hợp lắm. Ví dụ như một tên cướp mà dám giữa đường ban ngày ban mặt đi giựt đồ của người ta thì nó cũng gan ghê lắm chứ không phải không, nhưng cái đó mình không gọi là can đảm mà gọi là táo tợn, liều lĩnh. Nên cái chữ can đảm nó hàm cái ý đạo đức ở trong đó. Mình dùng cái từ bây giờ gọi là can đảm, nhưng còn cái từ trong đạo Phật có nghĩa là gì? Hùng lực, hay là chữ Dũng trong bi, trí, dũng, phải không?

[2:24]Đó, cái tinh thần nó vậy. Cho nên trong đạo Phật mà ba cái đức tính được ca ngợi của một người, một vị thánh trong Phật pháp hay là một người đệ tử của Phật xứng đáng là phải có bi, trí và dũng. Bi là lòng thương yêu chúng sinh, trí là cái trí tuệ hiểu rõ mọi điều, nhưng mà phải có cái gan dạ rồi mới có thể làm được những cái điều tốt. Vì nếu mà chúng ta không có cái dũng, không có cái hùng lực thì chúng ta cũng sẽ không làm được những cái điều tốt trong cuộc đời này. Và vì sao? Vì không phải mọi điều tốt đều dễ thực hiện, đều được thuận tiện, mà có rất nhiều cái điều tốt nó gói trong cái hoàn cảnh nguy hiểm,

[3:17]khó khăn, nếu chúng ta không đủ cái hùng lực, cái dũng cảm thì chúng ta sẽ không thực hiện được. Vì vậy cái can đảm là một trong ba tính chất của một vị thánh hay của một đệ tử Phật, chúng ta phải bổ sung cái điều đó. Những cái nguy hiểm, khó khăn mà được kể ra coi như là mình phải đối diện khi mình muốn làm một cái việc thiện thì là cái gì? Nguy hiểm nhất là cái gì? Nguy hiểm nhất là cái chết, phải không? Là có khi phải làm được một việc thiện mình phải đánh đổi bằng cả cái sinh mạng của mình. Mà nếu cái người mà dám như vậy thì người đó là người rất dũng cảm. Thứ hai nữa là gì? Thì dễ thì thấp hơn chết là bị thương chứ có gì đâu.

[4:08]Đó là cái nguy hiểm thấp hơn cái chết, tức là bị thương khi mình cứu người khác mà mình phải bị thương tật, bị đau đớn, có khi phải bị tù đày, có khi phải hứng chịu cái sự căm ghét, cái sự phỉ báng của người khác. Nên những cái trường hợp mà làm việc thiện không có đơn giản là như vậy. Rồi những cái điều tốt được kể ra như là chuyện gì? Như là cứu người khi họ bị lâm nguy, phải không? Hoặc là những chiến sĩ mà dấn thân trong chiến trường để bảo vệ đất nước. Cái người chiến sĩ coi vậy chứ cái công đức họ lớn lắm, vì đối diện với cái chết mà phải dám xông pha, cái quyết tâm cao, cái can đảm rất là mạnh,

[4:54]mà nếu đó là cuộc chiến đấu chính nghĩa thì phước họ rất là lớn. Hoặc đôi khi chúng ta dám lên tiếng bày tỏ sự thật, mặc dù cái sự thật đó là làm cho mọi người họ họ bất bình, họ căm ghét, có khi họ mưu hại mình, đó cũng là một cái can đảm. Hoặc là những người dám chống lại với tội ác. Vì có những cái tội ác mà được tổ chức rất là tinh vi, chặt chẽ, người tội phạm có tổ chức như là mafia, hội Tam Hoàng, ai nói về nó, ai đụng tới nó nó giết liền, thì những người dám chống lại cái tội ác cũng là những người rất dũng cảm. Cái can đảm chúng ta dùng cái từ để dành cho cái điều thiện, còn cái gan dạ của những tên cướp mình không có gọi cái từ can

[5:51]đảm, đây là cái chỗ chúng ta phân biệt sơ sơ như vậy. Trong cái cuộc sống này là nhiều khi bình thường, với cuộc sống bình thường có những lúc con người cũng phải đối diện với những cái nguy hiểm và và cái sự can đảm là một cái cần thiết để chúng ta sống giữa cái cuộc đời này. Vì cuộc đời này nó không có bình yên, phẳng lặng, nó luôn luôn chứa đựng những cái bất trắc, những cái khó khăn, những nghịch cảnh. Cái chữ khó khăn, cái chữ nghịch cảnh coi vậy chớ nghe nó nhẹ, còn cái nguy hiểm đối diện với nguy hiểm mới là những cái khó. Mà người đệ tử Phật mình không phải luôn luôn mình làm những việc Phật pháp được suôn sẻ, dễ dàng.

[6:44]Như nói những cái việc thiện đơn giản trong đời sống như khi mình có một triệu, mình ngắt ra mình cho người khác một trăm ngàn, coi vậy chứ nó dễ vì nó cũng không có thiệt hại mình bao nhiêu. Còn trong trường hợp mình chỉ có năm chục ngàn mà cái người kia họ bệnh, lúc họ cấp bách họ cần cần luôn năm chục ngàn tiền thuốc, mình dám cho luôn, cái đó mới khó. Vì khi mình cho họ rồi thì mình không còn gì để để ăn nữa mà dám cho họ, khó. Mà khó vậy chứ cũng không khó bằng là khi mà mình phải nhảy vào trong cái đám lửa cháy để cứu một đứa nhỏ trỏng. Vì sao? Vì cái kia nhịn đói, đói đói vậy thôi mình đi xin người khác dễ người ta cho lắm,

[7:29]còn nhảy vào một cái đống lửa để cứu cái người nào đang kẹt trong cái cái nhà cháy thì có khi mình phải đánh đổi luôn cả cái sinh mạng của mình, không phải dễ, thì cái quyết tâm đó rất là cao, chứ thường thường không làm được. Cái phước mà chúng ta có được ở kiếp sau á, nó nằm trong một cái công thức, hôm trước có lần tôi nói không biết quý thầy có nhớ không? Cái công thức phước nó bằng cái gì? Phước nó là một cái tích số giữa cái cái việc mình làm lợi ích cho người khác nhân với sự cố gắng của bản thân mình. Đây là một cái công thức. Chúng ta thấy cái tâm lý, cái đạo đức vậy mà có công thức rồi đó, mà đây là sự thật.

[8:15]Vì ví dụ như chúng ta cho cái người kia một trăm ngàn mà mình có một triệu thì cái lợi ích cho người ta lớn không? Được một trăm ngàn, phải không? Nhưng mà cái cố gắng thì không bao nhiêu nên cái hệ số của sự cố gắng mình nhân không bao nhiêu. Nhưng trong trường hợp mà nói mình có năm chục mà người ta cần năm chục mình đưa luôn năm chục thì cái lợi ích cho người ta nó ít hơn, tại năm chục ngàn đâu có bằng một trăm ngàn, phải không? Nhưng mà cái sự cố gắng đó là vượt bực, cái hệ số rất là lớn. Cho nên trong trường hợp thứ hai này cái phước lại lớn hơn cái trường hợp thứ nhất là do chính cái cố gắng này.

[8:55]Thì cũng vậy, mà cái khó đó cũng không bằng cái mà mình nhảy vào cái đám nhà đang cháy nghĩ phừng phừng vậy đi tìm cái đứa trẻ nó đang khóc ở trong á. Còn đứa nhỏ đang khóc trong nhà đó, mình thế là mình lấy nước mình tạt lên quần áo mình cho nó ướt một cái rồi mình nhảy luôn vào trong đó luôn. Tìm đứa nhỏ bồng nó bồng úp che người rồi nó nhảy ra ngoài, thì cái cố gắng trong trường hợp này thì đúng là vượt bực. Vì lúc đó mình có thể mình bị phỏng, bị cháy, bị bị nguy hiểm rất nhiều mà vẫn cố gắng làm. Biết trước cái đau đớn, cái thương tật, cái chết chóc chờ mình mà vẫn gan dạ nhảy vào thì cái cố gắng đó là vượt bực.

[9:29]Vì vậy cái phước rất là lớn, phước rất là lớn. Có một lần tôi đọc báo thấy ngoài Bắc có đứa bé gái đi chơi với các bạn ở ngoài bờ đê, cái dòng nước chảy xiết làm sao đó, bốn đứa bạn nó rớt xuống dưới. Rớt dưới trong cái nguy cấp, nó nó lội giỏi, nhảy xuống luôn mới cứu. Nó kéo từng đứa vào, kéo được đứa thứ ba thì nó quá mệt rồi, nhưng mà nghe nói còn đứa thứ tư loi ngoi ngoài kia, nhảy xuống cứu luôn. Đẩy được đứa thứ tư vô bờ thì nước cuốn nó đi trôi đi chết luôn. Tức là trong lúc nó quá mệt, nó biết cái sức nó quá mệt mà nghĩ tới cái người bạn mình coi là đang chết hụt ngoài kia, nó hy sinh luôn, vẫn hết sức cố gắng để mà đẩy được người bạn mình

[10:13]vào trong thì cái cố gắng đó là vượt bực, mà đúng là nó chết luôn á. Rồi sau người ta vớt được xác đem chôn và mọi người người ta đến người ta viếng với cái lòng thương tiếc, quý trọng vô cùng. Cái người như vậy chết thường lên cõi trời luôn, vì cái cái trong một lần mà như vậy, cái sự cố gắng mà đánh đổi cả cái sinh mạng của mình, cái sự cố gắng đó vượt bực, cái công đức vô cùng lớn là vậy. Chúng ta nghe kể câu chuyện là tiền thân Đức Phật thì chuyện này tôi nghĩ nó có tính ngụ ngôn nhiều hơn. Tuy nhiên chúng ta cũng cũng kể để nhận thấy như vậy. Ví dụ có một lần Đức Phật trong một kiếp ngài là một vị sa môn

[10:55]tu hành, rồi thấy một con chim cưu, chim cắt, con chim mà nó ăn ăn ăn ăn thịt các các con vật khác á, nó rượt một con chim bồ câu, con chim bồ câu bay vào núp vào vào người của ngài. Thì đây là cái mẫu đối thoại, dĩ nhiên cái con chim mà nói tiếng người thì mình biết chuyện này nó không không phải là là có thật, nó có tính ngụ ngôn thôi. Thì nói rằng đây là bữa ăn của con chim cưu mà nếu ngài cứu con chim bồ câu thì nó đói. nó nói đây là cái sự công bằng của cuộc sống này, nó đi săn được mồi nó sống, bây giờ Ngài giành lại con mồi của nó thì nó không chịu. Thì Ngài đành phải cắt cái miếng thịt của mình

[11:35]để mà cho con chim câu ăn, thế cho cái mạng con chim bồ câu mà Ngài đã cứu nó. Nên có một có nhiều cái chùa vậy, người ta vẽ cái sự tích đó lên trên vách, đó là Đức Phật đã từng cắt thịt cho chim câu ăn để cứu mạng một con chim bồ câu. Thì cái thái độ đó là thái độ dũng cảm vì chuyện nó không đơn giản. Cái cái đau đớn, cái thương tật ta thấy chứ nó rất là khó chịu, rất là khó chịu mà mà chúng ta hy sinh được, chịu đựng được để làm lợi ích cho người khác thì đây cũng là một cái thái độ hết sức là can đảm, dũng cảm thì người thường thường không làm được, cái tinh thần yếu yếu không làm được. Có những khi để giúp cho người khác

[12:23]mà người này phải chịu cái sự tù đày luôn á, nó cũng lại là một cái can đảm. Tôi có nghe kể câu chuyện, chuyện này trong giới xã hội đen là có một cái tay xã hội đen trong một lần nóng giận, xô xát đánh một người ba mươi mấy tuổi chết mất. Thì công an mới ập tới bắt. Bắt thì mà cái người thủ phạm đánh chết người ta á có vợ tới ngày sinh. Thì một cái người bạn khác đứng ra nhận nhận mình đã đánh chết cái cái người nạn nhân, để bị chấp nhận chịu ở tù, chấp nhận chịu ở tù cho người kia họ được ở lại nuôi vợ đang tới ngày sinh. Thì cái thái độ đó cũng là cái gọi là can đảm á, dũng cảm. Nên mấy cái người trộm cướp chứ

[13:13]xã hội đen họ làm ăn phi pháp mình cũng không thích cái chuyện của họ. Nhưng mà đôi khi họ có những cái hào hiệp, những cái nghĩa tình gì của họ trong cái giới họ với nhau. Nhiều khi họ cũng dám sống, dám chết với nhau á. Có những cái người tình giang hồ gì đó mình không biết, cũng không ở trong cái giới đó mình cũng không rành. Nó cũng giống như là những người chiến sĩ mà trên mặt trận vậy, họ đối diện với cái chết thường xuyên. Nếu là một cuộc chiến tranh xâm lăng á thì cái người lính trong đó tội nặng lắm. Vì cầm dao, cầm súng đi giết người ta, vừa cái tội sát sinh mà vừa cái tội ăn cướp nữa.

[13:49]Nên cái người lính trong một đội quân xâm lăng thì tội nặng lắm. Nhưng một người lính ở trong cái đội quân mà bảo vệ, tự vệ á, bảo vệ đất nước á thì phước rất là lớn, phước lớn lắm. Nên chúng ta đừng nghĩ đi lính là là sát sanh. Có những người phước lại lớn tại đối diện với cái chết mà trong tâm của họ là họ nghĩ đến cái bình yên cho cái cái đất nước, cái hậu phương, những người dân lành ở phía sau. Tôi nhớ có bài hát: "Cho em thơ ngủ ngon để buổi sáng em đi đến trường á". Mấy thầy nhớ bài đó không? Bài gì? Thế Hiển. Cái bài này cũng lâu rồi, không biết. "Một ba lô, cây súng trên vai, người chiến sĩ quen với gian lao.

[14:31]Đường dài đêm thâu, bóng tối quân thù trước mặt". Rồi có những trường hợp mà chúng ta thấy những người họ làm điều sai trái mà dám đứng ra phanh phui, tố cáo? Hay là chúng ta dám lên tiếng để nói lên sự thật chống lại cái việc làm sai lầm, bất công của những người nào có thế lực thì cái điều này nó cũng nguy hiểm. Giống như những ký giả ở các nước, trong cái năm qua vậy, trên thế giới người ta tổng kết hết là khoảng ba bốn ngàn ký giả bị bắt, bị giết, bị bị thương, bị tù đày này kia nọ. Vì sao? Vì những người này cũng dám nói lên sự thật để đấu tranh lại với cái bất công tồn tại trong cái xã hội và đã bị trù dập, bị tù đày, có khi bị ám sát, giết luôn á.

[15:24]Nên những người mà dám nói lên sự thật cũng là những người can đảm. Mà cái điều xấu bị phơi bày ra thì tự nhiên nó nó bị bị khống chế lại bớt. Đó là cái cái hay việc có những khi lên tiếng nói lên sự thật, nó giúp cho cái điều xấu bị khống chế lại bớt. Còn nếu ai cũng nhát, ai cũng sợ hãi không dám lên tiếng nói sự thật thì cái điều xấu nó cứ tồn tại mà nó phát triển. Nên mở miệng mà nói cái điều đúng, nói cái điều có lợi cũng rất là có công đức. Bây giờ chúng ta phân tích cái sự tạo thành cái tâm can đảm. Cái tâm can đảm nó được tạo thành bởi hai điều, sự thật bởi ba điều lận, nhưng mà cái chính là hai điều.

[16:12]À thứ nhất là bởi cái tinh thần mạnh mẽ, vững vàng, cái tinh thần mạnh. Cái tinh thần mạnh này là cái không có định nghĩa được, cũng giống như cái tình thương yêu, cái lòng từ bi vậy, khi chúng ta học trong cái bài tâm từ. Cái tình thương cũng không có định nghĩa bằng lời được, mà chúng ta chỉ nhìn thấy cái biểu hiện của nó và biết rằng tình thương đang có hiện diện vậy thôi, chứ không có định nghĩa được. Thì cái thế nào gọi là một tinh thần mạnh mẽ, chúng ta cũng không có định nghĩa bằng lời được, mà chúng ta chỉ hiểu nó khi chúng ta có được cái tinh thần đó. Là trong một vài trường hợp thử thách

[16:56]mà mình quyết đoán, mình gan dạ, mình xốc tới, mình vững chí, những cái đó đều là biểu hiện của cái tinh thần mạnh, chứ còn dùng lời thì khó diễn tả được. Quý thầy ở miền Tây thì chắc rành mấy cây cầu khỉ phải không? Biết không? Biết đi cầu khỉ không? Những cái cầu khỉ mà cầu khỉ đời xưa kìa, cầu khỉ đời mới nhiều khi còn có cái tay vịn. Chứ cầu khỉ đời xưa bắt có một cây một qua cái mương, qua cái xẻo. Mấy thầy miền Trung với miền ngoài chắc không biết cái vụ cầu cầu khỉ này. Quý thầy miền Tây chắc rành ha? Ai biết đi cầu khỉ giơ tay lên? Không, tôi hỏi thiệt á. Sao có hai, ba người à? Không, nếu mà giơ chắc từ từ giơ hết tại vì ở đây miền Tây không, thôi được rồi.

[17:42]Tại vì tôi nhớ cái chuyện này, tôi nhớ cái chuyện này một chút chứ cũng không nhiều lắm. Hồi đó có một lần tôi đi về cái giỗ về cái vùng dưới Trà Ôn, Phước Hậu, lúc đó tôi đi với Hòa thượng, thầy tôi, thì về thăm cái quê, đi vô trong cái miền quê sâu ở trong á. Thì vô tới miền đó thì đúng là không cầu, không đường gì hết trơn á. Cái cầu bắt một cây một đi qua. Kiếm cây nào bự bự họ hạ gác để đó ai đi đi. Nên cái miền đó người dân không có biết đi xe đạp, cả đời không biết đi. Thì có thể đi xe đạp đi một chút mà gặp cầu khỉ là thua nên cứ đi bộ, đi xuồng, đi bộ, đi xuồng. Thì đi một đoàn người như vậy thì có

[18:23]như à một vài người nam là Hòa thượng, thầy tôi, tôi với mấy huynh đệ nào đó, đằng sau là các cô. Các cô cũng không nghĩ không phải miền Tây lắm, hay là cũng là lớn tuổi già rồi cũng thấy mấy cầu khỉ cũng ngán. Thì lúc đó mà tôi cũng từ nhỏ đến lớn rồi cũng ở Sài Gòn cũng không rành ba cái vụ cầu khỉ, thấy có một cây một. Nhưng mà lúc đó không lẽ đứng nài bò từ từ leo mà bò bò đi qua thì cũng không được. Nhắm mắt liều mạng đi qua đại, đâm đầu chạy cái ào qua mất luôn. Thì tôi mới sực tỉnh ngộ được một điều, lúc liều mạng làm cái sực ngộ, sực tỉnh là là lúc đó mình đừng có dao động, đừng dao động thì sẽ làm được.

[19:00]Có những cái điều đó. Thì thì cũng thấy phấn khởi tôi mới quay lại, tôi quay lại đứng trên giữa cầu, đứng lừng lững giữa cầu để đón thầy tôi đi qua. Tức thầy tôi bước lại vài bước là tới tôi, tôi nắm cái tay tôi kéo thầy qua luôn tại ổng cũng già lắm rồi. Rồi từ từ rồi đón mấy cô rồi cũng đi chậm chậm rồi cũng qua được. Rồi tôi lại nhớ một cái chuyện, đó là hồi đó có một cái ao sen, rồi quý thầy trong chùa mới xuống để mà dọn cỏ trên cái cù lao ở giữa cái ao. Có mấy cái bó tre quý thầy ngâm dài dài dài đó, thì tôi mới nhờ một cái anh cư sĩ đứng vịn một cái đầu bó tre để tôi đạp lên trên cái bó tre lủm bủm lủm bủm tôi đi

[19:38]mà đi vào qua cái vô cái cù lao bên kia để mà dọn cỏ bên đó. Tôi lủm bủm lủm bủm tôi đi thì quý thầy biết cái bó tre mà nổi trên mặt nước mình đi nó đâu có chắc phải không? Giẫm lên thì nó cứ sập xìu sập xìu sập xìu vậy đó. Dẫm mà tôi cũng vậy, cũng bình tĩnh không có dao động, bước một cái đi, bước qua luôn bên kia luôn. Thì qua những lần đó tôi mới nhìn lại, tôi phân tích cái tâm mình lúc đó. Tôi nói tại sao mình mình đi qua được mà mấy thầy đi sau té hết? Thì tôi mới nghĩ là à chính lúc đó là mình có cái quyết tâm, lì quyết tâm làm đại một cái mà mạnh tinh thần không dao động thì làm được. Sau này thì tôi mới nghe mấy cái chuyện cũng tương tự như vậy

[20:17]nhưng mà người ta hay hơn mình, mình chỉ làm được những chuyện nhỏ nhỏ rồi mình nghiệm lại cái tâm mình, mình hiểu thôi. Còn cái chuyện là có những người mà họ giẫm đi trên than hồng. Mấy thầy nghe chuyện chứ? Lửa than cháy đỏ rực, họ đi họ giẫm trên đó, họ đi họ vừa tụng những câu thần chú bí hiểm gì đó họ đi. Thật ra cái thần chú nó chỉ là làm cho người ta vững cái tâm thôi, có niềm tin vững tâm, mà khi vững tâm được họ đi không cháy chân. Rồi có một cái ông thầy đó ông mới dạy đệ tử ổng thế này, ổng trải than mà rắc đi cả năm, mười thước như vậy, cháy đỏ rực. Thì ổng đi qua cho người ta coi rồi những người đệ tử không dám đi.

[20:54]Rồi ổng mới nói ổng dạy cho đi bằng cách là mỗi người lấy tờ giấy viết lên cái nỗi sợ hãi của mình vô trong đó. Thì cái mấy người đệ tử mới viết, nói bước lên sợ nóng chân, sợ phỏng chân hay gì đó. Cứ sợ sợ không à, viết lắm sợ. Xong cầm tờ giấy đó ổng ổng tụng niệm gì đó xong ổng cầm ổng đốt, ổng nói là: "Thầy đã đốt hết cái sợ hãi, bây giờ con không còn sợ hãi nữa, hãy dõng lên mà đi, nó không cháy." Cái họ nghe lời ông thầy ám thị, họ vững tin cái họ đứng lên họ đi được luôn. Dễ dàng như vậy. Là cái vững, đâu bữa nào quý thầy thử làm coi.

[21:32]Ở đây chùa mình cũng có xe hơi đó. Long An có cấp cứu cũng gần, mấy thầy thử một bữa không sao. Rồi có một cái, có một người cũng kể chuyện, thí dụ mình ta cầm cái chai, chai thủy tinh ta đập vào đầu bể chai mà đầu không bể, quý thầy nghe chưa? Quý thầy làm thử chưa? Chưa. Họ nói thế này nè, họ nói cái đó là cái luyện ý chí chứ cũng không phải gì đặc biệt. Cầm cái chai mà mình cứ chiêm nghiệm, mình ám thị mình quyết là đập vô bể cái cái chai mà đầu không bể, khi nào mà cảm thấy cái lòng mình có niềm tin vững rồi thì cứ đập cái bốp là chai bể đầu không bể. Còn mà chưa vững đập vô là bể đầu à, chai không bể mà đầu bể, vậy đó.

[22:11]Họ nói nghe nói cũng có lý, cái cái nên tâm mình nó có những cái sức mạnh nào đó tiềm ẩn mà mình chưa có phát huy được. Mai mốt bữa nào quý thầy cũng làm thử cái. Không dám được lắm à. Do đó cái tinh thần mà mạnh mẽ, vững vàng cũng làm cho người ta gan dạ khi đối diện với nguy hiểm, khi đối diện với nguy hiểm. Là trước những cái chết, trước những cái cái cái cái hoạn nạn, tai nạn mà mình giữ vững được tinh thần thì đó là cũng là một cái tinh thần vững vàng, mạnh mẽ. Cái điều thứ hai nữa là bởi sự thúc đẩy của cái thiện tâm, của cái tâm thiện, tâm vì người, tâm thương người. Thì ví dụ mình thấy đứa bé nó rớt xuống sông,

[22:57]nó ngoi ngoi ngóp ngóp dưới, thì lúc đó đó mà nhiều khi nước sông sâu, dòng sông nó rộng, mình biết sức mình bơi cũng không nổi, nhưng mà vì mình thương á, thấy tội nghiệp quá, thôi nhảy xuống liều đại. Thì lúc ở nào giờ mình cũng là cái người nhát chứ không gì hết trơn. Rồi nhảy xuống mình cứu nó, rồi cái hai ba người khác họ tiếp tới, họ quăng phao quăng đồ xuống cái là mình mình thoát được cũng cứu được đứa bé. Thì lúc có nhiều khi tâm mình mình thuộc loại nào giờ cũng nhát lắm chứ không phải không. Nhưng mà trong trường hợp vì thấy tội nghiệp đứa bé quá cái mà mình làm được cái việc tốt, đó là lúc mình can đảm đột xuất.

[23:30]Có cái câu chuyện, có câu chuyện này câu chuyện cười, vui chứ nó không, chắc cũng không có thiệt. Rồi có một cái cô gái cổ bị rớt xuống cái cái cái dòng sông gì đó, thì dòng sông nước chảy xiết ai cũng sợ hãi hết. Rồi có một cái anh chàng ảnh nhảy xuống ảnh cứu cổ lên, cứu sống được thì lên người ta người ta mừng rỡ, người ta khen ngợi ảnh là dũng cảm. Ảnh mới đi quanh quất ảnh lầm lẩm bẩm ảnh chửi, ảnh tìm thằng nào lại xô tao xuống? Cái này là không phải tự nguyện. Trong cái trường hợp vào những cái ngày ngày xưa khi mà đất nước chúng ta đối diện với những giặc ngoại xâm như trong thời nhà Trần vậy thì cái quân quân Mông Cổ,

[24:12]quân Nguyên đó, nó đi tới đâu là nó tàn phá, nó chém giết tới đó, ác độc vô cùng. Làm không còn một chút gì hết thì nhà coi như vua quan mình phải tổ chức tiêu thổ kháng chiến, nghĩa là đem lương thực trong làng giấu hết, nhưng mà người dân bồng bế giấu nhau vào trong dắt nhau vào rừng vào núi trốn giặc hết, vì nó bắt gặp là nó giết, bắt gặp nó giết, tàn sát như vậy. Rồi mình tổ chức quân đội để chiến đấu. Thì có những người mà do căm phẫn cái cái ác độc của quân thù mà tham gia vào cái lực lượng quân đội để mà chiến đấu, vì cái lòng yêu quê hương đất nước mà họ cũng chấp nhận xông pha chiến đấu như vậy,

[24:54]chứ bình thường cả một rừng gươm mà ai cũng cầm gươm tua tủa, máu me đầy đồng, người bị thương, người oằn oại, mà vẫn phải tiếp tục cầm gươm xông tới chiến đấu thì mình thấy cái tinh thần nó dễ sợ lắm, không được. Đó là cũng là lòng yêu quê hương đất nước mà thúc đẩy người ta làm những cái điều như vậy, cái can đảm như vậy. Ở đây quý thầy có ai sợ ma không? Có không? Đâu giơ tay đi? Một người.

[25:27]Nhưng mà vậy là tương đối số đông là quý thầy không có sợ, không sợ ma vậy cũng tốt. Ờ không sợ ma cũng là một cái can đảm, là một cái can đảm. Thí như tôi, tôi nhớ hồi nhỏ tôi sợ ma lắm. Ở nhà đằng trước mà mẹ tôi sai tôi ra đằng sau rót nước uống tôi cũng không dám đi, đi một mình không dám. Lớn lên rồi thì từ từ nó cũng hết sợ. Rồi khi đi tu thì thường là tôi ở nơi vắng vẻ, có lần ở cái cốc tôi ở mấy năm ở trong cái khu nghĩa địa luôn, chung quanh là mồ mả không. Về ở cốc được mấy ngày cái người ta đem cái mả người ta chôn cách cốc mình hai ba thước, chôn thêm một cái nữa, rồi tiếp tục ở mấy năm nha.

[26:06]Mà cũng hên, vì thấy tôi ốm yếu quá không ai nhát, cũng đỡ. Nhưng nhưng vừa rồi có cái chuyện mà tôi thấy là tôi cũng còn sợ ma chứ chưa hết. Mới hồi Tết này hay gì. Đêm đó lúc đó tôi đi vắng, tôi mắc đi giảng hay gì á. Cái chú đệ tử của tôi nằm nghe chó sủa quá đi, cái sợ ăn trộm vào chùa cái chú mới thức dậy đi ra. Đi từ nhà nhà khách à nhà tăng rồi băng qua nhà khách, chú thấy một cái người không biết rõ là nam hay nữ đi phía trước cầm một cái cục gì nó sáng, đằng sau là nguyên đám con nít mà không ai đi đụng đất hết trơn á, đi hổng hổng hổng đất. Cái chú đi theo cái người ta dắt đám con nít nó đi cái tới bờ cầu,

[26:53]đi tới cái cái cầu bắc qua suối rồi coi nhảy lên cây sộp, biến mất á. Nghe léo nhéo tiếng con nít nói: "Ăn chực ăn mày đói quá." Thì ra là mấy ngày Tết mệt đó, rồi mấy cô cúng chắc lúc đó cúng thí thực tâm không có nghiêm chỉnh hay sao, chắc mệt quá, thành thử cái cái trong cái thế giới siêu hình đó họ ăn không được no. Thì từ lúc mà chú kể cái chuyện đó ra vậy thì chùa mới bắt đầu cái bày cái mâm cơm ngon lành cúng người ta để như đền bù. Nhưng cũng từ bữa đó rồi là mấy cái chú nhỏ nhỏ là không dám đi qua cầu ban đêm nữa, tại biết cái cây sộp đó có ma, ma nhiều lắm. Còn tôi thì khi khỏe tôi cũng có đi kiểm tra chúng ngồi

[27:33]thiền, tới giờ ngồi thiền thì thì tôi qua bên phía Ni chống gậy rảo rảo coi mấy cô ngồi nghiêm chỉnh không, xong rồi đi chống gậy đi qua bên phía Tăng coi mấy chú ngồi thiền nghiêm chỉnh rồi đi về. Đi về cũng đi ngang cái cầu đó. Đi ngang cầu có cây sộp thì tôi cũng đi nhìn nó vậy thôi, nghĩ chắc đây cũng cả đám trển nè, thấy bình thường. Nhưng đi qua khỏi rồi á thì lại thấy ớn ớn sau lưng, không biết có ai theo không, thì cũng quay lại dòm chứ cũng không thấy ai rồi đi tiếp. Nhưng mà lúc đó tôi chợt tôi chợt mới hiểu rằng cái sợ này nó là cái gì. Thì lúc mình thấy tâm mình động lên một cái, mình thấy như vậy cái cũng còn cảm giác sợ,

[28:11]giống như sợ, thấy rờn rợn mà ai lẽo đẽo sau lưng mình thấy nó cũng nhờn nhợn. Mới quay lại rọi đèn pin cũng không thấy ai rồi đi tiếp. Thì tôi mới phân tích lại cái tâm sợ của mình là gì. Thì trong nhiều trường hợp mà tại sao người ta hay sợ ma? Tại sao người ta hay sợ ma? Thì tôi mới hiểu được một điều là vì lý do thế này: là vì mình không biết con ma nó ở đâu, ha, không biết ma nó ở đâu nên mình sợ. Chứ nếu mình biết rõ, ví dụ mình biết rõ là con ma thì thường là ở bên cạnh ông thầy Trung Hiếu, ví dụ ổng đi đâu nó ngồi một bên đó, thì mình biết chắc vậy thì không có sợ nữa. Thì ví dụ ổng ở đằng kia thì nó ở đằng đó chứ nó không ở

[28:54]đằng mình, ổng lại đây nó đi theo, thì không có gì sợ. Hoặc là biết kỹ cái hốc đó là ma nó thường ở đó, mình nhìn thấy được nó, hiểu được nó thì mình không có sợ. Còn ở đây gọi là hồn ma bóng quế nó lẩn lẩn lướt lướt vô hình, khi thì nó hiện ở đây khi hiện kia làm mình sợ. Thành cái sợ đó rõ ràng là do cái gì? Không biết rõ. Phải không? Cái không biết rõ làm mình sợ. Chứ còn nếu mà mình thấy rõ, dù cho gương mặt nó có ghê rợn đi nữa đi, nhưng mình thấy nó rõ, biết nó rõ ở đâu, nó đi tới đi lui khúc nào mình không có sợ. Chính vì không biết nó ở đâu lâu lâu cái nó hiện ra ngồi cú rũ mà xõa tóc dài phía trước rồi, phải không?

[29:35]Làm mình sợ. Ở đây có ai thấy ma chưa? Đây có ai thấy chưa?

[29:46]Minh Trí thấy rồi hả? Đó là do mình, cái sợ là không biết rõ. Và trong cuộc sống này cũng vậy, những cái điều mà chúng ta sợ hãi, trong đó có một lý do là vì chúng ta không biết rõ về nó, nghĩa là chúng ta không có trí tuệ. Chính cái không trí tuệ cũng làm cho con người sợ hãi. Không trí tuệ mà làm cho con người sợ hãi là sao? Là có trường hợp, ví dụ như người ta nói có cái ông thầy bùa ổng hay lắm, ổng có thể ém, ổng thơ người ta được, hay là ai mà ổng ghét, ổng chuốc bùa là cái người đó bệnh rồi chết. Mình nghe vậy mình sợ. Phải không? Đa phần vậy, mình nghe vậy mình sợ. Mà tại sao mình sợ? Bởi vì mình không biết rõ bùa là cái gì, không biết rõ.

[30:42]Chứ nếu mình biết rõ bùa là cái gì thì mình không có sợ nữa. Vậy bùa là cái gì? Nếu quý thầy mà không biết rõ là quý thầy sẽ còn sợ nó đó, phải biết rõ về nó. Cái lực của bùa chú là gì? Thật ra bùa chú có tác dụng, chứ không phải là không, nhưng cái tác dụng của bùa chú nó lệ thuộc vào nghiệp. Giống như một cái đánh vậy á, một cái đánh nó có tác dụng nó làm mình đau, nhưng mà nó phải lệ thuộc vào nghiệp, mình không có bị cái nghiệp đó thì người ta không đánh mình được. Thì cũng vậy, nếu mình không mắc cái nghiệp gì đó thì người ta không đánh bùa mình được, đó. Chứ bùa nó có tác dụng của tâm, cái tâm linh của niềm tin, cái sự luyện tập lâu ngày

[31:30]và cái định lực của ông thầy bùa, điều đó có chứ không phải không. Nhưng mà nó còn lệ thuộc vào nghiệp, chứ nó không phải là một cái gì quá huyền bí, quá siêu nhiên mà mình không thể không thể biết được, mình vẫn biết được nó. Phải hiểu về cái điều đó như vậy thì mình sẽ không sợ hãi. Giống như cái chuyện mà ngài ngài A Nan với với Ma Đăng Già vậy. Ngài A Nan thì rất là đẹp trai, phải không? Khi mình đọc kinh điển thì mình biết cái điều đó. Nghĩa là thầy Minh Trí, thầy Minh Đạo mà cộng lại thì cũng gần bằng ngài A Nan, ví dụ vậy.

[32:11]Có cộng thêm ai nữa không? An Lương hả? Ừ. Ngọt vậy đó. Cho nên có một cái cô, cổ tên là Ma Đăng Già, tên là Ma Đăng Già. Sau này cái nhiều người có hỏi là mấy thầy tu có sợ Ma Đăng Già hay không là vậy đó. Quý thầy có sợ không? Mấy thầy, mấy thầy không có sợ Ma Đăng Già mà chỉ sợ ma đang trẻ là vậy.

[32:41]Thì cô, cô gặp ngài vài lần cái cô cô thương đem lòng thương nhớ, thương nhớ rồi thương tư, thương tư rồi cái bệnh. Cái người mẹ thương con, tìm hiểu thì cô nói thật. Thì người mẹ nào cũng vậy, biết điều đó nó cũng không phải lắm nhưng vì thương con quá, không biết làm sao, nên có người mách cho bà mới đến nhờ một ông thầy bùa, ông thầy bùa đó ổng mới cho cổ bùa phép gì đó không biết. Cái cổ mới tỉnh ra. Lần đó thì đợi ngài đợi cái ngài A-nan đi khất thực đi ngang thì cổ mới bước ra, cổ chào để cúng dường. Cổ chào không biết gì nhưng mà cổ kêu kêu thầy Minh Trí đi vô ớ, không phải thầy A-nan. Nhầm.

[33:27]Đi vô cái tự nhiên á ngài đi vô luôn à. Ngài không cái sự thúc đẩy vô hình mà ngài không ngờ được trong tâm mình. Đây là cái lực của bùa. Lực của bùa là giống như một sự thôi miên vậy đó, họ sai mình làm cái gì mình làm mà mình không biết. Mình cứ tưởng đó là chính mình làm chứ kỳ thực đó là một sự tác động của vô hình, sự tác động vô hình của bùa chú. Nên có nhiều trường hợp mà người ta dùng bùa tác động lên tâm là vậy thì ngài đi vô. Thì lúc mà ngài đi vô rồi á thì thì cái cô Ma-đăng-già này mới mới nói lên những lời yêu thương, á thì ngài cái tâm đạo ngài vững nhưng mà bị cái bùa nó khống chế trong tâm nên ngài bị lung lay vậy đó.

[34:11]Thì Phật biết chuyện mới dùng thần thông hóa độ, sau đó thoát ra thì Phật cũng độ cho cái cô Ma-đăng-già đó xuất gia luôn. Câu chuyện kể như vậy thì mình nghe mình thấy tác dụng của bùa chú nó ghê gớm thiệt. Ngài A-nan là đã chứng được Tu-đà-hoàn rồi, vậy mà còn bị cái năng lực của bùa nó tác động. Nhưng mà sự thực nó không phải vậy, vì nó còn có cái nghiệp quá khứ nữa. Trong quá khứ xưa ngài A-nan và Ma-đăng-già từng có cái duyên vợ chồng với nhau, cũng từng thương yêu nhau thắm thiết. Bây giờ cái duyên xưa nó trỗi dậy, á nó cả hai nó phải hợp lại như vậy chứ không phải là cái bùa không. Nên có những trường hợp mà nhiều người

[34:51]đi trên xe cái bị người ta đánh bùa rồi cởi đồ đưa người ta hết á. Quý thầy nghe việc đó rồi chưa ha? Thì cũng không phải khơi khơi, không phải là do bùa không mà cũng do cái nghiệp của mình từ quá khứ. Có một lần nào đó mình cũng làm cái gì đó không biết bây giờ cũng phải đền trả cái nghiệp cũ. Đó, khi mình hiểu cái điều đó rồi, hiểu cái nhân quả nó chi phối rồi thì mình không có sợ hãi những cái thế lực siêu nhiên. Mình bình tĩnh không sợ hãi. Giờ nói ông thầy bùa đó ổng ghê gớm, cao tay ấn gì không có sợ, mà mình chỉ cần gì? Giữ được cái đạo đức, giữ cái lòng tôn kính Phật và siêng năng làm việc thiện thì mình không có sợ cái thế lực siêu nhiên nào cả.

[35:33]Đó, nên cái can đảm nó cũng là do cái trí tuệ mà có nữa, nên trong cái bi, trí, dũng á, có trí, có bi rồi chúng ta cũng dễ có cái dũng. Mà cái cái tinh thần mạnh mẽ đó để làm cho chúng ta có thể gan dạ mà đối diện với những cái hiểm nguy nó từ đâu mà có? Cái tinh thần mạnh mẽ nó ở đâu mà có? Bây giờ mình phân tích nè. Ví dụ như một người mà không có sức khỏe cơ thể yếu đuối thì thường cái tinh thần cũng cũng bạc nhược. Đó là thường, nhưng mà có trừ một số trường hợp ngoại lệ là những người mà nghĩa là thể chất họ yếu đuối mà tinh thần họ mạnh mẽ, rồi đó là những người họ có cái phước gì khác. Chứ còn đa phần thì giữa thể xác và tâm hồn này nó liên quan với nhau.

[36:29]Ví dụ à khi mình khỏe thì mình cảm thấy là mình xốc vác công chuyện được, dám làm chuyện này, dám làm chuyện kia. Là bây giờ như nói trong chùa mình có cái chuyện gì đó phải đi ra ngoài thị xã vào giữa trưa nắng thì cái người yếu nghe nói cái ngại liền, thấy đi không nổi, mệt liền, thấy sợ. Đó, chính cái sợ đó do cái thể chất yếu đuối á cũng là một cái yếu của tinh thần, cũng làm tinh thần yếu theo. Còn cái người khỏe mạnh bây giờ nghe quý thầy nhờ đi gấp rút đi ra ngoài Long An có chuyện gì liền thế là mình bương, đạp xe đạp chạy đi liền, dù trời nắng, nắng chang chang hay trời mưa tầm tã mình thấy có sức khỏe nên tinh thần mình cũng vững vàng mà làm được cái điều đó.

[37:16]Rồi trường hợp như là một người mà giỏi giắn làm việc cũng được bây giờ đi cuốc đất làm ruộng cũng làm được, vô nấu cơm cũng làm được, lên trang trí băng rôn trên tường, viết lách gì cũng được, đi học cũng giỏi rồi gặp Phật tử mình nói năng rồi cũng lưu loát, vân vân. Cái người giỏi giắn như vậy tự nhiên mình có cái tự tin ở trong lòng mình, tinh thần mình cũng vững vàng. Còn cái người mà không có khả năng à gọi là dở đó thì mình cũng mất cái tự tin, tinh thần mình cũng yếu đuối. Ví dụ như người mà nấu cơm thì cơm cơm khét

[37:56]giặt đồ thì đồ đồ dơ lên lau chùa thì chùa chùa bẩn, thấy không? Nói chuyện với người ta thì người ta người ta ghét. Mà cứ nhiều trận như vậy cái mình mất mất tự tin, nghĩa là ai kêu làm chuyện gì cũng sợ sợ sợ sợ không dám làm. Do cái vụng về đó nên cái mà thiếu khả năng cũng làm cho con người ta là xuống tinh thần, kém tinh thần, cái mặc cảm, kém tinh thần. Hoặc là cái người mà có tiền bạc, có địa vị thì mình thấy cái tinh thần họ cũng mạnh mẽ. Thí như trong tủ nhà mình có 100 cây vàng thủ trong tủ rồi, mình đi đâu mình nói chuyện với ai mình cũng nói vững vàng, có cái thế của mình, trao đổi ngoại giao đồ gì vững chắc lắm.

[38:43]Hỏi mấy cô Phật tử biết, mấy cô dưới có ai có 100 cây trong tủ không? Thì mình có cái ổ trong nhà mình cái mình nói chuyện với người ta vững lắm. Còn ví dụ như là ở trong nhà mình chiều nay là không biết đong gạo ở đâu đây nà, thì mình đi nói chuyện với ai mình rụt rè, dè dặt, sợ sệt. Nên cái về cái tiền bạc hay là cái cái cái thế lực, cái địa vị cũng làm người ta vững vàng nữa. Hay một người có quyền hành cũng vậy, có quyền hành trong tay có thể quyết định chuyện này, quyết định chuyện kia thì cái người này cái tinh thần họ cũng mạnh. Còn cái người ví dụ cái người gọi là trên răng mà dưới dé á không có cái gì,

[39:21]không quyền hành làm người dân ngu mà chân đen, ví dụ vậy, thì nói thì cũng không ai nghe lời mình, mà mình chỉ biết nghe lời người khác thôi, thì tinh thần người này cũng yếu đuối, phải không? Nhưng mà nãy giờ chúng ta thấy nè, cái người có khả năng, cái người có sức khỏe, người có tiền bạc, người có địa vị là do ở đâu mà có những điều đó? Do đâu? Phước, phải không? Đó, do cái phước mà nên họ có được sức khỏe, có được tài năng, có được thế lực. Như vậy mình có thể kết luận mà bỏ cái trung gian nó đi là người có phước thì sẽ có cái tinh thần mạnh mẽ, đúng không? Đúng. Rồi bây giờ à chúng ta dựa vào cái nguyên tắc đó,

[40:13]mình vừa mới suy luận được mà mình có thể đánh giá được những con người ở chung quanh mình. Mình nhìn thấy người nào mà tinh thần mạnh mẽ là người đó coi vậy chứ còn có cái phước ở bên trong. Còn cái người nào mà mình nhìn thấy cái tinh thần họ bạc nhược, yếu đuối là biết ngay người này thiếu phước. Như vậy nó đơn giản á. Đây, đây là một cái cách thêm một cái cách nữa chỉ để cho quý thầy coi bói. Lần trước học cái bài làm chủ lời nói thì tôi chỉ cách coi bói nơi giọng nói rồi phải không? Lần này thì mình coi theo cái tinh thần. Ờ mình nhìn thấy cái người lúc nào cũng rụt rè, dè dặt, hay sợ sệt, muốn nói thì không dám nói,

[40:59]vân vân, thì biết cái người này thiếu phước. Thì thiếu phước tức là đời tương lai mình nói liền, mình nói: "Huynh coi này chứ sau này huynh ráng tạo phước chứ huynh sẽ nghèo." Thấy không? Ở chùa thì nhỏ, Phật tử ít, bói liền chắc chắn trúng. Còn mình thấy cái người nó lì lì, cái gì cũng dám làm hết trơn, mạnh mẽ thì nói: "Huynh sau này sẽ có phước lắm á." Nghĩa là cũng có nhiều người nghe lời, dụ dỗ nhiều người ta nghe, rồi cũng có được những cái thuận tiện. Nhưng mà lì quá coi chừng người ta ghét. Đó là cái nguyên tắc như vậy. Bây giờ chúng ta cũng nhìn lại chính mình để đánh giá được cái phước và và cái thiếu phước nơi mình.

[41:41]Nếu nào giờ mình nhìn lại mình mình thấy là mình dám xốc vác, dám làm, mình dám nói. Dám nói đừng dám nói bậy nha, nói những điều đúng, chính đáng, nhẹ nhàng, nhã nhặn, chứ không phải dám nói mà mà nói bậy nói bạ không phải. Tức là dám nói dám làm, gan dạ, can đảm thì mình biết mình có phước, ráng nuôi dưỡng giữ gìn thêm. Còn nhìn bản thân mình cũng vậy, mà thấy cái gì mình cũng sợ sệt, rụt rè, dè dặt thì sao? Thì thôi ráng lo mà lo mà làm phước. Lo làm phước như vậy. Nên chính cái mà mình làm phước chút chút, giúp cho huynh đệ, giúp cho người này, giúp người kia, làm lợi ích cho Phật pháp từng chút

[42:24]từng chút vậy á, mà lâu ngày chầy tháng cái tinh thần mình mạnh lên. Mà tôi cũng quan sát nhiều trường hợp á, những người mà mới vào chùa vậy, thấy cái người vào mới vào chùa mà hiền lành, nhìn coi khờ á, mà ai nói gì cũng nhịn, làm ai sai gì cũng làm. Rồi à cứ lui lui hui hui cặm cụi lo công quả. Vậy chứ mà 5 năm sau, 10 năm sau, 15 năm sau, 20 năm sau, cái người đó trở thành cái cột trụ của Phật pháp, rất có uy đức, thường là là lãnh đạo. Điều đó rất là rõ vậy á. Tôi quan sát nhiều người lắm. Còn cái người mà thấy từ nhỏ mới vào chùa mà thấy dữ, thấy lấn người này, hiếp người kia, vậy chứ tới chừng lớn lên cái

[43:08]uy đức mất tiêu rồi, nói không ai nghe nữa hết trơn á. À, cái phước nó hết rồi. Cho nên mình dùng cái dữ lúc mà mới đó, cái phước mình còn, cho nên cái tinh thần, cái cá tính mình mạnh, mình dữ mình lấn người ta được. Đó là cái phước mình lúc đó đang có nhưng mình xài tầm bậy, mình không xài đúng chỗ, làm phá cái phước đi. Cái phước nó hết rồi, khi lớn lên cái tinh thần mình tự nhiên yếu đuối lại từ từ từ từ, để thua người ta. Đó, đó là cái rất là rõ. Còn cái người mà hiền lành, nhường nhịn, nhẫn nhục, siêng năng, coi như khờ khờ vậy chứ mà 20 năm sau thành con người khác liền, trở thành cái con người là

[43:49]là là có uy đức, nhiều người nể phục, mà mình phán đoán đâu ra đó, đâu ra đó, con người rất là vững chắc, rất là hay. Cho nên bây giờ quý thầy cũng vậy, nên quý thầy phải ráng là hiền lành, là tùy thuận huynh đệ, siêng năng công quả, đừng có ăn hiếp tui. Vậy á, nhưng mà từ từ sau này là được việc. Những người ăn cướp, ăn trộm, họ dám giữa ban ngày ban mặt mà cướp người ta, hoặc là dám leo vô nhà người ta để ăn trộm ban đêm, cái người đó gan hay nhát? Cũng gan ghê lắm mới dám làm, phải không? Chớ mà nhát nhát không dám làm, nhát nhát không dám làm. Nhưng mà cái gan của họ là do đâu? Cái can đảm á, thì mình biết là do gì?

[44:38]Do tinh thần mạnh từ phước nè, do cái sự thúc đẩy của cái thiện tâm nè, hoặc do trí tuệ. Thế còn những tên trộm cướp, cái gan dạ á là do đâu mà có? Do lòng tham, phải không? Do cái lòng tham thúc đẩy mà họ dám làm như vậy. Như cái chứ ăn trộm đâu phải là dễ. Mình nói ăn cướp là gan ghê lắm, mà nói ăn trộm tức là lén lén lúc lúc vào nhà người ta ban đêm chứ cũng khó lắm. Đây quý thầy có lén vô vườn người ta ăn ăn cắp trái cây chưa, ăn cắp xoài được chưa? Có rồi phải không? Cũng gan lắm mới dám làm chuyện đó chứ không phải dễ đâu. Tôi nhớ hồi nhỏ tôi cũng có một lần đi ăn cắp xoài người ta. Tánh tôi thì nhát, mà bà chị tôi thì bà rắn mắt.

[45:22]Bây giờ thì bả cũng xuất gia, cũng trụ trì cái chùa á, nhưng mà nhỏ bả rắn mắt. Lúc trưa đang ngủ, nhà ba mẹ tôi ngủ hết, cái nói: "Kìa đằng kia thấy có cái cây xoài trái thòng thòng dễ hái mà cửa không có đóng, đi, đi ăn cắp đem về ăn." Mà đúng là tôi bị bả tác động, tại tánh tôi nhẹ dạ mà hay dễ vâng lời, bị bả tác động, cũng đi hái được một trái về mà run gần chết. Nhưng mà mấy cái người ăn trộm á, họ lì lợm mà vô nhà người ta là gan lắm. Mà thường á ở nhà quê có người ta hay lẻn vô nhà vào xẩm xẩm tối á, lúc cửa chưa đóng, rồi vô chui dưới giường nằm đâu trong hốc. Tối gia đình người ta ngủ hết từ từ từ bò ra lấy đồ

[46:00]mở cửa đi ra, có cái cách nó nhẹ nhàng như vậy. Đừng có ai, nhưng mà cái gan dạ họ có được là do cái phước họ còn. Khi cái phước hết rồi cái gan dạ từ từ nó mất, con người sẽ trở nên yếu đuối, bạc nhược. Nên cái tinh thần mạnh mẽ là cái phước còn á, gan còn là cái phước còn. Như mà cái tay mà gọi là Phước Tám Ngón á, cái tên cướp mà nổi tiếng mà báo đăng quá chừng, nó gan đánh cướp người ta đụng là rút súng bắn người ta chết liền, nên công an truy nã bao nhiêu năm mới bắt được. Khi bắt vào tù, như cái phước hết cái tinh thần nó xuống, cái ngày mà đem ra pháp trường xử tử anh ta đi không nổi. Tinh thần nó xuống, rung sợ. Đó.

[46:41]Trước là một con người gan lì dám thò ngón tay mình ra lấy dao chặt mà đến cái ngày bị bắn thì đi không nổi. Tinh thần nó sa sút mất. Nó khác với những người mà mà mà mà lên đoạn đầu đài. Nên khi mà người ta hết phước cái gan dạ nó hết, rồi cái cướp trộm nó cũng không thành công. Như có một cái tay ăn trộm nó cũng vậy, cũng vào nhà người ta săm xẩm tối, tối cái chui trong cái hốc nằm để chờ người ta ngủ, mà không ngờ nó ngủ trước người ta. Thì tới chừng ảnh ngủ quên nửa đêm cái người ta nghe tiếng ngáy trong hốc, ngáy to quá, ta rọi đèn ta bắt được. Đó là do cái hết phước mà cái gan dạ cũng hết.

[47:19]Cái gan dạ của mình á nó nó nó nó không đưa tới đâu, là thế đó. Thì chúng ta thấy những cái người mà chiến sĩ chiến đấu vì quê hương đất nước á, tới cái ngày chết cái tinh thần họ vẫn còn vững vàng, không có run sợ. Giống như là ông Nguyễn Thái Học là lãnh tụ Việt Nam Quốc dân Đảng, trong cái cuộc khởi nghĩa Yên Bái ông bị bị phản. Những người bên trong họ bị Pháp mua chuộc nên chỉ điểm, bắt, bắt ông cùng với các đồng chí lên đoạn đầu đài. Lúc ấy cái máy chém bên Pháp nó đưa qua, đẩy cái người vô ló vô. Cái cổ nằm đúng ngay cái hai giữa hai cây, giựt cái dây cái là cái lưỡi dao rớt xuống cái phực, văng cái đầu qua bên vô cái rổ.

[48:01]Máu chảy theo cái máng rồi kéo cái xác qua bên đưa cái người khác vô. Thì nhìn thấy đó, bình thường mình sợ không? Mình nghe nói không là thấy run rồi. Nhưng mà những người chiến sĩ đó họ vững vàng, tới cái giờ mà đưa họ lên họ còn la lên: "Việt Nam muôn năm!", đi một cách hiên ngang lên pháp trường, không có sợ hãi. Nên còn cái người mà cướp, giựt, từ cái nọ đó thì tới cái ngày chết cái tinh thần họ sa sút, run sợ bởi cái lỗi lầm của mình, phước nó hết rồi. Còn cái người kia vì quê hương đất nước, vì cái tâm thiện á, thì tinh thần họ mạnh mẽ cho tới cái ngày cuối cùng. Thì cũng vậy, trong cuộc sống này cũng vậy.

[48:37]Chúng ta nhìn cái người già, mình nhìn tinh thần của họ sẽ biết trong cái cuộc sống của họ họ làm được nhiều điều thiện hay không. Ví dụ một cái người già lớn tuổi rồi mà mình thấy là họ già mà tinh thần họ vẫn minh mẫn, sáng suốt, vững vàng, mạnh mẽ thì biết người này chất chứa được cái thiện cả một đời. Tới chết rồi mà tinh thần vẫn sáng suốt, mạnh mẽ. Còn cái người nào thấy già mà mình nhìn cái tâm họ mình thấy nó hiu hắt như ngọn đèn trước gió, yếu yếu đuối đuối là biết cái người này trong cái cuộc đời vừa qua không có chất chứa được những cái điều thiện lành gì lắm. Mình đánh giá đó biết liền. Đó, và ở đây các Phật tử cũng vậy.

[49:20]Phật tử nhìn lại những người thân của mình đánh giá điều đó là biết á. Thấy những người chung quanh mình già rồi mà tinh thần yếu thì phải khuyên người đó làm phước. Vì mình biết ngay, lúc gần chết mà tinh thần yếu thì khi chết sẽ đi về cái cõi không có gì đặc biệt hết. Có khi tái sinh lại làm những người tầm thường thôi, không có gì đặc biệt. Còn cái người mà đến lúc chết rồi vẫn vững vàng, sáng suốt, hiền lành, tỉnh táo, mạnh mẽ thì người này chết là đi về nơi sang quý liền, hoặc là về cõi trời, hoặc trở lại cõi người cũng là một cái cõi người cũng là một cái làm một cái người giàu sang, quyền quý.

[50:01]Đó, mình nhìn cái tinh thần mình biết. Còn như quý thầy ở trong cái tuổi thanh xuân thường là cái sức khỏe tốt nên tinh thần mạnh. Thấy không? Và vậy mà ở tuổi này mà mình thấy tinh thần mình yếu là phải lật đật mà lo làm phước liền, phải sống một đời hy sinh cho người khác liền. Vì biết ở tuổi này mà tinh thần yếu là phước rất là kém, phước rất là kém. Tinh thần phải mạnh, phải lì, phải gan. Chứ không phải là dễ. Giờ chúng ta nghe qua vài cái tấm gương của người xưa, nhất là của Phật. Việc như là cái cái khu rừng Ấn Độ ngày xưa chúng ta biết dã thú rất là nhiều, cọp, beo, sư tử, Việt Nam mình sư tử không thấy

[50:43]chứ bên rừng Ấn Độ lại có sư tử nhiều, mảng xà, những con rắn to. Vậy mà có những lúc Phật chấp nhận cái cô đơn một mình mà ở trong rừng sâu tu tập, thì cái can đảm á là một cái can đảm đặc biệt. Nhưng mà còn cái thử thách ghê gớm nhất là trong 49 ngày ngài ngồi thiền nhập định trước khi mà thành tựu Phật quả vậy. Thì lúc đó khi mà ngài nhập được định vào khoảng nhị thiền thì những cái ảo ảnh hiện ra, ma vương hiện ra quấy phá ngài. Quấy phá ngài thì trong những cái cảnh mà quấy phá đó có cái cảnh mà nó làm cho ngài ý ma vương muốn làm cho ngài phải khiếp sợ, phải di động cơ thể để mất cái thiền định.

[51:31]Cái cảnh hiện ra là muôn ngàn những tên ma vương nó cầm gươm cầm dao nó chém xả vào ngài. Như bình thường, ví dụ bây giờ bây giờ mình đang ngồi đi có người tự nhiên họ cầm cái vật nhọn họ dí vô mặt mình thì mình sao? Mình giật mình né liền phải không? Sợ liền. Còn cảnh mà người ta muôn ngàn người cầm dao tới chém tới tấp tới tấp vào người mà cái cảnh nó hiện ra nó như thật chứ nó đâu phải là thấy là một cái ảo ảnh đâu, nó như thật, chém xả vào người ngài. Lúc đó ngài không nhúc nhích. Chứ bình thường á ví dụ như chúng ta vậy, mình đang ngồi thiền mà ai cầm dao mà chạy xăm xăm tới chém mình cái là mình sao?

[52:07]Ngả nghiêng người qua một bên né liền. Mà nhúc nhích cơ thể là mất cái thiền định liền, dao động tâm, nhúc nhích cơ thể là mất thiền định. Ở đây ngài tỉnh bơ, ngài không nhúc nhích. Vì sao vậy? Vì trước khi đó ngài đã phát ra lời đại nguyện. Lúc mà ngài lên bắt chân lên ngồi đó, quý thầy nhớ cái lời đó không? Dạ nhớ. Nói là, "Nếu không thành tựu vô thượng chánh đẳng chánh giác, ta thà tan xương nát thịt chứ không rời khỏi tòa này." Thờ cái lời thề là quyết liệt như vậy, nên lúc đó ngài coi như mình đã chết. Khi muôn cảnh hiện ra, những người cầm dao chém tới tấp vậy, ngài thà chết không nhúc nhích.

[52:45]Nhưng mà rồi không chém được, bởi vì đó chỉ là ảo ảnh. Một lần khác khi mà cầm những cung tên bắn vào người ngài cũng vậy. Ngài ngồi đó ngài chấp nhận chết chứ không có nhúc nhích cơ thể. Nhưng rồi những mũi tên đó bay tới biến thành gì? Những những đóa hoa rơi lả tả lả tả quanh ngài. Đó là một câu chuyện đẹp và lãng mạn, mình không biết có thực không, nhưng chắc có thực. Nhưng mà cũng nói lên cái cái dũng cảm, cái can đảm, cái đại hùng đại lực của một người mà để đi tìm cái sự giác ngộ. Vì cái sự giác ngộ không phải là dễ, không phải là dễ. Hoặc là chuyện ngài Quy Sơn Linh Hựu. Lúc đó một thầy địa lý tới xem tướng làm sao nói với ngài Bá Trượng,

[53:26]nói cái Quy Sơn là một thắng cảnh tốt có thể quy tụ cả một ngàn năm trăm người. Thì sau đó mới xin cho ngài Quy Sơn đi về đó thì đến đó ngài chỉ cất cái cốc nhỏ, cái am tranh ngài ở ngài tu thôi. Nhưng trên đường đi của ngài có những khi ngài đi ngài lượm trái rừng ngài ăn, ngài gặp cọp, gặp beo. Mà ngài không sợ. Cái câu chuyện kể ngang đó quý thầy không có không hiểu được. Nói, "Thấy cọp không sợ." Quý thầy nghe quý thầy không hiểu hết đâu. Cho tới chừng nào mà quý thầy đứng trước mặt con cọp rồi quý thầy mới biết cái khủng khiếp của nó. Vì cái con cọp bình thường là nó mà ngẩng đầu lên chút là

[54:00]nó bằng cái mặt mình, cái mặt nó bằng mặt mình liền. Khi nó lom khom nó cúi xuống á thì nó thấp lè tè, nhưng nó rướn người lên là cái mặt nó bằng cái mặt mình. Mà cái thế đi nó vững chắc, oai vệ, đôi mắt nó sáng rực, tiếng gầm nó vang thét. Nghĩa là cái người mà yếu đuối đứng trước mặt con cọp là bủn rủn tay chân liền, hết nhúc nhích gì được liền. Mà có khi nó còn ướt cả phía dưới luôn nữa. Tôi nói là xin lỗi, nhưng mà đó là sự thật khi người ta quá sợ hãi. Thì cái đối diện với con cọp nó nó cái thần của con cọp nó rất là mạnh cho nên muôn thú sợ hãi. Gặp con cọp rồi có nhiều những con vật không đủ sức

[54:34]chạy nó là vậy vì cái sức thôi miên của nó. Nhưng mà tinh thần ngài vững vàng, ngài thấy con cọp chặn đường ngài nói với nó nè. Nói, "Nếu ta có duyên với núi này ngươi tránh qua một bên, còn nếu ta không có duyên ngươi cứ ăn thịt." Rồi ngài xăm xăm ngay nó ngài đi tới luôn. Vậy mà nó tránh qua một bên, hay như vậy. Thì cái thần lực của ngài cũng rất là vững vàng. Cái tinh thần ngài mạnh mạnh mà con cọp phải nể luôn vậy đó. Hoặc như ngài Hư Vân mà tới cọp phải vào quy y với ngài. Ngài Hư Vân thật là đặc biệt. Ngài giảng kinh trong chùa, cọp trên núi đi xuống vô trong chùa xin quy y luôn. Mà chuyện nói về những cái gương can đảm trong đạo Phật

[55:12]mình thì không thiếu những vị thánh nhân mà có cái can đảm như vậy, chúng ta chỉ chỉ chỉ nói vài chuyện thôi. Gần đây như là ngài Hư Vân vậy. Vào năm đó là năm Cách mạng Tân Hợi năm 1911 thì bên Trung Hoa á cái cái coi như cuộc Cách mạng Tân Hợi thành công thành lập cái nước Trung Hoa Dân Quốc. Họ đánh đổ được cái triều đại nhà Mãn Thanh, tức là đến đây chấm dứt cái triều đại phong kiến mấy ngàn năm, không còn chế độ vua chúa nữa. Lúc đó ông Tôn Văn là Tôn Dật Tiên á lên làm tổng thống đầu tiên của Trung Hoa. Mà ông là người có cảm tình hình như là theo luôn đạo Tin Lành Thiên Chúa gì đó, ông ông theo Tây học.

[55:52]Cho nên cái chính quyền của ông ác cảm với đạo Phật. Và có cái lệnh gì không biết là họ phá dỡ chùa chiền, bắt tăng sĩ hết. Tăng sĩ thời đó cũng đông, bắt, bắt giam hết, phá dỡ chùa chiền hết. Trong đó có một cái ông thống binh tên là Lý Căn Nguyên. Ông này rất là cực đoan, chống đạo Phật quyết liệt. Thì ông tràn xuống cái mạn cái miền Hoa Nam là cái miền của ngài Hư Vân ở đó ông đi là ông bắt, bắt tăng sĩ nhốt vô tù hết, phá dỡ chùa chiền hết. Và nghe nói ngài Hư Vân rất là nổi tiếng, là người mà hàng lãnh đạo Phật giáo thì ông nói là ông tới đó ông bắt luôn. Ông đang bắt từ từ tới đó luôn. Thì cái doanh trại ông tràn về đó đóng quân thì cái trong chùa là tăng chúng xin

[56:36]bỏ đi hết, không dám ở lại nữa vì ở lại vùng đó là thế nào cũng bị ông đó bắt. Rồi ngài Hư Vân thì nói, "Nếu phải nghiệp thì phải chịu, không sợ." Rồi ngài mới đích thân một mình ngài đi luôn tới doanh trại đó xin gặp cái ông thống binh đó luôn. Khi ngài tới cái cổng trại thì những người lính họ có cảm tình với ngài, họ biết ngài là bậc chân tu mà vì đây là cái lệnh, họ nói, "Thôi thôi thầy trốn đi, chớ hỏa tai họa tới ngài, ngài trốn đi." Ông nói, "Không, cho tôi vào gặp thống binh." Thì khi vào gặp cái ông thống binh á, ông mới công kích đạo Phật. Ông nhìn ngài ông đâu có cảm tình gì, ông thấy hầm hầm liền, thấy ngài dám bước vô nói chuyện là ổng hầm hầm liền.

[57:18]Ổng nói chớ, "Đạo Phật có ích lợi gì cho cuộc đời? Phải không? Duy trì tăng sĩ làm chi? Tu chi để làm đồ phế thải của xã hội?" Chúng ta nghe câu nói đó chúng ta phải suy nghĩ. Chúng ta suy nghĩ là trong cái thời đó quý thầy đã làm cái gì mà bị một cái cái tay cái tay tướng nó kết luận là đồ phế thải của xã hội? Mình phải làm cái gì người ta mới có chỗ người ta công kích cho mình? Tức là cái sự hiện diện của tăng sĩ không đem lại ích lợi cho cuộc đời này mà đem lại sự tốn kém. Chúng ta phải suy nghĩ điều này cho sâu sắc. Một cái câu mà phê phán nặng nề của người khác mình phải suy nghĩ lại, lỗi của mình nằm ở chỗ nào đó chứ không phải khơi khơi.

[58:03]Tôi định nếu sau này có duyên có dịp, tôi sẽ giảng về những đề tài này, về đề tài xây dựng Phật pháp này, tại sao đạo Phật đã bị suy tàn như vậy, như thế nào? Đó là sau này chúng ta sẽ nói. Thì trong trường hợp của ngài Hư Vân lúc đó, thì ngài bình tĩnh trả lời từng câu từng câu hỏi của ông. Mà với cái đạo lực, với cái uy đức gì của ngài không biết mà từ từ một cái con người bắt hết ông thầy này bắt tới ông thầy kia, hăm bắt luôn chính ngài, công kích đạo Phật, nói nặng như vậy, lần lần trở nên cảm tình với ngài. Cho ngài về, về sau ông vào tới chùa ông xin quy y với ngài nữa. Có ai vô chùa cầm bao năm trăm rưỡi không?

[58:42]Đó cũng là một cái cái gương can đảm của con người. Rồi trong chiến tranh cũng vậy, có những người xông pha vào chỗ chết để bảo vệ quê hương đất nước. Chúng ta có nghe chuyện ông Trần Bình Trọng chưa? Vào cái thời nhà Trần, lúc đó nước mình đang đánh nhau với Mông Cổ, mà Mông Cổ là những người mà hiếu sát và khát máu. Gặp được quân của mình nó giết liền chứ không có bắt làm tù binh. Vậy đó, bắt được là giết, bắt được là giết. Vậy mà gặp ông Trần Bình Trọng, bọn chúng đã năn nỉ ông hợp tác với chúng, không giết. Trong khi một cái đám quân mà đụng là giết, đụng là giết á, vậy mà gặp Trần Bình Trọng là năn nỉ,

[59:26]xin hợp tác và hứa nếu mà ông theo bọn chúng, chúng cho ông làm làm phong vương một cái vùng đất luôn. Thì cái câu trả lời nổi tiếng của ông là gì, chúng ta nhớ không? "Ta thà làm quỷ nước Nam còn hơn làm vương đất Bắc." Vì cái cái sự nghiệp của ngài không nhiều, sử sách ít nói, nhưng mà chúng ta là những người học, chúng ta phải biết suy luận một chút. Chúng ta phải suy luận cái chỗ này. Là giữa những tên lính khát máu đó mà ông Trần Bình Trọng có cái uy đức gì đó mà làm cho tụi nó phải nể. Quý thầy đồng ý không? Đồng ý không? Chớ gặp như mà quý thầy với tôi nó bắt được nó làm cái rẹt liền, khỏi nói, khỏi hỏi han gì, năn nỉ mất công ỉ ôi mệt lắm.

[1:00:12]Nhưng mà cái thần thái của ngài Trần Bình Trọng là cái gì đó, nghĩa là cái phát ra bên ngoài một cái vẻ vững vàng, cương nghị, đĩnh đạc, uy vũ, bất khuất, hiên ngang, một cái gì đó mà làm tụi nó phải nể. Chưa nói là làm tù binh mà tụi nó phải nể, thì mình phải biết rằng ngài Trần Bình Trọng là con người vô cùng phi thường. Vô cùng phi thường. Nếu ông không bị bắt, không bị chết, thì có lẽ là công lao của ông đối với đất nước còn nhiều hơn nữa. Phải không? Quý thầy đồng ý không? Đó, cái con người mà giặc bắt mà còn phải phải phải nể phục, mà trong khi tụi nó là đám khát máu. Nên ông rất là phi thường mà mình không khai thác được điều này.

[1:00:52]Mình phải hiểu điều đó là như vậy đó. Hoặc như là Nguyễn Biểu. Quý thầy nghe chuyện Nguyễn Biểu chưa? Vào thời nhà Minh, thì ông đại diện cho Lê Lợi đến thương lượng với giặc. Một mình, một mình đi vào doanh trại của giặc, mà trong khi nhà giặc Minh là đang đang tìm cách tiêu diệt lực lượng kháng chiến. Một mình ổng đi vào, khi nói chuyện với ổng thì nó đãi ổng ăn bằng cái gì nhớ không? Quý thầy nhớ không? Nó lấy tù binh nó chặt đầu một người, nó đem nó hấp, đem mắt còn mở trừng trừng, nó đem đặt lên bàn, để muối tiêu. Nghe muối tiêu cái thèm. Để muối tiêu, để đũa muỗng rồi để cho mời ngài ăn, ăn cỗ. Ví dụ mình gặp mình sao?

[1:01:37]Mình ngồi đây mà rinh cái đầu người để ngay trước mặt mình vậy thì sao? Mình sao? Té ngửa xỉu liền không nói. Vậy mà ông vững vàng, ông lấy đũa ông gắp hai con mắt ông bỏ miệng ông nuốt liền, nhai liền. Mình thấy cái vững vàng của con người như vậy, cái tinh thần mạnh mẽ, can đảm như vậy. Nên tiền nhân mình, phải nói tổ tiên mình có những người phi thường ghê lắm, không phải dễ, không phải đơn giản. Chúng ta cũng tự hào vì mình có những người tổ tiên phi thường như vậy. Bây giờ mình mình hình dung thôi, cứ ngồi tưởng tượng cái đầu người mà mở mắt lom lom trừng trừng dòm mình thôi, thì mình phải hiểu được cái can đảm phi thường của Nguyễn Biểu là như vậy.

[1:02:15]Hoặc bây giờ ở trên thế giới, là có những cái tổ chức tội ác mà tổ chức rất là tinh vi, như là mafia của Âu châu, hay là hội Tam Hoàng của Hồng Kông vậy. Nó quy định thành cái luật gọi là luật im lặng á. Nghĩa là ai thấy tụi nó giết người mà nói là người đó bị giết luôn. Nghĩa là thấy nó lại nó bắn chết người ta ngay trước mắt mình á, công an lại hỏi là mình phải nói: "Dạ không thấy gì hết, không thấy gì hết." Chớ còn mình diễn tả: "À cái tay đó mặc đồ vậy vậy, đi xe vậy", mình về tới nhà là có người đón mình, nó bắn liền. Như vậy, cho nên cả một thời gian dài là không ai dám tố cáo cái cái bọn tội phạm

[1:02:52]đó hết, và cảnh sát điều tra không ra. Nhưng mà rồi riết rồi nặng quá, nên toàn dân Ý đứng lên chống lại. Chống lại người ta không im lặng nữa, hễ thấy là tố, thấy tố, còn ai chết thì chết, chấp nhận nó giết mình, nhưng mà không im lặng nữa. Nhờ như vậy, nhờ phá vỡ cái luật im lặng mà tổ chức tội phạm mafia bị bắt dần, bị bắt dần. Có những ông quan tòa mà chiến đấu chống lại mafia cũng phải phải trả cái giá bằng cả cái sinh mạng của mình luôn, như ông quan tòa Falcone á. Ổng chiến đấu chống mafia rất là hiệu quả, mà không biết một lần nó mua chuộc ai không biết, mà nó biết được cái đường đi của ổng,

[1:03:26]cái lộ trình của ổng, nó đặt nguyên một tấn bom, tấn thuốc nổ ngay bên vệ lề đường. Đợi xe ổng đi ngang nó bấm nút một cái, nổ tan cái xe. Phải đánh giá được phải nghĩa là phải trả giá bằng cả cái sinh mạng. Rồi những người kế tiếp kế tiếp sự nghiệp của ổng vẫn tiếp tục gan dạ, không sợ hãi. Đó. Trong cuộc đời cũng vậy, nhiều người nghĩa là đã chống lại cái tội ác mà không có sợ hãi, thì như vậy á cái tội lỗi nó mới bị lùi lại bớt. Còn nếu mình lúc nào cũng dè dặt sợ hãi thì sao? Thì cái tội ác, cái xấu nó cứ lan tràn mãi, lan tràn mãi nếu mình nhút nhát, sợ hãi. Bây giờ mình nói về cái công đức một chút.

[1:04:08]Tạo phước trong cái điều kiện dễ dàng, phước không có nhiều. Như hồi nãy chúng ta nói, chính cái cố gắng quá độ làm cho chúng ta cái phước rất là lớn. Còn tạo phước trong cái điều kiện nguy hiểm thì công đức vô cùng lớn. Đó, đây là cái điều chúng ta khẳng định như vậy. Bây giờ trong Phật pháp chúng ta, cái hoàn cảnh hiện nay còn rất nhiều khó khăn. Chúng ta đừng tưởng hoàn cảnh Phật pháp mình hiện nay là dễ dàng nha. Nếu chúng ta mà nói Phật pháp hiện nay đang sống trong hoàn cảnh thuận tiện là chúng ta hiểu lầm, mình sẽ mất đi cái ý chí phấn đấu để mà giáo hóa chúng sinh, để mà xây dựng pháp.

[1:04:51]Mà tại sao nói là Phật pháp trong hoàn cảnh hiện nay là khó khăn? Thì chúng ta phân tích từng điểm, thứ nhất nè: là có những viên chức nhà nước có thiện cảm với đạo Phật, cũng giúp đỡ đạo Phật, nhưng cũng có những viên chức nhà nước ác cảm với đạo Phật, luôn luôn cản trở, gây khó khăn. Đây là điều tôi nói thẳng à nghe, không sợ. Mà chắc mấy ông cũng thương tình không đến nỗi bắt tôi. Vì bản thân tôi cũng vậy. Tôi ở một cái huyện á, khổ quá chừng khổ với chính quyền. Bước qua một cái huyện khác thì thì thôi chính quyền rất là tốt và giúp đỡ mình đủ điều hết trơn á. Như cái chùa tôi ở hiện nay cũng vậy,

[1:05:30]thì ở trong cái khu vực mà chính quyền rất là tốt với đạo Phật. Nhờ vậy thì tôi mới xây dựng được một cái đạo tràng, rồi mới dạy dỗ, giáo hóa đồ được, rồi sau đó tôi mới yên tâm mà đi giảng. Đó, mà còn trước kia thì tôi ở cái huyện cách đó có một cái huyện à, thì vô cùng khổ sở với chính quyền, đủ thứ hết trơn, đêm hôm rình rập rồi đủ điều hết trơn. Cho nên cái hoàn cảnh hiện nay vậy, có nơi thì chính quyền có thiện cảm với đạo Phật, mà có nơi cũng không có thiện cảm. Thì sau này quý thầy đi đi ra giáo hóa, thì đâu phải luôn luôn quý thầy sẽ gặp nơi mà có chính quyền tốt. Có nhiều cán bộ họ chưa hiểu, họ chưa thông cảm, thì quý thầy cũng phải rất là

[1:06:07]vất vả và rất là gan dạ, rất là gan dạ, chớ không phải là dễ. Nhiều khi họ nghi kỵ, có nhiều cán bộ vậy, họ còn ảnh hưởng cái tư tưởng là đạo Phật là gì á, tôn giáo là thuốc phiện á của quần chúng. Theo tín ngưỡng cũng là đồng nghĩa với mê tín. Mà họ luôn luôn gây khó khăn và nhiều khi nghi nữa, nghi cái tại sao ông thầy đó tới cái vùng này ở đây cái vùng hẻo lánh này để làm gì. Họ đâu có nghĩ là mình đi đến cái vùng hẻo lánh để mang Phật pháp, đạo đức đến cho con người. Họ nghĩ tới đây bộ kết bè bộ làm chính trị gì hay sao á. Canh canh là cứ muốn bắt mình không à, lúc nào canh canh là muốn bắt mình.

[1:06:42]Nếu lúc đó mình có cái sợ hãi, mình sợ bị ở tù, cái thôi đi kiếm chỗ khác ở, không dám đương đầu với nguy hiểm thì không làm được việc Phật pháp. Còn nếu lúc đó quý thầy không có sợ, cứ bắt vô tù tu nhập thất không sợ, thì thì thì cứ tiếp tục mà để làm việc Phật pháp giáo hóa chúng sinh. Bởi cái nhân cách đạo đức của mình chứng tỏ dần dần người ta sẽ hiểu ra. Đó, cho nên nói tới tức là cái hoàn cảnh chính trị là đã chưa phải là dễ dàng, mình phải cố gắng. Rồi bên cạnh đó là còn những cái quần chúng mà họ còn chỉ trích tu sĩ, giống như trường hợp nãy cái ông tướng nãy đó, kêu tăng sĩ là đồ phế thải.

[1:07:21]Thì bên ngoài cũng vậy, có những người mà họ họ không có tín ngưỡng, không có niềm tin, nhiều khi họ nhìn thấy người tu họ xem thường, họ công kích, họ nói là đồ ăn bám. Họ coi thường lắm. Dĩ nhiên là cũng tại những người xuất gia của mình, tại quý thầy quý cô mình cũng đã sơ hở về nhân cách gì đó, về tư cách, nên họ đánh giá, rồi cái họ cái nhiều khi họ quơ đũa cả nắm. Đó, họ đâu ví dụ họ thấy cái ông nào làm bậy đâu không biết, cái họ nhìn mấy thầy, thí dụ như mấy thầy trường Cơ Bản Long An họ cứ tưởng như vậy, chứ họ đâu biết rằng quý tăng sinh ở trường Cơ Bản Long An là vô cùng tuyệt vời, vô cùng nghĩa là là là là tốt đẹp, phải không?

[1:08:02]Họ đâu có biết vậy. Họ thấy có ông thầy nào lén lén đi nhậu đâu không biết rồi họ nhìn thấy họ cứ tưởng lầm hết. Do đó còn có nhiều người họ ác cảm. Như tôi nhớ có một lần, có một cái anh chàng ảnh vào chùa ảnh chơi, hồi lúc tôi còn ở trong chúng á, ở chùa cũ, thì ảnh nói nửa đùa nửa thật, nhưng mà mình thấy cái tính cách họ không có ưa tu sĩ. Ảnh kể chuyện: "Con có một lần", ảnh nói: "Con một lần à ảnh cũng giả bộ xưng con: "Mà con đi coi đá banh, vô sân vận động coi đá banh, sao thấy mấy thầy cũng đi mua vé vô coi đá banh." Ở đây quý thầy có coi đá banh không? Không là tốt nha. Ngồi đó mà coi coi một lát rồi cái hứng quá cái "Vô! Vô!" nữa là chết á.

[1:08:43]Làng xóm họ nghe được họ đi đồn à. Nên đừng có coi là tốt. Cái cái ổng ổng nói là thấy vô sân vận động thấy quý thầy coi đá banh, thế là ổng ghét trong bụng rồi. Cái ổng mới đứng bên đây ổng nói: "Thầy!", ổng đưa tay lên kêu: "Thầy!" Thì mấy ông thầy bên kia nhìn lại cái tưởng là Phật tử chùa mình, cũng giơ tay chào chào lại. Cái ổng kêu thêm tiếng nữa: "Chùa!" Rồi đó.

[1:09:11]Cho nên không phải là chúng ta luôn luôn được sự ủng hộ của quần chúng, nên mình còn phải nhiều cái cố gắng, nhiều cái phấn đấu, nhưng mà xây dựng cái tư cách của mình, giáo dục cho những người đàn em của mình. Ví dụ như quý thầy là những người đi trước mà mình đã có được cái tư cách đạo đức, có cái lý tưởng gì đó thì cố gắng giáo dục lại cho người khác, để làm sao tất cả những người tu đều có lý tưởng tốt, đều có lòng thương yêu chúng sinh, có lý tưởng thiết tha vì sự giác ngộ giải thoát. Để như vậy cho bớt đi cái người xấu trong cuộc đời này, để cho quần chúng bên ngoài người ta bớt công kích,

[1:09:45]để chúng ta đền ơn Phật, chứ không mà cứ một người làm xấu rồi cứ người ta đánh giá chung chung hết, nó đau lòng Phật pháp, vậy đó. Rồi trong cái cuộc cạnh tranh tôn giáo, bên ngoài mình thấy tôn giáo bạn, tôn giáo bạn chứ bên trong là tôn giáo thù không chứ không có bạn. Đạo Phật mình thì hiền lành, nhu nhược, nhường nhịn, tôi dùng luôn cái chữ nhu nhược, nhưng mà các tôn giáo khác thì không có như vậy. Ở bên trong họ thầm thầm có những kế hoạch để giành tín đồ. Nhưng một cái là hễ lấy chồng lấy vợ phải theo đạo người ta hết, thấy không? Đẻ con ra là phải theo đạo, trong khi đạo Phật mình không hề có điều đó.

[1:10:24]Nhiều khi mình lấy chồng lấy vợ mình theo đạo người ta luôn, rồi ở nhà cũng không sao, cũng cười suốt mướt à, cũng cười hề hề. Mà cái đó là mình đã rơi vào đúng cái kế hoạch của người ta. Hoặc là cha mẹ đạo Phật đẻ con ra cái cũng không cho nó theo đạo Phật, nó theo đạo gì kệ nó, từ từ nó lớn lên. Đó là thái độ vô trách nhiệm của người Phật tử mình á. Đây là điều quý thầy phải để ý lại. Trong khi những tôn giáo khác họ có những kế hoạch tranh giành tín đồ rất là mạnh. Họ có những kế hoạch phá đạo Phật rất là thâm hiểm, không phải đơn giản. Mình thì mình biết biết nhưng mình lòng mình vẫn từ bi,

[1:10:56]mình không ghét nhưng mình phải hiểu cái điều đó, nó cũng là một cái mối đe dọa. Đối với Thiên Chúa coi vậy chứ đỡ, tại vì thời gian sau này thì bên Thiên Chúa họ cũng tôn trọng luật pháp, họ không dám làm bậy. Cho nên cái việc mà truyền bá đạo của họ nó cũng nằm trong khung khổ luật pháp nó dễ, còn Hồi giáo là không có chuyện đó đâu. Hồi giáo là họ tranh giành tín đồ, tranh giành đất đai bằng súng đạn. Những cái vùng đất mà ngày xưa là đạo Phật bây giờ thành đạo Hồi hết là cũng bằng bạo lực mà cũng bằng cái mạnh mẽ của họ, họ cuồng tín và mạnh mẽ. Mình tinh thần của người đạo Phật mình coi vậy chứ yếu,

[1:11:30]cho nên mình cầm cự không nổi rồi mình buông bỏ cho người ta hết. Như cái đất nước Iran, Ba Tư ngày xưa là nước đạo Phật, bây giờ thành Hồi giáo hết trơn rồi. Một đất nước Ấn Độ rộng mênh mông như vậy là đạo Phật, bây giờ thành Hồi giáo với Ấn Độ giáo hết chứ. Những cái vùng như Indonesia bây giờ thành là Hồi giáo, chứ xưa Ấn Độ, Mã Lai cũng là Phật giáo bây giờ thành Hồi giáo. Rồi Thái Lan Phật giáo là quốc giáo, mà bây giờ miền Nam Thái Lan đang trở thành Hồi giáo, từ từ hết. Thì bây giờ Việt Nam mình cũng vậy, có một số đền thờ Hồi giáo đã xuất hiện. Họ cũng đang ngấm ngầm nhận được cái sự tài trợ để truyền bá.

[1:12:08]Mà đạo Phật mình sao? Thì quý thầy mình cứ cứ thờ ơ qua ngày tháng, không có cái nhìn xa nhìn rộng, không có thấy được cái tiền đồ Phật pháp như thế nào, để không thấy được cái trách nhiệm của mình phải làm cái gì à cho Phật pháp. Mình không phải mình giành tín đồ, mình có khẳng định. Nhưng mình có một cái điều thế này, mình phải đem Phật pháp giáo hóa rộng khắp để cho người ta biết được luật nhân quả. Vì những cái đạo nào nói gì nói mà không có luật nhân quả, đó là một cái tà kiến cho chúng sinh, là sự thiệt thòi cho chúng sinh. Do đó, chúng ta phải truyền bá Phật pháp để truyền bá được luật nhân quả, chúng ta đem ánh sáng trí tuệ lại cho con người.

[1:12:48]Vì nếu mà chúng sinh tin được luật nhân quả thì người ta có cái chánh kiến vững chắc để người ta nên là đi trong luân hồi bớt đau khổ. Đồng thời mình đem ánh sáng Phật pháp đến vì trong Phật pháp có cái lý tưởng, có cái con đường đưa đến sự giải thoát giác ngộ, đó là cái nơi hạnh phúc, an vui thật sự tuyệt đối. Các đạo khác không có. Chính vì cái lý do đó chúng ta luôn luôn cố gắng đem Phật pháp truyền bá. Nhưng mà lý tưởng chúng ta yếu, tinh thần chúng ta là nhu nhược gì đó, cuối cùng chúng ta đã để biết bao nhiêu chúng sinh rơi vào tà kiến của các các tôn giáo khác không chánh đáng. Đó là một cái dở của mình á.

[1:13:27]Nhưng quý thầy phải hiểu cái điều này. Ở những cái vùng Hồi giáo thì thân phận của người theo đạo Phật rất là nguy hiểm, rất là nguy hiểm. Ngày nào đó mà quý thầy mà gan dạ bằng qua mấy nước đạo Hồi mà giáo hóa đạo Phật, có chuyện gì ở bên đây truy tặng liệt sĩ đừng có sợ. Đó là những cái bên ngoài, bây giờ bên trong nữa. Ngay trong nội bộ đạo Phật mình cũng chưa có sự đoàn kết, vẫn còn có những phần tử kết bè phái để mưu hại người tốt, cũng có những người tuy mang hình thức là tăng sĩ nhưng mà sự thật bên trong không tốt. Điều này chúng ta nói thẳng. Nói thì nghe đau lòng thiệt, nhưng chúng ta phải nhìn thẳng sự thật

[1:14:07]để mà thấy vấn đề mà mình biết mình phải làm cái gì cho đúng. Nghĩa là có những cái người do cái quen biết gì đó rồi được là được nắm được cái thế lực, nhưng mà dùng cái thế lực đó để hà hiếp người này, ăn hiếp người kia, để để vơ vét cái lợi về cho mình, chứ không phải là để lo cho Phật pháp. Khi tôi nói điều này thì tôi hết sức là quý trọng quý thầy ở Long An là vậy. Vì tôi thấy quý thầy ở đây đúng là nghĩa là có cái nghĩa là có cái thế lực, có cái cái thế đứng của mình trong giáo hội mà đã dùng những cái điều đó để lo cho tăng ni sinh thế này, lo cho Phật pháp thế này một cách rất là chân thật, nên tôi rất là kính trọng quý thầy ở Long An.

[1:14:50]Chứ còn có một số nơi không được như vậy đâu. Nhiều khi mình biết bên trong rõ rồi đau lòng lắm. Thì bây giờ sống trong những cái môi trường như vậy mình cũng phải cũng phải can đảm, khó khổ, chịu đựng dữ lắm. Có những khi không đấu tranh được thì phải chịu đựng, mà cũng là cái thái độ phải gan dạ. Vì trong đạo Phật cũng chưa thực sự là tốt. Rồi còn điều nữa là có những cái sinh hoạt có cái tính hủ bại của tăng sĩ cần phải được chấn chỉnh, nhưng mà nếu mình nói ra là người ta ghét á, ta công kích mà ta mưu hại mình luôn á. Quý thầy đồng ý điều này không? Có những cái sinh hoạt rất là sai lầm của người người xuất gia trong đạo Phật.

[1:15:32]Ở đây thì mình không có tiện để mà phân tích từng chút từng chút, nhưng mà nhiều chuyện cũng đau lòng lắm, cần phải được chấn chỉnh lại, mà nhiều khi mình góp ý không được, hoặc là mình lúc nào đó mình can đảm, mạnh dạn nói lên là đụng chạm, đụng chạm rồi người ta ghét, mà ở đây cái căm ghét, cái mưu hại cũng là một trong những cái nguy hiểm mà mình phải đối phó. Đó, mà do đó, thế là bây giờ cái sinh hoạt Phật giáo coi vậy chứ nó cũng nhiều cái nguy hiểm chờ đón lắm, quý thầy đừng tưởng là mọi chuyện dễ dàng. Quý thầy phải hiểu sau này quý thầy học xong bước ra đi làm việc là phải đi trong chông gai,

[1:16:13]đi trong sóng gió, và ngày hôm nay mình phải trang bị cái lòng can đảm cao độ để có thể vượt qua những hiểm nguy, những gian khó đó mà làm được cái điều gì lợi ích cho chúng sinh, để mà xây dựng Phật pháp, đền ơn chư Phật, đền ơn chư thánh, những vị tôn túc đã đi trước mình. Bây giờ quý thầy được sống trong môi trường yên ả, thanh bình để tu học như vậy toàn là nhờ công lao của những bậc tôn túc đi trước, gần là quý thầy trong ban giám hiệu, xa hơn nữa là những bao nhiêu vị hòa thượng chân tu đã giáo hóa để Phật pháp để lại. Quý thầy đã có Phật tử nuôi mình chưa? Có chưa? Thường là chưa, chỉ riêng trừ thầy này nhớ có lần có cô gì đó thôi.

[1:17:00]Chứ đa phần là quý thầy chưa có những Phật tử, mà những Phật tử mà đến đây cúng dường để nuôi cái chùa mình, nuôi cái Thiên Khánh này nè là những Phật tử đó được ai giáo dục? Quý thầy chưa có giáo dục họ được câu nào hết, đúng không? Chưa, quý thầy chưa dạy họ được câu nào hết, nhưng mà tại sao các Phật tử vẫn đem tiền về đây cúng dường nuôi quý thầy tu? Là nhờ công lao giáo hóa của bao nhiêu thầy đi trước và những vị tôn túc đi trước, phải không? Đúng không? Thì nghĩ đến điều đó, biết điều đó, quý thầy phải làm gì cho mai sau? Là ngày sau này khi quý thầy chết đi, mình dùng cái chữ về Phật cho nó nó hay, chứ đúng là chết đó.

[1:17:37]Ngày nào đó quý thầy chết, quý thầy cũng phải đã giáo hóa được rất nhiều Phật tử để lại cho cho những thế hệ đi sau mình, cho con cháu mình, cho em út mình. Đó, tại vì việc hộ đạo là việc của cư sĩ. Chúng ta tu đâu có làm ra gì được, toàn là nhờ cư sĩ họ cúng dường, giúp đỡ, hộ đạo để mà duy trì được Phật pháp. Toàn nhưng mà thật sự những người mà mình nhờ đó thì lại là những vị trước giáo hóa chứ mình chưa. Cho nên mình phải tiếp tục giáo hóa Phật tử để cho những người Phật tử về sau lại tiếp tục hộ đạo, duy trì Phật pháp, nuôi dưỡng chư tăng ở lớp thế hệ sau nữa. Đó là cái cái trách nhiệm mà mình phải thấy,

[1:18:17]nên cái công việc mà giáo hóa chúng sinh, truyền bá Phật pháp là một trách nhiệm vô cùng thiêng liêng, cũng là để mình đền ơn những bậc tôn túc đã đi trước mình, đền ơn chư Phật, chư Bồ Tát đã gia hộ cho mình. Còn đây là những cái phản ứng phụ của cái tâm can đảm: Cái người mà can đảm cũng dễ là một người kiêu mạn. Vì sao? Vì qua một lần mà sử dụng cái sức mạnh của tinh thần á, tự nhiên cái bản ngã được kích động lớn lên, được kích động lớn lên. Như một lần nào đó,

[1:18:52]thí dụ như bây giờ có có mấy tay trộm du côn du đảng vô chùa phá chùa, rồi quý thầy lúc đó nói không được, cái nó tấn công quý thầy, phải tự vệ, phải đánh lại, có thầy nào biết võ đó, gan dạ đứng ra chiến đấu đánh lại nó. Vì lúc đó giờ này kêu công an cũng đâu có được, mình phải bảo vệ chùa, bảo vệ Tăng đoàn, Tăng chúng mình trước. Thì đánh thắng nó rồi, đuổi nó ra, lần sau nó không dám vô chùa nữa. Thì cái can đảm đó nó sẽ làm lần sau quý thầy kiêu mạn lên một chút. Lần sau mình nhớ lại mình đánh thắng mấy thằng du côn cái ta đây liền, thấy. Quý thầy đồng ý không? Rất dễ bị. Cho nên cái can đảm nó cũng dễ đi theo cái kiêu mạn.

[1:19:35]Do đó chúng ta đi tìm cái sự giải thoát thì cái dũng là một đức tính của người tu, nhưng chúng ta phải ráng giữ sự khiêm hạ, dù là trong cái gian nguy mình có làm được những điều gì cho Phật pháp thì cũng phải thấy mình là sao? Mình là gì? Cũng chỉ là cát bụi, là cỏ rác mà thôi. Ta nhớ điều đó để không có khởi cái kiêu mạn dù là mình đã làm được một việc tốt bởi một cái hoàn cảnh hết sức là khó khăn. Cái can đảm cũng dễ tạo thành cái nóng nảy nữa. Cái người mà tinh thần mạnh mẽ, dám xông pha vào những nơi khó khăn, xốc vác, cũng dễ nổi sân lắm. Vì sao? Vì cái kiêu mạn nó khởi lên thì cái sân nó đi theo,

[1:20:24]cái người đó cũng dễ là người nóng tánh. Do đó chúng ta cũng phải để ý chỗ này, tức là chúng ta rất gan dạ, rất can đảm nhưng phải rất hiền lành, rất hiền lành. Đó là cái cách của một người trong đạo Phật, giống như ngài Hư Vân vậy đó. Cái phong thái ngài hiền lành vô cùng, nhưng mà khi gặp việc nguy hiểm thì dám bước tới đối diện thẳng liền, không có sợ. Đó, chúng ta phải nhớ cái tinh thần của ngài Hư Vân để mà bắt chước như vậy đó. Nên từ đây về sau, chuyện mà khó khăn nguy hiểm mình dám gánh vác cho chúng hết,

[1:20:57]nhưng lúc nào cũng giữ cái phong thái hiền lành, khiêm tốn, nhẹ nhàng như vậy. Rồi nó thêm một cái tâm niệm của cái người mà có cái tính can đảm nữa là cái tính kể công. Cái kể công là mình kể công, nhớ công của mình á. Ví dụ bây giờ như có cái nhà đó mà cháy, hay là cái nhà bếp sao mình bốc lửa rồi nó cháy, cái thầy nào đó chạy vô, nghĩa là xông xáo trong ngọn lửa, quăng đồ ra rồi dập tắt lửa, đập lửa rồi, cái lửa được tắt, cái nhà kho mình không bị cháy, rồi mình cứ nhớ chuyện đó hoài, cái nói bữa không nhờ tui là mấy thầy đói hết, cháy hết nhà kho, gạo tiêu hết. Cứ nghĩ cái tâm niệm kể công, đó cũng là một cái chướng đạo.

[1:21:41]Do đó là chúng ta phải để ý điều này nữa, là tuy trong cái nguy hiểm, khó khăn mình quyết làm được cái điều gì tốt rồi cũng phải bỏ nó cho theo mây theo gió luôn, đừng có nhớ tới nữa. Nhớ cái điều đó. Có cái phản ứng phụ nữa là những người mà đối diện với cái chết chóc, cái nguy hiểm từ chiến trường trở về đó, nên họ cũng dễ trở thành cái người tàn nhẫn. Vì sao? Vì khi họ đi chiến đấu, giết chóc như vậy, cái chánh nghĩa là đúng, nhưng mà trong đó đối diện với nguy hiểm quá mà không có biết tu đó, bản ngã nó tăng lên, cái sân nó tăng lên, cái tàn nhẫn nó tăng theo. Nên khi trở về hậu phương rồi nhiều khi người ta nói một hai tiếng mình dễ đánh

[1:22:24]đập người khác, cái tàn nhẫn nó tăng lên theo cái can đảm, theo cái gan dạ. Đó là cái chúng ta phải để ý như vậy, tức là tuy tuy can đảm, gan dạ, đối diện được với nguy hiểm nhưng phải hết sức là từ bi, hết sức là thương yêu con người. Đây, có những cái mà cái tâm lý phản ứng phụ nó đi theo cái can đảm vậy. Và vì vậy, đó là lý do tại sao mà Phật nói bi phải đi trước: bi, trí, dũng vậy. Rồi chúng ta cũng vậy, học cái tâm từ cho thuần thục, ngày đêm thường quán từ bi cho kỹ, để sau này chúng ta gặp việc, chúng ta làm được nhiều điều tốt cho Phật pháp nhưng mà vẫn khiêm tốn, vẫn thương yêu con người, vẫn không xem mình là cái gì hết á.

[1:23:10]Quý thầy phải cố gắng là huân tập cái tâm từ bi cho nhiều. Quý thầy mỗi ngày ngồi thiền có quán từ bi không? Có không? Câu trả lời yếu quá vậy nà. Quán từ bi quan trọng lắm. Ví dụ cái tâm mà loạn, quán từ bi một lát tâm từ từ định lại, cái công đức của lòng thương yêu rất là lớn. Trong cái bài học á thì phần mà điều thân bước vào mình có nguyện là nguyện thương yêu tất cả chúng sinh, phải không? Nhưng mà trong cái bài mà những phép quán phá chấp á thì có cả cái phép quán từ bi. Quý thầy ráng huân tập cho lâu dài, nghĩa là khi mình ngồi thiền mình tưởng cái lòng thương yêu chúng sinh, phải duy trì cái trạng thái cho

[1:23:51]lâu, chứ đừng có khởi thương chúng sinh chút xíu rồi tắt, bắt đầu lo nhiếp tâm, rồi nó không có không có không có công đức. Phải ngồi quán cho lâu. Khi mà quý thầy quán cái tâm từ bi trải cho lâu, từ từ trong cuộc sống mình mọi chuyện nó thay đổi. Mọi chuyện thay đổi, cái thái độ mình đối với con người nó khác liền. Rồi bây giờ đang còn là Tăng sinh, đang sống trong cái môi trường mà được quý thầy che chở, nhưng mà chúng ta biết rằng cái can đảm, cái dũng lực nó là một cái đức tính quan trọng của người tu Phật. Vì vậy quý thầy phải tập dấn thân vào những cái nguy hiểm để rèn luyện cái tính can đảm này.

[1:24:31]Cho nên từ đây về sau, trong cuộc sống yên ả bình thường nhưng mà những chuyện gì mà nguy hiểm á thì mình giành, mình xông pha, mình giành để mà mình rèn luyện được cái tính can đảm. Có chuyện gì khó khăn, cực nhọc hay nguy hiểm... Ví dụ leo xuống giếng mà đào. Nhưng ở đây thì không có giếng sâu, chứ như ở miền Đông cái giếng nhiều khi tới mười tám, hai chục thước. Vân vân. Nó có nhiều cái trường hợp khác thì những cái đó, cái gì mà mình thấy khó, thấy khổ, thấy nguy hiểm á thì cứ tập gánh vác để mà rèn luyện cái can đảm từ bây giờ. Và nhớ là tích lũy cái phước từng chút từng chút để cho tinh thần của mình mạnh lên.

[1:25:12]Và chính cái tinh thần mạnh lên là cái mà vốn liếng để dành về sau nó tạo thành cái can đảm khi mình gặp cái chuyện. Cái tinh thần mình mà yếu, khi gặp cái chuyện nguy hiểm mình đút lui liền. Còn tinh thần mình mạnh thì gặp chuyện nguy hiểm mình dám xông tới. Nhưng mà cái tinh thần mạnh đó là do do phước, do lòng vị tha, lòng thương yêu mọi người mà được như vậy. Hôm nay chúng ta học như vậy tạm hết, còn một ít thì giờ.

[1:25:49]Thì tôi tôi có gửi cái bài thiền quán thứ sáu quý thầy để photocopy ra ha, phổ biến cho nhau học. Để mai mốt mà mà làm kiểm tra. Còn cái cái bài thi thì tôi

[1:26:05]về cái thiền quán á thì có quý thầy hỏi một câu hỏi thì tôi tôi trả lời luôn, vì cái môn này nó quan trọng. Thì Nguyên Độ, Tắc Hộ là ai? Đây hả? Như có thầy nói là quán hơi thở đi khắp cơ thể thì cái này là sai nha. Ngồi điều thân mình chỉ biết toàn thân thôi, còn hơi thở là hơi thở nơi bụng. Nhớ, nhiều khi quý thầy đọc tài liệu ở đâu đó hoặc là ngồi tưởng tượng gì nó nó không có đúng, không nên.

[1:26:37]Còn ví dụ như hơi thở bị nghẹn là do mình tưởng cái hơi thở đi khắp cơ thể sai, cái bắt đầu thấy hít vào nó nghẹn, ha. Cái đầu hơi tê tê mà xương sống ớn lạnh cũng là do cái đó đó, do cái mình dụng công sai đó, có biểu hiện nó vậy, nên nhớ không phải như vậy. An Ngôn nói là nặng ở phần ngực và nặng ở trên đầu như có ai đè xuống, phải không? Thì cái đó là do có cái dằn ép. Khi mình cố cố gắng mà cho vọng tưởng đừng có khởi, mình đã hơi gồng cái não một chút, cho nên nó xuất hiện những cái trạng thái đó. Thì trong trường hợp đó mình nhúc nhích cái thân chút xíu, động đậy cái thân chút xíu, rồi ngồi lại buông xả lại nhẹ nhàng lại.

[1:27:17]Nhớ tập cái cái thở bụng cho kỹ. Thì khi thở bụng á, biết cái hơi thở bụng á, thì vẫn phải thở một cách nhẹ nhàng. Tuy chăm chú nhưng không được dằn ép. Đa số cái người tu thiền dễ bị cái này, là khi mình chăm chú dụng công thì mình hơi gồng một chút, hơi dằn một chút, và bị sai liền. Cho nên tuy chăm chú mà vẫn phải nhẹ nhàng, chứ không có được hơi hơi dằn, hơi gồng. An Minh là ai? An Minh? À. Mình nói, khi nói mà không phải nói, mà lại nói, như vậy ai nói?

[1:27:55]Nghe giống thần chú quá ha. Thật ra cái này đó là nó hai điểm. Một là tâm mình có lắng trong định, nhưng mà cũng hơi rơi vào vô ký một chút. Cho nên có định chứ không phải không, nhưng mà có vô ký một chút, là cái biết không rõ ràng. Muốn cho có cái biết nó rõ ràng lên thì phải quán từ bi, vì cái quán từ bi làm cho cái biết nó sáng lên. Từ bi là nhân mà trí tuệ là quả, quý thầy nhớ điều đó. Cho nên mình có định rồi, phải quán từ bi để phá cái vô ký này đi, thì bị vô ký một chút. Có cái biết mà không cái nọ, những cái đó nó đều là có định nhưng mà cũng đều lẫn một chút vô ký. Quý thầy để ý một chút như vậy.

[1:28:40]An Thanh là ai?

[1:28:48]Khi làm thì lại không biết tâm và hơi thở, phải không?

[1:29:07]Mẹ ơi, con hát khúc ca này, như cánh chim tìm bầy, như nước sông tràn đầy.

[1:29:19]Yêu thương ấm áp, đại dương bát ngát, trong lòng con ấp ủ ven bờ.

[1:29:37]Mẹ ơi, con nhớ làm sao tiếng ru ngày nào, nắng trưa trời chiều mang đầy thương yêu.

[1:29:51]Ôi, tiếng ru đợi chờ con ngủ say sưa trong giấc mơ.

[1:30:07]Con nhớ hôm nào mẹ khóc

[1:30:12]khi con ốm trên giường xanh xao,

[1:30:19]đôi mắt u buồn xa vắng

[1:30:24]cho con từng muỗng cháo ngọt ngào.

[1:30:34]Con nhớ hôm nào trong sáng,

[1:30:40]tay mẹ nắm tay dìu con đi,

[1:30:47]đưa đến ngôi trường đông lắm,

[1:30:52]khuyên con gắng đi học nên người.

[1:31:02]Ôi, tấm lòng mẹ tuyệt vời,

[1:31:11]đã nuôi con, đã cho con cuộc đời, biết thương yêu mọi người, giữa trăng sao vời vợi. Bao la,

[1:31:27]ấm lòng con chứng ân, muôn tình thương ấp ủ trong đời.

[1:31:42]Bây giờ con đã lớn,

[1:31:48]bây giờ mẹ đã già,

[1:31:54]nhưng tình thương lúc trước vương đầy không xóa nhòa.

[1:32:06]Tim con còn dòng máu,

[1:32:13]khi xưa là sữa mẹ,

[1:32:19]hôm nay là nguồn sống,

[1:32:25]hôm nay là ân tình.

[1:32:53]Ôi,

[1:33:01]giờ đây khôn lớn,

[1:33:05]con mang dòng máu mẹ,

[1:33:11]con mang trái tim mẹ

[1:33:18]yêu thương quý mến, và mang ánh mắt như vì sao sáng ngời cho đời.

[1:33:38]Con sẽ đi về muôn lối,

[1:33:43]nơi nào giữa muôn trùng thương đau,

[1:33:50]đem khúc ca bình an tới

[1:33:55]cho nhau cùng vơi bớt nỗi sầu.

[1:34:05]Con sẽ xin làm con suối trôi qua những sa mạc bao la,

[1:34:18]đem nước ân tình chan chứa

[1:34:23]nuôi xanh những hy vọng cho người.

[1:34:32]Mẹ ơi, con tha thiết nguyện cầu Chư Phật ban ơn phúc đời đời cho mẹ.

[1:34:42]Mai sau nếu ngày mẹ chóng tàn, mẹ sẽ về cõi Phật

[1:34:50]an vui. À ha

[1:35:00]ha ha, ha ha ha, há ha, há ha ha ha, hà ha.